Đình Lạc Giao

Đình Lạc Giao là một đình di tích lịch sử cấp quốc gia Việt Nam tại số 67 đường Phan Bội Châu, trung tâm Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk), khởi dựng năm 1928 và xây lại kiên cố năm 1932, gắn với quá trình hình thành làng Lạc Giao của cư dân Việt đầu thế kỷ 20. Công trình có mặt bằng chữ môn (門), trang trí lưỡng long, tứ linh, tứ quý, hồi văn và bình phong hổ phù; hai cửa chính mở ra các trục Phan Bội Châu và Điện Biên Phủ. Ngày 2 tháng 3 năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia (Quyết định số 168‑VHQĐ); hiện di tích do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp quản lý, tổ chức tế xuân – thu và Giỗ Tổ Hùng Vương thường niên.

Vị trí và tổng quan
Đình nằm ở khu vực trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột, tại số 67 Phan Bội Châu; khuôn viên khoảng 700 m², gồm đình chính và các hạng mục phụ trợ. Đình được dựng năm 1928 để làm thiết chế sinh hoạt tín ngưỡng và cộng đồng của làng; đến năm 1932, công trình được xây lại kiên cố bằng gạch, lợp ngói, định hình mặt bằng và nghi lễ kiến trúc theo mô thức đình làng người Việt. làm thành hoàng, phản ánh mối liên hệ biểu tượng với truyền thống chính thống của người Việt trên vùng đất Tây Nguyên. Theo ghi nhận của báo chí địa phương, đòn dông gian chính có khắc dòng chữ ghi lại việc dựng đình và các mốc trùng tu, là chi tiết tư liệu trực tiếp gắn với lịch sử công trình.

Thờ tự và lễ hội

Không gian thờ tự của đình đặt theo trục dọc truyền thống: chính điện thờ Đào Duy Từ làm thành hoàng theo sắc phong triều Nguyễn; khu nhà Tiền hiền tôn vinh tiền hiền Phan Hộ – người có công lập làng, lập đình; bên cạnh đó là bàn thờ Vua Hùng, gắn với việc tổ chức Giỗ Tổ hằng năm tại di tích.

Hoạt động lễ nghi của đình theo chu kỳ xuân – thu nhị kỳ: Lễ Tế Xuân vào ngày 17 tháng 1 âm lịch và Lễ Tế Thu vào ngày 17 tháng 8 âm lịch; đây là những kỳ lễ cầu mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, được duy trì thường niên tại di tích.

Giỗ Tổ Hùng Vương (ngày 10 tháng 3 âm lịch) được tỉnh Đắk Lắk tổ chức trang trọng tại Đình Lạc Giao, duy trì hằng năm; nhiều năm gần đây sự kiện có đủ phần Lễ và phần Hội như múa lân – rồng, trình diễn gói bánh chưng, bánh giầy dâng cúng Vua Hùng. Theo thông tin của đơn vị quản lý, năm 2010 địa phương thỉnh “đất, nước, chân nhang” từ Đền Hùng về thờ phụng tại đình; từ đó Giỗ Tổ được duy trì định kỳ với quy mô cấp tỉnh.

Về thực hành nghi lễ, các kỳ tế tại đình được cử hành theo nghi thức cổ truyền, do Đội tế Nam quan đảm nhiệm; thành phần gồm bô lão, chức sắc và đại diện cộng đồng địa phương, với các bước dâng lễ vật, dâng hương, đọc chúc văn tùy từng nghi thức (như Giỗ Tổ Hùng Vương).

Giá trị và ghi nhận

Đình Lạc Giao được ghi nhận là một trong những dấu ấn sớm của thiết chế đình làng Việt tại Buôn Ma Thuột, phản ánh quá trình định cư của cư dân người Việt ở Tây Nguyên đầu thế kỷ 20; đồng thời, kiến trúc và trang trí của công trình (lưỡng long, tứ linh, tứ quý, hồi văn, bình phong hổ phù) là tư liệu trực tiếp về sự hiện diện và thích ứng của phong cách đình làng truyền thống trong bối cảnh đô thị cao nguyên.

Hiện nay, di tích do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp quản lý; đơn vị thường xuyên tổ chức, hướng dẫn các nghi lễ định kỳ như Lễ Tế Xuân (ngày 17 tháng 1 âm lịch), Lễ Tế Thu (ngày 17 tháng 8 âm lịch), Giỗ Tổ Hùng Vương (ngày 10 tháng 3 âm lịch), và lễ tưởng niệm nạn nhân sự kiện ngày 1 tháng 12 năm 1945 (ngày 27 tháng 10 âm lịch). Năm 2010, địa phương thỉnh “đất, nước, chân nhang” từ Đền Hùng về phối thờ tại đình; từ đó, Giỗ Tổ Hùng Vương được duy trì thường niên với quy mô cấp tỉnh, gắn kết phần Lễ và phần Hội nhằm phát huy giá trị di tích trong cộng đồng đương đại.

Trong các tổng thuật chuyên môn về bảo tồn di sản tỉnh Đắk Lắk, Đình Lạc Giao được nêu như trường hợp đã được đầu tư tu bổ, tôn tạo và là điểm nhấn trong định hướng “bảo vệ – phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch bền vững”.

Xem thêm
Nhà đày Buôn Ma Thuột
Chùa Sắc Tứ Khải Đoan
Tháp Chăm Yang Prong
Buôn Ma Thuột

Chú thích

Liên kết ngoài
Thông tin về Đình Lạc Giao trên Cổng TTĐT tỉnh Đắk Lắk - (nguồn chính thức của tỉnh Đắk Lắk).
DI TÍCH LỊCH SỬ ĐÌNH LẠC GIAO - bài giới thiệu của Bảo tàng Đắk Lắk.

Tài liệu tham khảo