Bảng chữ cái Hy Lạp

Bảng chữ cái Hy Lạp (Tiếng Hy Lạp: "Ελληνικό αλφάβητο" - Elleniká alphábeto) là hệ thống 24 ký tự được dùng để viết tiếng Hy Lạp từ cuối thế kỷ thứ IX trước Công nguyên hoặc đầu thế kỷ thứ VIII trước Công nguyên. Theo nghĩa hẹp đây là bảng chữ cái đầu tiên và lâu đời ghi mỗi nguyên âm và phụ âm bằng một biểu tượng riêng. Nó cũng được sử dụng như vậy cho đến ngày nay. Những chữ cái này cũng được dùng trong bảng số Hy Lạp từ thế kỷ thứ II trước Công nguyên.

Bảng chữ cái Hy Lạp được kế thừa từ Bảng chữ cái Phoenicia, và nó không hề liên quan đến hệ thống chữ viết trước của Hy Lạp là Linear B hay Cypriot. Nó cũng là nền tảng cho nhiều bảng chữ cái khác ở châu Âu và Trung Đông, bao gồm cả hệ chữ Kirin (Được Nga sử dụng) và bảng chữ cái Latinh. Ngoài việc được sử dụng để viết tiếng Hy Lạp hiện đại, ngày nay các chữ cái này cũng được dùng như những biểu tượng Toán và khoa học, Vật lý hạt trong Vật lý, hay tên các ngôi sao, tên của các cơn bão nhiệt đới siêu cấp và trong những mục đích khác, chẳng hạn như hóa học...

Ký tự chính
Dưới đây là bảng chữ cái Hy Lạp, cùng với dạng của nó sau khi đã chuyển tự. Bảng này cũng cung cấp các ký tự Phoenicia tương ứng với mỗi chữ cái Hy Lạp. Phát âm sử dụng Bảng mẫu tự phiên âm quốc tế.

}
| ψιλόν}}
|έψιλον
|colspan="2"|e
|colspan="2"|
|5
|-
|style="font-size:133%;"|Ζ ζ
| Zayin
|Zeta
|colspan="2"|
|ζήτα
|colspan="2"|z
|(hay Zeta (chữ)Phát âm|)sau đó là
|
|7
|-
|Η η
| Heth
|Eta
|colspan="2"|
|ήτα
|e, ē
|i
|ː]}}
|
|8
|-
|Θ θ
| Teth
|Theta
|colspan="2"|
|θήτα
|colspan="2"|th
|]}}
|
|9
|-
|style="font-size:133%;"|Ι ι
| Yodh
|Iota
|colspan="2"|
|ιώταγιώτα
|colspan="2"|i
|
|]}}
|10
|-
|Κ κ
| Kaph
|Kappa
|colspan="2"|
|κάππακάπα
|colspan="2"|k
|
|
|20
|-
|style="font-size:133%;"|Λ λ
| Lamedh
|Lambda
|
|
|λάμδαλάμβδα
|colspan="2"|l
|colspan="2"|
|30
|-
|style="font-size:133%;"|Μ μ
| Mem
|Mu
|colspan="2"|
|μιμυ
|colspan="2"|m
|colspan="2"|
|40
|-
|style="font-size:133%;"|Ν ν
| Nun
|Nu
|colspan="2"|
|νινυ
|colspan="2"|n
|colspan="2"|
|50
|-
|style="font-size:133%;"|Ξ ξ
| Samekh
|Xi
|
|
|ξι
|x
|x, ks
|colspan="2"|
|60
|-
|style="font-size:133%;"|Ο ο
| 'Ayin
|Omicron
|
|
|όμικρον
|colspan="2"|o
|colspan="2"|
|70
|-
|Π π
| Pe
|Pi
|
|
|πι
|colspan="2"|p
|colspan="2"|
|80
|-
|Ρ ρ
| Resh
|Rho
|colspan="2"|
|ρω
|r (: rh)
|r
|,
|
|100
|-
|Σ σ ς
| Sin
|Sigma
|colspan="2"|
|σίγμα
|colspan="2"|s
|colspan="2"|
|200
|-
|style="font-size:133%;"|Τ τ
| Taw
|Tau
|colspan="2"|
|ταυ
|colspan="2"|t
|colspan="2"|
|300
|-
|Υ υ
| Waw
|Upsilon
|
|
|ύψιλον
|u, y
|y, v, f
|
|
|400
|-
|Φ φ
|rowspan="3"|nguồn gốc tranh cãi(Xem trong bài)
|Phi
|
|
|φι
|ph
|f
|
|
|500
|-
|style="font-size:133%;"|Χ χ
|Chi
|
|
|χι
|ch
|ch, kh
|
|
|600
|-
|style="font-size:133%;"|Ψ ψ
|Psi
|
|
|ψι
|colspan="2"|ps
|colspan="2"|
|700
|-
|style="font-size:133%;"|Ω ω
| 'Ayin
|Omega
|
|
|ωμέγα
|o, ō
|o
|
|
|800
|-
|}

Ký tự không được dùng nữa
Những chữ cái sau đây không nằm trong bảng chữ cái Hy Lạp tiêu chuẩn, nhưng đã được sử dụng vào thời tiền cổ và trong một số thổ ngữ nhất định. Những chữ cái: digamma, stigma, heta, san, koppa, sampi, sho; cũng được sử dụng trong bảng số Hy Lạp.

Tham khảo

— A popular history, more about Greek roots in English than about the alphabet itself.

— Includes papers on history, typography, and character coding by Hermann Zapf, Matthew Carter, Nicolas Barker, John A. Lane, Kyle McCarter, Jerôme Peignot, Pierre MacKay, Silvio Levy, et al.

— discusses dating, early inscriptions, and ties to origin of texts of Homer. ISBN 0-521-58907-X
— Includes discussion of the Greek alphabet used for languages other than Greek.
C. J. Ruijgh (1998) Sur la date de la création de l'alphabet grec. Mnemosyne 51, 658–687

Chú thích

Liên kết ngoài


U0370.pdf Phạm vi Hy Lạp
Examples of Greek handwriting
Greek Unicode Issues
Unicode FAQ - Greek Language and Script
Unicode alphabetic test for Greek Unicode range
Unicode numeric test for Greek Unicode range
Unicode review for all Greek-related Unicode ranges