Long Vương (Shogi)

là một trong tám danh hiệu lớn của giới shogi chuyên nghiệp Nhật Bản, được thành lập từ năm 1988 sau khi tiến lên từ Thập Đẳng (十段, Judan - một danh hiệu lớn của shogi chuyên nghiệp Nhật Bản từ năm 1962 tới 1987, xin đừng nhầm lẫn với danh hiệu Thập Đẳng của cờ vây). Giải đấu tranh danh hiệu này được gọi là và được tài trợ bởi Nhật báo Yomiuri, tổ chức bởi Liên đoàn Shogi Nhật Bản.

Trong tất thảy tám danh hiệu lớn của shogi chuyên nghiệp Nhật Bản, Long Vương và Danh Nhân (Meijin) là hai danh hiệu lớn hơn cả nhờ truyền thống lâu đời - sức mạnh của truyền thông khi nói về hai danh hiệu/giải đấu này. Điều này được chứng minh thông qua quy tắc gọi tên một kì thủ khi họ sở hữu danh hiệu, rằng khi họ sở hữu danh hiệu Long Vương/Danh Nhân hay cả hai thì hai danh hiệu đó sẽ được ưu tiên hơn tất cả các danh hiệu khác, không quan tâm kì thủ đó sở hữu bao nhiêu danh hiệu hiện tại hay có mức xếp hạng/danh dự gì.

Tổng quan

Lịch sử ra đời
Danh hiệu Long Vương là sự thay thế cho danh hiệu Thập Đẳng (十段, Judan, đi kèm với đó là Thập Đẳng chiến - 十段戦 được tổ chức từ năm 1962 tới 1987 và được tài trợ bởi Nhật báo Yomiuri). Khi đó, Liên đoàn Shogi Nhật Bản đã đưa ra sự cấp thiết về việc đưa ra một giải đấu - danh hiệu có thể có sự thành công toàn diện như Danh Nhân. Khi đó, Nakahara Makoto (Vĩnh thế Danh Nhân đời thứ Mười sáu) đã để Liên đoàn quyết định, còn hai huyền thoại là Oyama Yasuharu (Vĩnh thế Danh Nhân đời thứ Mười lăm - sau đó là Chủ tịch Liên đoàn Shogi Nhật Bản) và Masuda Kozo lại mâu thuẫn quan điểm với nhau. Sau nhiều cuộc thảo luận, danh hiệu mới được tạo ra đã được định hướng về việc sẽ có quỹ tiền thưởng nhiều nhất trong các giải đấu danh hiệu, và danh hiệu Long Vương mới này sẽ có mức độ ưu tiên cao nhất giống như Danh Nhân.

Tên gọi "Long Vương"
Trước khi có tên gọi là Long Vương - Long Vương chiến, đã có nhiều đề cử khác cho tên gọi của danh hiệu mới này ví dụ như Kì Thần chiến (棋神戦), Tối Cao Phong chiến (最高峰戦), Cự Nhân chiến (巨人戦), Cự Tinh chiến (巨星戦), Kì Bảo chiến (棋宝戦) hay Đạt Nhân chiến (達人戦). Tuy nhiên, những vấn đề của những tên gọi này đã được chỉ ra. Cụ thể, tên Kì Thần chiến bị lo ngại sẽ gây ảnh hưởng không tốt trên khía cạnh tôn giáo, hay cụm từ Cự Nhân (nghĩa là người khổng lồ - tiếng Anh là Giants) có thể gây nhầm lẫn với đội Yomiuri Giants - một đội tuyển bóng chày chuyên nghiệp cũng được tài trợ bởi Nhật báo Yomiuri.

Bản thân tên gọi Long Vương được đề cử khi đó cũng gặp những ý kiến cho rằng nó sẽ khiến mọi người liên tưởng tới đội tuyển bóng chày chuyên nghiệp Chunchi Dragons - "đối thủ truyền kiếp" của Yomiuri Giants, và hơn nữa cũng bị chỉ ra rằng mặc dù được cho là quân cờ mạnh nhất trên bàn cờ khi xuất hiện, quân cờ quan trọng nhất lại là Vương Tướng (mà nếu bị chiếu hết sẽ thua cuộc) nên nếu đặt tên giải đấu là Long Vương chiến và đặt ưu tiên của nó cao hơn Vương Tướng chiến, đó sẽ là sự mỉa mai của câu [ヘボ将棋 王より飛車を 可愛がり - nghĩa nôm na là trong Shogi, quân Vương luôn quý quân Phi Xa nhờ giá trị của nó]. Tuy nhiên tới cuối cùng, tất cả các ứng cử viên cho tên của danh hiệu mới đều bị loại, và tên gọi Long Vương đã được lựa chọn.

Một sự thật rằng tên danh hiệu Long Vương khi sử dụng Hán tự để ghi là 竜王, nhưng quân cờ Long Vương - Phi Xa sau khi được phong cấp trong Shogi lại thường được ghi là 龍王, tức là dạng Tân tự thể của chữ Long (nghĩa là rồng) đã được sử dụng thay vì cách viết cũ. Điều này cũng đã gây ra một số tranh luận nhưng cuối cùng việc sử dụng cách viết mới của chữ Long vẫn được lựa chọn.

Sự ưu tiên của danh hiệu Long Vương - Danh Nhân
Trong tất thảy tám danh hiệu lớn của Shogi chuyên nghiệp Nhật Bản (bao gồm Long Vương - Danh Nhân - Vương Vị - Duệ Vương - Vương Tọa - Kì Vương - Vương Tướng và Kì Thánh), danh hiệu Long Vương và Danh Nhân được ưu tiên hơn cả, với việc nếu một kì thủ sở hữu Long Vương - Danh Nhân hoặc cả hai danh hiệu này, họ sẽ được ưu tiên gọi là "Long Vương" - "Danh Nhân" hoặc là "Long Vương/Danh Nhân" hơn, không cần quan tâm kì thủ đó sở hữu những danh hiệu khác.

Tính tới hết Long Vương chiến kì 34 (2021), có tất cả 4 kì thủ đã từng sở hữu cùng lúc cả danh hiệu Long Vương và Danh Nhân, đó là:

Habu Yoshiharu (2 lần, giai đoạn 1994-1996 và 2002-2003)
Tanigawa Koji (giai đoạn năm 1997)
Moriuchi Toshiyuki (2 lần, giai đoạn 2003-2004 và năm 2013)
Toyoshima Masayuki (giai đoạn năm 2019)

Thể thức

Một kì Long Vương chiến hoàn chỉnh gồm có ba giai đoạn chính, là Giải đấu Xếp hạng - Xác định Khiêu chiến giả và cuối cùng, sau khi đã tìm ra Khiêu chiến giả là Loạt trận tranh danh hiệu gồm có 7 ván cờ, người chiến thắng trước 4 ván sẽ trở thành đương kim Long Vương. Thể thức này lần đầu tiên được giới thiệu từ kì 19 của Long Vương chiến vào năm 2006 với sự khác biệt trong việc lựa chọn kì thủ thuộc các tổ của Xếp hạng Chiến và sự sắp xếp hai nhánh của giai đoạn Khiêu chiến giả Xác định. Giai đoạn Xếp hạng Chiến thường bắt đầu từ tháng 11-12 năm trước tới khoảng tháng 5-6 của năm sau, Khiêu chiến giả Xác định bắt đầu từ khoảng đầu tháng 6 tới cuối tháng 8/đầu tháng 9 và Loạt trận tranh danh hiệu sẽ bắt đầu từ đầu tháng 10 tới hết năm.

Sơ loại - Giải đấu Xếp hạng và Playoff
Giải đấu Xếp hạng
Giai đoạn đầu tiên của mỗi kì Long Vương chiến là Giải đấu Xếp hạng (ランキング戦, Ranking Tournament trong tiếng Anh), được chia ra làm 6 tổ từ 1 tới 6 (theo thứ tự từ cao tới thấp:1組 - 6組). Giai đoạn này lấy 5 kì thủ tốt nhất từ tổ 1, 2 kì thủ tốt nhất từ tổ 2 và một người chiến thắng từ mỗi tổ còn lại để thu được 11 kì thủ xuất sắc nhất bước vào giai đoạn Xác định Khiêu chiến giả. Thể thức này được sử dụng bắt đầu từ Long Vương chiến kì 19 năm 2006. Ở Xếp hạng Chiến, các kì thủ trong tổ sẽ được bốc thăm để đánh loại trực tiếp (Single Elimination), và tùy vào từng tổ sẽ chọn ra số kì thủ khác nhau và có những thể thức khác nhau. Kể từ Long Vương chiến kì 18 năm 2005 trở về trước, giai đoạn này sẽ lấy 4 kì thủ từ tổ 1, 2 kì thủ từ mỗi tổ 2 và 3, 3 kì thủ xuất sắc nhất ở mỗi tổ còn lại. Do từ năm 2006 có sự thay đổi về việc lấy thêm kì thủ từ tổ 1, số kì thủ được thăng tổ và giáng tổ ở mỗi kì cũng đã được thay đổi.

Dưới đây là bảng mô tả cơ chế hoạt động của Giải đấu Xếp hạng:

Tên kì thủ được in đậm để chỉ năm/kì mà kì thủ đã đạt đủ điều kiện cho danh dự Vĩnh thế Long Vương.

Tham khảo