Cộng hoà Qaraqalpaqstan

|other_Kiểu huy hiệu =
|other_symbol =
|Thủ đô = Nukus
|Vĩ độ= |Vĩ độ phút= |Hướng vĩ độ= |Kinh độ= |Kinh độ phút= |Hướng kinh độ=
|Ngôn ngữ chính thức = Qaraqalpaq, Uzbek
|Nhóm dân tộc =
|Năm nhóm dân tộc =
|Tên dân tộc = Qaraqalpaq
|Chính thể = Cộng hòa tự trị của
|Chức vụ 1 =Tổng thống nước cộng hòa
|Viên chức 1 = Musa Erniyazov
|Loại chủ quyền =
|Thành lập =
|Sự kiện 1 =
|Ngày 1 =
|Đứng hàng diện tích =
|Độ lớn diện tích =
|Diện tích km2 = 160,000
|Diện tích dặm vuông = 61,800
|Phần nước =
|Dân số ước lượng = 1,571,800
|Đứng hàng dân số ước lượng =
|Năm ước lượng dân số = 2007
|Dân số =
|Năm thống kê dân số =
|Mật độ = 7.5
|Mật độ dân số dặm vuông = 19.4
|Đứng hàng mật độ dân số =
|GDP PPP =
|Xếp hạng GDP PPP =
|Năm tính GDP PPP =
|GDP PPP bình quân đầu người =
|Xếp hạng GDP PPP bình quân đầu người =
|GDP danh nghĩa =
|Xếp hạng GDP danh nghĩa =
|Năm tính GDP danh nghĩa =
|GDP danh nghĩa bình quân đầu người =
|Xếp hạng GDP danh nghĩa bình quân đầu người =
|Gini =
|Năm Gini =
|Loại Gini =
|HDI =
|Đứng hàng HDI =
|Năm tính HDI =
|Cấp HDI =
|Đơn vị tiền tệ = Som
|Mã đơn vị tiền tệ = UZS
|Múi giờ =
|UTC =
|Múi giờ DST =
|Ghi chú DST =
|UTC DST =
|Tên miền Internet =
|Mã điện thoại =
}}

Qaraqalpaqstan hay Karakalpakstan ( hay Қарақалпақстан Республикасы; hay ) là một nước cộng hòa tự trị thuộc Uzbekistan. Nó chiếm toàn bộ phần tây bắc của Uzbekistan. Thủ phủ là Nukus (tiếng Qaraqalpaq: No'kis hoặc Нөкис). Cộng hòa Qaraqalpaqstan có diện tích 160.000&nbsp;km². Lãnh thổ của nó bao gồm vùng đất cổ Khwarezm, mặc dù trong văn học cổ điển Ba Tư, khu vực này được biết đến như là "Kat (کات)".

Lịch sử
Từ khoảng năm 500 trước Công nguyên đến năm 500 sau Công nguyên, vùng Karakalpakstan là một khu vực nông nghiệp thịnh vượng được làm giàu bởi hệ thống tưới tiêu rộng lớn. Người Karakalpak, từng là những người chăn gia súc và ngư dân du mục, được ghi nhận lần đầu tiên vào thế kỷ 16. Karakalpakstan được Hãn quốc Khiva nhượng lại cho Đế quốc Nga vào năm 1873.

Dưới sự cai trị của Liên Xô, đây là một vùng tự trị trong nước Nga Xô viết trước khi trở thành một phần của Uzbekistan vào năm 1936. Khu vực này có lẽ đã thịnh vượng nhất vào những năm 1960 và 1970, khi hệ thống tưới tiêu từ Amu Darya được mở rộng. Vùng này đang bị hạn hán trên diện rộng, một phần do các kiểu thời tiết, nhưng phần lớn là do các sông Amu và Syr Darya được khai thác chủ yếu ở phía đông của đất nước. Mất mùa đã làm khoảng 48.000 người mất nguồn thu nhập chính của họ và tình trạng thiếu nước sạch đã tạo ra sự gia tăng của các bệnh truyền nhiễm.

Địa lý
Karakalpakstan có diện tích chủ yếu là sa mạc và nằm ở phía tây Uzbekistan gần Biển Aral, ở phần thấp nhất của lưu vực Amu Darya. Nó có diện tích là 164.900&nbsp;km² và được bao quanh bởi sa mạc. Sa mạc Kyzyl Kum nằm ở phía đông và sa mạc Karakum nằm ở phía nam. Một cao nguyên đá kéo dài về phía tây đến Biển Caspi. và vào năm 2007, ước tính có khoảng 400.000 dân số là người Karakalpak, 400.000 người Uzbek và 300.000 người Kazakh. Ngôn ngữ này được viết bằng chữ cái Cyrill đã được sửa đổi vào thời Xô viết và được viết theo bảng chữ cái Latinh từ năm 1996.

Dân số tăng lên 1,8 triệu người vào năm 2017. Tỷ lệ sinh là 2,19%: khoảng 39.400 trẻ em được sinh ra vào năm 2017. Gần 8.400 người chết trong cùng thời kỳ. Tỷ lệ tử vong là 0,47%. Tốc độ tăng trưởng tự nhiên là 31.000, tương đương 1,72%.

Độ tuổi trung bình là 27,7 tuổi vào năm 2017, trẻ hơn so với phần còn lại của Uzbekistan (tuổi trung bình là 28,5 trên toàn quốc). Đàn ông 27,1 tuổi, trong khi phụ nữ 28,2 tuổi.

Ngoài thủ đô Nukus, các thành phố lớn bao gồm Xojeli (Cyrillic: Ходжейли), Taxiatosh (Тахиаташ), Shimbai (Шымбай), Konirat (Қоңырат) và Moynaq (Муйнак).

Kinh tế
Nền kinh tế của khu vực từng phụ thuộc rất nhiều vào nghề đánh cá ở biển Aral. Bây giờ nó được hỗ trợ bởi bông, gạo và dưa. Thủy điện từ một trạm lớn do Liên Xô xây dựng trên sông Amu Darya cũng rất quan trọng.

Đồng bằng Amu Darya đã từng là nơi dân cư đông đúc, và hỗ trợ nông nghiệp dựa trên thủy lợi rộng lớn trong hàng ngàn năm. Dưới Khorezm, khu vực đạt được sức mạnh và sự thịnh vượng đáng kể. Tuy nhiên, sự thay đổi khí hậu dần dần trong nhiều thế kỷ, được tăng tốc bởi sự bốc hơi của con người ở Biển Aral vào cuối thế kỷ 20 đã tạo ra một khung cảnh hoang tàn trong khu vực. Các ốc đảo cổ của sông, hồ, đầm lầy, rừng và trang trại đang khô cạn và bị nhiễm độc bởi muối từ gió, và dư lượng phân bón và thuốc trừ sâu từ đáy biển khô của Biển Aral. Nhiệt độ mùa hè đã tăng 10&nbsp;°C (18&nbsp;°F) và nhiệt độ mùa đông đã giảm 10&nbsp;°C (18&nbsp;°F). Tỷ lệ thiếu máu, các bệnh về đường hô hấp và các vấn đề sức khỏe khác đã tăng lên đáng kể.

Phân chia hành chính
Qaraqalpaqstan được chia thành 14 huyện:

Truyền thông

Đài phát thanh
Năm 2009, đài phát thanh đầu tiên của Karakalpakstan đã được mở. Đài được gọi là Nukus FM, phát sóng trên tần số vô tuyến 100,4&nbsp;MHz, chỉ trong Nukus.
Tham khảo

Liên kết ngoài

Official website of the Council of Ministers of the Republic of Karakalpakstan
Karakalpakstan Tourism Site
Photos of Nukus city
Tours to Karakalpkstan
http://karakalpak.homestead.com
Karakalpak music