Trần Huy Liệu

| nơi chết = Hà Nội

| chức vụ = Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam
| bắt đầu = 26 tháng 2 năm 1966
| kết thúc = 28 tháng 7 năm 1969
| tiền nhiệm = đầu tiên
| kế nhiệm = Phạm Huy Thông (tạm thời)Nguyễn Khánh Toàn (tạm thời)
| địa hạt = Việt Nam
| phó chức vụ =
| phó viên chức =

| chức vụ 2 = Chủ nhiệm Ủy ban Thống nhất của Quốc hội
| bắt đầu 2 = 30 tháng 4 năm 1963
| kết thúc 2 =
| tiền nhiệm 2 = không có (thành lập)
| kế nhiệm 2 =
| địa hạt 2 =
| phó chức vụ 2 =
| phó viên chức 2 =

| chức vụ 3 = Trưởng Ban nghiên cứu Văn-Sử-Địa
| bắt đầu 3 = 2 tháng 12 năm 1953
| kết thúc 3 = 4 tháng 3 năm 1959
| tiền nhiệm 3 = đầu tiên
| kế nhiệm 3 =
| địa hạt 3 = Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
| phó chức vụ 3 =
| phó viên chức 3 =

| chức vụ 4 = Ủy viên Ban Thường trực Quốc hội
| bắt đầu 4 = 8 tháng 11 năm 1946
| kết thúc 4 =
| tiền nhiệm 4 =
| kế nhiệm 4 =
| địa hạt 4 = Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
| trưởng chức vụ 4 = Trưởng ban
| trưởng viên chức 4 =
Bùi Bằng Đoàn (1946-1955)
Tôn Đức Thắng (1955-1960)

| chức vụ 5 = Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền và Cổ động
| bắt đầu 5 = 1 tháng 1 năm 1946
| kết thúc 5 = 2 tháng 3 năm 1946
| tiền nhiệm 5 = không có (đổi tên)
| kế nhiệm 5 = bãi bỏ
| địa hạt 5 = Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
| phó chức vụ 5 =
| phó viên chức 5 =

| chức vụ 6 = Bộ trưởng Bộ Thông tin, Tuyên truyền
| bắt đầu 6 = 28 tháng 8 năm 1945
| kết thúc 6 = 1 tháng 1 năm 1946
| tiền nhiệm 6 = đầu tiên
| kế nhiệm 6 = không có (đổi tên)
| địa hạt 6 = Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
| phó chức vụ 6 =
| phó viên chức 6 =

| đa số =
| đảng = Việt Nam Quốc dân đảng (trước 1928)Đảng Cộng sản Việt Nam
| nghề = chính trị gia, nhà văn, nhà sử học
| giáo dục = Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Đông Đức
| học trường =
| dân tộc = Kinh
| đạo =
| chữ ký =
| họ hàng =
| vợ =
| chồng =
| kết hợp dân sự =
| con =
| website =
| chú thích =
}}

Trần Huy Liệu (5 tháng 11 năm 1901 – 28 tháng 7 năm 1969) là một nhà văn, nhà hoạt động cách mạng, nhà sử học, nhà báo Việt Nam. Ông từng giữ nhiều vị trí lãnh đạo cấp cao trong Chính phủ đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa: Bộ trưởng Bộ Thông tin - Tuyên truyền, Chủ tịch Hội Văn hóa cứu quốc, Chủ tịch đầu tiên của Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Đông Đức.

Tiểu sử
Ông sinh ngày 5 tháng 11 năm 1901 tại làng Vân Cát, xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định (nay là xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình). Ông có bút danh chính là "Nam Kiều" và nhiều bút hiệu khác như "Đẩu Nam", "Hải Khách", "Côi Vị", "Ẩm Hân Kiếm Bút".

Thuở nhỏ ông học thầy Bùi Trình Khiêm ở Nam Định, Hà Nội. Từ năm 1924, ông vào Nam công tác với các báo Nông cổ mín đàm, Rạng đông, làm chủ bút tờ Đông Pháp thời báo. Tháng 6 năm 1927, ông bị Pháp bắt, kết án tù vì có chân trong các tổ chức yêu nước.

Trần Huy Liệu có một người vợ chính thức và bốn người con. Ngoài ra, ông có một người vợ không chính thức và một người con nữa với bà. Người vợ không chính thức dù có con, em tham gia bộ đội và ủng hộ rất nhiều cho kháng chiến, bà vẫn bị quy địa chủ tại Cuộc cải cách ruộng đất năm 1954, giam giữ đến gần chết vì lao phổi.

Sau đó, ông lần lượt giữ các chức vụ: Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền và Cổ động (đổi tên từ Bộ Tuyên truyền), Chính trị Cục trưởng trong Quân sự Ủy viên hội, Bí thư Tổng bộ Việt Minh, Chủ tịch Hội Văn hóa cứu quốc, Ủy viên thường trực Quốc hội, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam, Phó chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Trung.

Trong thời gian kháng chiến chống Mỹ ông tham gia công tác Quốc hội, làm Chủ nhiệm Ủy ban Thống nhất của Quốc hội

Câu chuyện anh hùng Lê Văn Tám
Trong bài viết đăng trên tạp chí Xưa và Nay số ra tháng 10 (năm 2009), giáo sư sử học Phan Huy Lê nói rằng ông đã được ông Trần Huy Liệu, Viện trưởng Viện sử học và cũng là Bộ trưởng Tuyên truyền hồi thập niên 1940 kể cho nghe nhân vật Lê Văn Tám là do ông Liệu dựng lên "để cổ vũ tinh thần chiến đấu" của người Việt. Ông Phan Huy Lê cũng nói rằng ông Trần Huy Liệu đã nói với ông và hai người khác trong một cuộc gặp: "Sau này khi đất nước yên ổn, các anh là nhà sử học, nên nói lại giùm tôi, lỡ khi đó tôi không còn nữa."

Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu Lý Châu Hoàn, ngoài câu chuyện tự kể này thì ông Phan Huy Lê không đưa ra được bằng chứng xác thực cho sự phủ định nhân vật Lê Văn Tám mà ông nêu ra. Mặt khác, lời kể của Phan Huy Lê cũng bị chỉ ra là có mâu thuẫn lớn: ông Trần Huy Liệu làm bộ trưởng Bộ Tuyên truyền trong giai đoạn cuối 1945 - đầu 1946, khi đó ông Phan Huy Lê chỉ là một đứa trẻ chưa đầy 12 tuổi, không thể có chuyện ông Trần Huy Liệu lại tiếp đón ông Phan Huy Lê, gọi ông là "nhà sử học" và còn kể cho ông chuyện quan trọng như vậy. Ông Phan Huy Lê cũng đã nhầm lẫn giữa 2 trận đánh kho Thị Nghè (trận đánh kho của Lê Văn Tám diễn ra vào ngày 17 tháng 10 năm 1945, còn trận đánh của công nhân nhà máy đèn Chợ Quán diễn ra ngày 1 tháng 1 năm 1946, đây là hai trận đánh khác nhau). Ông Lý Châu Hoàn đã đăng bài phân tích, đưa ra các bằng chứng bác bỏ lời kể của ông Phan Huy Lê và chứng minh Lê Văn Tám là có thực, bao gồm các tài liệu thời kỳ đó cũng như lời kể của nhân chứng địa phương và đề nghị ông Phan Huy Lê đối chất. Nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Thịnh còn tìm ra nhân chứng là ông Hồ Thanh Điền, từng là đội viên Thanh niên Tiền phong đoàn Trần Cao Vân, sau thuộc Chi đội 13 (tiền thân của trung đoàn 300), khẳng định Lê Văn Tám có thật: "Lúc đó đơn vị tôi đóng quân ở Trung Chánh. Ngay sớm hôm sau khi cháy kho xăng Thị Nghè, Nguyễn Thanh Hùng là chiến sĩ của tiểu đội tôi, nhà ở Đa Kao, chạy về báo tin: Thằng Tám trong xóm nhà tui là người đốt kho xăng hồi hôm đó!". Ông Phạm Văn Đông là đồng đội, nhà ở 22/3 Hồ Văn Đại, thành phố Biên Hòa thường xuyên nghe ông Điền kể chuyện này. Những năm sau đó, không thấy ông Phan Huy Lê nhắc lại chuyện này trên báo chí.

Vinh danh
Trần Huy Liệu được bầu làm Viện sĩ Thông tấn do Viện Hàn lâm khoa học Cộng hòa dân chủ Đức

}}

Liên kết ngoài
Phan Than Tâm (2021). "Sử gia Trần Huy Liệu: Ông thầy bịa sử".