Chi Bông tai

}}
Chi Bông tai (danh pháp khoa học: Asclepias), là một chi thực vật chứa khoảng trên 140 loài bông tai (ngô thi)-các loài cây thân thảo, thường xanh. Trước đây nó được coi là chi điển hình của họ Asclepiadaceae, nhưng hiện nay nó được phân loại trong phân họ Asclepiadoideae của họ Apocynaceae.

Các loài bông tai là các nguồn mật hoa quan trọng cho các loài ong và các côn trùng kiếm mật khác cũng như là nguồn thức ăn của ấu trùng cho loài bướm chúa với danh pháp khoa học Danaus plexippus. Nhựa của chúng có màu giống như sữa, chứa các ancaloit, gôm cao su, và một vài hợp chất phức tạp khác, bao gồm cả các cardenolid (glicozit tim mạch). Một vài loài có khả năng gây ngộ độc.

Carolus Linnaeus đặt tên chi này theo Asclepius, vị thần chữa trị bệnh trong thần thoại Hy Lạp, do nhiều bài thuốc y học dân gian phương Tây sử dụng các loài bông tai.

Các loài trong chi Asclepias phát triển hạt của chúng trong các quả dạng quả đậu. Các quả này chứa các sợi tơ mềm như lụa hay tơ sồi. Các sợi gắn liền với các hạt riêng rẽ. Khi quả chín, các hạt được phát tán nhờ gió, mỗi hạt mang theo vài sợi tơ.

Các loài
Một số loài trong chi Asclepias được liệt kê dưới đây:
Asclepias acida: Có khả năng tạo ra một loại chất gây say nhân tạo, nhưng an toàn.
Asclepias amplexicaulis: Bông tai lá cùn
Asclepias asperula: Bông tai sừng linh dương
Asclepias curassavica: Bông tai hoa đỏ thắm, ngô thi, rễ máu, Bastard Ipecacuanha
Asclepias exaltata: Bông tai Poke
Asclepias fascicularis
Asclepias incarnata: Bông tai đầm lầy
Asclepias lanceolata: Bông tai lá mác
Asclepias linearis
Asclepias obovata
Asclepias purpurascens: Bông tai tía
Asclepias quadrifolia: Bông tai bốn lá
Asclepias rubra: Bông tai đỏ
Asclepias speciosa: Bông tai sặc sỡ
Asclepias subulata: Bông tai bụi (bông tai không lá)
Asclepias sullivantii: Bông tai Sullivant
Asclepias syriaca: Bông tai thông thường
Asclepias tuberosa: Bông tai bướm chúa, rễ Pleurisy
Asclepias variegata: Bông tai trắng
Asclepias verticillata: Bông tai xoắn
Asclepias vincetoxicum
Sử dụng
Các sợi của quả bông tai hay tơ sồi được phủ một lớp sáp, và chúng có khả năng cách nhiệt rất tốt. Các thử nghiệm cho thấy chúng có khả năng cách nhiệt tốt hơn cả các lớp lông bên trong của các loài chim. Trong Đại chiến thế giới lần thứ hai, trên 5.000 tấn (11 triệu pao) lông tơ của bông tai đã được thu hoạch tại Hoa Kỳ như là vật liệu thay thế cho bông gòn.

Trong quá khứ, hàm lượng dextroza cao trong mật hoa các loài bông tai đã được sử dụng làm nguồn cung cấp chất làm ngọt cho thổ dân Bắc Mỹ cũng như những người buôn lậu lông thú tại khu vực Canada thời kỳ thuộc Pháp (1534-1763) (tiếng Pháp: coureur de bois).

Nhựa mủ của các loài bông tai chứa khoảng 1-2% cao su, và cả Đức lẫn Hoa Kỳ trong Đại chiến thế giới lần thứ hai đều có ý định tìm kiếm nguồn thay thế cao su tự nhiên từ các loài bông tai, nhưng không thấy có ghi chép nào cho thấy họ thu được thành công ở mức độ lớn.

Bông tai cũng là loại thuốc dân gian để loại bỏ mụn cơm. Người ta bôi nhựa bông tai trực tiếp lên mụn cơm vài lần mỗi ngày cho đến khi nó biến mất. Nhựa bồ công anh cũng hay được sử dụng với mục đích tương tự.

Bông tai là các loài cây có lợi cho các thực vật khác mọc gần đó, do chúng xua đuổi một số loài sâu bọ, đặc biệt là các loài bọ bổ củi (họ Elateridae).

Thư viện ảnh

Hình:Asclepias asperula - Antelope Horns.jpg|Bông tai sừng linh dương
Hình:Asclepias curassavica crop.jpg| Asclepias curassavica
Hình:Asclepias fascicularis flowers 2003-06-05.jpg| Asclepias fascicularis
Hình:Ascelpias incarnata.jpg| Ascelpias incarnata
Hình:Asclepias purpurascens1.jpg| Asclepias purpurascens
Hình:Asclepias subulata flowers 2.jpg| Asclepias subulata
Hình:Common milkweed-tracy.jpg| Asclepias syriaca
Hình:Milkweed4043.JPG|Quả của Asclepias syriaca, chụp tại Baldwinsville, New York
Hình:milkweed-in-seed2.jpg|Hạt

Xem thêm
Danh sách các loại cỏ có lợi
Danh sách các loại thực vật đồng hành

Chú thích

Tham khảo


Nghiên cứu y học về tác dụng của bông tai
Trồng thử nghiệm bông tai với giá trị cách nhiệt của tơ sồi
Bông tai trong Handbook of Energy Crops
Nuôi trồng bông tai tại Đại học Western Illinois
UVSC Herbarium - Asclepias