Juana I của Castilla

)
| nhiếp chính = Philipp ICarlos I
| kiểu nhiếp chính = Đồng cai trị
| tiền nhiệm = Isabel I và Fernando V
| kiểu tiền nhiệm = Tiền nhiệm
| kế nhiệm = Carlos I
| chức vị 1 = Nữ vương của Aragón, Sicilia, Naples, Valencia và SardegnaNữ Bá tước xứ Barcelona
| tại vị 1 = 23 tháng 1, năm 1516- 12 tháng 4, năm 1555()
| tiền nhiệm 1 = Ferrando II
| nhiếp chính 1 = Carlos I
| kiểu nhiếp chính 1 = Cùng trị vì
| kế nhiệm 1 = Carlos I
| chức vị 2 = Nữ vương Navarra
| tại vị 2 = 23 tháng 1 năm 1516 - 12 tháng 4 năm 1555 ()
| tiền nhiệm 2 = Fernando I
| kiểu nhiếp chính 2 = Đồng trị vì
| nhiếp chính 2 = Carlos IV
| kế nhiệm 2 = Carlos IV
| phối ngẫu = Philipp của Áo
| chức vị 3 = Nữ vương Napoli
| tại vị 3 = 23 tháng 1 năm 1516 - 24 tháng 7 năm 1554 ()
| tiền nhiệm 3 = Ferdinando III
| kiểu nhiếp chính 3 = Đồng cai trị
| nhiếp chính 3 = Carlo IV
| kế nhiệm 3 = Filippo I
| kiểu phối ngẫu = Phối ngẫu
| con cái =
Isabel, Vương hậu Đan Mạch, Na Uy và Thụy Điển
Fernando I, Hoàng đế Thánh chế La Mã
María, Nữ Thống chế của Hà Lan thuộc Habsburg
Catalina, Vương hậu nước Bồ Đào Nha}}
| kiểu hoàng tộc = Vương tộc
| hoàng tộc = Nhà Trastámara
Nhà Habsburg (kết hôn)
| cha = Ferrando II của Aragón
| mẹ = Isabel I của Castilla
| sinh =
| nơi sinh = Toledo, Tây Ban Nha
| mất =
| nơi mất = Tordesillas, Tây Ban Nha
| nơi an táng = Capilla Real, Granada, Tây Ban Nha|
| chức vị 4 = Công tước phu nhân xứ Bourgogne
| tại vị 4 = 20 tháng 10 năm 1496 – 25 tháng 9 năm 1506 ()
| tiền nhiệm 4 = Maximilian của Áo
| kế nhiệm 4 = Isabel của Bồ Đào Nha
}}

Juana I của Castilla và Aragón (tiếng Tây Ban Nha: Juana I de Castilla; tiếng Bồ Đào Nha: Joana I de Castela; tiếng Anh: Joanna of Castile; tiếng Đức: Johanna I. von Kastilien; tiếng Hà Lan: Johanna I van Castilië; 6 tháng 11 năm 1479 – 12 tháng 4 năm 1555), là Nữ vương của Vương quốc Castilla và Aragón. Trong lịch sử Châu Âu, Juana được biết đến với biệt danh Juana, Bà Chúa Điên (Juana La Loca).

Là con gái của Quân chủ Công giáo, Song vương Ferrando II của Aragón và Isabel I của Castilla, Juana trở thành Trữ quân của Vương quyền Castilla cùng Aragón sau cái chết liên tiếp của anh trai, chị gái và cháu trai. Từ việc hợp nhất xứ Castilla và Aragón, sự lên ngôi của Juana đã đánh dấu ấn quan trọng trong việc hình thành nhà nước Tây Ban Nha hiện đại. Juana kết hôn với Philipp của Áo, người trở thành Quốc vương vào năm 1506, đại diện dòng họ nhà Habsburg trị vì Castilla do hệ thống "Jure uxoris", cho phép người chồng có quyền hoặc tước vị dựa vào hôn phối với người vợ, trở thành Philipp I của Castilla. Thế nhưng Vua Phillipp qua đời cùng năm đó không lâu. Những tưởng rằng Juana sẽ phải đến một Tu viện cho quãng đời còn lại khi cha bà là Quốc vương Ferrando II tuyên bố quyền nhiếp chính của Castilla, Juana cuối cùng vẫn duy trì tư cách là Nữ vương của Castilla, sau đó còn thuận lợi kế tục trở thành quân chủ của Aragón khi cha bà là Quốc vương Ferrando II qua đời vào năm 1516. Theo sự kiện này, Juanna là vị quân chủ, cũng là Nữ vương đầu tiên của toàn bộ Tây Ban Nha thống nhất trong lịch sử Tây Ban Nha.

Từ năm 1517, con trai bà là Karl của Áo đến và tiếp nhận Vương vị của Castilla cùng Aragón, trở thành Quốc vương Carlos I của Castilla và Aragón , còn Juana tiếp tục cai trị cùng con trên cương vị là người đồng cai trị.

Thân thế
Nữ vương Juana xuất thân từ gia tộc nhà Trastámara lừng danh của hai Vương quốc cổ Castilla và Aragón, bà được sinh ra ở Toledo, kinh đô khi đó của Vương quốc Castilla. Bà là người con thứ 3 và là con gái thứ hai của Quốc vương Ferrando II của Aragón và Nữ vương Isabel I của Castilla. Trong gia đình hầu hết là con gái, Juana là em gái của Isabel, chị của María và Catalina của Aragón, người sau này lấy Henry VIII của Anh và trở thành Vương hậu nước Anh.

Từ khi còn nhỏ, Juana là một người được đánh giá là thông minh và siêng năng, đồng thời là một học sinh giỏi. Mẹ bà là Nữ vương Isabel thường lui tới phòng học và kiểm tra bài vở của bà cùng với ba chị em gái khác là Isabel, María và Catalina.

Giáo dục
Juana được giáo dục và đào tạo bài bản để chuẩn bị cho một cuộc hôn nhân quan trọng, nhằm tạo nên liên minh hoàng gia giúp mở rộng quyền lực, đảm bảo an ninh, cũng như tăng cường ảnh hưởng và duy trì quan hệ hòa bình với các thế lực cai trị khác. Là một Infanta, bà không được kỳ vọng sẽ trở thành người thừa kế ngai vàng của cả Castile hay Aragon, mặc dù sau này do các cái chết trong hoàng tộc, bà lại thừa hưởng cả hai ngai vàng.

Học vấn của Juana bao gồm luật giáo hội và luật dân sự, phả hệ và huy hiệu học, ngữ pháp, lịch sử, ngôn ngữ, toán học, triết học, đọc, chính tả và viết. Trong số các tác giả văn học cổ điển mà bà đọc có các nhà thơ Kitô giáo Juvencus và Prudentius, các giáo phụ như Thánh Ambrose, Thánh Augustine, Thánh Gregory và Thánh Jerome, cũng như chính khách La Mã Seneca.
|5= 5. Isabel của Bồ Đào Nha
|7= 7. Juana Enríquez
|9= 9. Catherine của Lancaster
|11= 11. Isabel xứ Barcelos
|12= 12. Ferrando I của Aragón
|13= 13. Leonor xứ Alburquerque
|15= 15. Mariana Fernández de Córdoba y Ayala (= 24)
|17= 17. Alionor của Aragón
|19= 19. Constanza của Castilla điều đó khiến bà là em cùng cha khác mẹ với Catherine của Lancaster. Mẹ của Catherine là Constanza của Castilla.}}
|22= 22. Afonso I xứ Bragança
|27= 27. Beatriz của Bồ Đào Nha
|31= 31. Inés de Ayala }}

Ghi chú

Tham khảo

W. H. Prescott, Hist. of Ferdinand and Isabella (1854)
Rosier, Johanna die Wahnsinnige (1890)
H. Tighe, A Queen of Unrest (1907).
R. Villa, La Reina doña Juana la Loca (1892)
Bethany Aram, Juana the Mad: Sovereignty and Dynasty in Renaissance Europe" (Baltimore, Johns Hopkins UP, 2005).
Adriana Assini, Le rose di Cordova, Scrittura & Scritture, Napoli 2007
Miller T. The Castles and the Crown. Coward-McCann: New York, 1963
Aram, Bethany, "Juana "the Mad's" Signature: The Problem of Invoking Royal Authority, 1505- 1507", Sixteenth Century Journal
Elliott, J.H., Imperial Spain, 1469–1716
de Francisco Olmos, José María: Estudio documental de la moneda castellana de Juana la Loca fabricada en los Países Bajos (1505–1506) , Revista General de Información y Documentación 2002, vol 12, núm.2 (Universidad complutense de Madrid).
de Francisco Olmos, José María: Estudio documental de la moneda castellana de Carlos I fabricada en los Países Bajos (1517); Revista General de Información y Documentación 2003, vol 13, núm.2 (Universidad complutense de Madrid).
Juan-Navarro, Santiago, Maria Gomez, and Phyllis Zatlin. Juana of Castile: History and Myth of the Mad Queen. Newark and London: Bucknell University Press, 2008.