Alexander Severus

)
| tiền nhiệm = Elagabalus
| kế nhiệm = Maximinus Thrax
| nhiếp chính = Julia Avita Mamaea
| thông tin hôn phối = ẩn
| kiểu hôn phối = Hoàng hậu
| hôn phối = Sallustia OrbianaSulpicia Memmia
| con cái =
| hoàng tộc = Severus
| kiểu hoàng tộc = Triều đại
| cha = Marcus Julius Gessius Marcianus
| mẹ = Julia Mamaea
| sinh =
| nơi sinh = Arca Caesarea, Tỉnh Phoenicia (nay là Akkar, Liban)
| mất = 21 hoặc 22 tháng 3 năm 235 (26 tuổi)
| nơi mất = Moguntiacum, Thượng Germania
| nơi an táng = |
}}

Marcus Aurelius Severus Alexander Augustus thường được gọi là Alexander Severus hay Severus Alexander (1 tháng 10 năm 208 - 21 hoặc 22 tháng 3 năm 235) là Hoàng đế La Mã từ năm 222 cho đến năm 235. Alexander là vị hoàng đế cuối cùng của nhà Severus. Ông lên ngôi sau khi ám sát người anh họ của mình, Elagabalus vào năm 222, và cuối cùng chính ông cũng bị quân đội sát hại. Cái chết của ông đánh dấu sự bắt đầu của Cuộc khủng hoảng của thế kỷ thứ ba với gần năm mươi năm nội chiến, ngoại xâm, và sự sụp đổ của nền kinh tế nội địa.

Alexander là người thừa kế chính thức của người anh họ ông, người đã bị giết chết cùng với mẹ mình khi bà đang cố bảo vệ ông, thi hài của họ bị vứt dưới sông Tiberis, dấu hiệu của sự khinh miệt của nhiều người. Ông và người anh họ đã mất của ông là cháu của Julia Maesa, một người phụ nữ nắm nhiều quyền lực trong triều thời bấy giờ, bà đã sắp xếp để đưa Elagabalus lên ngôi và cũng là người đã thuyết phục Elagabalus nhận Alexander làm con nuôi. Có nhiều tin đồn về việc Alexander có dính dáng trong vụ ám sát Elagabalus và mẹ của ông ta.

Trong thời kỳ trị vì của mình với tư cách là hoàng đế, triều đại của Alexander đánh dấu một thời đại thái bình và thịnh vượng. Một vài cuộc xung đột quân sự chống lại Đế chế Sassanid đang trỗi dậy mạnh mẽ đã nổ ra ở biên giới phía đông. Tuy vậy, trong công cuộc chống lại các bộ tộc người Giéc-man, việc Alexander ủng hộ việc thiết lập lại hòa bình bằng cách mua chuộc và bằng phương pháp ngoại giao khiến cho binh lính trở nên căm phẫn với ông và dẫn đến việc ông bị ám sát và thay thế.

Thiếu thời và khởi đầu sự nghiệp
Alexandros Severus sinh vào ngày 1 tháng 10 năm 208 ở Arca Caesarea, tỉnh Syria Phoenicia (nay thuộc Liban) với tên gọi Marcus Julius Gessius Bassianus Alexianus. Cha của ông là Marcus Julius Gessius Marcianus, một pro magistratu tại Syria. Mẹ của ông là Julia Avita Mamaea, người con gái thứ hai của Julia Maesa và một quý tộc người Syria tên là Julius Avitus, và là dì ruột của hoàng đế Elagabalus. Alexandros có một chị tên là Theoclia, nhưng hiện có rất ít điều được biết đến về bà. Dì của mẹ Alexandros là Julia Domna (em gái của Maesa), hoàng hậu của hoàng đế Lucius Septimius Severus. Như vậy, Hoàng đế Caracalla và Geta Publius Septimius đều là anh chị em họ bên ngoại của mẹ ông.

Năm 221, bà của Alexandros, Maesa, đã thuyết phục Hoàng đế nhận người em họ của mình thành người thừa kế và với việc được tấn phong trở thành Caesar sau đó, ông đã được Bassianus đổi tên thành Alexandros. Trong năm sau, tức vào ngày 11 tháng 3 năm 222, Elagabalus đã bị ám sát, Alexandros được tấn phong làm hoàng đế bởi đội cận vệ Praetoriani và được chấp thuận bởi Viện Nguyên lão.

Khi Alexandros trở thành hoàng đế, ông đang còn rất trẻ, chỉ mới 13 tuổi, và hoàn toàn nằm dưới quyền nhiếp chính của mẹ ông. Julia Mamaea là một người phụ nữ đức hạnh, và bà cho nhiều cố vấn có tài theo hầu hoàng đế, dưới chính quyền của pháp quan thái thú Ulpian. Bà nhìn nhận rất rõ sự phát triển về tính cách của con trai mình và nâng cao phong thái của chính quyền thời bấy giờ.

Về mặt khác, Julia là một mẫu phụ nữ ghen tuông. Bà sắp xếp cuộc hôn nhân giữa Alexandros và Sallustia Orbiana, con gái của một quý tộc cao quý. Nhưng nhận thấy sự ảnh hưởng của Sallustia tới Alexandros là quá lớn và cha cô ta đã tham gia vào một vụ ám sát hụt hoàng đế nên bà đã quyết định trục xuất con dâu mình ra khỏi triều. Ngoài ra, bà cũng cố gắng xa lánh quân đội, bà cũng biết rằng, con trai bà cũng chưa đủ mạnh để có thể áp đặt nền kỷ luật lên quân đội.

Đăng quang ở tuổi 13, Alexandros Severus trở thành hoàng đế trẻ nhất trong lịch sử La Mã.

Chiến tranh với Ba Tư và Giéc-man
Triều đại của Alexander là một trong những triều đại thịnh vượng nhất thời giờ cho đến khi đế quốc Sassanid nổi lên mạnh mẽ ở phía đông. trong khi theo Historia Augusta, các công văn được gửi tới Alexander bởi Viện Nguyên lão La Mã, lại ghi rõ là họ đã dành nhiều chiến thắng lớn. Lấy Antiochia làm cơ sở của mình, ông đã dẫn một đội quân lớn viễn chinh tới Ctesiphon,

Tuy nhiên, mặc dù cuộc chiến với Sassanid đã dừng lại trong một thời gian, nhưng những việc mà quân đội La Mã đã thực hiện trong thời gian này đã cho thấy một sự thiếu kỷ luật bất thường. Alexander đã thực hiện nhiều biện pháp để ngăn chặn các cuộc nổi dậy, và Taurinus bị chết đuối khi đang cố gắng chạy trốn qua sông Euphrates. Hoàng đế trở về Roma và đã cho cử hành một lễ khải hoàn vào năm 233. Alexander đã cho tập trung quân đội, đưa nhiều quân đoàn từ các tỉnh miền đông, và vượt qua sông Rhine để tiến vào Germania qua một cây cầu phao. Tuy vậy, theo lời khuyên của mẹ mình, thay vì dùng sức mạnh quân sự ông lại dùng tiền để mua chuộc các bộ lạc Giéc-man nhằm kéo dài thời gian.

Có nhiều cuộc thảo luận nhằm tìm một nhà lãnh đạo mới của quân đội. Sau đó, họ đã chọn Gaius Iulius Verus Maximinus, một người lính đến từ Thracia, người đã được thăng chức nhờ vào chính tài năng đã thể hiện ra của mình.

Sau khi đề xuất Maximinus làm hoàng đế, Alexander đã bị ám sát vào ngày 18 hoặc 19 tháng 3 năm 235 cùng với mẹ của mình, trong một cuộc nổi loạn của Quân đoàn Lê dương XXII Primigenia tại Moguntiacum (Mainz). Tuy nhiên, ông đã ly hôn và trục xuất bà vào năm 227 khi cha bà, Seius Sallustius, bị xử trảm sau khi dính dáng đến một vụ ám sát hụt hoàng đế.

Xem thêm

ImageSize = width:800 height:60
PlotArea = top: 0 width:790 left:10 bottom:20

Colors =
id:yellow value:rgb(1,1,0.7) light yellow
id:red value:rgb(1,0.7,0.7) light red
id:green value:rgb(0.7,1,0.7) light green
id:blue value:rgb(0.7,0.7,1) light blue
id:cyan value:rgb(0.7,1,1) light cyan
id:purple value:rgb(1,0.7,1) light purple
id:grey value:gray(0.8) grey

Period = from:193 till:235
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:195
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:193

BarData=
bar:barre1

PlotData=
align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) shift:(0,0)
bar:barre1
from: 193 till: 211 color:purple text:Septimius Severus
from: 211 till: 217 color:yellow text:Caracalla
from: 217 till: 218 color:blue text:Mc
from: 218 till: 222 color:red text:Elagabalus
from: 222 till: 235 color:green text:Alexander Severus

Hoàng đế La Mã
Danh sách Hoàng đế La Mã
Gia phả nhà Severan

Tham khảo

Tài liệu
Văn kiện sơ cấp
Cassius Dio, Roman History, Book 80
Herodian, Roman History, Book 6
Historia Augusta, Life of Severus Alexander
Aurelius Victor, Epitome de Caesaribus
Joannes Zonaras, Compendium of History extract: Zonaras: Alexander Severus to Diocletian: 222–284
Zosimus, Historia Nova

Văn kiện thứ cấp
Southern, Pat. The Roman Empire from Severus to Constantine, Routledge, 2001
Benario, Herbert W., Alexander Severus (A.D. 222–235), De Imperatoribus Romanis (2001)

Gibbon. Edward Decline & Fall of the Roman Empire (1888)