Phân họ Cẩm quỳ

Phân họ Cẩm quỳ (danh pháp khoa học: Malvoideae) là một phân họ, tối thiểu là bao gồm chi Malva. Nó được Burnett sử dụng lần đầu tiên năm 1835, nhưng đã không được sử dụng nhiều cho tới tận gần đây, khi mà trong phạm vi khuôn khổ của hệ thống APG người ta hợp nhất các họ Malvaceae nghĩa hẹp, Bombacaceae, Sterculiaceae và Tiliaceae của hệ thống Cronquist để mở rộng họ Malvaceae và chia nó ra thành 9 phân họ, trong đó có phân họ Malvoideae.

Phân họ Malvoideae trong hệ thống Kubitzki bao gồm 4 tông là Malveae, Gossypieae, Hibisceae và Kydieae cùng 2-3 chi không đặt vào tông nào là Jumelleanthus, Howittia và có lẽ cả Alyogyne. Phân họ Malveae bao gồm các loài cẩm quỳ, cối xay và một số loài đồng minh khác. Gossypieae bao gồm bông và các loài đồng minh. Hibisceae bao gồm dâm bụt và các loài đồng minh khác.

Baum và ctv. đã mở rộng khái niệm (về mặt miêu tả theo nhánh, tất cả các loài thực vật này đều có quan hệ họ hàng gần gũi với Malva sylvestris hơn là so với Bombax ceiba) của phân họ Malvoideae để gộp thêm cả tông Matisieae (gồm 3 chi là Matisia, Phragmotheca, Quararibea chứa các loài cây gỗ ở vùng nhiệt đới Tân thế giới, nhưng điều này là không chắc chắn, do tông này có thể có quan hệ gần với phân họ Gạo.) và các chi Camptostemon, Lagunaria, Pentaplaris cùng Uladendron.

Phân loại
Phân họ Malvoideae bao gồm khoảng 78 chi với khoảng 1.670 loài. Các chi đa dạng nhất về loài trong phân họ là dâm bụt (Hibiscus spp.) với khoảng 550-580 loài. Phân họ này chia thành 4 tông như nói trên đây cùng 3 chi (Alyogyne, Howittia, Jumelleanthus) không đặt trong tông nào và có lẽ cả hai tông (Matisieae, Fremontodendreae) cùng 4 chi khác nữa (Camptostemon, Pentaplaris, Lagunaria và Uladendron), nhưng điều này là chưa chắc chắn.

Eumalvoideae
Tông Malveae
Tông Malveae: Chứa khoảng 69 chi:
Abutilon: Nhiều loài cối xay.
Acaulimalva
Akrosida
Alcea
Allosidastrum
Allowissadula
Althaea: Khoảng chục loài.
Andeimalva: 4 loài trong dãy núi Andes.
Anisodontea
Anoda
Asterotrichion: 1 loài Asterotrichion discolor (Hook.) Melville tại Tasmania.
Bakeridesia
Bastardiastum
Bastardia
Bastardiopsis
Batesimalva
Billieturnera: 1 loài Billieturnera helleri (Rose) Fryxell tại khu vực từ đông nam Texas tới đông bắc Mexico.
Briquetia
Calyculogygas: 1 loài Calyculogygas uruguayensis Krapov. tại Uruguay.
Callirhoe
Calyptraemalva: 1 loài Calyptraemalva catharinensis Krapov. tại bang Santa Catarina của Brasil.
Corynabutilon
Cristaria
Dendrosida
Eremalche
Fryxellia
Fuertesimalva: Khoảng 13 loài tại Trung và Nam Mỹ cùng Galapagos.
Gaya
Gynatrix: 2 loài tại đông nam Australia.
Herissantia
Hochreutinera
Hoheria: 3-6 loài tại New Zealand (và quần đảo Kermadec).
Horsfordia
Iliamna
Kearnemalvastrum: 2 loài tại Trung Mỹ.
Kitaibelia
Krapovickasia
Lavatera: 1 loài Lavatera trimestris
Lawrencia: Khoảng chục loài tại Australia (kể cả Tasmania).
Lecanophora
Malvastrum
Malvella: 4 loài phân bố rời rạc.
Malacothamnus
Malope
Malva: Khoảng 15 loài.
Meximalva
Modiola
Modiolastrum
Monteiroa
Napaea
Neobaclea: 1 loài Neobaclea crispifolia (Cav.) Krapov. tại Patagonia.
Neobrittonia
Nototriche
Palaua
Periptera
Phymosia
Plagianthus: 2 loài tại New Zealand (và quần đảo Chatham).
Pseudabutilon
Rhynchosida
Robinsonella
Sida: 2 loài, gồm bái trắng (Sida cordifolia) và bái nhọn (Sida acuta).
Sidastrum
Sidalcea
Sidasodes
Sphaeralcea
Tarasa
Tetrasida
Wissadula

Tông Gossypieae
Tông Gossypieae chứa 9-10 chi:
Cephalohibiscus
Cienfuegosia: Khoảng 25 loài tại châu Mỹ và châu Phi.
Gossypioides: 2 loài, một ở Đông Phi và một ở Madagascar.
Gossypium: Phân chia thành 4 phân chi, khoảng 50 loài. Phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới, chủ yếu là các môi trường sống khô cằn. Một vài loài và thứ được gieo trồng để lấy bông.
Hampea: Khoảng 20 loài ở Trung Mỹ tới miền bắc Nam Mỹ.
Kokia: 4 loài ở Hawaii.
Lebronnecia: 1 loài trên quần đảo Marquesas.
Thepparatia: 1 loài Thepparatia thailandica Phuph tại Thái Lan.
Thespesia

Tông Hibisceae
Tông Hibisceae chứa khoảng 27 tới 30 chi:
Abelmoschus: Một vài loài vông vang. Đáng chú ý có đậu bắp (Abelmoschus esculentus).
Anotea
Cenocentrum
Decaschistia: 2-3 loài.
Fioria
Goethea, với một số tác giả coi là thuộc chi Pavonia.
Helicteropsis
Hibiscadelphus: Khoảng 4 loài.
Hibiscus: Gần 600 loài dâm bụt
Humbertianthus
Humbertiella
Kosteletzkya
Macrostelia
Malachra
Malvaviscus
Megistostegium
Papuodendron
Pavonia
Peltaea
Perrierophytum
Phragmocarpidium
Radyera
Rojasimalva
Senra: 1 loài Senra incana Cav. tại Đông Phi, bán đảo Ả Rập và Socotra.
Symphyochlamys
Talipariti
Urena có ké hoa đào (Urena lobata)
Wercklea

Tông Kydieae
Tông Kydieae chứa khoảng 4 chi. Có lẽ lồng trong tông Hibisceae.
Dicellostyles
Julostylis
Kydia
Nayariophyton

Chi độc lập trong Eumalvoideae
Alyogyne: 4 loài tại Australia. Vị trí không chắc chắn. Kubitzki & Bayer đặt nó như là chi dị thường trong tông Gossypieae trên cơ sở công trình của La Duke và Doebley. Hutchinson không chỉ đặt nó trong tông Gossypieae, mà còn giảm nó thành từ đồng nghĩa của Cienfuegosia. Tuy nhiên, các nghiên cứu cpDNA của Pfeil và ctv. cho thấy vị trí không chắc chắn của chi Alyogyne.

Không thuộc Eumalvoideae
Howittia: 1 loài Howittia trilocularis F. Mueller tại đông nam Australia. Có thể gán vào tông Hibisceae hoặc tông Malveae hay không vào đâu như đề cập tại đây.
Jumelleanthus

Không chắc chắn
Camptostemon: Có thể thuộc phân họ Gạo.
Pentaplaris: Có thể thuộc phân họ Gạo. 3 loài tại Trung và Nam Mỹ. Nguyên thủy đặt trong tông Brownlowieae của họ Đoạn (Tiliaceae).
Lagunaria: 1 loài Lagunaria patersonia (Andrews) G. Don tại Australia (bao gồm các đảo Norfolk và Lord Howe). Chi này được Reichenbach đề xuất năm 1828, dựa trên miêu tả năm 1824 của De Candolle về chi Hibiscus đoạn Lagunaria. Họ hàng gần nhất là chi Howittia.
Uladendron: 1 loài Uladendron codesuri Marc.-Berti tại Venezuela. Nguyên thủy đặt trong họ Trôm (Sterculiaceae).

Tông Matisieae
Có thể thuộc phân họ Gạo.
Matisia Bonpl.
Phragmotheca Cuatrec.
Quararibea Aubl.

Tông Fremontodendreae
4 loài trong 2-3 chi. Có thể thuộc phân họ Gạo.
Chiranthodendron: 1 loài (Chiranthodendron pentadactylon Larreautegui)
Fremontodendron: 2 loài
× Chiranthofremontia: 1 loài (× Chiranthofremontia lenzii Henrickson)

Xem thêm
Phân họ Gạo

Tham khảo

Bayer C. và K. Kubitzki, 2003. Malvaceae, trang 225-311. Trong K. Kubitzki (chủ biên), The Families and Genera of Vascular Plants, quyển 5, Malvales, Capparales and non-betalain Caryophyllales.