Nam Hà (tỉnh)

Nam Hà là một tỉnh cũ thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng, Việt Nam, tồn tại trong hai giai đoạn 1965–1975 và 1991–1996. Nay là một phần của Ninh Bình.

Địa lý
Tỉnh Nam Hà có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Vịnh Bắc Bộ
Phía tây giáp tỉnh Hòa Bình
Phía nam giáp tỉnh Ninh Bình
Phía bắc giáp các tỉnh Hà Tây, Hải Hưng, Thái Bình.

Lịch sử
Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Quyết định số 103-NQ-TVQH về việc hợp nhất tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định thành một đơn vị hành chính mới lấy tên là tỉnh Nam Hà.

Tỉnh Nam Hà có 16 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm thành phố Nam Định (tỉnh lỵ), thị xã Hà Nam và 14 huyện: Bình Lục, Duy Tiên, Giao Thủy, Hải Hậu, Kim Bảng, Lý Nhân, Nam Trực, Nghĩa Hưng, Mỹ Lộc, Thanh Liêm, Trực Ninh, Vụ Bản, Xuân Trường, Ý Yên.

Ngày 13 tháng 6 năm 1967, Hội đồng Chính phủ ban hành ban hành Quyết định số 76-CP về việc hợp nhất huyện Mỹ Lộc và thành phố Nam Định thành một đơn vị hành chính mới lấy tên là thành phố Nam Định.

Tỉnh Nam Hà có 15 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm thành phố Nam Định (tỉnh lỵ), thị xã Hà Nam và 13 huyện: Bình Lục, Duy Tiên, Giao Thủy, Hải Hậu, Kim Bảng, Lý Nhân, Nam Trực, Nghĩa Hưng, Thanh Liêm, Trực Ninh, Vụ Bản, Xuân Trường, Ý Yên.

Ngày 12 tháng 12 năm 1967, Hội đồng Chính phủ ban hành ban hành Quyết định số 174/QĐ-CP về việc:
Hợp nhất 3 xã Giao Hùng, Giao Thắng, Giao Tiến thuộc huyện Giao Thủy thành một xã lấy tên là xã Giao Tiến.
Hợp nhất huyện Giao Thủy và huyện Xuân Trường thành một huyện lấy tên là huyện Xuân Thủy.

Tỉnh Nam Hà có 14 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm thành phố Nam Định (tỉnh lỵ), thị xã Hà Nam và 12 huyện: Bình Lục, Duy Tiên, Hải Hậu, Kim Bảng, Lý Nhân, Nam Trực, Nghĩa Hưng, Thanh Liêm, Trực Ninh, Vụ Bản, Xuân Thủy, Ý Yên.

Ngày 26 tháng 3 năm 1968, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 41-CP về việc:
Sáp nhập 7 xã: Trực Đại, Trực Cường, Trực Hùng, Trực Phú, Trực Thái, Trực Thắng, Trực Tiến của huyện Trực Ninh vào huyện Hải Hậu.
Hợp nhất huyện Trực Ninh và huyện Nam Trực thành một huyện lấy tên là huyện Nam Ninh.

Tỉnh Nam Hà có 13 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm thành phố Nam Định (tỉnh lỵ), thị xã Hà Nam và 11 huyện: Bình Lục, Duy Tiên, Hải Hậu, Kim Bảng, Lý Nhân, Nam Ninh, Nghĩa Hưng, Thanh Liêm, Vụ Bản, Xuân Thủy, Ý Yên.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc hợp nhất tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình thành một đơn vị hành chính mới lấy tên là tỉnh Hà Nam Ninh.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Tỉnh Nam Hà có 13 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm thành phố Nam Định (tỉnh lỵ), thị xã Hà Nam và 11 huyện: Bình Lục, Duy Tiên, Hải Hậu, Kim Bảng, Lý Nhân, Nam Ninh, Nghĩa Hưng, Thanh Liêm, Vụ Bản, Xuân Thủy, Ý Yên; có 2.423,59&nbsp;km² diện tích tự nhiên với số dân là 2.435.995 người.

Theo thống kê năm 1993, tỉnh có diện tích 2.479,8&nbsp;km², dân số là 2.590.373 người.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.
Tỉnh Hà Nam có 6 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm thị xã Phủ Lý (tỉnh lỵ) và 5 huyện: Bình Lục, Duy Tiên, Kim Bảng, Lý Nhân, Thanh Liêm; có 826,66&nbsp;km² diện tích tự nhiên và số dân là 804.800 người.
Tỉnh Nam Định có 7 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm thành phố Nam Định (tỉnh lỵ) và 6 huyện: Hải Hậu, Nam Ninh, Nghĩa Hưng, Vụ Bản, Xuân Thủy, Ý Yên và 7 xã: Mỹ Hà, Mỹ Hưng, Mỹ Thành, Mỹ Thắng, Mỹ Thịnh, Mỹ Thuận, Mỹ Tiến thuộc huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam nay chuyển giao về thành phố Nam Định thuộc tỉnh Nam Định quản lý; có 1.669,36&nbsp;km² diện tích tự nhiên và số dân là 1.898.100 người.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Tham khảo