undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Di chỉ Bán Pha

.]]

Di chỉ Bán Pha (半坡遗址) là một di chỉ khảo cổ được phát hiện vào năm 1953, nằm ở lưu vực Hoàng Hà, Trung Quốc, ngay phía đông của thành phố Tây An hiện nay. Di chỉ có tàn tích của khu định cư được tổ chức tốt thuộc thời đại đồ đá mới, có niên đại từ 5600-6700 năm trước theo phương pháp định tuổi bằng cacbon C14.

Khu vực có diện tích 5-6 ha, có một con mương bao quanh, có thể là một hào phòng thủ, rộng năm hoặc sáu mét. Các ngôi nhà có hình tròn, được xây bằng bùn và gỗ cùng mái nhà nhô ra. Chúng nằm trên một nền thấp, có vẻ là một khu vực mộ táng cộng đồng.

Bản Pha là một di chỉ đặc trưng có liên hệ với văn hóa Ngưỡng Thiều. Các di chỉ khảo cổ có đặc điểm tương đồng với Bản Pha được xem là một bộ phận của "giai đoạn Bản Pha" (thiên niên kỷ 7 TCN) của văn hóa Ngưỡng Thiều. Bản Pha được khai quật từ năm 1954 đến năm 1957 trên một diện tích khoảng 50.000 m².

Khu định cư có mương bao quanh, với những ngôi mộ và lò gốm được đặt bên ngoài vòng mương. Nhiều ngôi nhà bán ngầm với sàn thường sâu 1 mét dưới mặt đất. Các ngôi nhà được chống đỡ bằng các cọc gỗ và mái dốc.

Theo mô hình khảo cổ học Marxist phổ biến tại Trung Quốc trong thời gian khai quật di chỉ, Bản Pha được xem là một xã hội mẫu hệ; tuy nhiên các nghiên cứu mới mâu thuẫn với tuyên bố này, và mô hình Marxist dần dần được loại bỏ khỏi hoạt động nghiên cứu khảo cổ Trung Quốc hiện nay. Hiện nay, không thể nói nhiều về cấu trúc tôn giáo hoặc chính trị từ các tàn tích khảo cổ của di chỉ.

Bảo tàng Bản Pha Tây An được xây dựng vào năm 1957 để bảo tồn bộ sưu tập khảo cổ học từ di chỉ.

Tham khảo

Thư mục
Allan, Sarah (ed), The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective, ISBN 0-300-09382-9
Chang, Kwang-chih. The Archaeology of Ancient China, ISBN 0-300-03784-8
Liu, Li. The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States, ISBN 0-521-81184-8

Xem thêm
Danh sách các hóa thạch tiến hóa của con người
Tiến trình tiến hóa loài người
Văn hóa Khuất Gia Lĩnh

Văn hóa Khuất Gia Lĩnh (屈家嶺文化) là một nền văn hóa thuộc thời đại đồ đá mới có niên đại 3000-2600 TCN, phân bố tại bình nguyên Giang Hán ở trung du Trường Giang, được đặt tên theo di chỉ Khuất Gia Lĩnh tại huyện Kinh Sơn của tỉnh Hồ Bắc. Nền văn hóa này có phạm vi ảnh hưởng rộng, đông đến Hoàng Cương và Ngạc Thành thuộc đông bộ Hồ Bắc, tây đến khu vực Tam Hiệp, bắc đến Nam Dương thuộc Hà Nam, nam đến bờ hồ Động Đình, tây bắc kéo dài đến lưu vực Đan Giang ở nam bộ Thiểm Tây.

Di chỉ Khuất Gia Lĩnh được khai quật từ năm 1955 đến 1957, sau đó các học giả lại khai quật được thêm nhiều di chỉ thuộc văn hóa Khuất Gia Lĩnh tại các nơi thuộc Hồ Bắc, trong đó có nhiều di chỉ như di chỉ Quan Miếu Sơn ở Chi Giang phát hiện thấy mối quan hệ với các nền văn hóa tiền kỳ và hậu kỳ, nhận định rằng văn hóa Khuất Gia Lĩnh kế thừa văn hóa Đại Khê ban đầu ở trung du Trường Giang, còn kế thừa nó là văn hóa Thanh Long Tuyền (hay văn hóa Long Sơn Hồ Bắc).

Trong các di chỉ thuộc văn hóa Khuất Gia Lĩnh đã phát hiện thấy dấu tích của lúa gạo, các động vật như gà, dê, chó, lợn, khai quật được một lượng lớn đồ gốm dùng trong xe sợi, chứng minh việc sản xuất tơ lụa rất phát triển. Trên phương diện kiến trúc, việc nung khối đất để tạo thành vật liệu xây dựng đã rất thành thục. Ngoài ra, còn phát hiện một lượng lớn kiến trúc mộ táng với nhiều đồ gốm tùy táng. Đồ gốm thuộc văn hóa Khuất Gia Lĩnh kế thừa đồ chân vòng của văn hóa Đại Khê song cũng có đồ ba chân nhiều cải biến.

Nhiều hiện vật của nền văn hóa Khuất Gia Lĩnh nay được đặt trong Bảo tàng tỉnh Hồ Bắc.

Tham khảo

Allan, Sarah (ed), The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective, ISBN 0-300-09382-9
Công viên lịch sử Phra Nakhon Khiri

| area =
| created = 1979
| operator =
| visitation_num =
| status = Công viên lịch sử, Thái Lan
| designation =
| open =
}}

Phra Nakhon Khiri () là một công viên lịch sử thuộc tỉnh Phetchaburi, Thái Lan, nằm trên một ngọn đồi nhìn ra thành phố. Tên Phra Nakhon Khiri có nghĩa là thành phố thánh thần, nhưng người dân địa phương quen gọi nó là Khao Wang, có nghĩa là ngọn đồi cung điện.

Miêu tả
Công viên bao gồm ba nhóm xây dựng, nằm trên ba đỉnh của ngọn đồi cao 92m.
Điều thú vị ở chỗ nó công viên lịch sử này pha trộn nhiều phong cách kiến trúc nước ngoài như châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc, thêm vào đó là phong cách Thái truyền thống.

Rama IV từng lưu tại đây và lập đài quan sát thiên văn bên cạnh Cung điện Hoàng gia. Đài quan sát này giúp du khách có một cái nhìn tốt bảo tháp trắng Chomphet gần đó và thị trấn Phetchaburi, và toàn bộ khu vực xung quanh. Có nhiều căn lều bán ăn nhẹ nhỏ ở gần Cung điện Hoàng gia nhằm cung cấp thực phẩm thực và đồ uống cho du khách, và một số cửa hàng quà tặng tại chân đồi ở phía trước của khu vực cáp treo và khu vực dừng xe của du khách trước khi lên đồi.

Công viên lịch sử này được đăng ký như một công viên lịch sử vào ngày 27 tháng 8 năm 1979, với hai trong số những tòa nhà cung điện ở đây hiện nay là chi nhánh của Bảo tàng Quốc gia Thái Lan.

Xung quanh công viên phong cảnh rất đẹp, với những ngọn núi đá và hàng cây gỗ tếch lá lớn dọc theo đường lên công viên mà nhà vua cho trồng. Gần đó là Tham Khao Luang - nơi mà du khách có thể tham quan về động vật hoang dã, với rất nhiều khỉ hoang dã.

Địa điểm tham quan này đã được in trên bộ tem công viên Phra Nakhon Khiri do bưu chính Thái Lan phát hành năm 1989.

Các công trình chính tại công viên
Sala Thasana Nakhathareuk
Fortification
Coach-house
Stables
Ratcha Wallaphakan
Sala Luk Khun
Public resting place
Sala Dan Na
Sala Yen Chai
Phiman-Phetmahet Halls
Phra Thinang Santhakarn Sathan Theatre
Sala Dan Klang
Wachara Phiban Fortress
Tim Dap Ongkarak
Rong Sukathan
Phra Thinang Pramot Mahaisawan
Royal kitchen
Storeroom
Phra Thinang Ratchathamma Sapha
Sala Dan Lang
Phra That Chom Phet
Chatuwet Paritaphat Pavilion
Chedi Phra Sutthasela
Belfry
Phra Prang Daeng
Pavilions

Chú ý
Do khỉ được thả hoang dã nên dễ dẫn đến tình trạng khỉ cướp giật ví, bóp và máy chụp hình của du khách. Hãy cẩn thận khi tiếp cận bầy khỉ ở đây và khuyến cáo không đưa thức ăn cho khỉ cũng như sử dụng máy chụp hình gần bầy khỉ của công viên.

Tham khảo

Tham khảo
Phra Nakhon Khiri - DK Eyewitness Travel Guide. Thailand.
Vị trí công viên trên bản đồ
Tổng cục du lịch Thái Lan

Liên kết ngoài
Công viên trên trang Bảo tàng quốc gia Thái Lan
Văn hóa Hồng Sơn

Văn hóa Hồng Sơn () là một nền văn hóa thời đại đồ đá mới ở tại đông bắc Trung Quốc. Các di chỉ thuộc văn hóa Hồng Sơn được phát hiện tại một khu vực trải rộng từ khu Nội Mông đến Liêu Ninh (Hoa Bắc) của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, có niên đại có từ khoảng tầm 4.700 TCN đến 2.900 TCN. Đây là một trong những nền văn minh cổ xuất hiện sớm nhất tại Trung Quốc

Đồ đất nung có hoa văn hình chiếc lược, Jeokseong-gun và ngọc tương tự như hoa tai bằng ngọc bích (7.000 năm trước) được khai quật từ các gò vỏ ở Goseong-gun, Gangwon-do trên Bán đảo Triều Tiên, và đồ trang sức và hoa tai bằng ngọc tìm thấy ở Ando-ri, Yeosu , Jeollanam-do (6.000 năm trước), đang thu hút sự chú ý vì có liên quan đến lịch sử sơ khai của Bán đảo Triều Tiên, chẳng hạn như Gojoseon.

Văn hóa Hồng Sơn được đặt theo tên của Hồng Sơn Hậu (), một di chỉ thuộc khu Hồng Sơn của Xích Phong. Di chỉ Hồng Sơn Hậu được nhà khảo cổ học người Nhật Torii Ryūzō phát hiện vào năm 1908 và được khai quật quy mô vào năm 1935 bởi Kōsaku Hamada và Mizuno Seiichi.

Các đồ tùy táng của nền văn hóa Hồng Sơn bao gồm một vài trong số những mẫu chế tác ngọc thạch sớm nhất được biết đến. Văn hóa Hồng Sơn được biết đến với tượng rồng hình C, tượng các loài động vật, tượng người (đàn ông và phụ nữ). Chất liệu làm tượng rất phong phú nhưng chủ yếu làm từ các loại ngọc, đá.... Đặc biệt, đồ đồng và hợp kim đồng đã xuất hiện. Công cụ, kỹ thuật để tạo tác những đồ vật này vẫn còn là một bí ẩn cho đến ngày nay.

Cũng như văn hóa Ngưỡng Thiều, các di chỉ thuộc văn hóa Hồng Sơn đã cung cấp các bằng chứng cổ xưa nhất về thuật phong thủy của người Trung Hoa. Sự hiện diện của cả hình tròn và vuông tại các trung tâm nghi lễ của văn hóa Hồng Sơn cho thấy sự hiện diện ban đầu của thuyết vũ trụ "trời tròn đất vuông". Phong thủy ban đầu dựa trên thiên văn học để tìm ra mối quan hệ giữa con người và vũ trụ.

Tham khảo

Allan, Sarah (ed), The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective, ISBN 0-300-09382-9
Chang, Kwang-chih. The Archaeology of Ancient China, ISBN 0-300-03784-8
Nelson, Sarah Milledge (ed), The Archaeology of Northeast China: Beyond the Great Wall, ISBN 0-415-11755-0

Liên kết ngoài

One study of Hongshan culture
Discussion of Hongshan culture
Văn hóa Mã Gia Banh

Văn hóa Mã Gia Banh () là một nền văn hóa thuộc thời đại đồ đá mới tồn tại ở vùng cửa sông của Trường Giang, chủ yếu tập trung quanh khu vực Thái Hồ và phía bắc vịnh Hàng Châu. Nền văn hóa này trải rộng khắp nam bộ Giang Tô và bắc bộ Chiết Giang từ khoảng 5000 TCN đến 3000 TCN. Thoạt đầu, các nhà khảo cổ học nhận định các di chỉ thuộc văn hóa Mã Gia Banh thuộc cùng một nền văn hóa với các di chỉ ở bắc bộ Giang Tô và đặt tên là văn hóa Thanh Liên Cương. Sau đó, các nhà khảo cổ học nhận ra rằng các di chỉ ở bắc bộ Giang Tô thuộc văn hóa Đại Vấn Khẩu và xếp các di chỉ ở nam bộ Giang Tô quy thuộc văn hóa Mã Gia Banh. Văn hóa Mã Gia Banh cùng tồn tại với văn hóa Hà Mỗ Độ trong hơn 1000 năm như hai nền văn hóa riêng biệt và khác biệt, song có sự truyền bá văn hóa giữa hai bên.

Người dân thuộc nền văn hóa Mã Gia Banh canh tác lúa. Ở di chỉ Thảo Hài Sơn và di chỉ Xước Đôn thuộc văn hóa Mã Gia Banh, các nhà khảo cổ học đã khai quật được ruộng lúa, cho thấy vai trò trung tâm của lúa trong kinh tế. Ngoài ra, các hóa thạch động vật khai quật được từ những di chỉ thuộc văn hóa Mã Gia Banh thể hiện rằng người dân đã thuần hóa lợn. Tuy nhiên, người ta cũng tìm thấy hóa thạch của hươu sao và hoẵng, cho thấy họ không hoàn toàn phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp. Các di chỉ khảo cổ cũng có các dấu tích cho thấy người dân thuộc văn hóa Mã Gia Banh sản xuất đồ trang trí làm từ ngọc thạch.

Chú thích

Thư mục
Chang, Kwang-chih. The Archaeology of Ancient China, ISBN 0-300-03784-8
Văn hóa Đại Khê

Văn hóa Đại Khê (大溪文化) (4500 TCN- 3000 TCN) là một nền văn hóa thuộc thời đại đồ đá mới tại khu vực Tam Hiệp, trung du Trường Giang. Nền văn hóa này trải dài từ khu vực nay là tây bộ Hồ Bắc đến đông bộ Tứ Xuyên và đồng bằng Châu Giang. Di chỉ đặc trưng Đại Khê nằm ở Cù Đường Hiệp thuộc Vu Sơn, Trùng Khánh, nó được Nels C. Nelson phát hiện vào thập niên 1920. Nhiều di chỉ khảo cổ quan trọng thuộc văn hóa Đại Khê, bao gồm cả di chỉ ở Đại Khê, bị ngập nước hoặc bị phá hủy sau khi hoàn thành đập Tam Hiệp.

Các di chỉ thuộc văn hóa Đại Khê có điểm đặc trưng là sự xuất hiện của đậu (một loại bát), bàn (một loại mâm) trắng, và đồ gốm đỏ. Người dân thuộc văn hóa Đại Khê canh tác lúa trên quy mô rộng. Các di chỉ thuộc văn hóa Đại Khê nằm trong số các di chỉ có niên đại sớm nhất Trung Quốc có dấu tích về việc có hào và tường thành quanh khu định cư.

Văn hóa Đại Khê có các dấu tích thể hiện việc tương tác với khu vực châu thổ Trường Giang. Hiện vật Bàn trắng cũng được phát hiện ở một vài di chỉ tại châu thổ Trường Giang, bao gồm di chỉ đặc trưng Mã Gia Banh. Ngược lại, các hiện vật bằng ngọc thuộc văn hóa Đại Khê lại cho thấy khả năng chịu ảnh hưởng từ khu vực châu thổ Trường Giang. Nối tiếp văn hóa Đại Khê là văn hóa Khuất Gia Lĩnh.

Tham khảo

Allan, Sarah (ed), The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective, ISBN 0-300-09382-9
Chang, Kwang-chih. The Archaeology of Ancient China, ISBN 0-300-03784-8
Na leo

Na leo có thể là:

Thực vật
Na leo, tên khoa học Kadsura longipedunculata, còn gọi là ngũ vị tử nam, đôi khi cũng gọi là dây nắm cơm.
Na leo, tên khoa học Kadsura heteroclita, hay xưn xe tạp, nắm cơm, hải phong đằng.
Văn hóa Bắc Tân

Văn hóa Bắc Tân (, 5300-4100 TCN) là một nền văn hóa thời đại đồ đá mới tại tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. 50 di chỉ thuộc nền văn hóa này đã được khai quật. Nền văn hóa này có các dấu tích của hoạt động canh tác kê và thuần hóa trâu.

Di chỉ đặc trưng Bắc Tân nằm tại Đằng Châu, Sơn Đông, được khai quật từ năm 1978 đến năm 1979. Văn hóa Bắc Tân phân bố rộng rãi, lấy Thái An làm trung tâm, tại Thanh Đảo, Lai Vu cũng như đại bộ phận Sơn Đông đều phát hiện di chỉ.

Chú thích

Tham khảo
Allan, Sarah (ed), The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective, ISBN 0-300-09382-9
Liu, Li. The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States, ISBN 0-521-81184-8
Văn hóa Triệu Bảo Câu

Văn hóa Triệu Bảo Câu (趙宝溝文化) (5400–4500 TCN) là một nền văn hóa thời đại đồ đá mới ở đông bắc Trung Quốc, được phát hiện chủ yếu tại thung lũng Loan Hà thuộc Nội Mông và bắc bộ Hà Bắc. Nền văn hóa này sản xuất ra các bình gốm mài giũa bằng cát, chạm khắc với các trang trí hình học và thú hình. Nền văn hóa này cũng sản xuất ra những bức tượng người nhỏ làm bằng đá và đất sét.

Di chỉ đặc trưng Triệu Bảo Câu được khai quật vào năm 1986, nằm tại kỳ Ngao Hán, Xích Phong, Nội Mông; di chỉ có diện tích khoảng 90.000 m².

Chú thích

Tham khảo
Allan, Sarah (ed), The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective, ISBN 0-300-09382-9
Nelson, Sarah Milledge (ed), The Archaeology of Northeast China: Beyond the Great Wall, ISBN 0-415-11755-0
Stark, Miriam T. (ed), Archaeology of Asia, ISBN 1-4051-0213-6
Văn hóa Tân Lạc

Văn hóa Tân Lạc (新樂文化) (5500-4800 TCN) là một nền văn hóa thời đại đồ đá mới ở đông bắc Trung Quốc, chủ yếu được phát hiện ở hạ du Liêu Hà thuộc tỉnh Liêu Ninh. Nền văn hóa này cho thấy các bằng chứng về việc canh tác kê và thuần hóa lợn. Di chỉ đặc trưng Tân Lạc thuộc khu Hoàng Cô của Thẩm Dương.

Di chỉ khu định cư cổ đại được phát hiện bên dưới một khối nhà ở cũ của một nhà máy điện, gọi là Tân Lạc túc xá. Khi người ta phát hiện ra đây là khu định cư của một nền văn minh chưa được biết đến, toàn bộ nền văn minh được đặt theo tên của di chỉ, tức văn minh Tân Lạc, Mặc dù các phát hiện gần đây ở các khu vực lân cận có tầm quan trọng rất lớn, đặc biệt là tại di chỉ ở Tân Dân, song tên gọi gốc vẫn phổ biến.

Năm 1973, cuộc khai quật tại di chỉ Tân Lạc đã phát hiện ra dấu tích của khoảng 40 ngôi nhà thời đại đồ đá mới. Các đồ tạo tác được phát hiện trong quá trình khai quật bao gồm các công cụ bằng đá, đồ gốm, ngọc, các công cụ bằng xương, mộc điêu và than tinh chế.

Năm 1978, một cuộc khai quật khác lại phát hiện được nhiều hiện vật hơn bao gồm một mộc điêu có niên đại khoảng 7.200 năm, có lẽ là một vật tổ được thị tộc thờ phụng. Không có phát hiện nào khác ở Thẩm Dương có niên đại lâu hơn, đây cũng là mộc điêu niên đại cổ nhất được phát hiện trên thế giới.

Khi khai quật, người ta cũng tìm thấy hai ngôi mộ Khiết Đan cách nay 1.000 năm.

Năm, 1984, Bảo tàng di chỉ Tân Lạc (新樂遺址博物館) được thành lập. Bảo thành được chia thành hai phần là bắc và nam. Phần phía nam trưng bày các hiện vật được khai quật từ các cuộc khai quật khác nhau và có diện tích . Phần phía bắc bao gồm một ngôi làng Tân Lạc 7.000 năm trước được tái hiện, một số ngôi nhà có thể hiện cuộc sống từ 7.000 năm trước.

Chú thích

Tham khảo
Stark, Miriam T. (ed), Archaeology of Asia, ISBN 1-4051-0213-6
Văn hóa Từ Sơn

Văn hóa Từ Sơn (磁山文化) (8000-5500 TCN) là một nền văn hóa Hoàng Hà thời đại đồ đá mới, chủ yếu nằm ở khu vực nam bộ tỉnh Hà Bắc. Văn hóa Từ Sơn dựa vào hoạt động canh tác kê, việc trồng kê tại một di chỉ có niên đại từ 10.000 năm trước. Các đồ tạo tác thông thường của nền văn hóa này bao gồm cối nghiền bằng đá, liềm bằng đá và đồ gốm ba chân.

Do văn hóa Từ Sơn chia sẻ nhiều điểm tương đồng với văn hóa Bùi Lý Cương láng giềng ở phía nam, cả hai nền văn hóa thường được gọi chung là "văn hóa Từ Sơn-Bùi Lý Cương" hay "văn hóa Bùi Lý Cương-Từ Sơn". Văn hóa Từ Sơn cũng chia sẻ một số điểm tương đồng với văn hóa Bắc Tân láng giềng ở phía đông.

Di chỉ đặc trưng Từ Sơn nằm ở Vũ An, Hà Bắc; có diện tích khoảng 80.000 m². Các ngôi nhà thuộc di chỉ Từ Sơn theo kiểu bán ngầm và tròn. Di chỉ cũng có các dấu tích của lợn, chó và gà đã thuần hóa, lợn là nguồn cung cấp thịt chính. Cá cũng là một thành phần quan trọng trong khẩu phần ăn của cư dân thuộc văn hóa Từ Sơn.

Có trên 500 hố ngầm tích trữ được phát hiện tại di chỉ Từ Sơn, chúng được dùng làm kho kê. Các hố lớn nhất sâu 5 mét và có thể trữ đến 1.000&nbsp;kg kê.

Tham khảo

Allan, Sarah (ed), The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective, ISBN 0-300-09382-9
Higham, Charles, The Bronze Age of Southeast Asia, ISBN 0-521-56505-7
Văn hóa Hưng Long Oa

Văn hóa Hưng Long Oa () (8000-7500 TCN) là một nền văn hóa thuộc Thời đại đồ đá mới ở phía đông bắc Trung Quốc, được phát hiện chủ yếu tại vùng ranh giới giữa Nội Mông và Liêu Ninh. Đồ gốm Hưng Long Oa chủ yếu có hình trụ, và được nung ở nhiệt độ thấp.

Văn hóa Hưng Long Ca thể hiện một số dấu hiệu của việc lập kế hoạch chung. Trong ba di chỉ thuộc văn hóa Hưng Long Hoa, nhà cửa được xây theo hàng. Một số di chỉ Hưng Long Hoa mang đặc điểm là có một ngôi nhà lớn ở trung tâm. Thêm vào đó, một số di chỉ Hưng Long Oa có hào bao quanh.

Di chỉ đặc trưng Hưng Long Oa nằm ở sườn tây nam của một ngọn đồi thuộc kỳ Ngao Hán, Xích Phong, Nội Mông; di chỉ được đặt theo tên của một thôn nằm cách nó 1,3&nbsp;km về phía đông nam. 120 ngôi nhà âm lòng đất được phát hiện tại di chỉ Hưng Long Oa, mỗi ngôi nhà có một nền lò sưởi ở trung tâm. Di chỉ Hưng Long Hoa cũng mang điểm đặc trưng là có một ngôi nhà lớn ở trung tâm khu định cư. Di chỉ Hưng Long Oa là di chỉ có niên đại sớm nhất được phát hiện tại Trung Quốc có một con hào bao quanh. Di chỉ Hưng Long Oa cũng có điểm đặc trưng với một phong tục mai táng bất thường, do một số thi thể được táng ngay bên dưới ngôi nhà. Giống như các di chỉ khác thuộc văn hóa Hưng Long Oa, các lễ vật bằng ngọc cũng được phát hiện. Tại ngôi mộ xa hoa nhất, một nam giới được táng cùng một cặp lợn, cũng như các lễ vật bằng ngọc.

Các phát hiện gần đây tại Hưng Long Câu cho thấy đây là di chỉ duy nhất thuộc văn hóa Hưng Long Oa có các dấu vết về nông nghiệp, bằng chứng là các hạt kê.

Tham khảo

Allan, Sarah (ed), The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective, ISBN 0-300-09382-9
Nelson, Sarah Milledge (ed), The Archaeology of Northeast China: Beyond the Great Wall, ISBN 0-415-11755-0
Stark, Miriam T. (ed), Archaeology of Asia, ISBN 1-4051-0213-6
Văn hóa Hậu Lý

8500— 7500 TCN
|typesite = Hậu Lý
|majorsites = Nhạc Trang (岳庄)?
|extra =
|precededby =
|followedby = Văn hóa Bắc Tân
|module =
}}
Văn hóa Hậu Lý (, 8500— 7500 TCN) là một nền văn hóa thuộc thời đại đồ đá mới tại tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Người dân thuộc nền văn hóa này sống trong những căn nhà vuông, nửa ngầm. Bằng chứng khảo cổ cho thấy trong các di chỉ có chó và lợn được thuần hóa. Di chỉ Hậu Lý nằm ở huyện Lâm Truy thuộc Sơn Đông và được khai quật từ năm 1989 đến năm 1990. Nền văn hóa kế tiếp là văn hóa Bắc Tân.

Bằng chứng về việc canh tác lúa sớm nhất tại lưu vực Hoàng Hà đến từ hạt thóc bị cacbon hóa đến từ di chỉ Nguyệt Trang tại Tế Nam, Sơn Đông. Hạt thóc cacbon hóa được xác định niên đại theo phương pháp phóng xạ cacbon AMS có kết quả là 7050±80. Các nhà khảo cổ học cũng khai quật được kê từ di chỉ Nguyệt Trang.

Tham khảo

Thư mục
Allan, Sarah (ed), The Formation of Chinese Civilization: An Archaeological Perspective, ISBN 0-300-09382-9
Liu, Li. The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States, ISBN 0-521-81184-8
Văn hóa Đại Mạch Địa

Đại Mạch Địa (), là di chỉ có 3.172 nham họa, với 8.453 hình khắc riêng lẻ trên vách đá. Các học giả cho rằng nó có thể là đại diện cho hệ thống chữ viết sớm nhất được biết đến tại Trung Quốc. Đại Mạch Địa là một thôn nhỏ nằm ở Trung Vệ, Ninh Hạ; nằm trên Vệ Ninh Bắc Sơn gần Hoàng Hà.

Các hình khắc tại Đại Mạch Địa có niên đại cách nay 7.000-8.000 năm, miêu tả về các chủ đề môi trường cũng như xã hội. Có các hình khắc về Mặt Trời và Mặt Trăng cùng với các thiên thể khác, cũng như cảnh săn bắn, chăn nuôi và chiến đấu. Các nhà khảo cổ học cho rằng một số biểu tượng (trên 1.500) mang một số điểm tương đồng với các ký tự tượng hình cổ của chữ Hán. Nếu như ước tính về niên đại của các hình khắc là chính xác, điều này sẽ đẩy lui mốc thời gian nguồn gốc của chữ Hán (trước đó được xem là Giáp cốt văn tìm thấy tại An Dương) từ 1200 TCN thành 6600 TCN-6200 TCN.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cliff Carvings May Rewrite History of Chinese Characters – another copy of the Xinhua article, with images.
Jo Hyun-jae

| học vị = Đại học MyongjiĐại học Dankook-Sân khấu và điện ảnh
| nghề nghiệp = Diễn viên
| năm hoạt động = 1998–nay
| đại diện = Wells Entertainment
| người hôn phối = Park Min-jung (2018 - nay)
| nơi sinh = Hàn Quốc
| tên khác =
| module =
}}
Jo Hyun-jae (sinh ngày 9 tháng 5 năm 1980) là diễn viên Hàn Quốc thành công sau bộ phim mang tên "49 ngày"
.

Phim tham gia
Phim truyền hình

Phim điện ảnh

Music video

Đĩa hát

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Liên kết ngoài

Jo Hyun-jae Fan Cafe at Daum
Jo Hyun-jae Fan Club
Danh sách vườn quốc gia tại Tây Ban Nha

Các vườn quốc gia tại Tây Ban Nha được xác định theo Luật Tây Ban Nha 41/1997 - được thành lập như một mô hình mới về quản lý chia sẻ giữa Nhà nước và Chính quyền của các khu vực. Mỗi một địa điểm được gắn với một trang web tương ứng của Bộ Môi trường Tây Ban Nha.
Danh sách

Tham khảo
Vườn quốc gia Ordesa y Monte Perdido

| area = 156.08 km²
| established = 1918
| visitation_num =
| visitation_year =
| governing_body = Bộ Môi trường Tây Ban Nha.
}}

Vườn quốc gia Ordesa y Monte Perdido là một vườn quốc gia IUCN Loại II nằm trong dãy núi Pyrénées của tỉnh Huesca, Aragon, Tây Ban Nha. Trước đây, nơi đây đã được thành lập vườn quốc gia Thung lũng Ordesa từ năm 1918. Khu vực bảo vệ của nó đã được mở rộng vào năm 1982 bao trùm toàn bộ khu vực lên tới 156,08&nbsp;km ².

Vườn quốc gia này bao gồm một khu vực được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển từ năm 1997 với tên gọi Khu dự trữ sinh quyển Ordesa-Viñamala. Trong cùng năm đó, vườn quốc gia cũng đã trở thành một phần của di sản thế giới xuyên quốc gia, Pyrénées-Mont Perdu.

Lãnh thổ của vườn quốc gia cũng bao gồm các đô thị Torla, Broto, Fanlo, Tella-Sin, Puértolas và Bielsa.
Thực vật
Ở độ cao từ 1.500-1.700 mét, có những khu rừng rộng lớn các loài sồi (loài Fagus sylvatica), Abies alba, thông (Pinus sylvestris), sồi (Quercus subpyrenaica), và một mức độ ít hơn của các loài Bạch dương (Betula pendula), tro (Fraxinus excelsior), liễu (Salix angustifolia). Ở độ cao trên 2.000 m, thông núi (Pinus uncinata) chiếm ưu thế hơn cả. Ngoài ra, ở độ cao trên 1.800 m, cây bụi của gỗ hoàng dương (Buxus sempervirens) được tìm thấy. Trong các đồng cỏ núi cao từ 1.700 đến 3.000 mét, có rất nhiều các loài thực vật đặc hữu bao gồm Borderea pyrenaica,Campanula cochleariifolia, Violet Pyrenean, Silene borderei, Androsace cylindrica, Pinguicula longifolia, Petrocoptis crassifolia, và Hoa nhung tuyết (Leontopodium alpinum), là một trong những biểu tượng của Vườn quốc gia.

Động vật
Loài quan trọng nhất của vườn quốc gia là Dê núi Pyrenean, nhưng chúng đã bị tuyệt chủng trong tháng 1 năm 2000 bất chấp những nỗ lực bảo tồn. Vườn quốc gia còn có loài Rupicapra pyrenaica là một loài dê núi đá sừng nhcùng nhiều loài khác như sóc, heo rừng và chuột nước Pyrenean, và các loài chim lớn như đại bàng vàng, kền kền râu, kền kền Gyps, diều hâu, và cú hoàng gia.
Tình trạng

Diện tích 21&nbsp;km vuông bao trùm Thung lũng Ordesa được công nhận là vườn quốc gia vào ngày 16 tháng 8 năm 1918 bởi một Nghị định Hoàng gia. Ngày 13 tháng 7 năm 1982, nó đã được mở rộng như diện tích hiện tại là 156,08&nbsp;km ² với tên chính thức là Vườn quốc gia Ordesa y Monte Perdido, một phần của Di sản thế giới của UNESCO.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official website, from the Spanish Ministry of Environment
Website of the flora and fauna of the Pyrenees including Ordesa and Monte Perdido National Park
Google Maps image
Information on the glaciers of the Ordesa y Monte Perdido National Park
Birding itinerary and sounds of Ordesa National Park
Konno Asami

| death_date =
| origin = Toyohira-ku, Sapporo, Hokkaidō, Nhật Bản
| genre = J-pop
| occupation = Ca sĩ, chương trình truyền hình
| years_active = 2001-2006 2007-2011
| label = Zetima
| associated_acts = Morning Musume, Ongaku Gatas, Country Musume, Tanpopo, Sakuragumi, Odoru 11, 11Water, H.P. All Stars
| website = Hello! Project.com
}}

, sinh ngày 7 tháng 5 năm 1987, là một cựu ca sĩ nhạc pop Nhật Bản, hiện đang là người dẫn chương trình truyền hình cho TV Tokyo. Cô được biết đến với vai trò là cựu thành viên thế hệ thứ năm của nhóm nhạc Morning Musume. Cô gia nhập nhóm vào tháng 8 năm 2001, cùng với các thành viên thế hệ thứ năm khác như Ai Takahashi, Makoto Ogawa và Risa Niigaki.
Chú thích

Liên kết ngoài
Official Hello! Project profile
(Lovely Konkon Info) Asami Konno's fansite & Blog (in Japanese)
Mobile Phone version of (Lovely Konkon Info) Asami Konno's fansite & Blog (in Japanese)
Hello! Database entry
Hello! Project Stats

Konno Asami blog @ TV Tokyo
Carl Christian von Hohenzollern

| tước vị = Vương tử Carl Christian xứ Hohenzollern
| hình =
| ghi chú hình =
| tước hiệu = HSH Vương tử Carl Christian xứ Hohenzollern
| vợ = Nicole Neschitsch
| con cái = Vương tử Nicolas Johann Georg Maria von Hohenzollern
| hoàng tộc =Nhà Hohenzollern-Sigmaringen
| sinh =
| nơi sinh = Munich, Bavaria, Đức
| cha = Vương tử Johann Georg von Hohenzollern
| mẹ = Công chúa Birgitta của Thụy Điển
}}

Vương tử Carl Christian von Hohenzollern (tiếng Đức: Carl Christian Friedrich Johannes Meinrad Maria Hubertus Edmund Prinz von Hohenzollern;

Danh hiệu và tước hiệu
5 tháng 4 năm 1962 - nay: His Serene Highness Vương tử Carl Christian của Hohenzollern

Tham khảo
Johann Georg von Hohenzollern

| nơi sinh = Schloss Sigmaringen, Sigmarigen, Baden-Württemberg, Đức
| cha = Vương tử Frederick von Hohenzollern
| mẹ = Vương nữ Margarete Karola von Sachsen
}}

Thân vương tử Johann Georg xứ Hohenzollern (tên đầy đủ Johann Georg Carl Leopold Eitel-Friedrich Meinrad Maria Hubertus Michael Prinz von Hohenzollern; sinh ngày 31 tháng 07 năm 1932 tại Schloss Sigmaringen, Đức) một hậu duệ quý tộc Đức, thành viên vương tộc Hohenzollern. Ông kết hôn với Birgitta của Thụy Điển, là anh rể của vua Carl XVI Gustaf của Thụy Điển.

Vương tử Johann Georg là con thứ sáu của Vương tử Frederick von Hohenzollern (sinh tại Heiligendamm ngày 30 tháng 08 năm 1891 - mất tại Krauchenwies ngày 06 tháng 02 năm 1965) và Vương nữ Margarete Karola von Sachsen (sinh tại Dresden ngày 24 tháng 1 năm 1900 - mất tại Freiburg im Breisgau ngày 16 tháng 10 năm 1962). Ông là cháu ngoại của vị Quốc vương cuối cùng của Sachsen: Friedrich August III

Hôn nhân

Johann George gặp Vương nữ Birgitta, em gái của nhà vua hiện tại của Thụy Điển Carl XVI Gustaf vào năm 1959 tại một bữa tiệc cocktail trong khi đi thăm bạn bè và người thân ở Đức.

Ngày 15 tháng 12 năm 1960, cuộc hôn nhân của họ đã được công bố tại Cung điện Hoàng gia Stockholm. Lễ cưới dân sự đã diễn ra tại Cung điện Hoàng gia Stockholm ngày 25 tháng 05 năm 1961, và lễ cưới tôn giáo được tổ chức tại cung điện của gia đình của chú rể ở Sigmarigen ngày 31 tháng 07 năm 1961.

Vương tử Johann Georg và công chúa Birgitta không ở chung với nhau nữa vào năm 1990, mặc dù họ vẫn là vợ chồng hợp pháp và vẫn tham dự các sự kiện gia đình hoàng gia Thụy Điển với nhau, bao gồm cả đám cưới năm 2010 của Công chúa Victoria của Thụy Điển. Họ kỷ niệm đám cưới vàng vào năm 2011.

Tham khảo
Chris Froome

| birth_date =
| birth_place = Nairobi, Kenya
| height =
| weight = Sinh ở Kenya và lớn lên ở Nam Phi, kể từ mùa xuân năm 2008, anh đã thi đấu dưới giấy phép Vương quốc Anh trên cơ sở hộ chiếu của mình và đất nước của cha và ông bà sinh ra.

Năm 2007 Froome chuyển sang chuyên nghiệp ở tuổi 22 với đội Konica Minolta. Anh chuyển đến châu Âu để tiếp tục sự nghiệp của mình, tham gia vào nhóm đóng ở Anh, . Năm 2010 anh chuyển sang chơi cho và anh đã trở thành một trong những tay đua xe đạp quan trọng của đội. Froome thực hiện bước đột phá của mình như là một ứng cử viên Grand Tour trong 2011 Vuelta a España nơi anh xếp thứ nhì tổng thể.

Trong cuộc đua 2012 Tour de France, anh thi đấu như một domestique cho Bradley Wiggins, trong chặng leo núi tính giờ từ Embrun đi Chorges dài 32&nbsp;km, Froome đã cán đích đầu tiên với thành tích 51'33", nhanh hơn người thứ nhì Contador 9 giây và tiếp tục dẫn đầu bảng xếp hạng tổng cá nhân dành các tay đua với tổng thời gian đua là 66h7'9", hơn chính Contador xếp thứ 2 là 4'34".

Đây là chức vô địch chặng thứ ba của Froome ở Tour de France năm nay sau 2 lần về nhất ở các chặng leo núi thứ 8 và 15. Với chiến thắng ở chặng 17 này, cua rơ người Anh của đội Sky cũng chiếm luôn áo chấm đỏ dành cho "Vua leo núi". Anh hiện có 88 điểm, xếp trên người thứ hai là Quintana Rojas của đội Movistar với 69 điểm.

Tham khảo

Liên kết ngoài


Chris Froome profile at Team Sky
Kryptopterus bicirrhis

| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| subphylum = Vertebrata
| superclassis = Osteichthyes
| classis = Actinopterygii
| subclassis = Neopterygii
| infraclassis = Teleostei
| superordo = Ostariophysi
| ordo = Siluriformes
| familia = Siluridae
| genus = Kryptopterus
| species = K. bicirrhis
| binomial = Kryptopterus bicirrhis
| binomial_authority = (Valenciennes, 1840)
}}
Kryptopterus bicirrhis, trong các tài liệu liên quan tới buôn bán cá cảnh trước đây thường được coi là danh pháp khoa học của cá thủy tinh (còn gọi là cá trê kính hoặc cá kính), là một loài cá của chi Kryptopterus.

Cho đến năm 1989, khái niệm loài K. bicirrhis bao gồm cả một loài cá họ hàng có kích thước nhỏ hơn, mà tới năm 2013 mới được định danh lại là Kryptopterus vitreolus (cá kính/cá thủy tinh trong buôn bán cá cảnh, trong giai đoạn sau năm 1989 thì loài cá cảnh này lại bị coi nhầm lẫn là K. minor).

Tên khoa học K. bicirrhis và tên gọi thông thường cá kính, cá thủy tinh thường được sử dụng trong buôn bán cá cảnh để chỉ tới loài mới được định danh lại là K. vitreolus; còn trong thực tế thì loài K. bicirrhis thật sự có kích thước lớn hơn và cũng hung hãn hơn và chỉ được dùng làm cá cảnh với số lượng không đáng kể.

Ở vùng phía Tây Borneo, nơi 2 loài K. minor và K. bicirrhis cùng có mặt thì chúng được gọi chung là lais tipis trong tiếng Mã Lai/tiếng Indonesia, nhưng khi người dân địa phương muốn phân biệt hai loài thì họ gọi K. minor là "lais kaca" và K. bicirrhis là "lais limpok".

Mô tả
Sự khác biệt chính của cá kính với K. bicirrhis là vây hậu môn của K. bicirrhis có 55-68 tia mềm. K. bicirrhis cũng to lớn hơn – nó dài tới 15&nbsp;cm (5,9 in). Phần lớn cơ thể của nó không trong suốt (chỉ rõ nét ở phần xung quanh đầu). Cơ thể của K. bicirrhis chủ yếu là mờ đục và hơi xám nhạt.

Khi chiếu sáng với góc chiếu phù hợp thì nó có thể tạo ra màu sắc cầu vồng óng ánh. Sau khi chết, nó chuyển thành màu trắng sữa.

K. bicirrhis cũng có hai sợi râu dài, khi xếp dọc theo thân thì dài tới vây hậu môn. Các vây lưng bị tiêu giảm thành một hình tam giác nhỏ, và vây ngực dài hơn so với đầu.

Sinh thái học
K. minor và K. bicirrhis khá phổ biến ở vùng Tây Borneo. Ngoài ra, K. bicirrhis còn sinh sống ở một phạm vi rộng lớn hơn, bao gồm toàn bộ đảo Borneo, Sumatra, bán đảo Mã Lai và các lưu vực sông Chao Phraya và Mekong.

Loài cá này sinh sống tại các con sông lớn và nước đục; ưa thích nước chảy nhanh và thường sống gần bờ. Chúng thích nghi với môi trường có nhiệt độ khoảng 21-26&nbsp;°C (70-79&nbsp;°F). Là một loài săn mồi ban ngày và chủ yếu ăn bọ nước và thỉnh thoảng là cá nhỏ hơn.

Chú thích

Tham khảo
Danh sách tòa nhà cao nhất Khánh Hòa

vào tháng 6 năm 2023.]]
Khánh Hòa là tỉnh thành có số tòa nhà cao tầng nhiều thứ 3 cả nước Việt Nam chỉ sau Hà Nội (1400+) và Thành Phố Hồ Chí Minh (1200+). Tính đến năm 2024, Khánh Hòa có 195 tòa nhà cao tầng trong đó có 36 tòa cao trên 100m.

Tòa nhà cao nhất Khánh Hòa hiện nay là Khách sạn Mường Thanh Luxury Nha Trang, tọa lạc tại phường Lộc Thọ, thành phố Nha Trang với chiều cao 166,1m và 47 tầng, đây là tòa nhà cao thứ 8 tại miền Trung Việt Nam và cao thứ 49 Việt Nam. Nha Trang là thành phố có nhiều tòa nhà cao tầng nhất tỉnh này khi đang sở hữu 187/195 tòa nhà.

Mặc dù các giới hạn về chiều cao xây dựng tại thành phố này đã được đặt ra từ năm 2012 theo phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch chung thành phố Nha Trang đến năm 2025, các tòa nhà - công trình tại thành phố này không được xây cao hơn 40 tầng. Tuy nhiên hầu hết các tòa nhà cao tầng của tỉnh Khánh Hòa tập trung dày đặc tại ven biển và khu vực trung tâm thành phố Nha Trang, thậm chí là xây vượt tầng dẫn đến tình trạng khu vực trung tâm thành phố trở nên quá tải khi lượng người tập trung đông đúc, gây ùn tắc giao thông cũng như thiếu không gian cộng đồng.

nhìn từ trên cao vào tháng 10 năm 2020 với toàn bộ các cao ốc thuộc thành phố trải dọc bờ biển.]]
nhìn từ vịnh Nha Trang năm 2024.]]

Tòa nhà đã hoàn thành
Dưới đây là danh sách tất cả các tòa nhà tại tỉnh Khánh Hòa đã hoàn thành có chiều cao trên 70 m.

Lưu ý: các mục được in nghiên biểu thị số liệu chiều cao ước tính của tòa nhà đó được tính dựa theo số tầng hoặc theo các tòa nhà trong cùng một tổ hợp

Các tòa nhà trong tương lai

Đang xây dựng

Bị hủy bỏ hoặc dừng thi công

Đang bì trì hoãn

Bị hủy bỏ

Mốc thời gian của các tòa nhà cao nhất

Xem thêm
Báo Ba Tư

Báo Ba Tư (Danh pháp khoa học: Panthera pardus ciscaucasica tên đồng nghĩa Panthera pardus saxicolor), hay còn gọi là Báo Caucasian là một trong những phân loài báo có kích thước lớn nhất trong các loài báo hoa mai với trọng lượng cơ thể lên đến 90 kg. Báo Ba Tư từng được coi là quái vật ngự trị khu vực Tây Nam dãy núi Caucasus ở Nga và khu vực phía Nam biển Caspian. Hiện nay chúng đang phân bố tại Đông Bắc Iran, Đông Nam Thổ Nhĩ Kỳ, Núi Kavkaz, Đông Nam Turkmenistan, và một phần phía Tây Bắc của Afghanistan.

Số lượng
Hiện nay tổng cộng cả thảy có khoảng 871 đến 1,290 cá thể còn sinh sống. do nạn săn bắn và bị mất đi môi trường sống, báo Ba Tư đã bị liệt vào danh sách các loài động vật gặp nguy hiểm, chỉ với khoảng 1.290 cá thể được cho là còn sống trong môi trường tự nhiên. Do đó đây là một loài động vật cực kỳ quý hiếm. Số lượng phân bố của các con báo Ba Tư trên thế giới như sau
Khoảng 200–300 cá thể đang sống tại Afghanistan
khoảng 78–90 sống tại Turkmenistan.
Khoảng 10–13 con sống ở Armenia.
Khoảng 10–13 sống ở Azerbaijan.
Khoảng 10 con sống ở Nga.
Tầm năm con sống ở Thổ Nhĩ Kỳ;
Khoảng năm con sống ở Gruzia;
Từ 3-4 con sống ở Nagorno-Karabakh.

Chú thích

Tham khảo
Zakaria, M. and Sanei, A. (2011). Conservation and management prospects of the Persian and Malayan leopards. Asia Life Sciences Supplement 7: 1–5.
Sanei, A., Zakaria, M. (2008). Distribution of “Panthera pardus” in Iran in relation to its habitat and climate type. In: Saiful, A. A., Norhayati, A., Shuhaimi, M.O., Ahmad, A.K. and A.R. Zulfahmi (eds.) “Third Regional symposium on environment and natural resources.” Universiti Kebangsan Malaysia, Malaysia
Sanei, A. (2007). Analysis of leopard (Panthera pardus) status in Iran (No.1). Sepehr Publication Center (In Persian), Tehran, 298 p. ISBN 978-964-6123-74-8.
Aghili, A. (2005). Leopard Survey in Caucasus Ecoregion (Northwest) of Iran. Leopard Conservation Society, Centre for Sustainable Development (CENESTA), Iran Department of Environment, Natural Environment & Biodiversity Office
Shakula, V. (2004). First record of leopard in Kazakhstan. Cat News 41: 11–12.
Zulfiqar, A. (2001). Leopard in Pakistan’s North West Frontier Province. Cat News 35: 9–10.
Woodroffe, R. (2000). Predators and people: using human densities to interpret declines of large carnivores . Animal Conservation (2000) 3: 165–173.
Janashvili, A. (1984). "Leopard". Georgian Soviet Encyclopedia. Vol. 11. Tbilisi, Pp.&nbsp;567
Gasparyan, K.M. and F. S. Agadjanyan. (1974). The panther in Armenia. Biological Journal of Armenia 27: 84–87.
Liên kết ngoài
IUCN/SSC Cat Specialist Group: Panthera pardus in Asia and P. p. saxicolor
Leopards.:. wild-cat.org — Information about research and conservation of leopards in Asia
Asian Leopard Specialist Society: Research, Conservation and Management of Asian leopard subspecies
msnbc.com August 2007: Zoo reveals rare Persian leopard triplets
Iranian Cheetah Society: Leopards in Crisis in Northern Iran
Persian leopard bibliography
Capra pyrenaica pyrenaica

| trend = up
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Mammalia
| subclassis =
| ordo = Artiodactyla
| familia = Bovidae
| genus = Capra
| genus_authority =
| species = C. pyrenaica
| subspecies = C. p. pyrenaica
| trinomial = Capra pyrenaica pyrenaica
| trinomial_authority = (Schinz, 1838)
| subdivision_ranks =
| subdivision =
| range_map =
| range_map_width =
| range_map_caption =
| synonyms =
}}

Capra pyrenaica pyrenaica hay còn được biết đến với tên dê núi Pyrénées hay trong tiếng Tây Ban Nha gọi chúng là bucardo, là một trong bốn phân loài của dê núi Iberia, một loài đặc hữu của bán đảo Iberia. Dê núi Pyrénées từng phổ biến nhất trong dãy núi Cantábrica, miền nam nước Pháp và ở phía bắc dãy Pyrénées. Phân loài này đã từng rất phổ biến trong thời Holocen và Pleistocen muộn, trong đó hình thái của chúng có đôi chút khác biệt, chủ yếu là vài hộp sọ của dê núi Pyrénées là lớn hơn so với các phân loài Capra khác ở tây nam châu Âu trong cùng một thời gian.

Lịch sử
Có nhiều thuyết về sự tiến hóa và lịch sử di cư của C. pyrenaica vào bán đảo Tây Ban Nha. Các nhà khoa học, bao gồm cả các nhà cổ sinh vật học và di truyền học, nên tiếp tục tìm kiếm chứng cứ cổ sinh vật học, phát sinh chủng loài và các bằng chứng khác để phát hiện ra kết nối phân tử giữa các phân loài khác nhau. Hiểu biết lịch sử của loài có thể giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn làm thế nào các loài dê núi, C. pyrenaica ảnh hưởng tới khu vực, đồng thời có thể cung cấp một sự hiểu biết mới cho mối quan hệ giữa các phân loài.

Có một khả năng là loài C. pyrenaica tiến hóa từ một tổ tiên có quan hệ họ hàng với C. caucasica từ Trung Đông tại "đầu thời kỳ băng hà cuối cùng (120-80 ngàn năm trước)". C. pyrenaica rất có thể đã di chuyển từ phía bắc dãy núi Alps và đi qua miền nam nước Pháp vào khu vực Pyrénées ở đầu kỳ Magdalénien khoảng 18 ngàn năm trước. Nếu điều này là đúng thì C. caucasica praepyrenaica có thể đã khác biệt nhiều hơn so với ba loài dê hoang dã khác từng sống trên bán đảo Tây Ban Nha mà các nhà khoa học hiện đã biết. Vấn đề đối với giả thuyết này là di truyền học cho thấy hai loài C. pyrenaica và C. ibex có thể có chung một nguồn gốc, có thể là C. camburgensis.
Chú thích

Tham khảo
Profile at The Sixth Extinction Website
Vương Thừa Ân

Vương Thừa Ân (王承恩; sinh ngày 19 tháng 3 - mất ngày 25 tháng 4 năm 1644) là một hoạn quan sống vào cuối triều Minh, là người hầu cận trung thành của Minh Tư Tông Chu Do Kiểm. Trong khi quân khởi nghĩa của Sấm Vương Lý Tự Thành đang gấp rút tiến vào thành Bắc Kinh, các thái giám và các đại thần lần lượt bỏ trốn hoặc phần lớn đầu hàng thì chỉ còn một mình Vương Thừa Ân ở bên Minh Tư Tông. Đến khi Minh Tư Tông treo cổ tự vẫn, Vương Thừa Ân đã tận trung tự vẫn theo cùng với 40 nội giám khác.

Để biểu dương lòng trung nghĩa của Vương Thừa Ân, hoàng đế Thuận Trị nhà Thanh đã cho mai táng ông ngay tại lối vào lăng mộ của vua Sùng Trinh để ông được mãi mãi yên nghỉ bên chủ nhân. Trên mộ có bia đá lớn, một khối đá khác được khắc đoạn văn dài 800 chữ do chính tay Thuận Trị viết để ca ngợi ông. Sau đó, hoàng đế Khang Hi cũng tự tay viết tặng thêm một đoạn văn 240 chữ nữa. Khu mộ Vương Thừa Ân đến nay vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn.

Tham khảo
Lý Hề

Lý Hề (李谿) (theo Tư trị thông giám và Cựu Ngũ Đại sử) hay Lý Khê (李磎) (theo Cựu Đường thư và Tân Đường thư) (? - 4 tháng 6 năm 895), tên tự Cảnh Vọng (景望), tiểu tự Lý Thư Lâu (李書樓), là một quan lại triều Đường, từng giữ đến chức Đồng bình chương sự dưới triều đại của Đường Chiêu Tông. Trong tình cảnh quyền lực của Hoàng đế suy giảm, các quân phiệt Lý Mậu Trinh, Vương Hành Du, và Hàn Kiến tiến quân vào kinh sư Trường An năm 895, giết chết Lý Hề cùng đồng cấp Vi Chiêu Độ.

Thân thế
Gia tộc ông xưng là hậu duệ của tướng Lý Mục (李牧) nước Triệu thời Chiến Quốc, và cũng xưng có tổ tiên làm quan dưới các triều đại nhà Tần, nhà Hán, và nhà Tấn. Tổ phụ của ông là Lý Dong (李鄘) từng giữ chức Đồng bình chương sự trong một thời gian ngắn dưới triều đại của Đường Hiến Tông, trước khi từ vị. Phụ thân của Lý Hề là Lý Thức (李拭), từng giữ chức Khởi cư xá nhân

Sự nghiệp ban đầu
Lý Hề được miêu tả là bác học đa thông văn chương, thi đỗ Tiến sĩ vào năm 859, ngay trong lần thi cử đầu tiên. Lý Hề mang theo tám ấn của Thượng Thư tỉnh vượt qua Hoàng Hà, và chạy đến Hà Dương. Lý Hề khi đó đang ở tại Hoài Nam, ông cố gắng thuyết phục Hoài Nam tiết độ sứ Cao Biền không công nhận Lý Uân, song vô ích. Sau đó, Lý Hề được triệu về Trường An giữ chức Trung thư xá nhân, Hàn lâm học sĩ. Về sau, ông từ vị và lui về Hoa Âm, song một lần nữa lại được triệu đến kinh sư làm học sĩ.

Đường Chiêu Tông vẫn xem trọng tài năng của Lý Hề, và đến mùa xuân năm 895, ông lại được bổ nhiệm là Đồng bình chương sự, cùng Hộ bộ thị lang. Thôi Chiêu Vĩ khi đó có quan hệ thân thiết với Phượng Tường tiết độ sứ Lý Mậu Trinh và Tĩnh Nan tiết độ sứ Vương Hành Du, Thôi Chiêu Vĩ thông báo với hai người này rằng Vi Chiêu Độ là người ngăn cản việc trao chức Thượng thư lệnh cho Vương Hành Du và tiến cử Lý Hề làm Đồng bình chương sự; thậm chí còn nói rằng Vi Chiêu Độ và Lý Hề ủng hộ tiến hành một chiến dịch chống lại Lý Mậu Trinh và Vương Hành Du như Đỗ Nhượng Năng lúc trước. Do đó, Lý Mậu Trinh và Vương Hành Du sau đó nhiều lần thỉnh cầu phản đối việc bổ nhiệm Lý Hề làm Đồng bình chương sự, Đường Chiêu Tông buộc phải bãi chức Lý Hề, giáng ông làm Thái tử thiếu sư. tiết độ sứ Hàn Kiến đã quyết định tiến vào Trường An để buộc Đường Chiêu Tông phải chấp thuận một kiến nghị khác của họ. Sau khi đến Trường An, họ yêu cầu Đường Chiêu Tông ra lệnh hành quyết Lý Hề và Vi Chiêu Độ. Đường Chiêu Tông từ chối, song họ đã tự ý xử tử Lý Hề và Vi Chiêu Độ. Con của Lý Hề là Lý Duyện (李沇) cũng bị giết. Sau khi Lý Khắc Dụng tiến công và đánh bại Vương Hành Du, Đường Chiêu Tông truy phục quan tước cho Lý Hề, truy phong là Tư đồ.

Theo ghi chép thì Lý Hề là người ham học và có một bộ sưu tập sách lớn, do vậy mà có tiểu tự là Thư Lâu, tức là lầu sách. Ông cũng là một nhà văn và nhà chú giải có nhiều tác phẩm. Tuy nhiên, sau khi ông qua đời, bộ sưu tập bị thất lạc.

Chú thích

Tham khảo
Ooh La La (bài hát của Britney Spears)

| recorded = 30 tháng 1 năm 2013
| studio =
| venue =
| genre = Synthpop, electroclash
| length =
| label =
| writer =
| composer =
| lyricist =
| producer =
| chronology =
| prev_title = Scream & Shout
| prev_year = 2012
| next_title = Work Bitch
| next_year = 2013
| misc = }}
}}

"Ooh La La" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Britney Spears. Bài hát phát hành ngày 17 tháng 6 năm 2013, là ca khúc chủ đề của bộ phim hoạt hình Xì trum 2. Bài hát được sáng tác và sản xuất bởi Lukasz "Dr. Luke" Gottwald, Joshua "Ammo" Coleman và Henry "Cirkut" Walter, với sự tham gia hỗ trợ viết lời từ Bonnie McKee, Jacob Kasher Hindlin, Lola Blanc và Fransisca Hall.

Bối cảnh và sản xuất
"Ooh La La" được viết bởi Ammo, Fransisca Hall và Lola Blanc, dự định trở thành đĩa đơn đầu tay của nhạc sĩ này. Tuy nhiên, theo yêu cầu của nhà sản xuất là Dr. Luke thì một thỏa thuận mới đã được thực hiện, theo đó Spears được phép phát hành chính thức bài hát này. Dr. Luke đã cộng tác với các nhạc sĩ khác như Cirkut, Jacob Kasher, và Bonnie McKee để viết lại một số đoạn lời trong bài hát, biến nó thành một bài hát gần gũi hơn với trẻ em. Những nhà sản xuất bài hát là Dr Luke, Cirkut và Ammo. Spears quyết định thu âm bài hát và nó trở thành soundtrack của phim Xì Trum 2 bởi vì theo như cô thì cô "luôn luôn yêu quý Smurfs như một đứa trẻ và hiện tại thì con trai của cô là một người hâm mộ Xì Trum. Tôi muốn gây bất ngờ cho bọn trẻ bằng một bài hát trong phim."

Video nhạc
Video nhạc được đạo diễn Marc Klasfeld quay vào tháng 6. Trong video có sự xuất hiện của hai con trai của Spears là Sean Preston và Jayden James Federline, đồng thời có thêm sự xuất hiện ngắn ngủi của cháu gái Maddie Aldridge. Video được phát hành lần đầu tiên trên kênh Vevo chính thức của nữ ca sĩ vào ngày 11 tháng 7 năm 2013. MSN Music đã nhấn mạnh rằng những cảnh mở màn từ video "Ooh La La" nhằm tỏ lòng kính trọng đến video nhạc "Nasty" của Janet Jackson, nói rằng "Đoạn video nhạc diễn ra như một phiên bản trẻ con thân thiện của "Nasty" - video nhạc của Janet Jackson".

Danh sách track
;Bản kỹ thuật số/CD

| length1 = 4:17

| title2 = Vacation
| note2 = GRL thể hiện
| writer2 =
| length2 = 3:36
}}

;Đĩa CD tại Đức

| length1 = 4:17

| title2 = Ooh La La
| note2 = nhạc không lời
| writer2 =
| length2 = 4:17
}}
Xếp hạng

Lịch sử phát hành

Tham khảo
Đại hội Giới trẻ Thế giới 2013

Đại hội Giới trẻ Thế giới 2013 (thường được viết cách điệu là Rio2013) là kỳ Đại hội Giới trẻ Thế giới lần thứ 14. Đây là một sự kiện quốc tế lớn của Giáo hội Công giáo Rôma tổ chức cho giới trẻ Công giáo để củng cố đức tin của họ. Thành phố chủ nhà của kỳ đại hội này là Rio de Janeiro của Brasil. Các sự kiện chính của nó được tổ chức từ ngày 23 tháng 7 đến 28 tháng 7 năm 2013.

Đây là lần thứ hai một quốc gia Mỹ Latinh đăng tổ chức Đại hội Giới trẻ Thế giới (lần đầu tiên là vào năm 1987 ở Buenos Aires của Argentina) và là lần thứ ba được tổ chức ở một quốc gia nam bán cầu. Ngoài ra, đây cũng là kỳ đại hội đầu tiên do Giáo hoàng Phanxicô chủ sự.

Tham khảo
Rudolf von Schön

Rudolf von Schön (6 tháng 10 năm 1810 tại điền trang Friedrichsgabe, hạt Insterburg, Đông Phổ &ndash; 10 tháng 9 năm 1891 tại Berlin) là một sĩ quan quân đội Phổ. Sau khi phục vụ quân ngũ qua các cấp bậc, ông đã xuất ngũ với quân hàm Thượng tướng kỵ binh.

Khi còn trẻ, ông học Luật tại các đại học ở Göttingen, Bonn và Königsberg. Trong thời gian này, ông từng là thành viên của các Liên đoàn Sinh viên Borussia Göttingen (1825) và Littuania (1829).

Chú thích

Tham khảo
Hermann von Lüderitz

Hermann Friedrich Wilhelm Alexander von Lüderitz (1 tháng 1 năm 1814 tại Orpensdorf ở Stendal &ndash; 13 tháng 11 năm 1889 tại Berlin) là Trung tướng và chính trị gia Phổ. Ông đã từng tham chiến trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ (1866) và cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 &ndash; 1871).

Tiểu sử
Lüderitz đã tham chiến trong trận Königgrätz vào ngày 3 tháng 7 năm 1866 và trận Gravelotte vào ngày 18 tháng 8 năm 1870, trên cương vị là Trung tướng Chỉ huy Trung đoàn Thiết kỵ binh Cận vệ. 5 năm sau đó, ông giã từ quân ngụ.

Vị tướng này làm chủ các thái ấp (Rittergut) Lüderitz và Schernebeck, đều thuộc huyện Stendal. Từ năm 1877 cho đến năm 1889, ông là đại biểu Quốc hội Đức tại khu vực bầu cử (Wahlkreis) Magdeburg-Osterburg. Ngoài ra, ông còn là một thành viên trong Hội đồng Đại biểu Phổ.

Mộ phần của ông, được ốp bằng khối đá hoa cương lớn, tọa lạc tại Lüderitzer Heide.

Liên kết ngoài

Tham khảo
Martin Wiehle: Altmark-Persönlichkeiten. Oschersleben 1999.

Liên kết ngoài
Hermann von Lüderitz in der Datenbank der Reichstagsabgeordneten
Acheilognathus tonkinensis

| name = Acheilognathus tonkinensis
| image =
}}
Acheilognathus tonkinensis là một loài cá nước ngọt thuộc họ Cá chép.

Chú thích

Tham khảo