Nỗi buồn chiến tranh

Nỗi buồn chiến tranh (tựa ), có giai đoạn mang tên Thân phận của tình yêu, là một tiểu thuyết của nhà văn người Việt Nam Bảo Ninh. Tác phẩm ra đời năm 1987, xuất bản lần đầu tiên ở Việt Nam năm 1990, và trở thành một trong ba tiểu thuyết được Hội Nhà văn Việt Nam trao giải trong năm 1991.

Nỗi buồn chiến tranh được nhiều nhà văn, nhà nghiên cứu cả trong và ngoài nước đánh giá cao. Cuốn tiểu thuyết có sự khác biệt so với những tác phẩm văn học Việt Nam mang màu sắc anh hùng ca trước đó do vậy ngay từ khi ra đời, Nỗi buồn chiến tranh đã gây tranh cãi gay gắt trong giới văn đàn và công chúng. Năm 2023, trích đoạn tác phẩm cũng đã được chọn đưa vào sách giáo khoa môn Ngữ văn lớp 12 trung học phổ thông tại Việt Nam. Cùng với Truyện Kiều của Nguyễn Du, Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh là một trong hai tác phẩm văn học Việt Nam được biết đến rộng rãi nhất trên toàn thế giới. Đây cũng là một trong số ít tác phẩm văn học của Việt Nam nằm trong thư viện của Nobel.

Tác phẩm xoay quanh cuộc đời nhân vật Kiên, một chàng trai trẻ lãng mạn, tràn đầy khát vọng bỗng bị cuốn vào vòng xoáy khốc liệt của chiến tranh. Chứng kiến nhiều mất mát và cái chết, Kiên sống trong ám ảnh, cô độc và không thể hòa nhập khi trở về thời bình. Tác phẩm được đánh giá là đã bước ra khỏi lối mòn về lòng tự hào dân tộc cùng những chiến công và vinh quang tập thể để nêu lên thông điệp về sự ghê tởm, về tính chất hủy diệt của chiến tranh đối với con người.

Nội dung
Tác phẩm xoay quanh cuộc đời của nhân vật Kiên, một cựu chiến binh, người lính trinh sát của quân đội Bắc Việt Nam, sống trong những ám ảnh sâu sắc sau khi chiến tranh kết thúc. Cốt truyện của tác phẩm được xây dựng theo phương pháp phi tuyến tính, không theo trình tự thời gian thông thường, mà đan xen giữa hiện tại và quá khứ theo dòng chảy hỗn loạn của ký ức và tâm trạng của Kiên.

Các hồi ức của Kiên tái hiện sự khốc liệt của chiến tranh và những mất mát bi thảm. Kiên là chiến sĩ trinh sát tiểu đoàn 27, đơn vị đã bị bao vây và gần như tiêu diệt hoàn toàn sau những trận đánh ghê rợn ở Truông Gọi Hồn. Kiên lần lượt chứng kiến cái chết đau đớn, ghê rợn của nhiều đồng đội thân thiết như tiểu đoàn trưởng (tự sát), lính trinh sát Can (đào ngũ và chết một cách thảm thương), Quảng (tiểu đội trưởng đầu tiên) và cô giao liên xinh tươi Hòa (bị lính Mỹ vây lại và cưỡng hiếp). Nỗi đau này khắc sâu, trở thành vết thương không lành trong tâm hồn Kiên. Năm 1975, Kiên cùng đơn vị tham gia chiến dịch tấn công vào Sài Gòn, trực tiếp đánh chiếm sân bay Tân Sơn Nhất. Dù giành được chiến thắng vĩ đại, Kiên vẫn không cảm thấy niềm vui hân hoan mà chỉ thấy sự đơn độc, trống rỗng và một tâm hồn đã bị chà nát vĩnh viễn bởi bạo lực.

Kiên trở về Hà Nội sau sáu năm chiến đấu (1969–1975) và phục vụ thêm một năm (1975–1976) trong đội quy tập hài cốt liệt sĩ. Công việc này khiến anh tiếp tục phải đối diện với cái chết, với thân xác và mảnh vụn của đồng đội, khiến tâm hồn anh tràn ngập bóng tối tang thương. Kiên sống trong sự cô độc, ám ảnh và không thể hòa nhập khi trở về thời bình.

Mối tình đẹp đẽ giữa Kiên và cô bạn học Phương cũng được miêu tả đan xen trong hồi ức của Kiên. Hai người là đôi bạn thanh mai trúc mã, học cùng lớp tại trường Bưởi (Chu Văn An), Hà Nội. Tình yêu của họ gắn liền với những kỷ niệm êm đềm tại Hồ Tây, sân trường và những buổi cắm trại ở Đồ Sơn trước khi bão tố chiến tranh ập đến. Trong chuyến tàu tiễn Kiên vào chiến trường, giữa một trận oanh tạc dữ dội của máy bay Mỹ, Phương bị một gã đàn ông to béo cưỡng hiếp. Kiên chứng kiến cảnh tượng đó nhưng trong sự bất lực và khiếp đảm, anh đã không thể bảo vệ cô. Sau tai họa, Kiên nảy sinh tâm lý phức tạp; anh cho rằng Phương không còn thuộc về mình. Đây là vết thương tâm lý vĩnh viễn chia cắt hai người, biến tình yêu lãng mạn thành bi kịch và mặc cảm tội lỗi. Sau chiến tranh, họ tái hợp nhưng cuộc chung sống chỉ làm đổ bể và xéo nát tâm hồn nhau. Phương trở nên thác loạn, thác táng, ngập chìm trong tủi nhục, oán hờn và lú lẫn, dấn thân vào cuộc sống hậu chiến thô bạo, đầy tai tiếng xấu xa. Mối tình tan vỡ, Phương bỏ đi, để lại cho Kiên nỗi đau dai dẳng, trở thành nguyên nhân của mọi khúc đoạn và nông nỗi trong cuộc đời anh. Trong mắt Kiên, Phương là vĩnh viễn trong trắng và bất tử.

Ký ức về chiến tranh thôi thúc Kiên cầm bút viết tiểu thuyết. Cuốn tiểu thuyết của anh khắc họa "cuộc chiến của riêng anh", đi sâu vào những cánh rừng nguyên thủy của chiến tranh và đầy rẫy tử thi. Bản thảo của Kiên là một tập hợp giấy tờ nhàu nát, so le, xô lệch, rối bời, không có cốt truyện truyền thống, không gian và thời gian tự ý khuấy đảo. Kiên cuối cùng bỏ đi, bản thảo dang dở này được một người đàn bà câm (người hàng xóm) lưu giữ, và sau đó được nhân vật xưng "tôi" (một người đọc, có thể là chính tác giả) tìm thấy, biên tập và chép lại.

Nhân vật

Kiên: Nhân vật chính duy nhất xuyên suốt toàn bộ tiểu thuyết.
Dượng của Kiên: một nhà thơ tiền chiến ẩn danh, là người chồng thứ hai của mẹ Kiên sau khi bà ly hôn với người cha họa sĩ. Ông được miêu tả là người có trí tuệ sâu sắc, tâm hồn lãng mạn, nhiệt thành nhưng lại bị coi là "lạc loài" và không hợp thời so với sự cuồng nhiệt của thời đại bão táp. Kiên chỉ đến thăm dượng duy nhất một lần vào mùa đông năm anh 17 tuổi, ngay trước ngày anh lên đường nhập ngũ. Trong ngôi nhà nhỏ cũ kỹ bên đê sông Hồng, dù đang rộc đi vì bệnh tật với mái tóc bạc trắng và đôi tay run rẩy, dượng vẫn đón tiếp Kiên với sự lịch thiệp, thân mật và dịu dàng. Dượng đưa ra lời khuyên cho Kiên: "Nghĩa vụ của một con người trước Trời Đất là sống chứ không phải là hy sinh nó". Ông nhắc nhở Kiên đừng dùng cái chết để chứng tỏ bản thân và tha thiết mong anh hãy sống sót trở về vì anh là người duy nhất còn lại của gia đình. Qua những câu thơ tình và tiếng đàn ghi ta trầm buồn của dượng khi hát nhạc Văn Cao, Kiên mới dần hiểu được lý do mẹ mình đã tìm đến người đàn ông tâm tình này. Sau mười năm chiến trận trở về, Kiên đi tìm dượng nhưng chỉ nhận được tin ông đã qua đời từ lâu và ngôi nhà xưa cũng đã bị san phẳng, không còn dấu vết. Ông chiến đấu ở mặt trận B-3 Tây Nguyên, tại Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 24, Sư đoàn 10. Quãng thời gian sáu năm trong quân ngũ là quãng đời sâu đậm và đáng nhớ nhất đối với Bảo Ninh. Ông từng chia sẻ rằng nếu không sống đời bộ đội thì ông không có đời viết văn và "bất cứ ai trải qua thời chiến, dù chỉ một giờ, cũng ước đời mình, con cháu và đất nước không phải chứng kiến thêm lần nào nữa".

Sau chiến tranh, khoảng năm 23 tuổi, ông được giữ lại làm công tác chính sách, đi tìm và thu nhặt hài cốt liệt sĩ trong khoảng một năm.

Tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh được Bảo Ninh viết vào năm 1987 và ban đầu là luận án tốt nghiệp của ông tại Trường viết văn Nguyễn Du. Bản thảo gốc ban đầu đã bị mất, buộc tác giả phải viết lại, và bản viết lại này có những điểm khác biệt so với bản đầu tiên. Tác phẩm ra đời trong bối cảnh Việt Nam đang bắt đầu tiến trình Đổi Mới (từ năm 1986).

Bảo Ninh cho biết, trong thời gian tại ngũ, ông đã đọc tiểu thuyết Phía Tây không có gì lạ của nhà văn Đức Erich Maria Remarque. Bản sách này do ông thu được từ một chiến hào của lính Việt Nam Cộng hòa, ông cùng các chiến hữu đã đọc và bị cuốn hút. Bảo Ninh thừa nhận kiệt tác của Remarque đã ảnh hưởng lớn đến cách ông suy nghĩ về cuộc chiến và cả đến sáng tác của ông.

Bảo Ninh nói ông viết Nỗi buồn chiến tranh vì mục đích kể chuyện thời mình, thời chiến tranh. Bảo Ninh bày tỏ quan điểm rằng nhiều ký ức về chiến tranh trên các phương tiện thông tin đại chúng mang màu sắc tươi sáng, nhưng thật ra chiến tranh rất khốc liệt: "Tôi đã gặp nhiều bà mẹ có con cái đều hy sinh hết, nhưng họ vẫn có vẻ ngoài bình thản. Họ quen chôn giấu cảm xúc trong lòng và sứ mệnh của nhà văn là phải nói được tiếng lòng của nhân dân. Cho nên tôi rất ghét đọc những tác phẩm tươi sáng về chiến tranh kiểu như "đường ra trận mùa này đẹp lắm". Tác phẩm sau đó bị hạn chế phát hành từ khoảng năm 1993 đến năm 2005. Đến năm 2006, tác phẩm được phép xuất bản trở lại. Tính đến năm 2011, Nhà xuất bản Trẻ đã ghi nhận khoảng 80.000 bản in được bán ra. Đến năm 2025, tiểu thuyết đã được tái bản lần thứ 26 ở trong nước.

Quốc tế
Năm 1993, Nỗi buồn chiến tranh đã được dịch ra tiếng Anh với tên "The Sorrow of War", và sau đó được chuyển ngữ tại nhiều quốc gia trên thế giới. Cuốn sách tính đến năm 2011 đã được dịch và giới thiệu ở 18 quốc gia trên thế giới. Bản tiếng Anh được dịch bởi Frank Palmos, Võ Thị Băng Thanh, Phan Thanh Hảo. Bản dịch tiếng Pháp, có tên Le chagrin de la guerre, được dịch trực tiếp từ bản tiếng Việt bởi Phan Huy Đường và xuất bản năm 1994. Bản dịch Nỗi buồn chiến tranh tiếng Na Uy là Krigens sorg, do Erik Krogstad chuyển ngữ, được xuất bản cùng năm tại Oslo bởi nhà xuất bản Cappelen. Tiểu thuyết được dịch sang tiếng Ba Lan với tựa đề là Smutek wojny do dịch giả Roman Palewicz thực hiện và được nhà xuất bản Prószyński i Spółka phát hành vào khoảng năm 1995–1996. Bản dịch tiếng Trung Phồn thể cũng được xuất bản vào cùng khoảng thời gian tại Đài Loan, tuy nhiên dịch giả Hạ Lộ (người dịch bản tiếng Trung Giản thể năm 2019) cho biết bản dịch Đài Loan có khá nhiều sai sót nghiêm trọng.

Bản dịch tiếng Ý có tựa đề Il dolore della do Carlo Prosperi dịch, được xuất bản năm 1996 bởi nhà xuất bản Neri Pozza. Tác phẩm đã được dịch và xuất bản tại Nhật Bản thành hai phiên bản khác nhau. Phiên bản đầu tiên, xuất bản năm 1997, có tên 戦争の悲しみ (do Igawa Kazuhisa dịch, Melkumar xuất bản). Phiên bản thứ hai, xuất bản hai năm sau đó, mang tên 愛は戦いの彼方へ (do Okawa Hitoshi dịch, Yu-Time Publishing xuất bản). Bản dịch của Ikawa là bản dịch lại từ bản tiếng Anh, trong khi bản dịch sau này của Okawa được dịch từ bản tiếng Việt. Dịch giả Kato Sakae, một người có nhiều năm nghiên cứu và dịch văn học Việt Nam, nhận định rằng Nỗi buồn chiến tranh là tác phẩm văn học Việt Nam nổi tiếng nhất ở Nhật Bản. Đến năm 2005, sách đã phát hành được khoảng 8.000 bản; đây được xem là một con số "đáng kinh ngạc" tại thị trường Nhật Bản vào thời điểm đó, khi thực tế người dân ngày càng ít đọc sách.

Bản dịch tiếng Thái (ปวดร้าวแห่งสงคราม) được thực hiện bởi Worawadee Wongngam (วรวดี วงศ์สง่า), được nhà xuất bản Phraew (แพรวสำนักพิมพ์) phát hành vào năm 2004. Đến năm 2012, bản dịch tiếng Farsi (Ba Tư) của cuốn sách được giới thiệu ở Iran. Dịch giả là Masoud Amirkhani. Sách được in 2.000 bản, giá bán lẻ 52.000 rial (khoảng 70.000 đồng).

Tại Hàn Quốc, tiểu thuyết này được dịch đầu tiên qua bản tiếng Anh. Năm 2012, tác phẩm đã được dịch giả Ha Jae Hong chuyển ngữ từ nguyên tác tiếng Việt, Nhà xuất bản Asia phát hành. Với tác phẩm này, Bảo Ninh đã 2 lần được vinh danh tại Hàn Quốc, gồm Giải thưởng Simhun năm 2016 và Giải thưởng Văn học châu Á (Asian Literature Award) lần thứ 2 năm 2018. Bảo Ninh trở thành tác giả duy nhất được lựa chọn trao Giải thưởng Văn học châu Á năm 2018. Năm 2020, Nỗi buồn chiến tranh được dịch sang tiếng Hungary với tựa đề là A háború szomorúsága, do dịch giả Bakos Ferenc thực hiện. Vào thời điểm này sách đã được dịch ra 21 thứ tiếng, xuất bản tại 21 quốc gia trên toàn thế giới.

Phong cách nghệ thuật
Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh đã tạo ra một thi pháp mới trong tiếp cận hiện thực, và thể hiện tư duy nghệ thuật mới mẻ, mở ra một xu hướng mới của văn học Việt đương đại. Tác phẩm chuyển từ khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn trong văn học trước 1975 sang khuynh hướng thế sự. Tâm điểm của tác phẩm là con người sau chiến tranh, tập trung vào dòng nội tâm của người lính với nỗi buồn triền miên và nỗi đau không dứt. Cốt truyện không tuân theo trật tự thời gian tuyến tính, mà thay vào đó nó đan xen giữa hiện tại, quá khứ và các chuỗi hồi tưởng bị ngắt đoạn, phản ánh bản chất của những ký ức bị chấn thương tâm lý đeo bám.

Nỗi buồn chiến tranh sử dụng cấu trúc tự sự hai lần hư cấu (truyện lồng trong truyện). Ngôn ngữ của người kể chuyện mang tính lưỡng phân (bipolar), tức là vừa đồng tình vừa đối thoại với những ý nghĩ khác. Lời kể không đơn thuần là trần thuật mà là sự chiêm nghiệm, tự thú, tự hỏi rồi lại tự trả lời. Nhịp điệu trần thuật lúc nhanh, gấp gáp, dồn dập theo sự biến cố; lúc lại trầm lắng, dàn trải theo dòng tâm tư. Theo Giáo sư Hà Mạnh Quân từ Đại học Montana (Hoa Kỳ), điểm đặc biệt trong văn phong của Bảo Ninh nằm ở ngôn từ. Tác giả dùng ngôn từ rất đẹp, có kết cấu câu chuyện hay với nhiều chuyển biến bất ngờ, điều này khiến độc giả không thể đoán trước. Câu văn thường dài với nhiều thành phần phụ, các từ ngữ được trùng điệp, lặp lại, ngân nga như thơ, ru người đọc vào hồi tưởng, thể hiện nỗi niềm tiếc nuối vô hạn và nỗi buồn sâu thẳm. Có những đoạn tả thực tàn khốc, rợn người, ám ảnh như những thước phim kinh dị (đồi Xáo Thịt, xác chết ở sân bay Tân Sơn Nhất). Tác phẩm không xây dựng nhân vật theo mô-típ anh hùng sử thi, mà nhìn thẳng vào bóng tối và nỗi buồn do chiến tranh để lại. Bộ mặt chiến tranh hiện lên với đầy đủ mọi góc cạnh khủng khiếp nhất của nó: "một cõi không nhà, không cửa, lang thang khốn khổ và phiêu bật vĩ đại, là cõi không đàn ông, không đàn bà, là thế giới bạt sầu vô cảm và tuyệt tự khủng khiếp nhất của dòng giống con người."

Đánh giá

Quốc tế
Tờ báo Anh The Guardian nhận định Nỗi buồn chiến tranh là "một cuốn tiểu thuyết không thể đặt xuống" và "bất kỳ nhà chính trị hoặc nhà hoạch định chính sách nào của Mỹ cũng cần nên đọc cuốn sách này". The Sorrow of War (tên tiếng Anh của tác phẩm) đứng thứ 37 trong danh sách 50 tác phẩm văn học nước ngoài dịch sang tiếng Anh hay nhất trong 50 năm qua do Hiệp hội Dịch giả (thuộc Hội Nhà văn Anh) công bố năm 2008. Michael Fathers của tờ The Independent nhận xét rằng, trong khi các khắc họa về Chiến tranh Việt Nam của cả Mỹ lẫn Việt Nam thường sa vào lối mòn lãng mạn hóa và những định kiến sáo rỗng, thì Nỗi buồn chiến tranh "vượt thoát khỏi tất cả những điều đó", là "một cuốn tiểu thuyết chiến tranh xuất sắc", "một tác phẩm tuyệt diệu".

Giáo sư văn chương kiêm dịch giả Đức Günter Giesenfeld (người đã dịch tác phẩm sang tiếng Đức) nhận định sách "thuộc hàng kinh điển thế giới ở dòng văn học chiến tranh". Ông so sánh Nỗi buồn chiến tranh với các tiểu thuyết nổi tiếng như Phía Tây không có gì lạ (Erich Maria Remarque) và đánh giá tiểu thuyết của Bảo Ninh thậm chí còn hay hơn Phía Tây không có gì lạ. Tác giả Mỹ Leif A. Torkelsen cũng đánh giá Nỗi buồn chiến tranh là tiểu thuyết chiến tranh hay nhất thế kỷ 20. Nhà văn người Trung Quốc Diêm Liên Khoa coi Nỗi buồn chiến tranh là "một tác phẩm cực hiếm của một nhà văn châu Á phương Đông", Nhà văn Phạm Ngọc Tiến cho rằng Bảo Ninh "có lẽ là nhà văn Việt Nam có dấu ấn nhất trong việc mang văn học Việt ra ngoài biên giới một cách hệ thống". Nhà nghiên cứu văn học Nhật Chiêu nhận định với Nỗi buồn chiến tranh, Bảo Ninh xứng đáng được vinh danh ở khía cạnh nghệ thuật, cho rằng cái nhìn của Bảo Ninh "thấu cảm, vượt qua biên kiến – nghĩa là không nhìn lệch về một bên".

Phó giáo sư Bùi Mạnh Hùng, Tổng Chủ biên sách giáo khoa Ngữ văn, bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống” cho rằng việc chọn tác phẩm Nỗi buồn chiến tranh vào sách Ngữ văn lớp 12 đã đáp ứng được yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhận biết và phân tích được một số yếu tố của tiểu thuyết (hiện đại hoặc hậu hiện đại) như ngôn ngữ, diễn biến tâm lý, hành động của nhân vật đồng thời cũng cho rằng "Khó có thể tìm được tác phẩm nào phù hợp hơn tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh".

Tại Việt Nam, năm 2016 từng rộ lên tin đồn và kỳ vọng rằng Bảo Ninh và tác phẩm Nỗi buồn chiến tranh sẽ được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật, giải thưởng danh giá nhất trong nước dành cho văn nghệ sĩ. Tuy nhiên, cuối cùng tên của ông đã bị loại khỏi danh sách đoạt giải vào phút chót. Bảo Ninh trượt giải vì chỉ đạt 76% số phiếu tán thành từ Hội đồng cấp Nhà nước, trong khi quy chế yêu cầu phải đạt ít nhất 90% số phiếu đồng ý.

Bên cạnh những đánh giá tích cực, Nỗi buồn chiến tranh cũng vấp phải những tranh cãi. Khi cuốn tiểu thuyết Thân phận của tình yêu (tức Nỗi buồn chiến tranh) được tặng giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam năm 1991, thì ba năm sau một bài viết của Tạp chí Cộng sản phê phán việc trao giải, cho rằng tác giả "bôi nhọ sự nghiệp chống Mỹ". Trước sự phản đối dữ dội, Ban Lãnh đạo Hội Nhà văn Việt Nam khi đó đã phải tự phê bình bằng văn bản, đọc trước toàn Đại hội lần thứ V. Một số thành viên trong Ban Chung khảo giải thưởng đã phải nhận lỗi. Một cựu chiến binh khác ở Tây Nguyên khẳng định rằng đọc tác phẩm "như đọc lại chính cuộc đời mình". Tiến sĩ Nguyễn Văn Hoàn cho rằng việc phản ứng tiêu cực về tác phẩm "phản ánh lỗ hổng trong khả năng tiếp nhận nghệ thuật của một bộ phận cộng đồng mạng". Đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Trítrong một phiên họp thuộc Kỳ họp thứ mười của Quốc hội Việt Nam khóa XVđã đề nghị Quốc hội và Chính phủ Việt Nam sớm có định hướng dư luận quanh tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh.

Giải thưởng

Trong nước

Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam (1991)
Giải thưởng Sách Hay 2011 – hạng mục sách viết (2011)
50 tác phẩm văn học, nghệ thuật biểu diễn Việt Nam tiêu biểu, xuất sắc sau ngày đất nước thống nhất (2025)
Giải thưởng châu Á Nikkei (Nikkei Asia Prize) (2011)
Giải thưởng Văn học Shim Hun (2016)
Giải thưởng Văn học châu Á (Asia Literature Award) (2018)

Chuyển thể
Các đạo diễn trong nước như Hải Ninh và Khánh Dư từng quan tâm đến việc chuyển thể tiểu thuyết thành phim nhưng đã phải bỏ dở dự án. Vào năm 2008, Nỗi buồn chiến tranh đã được phía Mỹ mua bản quyền để chuyển thể thành phim điện ảnh, với đạo diễn là Nicolas Simon và kịch bản phim do nhà biên kịch Peter Himmelstein chuyển thể. Kịch bản phim đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch duyệt và cấp phép. Nhà văn Bảo Ninh đã tham gia vào quá trình sửa chữa kịch bản và nhận xét rằng bản chuyển thể "khá trung thành với nội dung tiểu thuyết", ông chỉ chỉnh sửa đôi chút để lời thoại trở nên đời thường, gần với ngôn ngữ nói của con người trong chiến tranh hơn. Bảo Ninh nhận định cuốn sách có cấu trúc rất phức tạp, đảo lộn về thời gian, đan xen nhiều hồi ức, do đó sẽ là một "thử thách cho nhà làm phim". Bộ phim dự kiến sẽ sử dụng diễn viên người Việt và lời thoại tiếng Việt (có phụ đề tiếng Anh), với ê-kíp và kinh phí chủ đạo do người nước ngoài đảm nhận. Tuy vậy, dự án sau đó đã chính thức dừng lại do các nguyên nhân từ nội bộ đoàn làm phim. Lý do được đưa ra là rào cản ngôn ngữ và sự khác biệt về quan điểm giữa đạo diễn và tác giả đã khiến hai bên đi về hai hướng, mặc dù kịch bản đã được duyệt. Do vậy, dự án buộc phải ngưng lại để chờ đợi tìm được một đạo diễn khác hiểu nỗi ám ảnh của Bảo Ninh hơn. Tác giả kịch bản là Phùng Nguyễn, đạo diễn và âm nhạc là Nghệ sĩ ưu tú Phùng Tiến Minh và Họa sĩ, Nghệ sĩ nhân dân Doãn Bằng; biên đạo múa Nghệ sĩ ưu tú Thanh Nam; phục trang Tuyết Lê, Thu Hà; chỉ đạo nghệ thuật là Nghệ sĩ nhân dân, Giám đốc Nhà hát kịch Hà Nội Nguyễn Trung Hiếu. Hai nhân vật chính do hai nghệ sĩ trẻ thủ vai là Tiến Lộc (vai Kiên) và Thuỳ Dương (vai Phương). Buổi diễn đầu tiên diễn ra tối 22 tháng 11 năm 2022. Vở kịch tham gia Liên hoan quốc tế sân khấu thử nghiệm lần thứ V diễn ra tại Hà Nội và Hải Phòng từ ngày 15 đến 26 tháng 11 năm 2022.

Xem thêm

Bảo Ninh
Phía Tây không có gì lạ
The Sympathizer
Mưa đỏ
Bên thắng cuộc

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm

Nguyễn Văn Long, Lã Nhâm Thìn. Văn học Việt Nam sau 1975: những vấn đề nghiên cứu và giảng dạy. Nhà xuất bản Giáo dục, 2006.
Trần Mạnh Thường. Các tác giả văn chương Việt Nam. Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, 2008.

Điền, N. L. và Hạnh, N. T. H. (2017) Sự tổng hợp đặc điểm của các loại hình nghệ thuật trong tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh. Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, (48), tr 33-39.
Nguyễn , H. A. (2019). BẢN THỂ NHÂN VĂN VÀ BẢN THỂ SINH THÁI QUA NỖI BUỒN CHIẾN TRANH VÀ NHỮNG THỨ HỌ MANG. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, 16(7), tr 123.
Phạm , N. L. (2019). Tự do giữa kiếp lưu đày: về tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, 14 (2), 63.
Tran, Q. P. (2019). Writing to Remember: The Chronotope of Memory and Time in Bảo Ninh’s Nỗi buồn chiến tranh [The Sorrow of War]. Journal of Vietnamese Studies, 14(4), 40-62.
Dương, H. T. T. (2025). “NỖI BUỒN CHIẾN TRANH” CỦA BẢO NINH TỪ GÓC NHÌN CỔ MẪU. TNU Journal of Science and Technology, 230 (08), 79-87.

Liên kết ngoài

Thông tin về tác phẩm trên trang web của Nhà xuất bản Trẻ