Miếu hiệu

| hanja = 廟號
| rr = Myoho
| qn = Miếu hiệu
| chuhan =
}}
Miếu hiệu (chữ Hán: 廟號) là tên hiệu dùng trong tông miếu dành cho các vị quân chủ sau khi họ đã qua đời, đây là một dạng kính hiệu khá đặc trưng của nền quân chủ Đông Á đồng văn, gồm Trung Quốc, Triều Tiên, và Việt Nam. Riêng trường hợp Nhật Bản, các Thiên hoàng tại nước này không có truyền thống dùng miếu hiệu.

Còn một dạng tôn hiệu, có cùng một tính chất là chỉ dành cho quân vương đã mất mới có, chính là thụy hiệu.

Khái niệm
Miếu hiệu được cho là có nguồn gốc từ triều đại nhà Thương. Sau khi vị quân chủ qua đời, vị quân vương nối ngôi và đình thần cùng thảo luận để tôn viết trên bài vị, và trên các bài văn tế đọc trong các dịp giỗ chạp. Đặc điểm cơ bản của miếu hiệu là nó thường có một trong hai chữ: Tổ (祖) hoặc Tông (宗), đi trước thường là một tính từ mang tính miêu tả.

Miếu hiệu thường ngắn, chỉ có 1 tính từ đi với Tổ hoặc Tông, trong khi thụy hiệu có thể ngắn một vài chữ, song cũng có thể rất dài, có khi lên hàng chục chữ.

Các trường hợp
Người sáng lập triều đại thường có miếu hiệu bằng chữ Tổ như Cao Tổ (như Hán Cao Tổ) hoặc Thái Tổ (như Lý Thái Tổ , Lê Thái Tổ) hay Thế Tổ (như Nguyễn Thế Tổ) và Liệt Tổ (như Hán Chiêu Liệt Tổ). Cũng có trường hợp một số vua không phải là vua sáng lập triều đại, nhưng được coi là có công lớn ngang với vị sáng lập, cũng được đặt miếu hiệu bằng chữ Tổ như Minh Thành Tổ ở Trung Quốc; Nguyễn Thánh Tổ (Minh Mạng) và Nguyễn Hiến Tổ (Thiệu Trị) ở Việt Nam.

Riêng trường hợp nhà Trần ở Việt Nam, có vị hoàng đế đầu tiên là Trần Cảnh, nhưng khi đó cha là Thái thượng hoàng đế Trần Thừa vẫn còn sống, do đó miếu hiệu của Trần Thừa là Thái Tổ, còn Trần Cảnh là Thái Tông.

Các vị vua mất nước thường không được đặt miếu hiệu mà chỉ có thụy hiệu (như Lê Mẫn Đế, Liêu Thiên Tộ Đế) hoặc không có cả hai (như Nguyễn Quang Toản). Nhiều miếu hiệu được các hậu duệ đặt cho tổ tiên chỉ là dân thường khi họ đã làm vua, lại có những vị vua mất nước lúc đó không có miếu hiệu nhưng ngày nay được con cháu đời sau truy tôn.

Danh sách miếu hiệu
Danh sách miếu hiệu liệt kê theo thứ tự chữ cái. Kèm theo tên của các vị vua chúa Việt Nam mang Miếu hiệu đó:

theo Tổ (祖)

A:
Anh Tổ: Mạc Anh Tổ

C:
Cao Tổ: Trịnh Cao Tổ (Trịnh Kỷ)
Cảnh Tổ
Chiêu Tổ: Trịnh Chiêu Tổ & Mạc Chiêu Tổ
D:

Duệ Tổ: Trịnh Bính
Dụ Tổ: Trịnh Dụ Tổ & Mạc Dụ Tổ
Dực Tổ: Mạc Dực Tổ
Độ Tổ
Đức Tổ

H:
Hi Tổ: Trịnh Hy Tổ
Hiến Tổ: Nguyễn Hiến Tổ
Hiển Tổ: Tiền Lê Hiển Tổ & Hậu Lê Hiển Tổ
Hưng Tổ: Trịnh Lâu & Nguyễn Hưng Tổ
Hoằng Tổ: Mạc Hoằng Tổ & Trịnh Hoằng Tổ
Huyền Tổ
I/Y:

Ý Tổ: Mạc Ý Tổ

K:
Khai Tổ

L:
Liệt Tổ: Nguyễn Hoàng & Lê Liệt Tổ

M:
Mục Tổ: Trịnh Mục Tổ & Trần Mục Tổ

N:

Nghị Tổ: Trịnh Nghị Tổ & Nguyễn Nghị Tổ
Nguyên Tổ: Trần Nguyên Tổ
Nghĩa Tổ
Nhân Tổ

Q:

Quốc Tổ: Đại Ngủ Quốc Tổ (Hồ Quý Ly)
Quang Tổ: Mạc Quang Tổ

T:
Thái Tổ: Lý Thái Tổ, Trần Thái Tổ, Lê Thái Tổ, Mạc Thái Tổ, Tây Sơn Thái Tổ Nguyễn Thái Tổ.
Thế Tổ: Trịnh Thế Tổ & Nguyễn Thế Tổ
Thánh Tổ: Trịnh Thánh Tổ & Nguyễn Thánh Tổ
Thành Tổ: Trịnh Thành Tổ & Nguyễn Thành Tổ (sau Kiến Phúc đổi về Dực Tông)
Thủy Tổ: Mạc Thuỷ Tổ
Triệu Tổ: Trịnh Triệu Tổ & Nguyễn Triệu Tổ
Trang Tổ
Tuyên Tổ: Nguyễn Tuyên Tổ
V:

Văn Tổ: Trịnh Văn Tổ

theo Tông (宗)

A:
Anh Tông: Lý Anh Tông, Trần Anh Tông, Lê Anh Tông, Nguyễn Anh Tông
Ai Tông
An Tông
B:

Bình Tông

C:
Cao Tông: Lý Cao Tông
Cung Tông: Nguyễn Cung Tông
Cảnh Tông: Mạc Cảnh Tông, Nguyễn Cảnh Tông
Chiêu Tông: Lê Chiêu Tông
Chương Tông
Chân Tông: Lê Chân Tông
Chính Tông

D:
Dụ Tông: Trần Dụ Tông, Lê Dụ Tông
Duệ Tông: Trần Duệ Tông, Nguyễn Duệ Tông
Dực Tông: Nguyễn Dực Tông
Đại Tông: Mạc Đại Tông
Đức Tông: Lê Đức Tông, Mạc Đức Tông
Đoan Tông
Định Tông
Độ Tông

G:
Gia Tông: Lê Gia Tông
Giản Tông: Nguyễn Giản Tông

H:
Huệ Tông: Lý Huệ Tông
Huyền Tông: Lê Huyền Tông
Hiếu Tông: Lê Hiếu Tông
Hiến Tông: Trần Hiến Tông, Lê Hiến Tông, Mạc Hiến Tông
Hiển Tông: Lê Hiển Tông, Nguyễn Hiển Tông
Hy Tông: Lê Hy Tông, Nguyễn Hy Tông
Huy Tông: Trần Huy Tông
Hoài Tông
Hoằng Tông: Nguyễn Hoằng Tổ

I/Y:
Ý Tông: Lê Ý Tông

K:
Kính Tông: Lê Kính Tông
Khâm Tông
Khang Tông

L:
Liệt Tông
Lý Tông

M:
Minh Tông: Trần Minh Tông, Mạc Minh Tông
Mục Tông: Mạc Mục Tông
Mẫn Tông: Mạc Mẫn Tông

N:
Nhân Tông: Lý Nhân Tông, Trần Nhân Tông, Lê Nhân Tông
Nghệ Tông: Trần Nghệ Tông
Nghĩa Tông
Ninh Tông

Q:

Quý Tông: Mạc Quý Tông
Quang Tông

T:
Thái Tông: Lý Thái Tông, Trần Thái Tông, Lê Thái Tông, Mạc Thái Tông, Nguyễn Thái Tông
Thánh Tông: Lý Thánh Tông, Trần Thánh Tông, Lê Thánh Tông
Thần Tông: Lý Thần Tông, Lê Thần Tông, Nguyễn Thần Tông
Thuận Tông: Trần Thuận Tông
Thế Tông: Lê Thế Tông, Nguyễn Thế Tông
Thống Tông
Thuần Tông: Lê Thuần Tông
Thành Tông
Trang Tông: Lê Trang Tông
Trung Tông: Lê Trung Tông & Lê Trung Tông
Triết Tông
Tuyên Tông: Mạc Tuyên Tông
Túc Tông: Lê Túc Tông, Nguyễn Túc Tông
Tương Tông

U:
Uy Tông

V:
Vũ Tông
Văn Tông

Xem thêm
Thụy hiệu
Niên hiệu
Tôn hiệu
Đế hiệu
Tước hiệu
Danh hiệu

Tham khảo