Kinh Vu Lan Bồn

)
| author = Truyền thống gán cho Trúc Pháp Hộ ()
| period = Truyền thống: thế kỷ 3; nghiên cứu hiện đại: biên tập tại Trung Quốc khoảng thế kỷ 6.
| chapters = 1 quyển
| number = Taishō 16, số 685
}}

Kinh Vu Lan Bồn (, ) là một kinh Phật giáo Đại thừa ngắn trong Đại tạng kinh tiếng Hán, được ghi số T 16, 685 trong Đại chính Tân tu Đại tạng kinh. Kinh kể việc tôn giả Mục-kiền-liên () dùng thần thông thấy mẹ mình đọa làm ngạ quỷ, rồi theo lời dạy của Phật Thích-ca Mâu-ni tổ chức lễ cúng dường Tăng vào ngày rằm tháng bảy (ngày Tự tứ) để cứu độ cha mẹ nhiều đời.

Trong không gian Phật giáo Đông Á, Kinh Vu Lan Bồn được coi là một trong những văn bản kinh điển quan trọng làm cơ sở cho pháp hội Vu Lan Bồn (lễ cô hồn) và các nghi lễ cúng dường, cầu siêu cho tổ tiên và chúng sinh không thân quyến. Tại Nhật Bản, bản kinh được sử dụng làm nền tảng kinh điển cho lễ Obon (urabon-e) tưởng niệm người đã khuất.

Định nghĩa và phạm vi
Trong Hán tạng, Kinh Vu Lan Bồn là một kinh Hán văn, một quyển, được xếp trong tập 16 của Đại chính Tân tu Đại tạng kinh với mã số T 685.

Lịch sử và phát triển
Truyền thống gán dịch giả và kinh lục Hán tạng
Theo các kinh lục cổ Trung Hoa và bản giải đề Hán văn, Kinh Vu Lan Bồn được truyền thống gán là bản dịch của pháp sư Trúc Pháp Hộ (Dharmarakṣa, thế kỷ 3) đời Tây Tấn.

Bản dịch Anh trong Apocryphal Scriptures cho biết trong truyền thống Hán tạng, kinh thường được xem là một trong các văn bản kinh điển dùng trong lễ Vu Lan Bồn, được lưu hành rộng rãi từ thời Nam Bắc triều và nhà Tùy, bất kể những nghi vấn về nguồn gốc Ấn Độ hay Trung Hoa của văn bản. Karashima cho rằng cách hiểu "đảo huyền" có thể là một diễn giải dân gian về sau, trong khi lớp nghĩa nguyên thủy gắn với nghi lễ trai Tăng ngày mãn hạ.

Tranh luận và phê bình
Tính chất "nghi ngụy" và giá trị tôn giáo
Việc xếp Kinh Vu Lan Bồn vào nhóm "nghi ngụy kinh" trong Hán tạng là một chủ đề tranh luận. Dựa trên khảo sát văn bản và so sánh với các bản kinh Phạn, Pali, nhiều học giả cho rằng kinh được biên tập tại Trung Quốc, không trực tiếp dịch từ một nguyên bản Ấn Độ hiện còn, nên được phân loại là "apocrypha" theo nghĩa của Buswell.

Tuy nhiên, Hamar và một số tác giả khác lưu ý rằng việc gắn nhãn "nghi ngụy" không làm giảm giá trị tôn giáo hay lịch sử của kinh: trong thực tế lịch sử, Kinh Vu Lan Bồn đã đóng vai trò nền tảng cho những nghi lễ và thực hành quan trọng như lễ Vu Lan Bồn, Ghost Festival, Obon ở nhiều nước Đông Á.

Ngữ nguyên "yulanpen/ullambana"
Như đã nêu, truyền thống Hán văn thường giải thích "yulanpen" là âm dịch của một từ Phạn mang nghĩa "bị treo ngược" và diễn giải kinh theo hướng "giải đảo huyền". Cách hiểu này gắn liền với hình ảnh chúng sinh trong cõi ngạ quỷ chịu khổ cực độ, cần được cứu thoát nhờ công đức cúng dường.

Nghiên cứu của Karashima đề xuất một hướng đọc khác, coi "yulanpen" gần với một từ gốc chỉ "bát" hay "khay cơm" trong lễ pravāraṇā, từ đó nhấn mạnh kinh như một văn bản nghi lễ quy định hình thức cúng dường Tăng ngày mãn hạ hơn là một bản văn thuần túy đạo đức về hiếu đạo. Sự tồn tại song song của hai cách giải thích này cho thấy diễn trình tiếp biến và tái diễn giải kinh điển trong truyền thống Phật giáo Đông Á.

Thuật ngữ liên quan

Vu Lan Bồn (盂蘭盆): tên Hán của kinh và pháp hội, thường được hiểu vừa là "bồn Vu Lan" dùng để đựng đồ cúng dường Tăng, vừa được diễn giải như "giải đảo huyền" trong truyền thống chú giải Trung Hoa.
: tên tiếng Phạn thường được dùng trong các bản dịch chuyển tự latinh của kinh, gắn với các thảo luận về ngữ nguyên và ý nghĩa của lễ hội Vu Lan Bồn.
Pháp hội Vu Lan Bồn: nghi thức cúng dường chư Tăng vào ngày rằm tháng bảy để cầu siêu cha mẹ nhiều đời, được mô tả trực tiếp trong kinh và là cơ sở của lễ hội Ghost Festival/Yulanpen, Obon và Vu Lan tại các nước Phật giáo Đông Á.
Kinh hiếu đạo: thuật ngữ chỉ nhóm kinh đề cao hiếu hạnh như Kinh Vu Lan Bồn và Kinh Phật thuyết phụ mẫu ân trọng nan báo, thường được dùng trong các nghiên cứu về tương tác giữa Phật giáo và hệ giá trị Nho giáo.

Xem thêm

Hiếu thảo trong Phật giáo
Mục Liên cứu mẹ
Lễ Vu Lan
Obon
Ngụy kinh Phật giáo Trung Quốc

Chú thích