Danh sách hóa thạch tiến hóa của con người

Bảng hóa thạch dưới đây cung cấp một cái nhìn tổng quan ngắn gọn về một số hóa thạch đáng chú ý của vượn dạng người đã phát hiện có liên quan đến quá trình tiến hóa của loài người, bắt đầu với sự hình thành của quần thể Hominini vào cuối Miocen, khoảng 6 Ma (Ma/Ka: Mega/Kilo annum, triệu/ngàn năm) trước.

Vì có hàng ngàn hóa thạch, chủ yếu là rời rạc, thường bao gồm xương hay răng đơn lẻ, hiếm khi có hộp sọ hoàn chỉnh hay bộ xương, nên tổng quan này không thể coi là hoàn chỉnh.
| Graecopithecus freybergi
| 2017 (1944)
| Pyrgos, Azmaka,
| G.H.R. von Koenigswald
| Met, Athens; Tübingen, Germany
|-
|
| TM 266 (Toumai)
| 7 - 6 Ma
| Sahelanthropus tchadensis
| 2001
| Sa mạc Djurab,
| Michel Brunet, Alain Beauvilain, Fanone Gongdibe, Mahamat Adoum, Ahounta Djimdoumalbaye
| N'Djamena (Chad), BEAC
|-
|
| BAR 1000'00
| 6,1 - 5,7 Ma
| Orrorin tugenensis
| 2000
|Lukeino,
| Martin Pickford, Kiptalam Cheboi, Dominique Gommery, Pierre Mein, Brigitte Senut
|
|-
|
|Dấu chân Trachilos
| 5,7 Ma
|Tạo ra bởi hominin hoặc linh trưởng hominin-like
|2002
|
|Gerard D. Gierliński
|
|-
|
| ALA-VP 1/20
| 5,65±0,150 Ma
| Ardipithecus kadabba
| 1997
|Awash Trung,
| Yohannes Haile-Selassie
|
|- style="background:ccffcc"
| colspan="8"|
Pliocene, 5,3 - 2,58 Ma
|-
! Hình !! Tên !! Tuổi !! Loài !! Phát hiện !! Nước !! Người phát hiện !! Nay đặt ở / Ghi chú
|-
|
| Ardi
| 4,4 Ma
| Ardipithecus ramidus
| 1994
|
| Yohannes Haile-Selassie
|
|-
|
| KNM-LT 329
| 4,60 ±0,40 Ma
| Australopithecus anamensis
| 1967
|
| Arnold Lewis, Bryan Patterson
|
|-
|
| KNM-TH 13150
| 4,70±0,55 Ma
| Australopithecus anamensis
| 1984
|
| Kiptalam Cheboi
| Australopithecus anamensis
| 1965
|
| Bryan Patterson
|
|-
|
| KSD-VP-1/1 (Kadanuumuu)
| 3,58 Ma
| Australopithecus afarensis
| 2005
|
| Yohannes Haile-Selassie
|
|-
|
| K 12 (Abel)
| 3,5
| Australopithecus bahrelghazali
| 1995
|
| Michel Brunet
|
|-
|
| KNM-WT 40000 (Flat Faced Man)
| 3,5 Ma
| Kenyanthropus platyops
| 1999
| Hồ Turkana,
| Justus Erus & Meave Leakey
|
|-
|
| BRT-VP-3/14
| 3,3-3,5 Ma
| Australopithecus deyiremeda
| 2015
|
| Yohannes Haile-Selassie
|
|-
|
| Stw 573 (Little foot)
| 3,3 Ma
| Australopithecus ?
| 1994
|
| Ronald J. Clarke
|
|-
|
| DIK-1 (Selam)
| 3,3 Ma
| Australopithecus afarensis
| 2000
|
| Zeresenay Alemseged
|
|-
|
| AL 288-1 (Lucy)
| 3,2 Ma
| Australopithecus afarensis
| 1974
|
| Tom Gray, Donald Johanson, Yves Coppens và Maurice Taieb
| Bảo tàng Quốc gia Ethiopia
|-
|
| AL 200-1
| 3,10±0,10 Ma
| Australopithecus afarensis
| 1975
|
| Donald Johanson Yves Coppens và Maurice Taieb
|
|-
|
| AL 129-1
| 3,10±0,10 Ma
| Australopithecus afarensis
| 1973
|
| Donald Johanson
|
|-
|
| AL 444-2
| 3 Ma
| Australopithecus afarensis
| 1992
|
| Yoel Rak
|
|-
|
| LD 350-1
| 2,775±0,025 Ma
| Homo ?
| 2013
|
| Chalachew Seyoum
|
|-
|
| Taung 1Em bé Taung
| 3,03 - 2,61 Ma
| Australopithecus africanus
| 1924
|
| Raymond Dart
| Đại học Witwatersrand
|- style="background:ccffcc"
| colspan="8"|
Pleistocene, Paleolithic dưới, 2,58 Ma - 300 Ka
|-
! Hình !! Tên !! Tuổi !! Loài !! Phát hiện !! Nước !! Người phát hiện !! Nay đặt ở / Ghi chú
|-
|
| KNM WT 17000 Sọ đen(Black Skull)
| 2,5 Ma
| Paranthropus aethiopicus
| 1985
|
| Alan Walker
|
|-
|
| BOU-VP-12/130
| 2,50 Ma
| Australopithecus garhi
| 1997
| Ethiopia
|Yohannes Haile-Selassie
|
|-
|
| STS 71
| 2,61 -2,07 Ma
| Australopithecus africanus
| 1947
|
| Robert Broom và John T. Robinson
|
|-
|
| STS 52
| 2,61 - 2,07 Ma
| Australopithecus africanus
| 1947
|
| Robert Broom
|
|-
|
| Uraha 501UR 501 Uraha Jawbone
| 2,40±0,10 Ma
| Homo rudolfensis
| 1991
|
| Tyson Msiska, Timothy Bromage, Friedemann Schrenk
|
|-
| 100px
| STS 5 (Mrs. Ples) (STS 14)
| 2,07 Ma
| Australopithecus africanus
| 1947
| Sterkfontein,
| Robert Broom
|Ditsong National Museum of Natural History
|-
|
| DNH 134 (Simon)
| 2,04 Ma
| 2,04-1,95 Ma
| Paranthropus robustus
| 2018
| Drimolen Main Quarry,
| Andy Herries & Stephanie Bakers
| Đại học Witwatersrand
|-
|
| DNH 152 (Khethi)
| 2,04-1,95 Ma
| 2,04 - 1,95 Ma
| 2 Ma ?
| Paranthropus robustus
| 1938
|
| Gert Terblanche
| Ditsong National Museum of Natural History
|-
|
| MH1 (Karabo)
| 1.977-1.98 Ma
| Australopithecus sediba
| 2008
|
| Lee R. Berger
| Đại học Witwatersrand
|-
|
| KNM ER 1813
| 1,9 Ma
| Homo habilis
| 1973
|
| Kamoya Kimeu
|
|-
|
| KNM ER 1470
| 1,9 Ma
| Homo rudolfensis
| 1972
|
| Bernard Ngeneo
|
|-
|
| SK 48
| 2,25 - 1,80 Ma
| Paranthropus robustus
| 1948
| Swartkrans, South Africa
| Robert Broom
| Ditsong National Museum of Natural History
|-
|
| SK 46
| 2,25 - 1,80 Ma
| Paranthropus robustus
| 1949
| Swartkrans,
| Robert Broom
| Ditsong National Museum of Natural History
|-
|
| SK 847
| 2,25 - 1,80 Ma
| Homo habilis
| 1949
| Swartkrans,
|
| Ditsong National Museum of Natural History
|-
|
| OH 24(Twiggy)
| 1.8 Ma
| Homo habilis
| 1968
|
| Peter Nzube
|
|-
|
| OH 8
| 1.8 Ma
| Homo habilis
| 1960
|
|
|
|-
|
| OH 5(Zinj ornutcracker man)
| 1.8 Ma
| Paranthropus boisei
| 1959
|
| Mary Leakey
|
|-
|
| D2700 (Dmanisi Skull 3)
| 1.8 Ma
| Homo erectus georgicus
| 2001
|
| David Lordkipanidze và Abesalom Vekua
|
|-

|
| D3444 (Dmanisi Skull 4)
| 1.8 Ma
| Homo erectus georgicus
| 2003
|
| David Lordkipanidze
|
|-

|
| D4500 (Dmanisi Skull 5)
| 1.8 Ma
| Homo erectus georgicus
| 2005 - 2013
|
| David Lordkipanidze
|
|-
|
| KNM-ER 62000
| 1.78 -1.9 Ma
| Homo rudolfensis
| 2012
| Koobi Fora,
| Nhóm của Meave Leakey
|
|-
|
| KNM-ER 62003 (đoạn hàm dưới) (aka Homo erectus)
| 1975
|
| Bernard Ngeneo
|
|-
|
| KNM ER 1805
| 1.74 Ma
| Homo habilis
| 1973 - 1974
|
| Paul Abell
|
|-
|
| Người vượn Nguyên Mưu, (Yuanmou Man), răng
| 1.7 Ma / 0.5-0.6 Ma (tranh cãi)
| Homo erectus
| 1965
|
| Fang Qian
|
|-
|
| KNM ER 406
| 1.7 Ma
| Paranthropus boisei
| 1969
|
| Richard Leakey
|
|-
|
| KNM ER 732
| 1.7 Ma
| Paranthropus boisei
| 1970
|
| Richard Leakey
|
|-
|
| KNM ER 23000
| 1.7 Ma
| Paranthropus boisei
| 1990
| Koobi Fora,
| Benson Kyongo
|
|-
|
| KNM WT 17400
| 1.7 Ma
| Paranthropus boisei
|
|
|
| Bảo tàng Quốc gia Kenya, Nairobi
|-
|
| KNM WT 15000, (Cậu bé Turkana)
| 1.6 Ma
| Homo ergaster (aka Homo erectus)
| 1984
|
| Kamoya Kimeu
| Bảo tàng Quốc gia Kenya, Nairobi
|-
|
| StW 53
| 1.5-2 Ma
| Homo gautengensis
| 1976
|
| A. R. Hughes
|
|-
|
| DNH 7(Eurydice)
| 1.5-2 Ma
| Paranthropus robustus
| 1994
|
| André Keyser
|
|-
|
| Peninj hàm dưới
| 1.5 Ma
| Paranthropus boisei
| 1964
|
| Richard Leakey
|
|-
|
| OH 9(Chellean Man)
| 1.5 Ma
| Homo erectus
| 1960
|
| Louis Leakey
|
|-
|
| KNM ER 992
| 1.5 Ma
| Homo ergaster (aka Homo erectus)
| 1971
|
| Richard Leakey
|
|-
|
| Mojokerto 1(Mojokerto child)
| 1.43-1.49 Ma
| Homo erectus
| 1936
|
| Andojo, G.H.R. von Koenigswald
|
|-
|
| KNM ER 3883
| 1.4-1.6 Ma
| Homo erectus
| 1976
|
| Richard Leakey
|
|-
|
| KGA 10-525
| 1.4 Ma
| Paranthropus boisei
| 1993
|
| A. Amzaye
|
|-
|
| Atapuerca Jawbone
| 1.2 Ma
| Homo sp.
| 2008
|
| Eudald Carbonell
| Museo de la Evolución Humana, Burgos, Tây Ban Nha
|-
|

| Kocabas
| 1.1 Ma
| Homo erectus
| 2002
|
| M. Cihat Alçiçek
|
|-
|
| Daka
| 1.0 Ma
| Homo erectus
| 1997
|
| Henry Gilbert
|
|-
|
| Sangiran 4
| 1 Ma
| Homo erectus
| 1939
|
| G.H.R. von Koenigswald
|
|-
|
|
| 780-858 Ka
| Homo erectus
| 1994
|
| Bermúdez & Arsuaga
| Museo de la Evolución Humana, Burgos, Tây Ban Nha
|-
|
| Sangiran 2
| 0.7-1.6 Ma
| Homo erectus
| 1937
|
| G.H.R. von Koenigswald
|
|-
|
| Người vượn Java,Pithecanthropus-1,Trinil 2
| 0.7 -1 Ma
| Homo erectus
| 1891
|
| Eugène Dubois
|
|-
|
| Ternifine 2-3, Tighennif
| 700 Ka
| Homo erectus
| 1954
|
| C. Arambourg & B. Hoffstetter
|
|-
|
| Sangiran 17
| 700 Ka
| Homo erectus
| 1969
|
| S. Sartono
|
|-
|
| Người vượn Bắc Kinh (Peking Man)
| 680-780 Ka
| Homo erectus
| 1921
|
| Davidson Black
| Bị mất cắp
|-
|
| Madam Buya
| 600-1.4 Ma
| Homo heidelbergensis or Homo erectus
| 1997
|
| Ernesto Abbate
|
|-
|
| Hóa thạch Bodo
| 600 Ka
| Homo heidelbergensis or Homo erectus
| 1976
|
| A. Asfaw
|
|-
|
| Mauer 1Heidelberg Man
| 500 Ka
| Homo heidelbergensis
| 1907
|
| Daniel Hartmann
|
|-
|
| Saldanha man
| 500 Ka
| Homo rhodesiensis
| 1953
|
|
|
|-
|
| Boxgrove Man
| 478-524 Ka
| Homo heidelbergensis
| 1994
|
|
|
|-
|
| Arago 21(Tautavel Man)
| 450 Ka
| Homo erectus
| 1971
|
| Henry de Lumley
|
|-
|
| Hexian
| 400-500 Ka
| Homo erectus
| 1980
|
|
|
|-
|
| Skull 5 (Miguelón)
| 400 Ka
| Homo heidelbergensis
| 1992
|
| Bermúdez, Arsuaga & Carbonell
| Museo de la Evolución Humana, Burgos, Tây Ban Nha
|-
|
| Swanscombe Man
| 400 Ka
| Homo heidelbergensis
| 1935
|
| Alvan T Marston
|
|-
|
| Hóa thạch Salé
| 400 Ka
| Homo rhodesiensis
| 1971
|
|
|
|-
|
| Ndutu
| 350 Ka
| Homo rhodesiensis
| 1973
|
| A.A. Mturi
|
|-
|
| Steinheim Skull
| 350 Ka
| Homo heidelbergensis
| 1933
|
|
|
|-
|
| Samu
| 350 Ka
| Homo erectus
| 1964
|
| Márton Pécsi
|
|-
|
| Dinaledi Chamber hominins
| 414-236 Ka
| Homo naledi
| 2013
|
| Rick Hunter, Steven Tucker
| Đại học Witwatersrand
|- style="background:ccffcc"
| colspan="8"|
Pleistocene, Paleolithic giữa: 300 - 50 Ka
|-
! Hình !! Tên !! Tuổi !! Loài !! Phát hiện !! Nước !! Người phát hiện !! Nay đặt ở / Ghi chú
|-
|
| Petralona 1
| 250-500 Ka
| Homo heidelbergensis
| 1960
|
|
|
|-
|
| Galilee Man
| 300-200 Ka
| Homo heidelbergensis
| 1925
|
| Francis Turville-Petre
|
|-
|
| Saccopastore 1
| 250 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1929
|
| Mario Grazioli
|
|-
|
| Ngandong 7
| 250 Ka
| Homo erectus
| 1931
|
| C. ter Haar và G. H. R. von Koenigswald
|
|-
|
| Bontnewydd (Pontynewydd)
| 230 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1981
|
|
|
|-
|
| Người vượn Đại Lệ (Dali)
| 209 ±23 Ka (tranh cãi)
| Homo erectus or Homo sapiens
| 1978
|
| Liu Shuntang
|
|-
|
| Broken Hill 1,Sọ Kabwe, Rhodesian Man
| 200-300 Ka
| Homo rhodesiensis
| 1921
|
| Tom Zwiglaar
|
|-
|
| Omo 1
| 190 Ka
| Homo sapiens
| 1967
|
| Richard Leakey
|
|-
|
| Omo 2
| 190 Ka
| Homo sapiens
|
|
| Richard Leakey
|
|-
|
| Penghu 1
| 190-10 Ka
| Homo tsaichangensis
|
|
|
| Bảo tàng Quốc gia Khoa học Tự nhiên Đài Loan
|-
|
| Herto remains
| 160 Ka
| Homo sapiens
| 1997
|
| Tim White
|
|-
|
| Jebel Irhoud 1
| 160 Ka
| Homo sapiens
| 1991
|
|
|
|-
|
| Jebel Irhoud 2
| 160 Ka
| Homo sapiens
| 1991
|
|
|
|-
|
| Jebel Irhoud 3
| 160 Ka
| Homo sapiens
| 1991
|
|
|
|-
|
| Jebel Irhoud 4
| 160 Ka
| Homo sapiens
| 1991
|
|
|
|-
|
| Altamura Man
| 130-172 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1993
|
|
| in situ
|-
|
| Tabun C1
| 120 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1967
|
| Arthur Jelinek
|
|-
|
| Krapina
| 100-127 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1899
|
| Dragutin Gorjanović-Kramberger
|
|-
|
| Răng Denisovan
| 110 Ka
| Homo sp. Altai
| 2015
|
|
|
|-
|
| Qafzeh 6
| 90-100 Ka
| 1933
|
| T. McCown và H. Moivus, Jr.
|
|-
|
| Qafzeh VI
| 90-100 Ka
| Klasies River Caves
| 75-125 Ka
| Homo sapiens
| 1960
|
| Ray Inskeep, Robin Singer, John Wymer, Hilary Deacon
|
|-
|
| Obi-Rakhmat 1
| 75 Ka
| 70 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1938
|
| A. Okladnikov
|
|-
|
| La Ferrassie 1
| 70 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1909
|
| R. Capitan và D. Peyrony
|
|-
|
| Shanidar 1
| 60-80 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1961
|
| Ralph Solecki
|
|-
|
| La Chapelle-aux-Saints 1
| 60 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1908
|
| A. và J. Bouyssonie và L. Bardon
|
|-
|
| Kebara 2 (Moshe)
| 60 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1983
|
| Lynne Schepartz
|
|-
|
| Amud 7
| 50-60 Ka
| Homo neanderthalensis
|
|
|
|
|- style="background:ccffcc"
| colspan="8"|
Pleistocene, Paleolithic trên: 50 - 10 Ka
|-
! Hình !! Tên !! Tuổi !! Loài !! Phát hiện !! Nước !! Người phát hiện !! Nay đặt ở / Ghi chú
|-
|
| Sidrón Cave
| 49 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1994
|
|
|
|-
|
| La Quina 5
| 45-60 Ka
| Homo sapiens
| 2009
|
|
|
|-
|
| Kents Cavern
| 41-45 Ka
| Homo sapiens
| 1927
|
|
|
|-
|
| Amud 1
| 41 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1961
|
| Hisashi Suzuki
|
|-
|
| Mungo Man
| 40-60 Ka
| Homo sapiens
| 1974
|
|
|
|-
|
| WLH-50
|
| Homo sapiens
| 1982
|
|
|
|-
|
| Mt. Circeo 1
| 40-60 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1939
|
| Prof. Blanc
|
|-
|
| Neanderthal 1
| 40 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1856
|
| Johann Carl Fuhlrott
|
|-
|
| Denisova hominin (X-Woman)
| 40 Ka
| Homo sp. Altai
| 2008
|
| Johannes Krause, et al.
|
|-
|
| hominin finger bone
| 40 Ka
| Homo sp. Altai (possible Neanderthal-Denisovan hybrid)
| 2011
|
|
|
|-
|
| Peștera cu Oase
| 37.8 Ka
| Homo sapiens
| 2002
|
|
|
|-
|
| Balangoda man
| 37 Ka
| Homo sapiens
| 2012
|
|
|
|-
|
| Hofmeyr Skull
| 36 Ka
| Homo sapiens
| 1952
|
|
|
|-
|
| Red Lady of Paviland
| 33 Ka
| Homo sapiens
| 1823
|
| William Buckland
|
|-
|
| Yamashita-Cho Man
| 32 Ka
| Homo sapiens
| 1962
|
|
|
|-
|
| Engis 2
| 30-50 Ka
| Homo neanderthalensis
| 1829
|
| Philippe-Charles Schmerling
|
|-
|
| Gibraltar 1
| 30-50 Ka
| 26 Ka
| Homo sapiens
| 1894
|
| K.J. Maska
|
|-
|
| Lapedo Child
| 24.5 Ka
| Homo neanderthalensis or Homo sapiens
| 1998
|
| João Zilhão
|
|-
|
| Minatogawa 1
| 16-18 Ka
| Homo sapiens
| 1970
|
|
| Bảo tàng Nhân học Tokyo, Đại học Tōkyō
|-
|
| Tandou
| 17 Ka
| Homo sapiens
| 1967
|
| Duncan Merrilees
|
|-
|
| Gough's Cave
| 14.7 Ka
| Homo sapiens
| 2010
|
|
|
|-
|
| Iwo Eleru Skull
| 13 Ka
| Homo sapiens
| 1965
|
|
|
|-
|
| Người Arlington Springs
| 13 Ka
| Homo sapiens
| 1959
|
| Phil Orr
|
|-
|
| Người Chancelade (Chancelade man)
| 17-12 Ka
| Homo sapiens
| 1888
|
|
|
|-
|
| Di cốt hang Hươu Đỏ (Red Deer Cave)
| 14.5-11.5 Ka
| Chưa xác định, có thể là Homo sapiens
| 1979
|
| Darren Curnoe?
|
|-
|
| Luzia
| 11.5 Ka
| Homo sapiens
| 1975
|
| Annette Laming-Emperaire
|
|-
|
| Cerro Sota 2
| 11 Ka
| Homo sapiens
| 1936
|
| Junius Bird
|
|-
|
| Wadjak 1
| 10-12 Ka
| Homo sapiens
| 1888
|
| B.D. van Rietschoten
|
|- style="background:ccffcc"
| colspan="8"|
Holocene, Thời đại đồ đá giữa/đá mới: 10 - 5 Ka
|-
! Hình !! Tên !! Tuổi !! Loài !! Phát hiện !! Nước !! Người phát hiện !! Nay đặt ở / Ghi chú
|-
|
| La Brea Woman
| ~ 10 Ka
| Homo sapiens
| 1914
|
|
|
|-
|
| Combe Capelle
| 9.6 Ka
| Homo sapiens
| 1909
|
| O. Hauser
|
|-
|
| Cheddar Man
| 9 Ka
| Homo sapiens
| 1903
|
|
|
|-
|
| Kow Swamp 1
| 9-13 Ka
| Homo sapiens
| 1968
|
| Alan G. Thorne
|
|-
|
| Afalou 13
| 8-12 Ka
| Homo sapiens
| 1920
|
| C. Arambourg
|
|-
|
| Wadi Halfa 25
| 8-12 Ka
| Homo sapiens
| 1963
|
| G. Armelagos, E. Ewing, D. Greene
|
|-
|
| Wadi Kubbaniya
| 8-20 Ka
| Homo sapiens
| 1982
|
| Fred Wendorf
|
|-
|
| Minnesota Woman
| 7.8 - 8 Ka
| Homo sapiens
| 1931
| Minnesota,
| Albert Jenks, qua đội xây dựng
|
|-
|
| Lo 4b
| 6 - 9 Ka
| Homo sapiens
| 1965 - 1975
|
| H. Robbins B.M. Lynch
|
|-
|
| Tepexpan man
| 5 - 11 Ka
| Homo sapiens
| 1947
|
| H. de Terra
|
|-
|
| SDM 16704
| 4.9-11.8 Ka
| Homo sapiens
| 1929
|
| M.J. Rogers
|
|-
|
| Ötzi
| 5.3 Ka
| Homo sapiens
| 1991
| Ötztal Alps,
| Helmut Simon và Erika Simon
| Bảo tàng Khảo cổ học, Bolzano, Ý.
|}

Tham khảo

Xem thêm

Thời tiền sử
Tiến hóa của loài người
Tiến trình tiến hóa loài người
Lịch trình tiến hóa của sự sống
Lịch sử Trái Đất

Liên kết ngoài
Interactive map of primate fossil finds around the world
Informative lecture on Australopithecines