Sofia Rotaru

| Origin = Marshintsy, Chernivtsi Oblast, Ukraina
| Genre = Pop, dance, electronica, folk, rap, r&b
| Instrument = ca sĩ, guitar, bộ gõ
| Occupation = Ca nhạc sĩ, nhà soạn nhạc, nhà sản xuất băng đĩa, nhà sản xuất phim, thiết kế thời trang, vũ công, nhà văn, nữ diễn viên
| Years_active = 1968–nay
| Label = Artur-Music(từ 2003)Extraphone(từ 2002)Sintez Records(1991)Warner Music Group(1987)Sony BMG Music Entertainment(1976)Krugozor(1975)Melodiya(since 1972)
| URL = www.sofiarotaru.com
}}
Sofia Rotaru (tên đầy đủ - Sofia Mihailovna Rotaru-Evdokimenko, , ) là một ca sĩ, nhạc sĩ nhạc pop, nhà soạn nhạc, vũ công, nhà sản xuất băng đĩa, nhà sản xuất phim, nữ diễn viên, doanh nhân, nhà văn mang trong mình dòng máu Nga, Ukraina, Moldova và trước đây có quốc tịch Liên Xô. Sofia Rotaru được ghi nhận bằng một danh hiệu chung "Nghệ sĩ Nhân dân" của ba quốc gia Nga, Ukraina và Moldova, và cũng là người duy nhất được đến ba danh hiệu.

Tên gọi
Trong những phim âm nhạc đầu tiên mà bà tham gia, Solovey iz sela Marshintsy (Chim sơn ca từ làng Marshintsy) và Chervona Ruta, tên bà được ghi là Sofija Rotar'. Ca sĩ Edita P'ekha đề nghị bà dùng âm trong tiếng Moldova với chữ "u" cuối cùng. Aurica Rotaru, chị bà và cũng là một ca sĩ, nói:
}}

Thời trẻ
Sofia Rotaru sinh ngày 7 tháng 8 năm 1947 tại Marshintsy, Chernivtsi Oblast trong một gia đình tướng quân đội và làm nghề trồng nho. Bà là con thứ hai của gia đình có sáu người con. Người làm hộ chiếu đã ghi nhầm ngày sinh của bà là 9/8/1947 nên bà thường tổ chức sinh nhật trong cả hai ngày 7 và 9 tháng 8

Cha Sofia là Mykhail Fedorovich tham gia toàn bộ Thế chiến II, là một tay súng máy và đã tới Berlin. Bị thương, ông trở về làng và trở thành Đảng viên đầu tiên trong làng.

Ngày còn đi học, Sofia đã chơi thể thao, tham gia 5 môn phối hợp và điền kinh ở trường. Bà bắt đầu hát từ năm lớp một trong dàn đồng ca của trường và của nhà thờ. Bà rất thích nhà hát và tham gia vào lớp diễn kịch, hát những bài dân ca. Rotaru nói:
}}

Thầy dạy đầu tiên của bà là người cha Mykhail Fedorovich, chính ông vốn có khả năng nghe nhạc đặc biệt và một giọng ca rất hay từ thời còn trẻ. Ở trường bà còn học chơi đàn dây và phong cầm, tham gia các hoạt động nghệ thuật và đi biểu diễn ở các làng xung quanh. Sáu chị em Rotaru hợp thành một dàn đồng ca. Cha bà tin vào tương lai tươi sáng của con gái thứ 2 và thường nói bà sẽ trở thành nghệ sĩ. Niềm tin của ông tiếp sức mạnh cho lựa chọn hướng nghiệp của Sofia.

Sự nghiệp
Bà nổi tiếng với giọng ca sâu, dày, trữ tình, vẻ hấp dẫn bên ngoài, và một sự thừa nhận về mặt xã hội và tín ngưỡng.

Giai đoạn 1962-1967
Thành công đầu tiên của Sofia Rotaru bắt đầu năm 1962, khi bà 15 tuổi, với chiến thắng tại cuộc thi ở địa phương, sau đó bà giành giải nhất cấp tỉnh năm 1963 rồi đến thủ đô Kiev tham gia cuộc thi tài năng văn nghệ quần chúng toàn quốc Ukraina 1964 và giành chiến thắng ở giải này.

Năm 1977, bà giành giải thưởng của Trung ương Đoàn thanh niên cộng sản Liên Xô cho album "Sofia Rotaru hát các bài hát của Vladimir Ivasyuk". Trong năm 1979, bà có trên 20 buổi biểu diễn tại Đông Đức, Tây Đức, Nam Tư, Rumania, Italia... vì bà hát được bằng tiếng Đức, tiếng Pháp, tiếng Ý, tiếng Serbi...

Giai đoạn 1980-1985
Năm 1980, Sofia Rotaru giành giải nhất tại cuộc thi âm nhạc quốc tế ở Tokyo (Nhật Bản) với bài hát "Lời hứa" (Обещание) của Nam Tư và được trao tặng Huân chương danh dự. Cùng năm, bà được mời đóng vai chính trong bộ phim truyện đoạt giải thưởng tại Liên hoan phim toàn Liên Xô "Tình yêu ơi, anh ở đâu?" (Где ты, любовь?).

Năm sau (1981), bà tiếp tục vào vai chính trong phim truyện "Tâm hồn" (Душа). Năm 1983, Sofia Rotaru được nhận danh hiệu "Nghệ sĩ Nhân dân Cộng hoà xã hội chủ nghĩa xô-viết Moldova". Cùng năm, Sofia Rotaru có 137 buổi biểu diễn tại các trang trại tập thể và cơ quan nhà nước ở Crimea. Bà được trao danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân của Moldova.

Năm 1984, bài hát nổi tiếng Romatika - theo tiếng Moldova nghĩa là "lãng mạn" - được Sofia Rotaru trình bày tại lễ hội "Bài hát của năm". Rotaru được mời tham dự chương trình truyền hình Đông Đức và trình diễn bài hát bằng tiếng Đức tại đây.

Năm 1985, 2 album "Sofia Rotaru" và "Giai điệu dịu dàng" của bà bán chạy nhất trong năm với hơn 1 triệu bản, bà được Hãng sản xuất đĩa toàn liên bang Melodia trao tặng giải "Đĩa vàng". Tiếp đó bà được nhà nước xô-viết tặng huân chương "Tình hữu nghị các dân tộc".

Giai đoạn 1986-1989
Giữa những năm 1980 là thời điểm quan trọng đối với bà. Do thử nghiệm các phong cách nhạc khác như pop, rock, rap, các bài hát dòng dân ca của Sofia Rotaru mỗi ngày một ít đi trong các chương trình biểu diễn. Album "Tự bạch về tình yêu" ra là album cuối cùng gồm những bài hát mang âm hưởng dân gian.

Chia tay với đoàn ca múa nhạc Chervona Ruta, bà tìm những hướng mới cho hoạt động nghệ thuật. Bà gặp nhạc sĩ Vladimir Matetsky và thành quả từ sự hợp tác của họ là những bài hát mang phong cách nhạc pop rock như "Hoa oải hương" (Лаванда), "Ánh trăng" (Луна, луна), "Từng có nhưng đã qua", "Thiên nga hoang dã" (Дикие лебеди), "Cô thôn nữ" (Хуторянка), "Cầu vồng ánh trăng" (Лунная радуга), "Trái tim vàng" (Золотое сердце), "Tháng chín đã về" (Засентябрило), "Cuộc đời của tôi - tình yêu của tôi" (Жизнь моя - моя любовь)... đã nhanh chóng chiếm tình cảm của người hâm mộ. Bà đã hợp tác với Matetsky suốt 15 năm và đem đến cho công chúng rất nhiều bài hát hay.

Ngày 11 tháng 5 năm 1988, vì những cống hiến xuất sắc cho đất nước trong hoạt động văn hoá nghệ thuật, Sofia Rotaru trở thành ca sĩ nhạc pop đầu tiên được tặng danh hiệu "Nghệ sĩ Nhân dân Liên Xô". Tuy nhiên, Sofia Rotaru tiếp tục hát những bài hát tiếng Ukraina và đã duy trì những bài hát này trong phần đầu của chương trình ca nhạc.

Giai đoạn 1990-1999
Năm 1991, Sofia Rotaru biểu diễn chương trình kỷ niệm dành 20 năm hoạt động nghệ thuật của bà tại Moskva, được thực hiện dưới ánh đèn laser. Đó là chương trình "Hoa của Sofia Rotaru" tổ chức tại Thính phòng hòa nhạc Nhà nước Nga.

Sau khi Liên Xô tan rã, đất nước có nhiều khó khăn, nhưng Sofia Rotaru vẫn hoạt động không mệt mỏi trên con đường âm nhạc. Các đĩa CD nối tiếp nhau ra mắt: "Sofia Rotaru", "Hoa oải hương", "Những bài hát vàng 1985-1995", "Cô thôn nữ"... Năm 1995, Sofia Rotaru đóng vai chính trong bộ phim âm nhạc «Старые песни о главном» (đạo diễn Dmitry Fiks, nhà sản xuất Konstantin Ernst), biểu diễn bài hát «Каким ты был» (nhạc Dunayevsky, lời M. Isakovsky). Năm 1997, Sofia Rotaru đóng vai chính trong vở nhạc kịch «10 песен о Москве» (dự thảo Leonid Parfenov và Janeka Fayzieva), với bài hát «Москва майская» (âm nhạc AD và Pokrass DM, lời thơ của V. Lebedev-Kumach) biểu diễn cùng ban nhạc "Иванушки International».

Một sự kiện tạm thời ảnh hưởng tới sự nghiệp âm nhạc của bà trong thời gian ngắn. Ngày 16 tháng 9 năm 1997 mẹ Sofia Rotaru là Alexandra Rotaru mất ở tuổi 77 (sinh ngày 17 tháng 4 năm 1920), vì vậy bà liên tục hủy bỏ các buổi biểu diễn và lưu diễn theo lịch trình.

Những ca khúc Sofia Rotaru thể hiện trong các phim ca nhạc bà vào vai trở thành hit nhiều năm liền và bà tiếp tục đoạt các giải "Bài hát của năm":
1996: "Đêm tình yêu" (Ночь любви) - L.Kvint, M.Denisov; "Trong trái tim anh không có chỗ cho em" (Нет мне места в твоём сердце) - V.Matetsky, M.Faibushevitch
1997: "Đôi mắt buồn của anh" (Твои печальные глаза) - V.Matetsky, L.Vorontsov; "Đã có thời" (Было время) - V.Matetsky, M.Faibushevitch; "Chiếc áo len" (Свитерок) - V.Matetsky, A.Shaganov.

Bà là người có số lượng bài hát kỷ lục lọt vào chung kết các cuộc thi "Bài hát của năm" - 72 ca khúc (trong suốt 34 kì thi bà tham dự, từ 1973 đến 2008).

Sofia Rotaru được công nhận là "ca sĩ nhạc pop xuất sắc nhất năm 1996", "ca sĩ xuất sắc nhất Ukraina dòng nhạc pop truyền thống năm 1999" với giải "Chim lửa vàng". Ngoài ra bà còn được nhận nhiều huận chương: huân chương "Cộng hoà" của Moldova năm 1997, huân chương "Thánh Nikolai anh minh" của Nga năm 1998, huân chương "Công chúa Olga" hạng Ba của Ukraina năm 1999. Bà trở thành công dân danh dự của nước Cộng hoà tự trị Krym (1997), công dân danh dự của thành phố Chernovtsy (1998) và thành phố Yalta.

Từ năm 2000

Năm 2000, tại Kiev, Sofia Rotaru được công nhận là "Nhân vật của thế kỷ XX", "Ca sĩ xuất sắc nhất Ukraina thế kỷ XX", là "Giọng hát vàng Ukraina", "Người phụ nữ của năm". Cùng năm đó, Sofia Rotaru được trao giải thưởng "Ovation" danh cho đóng góp đặc biệt cho sự phát triển của nhạc pop Nga. Trong tháng 8 năm 2000 đã mở trang web chính thức của bà www.sofiarotaru.com.

Tháng 12 năm 2001, Sofia Rotaru đã ra mắt một buổi hòa nhạc solo mới để đánh dấu kỷ niệm 30 trong sự nghiệp nghệ thuật của bà mang tên "Cuộc sống của tôi tình yêu của tôi!".

Tổng thống Ukraina trước đây Leonid Kuchma và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã trao giải thưởng cho Sofia Rotaru vào tháng 8 năm 2002 (trong sinh nhật lần thứ 55 của bà), ban cho bà cấp bậc cao nhất Anh hùng Ukraina cho "những cống hiến cá nhân xuất sắc trong bầu trời âm nhạc", và huân chương "Vì sự nghiệp Quốc gia".

Tháng 3 năm 2003 bắt đầu một giai đoạn mới trong chặng đường nghệ thuật của Sofia Rotaru từ buổi trình diễn solo trong phòng hoà nhạc lớn "Nước Nga" ở Moskva. Các bài hát bà biểu diễn là "Điệu nhảy trắng" (Белый танец), "Một Ukraina" (Одна калина), "Một mình trong cuộc đời" (Один на свете), "Em không ngoái lại" (Я не оглянусь), "Anh là trái tim em" (Сердце ты моё), "Bầu trời - ấy là tôi" (Небо - это я)... của các nhạc sĩ Oleg Makarevitch, Ruslan Kvinta, Konstantin Meladze, nhà thơ Vitaly Kurovsky...

Dấu ấn trong năm 2004 là 2 buổi biểu diễn solo của Sofia Rotaru tại Chicago và Atlantic City (Mỹ). Theo một cuộc thăm dò của các cơ quan đánh giá xã hội học, Sofia Rotaru là ca sĩ được yêu thích nhất tại Nga liên tiếp trong các năm 2004, 2005 và 2006.

Ngày 7 tháng 8 năm 2007, Sofia Rotaru kủ niệm sinh nhật lần thứ 60. Hàng trăm chính trị gia, người hâm mộ và các nghệ sĩ nổi tiếng từ khắp nơi trên thế giới đã đến Yalta chúc mừng bà. Bà được tổng thống Ukraina trao tặng huân chương "Vì phụng sự" hạng Hai.

Từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2007 một loạt các show, gala kỷ niệm trọng thể sinh nhật thứ 60 người bà đã diễn ra tại Yalta (Ukraina), Sochi, Moskva (Nga). Đặc biệt tháng 10 năm 2007 tại điện Kremlin đã tổ chức những buổi trình diễn mừng Rotaru, với sự tham gia của các ca sĩ nổi tiếng của Nga như Alla Pugacheva, F. Kirkorov, I. Kobzon, L. Leshchenko, N. Babkin, LA Valley, VA Meladze, A. Varum, KM Orbakajte, M. Rasputin, N. Basque, V. Daineko.. và Ukraine như T. Povaly, Potap và Nastya Kamenskikh, Tanok...

Hoạt động chính trị
Dù đã biểu diễn một số bài hát các ý thức hệ của Liên Xô như: "Lenin, Đảng, Komsomol", "Hành tinh ở Peril", nhưng Sofia Rotaru không mang một hệ tư tưởng chính trị đặc biệt.

Trong cuộc Cách mạng Cam ở Ukraina, Sofia Rotaru cùng gia đình mang thực phẩm cho những người đến Quảng trường Độc lập ở Kiev, bất kể quan điểm chính trị của họ.

Năm 2006 bà tham gia hoạt động trong cuộc bầu cử quốc hội tại Ukraina, vận động cho các đại biểu khối Lytvyn qua các chuyến lưu diễn từ thiện.

Người hâm mộ
Câu lạc bộ người hâm hộ Sofia Rotaru được lập ra từ năm 1988 và tập hợp một đối tượng rộng của người hâm mộ cả ở Nga và nước ngoài «Фортуна». Ngày 30 tháng 9 năm 2000 những người hâm mộ trong câu lạc bộ đã mở trang web của mình.

Năm 2003 bắt đầu có cổng thông tin ROTARUNEWS mang nội dung gồm tin tức hàng tuần với những tin mới nhất về cuộc sống và công việc của Sofia Rotaru.

Gia đình
Cha: Mykhail Fedorovich Rotaru
Mẹ: Alexandra Rotaru
Các anh em trai: Anatoly và Eugene Rotaru
Các chị em gái: Zinaida, Lydia và Aurica.
Chồng: Evdokimenko Anatoly K., Nghệ sĩ nhân dân Ukraina (20/01/1942-23/10/2002)
Con trai: Ruslan
Con gái: Svetlana
Cháu: Anatoly và Sofia.

Yalta là nơi ở chính của bà, đồng thời bà cũng sống ở Moskva và Kyiv, cũng như Baden-Baden.

Các album đã phát hành
1972 София Ротару 1972
1972 Поёт София Ротару 1972
1972 Червона Рута
1973 Поёт София Ротару 1973
1973 Баллада о скрипках (альбом)
1974 София Ротару 1974
1975 София Ротару поёт песни Владимира Ивасюка
1977 София Ротару 1977
1978 София Ротару 1978
1980 Только тебе
1981 София Ротару 1981
1981 Песни из кинофильма «Где ты, любовь?» (album đôi)
1981 София Ротару и «Червона Рута» (album đôi)
1982 София Ротару 1982
1985 Нежная мелодия
1987 Монолог о любви
1987 Lavanda
1988 Золотое сердце

Phim đã tham gia
Phim âm nhạc
«Соловей из села Маршинцы» (1966)
«Червона рута» (1971)
«Песня всегда с нами» (1975)
«Поёт София Ротару» (1978)
«Музыкальный Детектив» (1979)
«Червона рута, 10 лет спустя» (1981)
«Вас приглашает София Ротару» (1985)
«Монолог о любви» (1986)
«Золотое сердце» (1989)
«Караван любви» (1990)
«Один День у Моря» (1991)
«Старые песни о главном» (1996)
«10 песен о Москве» (1997)
«Безумный день, или Женитьба Фигаро» (2003)
«Снежная королева» (2005)
«Сорочинская Ярмарка» (2005)
«Метро» (2006)
«Звёздные каникулы» (2007)
«Королевство кривых зеркал» (2007)
«Золотая Рыбка» (2009)

Phim nghệ thuật
1980 — Где ты, любовь?
1981 — «Душа»

Đánh giá
Một giọng hát trời phú với âm vực rất khoẻ rất rộng, vừa có bề dày vừa có chiều sâu.

Cho đến nay, Sofia Rotaru đã thể hiện hơn 400 ca khúc bằng các thứ tiếng Nga, Moldavia, Ukraina, Bulgaria, Serbia, Ba Lan, Italy, Anh, Đức.... Có ý kiến cho rằng sức thu hút của Sofia Rotaru ở lòng thủy chung với phong cách dân gian, từ phong cách nghiêm ngặt đến giọng ca khoáng đạt, ở lựa chọn tiết mục – đó phải là những ca khúc có giai điệu dễ thuộc và lan tỏa chất trữ tình, trong đó, nhất thiết không được để có một chữ thừa trong ca từ. Như những lần làm việc với nhạc sĩ sáng tác, Sofia Rotaru chỉ ra một điều kiện có tính đúc kết: "Một câu chuyện nho nhỏ chứa đựng cả một thế giới cảm xúc, có kịch tính và có nhân vật cụ thể".

Giải thưởng

Liên Bang Xô Viết
Huân chương Danh Dự (1980).
Huân chương Tình hữu nghị các dân tộc (1985).
Giải thưởng Đoàn Thanh Niên Cộng sản Lê Nin (1978) – dành cho những nghệ sĩ tích cực tuyên truyền các bài hát Liên Xô.

Ukraina
Anh hùng Ukraina (cùng Huân chương Vì sự nghiệp quốc gia, 2002 – Nhà nước Ukraina dành tặng những cá nhân có đóng góp vĩ đại trong sự nghiệp phát triển nghệ thuật, bảo tồn nền văn hóa dân tộc và tăng cường tuyên truyền các bài hát dân ca Ukraina).
Kỷ niệm chương danh dự của Tổng thống Ukraina (1996).
Huân chương Công chúa Olga hạng III (1999) – dành cho những cá nhân có đóng góp lớn trong sự nghiệp phát triển các ca khúc nghệ thuật, hoạt động nghệ thuật hiệu quả và kỹ năng chuyên nghiệp.
Huân chương Công chúa Olga hạng I (2002) – dành cho những cá nhân có thành tích lao động xuất sắc, kỹ năng chuyên nghiệp (Nhân dịp kỷ niệm Ngày quốc tế về các quyền của phụ nữ và hòa bình).
Huân chương Vì sự nghiệp quốc gia hạng II (2007) – dành cho những đóng góp quan trọng cho sự phát triển nghệ thuật âm nhạc Ukraina, kỹ năng chuyên nghiệp và hoạt động nghệ thuật hiệu quả.

Moldovia
Huân chương Cộng Hòa (08/08/1997)- dành cho thành tích xuất sắc trong hoạt động nghệ thuật, những đóng góp quan trọng cho phát triển và phát huy nghệ thuật âm nhạc và kỹ năng chuyên nghiệp.

Liên Bang Nga
Huân chương Danh dự (2002) – dành cho những đóng góp to lớn trong sự phát triển nghệ thuật âm nhạc và tăng cường mối quan hệ văn hóa Nga – Ukraina.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chính thức