undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Danh sách quốc gia theo diện tích

Đây là danh sách quốc gia và lãnh thổ phụ thuộc theo diện tích đất liền, diện tích biển, và tổng diện tích.

Các mục trong danh sách này bao gồm, nhưng không giới hạn trong, những vùng trong tiêu chuẩn ISO 3166-1, bao gồm quốc gia có chủ quyền và lãnh thổ phụ thuộc. Toàn bộ 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc và hai nước quan sát viên được xếp hạng. Danh sách cũng xếp hạng những quốc gia ít được công nhận không có trong ISO 3166-1. Diện tích của những nước ít được công nhận này thường được tính trong diện tích của những nước được công nhận rộng rãi tranh chấp chủ quyền vùng đó; xem cột "Ghi chú" của mỗi nước cho thông tin chi tiết.

Không có trong danh sách này là những tuyên bố chủ quyền lãnh thổ với những vùng trên lục địa Nam Cực hoặc những tổ chức không coi nó như một quốc gia có chủ quyền hay lãnh thổ phụ thuộc, ví dụ như Liên minh châu Âu. Bao gồm vùng nội thủy. Lãnh hải không được tính trừ khi được ghi chú cụ thể. Vùng tiếp giáp và vùng đặc quyền kinh tế không được tính.

Tất cả số liệu được lấy từ Cục Thống kê Liên Hợp Quốc trừ khi được ghi chú khác.

}}
Kinh (Đông y)

Kinh (經 - đường dọc, sợi thẳng) là đường chính đi thông mọi chỗ. Lạc (絡 - đan lưới, mạng) là những nhánh phân ra từ Kinh.

Kinh Lạc làm thành một mạng lưới nối tiếp, chằng chịt, phân bố khắp toàn thân. Kinh Lạc liên kết các tạng phủ, các tổ chức lại với nhau thành một chỉnh thể thống nhất.

Năm 1986, bác sĩ Jean Claude Darras và các nhà y học tại viện Neker đã chụp hình được các đường Kinh Lạc bằng một máy ảnh điện tử đặc biệt. Các nhà khoa học tiêm vào một số huyệt một dung dịch chứa Tecnetic (một hoá chất có tính phóng xạ). Máy ảnh bắt được những tia Gamma phát ra từ chất này. Qua đó người ta thấy: Sau khi tiêm vào các huyệt, dung dịch chứa Tecnetic nói trên đã lan tỏa theo các Kinh phần nào trùng hợp với những Kinh được miêu tả trong các sách châm cứu. Ngược lại, nếu tiêm vào một điểm khác trên cơ thể thì dung dịch chỉ tụ lại một chỗ, không hề lan tỏa.

Đáng chú ý nhất là các nhà y học đã xác định được rằng các Kinh châm cứu được chụp ảnh hoàn toàn không tương ứng với đường đi của mạch máu, đường gân hoặc đường dây thần kinh. Đó là các Kinh chức năng chạy theo những đường mà cho đến nay khoa học chưa hề biết đến.

Hệ thống Kinh chính gồm 12 đường kinh, xếp theo thứ tự tuần hoàn kinh khí: Thủ Thái Âm Phế Kinh, Thủ Dương Minh Đại Trường Kinh, Túc Dương Minh Vị Kinh, Túc Thái Âm Tỳ Kinh, Thủ Thiếu Âm Tâm Kinh, Thủ Thái Dương Tiểu Trường Kinh, Túc Thái Dương Bàng Quang Kinh, Túc Thiếu Âm Thận Kinh, Thủ Quyết Âm Tâm Bào Kinh, Thủ Thiếu Dương Tam Tiêu Kinh, Túc Thiếu Dương Đởm Kinh, Túc Quyết Âm Can Kinh.

12 đường Kinh chính, liên hệ trực tiếp đến tạng phủ, được chia thành bốn phần theo các chức năng của chúng.

Thủ tam âm
Thủ tam âm là ba đường kinh âm trong cánh tay, thuộc lý, dẫn chân khí từ ngực vào tay, bao gồm:
Thủ Thái Âm Phế (手太陰肺經)
Thủ Quyết Âm Tâm Bào (手厥陰心包經)
Thủ Thiếu Âm Tâm (手少陰心經)

Thủ tam dương
Thủ tam dương là ba đường kinh dương nằm mặt ngoài cánh tay, thuộc biểu, dẫn chân khí từ tay chạy lên đầu, bao gồm:
Thủ Dương Minh Đại Trường (手陽明大腸經)
Thủ Thiếu Dương Tam Tiêu (手少陽三焦經)
Thủ Thái Dương Tiểu Trường (手太陽小腸經)

Túc tam dương
Túc tam dương là ba đường kinh dương nằm ngoài và phía sau đùi, thuộc biểu, dẫn chân khí chạy từ đầu xuống chân, bao gồm:
Túc Dương Minh Vị (足陽明胃經)
Túc Thiếu Dương Đởm (足少陽膽經)
Túc Thái Dương Bàng Quang (足太陽膀胱經)

Túc tam âm
Túc tam âm là ba đường kinh âm nằm mặt trong đùi, thuộc lý, dẫn chân khí chạy từ chân lên bụng, bao gồm:
Túc Thái Âm Tỳ (足太陰脾經)
Túc Quyết Âm Can (足厥陰肝經)
Túc Thiếu Âm Thận (足少陰腎經)

Xem thêm
Võ thuật
Đông Y
Lạc
Mạch

Tham khảo

es:Meridiano (MCT)
Mạch kinh

Mạch còn gọi là bát mạch là tám đường lớn chứa chân khí trong con người. Các mạch cắt ngang các đường kinh để tăng cường sự liên kết và lưu thông khí huyết. Tám mạch bao gồm:
Đốc mạch ở sau lưng, quản trị các kinh dương bắt đầu từ bộ phận sinh dục chạy dọc theo xương sống lên đỉnh đầu rồi vòng xuống đến nhân trung.
Nhâm mạch ở phía trước, chịu trách nhiệm các kinh âm đi từ môi xuống ngực bụng rồi tới bộ phận sinh dục.
Xung mạch còn gọi là huyết hải kiểm soát khí và huyết toàn cơ thể đưa đến 12 chính kinh, bắt đầu từ bộ phận sinh dục chia làm ba nhánh, một chạy lên đầu, một nhánh chạy theo xương sống, một nhánh xuống tới bàn chân.
Đới mạch chạy vòng quanh bụng như thắt lưng nối liền các kinh âm và kinh dương.
Âm kiêu mạch bắt đầu từ gót chân chạy lên chân bụng ngực tới miệng.
Dương kiêu mạch bắt đầu từ gót chân theo phía sau vòng qua trước mặt rồi ngừng lại sau gáy.
Âm duy mạch từ gót chân chạy lên qua bụng ngừng lại ở cổ.
Dương duy mạch từ gót chân lên theo chân qua người vòng qua đỉnh đầu ra trước mặt.

Xem thêm
Võ thuật
Kinh
Lạc
Đông y

Tham khảo
Đại hội cổ đông

Đại hội cổ đông là cuộc họp thường kỳ (thường là một năm) hoặc bất thường của các cổ đông của một công ty cổ phần để:
tổng kết tình hình sản xuất kinh doanh qua một năm tài chính (fiscal year);
biểu quyết về chiến lược và các kế hoạch phát triển công ty trong những năm tới; và/hoặc
giải quyết những vấn đề quan trọng khác liên quan đến đường lối phát triển công ty.
Bầu Chủ tịch hội đồng quản trị mới khi Chủ tịch hội đồng quản trị cũ đã hết nhiệm kì
Tham khảo
Lãnh thổ Tây Bắc

Lãnh thổ Tây Bắc (tiếng Anh: Northwest Territory), còn được gọi Cựu Tây Bắc (Old Northwest) và Lãnh thổ Tây Bắc Sông Ohio (Territory North West of the Ohio), là chính phủ và miền của Hoa Kỳ ngày xưa. Được Quốc hội Lục địa thông qua ngày 13 tháng 7 năm 1787, Sắc lệnh tây bắc (Northwest Ordinance) thành lập chính phủ trong các lãnh thổ và đặt quá trình và điều kiện để trở thành tiểu bang. Ngày 7 tháng 8 năm 1789, Quốc hội Hoa Kỳ khẳng định Đạo luật này với một số sửa đổi trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Lãnh thổ này bao gồm tất cả những vùng của Hoa Kỳ về phía tây của Pennsylvania và về phía tây bắc của sông Ohio. Nó gồm cả tiểu bang Ohio, Indiana, Illinois, Michigan, và Wisconsin ngày nay, cùng với phía đông của Minnesota. Miền này trải ra hơn 673.000 km² (260.000 dặm vuông).

Mối liên hệ về lãnh thổ
Các tiểu bang Hoa Kỳ nhượng bộ tuyên bố chủ quyền tại vùng đất sau này trở thành Lãnh thổ Tây Bắc:
Tiểu bang New York, 1780–1782
Thịnh vượng chung Virginia, 1781–1784
Thịnh vượng chung Massachusetts, 1784–1785
Tiểu bang Connecticut, 1786 and 1800
Các lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đây từng là một phần của Lãnh thổ Tây Bắc:
Lãnh thổ Indiana, 1800–1816
Lãnh thổ Michigan, 1805–1837
Lãnh thổ Illinois, 1809–1818
Lãnh thổ Wisconsin, 1836–1848
Lãnh thổ Minnesota, 1849–1858
Các tiểu bang Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đây từng là một phần của Lãnh thổ Tây Bắc:
Tiểu bang Ohio, 1803
Tiểu bang Indiana, 1816
Tiểu bang Illinois, 1818
Tiểu bang Michigan, 1837
Tiểu bang Wisconsin, 1848
Tiểu bang Minnesota, 1858

Xem thêm

Các lãnh thổ Indiana, Michigan, Illinois, Wisconsin, và Minnesota
Lãnh thổ Tây Nam
Tây Bắc Hoa Kỳ
Công ty Illinois-Wabash
Đường Zane (Zane's trace)

Tham khảo
Quốc kỳ Iran

| Proportion = 4:7
| Adoption = Ngày 29 Tháng 7, 1980
| Design = Ba màu đỏ, trắng, và màu xanh lá cây theo chiều ngang cùng với Quốc huy của Iran bằng màu đỏ ở giữa sọc màu trắng. Dòng chữ Takbir được viết lập lại 22 lần bằng màu trắng ở rìa của màu xanh lá cây và màu đỏ.
| Nickname2 = Interim Flag
| Image2 = Flag of Iran (1964).svg
| Use2 = 111111
| Symbol2 =
| Proportion2 = 4:7
| Adoption2 = Ngày 04 tháng 2 năm 1979
}}
Quốc kỳ Iran tiếng Ba Tư: پرچم ایران, Parcham-e Irân) hiện nay có ba dải ngang bằng nhau màu xanh lá cây (ở trên đỉnh), màu trắng và đỏ. Quốc huy (một dạng cách điệu của chữ Allah) bằng màu đỏ được đặt chính giữa dải trắng: Allahu Akbar (Thượng đế vĩ đại) bằng chữ Ả Rập màu trắng được lặp lại 11 lần dọc mép dưới dải xanh và 11 lần dọc theo mép trên của dải đỏ, tổng cộng là 22 lần để thể hiện ngày 22 tháng Bahman trong lịch Ba Tư (11 tháng 2 năm 1979), ngày chiến thắng Cách mạng Hồi giáo Iran.

Lịch sử

Tập tin:Flag of Persia (1910-1925).svg|23x23px1910 - 1925
Tập tin:Flag of Persia (1907-1933).svg|23x23px1925 - 1933
Tập tin:Flag of Iran (1933-1964).svg|23x23px1933 - 1964
Tập tin:Flag of Iran (1964–1980).svg|23x23px1964 - 1980
Tập tin:Flag of Iran.svg|23x23px1980 – nay

Xem thêm
Quốc huy Iran
Tham khảo


Cờ Iran
Flags i. Of Persia—Encyclopædia Iranica
Geometric, algebraic and numeric construction of the National Flag
Rial Iran

| image_1 =
| image_title_1 = Mặt trước tờ 50.000 Rial
| image_2 =
| image_title_2 =Mặt sau tờ 50.000 Rial
| iso_code = IRR
| symbol = ریال
| using_countries = Iran
| inflation_rate = 20%
| inflation_source_date = The World Factbook, July 2007 est.
| superunit_ratio_1 = 10
| superunit_name_1 = toman
| superunit_inline_note_1 = (unofficial)
| subunit_ratio_1 = 1/100
| subunit_name_1 = dinar
| used_coins = 50, 100, 250, 500, 1000 rials
| used_banknotes = 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10&nbsp;000, 20&nbsp;000, 50&nbsp;000, 100&nbsp;000 rials
| issuing_authority = Central Bank of Iran
| issuing_authority_website = www.cbi.ir
}}
Rial (tiếng Ba Tư: یال; mã ISO 4217 IRR) là đơn vị tiền tệ chính thức của Iran. Một rial bằng 100 dinar, tuy nhiên đồng rial ngày nay có giá trị quá thấp nên phần lẻ của rial không còn được dùng trong kế toán.

Trên thực tế, ngày nay người Iran sử dụng đơn vị toman có giá trị tương đương 10 rial.

Tiền kim loại đang lưu hành có các mệnh giá: 50, 100, 250, 500, 1.000, 2.000 và 5.000 rial. Đồng 5 và 10 rial hiện không được phát hành mới.

Tiền giấy đang lưu hành có các mệnh giá: 5.000, 10.000, 20.000, 50.000 và 100.000 rial; các loại ngân phiếu thanh toán với các mệnh giá 500.000 và 1.000.000 rial.

Vào ngày 23/09/2018, 1 đô la Mỹ đổi được 42.080 rial Iran. (Xem tỷ giá hiện hành)

Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng IRR

Tham khảo
Piseth Pilika

Piseth Pilika (tên sinh Oak Eap Pili; 1965 – 6 tháng 6 năm 1999) là nghệ sĩ, diễn viên và vũ nữ Campuchia bị sát hại bởi người vợ ghen tuông của Thủ tướng Hun Sen.

Tiểu sử
Thời thơ ấu
Piseth sinh năm 1965 tại Phnom Penh như Oak Eap Pili. Bố cô, ông Oak Harl, là thầy giáo dạy tiếng Pháp tại trường đại học Korokosol. Mẹ cô là bà Meng Mony. Cô có hai em gái, Pealear và Daro. Sau khi bố mẹ cô bị giết bởi Khmer Đỏ, Piseth Pilika và hai em cô được chăm nom bởi chú ruột. Cả ba đều đổi tên thành Sao Pili, Sao Pealear, và Sao Daro theo tên chú, Sao Piseth. Sao Daro, người em út về sau cũng bị chết. Năm 1980, với sự ủng hộ của cô ruột, Meng Sonali - cô giáo trường nghệ thuật, Pili bắt đầu học và rèn luyện những điệu nhảy văn hóa Campuchia. Cô ra trường năm 1988 và tiếp tục ở lại trường như diễn viên múa chính. Cô bắt đầu trở nên nổi tiếng nhờ tài năng và nhan sắc của mình. Cô được mời đóng trong bộ phim của chính mình với tên "Sromorl Anthakal (Cái bóng của bóng tối)", với sự sản xuất bởi Wat Phnom. Đến lúc này cô đã nổi tiếng khắp quốc gia. Năm 1989, cô đổi tên thành Piseth Pilika.

Sự nghiệp và tình yêu
Piseth Pilika để hết tâm trí vào làm phim. Đó cũng là lúc cô gặp Khai Praseth, một diễn viên nổi tiếng. Hai người diễn với nhau trong nhiều bộ phim cũng như video âm nhạc. Năm 1990, họ trở thành vợ chồng. Năm 1992, đứa con đầu của họ ra đời với tên Kai Seth Lesak. Sau đám cưới, Piseth Pilika tiếp tục làm nghề diễn viên và nghệ sĩ múa truyền thống. Cô tham gia đóng trong hơn 60 bộ phim cùng nhiều phim quảng cáo. Trong những phim nổi tiếng có cô đóng phải kể đến Somlaing Tro Khmer, Sromorl Anthakal, và Tok Pey Robos Keo Ning Neang Neth. Ngoài việc làm phim ra, cô hay xuất hiện trên sàn diễn. Cô đã đi diễn ở nhiều nơi trên thế giới như Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam, Singapore, Indonesia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga, Pháp, Ý, Đan Mạch, và Mỹ. Tháng 9 năm 1998, cô và Khai Praseth bỏ nhau vì Khai Praseth ngoại tình. Một năm sau khi ly hôn, Khai Praseth di trú sang Úc.

Những cuốn sách về Piseth Pilika
Câu chuyện thật và khủng khiếp
Câu chuyện về Piseth Pilika với thủ tướng Hun Sen

Tham khảo

Liên kết ngoài
Về Piseth Pilika
Thư viện ảnh
Chứng minh thư
Nhật ký
Thơ viết tay do Hun Sen viết tặng cô
Thông tin trên báo chí (tiếng Anh)
Thông tin trên báo chí (tiếng Pháp)
Thư Piseth gửi người chồng cũ Khay Prasith
Ánh trăng

, viện bảo tàng Luân Đôn]]
Ánh trăng gồm chủ yếu là ánh sáng Mặt Trời phản chiếu trên bề mặt Mặt Trăng. Quang phổ của ánh trăng rất giống với quang phổ của ánh sáng Mặt Trời, chỉ khác là cường độ yếu hơn, do hệ số phản xạ của bề mặt Mặt Trăng thay đổi tương đối ít với bước sóng ánh sáng.

Ánh sáng phát ra từ Mặt Trăng còn là ánh sáng phản chiếu từ Trái Đất và các thiên thể khác, tuy nhiên chúng không đáng kể so với đóng góp từ Mặt Trời. Bức xạ điện từ có nguồn gốc từ chính Trái Đất phản xạ lên Mặt Trăng và dội ngược về có thể quan sát rõ nhất khi Mặt Trăng bị Trái Đất che khuất trong nguyệt thực, hay trong phần tối của Mặt Trăng khuyết, và trong phổ hồng ngoại, vốn là cực đại bức xạ vật đen của Trái Đất.

Ánh trăng trong đời sống con người

Trong văn thơ
Ánh trăng (Nguyễn Duy, 1978)

Trong nghệ thuật tạo hình

File:Joseph Vernet - Night - Seaport by Moonlight - WGA24731.jpg|Seaport by Moonlight (1771) sáng tác bởi Claude Joseph Vernet
Image:Joseph Wright of Derby - Dovedale by Moonlight - Google Art Project.jpg|Dovedale by Moonlight (1784) sáng tác bởi Joseph Wright of Derby
File:Philippe-Jacques de Loutherbourg - A Philosopher in a Moonlit Churchyard.jpg|A Philosopher in a Moonlit Churchyard (1790) sáng tác bởi Philip James de Loutherbourg
File:Ed. Manet. Clair de lune sur le port de Boulogne.jpg|The Port of Boulogne by Moonlight (1869) sáng tác bởi Édouard Manet
File:Van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg|The Starry Night (1889) sáng tác bởi Vincent van Gogh
File:Stanisław_Witkiewicz_-_Wiatr_halny_1895.jpg|Halny (1895) sáng tác bởi Stanisław Witkiewicz

Xem thêm

Bản sonata Ánh trăng của Beethoven.
Nhật thực
Nguyệt thực
Chú Cuội
Khí huy
Ánh sáng ban ngày
Ánh sáng Trái Đất (thiên văn học)
Ánh sao

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phases of the Moon at USNO
Strange Moonlight at Science@NASA
Moonlight Brightness at LunarLight Photography
Hương Sơn (định hướng)

Hương Sơn có thể là một trong số các địa danh sau:

Việt Nam
Xã Hương Sơn, thành phố Hà Nội
Xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh

; Địa danh cũ
Huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
Phường Hương Sơn, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
Thị trấn Hương Sơn, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên
Xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
Xã Hương Sơn, huyện Phú Lộc, thành phố Huế
Xã Hương Sơn, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang
Xã Hương Sơn, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang
Xã Hương Sơn, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An
Xã Hương Sơn, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

Đài Loan
Khu Hương Sơn, Tân Trúc (tiếng Trung: 香山區; bính âm: Xiāngshān Qū) là một khu (quận) của thành phố Tân Trúc, Đài Loan

Trung Quốc
Huyện Hương Sơn (香山县), một cổ huyện ở Quảng Đông, Trung Quốc, năm 1925, đổi tên Hương Sơn thành Trung Sơn. Nay là một thành phố ở Quảng Đông.

Xem thêm
Hướng Sơn
Thiền sư Hương Sơn, thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
George Bush

George Bush có thể là:

Nhân danh
George W. Bush, George Walker Bush, Tổng thống thứ 43 của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (2001&ndash;2009)
George H. W. Bush (1924-2018), George Herbert Walker Bush, Tổng thống thứ 41 Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (1989&ndash;1993), và là cha của George W. Bush
George P. Bush, George Prescott Bush, con của thống đốc tiểu bang Florida Jeb Bush và cháu (kêu bằng bác) của George W. Bush, cháu nội của George H. W. Bush
George Bush (học giả về Kinh Thánh), (1796&ndash;1859), học giả về Kinh Thánh và là bà con xa của hai tổng thống Hoa Kỳ.
George Washington Bush (1779&ndash;1863), người định cư da đen đầu tiên ở nơi bây giờ là tiểu bang Washington.

Khác
USS George H. W. Bush (CVN-77), Hàm không mẫu hạm của Hải quân Hoa Kỳ.
Sông Luộc

Sông Luộc, xưa kia còn có tên chữ gọi là sông Hải Triều, sông Phổ Đà, Đà Lỗ, sông Lục Đức là một trong những con sông nối sông Hồng với sông Thái Bình.

Điểm đầu là ngã ba giao với sông Hồng tại Phương Trà - xã Tân Hưng, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Đoạn đầu của sông Luộc là ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Hưng Yên và Thái Bình. Điểm cuối là Quý Cao, xã Giang Biên, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng (gặp sông Thái Bình). Sông có chiều dài 72&nbsp;km; các loại tàu thuyền, xà lan có tải trọng dưới 300 tấn đều có thể vận tải trên sông cả hai mùa.

Trong thi ca
Tố Như Nguyễn Du có bài thơ về sông Phú Nông bằng chữ Nho nhắc đến cảnh thuyền bè buôn bán trên sông như sau:

Các cây cầu bắc qua sông Luộc
Cầu Triều Dương: nối huyện Tiên Lữ, Hưng Yên và huyện Hưng Hà, Thái Bình
Cầu La Tiến: nối xã Điệp Nông, Hưng Hà, Thái Bình với xã Tống Trân, Phù Cừ, Hưng Yên
Cầu Hiệp: nối huyện Ninh Giang, Hải Dương và huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình
Cầu Chanh (chính xác hơn là cầu Tranh); nối liền hai làng Tranh Chử, Vĩnh Bảo, Hải Phòng với làng Tranh Xuyên cũ (nay là thị trấn Ninh Giang), Ninh Giang, Hải Dương
Cầu Quý Cao: nối huyện Tứ Kỳ, Hải Dương và huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng, trên quốc lộ 10
Cầu Sông Mới: nối xã Tự Cường và xã Quyết Tiến, Tiên Lãng, Hải Phòng
Dự án xây dựng cầu Võng Phan trên đường trục Tân Phúc- Võng Phan, kết nối xã Tống Trân, Phù Cừ, Hưng Yên và xã Cộng Hòa, Hưng Hà, Thái Bình

Tham khảo

Thảo Nguyên. Đọc và dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Du. Hà Nội: Hội Nhà Văn, 2007.

Liên kết ngoài
Sông Trà Lý

Sông Trà Lý là một phân lưu của sông Hồng chảy ngang qua tỉnh Thái Bình gần như theo hướng Tây Tây Bắc-Đông Đông Nam với một vài đoạn uốn cong, chiều dài khoảng 67&nbsp;km. Đoạn chảy qua thành phố Thái Bình có tên là sông Bo gắn liền với giống ổi Bo nổi tiếng của xã Hoàng Diệu, thành phố Thái Bình.

Điểm đầu từ ngã ba Phạm Lỗ nơi giáp ranh của xã Phú Phúc (huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam) với hai xã Hồng Minh (huyện Hưng Hà), Hồng Lý (huyện Vũ Thư) cùng tỉnh Thái Bình. Đây là điểm nối với sông Hồng.

Điểm cuối là cửa Trà Lý đổ ra biển Đông, ranh giới giữa hai xã Thái Đô (huyện Thái Thụy) và xã Đông Trà (huyện Tiền Hải) cùng tỉnh Thái Bình.

Trên sông Trà Lý hiện có 8 cây cầu bắc qua, trong đó tại thành phố Thái Bình có 4 cầu.
Cầu Tịnh Xuyên thuộc ĐT454 nối 2 huyện Hưng Hà và Vũ Thư
Cầu Hòa Bình thuộc tuyến tránh QL10, thành phố Thái Bình
Cầu Thái Bình (còn gọi là cầu Bo mới) thuộc QL10, thành phố Thái Bình
Cầu Bo, thành phố Thái Bình
Cầu Quảng Trường Thái Bình, thành phố Thái Bình
Cầu Trà Giang thuộc ĐT457 nối hai huyện Kiến Xương và Thái Thụy
Cầu Trà Lý thuộc QL37B nối hai huyện Tiền Hải và Thái Thụy
Cầu Trà Lý 2 phía sát cửa sông thuộc tuyến đường bộ ven biển nối hai huyện Tiền Hải và Thái Thụy

Khả năng đảm bảo giao thông: các loại tàu thuyền, sà lan có tải trọng 200 tấn đều có thể vận tải được trên sông cả mùa khô và mùa mưa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Họ người Việt Nam

Họ người Việt Nam gồm các họ của người dân tộc Kinh và các dân tộc thiểu số khác sống trên lãnh thổ đất nước Việt Nam. Tuy địa lý Việt Nam nằm ở khu vực Đông Nam Á, nhưng nền văn hoá nhưng lại thuộc vùng văn hóa Đông Á, nên không giống các nước Đông Nam Á khác, Việt Nam chịu nhiều ảnh hưởng từ văn hóa Trung Quốc, và họ của người Việt cũng vậy. Tuy vậy họ người Việt không nhiều như Trung Quốc.

Họ người Việt hầu hết là đơn âm. Một số họ kép có ghi nhận là Tôn Thất, Hoàng Phủ, Âu Dương. Trong đó đặc biệt là họ Tôn Thất vốn là được tách ra từ hậu duệ hoàng tộc nhà Nguyễn, và có truyền thống là đặt cho nữ giới theo họ Tôn Nữ.

Một số họ gồm Ngô, Đinh, Lý, Trần, Lê, Nguyễn đã lập ra những triều đại quân chủ trong lịch sử Việt Nam.

Các họ phổ biến của người Việt
Phần lớn các họ phổ biến ở Việt Nam gắn liền với các triều đại phong kiến Việt Nam. Họ phổ biến nhất của người Việt (tức người Kinh) cũng như của toàn bộ người Việt Nam là họ Nguyễn, là họ của triều đại phong kiến Việt Nam cuối cùng (triều nhà Nguyễn). Theo một thống kê năm 2022 thì họ này chiếm tới khoảng 31.5% dân số Việt Nam (chưa tính tới các họ tách từ dòng tộc nhà Nguyễn là Tôn Thất hay Tôn Nữ). Các họ phổ biến khác như họ Trần, họ Lê, họ Ngô, họ Đinh, nhà Ngô, nhà Đinh, nhà Trần, nhà Hồ, nhà Tiền Lê - Hậu Lê.

Danh sách 15 họ phổ biến của người Việt của Tổng Cục Thống Kê và Điều Tra Dân Số cùng với cuốn sách "100 họ phổ biến ở Việt Nam" của Nhà xuất bản Khoa học Xã hội xuất bản năm 2022 đã thống kê:

Các họ khác của người Việt và họ người sắc tộc thiểu số Việt Nam
Con gái mang họ là tên đệm của cha
Tại xã Sơn Đồng (huyện Hoài Đức), xã Tân Lập (huyện Đan Phượng), xã Cộng Hòa (huyện Quốc Oai) của Hà Nội, và xã Liên Khê, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, có phong tục con gái không mang họ của cha, mà lấy tên đệm của cha làm họ. Từ đó phát sinh các họ như Đắc, Đình, Sỹ, Tri, Ngọc, Văn, Tiếp, Doãn, Quế, Danh, Hữu, Khắc... Phong tục này không áp dụng đối với con trai. Những người dân ở các địa phương này quan niệm rằng họ của cha là họ "mượn", không phải họ gốc, còn tên đệm của cha mới là họ gốc. Con trai luôn mang họ và tên đệm của cha, còn con gái lấy tên đệm của cha làm họ để không bị mất họ.

Lịch sử họ người dân tộc thiểu số Việt Nam
Họ của các cư dân thuộc các sắc tộc thiểu số bản địa ở Việt Nam, thường bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ vật tổ (tô-tem).

Họ người Thái Việt Nam
Theo thống kê điều tra dân số Việt Nam năm 2009, người Thái là sắc tộc đông thứ 3 trong số 54 dân tộc ở Việt Nam. Họ người Thái ở Việt Nam phát triển từ 13 họ gốc ban đầu làː Lò, Lữ, Lường, Quàng, Tòng, Cà, Lỡ, Mè, Lù, Lềm, Ngân, Nông. Ngày nay người Thái Việt Nam có các họː Bạc, Bế, Bua, Bun, Cà, Cầm, Chẩu, Chiêu, Đèo (hay Điêu), Khằm, Leo, Lỡ, Lềm, Lai, Lò, Lô, La, Lộc, Lự, Lừ (họ này có mặt tại huyện Yên Châu, xã Mường Khoa, Ta Khoa huyện Bắc Yên của Sơn La), Lường, Mang, Mè, Nam, Nông, Ngân, Ngu, Nho, Nhọt, Panh, Pha, Phia, Quàng, Sầm, Tụ, Tày, Tao, Tạo, Tòng, Vang, Vì, Sa (hay Xa), Xin,... Một số dòng họ quý tộc có nhiều thế hệ làm thổ tù, phụ đạo các châu kỵ mi biên giới tây bắc Việt Nam như các họː Cầm, Bạc, Xa, Đèo (hay Điêu), Hà, Sầm, Lò,...

Chú thích

Liên kết ngoài
Hiệu ứng Hall lượng tử

Hiệu ứng Hall lượng tử (tiếng Anh: quantum Hall effect) được phát hiện vào năm 1980 bởi Klaus von Klitzing và cộng sự. Hai năm sau, hiệu ứng Hall lượng tử phân số cũng được phát hiện bởi một nhóm nhà thực nghiệm lãnh đạo bởi D. Tsui. Hiệu ứng mới này khiến hiệu ứng Hall lượng tử ban đầu còn được gọi là hiệu ứng Hall lượng tử nguyên.

Hiệu ứng Hall lượng tử nguyên

Lý thuyết Composite Fermion
Đọc thêm
Hiệu ứng Hall

Tham khảo
Núi Đôi Quản Bạ

Núi đôi Quản Bạ hay núi Cô Tiên Quản Bạ là một thắng cảnh ở xã Quản Bạ tỉnh Tuyên Quang.

Vị trí
Núi đôi Quản Bạ nằm bên quốc lộ 4C, cách phường Hà Giang 1 khoảng 40&nbsp;km về phía Bắc, thuộc địa phận xã Quản Bạ, tỉnh Tuyên Quang.

Đặc điểm
Đó là hai quả núi trông như hai trái đào tiên.

Giữa những núi đá trùng điệp và ruộng bậc thang nổi lên hai trái núi có hình dáng, thế đứng ngồ ngộ khiến du khách không khỏi ngỡ ngàng trước vẻ đẹp kỳ vĩ của tạo hoá. Hai trái núi gắn với truyền thuyết Núi Cô Tiên.

Truyền thuyết
Núi Đôi còn gắn với những câu chuyện truyền thuyết được đồng bào các dân tộc nơi đây lưu truyền từ đời này sang đời khác cho đến tận ngày nay. Trong đó có một câu chuyện rất cảm động kể rằng: Xưa kia, ở vùng đất này có một chàng trai người H’mông tuấn tú, có tài thổi đàn môi. Tiếng đàn môi của chàng réo rắt như tiếng suối, ríu rít lảnh lót như tiếng chim rừng, lúc lại sâu lắng, trầm bổng, da diết như tiếng gió giữa đêm khuya cứ bay xa, bay xa mãi. Có một nàng tiên trên thượng giới tên là Hoa Đào xinh đẹp tuyệt trần tình cờ nghe được tiếng đàn môi của chàng đã theo gió trốn xuống trần gian tìm người thổi đàn môi. Phải lòng chàng nên nàng tìm cách ở lại vùng đất này. Họ nên vợ nên chồng và sinh được một bé trai kháu khỉnh.

Xem thêm

Cổng trời Quản Bạ
Núi Đôi (Sóc Sơn)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Núi Bài Thơ

Núi Bài Thơ là một ngọn núi đá vôi thuộc thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Trên núi này còn lưu lại các bài thơ chữ Hán của Lê Thánh Tông khắc trên đá năm 1468, và của Trịnh Cương năm 1729. Các bài thơ này đã đem lại tên gọi cho núi.

Lịch sử hình thành
Núi nằm ven biển, một nửa nằm dưới nước, thuộc khu di sản Vịnh Hạ Long.

Đá núi thành tạo từ các kỷ Carbon - Permi, núi hình thành do vận động tạo núi Tân kiến tạo và kiến tạo hiện đại. Đỉnh cao nhất của núi có hình ngọn mác chĩa lên trời, đấy là cốt + 168 m, phía dưới có nhiều ngọn, nhiều mỏm chông chênh, vách đá dựng đứng, những lèn đá tai mèo nhọn hoắt làm cho núi có một vẻ cổ kính, huyền bí.

Từ nhiều góc độ người ta nhìn thấy núi có lúc dáng như hổ phục, lúc có dáng như sư tử vờn mồi, lúc có dáng như con rồng sắp cất cánh.

Núi Bài Thơ thuở xưa có tên núi Rọi Đèn, tên chữ là Truyền Đăng Sơn. Tương truyền rằng, ngày xưa lính thú gác trên núi hễ có giặc giã đến thì đốt lửa báo về kinh thành. Từ đó xuất hiện tên núi Truyền Đăng.

Từ cuối thế kỷ XIX, trong quá trình khai thác than, thực dân Pháp đã bóc đất đá từ các tầng lò đổ xuống bờ vịnh, lấp dần biển tạo nửa phía Bắc núi Bài Thơ được nối với đất liền, còn nửa phía Nam vẫn là biển. Đầu thế kỷ XXI, do đô thị phát triển, nửa vòng phía Nam cũng đã được bồi đắp, xây dựng cây cầu ôm một phần chân núi Bài Thơ và xây dựng các khu biệt thự liền.

Bản dịch của Hà Minh bài thơ họa của Trịnh Cương:

Biển rộng mênh mang, nước dâng đầy

Núi chìm xuống nước, nước tràn mây

Bàn tay tạo hóa sao khéo dựng

Cảnh đẹp thần tiên một chốn này

Mùi tanh giặc thác còn đâu đó

Cỏ hoa sương khói vẫn còn đây

Ba quân tướng sĩ đều vui vẻ

Bữa tiệc biển khơi chén rượu đầy

Bài thơ của Trịnh Cương được khắc theo lối chữ hành, trên một vách đá nghiêng xuống đất, nên tránh được hủy hoại của nước mưa, đến nay còn rõ nguyên, rất dễ đọc.

Ngoài hai bài thơ trên, còn có bài thơ của Nguyễn Cẩn khắc ngày mùng 3 tháng Chạp năm Canh Tuất (1910). (Nguyên Cẩn người làng Du Lâm, huyện Đông Ngàn, nay là huyện Tiên Sơn,  tỉnh Bắc Ninh, có tên hiệu là Hương Khuê, tác giả nhiều bài thơ chữ Hán, được coi là một trong những nhà thơ xuất sắc cuối thời Nguyễn, đầu thế kỉ XX. Ông làm quan Án sát triều Nguyễn, được vua Nguyễn bổ nhiệm làm Tuần phủ Quảng Yên, tức tỉnh Quảng Ninh ngày nay.)

Thánh Tôn hoàng đế đề thi thạch,

Đông minh chi sơn cao bách xích.

Thiên phong, hải đảo nhật dạ kích,

Ngũ bách niên dư, tự do xích

Họa xưng ngự bút ế hà nhân?

Trịnh Vương vọng ý đồng bất dân.

Ngã lai bạt kiếm, nộ thả sân,

Hu ta hậu Lê chi quân thần!

Ngoài ra đến đầu thế kỷ 20 nhiều tao nhân, mặc khách đi du ngoạn vùng Hạ Long, cũng cho khắc 9 bài thơ nữa, có bài chữ Hán, có bài chữ Quốc ngữ trên những vách đá lân cận. Tổng số bây giờ có 12

Xem thêm
Vịnh Hạ Long
Hang Đầu Gỗ
Hang Sửng Sốt

Tham khảo

Liên kết ngoài
Núi Bài Thơ trên trang mạng Hạ Long
Núi Ngự Bình

Núi Ngự Bình (chữ Hán: 御屏), gọi ngắn gọn là núi Ngự, trước có tên là Hòn Mô hay Núi Bằng (Bằng Sơn); là một hòn núi đất cao 103 m ở bờ phải sông Hương (giữa Cồn Hến và Cồn Giã Viên), cách trung tâm thành phố Huế, Việt Nam 4 km về phía Nam.

Giới thiệu
Núi Ngự có dạng hình thang, đỉnh bằng phẳng, hai bên có hai ngọn núi nhỏ chầu vào gọi là Tả Bật Sơn và Hữu Bật Sơn.

Bởi núi có hình dạng như thế, nên khi chúa Nguyễn Phúc Thái (ở ngôi: 1687-1691) dời thủ phủ Đàng Trong từ làng Kim Long (thuộc huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên) về làng Phú Xuân (chỗ của Kinh thành Huế ngày nay) vào năm 1687, đã dùng núi ấy làm án (chắn ngang) trước thủ phủ.
Về sau, khi chúa Nguyễn Phúc Khoát (ở ngôi: 1738-1765) xây dựng đô thành Phú Xuân (hoàn tất năm 1739), và vua Gia Long xây dựng Kinh thành Huế (1805) cũng đặt núi Bằng làm án.

Sách Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử quán triều Nguyễn viết:
:Ở phía đông bắc Hương Thủy, nổi vọt lên ở quãng đất bằng như hình bức bình phong làm lớp án thứ nhất trước Kinh thành Huế, tục gọi là núi Bằng, đời Gia Long đặt cho tên hiện nay (Ngự Bình), đỉnh núi bằng phẳng, khắp nơi trồng thông.

Sách Đại Nam dư địa chí ước biên của Tổng tài Cao Xuân Dục cũng viết về núi này như sau:
:Núi Ngự Bình, tục gọi là núi Bằng...vuông chằn chặn như bức bình phong, là bức án trọng yếu bậc nhất phía trước Kinh thành...Núi này là một trong 20 thắng cảnh của Kinh đô. (Trong) tập thơ ngự chế của vua Thiệu Trị, có (bài) tên: "Bình lĩnh đăng cao" (Núi Ngự lên cao)
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân, thì từ thời Gia Long, tất cả các quan lại không phân biệt phẩm trật lớn nhỏ, mỗi người đều phải trồng ở Ngự Bình một cây thông, cho nên trải các đời vua, Ngự Bình trở thành một rừng thông vi vu. và vua Thiệu Trị.

Cùng với sông Hương, núi Ngự Bình hòa quyện vào nhau tạo nên vẻ sơn thủy hữu tình của Huế, và đã trở thành biểu tượng của thiên nhiên Huế từ rất lâu. Vì vậy, người ta quen gọi Huế là xứ sở của "sông Hương-núi Ngự".

Có nhiều thơ ca nói đến cặp danh thắng này, trong số ấy có câu:

Núi Ngự không cây, chim ngủ đất.

Sông Hương vắng khách, đĩ kêu trời.

:Đi đâu cũng nhớ quê mình,
:Nhớ sông Hương gió mát, nhớ non Bình trăng treo.

Chú thích

Liên kết ngoài
Núi Ngự Bình
Dãy núi Bạch Mã

cao 300 m trên núi Bạch Mã]]
Núi Bạch Mã hay Dãy Bạch Mã là một dãy núi tạo thành ranh giới tự nhiên giữa thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng, Việt Nam. Dãy núi này nằm trong vườn quốc gia Bạch Mã.

Vị trí
Núi là một phần của Dãy Trường Sơn chạy cắt ra sát biển. Nằm giữa thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng, nơi đây có đèo Hải Vân nổi tiếng nằm cách trung tâm Huế 40&nbsp;km về phía Nam.

Dãy Bạch Mã là ranh giới tự nhiên giữa lãnh thổ phía Bắc với lãnh thổ phía Nam, giữa miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ với miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ, giữa vùng núi Trường Sơn Bắc với vùng núi Trường Sơn Nam
nhỏ|Dãy Bạch Mã, nhìn từ cầu Thuận Phước vào lúc chiều muộn.

Đặc điểm
Núi Bạch Mã có đỉnh cao 1.444 m. Trên đỉnh núi hùng vĩ bốn mùa xanh tươi với thác nước, suối, rừng... Núi Bạch Mã còn là nơi quy tụ nhiều loại động vật và thực vật quý hiếm ở miền nhiệt đới. Bạch Mã nằm cách biển chỉ có 18&nbsp;km nên hòa với không khí của rừng núi là chút hương vị của biển

Lịch sử
Cho đến đầu thế kỷ 20, Bạch Mã chỉ là một khu rừng núi hoang sơ, chưa ai khai phá nhưng đến cuối năm 1925, kế hoạch thành lập và bảo tồn khu vườn quốc gia gần Huế đã làm mọi người chú ý đến vùng núi này.

Một kỹ sư người Pháp là Girard đã tổ chức khai phá vùng núi này vào năm 1932 nhằm phát triển du lịch của Bạch Mã. Sự việc này gia tăng số lượng khu nghỉ mát ở trên núi gồm các biệt thự, khách sạn và kéo theo đó là phát triển giao thông công cộng. Dù vậy các công trình này chủ yếu phục vụ giới thượng lưu có tiền thời đó cùng các quan chức của Pháp.

Sau khi chiến tranh giữa Pháp và Việt Nam kết thúc vào năm 1954, Bạch Mã bị lãng quên khiến các ngôi nhà xây trên núi bị thời gian phá dần. Phải đến năm 1960, chính phủ Việt Nam Cộng hòa quyết định thành lập lại Vườn quốc gia Bạch Mã nhưng chiến tranh tiếp tục kéo dài liên miên. Khu Bạch Mã được dùng làm căn cứ quân sự của quân đội Mỹ trong chiến tranh.

Sau năm 1975, khi hòa bình lập lại, chính phủ đã có nhiều dự án phát triển trồng trọt tại khu này nhưng vẫn thất bại do điều kiện thời tiết. Với sự thành lập chính thức Vườn quốc gia Bạch Mã của chính phủ Việt Nam, Bạch Mã đã dần dần được bảo tồn và phát triển phục vụ du lịch.

Xem thêm
Thác Đỗ Quyên
Đèo Hải Vân
Vườn quốc gia Bạch Mã

Tham khảo
Núi Túy Vân

Núi Túy Vân là một ngọn núi thuộc xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, thành phố Huế.

Vị trí
Núi nằm ở Đông Bắc huyện Phú Lộc, tên cũ là Mỹ Am Sơn, năm 1825 vua Minh Mạng đổi tên là Túy Hoa Sơn, năm 1841 vua Thiệu Trị đổi lại là Túy Vân Sơn có dựng bi ký thắng tích.

Trên đỉnh núi có ngôi cổ tự. Chung quanh khu vực núi có thể tìm thấy một số di vật Champa và dấu vết của một ngôi tháp nổi tiếng của người Champa trên núi Linh Thái, một ngọn núi nằm phía Đông núi Túy Vân

Đặc điểm

Tham khảo
Mắm nhĩ

Mắm nhĩ, mắm nhỉ, còn gọi là mắm kéo lù hay nước mắm cốt là loại nước mắm có độ đạm rất cao, vị ngọt nhẹ, màu vàng rơm đến vàng nhạt, trong và có mùi đặc trưng. Mắm nhĩ ít khi được bán trên thị trường mà thường được các nhà thùng sử dụng để pha đấu với các loại nước mắm thấp đạm khác cho ra các sản phẩm nước mắm thương phẩm.

Chính xác phải gọi là "mắm nhỉ". Sở dĩ gọi là "nhỉ" vì loại nước mắm này đúng nghĩa phải được lấy/hứng từ các giọt nước mắm đầu tiên được "nhỉ" ra, hay nói cách khác là rò rỉ ra từng giọt, từng giọt từ lỗ nùi (lỗ thông) đang bịt kín ở đáy thùng hay lu vại đang chứa cá đã đến thời gian chín có thể lấy nước mắm thành phẩm.

Những giọt mắm nhỉ này có được là do trọng lượng riêng lớn như là hệ quả tất yếu của độ đạm cao lắng xuống đáy thùng chứa và rò rỉ ra ngoài theo quy luật thẩm thấu của chất lỏng nên thường là ngon nhất. Càng lấy nhiều mắm nhỉ thì càng làm giảm độ đạm của lượng nước mắm còn lại trong thùng (hay lu vại) theo nguyên lý bảo toàn... nên các nhà sản xuất chỉ dành lại một ít để dùng riêng hay cho tặng, số còn lại thông thường được đổ trả trở lại vào thùng chứa hay lu vại trước khi thu hoạch nước mắm thành phẩm thấp đạm hơn do dung lượng lớn .

Nguyên liệu chế biến
Nguyên liệu chính và duy nhất để sản xuất nước mắm nhỉ là cá và muối. Nước mắm nhỉ có độ đạm rất cao, màu nâu đỏ và có mùi thơm đặc trưng. Để có được sản phẩm nước mắm nhỉ chất lượng, phần lớn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu cá cơm, muối ướp và thời tiết đặc trưng của từng vùng biển.

Để cho ra được nước mắm nhĩ đạt chuẩn, cá cơm làm nước mắm nhỉ ở giai đoạn trưởng thành, có độ lớn đều. Muối dùng để ướp phải là loại muối tinh khiết và không tạp chất (hoặc rất ít tạp chất).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ướp muối

]]

Ướp muối là một phương pháp bảo quản và chế biến thức ăn bằng cách trộn chúng với muối ăn, nhờ vào khả năng ức chế vi sinh vật gây thối của muối ăn. Ngoài ra, muối ăn cũng có tác dụng làm giảm các ảnh hưởng của các enzym gây hư hỏng. Quá trình ướp muối có thể kết hợp với ướp nước đá lạnh. Đây là một trong những phương pháp bảo quản thực phẩm lâu đời nhất, và hai loại thực phẩm được muối có ý nghĩa lịch sử là cá muối (thường là cá tuyết khô và muối hoặc cá trích muối) và thịt muối (chẳng hạn như thịt xông khói). Các loại rau như đậu và bắp cải cũng thường được bảo quản theo cách này.

Ướp muối được sử dụng vì hầu hết vi khuẩn, nấm và các sinh vật có khả năng gây bệnh khác không thể tồn tại trong môi trường có độ mặn cao, do tính chất ưu trương của muối. Bất kỳ tế bào sống nào trong môi trường như vậy sẽ bị mất nước thông qua thẩm thấu và chết đi hoặc trở nên bất hoạt tạm thời. Muối hạt mịn đắt hơn nhưng cũng hút ẩm nhanh hơn muối thô.

Lịch sử

Nước Anh thời trung cổ
Ướp muối có thể được kết hợp với hun khói để sản xuất thịt xông khói trong các gia đình nông dân. Hướng dẫn bảo quản thịt nai tươi thiệt mạng trong thế kỷ 14 có liên quan bao gồm các động vật với dương xỉ càng sớm càng tốt và mang đến được một nơi mà nó có thể được chặt ra từng khúc, luộc trong nước muối và khô ướp muối để bảo quản lâu dài trong thùng.

Hiện đại
Vào thế kỷ 19, người ta phát hiện ra rằng muối trộn với nitrat (chẳng hạn như Saltpeter) sẽ tạo màu đỏ cho thịt chứ không phải màu xám, và người tiêu dùng thời đó rất ưa chuộng thịt có màu đỏ. Kể từ đó, thực phẩm được bảo quản vẫn tươi ngon trong nhiều ngày, tránh vi khuẩn thối rữa.

Phong tục tôn giáo
Luật ăn kiêng của người Do Thái và Hồi giáo yêu cầu loại bỏ máu từ thịt mới giết mổ. Muối và nước muối được sử dụng cho mục đích trong cả hai truyền thống, nhưng muối phổ biến hơn ở Kosher Shechita (nơi mà tất cả đều được yêu cầu) hơn là ở Halal Dhabiha (như trong hầu hết các trường hợp, chỉ cần rút nước là đủ).

Tham khảo
Mắm nêm

Mắm nêm, còn gọi là mắm cái, là một dạng sản phẩm lên men làm từ con Nêm. Cá được ướp muối, lên men, có thể được tách xương hoặc không, rồi phối trộn với một số loại phụ liệu như thính, thơm (khóm), đường. Mắm nêm thường có hai dạng: dạng nguyên con (cá cơm, cá sơn đỏ...) và dạng xay nhuyễn (cá trích, cá nục, cá liệt...).

Cách làm
Cá cơm tươi rửa sạch, phơi ráo hẳn rồi trộn đều với muối, thêm thính và phụ chất sau đó xếp vào hũ, vại, đậy kín, để đến lúc mắm trở màu đỏ là mắm chín, đưa ra sơ chế thêm đường, ớt, tỏi là ăn được. Để có được mắm ngon, thì đòi hỏi người làm mắm phải có kinh nghiệm cho tỷ lệ cá – muối phù hợp, thường thì tỷ lệ khoảng một ba, tuy nhiên tùy vụ, tùy mẻ cá. Nhiều muối quá thì mắm mặn, không ngon, mà ít quá thì hư mắm. Thời gian ủ mắm cũng chỉ ước chừng là khoảng ba tháng, nhưng cũng có thể lâu hơn, sớm hơn tùy điều kiện thời tiết, môi trường.
Cách ăn

Mắm nêm có thể ăn với hầu hết các món dân dã. Tùy thuộc vào khẩu vị vùng miền, tùy thuộc vào món ăn, cách ăn mà cách pha chế mắm khác nhau, cũng như việc lựa chọn mắm nguyên con, chín dừ, xay nát nhuyễn cho thích hợp. Với món bánh tráng cuốn thịt heo chẳng hạn thì mắm sơ chế được thêm đường, tỏi, ớt băm nhuyễn vào, cho thêm dứa, chanh cho đủ vị.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mam nem trên Danang Cuisine
Mam Nem (Vietnamese Fermented Anchovy Dipping Sauce) trên Wandering Chopsticks
Mắm ruốc

Mắm ruốc là một dạng mắm làm từ ruốc (một loài tôm nhỏ thuộc chi Acetes thuộc họ Sergestidae, bộ Decapoda). Tuy nhiên, màu sắc và mùi vị của mắm ruốc không giống với mắm tôm. Mắm ruốc không tanh bằng mắm tôm, có thể pha thêm nước khi làm nước chấm và có thể dùng làm gia vị khi nấu canh rau tại các nước Đông Nam Á và miền nam Trung Quốc. Ấn Độ và Nhật Bản cũng có loại "mắm ruốc" gọi là "jawla" (tiếng Marathi) và "aki ami/hon ami" (tiếng Nhật).

Cách làm
Mắm ruốc được chọn từ ruốc tươi, to con đem xào sơ với một ít muối hạt. Để vài giờ cho ruốc ngấm muối rồi rải đều ra nong nia, sân xi măng thật sạch, phơi tãi chừng một giờ rồi cho vào cối đá quết thật nhuyễn với muối trắng mịn theo công thức 3 ruốc 1 muối. Xong, cho ra rổ rá, bên dưới có thau, chậu, xoong, nồi hứng nước ruốc rong xuống. Dặt dẽ cho bằng, rắc thêm một lớp mỏng muối bột, đậy vải, ni lông cho kín kẻo ruồi muỗi đẻ vào. Để chừng mươi ngày, mắm lên men chua, thấy ruốc từ màu tím bầm chuyển sang màu đỏ tươi và dậy mùi thơm là mắm đã chín, ăn được. Muốn ruốc thật thơm ngon cần thêm gia vị. Gia vị chủ yếu của mắm ruốc là gừng, riềng giã nhỏ, vắt một ít nước chanh là vừa. Mắm ruốc để ăn không với cơm cũng ngon. Muốn chấm rau, cho thêm ít nước sôi hoặc nước cơm cho loãng ra là có một thứ nước chấm rất đặc trưng của vùng biển.

Xem thêm
Mắm tôm
Mắm tép
Mắm chua
Mắm nêm

Liên kết ngoài
Quy trình làm mắm ruốc truyền thống tại Vũng Tàu.
Thịt chưng mắm ruốc Huế.
Thể loại:Mắm

Mắm là loại thực phẩm làm từ cá hay thủy sản có ướp muối mặn để bảo quản lâu, để ngấu, và không qua nấu lọc.
PSV Eindhoven

| ground = Sân vận động Philips
| capacity = 35.000
| owntitle =
| owner = Marcel Brands
| chairman = Marcel Brands
| chrtitle = Chủ tịch
| manager = Peter Bosz
| mgrtitle = Huấn luyện viên trưởng
| league = Eredivisie
| season = 2024–25
| position = Eredivisie, thứ 1 trên 18 (vô địch)
| current = PSV Eindhoven mùa giải 2025–26
| website = https://www.psv.nl/
| pattern_la1 = _psv2526h
| pattern_b1 = _psv2526h
| pattern_ra1 = _psv2526h
| pattern_sh1 = _psv2526h
| pattern_so1 = _redtop
| leftarm1 = FFFFFF
| body1 = FFFFFF
| rightarm1 = FFFFFF
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _psv2526a
| pattern_b2 = _psv2526a
| pattern_ra2 = _psv2526a
| pattern_sh2 = _psv2526a
| pattern_so2 = _whitetop
| leftarm2 = 14253e
| body2 = 14253e
| rightarm2 = 14253e
| shorts2 = 14253e
| socks2 = 14253e
| pattern_la3 = _psv2526t
| pattern_b3 = _psv2526t
| pattern_ra3 = _psv2526t
| pattern_sh3 = _psv2526t
| pattern_so3 = _psv2526t
| leftarm3 = ffffff
| body3 = ffffff
| rightarm3 = ffffff
| shorts3 = 68614f
| socks3 = 68614f
}}
Philips Sport Vereniging (; ), viết tắt là PSV và được biết đến trên thế giới với tên gọi PSV Eindhoven , là một câu lạc bộ thể thao đến từ Eindhoven, Hà Lan đang chơi ở Eredivisie, hạng đấu cao nhất của bóng đá Hà Lan. Họ được biết đến nhiều nhất với câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp chơi ở giải Eredivisie kể từ khi giải được thành lập vào năm 1956. Cùng với Ajax và Feyenoord, PSV là một trong ba ông lớn thống trị giải Eredivisie.

Câu lạc bộ được thành lập vào năm 1913 với tư cách là đội bóng dành cho các nhân viên công ty Philips. Lịch sử của PSV bao gồm hai kỷ nguyên vàng xoay quanh chức vô địch Cúp UEFA vào năm 1978 và chức vô địch Cúp C1 châu Âu 1987-88 như một phần của cú ăn ba mùa giải vào năm 1988. Đội bóng đã vô địch Eredivisie 24 lần, Cúp KNVB 10 lần và Johan Cruyff Shield 10 lần. Trong suốt những năm qua, PSV gây dựng chính mình như là bước đệm dành cho những cầu thủ đẳng cấp thế giới trong tương lai như Ruud Gullit, Ronald Koeman, Romário, Ronaldo, Phillip Cocu, Jaap Stam, Park Ji-sung, Ruud van Nistelrooy, và Arjen Robben.

Lịch sử
Thành tích
Vô địch Hà Lan: 25
1929, 1935, 1951, 1963, 1975, 1976, 1978, 1986, 1987, 1988
1989, 1991, 1992, 1997, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 2007
2008, 2015, 2016, 2018, 2024
Cúp Quốc gia Hà Lan: 10
1950, 1974, 1976, 1988, 1989, 1990, 1996, 2005, 2012, 2022
Siêu cúp Hà Lan: 11 (Kỉ lục của Hà Lan)
1992, 1996, 1997, 1998, 2000, 2001, 2003, 2008, 2012, 2015, 2016
UEFA Champions League/Cúp C1: 1
1988
Cúp UEFA/Cúp C3: 1
1978
Peace Cup: 1
2003

Cầu thủ
Đội hình đội một
.

Cho mượn

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official clubsite of PSV
Official Supportersclub
Mắm cáy

Mắm cáy là loại mắm làm từ con cáy, một loại cua nhỏ sống chủ yếu ở vùng duyên hải Việt Nam. Mắm cáy có màu nâu đỏ, hương vị đặc trưng, là món ăn dân dã của vùng duyên hải đồng bằng Bắc Bộ.

Nhiều địa phương miền bắc Việt Nam nổi tiếng với loại mắm này như Hải Phòng, Hải Dương, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Thái Bình, Hà Nam, Phú Thọ... được đánh giá là một nét độc đáo của ẩm thực Việt Nam.

Cách làm
Mắm cáy có 2 loại chính là mắm cáy trong và mắm cáy xổi.

Nguyên liệu
Nguyên liệu chính là cáy, muối trắng, thính gạo và có thể thêm một ít men rượu.

Cách làm
Mắm cáy trong người ta chỉ chế biến cáy sơ, làm sạch và ủ với muối trong các chum lớn, thời gian ủ kéo dài hàng năm, nước mắm trong suốt, có màu vàng cánh kiến đặc trưng.

Mắm cáy xổi làm từ cáy sau khi được làm sạch, để ráo nước, lột yếm, bóc trứng, người ta xay hoặc giã cáy cho thật nhuyễn trong cối đá, rồi trộn muối (theo tỉ lệ 3 bơ cáy - 1 bơ muối), bóp kỹ. Sau đó, cho vào lọ sành hay chum vại, ủ kín ở nơi khô ráo thoáng mát, tránh để ruồi nhặng bâu hay nước mưa lẫn vào mắm. Khoảng mươi ngày sau, đem lọ mắm ra phơi. Ban ngày phơi nắng, ban đêm phơi sương, phơi chừng một tuần thì ngấu. Khi ngấu, người ta trộn thêm thính gạo và một ít men rượu loại ngon. Men rượu có tác dụng khử mùi hôi của cáy và tạo mùi thơm cho mắm cáy.

Các món ăn sử dụng mắm cáy
Mắm cáy có thể sử dụng để nêm nếm vào canh nấu với 1 trong các loại rau cải hoặc hòa mắm với tỏi ớt bằm nhuyễn, bột ngọt, nước chanh quậy tan đều dùng để chấm các món động vật và thực vật luộc, hay món gỏi, dưa chua hoặc có thể ăn trực tiếp với cơm. Phổ biến nhất là:
Chấm rau, củ quả luộc: cách sử dụng phổ biến nhất của mắm cáy là dùng làm nước chấm cho các loại sau củ quả luộc như (rau muống, rau khoai lang, rau dền,...), dưa muối, cà muối chấm mắm cáy.
Bún mắm cáy: Bún ăn với mắm cáy, thịt ba chỉ luộc, giò lụa, và ít rau kinh giới.

Xem thêm
Mắm tôm
Mắm ruốc

Tham khảo
Khi đàn ông có bầu

Khi đàn ông có bầu (tựa tiếng Anh: When Men Get Pregnant) là một bộ phim hài hước - giả tưởng - tâm lý của Việt Nam chuyển thể từ vở kịch cùng tên của Sân khấu kịch Sài Gòn do Phạm Hoàng Nam làm đạo diễn, được công chiếu vào dịp Tết Nguyên Đán năm 2005. Phim có sự góp mặt của nhiều diễn viên hài, ca sĩ và diễn viên điện ảnh Việt Nam.

Nội dung
Hùng là một chàng công tử trong gia đình giàu có, anh đang yêu cô nhân viên tiệm áo cưới tên Duyên. Trong chuyến đi chơi ở Đà Lạt, hai người ngủ với nhau và Duyên có thai. Hùng biết chuyện liền kêu Duyên phá thai khiến cô nổi giận và bỏ đi xa, trong lúc đuổi theo Duyên thì Hùng bị xe tông gãy chân.

Ca phẫu thuật của Hùng đã thành công, sau đó anh được đưa về nhà nằm nghỉ chờ bình phục trở lại. Suốt thời gian nằm ở nhà, Hùng đã nằm mơ, trong giấc mơ anh thấy tất cả đàn ông xung quanh cuộc sống anh đều mang bầu thay vợ. Những chuyện hài hước cũng như những chuyện rắc rối lần lượt xảy ra. Hùng lúc này đã hiểu con cái quan trọng như thế nào trong lòng bậc cha mẹ.

Khi tỉnh lại, Hùng hối hận và quyết định đi tìm Duyên. Hùng đến chỗ làm của Duyên thì mới biết là cô đã nghỉ làm. Hùng ra đến tận Đà Lạt gặp lại Duyên, lúc này cô đã sinh con. Hùng đưa hai mẹ con Duyên về lại Sài Gòn và làm đám cưới với Duyên. Từ đó họ sống hạnh phúc bên nhau.

Diễn viên

Nguyễn Phi Hùng vai Hùng
Kim Thư vai Duyên
NSND Việt Anh vai Ông Việt
Hồng Nga vai Bà Việt
Tấn Beo vai Tấn
Trương Ngọc Ánh vai Kiều
NSƯT Bảo Quốc vai Ông Hoài
NSND Ngọc Giàu vai Bà Hoài
Bảo Chung vai Bảo
NSND Hồng Vân vai Hồng
Phước Sang vai A Coóng
Phương Thanh vai A Lìn
Quyền Linh vai Hoàng
Thúy Nga vai Tú
Hữu Nghĩa vai Nghĩa
Kim Khánh vai Phượng
NSƯT Nguyễn Chánh Tín vai Bác sĩ khám thai
Hoàng Sơn vai Bác sĩ phá thai
Việt Hương vai Y tá Hương
NSƯT Mỹ Uyên vai Bạn của Duyên
Hữu Bình vai Anh chàng bán báo
Chi Bảo vai Anh chàng xích lô
Tấn Bo vai Anh chàng xích lô
Huỳnh Anh Tuấn vai Anh chàng xe ôm
NSƯT Kim Ngọc vai Bà già đánh tennis (†)
Anh Vũ vai Người bán gà (†)
Hồng Tơ vai Người lượm banh tennis
Minh Thuận vai Ca sĩ Minh Thuận (†)
Trọng Phúc vai Ca sĩ Trọng Phúc
Phương Dung vai Người giúp việc
Mạc Can vai Ông quản gia
Hữu Lộc vai Công nhân vệ sinh (†)
Mỹ Chi vai Bà bầu đi đường
Tấn Hoàng vai Người đi đường
Thanh Tùng vai Người đi đường
Nguyễn Hoàng vai Dân chơi
Kiều Mai Lý vai mẹ bệnh nhân
Lê Giang vai chị bệnh nhân
Ngân Quỳnh vai Ca sĩ
Phong Phú vai Bạn của Duyên

Bài hát trong phim
Tôi là ai? Em là ai? (Kasim Hoàng Vũ thể hiện) - nhạc rock, bài hát mở đầu phim.
Mùa hạ mãi xa (Minh Thuận thể hiện) - nhạc ballad.
Anh sẽ tìm em (Nguyễn Phi Hùng thể hiện) - nhạc ballad, bài hát kết thúc phim.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Khi đàn ông có bầu - VnExpress
Từ thông

Từ thông là thông lượng đường sức từ đi qua một diện tích.Từ thông liên hệ trực tiếp với mật độ từ thông. Từ thông là tích phân của tích vô hướng giữa mật độ từ thông với véctơ thành phần diện tích, trên toàn bộ diện tích.

Ký hiệu toán và đơn vị đo lường
Từ thông có ký hiệu \Phi_m \ . Trong hệ đo lường quốc tế, đơn vị đo từ thông là Weber (Wb), và đơn vị đo mật độ từ thông là Weber trên mét vuông, hay Tesla.

:\Phi_m \equiv \int \!\!\! \int \mathbf{B} \cdot d\mathbf S\,

Với:
\Phi_m \ là từ thông
B là mật độ từ thông
: Hướng của véctơ B theo quy ước là từ cực nam lên cực bắc của nam châm, khi đi trong nam châm, và từ cực bắc đến cực nam, khi đi ngoài nam châm.

Định luật Gauss
Định luật Gauss cho từ trường, một trong bốn phương trình Maxwell, nói rằng tổng từ thông qua một bề mặt đóng bằng không. Kết quả này tương đương với việc công nhận đơn cực từ không đo được.

Thể hiện trên công thức toán học:
:\nabla \cdot \mathbf{B}=0\,
Suy ra:
:\oint \!\!\! \oint_{\partial V} \mathbf{B} \cdot d\mathbf{S}=\iiint_V \nabla \cdot \mathbf{B} \, d\tau = 0

Định luật cảm ứng Faraday
Thay đổi theo thời gian của từ thông xuyên qua một vòng dây điện sẽ gây ra một lực điện động theo định luật cảm ứng Faraday:
: \mathcal{E} = \oint \mathbf{E} \cdot d\mathbf{s} = -{d\Phi_m \over dt}
Với:
\mathcal{E} là lực điện động
E là cường độ điện trường
ds là thành phần quãng đường trên dây dẫn điện
\Phi là từ thông xuyên qua vòng dây
t là thời gian

Đây là nguyên lý hoạt động của các máy phát điện, máy biến thế, ăng ten...

Xem thêm
Mật độ từ thông
Phương trình Maxwell
Định luật Gauss
Đơn cực từ
Lượng tử từ thông

Tham khảo
Phúc Âm

Trong Kitô giáo, Phúc Âm (tiếng Hy Lạp: euangélion, nghĩa là "tin tức vui mừng hay tốt lành"), còn gọi là Tin Mừng hay Tin Lành hay trong tiếng Việt cổ gọi là sách E-vang, là thông điệp về Nước Trời (Vương quốc của Thiên Chúa), và về sự chết và sự sống lại của Chúa Giêsu, cũng như về sự hòa giải của loài người với Thiên Chúa. Khái niệm này còn có thể bao gồm sự hiện xuống của Chúa Thánh Linh trên các tín hữu và sự trở lại của Chúa Giêsu.

Thông điệp phúc âm được kể lại thành một câu chuyện trong cả bốn sách Phúc Âm và được diễn giải thần học trong các thư tín Tân Ước. Thông điệp này liên quan tới hành động cứu chuộc của Thiên Chúa qua sự hy sinh trên thập tự giá và sự sống lại từ cõi chết của Chúa Giêsu.

Thần học Kitô giáo trình bày Phúc Âm về sự cứu rỗi trong Chúa Giêsu Kitô không phải là một ý niệm mới, nhưng là điều đã được tiên báo xuyên suốt Cựu Ước và thậm chí đã được báo trước tại thời điểm sự sa ngã của loài người trong vườn địa đàng như được trình thuật tại sách Sáng Thế Ký 3:14-15, và được gọi là Phúc Âm tiên khởi.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài