Cục Xe – Máy, Quân đội nhân dân Việt Nam

)|country = |allegiance = Quân đội nhân dân Việt Nam|branch = |type =Cục chuyên ngành (Nhóm 5) |role = Là cơ quan quản lý xe-máy đầu ngành|size = 1.500 người|command_structure = Tổng cục Kỹ thuật|garrison = Số 5, Nguyễn Tri Phương, Ba Đình, Hà Nội
|commander1 =|commander1_label = Cục trưởnghiện nay|commander2 = |commander2_label = |motto = Yêu xe như con, quý xăng như máu|notable_commanders = |commander3 =|commander3_label =Cục trưởngđầu tiên |commander4 = |commander4_label = |identification_symbol_label = |identification_symbol = |anniversaries = ngày 18 tháng 4 năm 1955|march = Bài hát truyền thống ngành Xe – Máy|patron = thứ tự thời gian:
1955: Cục Quản lý xe hơi máy kéo
1974: Cục Quản lý Xe
1980: Cục Ô tô – máy kéo
1984: Cục Ôtô máy kéo trạm nguồn
1993: Cục Quản lý Xe máy
2007: Cục Xe – Máy|logo=Vietnamese People's Army Motorcycle Vector.png}}Cục Xe-Máy trực thuộc Tổng cục Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng Việt Nam, thành lập ngày 18 tháng 4 năm 1955 là cơ quan đầu ngành quản lý và bảo đảm kỹ thuật xe – máy cấp chiến lược của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Lịch sử hình thành
Cục Xe – Máy có ngày truyền thống là ngày 28 tháng 3 năm 1951. Đó là ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và động viên 2 đại đội ô tô đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, tại Nà Roác, Hòa An, Cao Bằng và căn dặn ngành Xe – Máy: "Xe, xăng là mồ hôi nước mắt, xương máu của nhân dân, các chú phải chăm sóc xe, yêu xe như con, quý xăng như máu". Ngày thành lập Cục Xe – Máy vào ngày 18 tháng 4 năm 1955, tên ban đầu của Cục là Quản lý xe với Trần Cư là cục trưởng đầu tiên.
Ngày 18 tháng 4 năm 1955, Tổng Quân ủy thông qua đề án của Tổng cục Hậu cần quyết định tổ chức lại Cục Vận tải thành ba cơ quan trực thuộc Tổng cục Hậu cần: Cục Quản lý xe hơi máy kéo, các đoàn ô tô, Phòng Xăng dầu.
Ngày 21 tháng 11 năm 1974, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ra Quyết định 756/QĐ-QP về việc thành lập Cục Quản lý Xe.
Ngày 16 tháng 10 năm 1980, Cục Quản lý Xe đổi tên thành Cục ô tô-máy kéo trực thuộc Tổng cục Kỹ thuật.
Ngày 29 tháng 3 năm 1984, Cục được đổi tên là Cục Ô tô-máy kéo-Trạm nguồn trực thuộc Bộ Quốc phòng
Ngày 12 tháng 2 năm 1993, Cục được đổi tên là Cục Quản lý Xe-Máy trực thuộc Tổng cục Kỹ thuật.
Tháng 10 năm 2007, Cục được đổi tên là Cục Xe-Máy trực thuộc Tổng cục Kỹ thuật.

Lãnh đạo Cục Xe–Máy
Thiếu tướng Nguyễn Quế Lâm, Cục trưởng
Đại tá Nguyễn Minh Tuấn, Phó Cục trưởng, Bí thư Đảng ủy Cục
Đại tá Nguyễn Năng Thắng, Phó Cục trưởng
Đại tá Nguyễn Đức Lượng, Phó Cục trưởng

Cơ quan trực thuộc
Phòng Tham mưu - Kế hoạch
Phòng Chính trị
Phòng Hành chính - Hậu cần
Phòng Kỹ thuật Ô tô - Trạm nguồn
Phòng Kỹ thuật Tăng - Thiết giáp
Phòng Kỹ thuật Công binh
Phòng An toàn Cơ giới quân sự
Ban Quân lực
Ban Tài chính

Đơn vị cơ sở trực thuộc
Nhà máy Z157 (Phú Diễn, Bắc Từ Liêm, Hà Nội)
Liên hợp Xí nghiệp Z751
Xưởng X203 (Lĩnh Nam, Hoàng Mai, Hà Nội)
Đoàn 384 (Hoàng Mai, Hà Nội)
Kho J102 (Nho Quan, Ninh Bình)
Kho J106 (Xuân Mai, Hà Nội)
Kho J112 (Ngọc Thụy, Long Biên, Hà Nội)
Kho J250 (Long Bình, Biên Hòa, Đồng Nai)
Kho J258 (Đà Nẵng)
Trung tâm Kiểm định số 01 (Phú Diễn, Bắc Từ Liêm, Hà Nội)
Trung tâm Kiểm định số 17
Trạm Kiểm định số 14
Trạm Đo lường

Hệ thống cơ quan Xe–máy trong Quân đội
Cục Xe – Máy thuộc Tổng cục Kỹ thuật
Phòng Xe – Máy thuộc Cục Kỹ thuật của các Quân khu, Quân đoàn, Quân chủng, Binh chủng, Tổng cục và tương đương
Ban Xe – Máy thuộc Phòng Kỹ thuật của các Sư đoàn, Lữ đoàn, Vùng Cảnh sát biển, Bộ CHQS tỉnh, thành phố trực thuộc TW, Bộ CHBP tỉnh, thành phố trực thuộc TW và tương đương
Trợ lý, Nhân viên Xe – máy thuộc Ban Kỹ thuật của các Trung đoàn, Ban chỉ huy quân sự quận, huyện, thị xã và tương đương

Cục trưởng qua các thời kỳ
1955–1960, Đại tá Trần Cư
1960–1965, Đại tá Vũ Văn Đôn
1965–1967, Đại tá Nguyễn Văn Lục
1967–1974, Vũ Văn Đôn, Thiếu tướng (1974)
1974–1978, Đại tá Vũ Toàn
1978–1979, Đại tá Mai Văn Phúc
1979–1990, Đại tá Nguyễn Chúc
1990–1996, Thiếu tướng Trần Đình Nghĩa
1996–2001, Đại tá Bùi Đình Cự
2001–2005, Đại tá Hà Hữu Diên
2005–2008, Đại tá Lê Hữu Thục
2008–2014, Trần Hùng Nam, Thiếu tướng (2011), nguyên Viện trưởng Viện Kỹ thuật Cơ giới Quân sự
2014–2017, Phạm Văn Khánh, Thiếu tướng (2014), sau làm Phó Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật (2017–2021)
2017–2019, Trần Minh Đức, Thiếu tướng (2017), sau giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật
2019–2.2024, Dương Xuân Nam, Thiếu tướng (2019), nguyên Cục trưởng Cục Kỹ thuật–Binh chủng.
2/2024-nay, Nguyễn Quế Lâm, Thiếu tướng (2024).

Chính ủy qua các thời kỳ
2005–2009, Nguyễn Văn Thoa, Đại tá
2009–2013, Phạm Văn Lập, Đại tá, Thiếu tướng (2014), Phó Chính uỷ Tổng cục Kỹ thuật (2015–2019)
2013–2015, Trần Duy Hưng, Thiếu tướng (2016), sau là Chính ủy Tổng cục Kỹ thuật (2019–nay)
2015–2017, Nguyễn Văn Bình, Đại tá, sau Thiếu tướng (2019), Phó Chính ủy Tổng cục Kỹ thuật (2019–nay)
2017–nay, Nguyễn Minh Tuấn, Đại tá

Chú thích
Bộ Quốc phòng, Từ điển Bách khoa quân sự Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2004.
Lịch sử Đoàn 559 Bộ đội Trường Sơn đường Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà nội 1999.
Lịch sử Ngành Xe – Máy Quân đội nhân dân Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân 1996.