undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Quan (tiền)

Quan (chữ Nho: 貫, âm là "quán") là một đơn vị tiền tệ cổ của Việt Nam dùng đến đầu thế kỷ 20.

Lịch sử
Kể từ thời nhà Lê thì một quan là 10 tiền. Một tiền quý (tức cổ tiền) là 60 đồng tiền nên một quan là 600 đồng. Tỷ số này áp dụng trong mọi hối đoái giữa dân chúng và chính quyền như tiền nộp sổ để thí sinh đi thi, thuế má...

Trong khi đó nếu chi tiêu trong dân chúng thì hay dùng tiền gián (tức sử tiền) với một quan chỉ có 360 đồng tiền gián.

Hệ thống đơn vị này từ đó được dùng ổn định trong các đời vua sau, qua nhà Mạc, thời Lê trung hưng tới khi nhà Nguyễn chấm dứt, nghĩa là trong hơn 500 năm, đến lúc chế độ phong kiến Việt Nam kết thúc.

Khác biệt với Trung Hoa
Trong khi các triều đại Việt Nam từ thời nhà Hậu Lê trở đi định giá một quan tiền quý là 600 đồng thì bên Trung Hoa một quan tiền là 1000 đồng và lệ hối đoái là một quan tiền có giá trị bằng một lạng bạc ròng.

Văn học
Đơn vị quan tiền xuất hiện trong ca dao Việt Nam và cả văn chương như bài xướng họa giữa Hồ Xuân Hương và Chiêu Hổ.

Ca dao Việt Nam thì nhắc đến người nội trợ đi chợ:
:Một quan tiền tốt mang đi
:Nàng mua những gì mà tính chẳng ra
:Thoạt tiên mua ba tiền gà...
Nguyễn Bính viết trong Giấc mơ anh lái đò:

Lang thang tôi dạm bán thuyền,

Có người trả chín quan tiền, lại thôi!

Chú thích
Văn Nho

| mã bưu chính =
| web =
}}

Văn Nho là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở các xã Kỳ Tân, Văn Nho của huyện Bá Thước, xã Văn Nho chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 cùng năm.

Địa lý
Xã Văn Nho nằm ở vùng núi phía tây bắc tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:

Phía đông và phía bắc giáp xã Thiết Ống
Phía tây bắc giáp xã Trung Hạ
Phía tây và phía nam giáp xã Văn Phú
Phía đông nam giáp xã Đồng Lương.

Xã Văn Nho có diện tích tự nhiên 64,77&nbsp;km², quy mô dân số năm 2024 là 10.112 người, mật độ dân số đạt 156 người/km².

Lịch sử
Địa giới hành chính xã Văn Nho trước đây là các xã Kỳ Tân, Văn Nho, nằm ở phía tây nam huyện Bá Thước.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Bá Thước bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Văn Nho được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 2 xã Kỳ Tân, Văn Nho. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

Xã Văn Nho trước 16/6/2025
Tên xã được đặt theo tên của Hà Văn Nho, một thủ lĩnh trong Phong trào Cần vương ở miền núi Thanh Hóa.

Xã Văn Nho là một phần của đất Mường Ống, vào thời Lê-Nguyễn là vùng đất thuộc huyện Cẩm Thủy, phủ Thiệu Thiên, Thanh Hóa. Đến năm Thành Thái thứ 14 (1902), thuộc tổng Thiết Ống, châu Lang Chánh. Vào năm Khải Định thứ 10 (1925), tổng Thiết Ống chuyển về châu Tân Hóa mới thành lập. Năm 1943, tổng Thiết Ống nhập với tổng Cổ Lũng thành một bang của châu Quan Hóa. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), tổng Thiết Ống thuộc châu Tân Hóa mới tái lập, đến tháng 11 năm 1945, châu Tân Hóa đổi thành châu Bá Thước theo tên của thủ lĩnh Cầm Bá Thước trong phong trào Cần vương.

Tháng 3 năm 1948, châu Bá Thước đổi thành huyện Bá Thước, xã Văn Nho là một trong bảy xã thuộc huyện Bá Thước.

Hành chính
Xã Văn Nho có 17 thôn. Dưới đây là danh sách các thôn theo địa giới từng xã cũ:

Di tích
Hang làng Chuông, hang Ma Xá: di chỉ khảo cổ thời kì đồ đá.
Hang Nhân Kỉ (hang Dong), bản doanh của Hà Văn Nho và Tống Duy Tân trong thời kì chống Pháp.
Đền thờ Hà Văn Nho.

Tham khảo
Chú thích

Nguồn sách
Thiết Kế

Thiết Kế là một xã thuộc huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Thiết Kế nằm ở phía tây của huyện Bá Thước.
Phía đông giáp các xã Ban Công và Thiết Ống, huyện Bá Thước.
Phía nam giáp các xã Văn Nho và Kỳ Tân, huyện Bá Thước.
Phía tây giáp xã Kỳ Tân, huyện Bá Thước và xã Trung Xuân, huyện Quan Sơn.
Phía bắc giáp xã Xuân Phú, huyện Quan Hóa.

Lịch sử hành chính
Xã Thiết Kế là một phần của đất Mường Kế, vào thời Lê-Nguyễn là vùng đất thuộc huyện Cẩm Thủy, phủ Thiệu Thiên, Thanh Hóa. Đến năm Thành Thái thứ 14 (1902), thuộc tổng Thiết Ống, châu Lang Chánh. Vào năm Khải Định thứ 10 (1925), tổng Thiết Ống chuyển về châu Tân Hóa mới thành lập. Năm 1943, tổng Thiết Ống nhập với tổng Cổ Lũng thành một bang của châu Quan Hóa. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), tổng Thiết Ống thuộc châu Tân Hóa mới tái lập, đến tháng 11 năm 1945, châu Tân Hóa đổi thành châu Bá Thước theo tên của thủ lĩnh Cầm Bá Thước trong phong trào Cần vương.

Tháng 3 năm 1948, xã Thiết Kế lúc này là vùng đất thuộc xã Văn Nho, huyện Bá Thước. Sau khi thành lập, xã Thiết Kế gồm các chòm: Kế, Chà Ống, Luồng.

Giao thông
Xã Thiết Kế có quốc lộ 15A và tỉnh lộ 217 chạy qua.

Chú thích

Tham khảo
Gà lắc

Gà lắc () là một món thức ăn nhanh với thành phần gồm những miếng thịt gà nhỏ, tròn được tẩm gia vị và bột, được rán chín hoặc chiên sau đó và bỏ vào bao, bán kèm như một phần trong khẩu phần của các cửa hàng đồ ăn nhanh (fastfood). Thương hiệu gà lắc nổi tiếng là của Hàn Quốc (trong các cửa hàng của Lotteria). Gà lắc ăn có vị ngọt ngon của gà vừa có vị thơm, béo ngậy do rán với dầu, mỡ. Các miếng gà tương đối đều nhau và mềm nhưng có độ dai nhất định. Gà lắc có thể ăn ngay khi nóng hoặc có thể để nguội và thường trộn đều với bột phô mai khi ăn.

Tham khảo
Kỳ Tân, Bá Thước

Kỳ Tân là một xã thuộc huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Kỳ Tân nằm ở phía tây của huyện Bá Thước.
Phía đông giáp các xã Thiết Kế và Văn Nho, huyện Bá Thước.
Phía nam giáp xã Văn Nho, huyện Bá Thước.
Phía tây giáp xã Lâm Phú, huyện Lang Chánh và xã Trung Hạ, huyện Quan Sơn.
Phía bắc giáp xã Trung Xuân, huyện Quan Sơn và xã Thiết Kế, huyện Bá Thước.

Lịch sử hành chính
Xã Kỳ Tân là một phần của đất Mường Kế và Mường Ống, vào thời Lê-Nguyễn là vùng đất thuộc huyện Cẩm Thủy, phủ Thiệu Thiên, Thanh Hóa. Đến năm Thành Thái thứ 14 (1902), thuộc tổng Thiết Ống, châu Lang Chánh. Vào năm Khải Định thứ 10 (1925), tổng Thiết Ống chuyển về châu Tân Hóa mới thành lập. Năm 1943, tổng Thiết Ống nhập với tổng Cổ Lũng thành một bang của châu Quan Hóa. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), tổng Thiết Ống thuộc châu Tân Hóa mới tái lập, đến tháng 11 năm 1945, châu Tân Hóa đổi thành châu Bá Thước theo tên của thủ lĩnh Cầm Bá Thước trong phong trào Cần vương.

Tháng 3 năm 1948, xã Kỳ Tân lúc này là vùng đất thuộc xã Văn Nho, huyện Bá Thước.
Gồm có 6 chòm: Buốc, Phặt Phạ, Khà Hiêng, Bo Hạ, và chòm Bo Thượng

Giao thông
Xã Kỳ Tân có tỉnh lộ 217 chạy qua.

Tham khảo

Chú thích
Kỳ Tân (định hướng)

Kỳ Tân có thể là một trong các địa danh sau:

Việt Nam
Xã Kỳ Tân, huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh
Xã Kỳ Tân, huyện Tân Kỳ, Nghệ An
Xã cũ Kỳ Tân thuộc huyện Bá Thước, Thanh Hóa; nay là một phần xã Văn Nho.

Trung Quốc
Huyện Kỳ Tân, Hạc Bích, Hà Nam.
An Hòa, Quỳnh Lưu

An Hòa là một xã thuộc huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Địa lý
Xã An Hòa nằm ở phía đông nam huyện Quỳnh Lưu, cách thị trấn Cầu Giát khoảng 7&nbsp;km, cách thành phố Vinh và thị xã Cửa Lò khoảng 65&nbsp;km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Quỳnh Nghĩa và xã Tiến Thủy
Phía tây giáp xã Quỳnh Ngọc
Phía bắc giáp xã Quỳnh Yên
Phía nam giáp xã Quỳnh Thuận và xã Sơn Hải.

Theo thống kê năm 2013, xã An Hòa có diện tích 7,31&nbsp;km², dân số là 10.250 người, mật độ dân số đạt 1.402 người/km².

Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Hàu theo tên gọi địa phương).

Hành chính
Xã An Hòa được chia thành 14 xóm. Trong đó có 7 xóm sản xuất nông nghiệp; 7 xóm sản xuất muối, khai thác và nuôi trồng thủy sản.

Giai đoạn Chiến tranh Việt Nam (1965-1975)
Tính trên toàn bộ tuyến Đường Hồ Chí Minh huyền thoại, lực lượng thanh niên xung phong với quân số bằng 10 sư đoàn đã xây dựng, bảo dưỡng và đảm bảo hoạt động của 67.700&nbsp;km đường. Nếu chia ra đầu người, mỗi thanh niên xung phong đã đảm bảo duy trì sự thông suốt của gần nửa cây số đường vượt rừng, vượt đèo, vượt sông, suối bất chấp bom đạn Mỹ đánh phá ác liệt suốt ngày đêm. Xã An Hoà phát động Thanh Niên Xung Phong lên đường chống Mỹ. Để tưởng nhớ tinh thần xung phong chiến đấu vì đất nước, thôn 7 được đổi tên là Nam Tiến. Sau chiến thắng lịch sử năm 1975 những người con quê hương năm xưa lên đường chiến đấu bảo vệ quê hương trở về thì xã An Hoà được gọi lại là Xã Thắng Lợi. Sau chiến tranh hoà bình, năm 1990-2000(???_chưa rõ cụ thể năm) đổi tên lại An Hoà - An trong bình an, an cư lạc nghiệp trong hoà bình.

Chú thích

Xem thêm
Người Daur

Người Daur, hay người Đạt Oát Nhĩ (Phồn thể: 達斡爾族, Giản thể: 达斡尔族, Bính âm: Dáwò'ěr zú, Hán Việt: Đạt Oát Nhĩ tộc) cũng từng được gọi là "Dahur" là một trong 56 dân tộc được công nhận chính thức tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Dân số của dân tộc này là 132.394 theo thống kê năm (2000), và hầu hết trong số họ sống ở Kỳ tự trị dân tộc Daur Morin Dawa (Mòlì Dáwǎ Dáwò'ěrzú Zìzhìqí 莫力達瓦達斡爾族自治旗/莫力达瓦达斡尔族自治旗) tại Hulun Buir, Nội Mông. Ngoài ra, một số người Daur cũng sinh sống tại Tacheng, Tân Cương do quá trình di cư từ đời nhà Thanh. Tiếng Daur là một phần của nhóm ngôn ngữ Mông Cổ. Ngôn ngữ này không có chữ viết chuẩn, mặc dù một cách đọc dựa trên cơ sở Bính âm đã được học giả người gốc Daur Merden Enhebatu phát triển.

Lịch sử
Về mặt di truyền, người Daur là hậu duệ của người Khiết Đan, và điều này đã được chứng minh qua các phân tích DNA gần đây. Trong thế kỷ 17, một số hoặc tất cả những người Daurs sống dọc theo sông Shilka, thượng lưu sông Amur, và ven sông Zeya. Họ dùng tên dân tộc mình để đặt tên cho vùng đất Dauria, còn được gọi là Transbaikal, mà nay là lãnh thổ của Nga ở phía đông của hồ Baikal. Đối mặt với sự lấn chiếm của Nga trong khu vực Amur, từ năm 1654 đến 1656, trong thời cai trị của Hoàng đế Thuận Trị, người Daur đã bị buộc phải di chuyển xuống phía Nam và định cư bên bờ Nộ Hà, từ đó họ đã liên tục nhập ngũ để phục vụ trong hệ thống Bát Kỳ của hoàng đế nhà Thanh. Khi quân Nhật xâm chiếm Mãn Châu vào năm 1931, người Daur đã tiến hành một cuộc kháng cự mạnh mẽ chống lại quân xâm lược.

Văn hóa

Có một cấu trúc có thứ bậc rất đáng chú ý. Những người có cùng họ thụ tập thành các "Hala", họ sống với nhau với nhau như một nhóm, và hình thành hai hoặc ba thị trấn. Mỗi Hala được chia thành các gia tộc khác nhau (mokon) sống trong cùng thị trấn. Nếu có một cuộc hôn nhân giữa các gia tộc khác nhau, người chồng vẫn tiếp tục sống với gia tộc của người vợ mà không được quyền sở hữu.

Tôn giáo
Nhiều người Daur là tín đồ shaman giáo. Mỗi gia tộc có pháp sư riêng của mình về tất cả các nghi lễ quan trọng trong cuộc sống. Tuy nhiên có một số lượng đáng kể Daurs người đã cải sang Lạt Ma giáo (Phật giáo Tây Tạng).
Chú thích

Liên kết ngoài
Unicode Manchu/Sibe/Daur Fonts and Keyboards
The Daur ethnic minority (Chinese government site, in English)
Người Yugur

Người Yugur (Giản thể: 裕固族, Phồn thể: 裕固族, Bính âm: Yùgù Zú, Hán Việt: Dụ Cố tộc), hay còn gọi theo truyền thống là người Uyghur vàng, là một trong 56 dân tộc được chính thức công nhận tại Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa.

Người Yugur sinh sống chủ yếu tại Huyện tự trị dân tộc Yugur Túc Nam tại tỉnh Cam Túc. Theo thống kê năm 2000 người Yugur có 13.719 thành viên.

Dân tộc này chủ yếu theo Phật giáo, còn những người Uyghur Tân Cương thì đã cải sang Hồi giáo. Một số học giả như Pál Nyíri và Joana Breidenbach cho rằng văn hóa, ngôn ngữ và tín ngưỡng của người Yugur gần gũi hơn với Liên minh Uyghur thời cổ tại Karakorum, hơn là với văn hóa của người Uyghur ở Tân Cương hiện nay.

Chú thích

Liên kết ngoài
Slide shows, maps and other material on the Yugur from author Eric Enno Tamm
Original Western Yugur texts with English translation plus PDF grammar of Sarig Yugur
Đóa Tư đại vương

Đoá Tư đại vương (chữ Hán: 朵思大王, phiên âm: Duosi) là nhân vật hư cấu trong bộ tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của nhà văn La Quán Trung. Trong tiểu thuyết này, Đoá Tư là đại vương, động chủ của động Thứu Long (chữ Hán: 禿龍洞, bính âm: Tulong) ở mé tây nam mơi Mạnh Hoạch đang đóng quân. Đoá Tư đại vương là người anh em thân thiết với Mạnh Ưu, em trai của Mạnh Hoạch và là đồng minh của Mạnh Hoạch trong cuộc chiến chống lại quân Thục Hán do Gia Cát Lượng chỉ huy vào vùng Nam Trung. Đoá Tư là người rất am hiểu địa hình địa thế ở vùng Thứu Long và đã cho Mạch Hoạch nương náu khi thất bại.

Hiến kế
Đoá Tư đã hiến kế cho Mạch Hoạch chống lại Thục. Theo đó, ở vùng Thứu Long chỉ có hai con đường vào được. Một con đường về mé đông bắc, địa thế phẳng phiu, đất lành nước ngọt, người ngựa đi lại dễ dàng. Nếu lấy đá gỗ chặn lấp cửa động, thì dẫu có trăm vạn quân, cũng không sao vào lọt. Còn một con đường ở mé tây bắc, núi non hiểm ác, đường sá hẹp hòi, lại lắm rắn dữ, rết độc, mỗi ngày về buổi chiều, chướng khí bốc lên, đến mãi trưa hôm sau mới tan, chỉ trong giờ Thân, giờ Dậu mới có thể đi lại được. Nước không uống được, ngựa người khó đi lắm.
Có bốn ngọn suối độc:
Á Toàn, nước tuy ngọt, nhưng uống phải thì không nói được, chỉ mười ngày là chết.
Diệt Toàn, nước nóng như đun sôi, nhỡ ai động phải thì da thịt ruỗng ra, thấu đến xương mà chết.
Hắc Toàn, nước hơi trong, ai uống phải thì chân tay đen cả ra mà chết.
Nhu Toàn, nước lạnh như băng, ai uống phải thì cổ họng lạnh ngắt, mình mẩy mềm nhũn cả ra mà chết.

Ở xứ này đến con chim, con sâu cũng không có. Trước kia chỉ có quan Mã Viện nhà Hán đến đây một lần từ đấy không ai dám qua nữa. Nay chặn lấp đường đông bắc, đại vương cứ ở yên trong động tôi. Quân Thục thấy vậy, tất phải đi theo con đường mé tây. Qua đó, uống phải nước suối thì dẫu trăm vạn quân cũng không sao về được. Can gì phải đánh chác cho mệt. Mạnh Hoạch đã nghe theo.

Tham chiến và tử trận
Đóa Tư đại vương được phân công giữ thành Tam Giang, để phòng thủ mé trước mặt thành này ba mặt giáp sông, chỉ có một đường bộ đi vào. Khi Khổng Minh dẫn quân đến thẳng Tam Giang, liền sai Ngụy Diên, Triệu Vân dẫn một toán quân đi mặt bộ đánh vào. Khi quân Thục đến gần, cung nỏ trên mặt thành bắn xuống như mưa. Nguyên là người rợ thạo nghề bắn cung nỏ, mỗi cái nỏ bắn ra mười phát tên một lúc. Trên đầu tên lại tẩm thuốc độc. Ai trúng phải tên, da thịt nát ruỗng ra, thấu đến ngũ tạng rồi chết. Khổng Minh phải sai lui quân vài dặm hạ trại.

Sau đó Khổng Minh lệnh cho hơn mười vạn quân Thục và hơn một vạn quân hàng, đổ đất xuống chân thành, chỉ một lúc đất cao như núi, ngang với mặt thành. Trong quân nổi một tiếng ám hiệu, quân sĩ kéo ùa vào cả thành. Quân Man vội vàng bắn nỏ ra thì nhiều người đã bị trói cả rồi, những người khác thấy thế nguy, bỏ thành bỏ chạy hết. Đóa Tư đại vương chết trong đám loạn quân. Khổng Minh hạ được thành Tam Giang, bao nhiêu đồ vàng bạc, châu báu bắt được đều đem thưởng cho ba quân.

Xem thêm
Mộc Lộc đại vương
Ngột Đột Cốt
Danh sách nhân vật hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa
Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

Tham khảo


List of fictional people of the Three KingdomsChapter 89
Mộc Lộc đại vương

Mộc Lộc đại vương (chữ Hán:木鹿大王, bính âm: Mulu dawang) là nhân vật hư cấu trong bộ tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của nhà văn La Quán Trung, trong tiểu thuyết này, Mộc Lộc là đại vương và chúa của động Bát Nạp (chữ Hán:八納洞; bính âm: Bana), một động ở mé tây nam nơi Mạnh Hoạch cư ngụ, Mộc Lộc có tài cao tay phù phép, thường hay cưỡi voi, biết phép hô gió gọi mưa, hổ, báo, sói, lợn lòi, rắn dữ, rết độc thường đi theo, thủ hạ lại có ba vạn thần binh, rất là khỏe mạnh. Mộc Lộc là đồng minh của Mạnh Hoạch trong cuộc chiến chống lại Thục Hán do Gia Cát Lượng cầm đầu vào vùng Nam Trung. Quân đội của ông với nhiều thú dữ như voi, hổ, báo đã gây khiếp đảm cho quân Thục. Sau đó bị Gia Cát Lượng dùng xe phun lửa đánh tan đám thú, Mộc Lộc đại vương chết trong đám loạn quân.

Tham chiến và tử trận
Mộc Lộc được miêu tả là lưng đeo hai thanh gươm báu, tay cầm chuông con, cưỡi voi trắng, mình khoác mang to tết vàng và hạt châu, lưng đeo hai mũi đại đao, dẫn một toán quân và các giống hùm beo tiến quân về giúp Mạnh Hoạch. Mộc Lộc dẫn quân sĩ và những giống mãnh thú ra trận. Triệu Vân, Ngụy Diên đem quân dàn thành thế trận và nhìn thấy tinh kỳ, khí giới của quân Man đều khác cách cả. Quân sĩ nhiều người không mặc áo sống, trần truồng như nhộng, mặt mũi đen sì, mình đeo bốn con dao nhọn. Trong quân không đánh trống, chỉ rung chuông làm hiệu.

Mộc Lộc lẩm nhẩm trong mồm, niệm chú mấy câu, tay rung quả chuông. Bỗng dưng gió thổi đùng đùng, sỏi đá bay rào rào như mưa to. Lại nghe thấy rúc một tiếng còi, rồi hổ, báo, sói, gấu, lợn lòi, rắn rết to như cột, lướt theo gió ùa đến, con thì nhe nanh, con thì múa vuốt, tràn sang trận Thục. Quân Thục khiếp sợ, chưa đánh đã vỡ, xô nhau chạy toán loạn. Quân Man đuổi đánh đến giáp đường Tam Giang mới rút về.

Hôm sau, Gia Cát Lượng đích thân ra trận, Mộc Lộc tiếp tục sử dụng chiến thuật cũ, mồm niệm thần chú, tay rung chuông. Một lát, gió to ào ào nổi lên, các giống mãnh thú xông đến. Khổng Minh cho các thú gỗ trong trận Thục bấy giờ mới ùa sang. Những giống thú ấy bên trận Man, thấy các giống lớn bên Thục miệng lè ra lửa, mũi thở ra khói, trên mình chuông kêu leng keng, giơ nanh múa vuốt, nên không dám đến gần, cong đuôi chạy trở về, giày xéo quân Man, chết hại rất nhiều. Khổng Minh thúc quân ùa vào, trống, tù và vang lừng, đuổi đánh rát. Mộc Lộc chết trong đám loạn quân.

Xem thêm
Ngột Đột Cốt
Đoá Tư đại vương
Danh sách nhân vật hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa
Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

Tham khảo
Người Anglo-Saxon

từ cuốn Phúc âm Lindisfarne kh. 700, có thể do Eadfrith đảo Lindisfarne viết để tưởng nhớ Cuthbert.]]
, thể hiện nhiều điểm tương đồng với mũ giáp Vendel]]
Anglo-Saxon (phiên âm tiếng Việt là Ăng-lô Xắc-xông) hay Anh-Sắc là một dân tộc sống tại Đảo Anh từ thế kỷ 5 CN. Họ bao gồm những người có gốc từ các bộ lạc German tới từ lục địa châu Âu, và những cư dân bản địa tiếp nhận một số khía cạnh của văn hóa và ngôn ngữ Anglo-Saxon. Về mặt lịch sử, giai đoạn Anglo-Saxon ở Đảo Anh trải dài từ năm 450 tới năm 1066, khi mà người Norman xâm chiếm Anh.

Thuật ngữ từ Anglo-Saxon cũng được dùng để đề cập tới tiếng Anh cổ và một ngôn ngữ được sử dụng bởi người Anglo-Saxon và con cháu của họ ở những vùng đất mà ngày nay là Anh Cát Lan và một vài phần đông nam Scotland từ giữa thế kỷ thứ 5 cho tới giữa thế kỷ thứ 12.

Tu sĩ Bede vào đầu thế kỷ 8 đã nhận định người Anh là hậu duệ của ba bộ tộc German:

Người Angles, một bộ tộc bắt nguồn từ Angeln (ở miền bắc Đức ngày nay); Bebe viết rằng cả dân tộc Angles đến đảo Anh, bỏ hoang vùng đất cũ của họ. Cái tên England (tiếng Anh cổ: Engla land và Ængla land) bắt nguồn từ bộ tộc này.
Người Sachsen, có nguồn gốc từ vùng Hạ Sachsen (thuộc Đức ngày nay; tiếng Đức: Niedersachsen) và các quốc gia thuộc vùng đất thấp.
Người Jute, có từ bán đảo Jutland (thuộc Đan Mạch ngày nay, tiếng Đan Mạch: Jylland)

Ngôn ngữ của những bộ tộc này là tiếng Anh cổ, bắt nguồn từ nhóm ngôn ngữ Tây German. hay nói cách khác, tiếng Anh cổ chính là tiếng Đức cổ trong tiếng Đức gọi là Niederdeutsch hay Plattdeutsch.

Chú thích

Liên kết
Photos of over 600 items found in the Anglo-Saxon Hoard in Staffordshire Sept. 2009
Anglo-Saxon gold hoard September 2009: largest ever hoard officially declared treasure
Huge Anglo-Saxon gold hoard found, BBC News, with photos.
Fides Angliarum Regum: the faith of the English kings
Anglo-Saxon Origins: The Reality of the Myth by Malcolm Todd
An Anglo-Saxon Dictionary
Simon Keynes' bibliography of Anglo-Saxon topics
Mã Hưu

Mã Hưu (chữ Hán: 馬休, bính âm: Ma Xiu; ?-212) là nhân vật lịch sử người Tây Lương trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc. Mã Hưu là con trai của Mã Đằng, em trai của Mã Siêu. Mã Hưu theo cha về Hứa Đô để cư trú. Năm 211, Mã Siêu liên kết với các thế lực quân phiệt ở Tây Lương gây ra trận Đồng Quan (211), sau khi Mã Siêu thất bại, Tào Tháo đã giết cả nhà Mã Siêu tại Hứa Đô trong đó có cả Mã Đằng, Mã Thiết và Mã Hưu. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Mã Hưu theo cha và Mã Thiết, Mã Đại vào kinh đô, sau khi âm mưu của Mã Đằng bị lộ, Mã Đằng, Mã Hưu và Mã Thiết đều bị giết, chỉ có Mã Đaị chạy thoát về Tây Lương.
Xem thêm
Mã Viện
Mã Đằng
Mã Siêu
Mã Thiết
Mã Vân Liễu

Tham khảo
Mã Thiết

Mã Thiết (chữ Hán: 馬鐵, bính âm: Ma Tie; ?-212) là nhân vật lịch sử người Tây Lương trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc. Mã Thiết là con trai của Mã Đằng và là em trai của Mã Siêu. Mã Thiết cùng Mã Hưu theo cha về Hứa Đô để cư trú. Năm 211, Mã Siêu liên kết với các thế lực quân phiệt ở Tây Lương gây ra trận Đồng Quan (211), sau khi Mã Siêu thất bại, Tào Tháo đã giết cả nhà Mã Siêu tại Hứa Đô trong đó có cả Mã Đằng, Mã Hưu và Mã Thiết. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Mã Thiết theo cha và Mã Hưu, Mã Đại vào kinh đô, sau khi âm mưu của Mã Đằng bị lộ, Mã Đằng, Mã Hưu và Mã Thiết đều bị giết, Mã Thiết bị Hứa Chử giết, chỉ có Mã Đại chạy thoát về Tây Lương báo tin xấu cho Mã Siêu.

Xem thêm
Mã Viện
Mã Đằng
Mã Siêu
Mã Hưu
Mã Vân Liễu

Tham khảo
Người Angle

Người Angle (tiếng Anh cổ: Ængle, Engle; tiếng Latinh: Angli; , đọc là Ăng-li hay Anh-li) là một dân tộc German, có tên gọi xuất phát từ bán đảo Angeln, một địa điểm nằm ở Schleswig-Holstein, Đức ngày nay. Người Angle là một trong những bộ tộc đã tới định cư tại Đảo Anh trong thời kỳ hậu La Mã và đã thành lập nên một vài vương quốc Anglo-Saxon, "Angle" là nguyên từ của "England", nghĩa là nước Anh.

Tham khảo
Mã Vân Lục

Mã Vân Lục () là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết Phản Tam quốc diễn nghĩa của nhà văn Chu Đại Hoang, một tiểu thuyết dựa vào Tam quốc diễn nghĩa của nhà văn La Quán Trung.

Thân thế
Mã Vân Lục là con gái út của Mã Đằng, em gái của Mã Siêu, Mã Hưu, Mã Thiết. Mã Vân Lục được mô tả có tướng mạo xuất chúng, võ nghệ siêu quần. Vì là con gái út, từ nhỏ không có mẹ, nên Mã Đằng không nỡ để con gái xuất giá mà muốn chiêu một người ở rể. Cho đến khi Mã Đằng chết, Mã Vân Lục đã 22 tuổi mà vẫn chưa tìm được chồng. Khi ra trận, Mã Vân Lục mặc áo trắng, giáp trắng, dù là thân con gái nhưng có phong thái hào kiệt.

Tiểu sử
Trong tiểu thuyết, Tào Tháo muốn đánh chiếm Tây Xuyên, nhưng lại lo lắng Mã Đằng không nghe mình, bèn dùng kế của Hoa Hâm, cho Giả Hủ đưa chiếu thuyết phục Mã Đằng vào kinh để giết hại. Mã Đằng tin theo Giả Hủ, Chung Do, mang theo Mã Hưu, Mã Thiết, Mã Đại đến Hứa Xương, bị Hứa Chử, Vương Tất phục kích sát hại. Mã Đại trốn về Lương Châu, gặp được Mã Siêu, Mã Vân Lục cùng vợ Siêu là Dương Phượng. Mã Siêu quyết tâm cất quân báo thù, cùng Mã Đại liên minh với Hàn Toại tấn công Trường An. Liên quân chiếm được Trường An, Mã Siêu để Mã Vân Lục cầm 1 vạn quân trấn thủ. nhận được thư của Lưu Bị, mang Mã Vân Lục cùng tàn quân vượt đường Âm Bình, qua Kiếm Các, đóng quân ở Lãng Trung, hội quân với Lưu Bị tấn công Thành Đô của Lưu Chương. Tướng của Chương là Lưu Khôi lao ra khỏi thành khiêu chiến, Mã Vân Lục từ khi xuất chinh đều chỉ làm thành chủ, chưa được xuất chiến bao giờ, thấy có tướng địch lập tức thúc ngựa xông lên. Hai tướng giao chiến được 20 hiệp thì Lưu Khôi sợ hãi bỏ chạy, Mã Vân Lục truy kích đến thành nam thì gặp gỡ tướng của Lưu Bị là Triệu Vân. Vân giúp Mã Vân Lục bắt giữ Lưu Khôi, cùng nhau đến gặp gỡ Lưu Bị. Tôn Quyền liên minh với Tào Tháo, cho quân đến đánh, Triệu Vân để Mã phu nhân cùng Lưu Phong trấn thủ Tiềm Giang, còn tự mình cầm quân chiếm lại Giang Hạ. Mã Vân Lục cùng Lưu Phong hợp sức đẩy lui thủy quân Cam Ninh đánh lén, khiến Cam Ninh phải than: Ta tòng quân từ lúc còn trẻ, tham gia hơn chục trận chiến lớn nhỏ, chưa từng thua trận. Giờ đây thua trong tay một nữ tử, sao không thất vọng!

Trong văn hóa
Nhân vật Mã Vân Lục xuất hiện trong nhiều tác phẩm diễn sinh có chủ đề Tam Quốc.

Trò chơi điện tử
Trong dòng trò chơi Tam quốc chí của Koei, Mã Vân Lục xuất hiện trong các phiên bản IX, X, XI, XIII, XIV.

Trong trò chơi điện tử Tam quốc Triệu Vân truyện, Mã Vân Lục xuất hiện với tên Văn Lộ (文鷺), võ nghệ cao cường, cá tính điêu ngoa, nhu tình như nước, đi theo Triệu Vân chinh chiến thiên hạ.

Phim truyền hình

Xem thêm
Mã Đằng
Mã Siêu
Mã Đại
Mã Hưu
Mã Thiết
Nhân vật hư cấu thời Tam Quốc

Tham khảo
, '.

Chú thích
Cá voi

Cá voi là tên gọi chung cho nhiều loài động vật dưới nước trong phân thứ bộ Cá voi (Cetacea). Thuật ngữ cá voi đôi khi ám chỉ mọi loài trong bộ Cá voi, nhưng không bao gồm các loài cá heo và cá heo chuột, chúng thuộc về tiểu bộ Odontoceti (cá voi có răng). Phân bộ này cũng bao gồm cá nhà táng, cá hổ kình, cá voi hoa tiêu, và cá voi trắng. Tiểu bộ cá voi khác bao gồm Mysticeti. Tiểu bộ này cũng bao gồm cá voi xanh, cá voi lưng gù, cá voi đầu cong và cá voi mũi nhọn. Nhiều loài cá voi hay còn gọi là cá voi được nhiều ngư dân đi biển yêu quý và tôn thờ, trở thành tục thờ cá ông (gọi là Nhân ngư hay đức ngư), nhưng cũng có một số cá thể huyền thoại bị xem là hung ác. Việc săn bắt cá voi cũng là nguy cơ dẫn đến sự tuyệt chủng của các loài cá voi.

Xem thêm
Bộ Cá voi
Cá voi xanh
Cá voi vây
Cá voi xám
Cá voi trắng
Cá hổ kình

Tham khảo

Đọc thêm
.
.

Liên kết ngoài

WikiAnswers: questions and answers about whales
Whale Evolution
Greenpeace work defending whales
Save the Whales, founded in 1977
AquaNetwork Marine Mammal Project
Whales in the Wild - slideshow by Life magazine
Oldest whale fossil confirms amphibious origins
Research on dolphins and whales from Science Daily
Whale and Dolphin Conservation Society – latest news and information on whales and dolphins
The Oceania Project – Caring for whales and dolphins
Whales Tohorā Exhibition Minisite from the Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa
Whales in Te Ara the Encyclopedia of New Zealand
Orca and other whales video at Squid Force
www.whales.org.za Whales information portal
World Wide Fund for Nature (WWF) – information on whales, dolphins, and porpoises
Whale Trackers – An online documentary series about whales, dolphins and porpoises
Hầu Tuyển

Hầu Tuyển (chữ Hán:侯選; bính âm: Hou Xuan) là một thế lực quân phiệt cát cứ ở Tây Lương ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Khi Mã Siêu cất quân giao chiến với Triều đình nhà Hán ở Trận Đồng Quan (211), Hầu Tuyển đã hưởng ứng cuộc khởi sự này. Ông đã góp 10.000 binh lính trong liên quân Quan Trung. Sau khi thất bại trận chiến này, không rõ tung tích của Hầu Tuyển. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung hư cấu ông là bộ tướng của Hàn Toại và cùng Hàn Toại lập mưu bắt Mã Siêu nhưng đã bị Mã Siêu đánh đuổi và sau này đã hàng Tào Tháo và được phong chức tước.
Tham khảo

Xem thêm
Mã Siêu
Hàn Toại
Trình Ngân

Trình Ngân (chữ Hán:程銀; bính âm: Cheng Yin) là một thế lực quân phiệt cát cứ ở Tây Lương ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc, Trình Ngân quê ở Hà Đông. Khi Mã Siêu cất quân giao chiến với Triều đình nhà Hán ở Trận Đồng Quan (211), Trình Ngân đã hưởng ứng cuộc khởi sự này. Ông đã góp 10.000 binh lính trong liên quân Quan Trung. Sau khi thất bại trận chiến này, Trình Ngân cùng tàn quân của liên quân Quan Trung chạy vào Hán Trung đầu quân cho Trương Lỗ, sau khi Trương Lỗ đầu hàng Tào Tháo, ông cũng đầu hàng theo.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung hư cấu ông là bộ tướng của Hàn Toại trong trận tập kích doanh trại của quân Tào, ông bị sập bẫy và chết, cụ thể là khi Hàn Toại dẫn Bàng Đức, Trình Ngân, Trương Hoành và năm vạn quân, đến thẳng Vị Nam. Tào Tháo sai các tướng ra ngoài đường con trạch dụ đối phương. Bàng Đức dẫn một nghìn thiết kỵ cùng với Trình Ngân, Trương Hoành xông vào tấn công, thì bị trúng bẫy, tiếng hò reo nổi lên, cả người lẫn ngựa đều sa xuống hố. Trình Ngân và Trương Hoành đều chết, chỉ có Bàng Đức thoát được.

Xem thêm
Mã Siêu
Hàn Toại

Tham khảo
Trương Hoành (Tây Lương)

Trương Hoành (chữ Hán: 張橫, bính âm: Zhang Heng) là một thế lực quân phiệt cát cứ ở Tây Lương ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Khi Mã Siêu cất quân giao chiến với Triều đình nhà Hán ở Trận Đồng Quan (211), Trương Hoành đã hưởng ứng cuộc khởi sự này. Ông đã góp 10.000 binh lính trong liên quân Quan Trung. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung hư cấu ông là bộ tướng của Hàn Toại trong trận tập kích doanh trại của quân Tào, ông bị sập bẫy và chết, cụ thể là khi Hàn Toại dẫn Bàng Đức, Trình Ngân, Trương Hoành và năm vạn quân, đến thẳng Vị Nam. Tào Tháo sai các tướng ra ngoài đường con trạch dụ đối phương. Bàng Đức dẫn một nghìn thiết kỵ cùng với Trình Ngân, Trương Hoành xông vào tấn công, thì bị trúng bẫy, tiếng hò reo nổi lên, cả người lẫn ngựa đều sa xuống hố. Trình Ngân và Trương Hoành đều chết, chỉ có Bàng Đức thoát được.

Xem thêm
Mã Siêu
Hàn Toại


Tham khảo
Thành Nghi

Thành Nghi (chữ Hán: 成宜, bính âm: Cheng Yi; ?-211) là một thế lực quân phiệt cát cứ ở Tây Lương ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Khi Mã Siêu cất quân giao chiến với Triều đình nhà Hán ở Trận Đồng Quan (211), Trương Hoành đã hưởng ứng cuộc khởi sự này. Ông đã góp 10.000 binh lính trong liên quân Quan Trung và tử trận vào năm 211. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung hư cấu ông là bộ tướng của Hàn Toại và trong một trận tập kích vào doanh trại của Tào Tháo, ông dẫn 30 kỵ binh xông thẳng vào doanh trại của Tào và bị trúng phục binh và bị Hạ Hầu Uyên giết chết.
Tham khảo

Xem thêm
Mã Siêu
Hàn Toại
Mã Ngoạn

Mã Ngoạn (chữ Hán: 馬玩, bính âm: Ma Wan) là một thế lực quân phiệt cát cứ ở Tây Lương ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Khi Mã Siêu cất quân giao chiến với Triều đình nhà Hán ở Trận Đồng Quan (211), Mã Ngoạn đã hưởng ứng cuộc khởi sự này. Ông đã góp 10.000 binh lính trong liên quân Quan Trung tuy vận Mã Ngoạn chưa thể hiện vai trò gì lớn trong trận chiến này. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung hư cấu ông là bộ tướng của Hàn Toại và giai đoạn sau của cuộc chiến ông cùng Hàn Toại và các tướng lập mưu chống lại Mã Siêu nhưng thất bại và bị Mã Siêu phát hiện xông vào đánh giết. Mã Ngoạn bị Mã Siêu chém chết tại chỗ.
Tham khảo

Xem thêm
Mã Siêu
Hàn Toại
Таras Bulba (phim 2009)

| language = Tiếng NgaTiếng UkrainaTiếng Ba Lan
| num_seasons =
| num_seasons_2 =
| num_episodes =
| list_episodes =
| num_seasons_vn =
| num_seasons_2_vn =
| num_episodes_vn =
| list_episodes_vn =
| executive_producer =
| co_exec =
| producer =
| supervising_producer= Dmitry Mass
| asst_producer =
| consulting_producer =
| co-producer =
| story_editor =
| editor =
| wardrobe =
| stylist =
| location =
| cinematography =
| camera =
| runtime = 129 phút
| company = Trung tâm Hợp tácĐài truyền hình Nước NgaArk-Film
| distributor =
| channel = Đài truyền hình Nước Nga
| channel_vn =
| picture_format =
| audio_format =
| first_run =
| first_aired = 1 tháng 4, 2009
| last_aired = 3 tháng 3, 2010
| first_aired_vn =
| last_aired_vn =
| status =
| preceded_by =
| followed_by =
| related =
| website =
| production_website =
| website_vn =
| imdb_id =1242457}}
Таras Bulba (tiếng Nga: Тарас Бульба) là một bộ phim lịch sử của đạo diễn Vladimir Bortko, ra mắt lần đầu năm 2009. Phim công chiếu từ 2 tháng 4 năm 2009, một ngày sau kỷ niệm 200 năm ngày sinh Gogol, có sự tham gia của UNESCO. Từ 2.4 đến 9.5 theo thống kê các rạp trong khối SNG, thu hút 3.737.647 lượt người xem (không kể các rạp ở Ukraina). Phim cũng đoạt một số giải. Tuy nhiên phim cũng chịu sự chỉ trích đến từ Ukraina, Israel.
Lịch sử
Truyện phim dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Nikolai Gogol.
Nội dung
Diễn viên
Vladimir Vdovichenkov... Ostap
Mikhail Boyarsky... Moisei Shilo
Vladimir Ilyin... Kurennoy
Boris Khmelnitsky... "Bộ Râu"
Liubomiras Lauciavicius... Công tước Ba Lan
Magdalena Mielcarz... Elzhbeta
Daniel Olbrychski... Krasnevsky
Igor Petrenko... Andrey
Ada Rogovtseva... vợ Taras Bulba
Bogdan Stupka... Taras Bulba
Michal Zurawski
Tham khảo
Taras Bulba (tiểu thuyết)
Liên kết ngoài

Thông tin trên Website Điện ảnh Nga
Thông tin trên Website KinoPoisk
Thông tin trên Website Kino-Teatr
Kỷ niệm 200 năm ngày sinh nhà văn Nga Nikolai Gogol: Festival phim chuyển thể từ kiệt tác của tác giả "Taras Bulba"
Bộ phim "Taras Bulba" nhận giải Grand-Prix tại Liên hoan phim Saint-Peterburg
Người Độc Long

Người Độc Long (hay Drung hoặc Dulong) (Giản thể: 独龙族, Phồn thể: 獨龍族, Bính âm: Dúlóngzú; endonym: tɯɹɯŋ) là một trong 56 dân tộc được công nhận chính thức tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Dân số của dân tộc này có khoảng 6.000 tại Châu tự trị dân tộc Lật Túc Nộ Giang ở tỉnh Vân Nam, tại thung lũng Độc Long. 600 người khác sinh sống phía đông thung lũng Độc Long, sống tại các vùng đồi núi phía trên Nộ Giang (Sông Salween)ở phía bắc Cống Sơn.

Người Độc Long nói tiếng Độc Long, một ngôn ngữ thuộc Ngữ hệ Hán-Tạng. Ngôn ngữ của họ không có chữ viết. Mặc dù một số người Độc Long đã cải sang Thiên Chúa giáo, phần lớn dân tộc này vẫn tin vào tín ngưỡng thuyết vật linh của mình, cho rằng tất cả mọi sự vật đều có linh hồn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Last tattooed women of the Dulong people (China News Wrap, English)
Last tattooed women of the Dulong people (Original Chinese article, with larger number of photographs)
The Drung ethnic minority (Chinese government site)
Asia harvest ethnic profile
Sūn Hóngkāi 孙宏开: Dúlóngyǔ jiǎnzhì 独龙语简志 (Introduction to the Derung language; Běijīng 北京, Mínzú chūbǎnshè 民族出版社 1982).
http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1079533,00.html Time magazine article on the Dulong people, 2005
Người Lhoba

|population = 5.697
|region1 = (Tây Tạng)
|region2 = (Arunachal Pradesh)
|pop1 = 2.322 (1999)
|pop2 = 3.375 (1981)
|languages = Hindi, Anh, Idu, Bokar, tiếng Tạng, Trung
|religions = Phật giáo
|related = Monpa, Adi, Tạng
|ref1 =
}}

Người Lhoba (Giản thể: 珞巴, Lạc Ba) là một thuật ngữ có nguồn gốc chưa rõ ràng, họ có thể là một nhóm người pha trộn giữa các bộ lạc thuộc Nhóm ngôn ngữ Tạng-Miến sống tại hay xung quanh "Pemako" (một khu vực ở đông nam Tây Tạng), bao gồm các huyện Mainling, Mêdog, Zayü của châu Nyingchi và huyện Lhünzê của châu Shannan. Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa coi đây là một trong 56 dân tộc chính thức tại Trung Quốc.

Các bộ tộc Lhoba sống tại Tây Tạng nói ít nhất 3 ngôn ngữ Tạng-Miến không thể hiểu lẫn. Các ngôn ngữ này còn được sử dụng rộng rái hơn tại Arunachal Pradesh. Rất ít người Lhoba biết tiếng Tạng. trong quá khứ, khi không có chữ viết, người Lhoba đã lưu truyền lịch sử lại cho đời sau qua truyền miệng hay các ký hiệu thắt nút. Những người đàn ông được hướng dẫn để đi săn khi còn ở tuổi rất nhỏ, phụ nữ có vị thế xã hội thấp hơn so với nam giới. Người Lhoba Cũng thừa hưởng một khí hậu cận nhiệt ấm áp.

Khu vực mà người Lhoba sinh sống ngày nay còn được biết đến là Lhoyü (a.k.a. Luoyu, lho-yul, ལྷོ༌ཡུལ་; Lhoyü là tên của một vùng ở Tây Tạng ngày nay, hạ Lhoyü do Ấn Độ cai quản như một phần của Arunachal Pradesh). Tuy nhiên, do việc thiếu muối, dân tộc này thường bị bướu cổ, điều kiện sống nghèo khổ nên nhiều đứa trẻ sinh bị điếc hoặc câm. Dân số của dân tộc này đã suy giảm cho đến những năm gần đây do bệnh này. Do dân số thấp, nhiều người trong số họ đã kết hôn với người Tạng hay với các nhóm bộ lạc của Arunachal Pradesh, đặc biệt là người Monpa.

Chú thích

Tham khảo
Early Jesuit Travellers in Central Asia, 1603–1721. C. Wessels, Asian Educational Services, 1992, ISBN 81-206-0741-4
The Heart of the World: A Journey to the Last Secret Place. Ian Baker, Penguin, 2004, ISBN 1-59420-027-0
The McMahon Line: A Study in the Relations Between India, China and Tibet, 1904–1914. Alastair Lamb, Routledge & K. Paul, 1966
A Historical-Comparative Account of the Tani (Mirish) Branch of Tibeto-Burman. Jackson Tian-Shin Sun, University of California at Berkeley PhD Dissertation, 1993.
History and Culture of the Adis. Tai Nyori, Omsons, 1993.

Liên kết ngoài
The Lhopas
Lhoba ethnic minority
Ethnic Groups-Lhobas
PROPEL
Unreached People prayer profiles
Compiling the Tibetan folktale
Idu Arts and Crafts
UNESCO Cultural centre
Idu Mishmi ritual dance
Articles on the tribal groups of Arunachal Pradesh
Funeral of the Idu Mishmi , photographs
IC 1101

| dec =
| size = effective radius Thiên hà lớn nhất được phát hiện trong năm 2022 là Alcyoneus cách trái đất 3 tỷ năm ánh sáng có chiều dài lên tới 16 triệu năm ánh sáng tức là gấp 3 lần IC 1101

IC 1101 nằm trong số các thiên hà lớn nhất được biết, nhưng có tranh luận dựa trên tài liệu thiên văn về cách xác định kích thước của một thiên hà như vậy. Tấm ảnh ánh sáng xanh từ thiên hà (các ngôi sao lấy mẫu không bao gồm quầng khuếch tán) mang lại bán kính hiệu dụng (bán kính trong đó một nửa ánh sáng được phát ra) của . Thiên hà có quầng sáng rất lớn với "ánh sáng khuếch tán" cường độ thấp hơn nhiều kéo dài đến bán kính . Các tác giả của nghiên cứu xác định quầng sáng kết luận rằng IC 1101 là "có thể là một trong những thiên hà lớn nhất và phát sáng nhất trong vũ trụ". Giống như hầu hết các thiên hà lớn, IC 1101 được tạo ra bởi một số ngôi sao giàu kim loại, một số trong số đó lớn hơn Mặt Trời 7 tỷ năm, khiến nó có màu vàng vàng. Nó có một nguồn vô tuyến sáng ở trung tâm, có khả năng liên quan đến lỗ đen siêu lớn trong phạm vi khối lượng gấp 40-100 tỷ lần Khối lượng Mặt Trời, một trong các lỗ đen lớn nhất được biết đến trong vũ trụ.

Lịch sử khám phá
Thiên hà được phát hiện vào ngày 19 tháng 6 năm 1790, bởi nhà thiên văn học người Anh Frederick William Herschel I. Nó được phân loại vào năm 1895 bởi John Louis Emil Dreyer với tư cách là đối tượng thứ 1.101 của Danh mục chỉ mục của tinh vân và cụm sao (IC). Tại khám phá của nó, nó đã được xác định là một tính năng mơ hồ. Sau phát hiện năm 1932 của Edwin Hubble rằng một số "tính năng mơ hồ" thực sự là các thiên hà độc lập, việc phân tích các vật thể trên bầu trời sau đó đã được tiến hành và do đó IC 1101 được coi là một trong những thiên hà độc lập.

Tham khảo
Người Mulao

Người Mulao hay Người Mục Lão (tiếng Trung: 仫佬族, Bính âm:Mùlǎozú; tên tự gọi: Mulam) là một trong 56 dân tộc được công nhận chính thức tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tên dân tộc này tự gọi mình là Mulam, mu6 là để chỉ loài người lam1 (trong một số phương ngữ là kyam1) là một dạng khác của tên được người Động sử dụng (Kam), là dân tộc mà người Mulao có quan hệ gần gũi. Một phần lớn người Mulao sống tại Huyện tự trị dân tộc Mục Lão La Thành thuộc Hà Trì, Quảng Tây.

Văn hóa
Theo truyền thống, các cuộc hôn nhân giữa người Mulao được sự sắp xếp của cha mẹ và theo truyền thống, người vợ mới không sống chung với người chồng mới của họ cho đến khi sự ra đời của đứa con trai đầu tiên. Nhà cửa của họ được làm từ đất sét với mái bằng gạch và được bao gồm ba phòng. Các loài động vật được nuôi xa chỗ ở của gia đình. Trang phục truyền thống của những người đàn ông bao gồm một chiếc áo khoác có các nút bấm lớn, chiếc quần rộng và dép. Những người phụ nữ chỉ được búi tóc khi họ đã kết hôn.
Tôn giáo

Tham khảo

Ramsey, S. Robert. 1987. The Languages of China. Princeton University Press, Princeton New Jersey ISBN 0-691-06694-9
Vogue (tạp chí)

Vogue}}

| founded =
| firstdate =
| country = Mỹ
| website =
| issn = 0042-8000
}}
Vogue là một tạp chí thời trang bao gồm nhiều chủ đề khác nhau, bao gồm thời trang cao cấp, sắc đẹp, văn hóa, cuộc sống và sàn diễn. Có trụ sở tại One World Trade Center ở Khu Tài chính của Lower Manhattan, Vogue ra đời vào năm 1892 với tư cách là một tờ báo hàng tuần trước khi trở thành tạp chí hàng tháng nhiều năm sau đó. Kể từ khi thành lập, Vogue đã giới thiệu rất nhiều diễn viên, nhạc sĩ, người mẫu, vận động viên và những người nổi tiếng khác. Số báo lớn nhất được xuất bản bởi Vogue là ấn bản tháng 9 năm 2012, gồm 900 trang.

Tạp chí Vogue của Anh, ra mắt vào năm 1916, là ấn bản quốc tế đầu tiên, trong khi phiên bản tiếng Ý của tạp chí Vogue Italia đã được gọi là tạp chí thời trang hàng đầu thế giới. Tính đến hôm nay, Vogue đã có 26 ấn bản quốc tế.

Lịch sử

Vào năm 1892 Arthur Baldwin Turnure thành lập Vogue như là một ấn phẩm hàng tuần tại Mỹ. Khi ông mất vào năm 1919, Condé Montrose Nast chuyển nó thành một tờ tạp chí và bắt đầu in. Ông thay đổi thời gian phát hành của nó thành 2 tuần một lần và bắt đầu xay dựng tên tuổi Vogue ở nước ngoài vào những năm 1910. Ông tới Anh đầu tiên và bắt đầu thành lập Vogue thứ hai tại đây, sau Anh Vogue lần lượt xuất hiện tại Tây Ban Nha, Pháp - nơi tạp chí này đã đạt được thành công lớn. Số lượng bán ra tăng nhanh chóng và lợi nhuận của tờ tạp chí này tăng lên đáng kể.

Tham khảo
Lý Chuẩn

Lý Chuẩn (; 26 tháng 3 năm 1871 - 22 tháng 12 năm 1936) là một đô đốc hải quân của Nhà Thanh dưới quyền của Tổng đốc Lưỡng Quảng Trương Nhân Tuấn, là người đã thực hiện chuyến đổ bộ ngắn ngủi lên quần đảo Hoàng Sa vào năm 1909.

Tháng 6 năm 1909, tỉnh Quảng Đông cử một đội khảo sát tới Hoàng Sa do Lý Chuẩn làm trưởng đoàn. Theo lệnh của Tổng đốc Lưỡng Quảng Trương Nhân Tuấn, Đô đốc Lý Chuẩn dẫn các chiếc pháo thuyền Phục Ba, Sâm Hàng đi "thị sát" vùng biển quần đảo Tây Sa (Hoàng Sa), ngày 6 tháng 6 thì đổ bộ lên đảo Phú Lâm, treo cờ, bắn súng, thăm một vài đảo khác rồi về thẳng Quảng Châu.

Các tài liệu, phương tiện Trung Quốc gọi chuyến đi này là chuyến "thị sát Tây Sa" và đến năm 1932, Trung Hoa Dân Quốc coi cuộc đổ bộ của Đô đốc Lý Chuẩn lên một số đảo ở quần đảo Hoàng Sa như là một mốc thời gian để xác lập chủ quyền của Trung Quốc đối với quần đảo Hoàng Sa ().

Chuyến đi của Lý Chuẩn được các phương tiện, sách vở Trung Quốc gọi là "thị sát Tây Sa" và dùng làm một trong những căn cứ lịch sử để khẳng định chủ quyền của Quần đảo Hoàng Sa cũng như trong tranh chấp về Biển Đông.

Chú thích
Constans I

Constans I (tiếng Latin: Augustus Constans Flavius Julius) (c.323 -350), là Hoàng đế La Mã từ năm 337-350. Ông đã đánh bại anh trai Constantinus II của mình trong năm 340, nhưng sự tức giận trong quân đội vì cuộc sống cá nhân của mình và sự ưu đãi cho các vệ sĩ man rợ của ông gây ra cuộc nổi loạn của tướng Magnentius, và dẫn đến vụ ám sát Constans trong năm 350.
Sự nghiệp
Constans là con trai thứ ba và là người trẻ nhất trong số các con của Constantinus Đại đế và Fausta, người vợ thứ hai của cha mình. Ông được nuôi dạy tại triều đình của cha mình tại Constantinopolis dưới sự giám hộ của nhà thơ Aemilius Magnus Arborius. sau khi đã tàn sát hầu như tất cả người nhân của cha,những người có quyền kế vị. Quân đội tuyên bố họ là Augusti vào ngày 09 Tháng chín, năm 337 Constans không hài lòng với sự phân chia này, và vì vậy anh em họ gặp nhau tại Viminacium trong năm 338 để sửa đổi địa giới

Bực bội vì Constans đã nhận được Thrace và Macedonia sau khi cái chết của Dalmatius, Constantinus yêu cầu Constans giao hành tỉnh châu Phi, trong đó, để duy trì một nền hòa bình mong manh, ông đã đồng ý làm vậy.

Nguồn
Nguồn chính
Zosimus, Historia Nova, Book 2 Historia Nova
Aurelius Victor, Epitome de Caesaribus
Eutropius, Breviarium ab urbe condita
Nguồn phụ
DiMaio, Michael, Constans I (337–350 A.D.), D.I.R.]
Jones, A.H.M., Martindale, J.R. The Prosopography of the Later Roman Empire, Vol. I: AD260-395, Cambridge University Press, 1971

Gibbon. Edward Decline & Fall of the Roman Empire (1888)
Tham khảo

Liên kết ngoài
Magnentius

(aged 50)
| nơi mất =Mons Seleucus
|}}
Flavius Magnus Magnentius (303-11 tháng Tám, 353) là một kẻ cướp ngôi của Đế chế La Mã (18 tháng Giêng,năm 350-11 tháng Tám, năm 353).
Khởi nghiệp
Ông sinh ra tại Samarobriva (Amiens), Gaul, Magnentius là vị tướng chỉ huy của Herculia và Iovia, những đơn vị cận vệ hoàng gia Khi quân đội trở nên bất mãn với các hành vi của Hoàng đế La Mã Constans I, nó chọn Magnentius tại Autun ngày 18 Tháng 1, năm 350. Constans I đã bị bỏ rơi bởi tất cả ngoại trừ một số ít thuộc hạ, và ông đã bị giết ngay sau đó bởi một đội quân kị binh nhẹ gần Pyrenee.

Cướp ngôi
Magnentius nhanh chóng có được sự trung thành của các tỉnh ở Britannia, Gaul, và Hispania, một phần vì ông đã chứng tỏ là người khoan dung hơn đối với cả những người Kitô giáo và người đa thần. Sự Kiểm soát của ông ở Ý và châu Phi đã được áp đặt thông qua sự lựa chọn của các quan chức quan trọng nhất. Tuy nhiên, cuộc nổi dậy ngắn ngủi của Nepotianus, một thành viên của triều đại Constantinus, cho thấy rằng danh hiệu hoàng đế của Magnentius đã được củng cố để chống lại các thành viên của triều đại đó.

Vị hoàng đế tự xưng đã cố gắng để tăng cường sức mạnh của mình trên các vùng lãnh thổ trước đây đã được kiểm soát bởi Constans,ông tiến quân về phía sông Danube. Vetranio, chỉ huy của quân đội ở Pannonia, đã được tôn làm Augustus bởi quân của mình ở Mursa vào ngày 1 tháng Ba. Cuộc nổi dậy này đã có được sự danh chính ngôn thuận, vì Vetranio được hỗ trợ bởi Constantina, và Constantius II công nhận Vetranio, bằng việc gửi cho ông chiếc vương miện hoàng đế.

Bại vong
Vị hoàng đế còn lại của gia đình Constantinus I, Constantius II đã chấm dứt chiến tranh của ông ở Syria với Ba Tư, và hành quân về phía tây.

Sau khi chọn Magnus Decentius (có thể là của anh trai ông) làm Caesar và tuyển mộ càng nhiều quân càng tốt, quân đội của Magnentius và Constantius đã gặp trong trận Mursa Chính vào năm 351; Magnentius dẫn quân của mình tham gia vào trận chiến, trong khi Constantius đã dành một ngày cầu nguyện cho trận chiến trong một nhà thờ gần đó. Bất chấp chủ nghĩa anh hùng của Magnentius, quân đội của ông bị đánh bại và buộc phải rút về Gaul.

Tiếp theo thất bại của Magnentius, Ý từ chối đơn vị đồn trú của ông và chuyển lòng trung thành của mình. Magnentius đã chiến đấu trận cuối cùng vào năm 353 trong trận Mons Seleucus, sau đó ông tự sát bằng cách ngã vào thanh kiếm của mình.

Sau khi đàn áp cuộc nổi loạn Magnentius, Constantius ra lệnh tiến hành một cuộc điều tra để tìm những người theo ông. Nhân vật nổi tiếng nhất trong cuộc điều tra này là notariorum primicerius Paulus Catena.

Một số nguồn cho rằng cha Magnentius là một người Anh và mẹ là một người Frank.

Chú thích

Tham khảo
Cameron, Averil, and Peter Garnsey ed., The Cambridge Ancient History, Vol XIII, Cambridge University Press, 1988.

Liên kết ngoài
Highland Warriors

|UK|14 tháng 2 năm 2003}}
| genre = Chiến lược thời gian thực lịch sử
| modes = Chơi đơn, Chơi mạng
| platforms = Microsoft Windows
}}
Highland Warriors là tựa game chiến lược thời gian thực lấy bối cảnh lịch sử Anh thời Trung Cổ do hãng Soft Enterprises phát triển và Data Becker phát hành vào ngày 20 tháng 1 năm 2003.

Người chơi sẽ trải qua 4 chiến dịch lớn trong Highland Warriors: thống nhất đất nước dưới quyền một vị vua duy nhất, tham gia cuộc viễn chinh Scotland của Anh quốc, vào vai người anh hùng William Wallace nổi dậy chống lại quân đội Anh hay vào vai Robert the Bruce tái thống nhất các bộ tộc và tuyên bố độc lập.

Lối chơi
Highland Warriors mang lối chơi kiểu truyền thống của một game RTS điển hình: khai thác tài nguyên, xây dựng căn cứ, xây dựng quân đội và tấn công đối phương để giành lấy chiến thắng. Nông dân xây dựng các công trình và khai thác năm loại tài nguyên: gỗ, lương thực, đá, quặng sắt và vàng.

Mỗi phe trong Highland Warriors có các đơn vị quân khác nhau, chủ yếu là bộ binh, kỵ binh, cung thủ và các loại xe công thành khác, thậm chí một số phe có cả các đơn vị sử dụng phép thuật. Tuy nhiên game không cung cấp thông tin của các đơn vị quân nên người chơi sẽ gặp khó khăn về vấn đề mua hay nâng cấp quân. Highland Warriors có một lựa chọn khá hay cho phép người chơi kích hoạt kỹ năng Blood Frenzy (máu điên cuồng). Ở trạng thái này quân của người chơi sẽ tự động tấn công bất kỳ kẻ thù nào đến gần, tuy nhiên đổi lại người chơi sẽ mất quyền điều khiển đơn vị quân đó.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Dữ liệu về game trên Gamefaqs
Bài giới thiệu game đăng trên Getgame
Thông tin, hình ảnh của game trên Gamespot
Đảng Công lý và Phát triển (Thổ Nhĩ Kỳ)

|ideology = Chủ nghĩa tự do kinh tế Chủ nghĩa bảo thủ
|position = trung hữu
|european = Đảng Nhân dân châu Âu (quan sát viên)
|international =
|colours = Vàng, cam, xanh da trời, trắng
|headquarters = No. 202 Balgat, Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ
|seats1_title = Quốc hội:
|seats1 =
|seats2_title = Số khu tự quản:
|seats2 =
|website = Official Site
}}
Đảng Công lý và Phát triển (), viết tắt JDP bằng tiếng Anh và AK parti hoặc AKP † trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, là một đảng chính trị trung hữu ở Thổ Nhĩ Kỳ. Đảng này là lớn nhất tại Thổ Nhĩ Kỳ, với 334 nghị sĩ của quốc hội. Lãnh đạo của đảng, Recep Tayyip Erdoğan, là Thủ tướng, trong khi đảng viên Abdullah Gül là cựu Tổng thống.
Được thành lập vào năm 2001 bởi các thành viên của một số đảng hiện hữu, đảng này đã giành một chiến thắng lớn trong cuộc bầu cử năm 2002, chiến thắng trên hai phần ba số ghế quốc hội. Abdullah Gül trở thành Thủ tướng, nhưng một sửa đổi hiến pháp năm 2003 cho phép Erdogan dành vị trí của mình. Trong cuộc bầu cử sớm trong năm 2007, AKP tăng tỷ lệ phiếu bầu đến 47%; số lượng ghế đã giảm xuống còn 341, nhưng Erdogan đã được trở lại giữ chức Thủ tướng, trong khi Gül đã được bầu làm Tổng thống.

Đảng AK miêu tả bản thân là một đảng bảo thủ, ủng hộ một nền kinh tế thị trường tự do và Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập Liên minh châu Âu. Năm 2005, Đảng AK đã được cấp thành viên quan sát trong Đảng Nhân dân châu Âu.

Tham khảo