Trần Hanh

| ngày sinh =
| ngày mất =
| nơi sinh = Mỹ Lộc, Nam Định, Bắc Kỳ, Liên bang Đông Dương
| nơi mất = Hà Nội, Việt Nam
| dân tộc = Kinh
| tôn giáo = Không
| đảng =
| chức vụ = Chủ tịch, Tổng thư ký Hội Cựu chiến binh Việt Nam
| tiền nhiệm = Đặng Quân Thụy
| kế nhiệm = Nguyễn Văn Được
| bắt đầu = 14 tháng 12 năm 2007
| kết thúc = 20 tháng 12 năm 2012
| địa hạt =
| chức vụ 2 = Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội Cựu chiến binh Việt Nam
| bắt đầu 2 = 28 tháng 12 năm 2002
| kết thúc 2 = 14 tháng 12 năm 2007
| tiền nhiệm 2 =
| kế nhiệm 2 =
| phó chức vụ 2 =
| phó viên chức 2 =
| chức vụ 3 = Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam
| bắt đầu 3 = tháng 11 năm 1996
| kết thúc 3 = 2000
| tiền nhiệm 3 =
| kế nhiệm 3 =
| phó chức vụ 3 =
| phó viên chức 3 =
| chức vụ 4 = Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam
| bắt đầu 4 = tháng 4 năm 1989
| kết thúc 4 = tháng 11 năm 1996
| tiền nhiệm 4 =
| kế nhiệm 4 =
| chức vụ 5 = Tư lệnh Quân chủng Không quân
| bắt đầu 5 = tháng 3 năm 1986
| kết thúc 5 = tháng 4 năm 1989
| tiền nhiệm 5 = Đào Đình Luyện
| kế nhiệm 5 = Phạm Thanh Ngân
| chức vụ 6 = Phó Tư lệnh Quân chủng Không quân
| bắt đầu 6 = tháng 6 năm 1977
| kết thúc 6 = tháng 3 năm 1986
| tiền nhiệm 6 = Bản thân (Cục trưởng Cục Hóa học)
| kế nhiệm 6 = Nguyễn Tiến Phát
| placeofburial =
| placeofburial_label =
| image =
| caption = Trung tướng Trần Hanh năm 1998
| nickname =
| allegiance =
| branch = Không quân Nhân dân Việt Nam
| serviceyears = 1949 - 2000
| rank = Trung tướng
| commands =
| unit =
| battles = Chiến tranh Việt Nam
| awards =
| laterwork =
| tiền tố = Trung tướng, Anh hùng LLVTND
}}

Trần Hanh (29 tháng 11 năm 1932 – 5 tháng 12 năm 2024) là môt chính trị gia, Tướng lĩnh Không quân Nhân dân Việt Nam, hàm Trung tướng. Ông là một trong những phi công đầu tiên bắn rơi máy bay Mỹ F-105 trên vùng trời Bắc Việt Nam, được phong danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Ông cũng từng là Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV (1976 – 1982), Thứ trưởng Bộ Quốc phòng nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam nhiệm kỳ IV (2007 - 2012).

Thân thế và bước đầu binh nghiệp
Trần Hanh tên thật là Trần Huy Hanh, sinh ngày 29 tháng 11 năm 1932, quê tại làng Tức Mặc, xã Lộc Vượng, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định, (nay là phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình).

Sinh trưởng trong một gia đình nghèo nhưng có truyền thống dân tộc, ông gia nhập vào Đoàn Thanh niên Cứu quốc Việt Nam vào tháng 12 năm 1946, tham gia công tác thanh niên, thông tin ở huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Khi quân Pháp tái chiếm và kiểm soát được vùng châu thổ sông Hồng, ông thoát ly gia đình theo cách mạng vào tháng 4 năm 1947.

Ông nhập ngũ tháng 9 năm 1949 và được cử đi học Trường Quân chính Liên khu 3. Ngày 15 tháng 3 năm 1950, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Tháng 4 năm 1950, ông là Chính trị viên Đại đội 23 thuộc Tiểu đoàn 680, Trung đoàn 48 chủ lực của Bộ Tổng tư lệnh. Ngày 10 tháng 9 năm 1950, ông chính thức được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tháng 1 năm 1951, Đại đoàn 320 được thành lập, ông được cử làm Chính trị viên Tiểu đoàn 680, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320. Ông chiến đấu cùng đơn vị của mình cho đến khi tiếp quản miền Bắc vào năm 1954.

Trở thành phi công và bắn rơi máy bay đối phương
Sau khi hòa bình được lập lại trên miền Bắc, tháng 9 năm 1956, ông được tuyển chọn để đào tạo phi công và được đưa sang học ở Trung Quốc về máy bay tiêm kích Mikoyan-Gurevich MiG-17. Sau 4 năm học tập, ông trở thành Đại đội trưởng Đại đội 2 huấn luyện, tiếp nhận và hướng dẫn các phi công mới sang học tại Trung Quốc. Mãi đến tháng 5 năm 1964, ông mới về nước và đến tháng 8 năm 1964, ông được cử làm Đại đội trưởng Đại đội 1, Trung đoàn 921 - Đoàn Không quân Sao Đỏ, cấp bậc Đại úy. Chiếc còn lại do Thiếu tá Frank Bennett lái, bị Lê Nguyên Năm bắn trúng, dù cố gắng bay về và hạ cánh khẩn cấp xuống sân bay Đà Nẵng nhưng vẫn bị rơi và nổ tung. Cả hai phi công đều chết.

Riêng Trần Hanh do cố gắng thoát khỏi sự truy đuổi của các máy bay F-100 Super Sabre hộ tống đã bị hết dầu và hỏng la bàn nên phải hạ cánh xuống lòng một con suối cạn thuộc bản Ké Tằm, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An. Cũng như Phạm Ngọc Lan, ông cũng bị dân quân vây bắt, sau đó nhận ra ông là phi công Việt Nam nên đã đưa về chăm sóc.

Trong những năm sau đó, ông vẫn tiếp tục chỉ huy biên đội giao chiến với máy bay Mỹ, trong đó có một lần chỉ huy biên đội 4 MIG-17 bắn hạ máy bay trực thăng Mỹ trên bầu trời Hòa Bình tháng 11 năm 1966.

Tham gia công tác chỉ huy
Tháng 5 năm 1965, ông được thăng Thiếu tá, Trung đoàn phó Trung đoàn 921, đến tháng 10 năm 1969 thì thăng Trung tá, Trung đoàn trưởng. Tháng 3 năm 1972, ông được cử làm Sư đoàn phó Sư đoàn Không quân 371, hàm Thượng tá. Hai năm sau, thăng làm Tư lệnh Binh chủng Không quân, kiêm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 371 Không quân. Từ tháng 12 năm 2007, ông là Chủ tịch, Ủy viên thường trực Hội Cựu chiến binh Việt Nam.

Ông từ trần lúc 8h56 ngày 5 tháng 12 năm 2024, hưởng thọ 92 tuổi.

Thành tích
Ông được nhà nước Việt Nam trao tặng:
Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (1967)
Huân chương Độc lập hạng Nhì.
Huân chương Quân công (1 hạng Nhất, 2 hạng Ba)
Huân chương Chiến công (1 hạng Nhất, 3 hạng Ba)
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất
Huân chương Chiến thắng hạng Ba
Huân chương Chiến sĩ vẻ vang (Nhất, Nhì, Ba)
Huy hiệu Hồ Chí Minh

Lịch sử thụ phong quân hàm

Chú thích

Tham khảo
Nguồn: Bảo tàng quân sự Việt Nam Poster: André Buu Nguyen