World Series

World Series, hay còn gọi một cách thân mật là Siêu kinh điển mùa thu (Fall Classic), là loạt trận chung kết của Giải bóng chày nhà nghề Bắc Mỹ (MLB), được tổ chức thường niên bắt đầu từ năm 1903 giữa câu lạc bộ vô địch American League (AL) và câu lạc bộ vô đich National League (NL). Đội chiến thắng được xác định qua 1 loạt đấu playoff 7 ván thắng 4 (Best of 7), và đội chiến thắng sẽ nhận được Cúp Ủy viên (Commissioner's Trophy). Giải đấu được tổ chức vào tháng 10 (đôi khi kéo dài qua tháng 11), vào thời điểm mùa thu tại Bắc Mỹ.

Trước năm 1960, đội nào có thành tích thắng - thua tốt nhất sẽ được tham dự World Series. Kể từ năm 1969, 2 đội giành chức vô địch tại chung kết giải American và National League sẽ giành quyền tham dự World Series. Tính đến năm 2016, World Series đã được tổ chức 114 lần, trong đó các đội American League chiến thắng 66 lần, các đội National League chiến thắng 48 lần.

World Series gần nhất năm 2025 diễn ra giữa 2 đội Toronto Blue Jays và Los Angeles Dodgers. Dodgers giành chiến thắng sau 7 lượt trận và giành được danh hiệu thứ 9 trong lịch sử CLB.

Tại American League, New York Yankees đã tham dự 40 lần và chiến thắng 27 lần, Philadelphia/Kansas City/Oakland Athletics đã tham gia 14 lần thắng 9 lần và Boston Red Sox đã tham dự 12 lần giành chiến thắng 8 lần. Tại National League, St. Louis Cardinals đã tham dự 19 lần và thắng 11, New York/San Francisco Giants tham dự 20 lần thắng 8, Brooklyn/Los Angeles Dodgers đã tham dự 23 lần thắng 9, và Cincinnati Reds tham dự 9 lần thắng 5. Lần gần nhất một đội vô địch World Series hai lần liên tiếp là Los Angeles Dodgers vào các năm 2024 và 2025.

Trước sự ra đời của World Baseball Classic, các giải đấu bóng chày quốc tế trong một thời gian dài bị giới hạn trong không gian bán chuyên (Thế vận hội Mùa hè trước năm 2000, IBAF Baseball World Cup hầu như không có sự xuất hiện của các cầu thủ chuyên nghiệp). Cùng với việc Major League Baseball thường được xem là giải đấu chuyên nghiệp có chất lượng chuyên môn cao và quy mô nhất trên thế giới, nên việc các nhà vô địch World Series được gọi là "nhà vô địch thế giới" (world champions) vẫn được xem là bình thường, đặc biệt trong không gian truyền thông Bắc Mỹ.

Ảnh

Image:WorldSeries1903-640.jpg| World Series 1903 tại Boston
Image:West Side Park 1906 World Series.JPG| World Series 1906 tại Chicago
Image:Wamby19201010UATP.JPG|Bill Wambsganss tại 1920
Image:1924worldseries.jpg|Bucky Harris ghi điểm trong Ván 7 (10 tháng 10, 1924)

Trước sự ra đời của World Series hiện đại (1857–1902)

Tiền thân World Series
Trước năm 1882, khi Hiệp hội Hoa Kỳ (American Association) được thành lập như một giải bóng chày nhà nghề thứ hai, Hiệp hội cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp Quốc gia (1871–1875) và sau đó là Liên đoàn Quốc gia (National League, thành lập năm 1876) đại diện cho cấp độ cao nhất của bóng chày chuyên nghiệp tại Hoa Kỳ. Tất cả các chức vô địch được trao cho đội có thành tích tốt nhất vào cuối mùa giải, và không có vòng play-off hậu mùa giải. Từ năm 1884 đến năm 1890, Liên đoàn Quốc gia và Hiệp hội Hoa Kỳ đã đối đầu với nhau trong một loạt trận vào cuối mùa giải để xác định nhà vô địch chung cuộc. Các loạt trận này, khác với World Series hiện đại, mà được sắp xếp tổ chức theo thỏa thuận giữa các chủ sở hữu các CLB vô địch các giải trước đó. Số lượng trận đấu được chơi dao động từ ít nhất là ba trận vào (Providence đánh bại New York với tỷ số ván 3-0), đến mức cao nhất là mười lăm trận vào (Detroit đánh bại St. Louis với tỷ số ván 10-5). Cả hai serie tranh vô địch năm và đều kết thúc với tỷ số hòa, trong đó mỗi đội đã thắng ba ván và một ván hòa.

Loạt đấu được quảng bá và gọi là "Giải vô địch Hoa Kỳ" (The Championship of the United States), "Serie vô địch thế giới" (World's Championship Series), hay gọi tắt là "Serie thế giới" (World's Series). Trong cuốn sách Krakatoa: Ngày thế giới bùng nổ: 27 tháng 8 năm 1883, Simon Winchester có đề cập thoáng qua rằng cái tên World Series được đặt theo tên tờ báo New York World , nhưng quan điểm này hiện vẫn đang bị tranh cãi.

Các loạt đấu ở thế kỷ 19 kể trên không được Major League Baseball chính thức công nhận là một phần của lịch sử World Series, coi bóng chày thế kỷ 19 là tiền thân cho kỷ nguyên bóng chày hiện đại. Mãi cho đến khoảng năm 1960, một số nguồn đã coi các loạt đấu thế kỷ 19 ngang hàng với các loạt đấu sau thế kỷ 19. Tuy nhiên, sau khoảng năm 1930, nhiều cơ quan có thẩm quyền xác định World Series hiện đại bắt đầu từ năm 1903 và phân loại các cuộc đấu trước đó vào một hạng mục riêng. (Ví dụ, Niên giám và Sách sự kiện thế giới năm 1929 liệt kê "Giải vô địch bóng chày thế giới 1884–1928" trong một bảng duy nhất, trong khi ấn bản năm 1943 liệt kê "Giải vô địch bóng chày thế giới 1903–1942". )

1892–1900: "Thời kì độc quyền"
Sau sự sụp đổ của Hiệp hội Hoa Kỳ sau mùa giải 1891, National League một lần nữa trở thành giải đấu nhà nghề duy nhất. Chức vô địch của giải đấu được trao vào năm 1892 thông qua trận play-off giữa các nhà vô địch nửa đầu và nửa cuối mùa giải. Thể thức này đã bị hủy bỏ sau một mùa giải. Từ năm 1893 cho đến khi thể thức chia bảng xuất hiện vào năm 1969, danh hiệu được trao cho CLB đứng đầu bảng xếp hạng vào cuối mùa giải. Trong bốn mùa giải, 1894–1897, các nhà vô địch giải đấu đã đấu với đội á quân trong loạt đấu playoff được gọi là Temple Cup. Một nỗ lực thứ hai theo đuổi thể thức này là loạt đấu Chronicle-Telegraph Cup chỉ được tổ chức một lần vào năm 1900.

Năm 1901, American League được thành lập như một giải đấu lớn thứ hai. Không có loạt trận vô địch nào được tổ chức vào năm 1901 hoặc 1902 vì Liên đoàn Quốc gia và Liên đoàn Mỹ đã cạnh tranh trực tiếp với nhau để tranh vị thế vượt trội (cá biệt vào năm 1902, các CLB hàng đầu lại chọn định đoạt chức vô địch qua một giải vô địch bóng bầu dục).

World Series hiện đại (1903–nay)

Những lần đầu tiên
nhỏ|Đám đông tràn ngập tại Huntington Avenue Grounds ở Boston trước Ván 3 của World Series 1903
Sau hai năm cạnh tranh gay gắt và giành giật cầu thủ của nhau, National League và American League đã làm hòa và, theo một phần của thỏa thuận, tổ chức một số cặp đấu giao hữu liên giải kể từ mùa giải 1903. Các loạt trận này được sắp xếp bởi các câu lạc bộ tham gia, giống như các cuộc đấu World's Series những năm 1880. Một trong số đó, một loạt đấu chín trận đấu thắng bốn giữa những nhà vô địch các giải năm đó - Pittsburgh Pirates của NL và Boston Americans (sau này được gọi là Red Sox ) của AL - đã được coi là World Series 1903. Nó đã được sắp xếp trước đó rất lâu bởi hai chủ sở hữu câu lạc bộ, vì cả hai đội đều là những CLB có vị thế thống trị tại giải đấu của mình.

Boston đã đánh bại Pittsburgh với tỷ số ván 5-3, giành chiến thắng nhờ đội hình ném bóng xuất sắc với Cy Young và Bill Dinneen và sự hỗ trợ của hội cổ động mang tên Royal Rooters.

Cuộc tẩy chay năm 1904
Nếu World Series 1904 được tổ chức, đó sẽ là cuộc đối đầu giữa Boston Americans (Boston Red Sox) của AL và New York Giants (nay là San Francisco Giants) của NL. Vào thời điểm đó, World Series không có cơ quan quản lý, và không có cơ chế tổ chức hàng năm bắt buộc. Vì vậy, chủ sở hữu của Giants, John T. Brush, đã từ chối cho phép CLB của mình tham gia một sự kiện như vậy, với lý do xem giải American League non trẻ là "hạ đẳng". John McGraw, huấn luyện viên của Giants, thậm chí còn nói rằng Giants của ông đã là "nhà vô địch thế giới" vì họ đã vô địch "giải đấu nhà nghề thực sự duy nhất".

Vào thời điểm thông báo được đưa ra, đối thủ mới cùng thành phố của họ, New York Highlanders (nay là New York Yankees), đang dẫn đầu AL, và viễn cảnh phải đối đầu với Highlanders đã khiến ban lãnh đạo Giants không hài lòng. Boston đã giành chiến thắng vào ngày cuối cùng của mùa giải, và giới chức các giải đấu trước đó đã đồng ý tổ chức World Series 1904, nhưng điều này không mang tính ràng buộc, và Brush vẫn giữ nguyên quyết định ban đầu. Ngoài các lý do chính trị, Brush còn viện dẫn một số bất bình chính đáng, bao gồm việc thiếu các quy tắc về việc phân chia doanh thu, địa điểm thi đấu và cách thức vận hành cũng như bố trí nhân sự.

1992–1993: World Series đến Canada
phải|nhỏ|Pháo hoa trên Trung tâm Rogers|SkyDome sau cú home run của [[Joe Carter đem về chiến thắng chung cuộc tại World Series năm 1993]]
World Series lần đầu tiên được tổ chức, và ở lại, bên ngoài Hoa Kỳ lần đầu tiên vào năm 1992, khi Toronto Blue Jays đánh bại Atlanta Braves sau sáu ván. World Series trở lại Canada vào năm 1993, và Blue Jays một lần nữa giành chiến thắng, lần này trước Philadelphia Phillies sau sáu ván. Không có Series nào khác có sự góp mặt của một đội bóng đến từ bên ngoài Hoa Kỳ cho đến năm 2025, khi Blue Jays tham dự World Series lần thứ ba. Toronto cũng là đội bóng mở rộng duy nhất giành được hai chức vô địch World Series liên tiếp.

Cuộc đình công 1994–1995
Sau cuộc tẩy chay năm 1904, World Series được tổ chức đều đặn hàng năm cho đến năm 1994 bất chấp Thế chiến thứ nhất, đại dịch cúm toàn cầu năm 1918–1919, cuộc Đại suy thoái những năm 1930, sự tham gia của Hoa Kỳ vào Thế chiến thứ hai và thậm chí là một trận động đất ở các thành phố đăng cai World Series năm 1989. Tuy nhiên, sự đổ vỡ trong đàm phán lao động tập thể đã dẫn đến một cuộc đình công vào tháng 8 năm 1994, dẫn tới hủy bỏ phần còn lại của mùa giải, bao gồm cả vòng playoff.

Khi bắt đầu cuộc đàm phán lao động bắt đầu, giới chủ sở hữu nhượng quyền đã yêu cầu có giới hạn lương để khống chế quĩ lương (trong khi ràng buộc lương với cơ chế chia sẻ doanh thu), loại bỏ trọng tài hợp đồng và các yêu cầu khác, cùng chiêu bài sử dụng các cầu thủ thay thế để lấn tới. Hiệp hội cầu thủ Major League Baseball (MLBPA) lập tức bác bỏ việc giới hạn bảng lương, lưu ý rằng trách nhiệm đối với quỹ lương cao thuộc về những chủ sở hữu đã tự nguyện cung cấp hợp đồng trong khi làm việc với một ủy viên thực tế là Bud Selig (người là chủ tịch Hội đồng điều hành của giải đấu), người đã thay thế Fay Vincent khi ông bị ép từ chức vào năm 1992 (Selig không trở thành ủy viên toàn thời gian cho đến năm 1998).

Thỏa ước tập thể trước đó đã hết hạn vào ngày 31 tháng 12 năm 1993 và MLB bắt đầu mùa giải 1994 mà không có thỏa thuận mới. Các chủ sở hữu và cầu thủ tiếp tục đàm phán khi mùa giải đang diễn ra, nhưng giới chủ vẫn không từ bỏ yêu cầu về mức lương trần và các cầu thủ cũng không nhượng bộ. Vào ngày 12 tháng 8 năm 1994, các cầu thủ đã đình công. Sau một tháng mà không có tiến triển nào trên bàn đàm phán, Selig đã hủy bỏ phần còn lại của mùa giải 1994 và mùa play-off vào ngày 14 tháng 9. World Series không được tổ chức lần đầu tiên sau 90 năm. Montreal Expos, hiện là Washington Nationals, là đội bóng mạnh nhất trước thời điểm dừng mùa giải, với thành tích 74 thắng – 40 bại. Việc mất cơ hội lọt vào World Series mười mươi năm đó đã góp phần khoét sâu cuộc khủng hoảng tài chính dẫn tới việc CLB Expos chuyển tới Washington, D.C.

Tranh chấp lao động kéo dài đến mùa xuân năm 1995, khi các chủ sở hữu bắt đầu kì huấn luyện mùa xuân với các cầu thủ thay thế. Tuy nhiên, MLBPA đã trở lại bàn đàm phán vào ngày 2 tháng 4 năm 1995, sau khi thẩm phán liên bang Sonia Sotomayor phán quyết rằng các chủ sở hữu đã có hành vi lao động không công bằng. Mùa giải bắt đầu vào ngày 25 tháng 4 và World Series 1995 diễn ra theo đúng lịch trình, với Atlanta Braves đánh bại Cleveland Indians với tỷ số 4-2.

1996-2000: Triều đại Yankees
Năm 1996, Yankees đã đánh bại nhà đương kim vô địch World Series Atlanta Braves với tỷ số 4-2, qua đó giành chức vô địch World Series lần thứ 23 và cũng là danh hiệu đầu tiên kể từ năm 1978. Năm duy nhất Yankees không giành được World Series từ năm 1996 đến năm 2000 là năm 1997, khi Florida Marlins, đội bóng mới có mùa giải thứ năm, đã đánh bại Cleveland Indians ở Ván 7 nhờ cú hit quyết định của Craig Counsell.

Yankees đã trở lại World Series vào năm 1998 và 1999, lần lượt giành chiến thắng trước Padres và Braves.

Năm 2000, New York Yankees tiếp đón Mets trong kì World Series đầu tiên được tổ chức hoàn toàn tại New York kể từ năm 1956. Yankees đã đánh bại Mets với tỷ số 4-1 để giành danh hiệu World Series thứ 26. Cầu thủ chặn ngắn Derek Jeter đã giành giải MVP World Series sau khi giành giải MVP trong Trận đấu toàn sao cùng năm.

Thống kê kết quả World Series theo câu lạc bộ từ 1903 tới nay

;Notes
Các đội American League (AL) đã thắng 68 trong tổng cộng 120 lần World Series từ trước tới nay (56.7%). New York Yankees là CLB giành nhiều danh hiệu World Series nhất với 27 lần, chiếm 22.5% tổng số lần tổ chức và 39.7% số danh hiệu thuộc các đội American League. Yankees cũng đại diện American League tại World Series nhiều lần nhất với 41 lần. St. Louis Cardinals CLB giành nhiều danh hiệu World Series nhiều thứ hai với 11 danh hiệu, và nhiều nhất trong số các đội National League, chiếm 22.5% tổng số lần tổ chức và 39.7% trong số 52 danh hiệu thuộc các đội National League. Tuy nhiên Brooklyn/Los Angeles Dodgers mới là đội đại diện National League tại World Series nhiều lần nhất với 22 lần. Sau khi Dodgers đánh bại Yankees tại World Series năm 2024, hai CLB trên chính thức hòa nhau về kỉ lục số trận thua, với mỗi đội trên thua serie 14 lần; lần lượt nhiều nhất trong số các đội tại chi giải National League và American League.

Yankees - Dodgers cặp đấu xảy ra nhiều lần nhất tại World Series với 12 lần. Yankees thắng 8 lần trong số đó, dù hai lần gần nhất đối đầu tại World Series (1981, 2024), phần thắng đều nghiêng về Dodgers.

Khi World Series đầu tiên diễn ra vào năm 1903, mỗi chi giải có 8 đội. 16 CLB trên đều đã vô địch ít nhất 2 World Series và còn tồn tại tới ngày nay.

Tuy nhiên tới năm 1961, MLB bổ sung 14 CLB từ đó tới nay, và tất cả số đội này, trừ Seattle Mariners, đều đã góp mặt trong ít nhất một World Series. Trong 28 lần có ít nhất một CLB bổ sung tham dự, bao gồm cả ba lần (2015, and 2023) Serie chỉ có các CLB bổ sung tham gia, các CLB bổ sung đã giành 13 chiến thắng, chiếm 46.4% số serie có đội bổ sung tham dự và 10.9% toàn bộ số lần World Series từ năm 1903. Năm 2015, lần đầu tiên World Series diễn ra với 2 CLB bổ sung tham dự giữa Kansas City Royals và New York Mets.

Chú thích

Tham khảo
Ernest Lanigan, Baseball Cyclopedia, 1922. McFarland.


Jordan A. Deutsch, Richard M. Cohen, David Neft, Roland T. Johnson, The Scrapbook History of Baseball, 1975, Bobbs-Merrill Company.


Sporting News, Baseball Record Book và Baseball Guide.



Đọc thêm
Auf Der Mar, Nick. &nbsp; "World Series Fever Offers No Relief from Agony of Stadium Envy." The [Montreal] Gazette. &nbsp; 30 tháng 10, 1991.
Dickey, Glenn. &nbsp; The History of the World Series Since 1903. New York: Stein and Day, 1984.
Seymour, Harold. &nbsp; Baseball: The Early Years. New York: Oxford University Press, 1960. &nbsp; .
Sutherland, Norman. &nbsp; "Unhappy Start for Yankees." The [Glasgow] Herald. &nbsp; ngày 20 tháng 3 năm 1999 &nbsp; (p.&nbsp;9).
Thorn, John et al. &nbsp; Total Baseball. Kingston, New York: Total Sports Publishing, 2000. &nbsp; &nbsp; (pp.&nbsp;265–280).
Minneapolis Star Tribune. &nbsp; "Q & A on the News." ngày 29 tháng 10 năm 1999.

Liên kết ngoài


Baseball Reference
Sporting News: History of the World Series
Baseball Almanac: World Series
List of World Series Winning Rosters
Coolest World Series teams ever
ESPN Classic – Who's 1?: Best World Series