undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Thuật toán CYK

CYK viết tắt của từ Cocke-Younger-Kasami, là một thuật toán dùng để xác định xem một xâu có được tạo ra (hay đoán nhận) bởi một văn phạm phi ngữ cảnh hay không (context-free grammar). Thuật toán này được sử dụng rất nhiều trong phân tích ngôn ngữ tự nhiên.

CYK là thuật toán bottom-up và chi phí là O(n³) trong trường hợp tồi nhất với n là độ dài xâu phân tích.

Giải thuật

Vào: Văn phạm G = (N, T, S, P) dạng chuẩn Chomsky, không chứa sản xuất trống, xâu vào w = a1a2... an € T+

Ra: Bảng phân tích T đối với w sao cho tij chứa A khi và chỉ khi

A →+ aiai+1... ai+j-1

Thuật toán

```

For i = 1 to n do ti1 = { A|A → ai € P }

For j = 2 to n do

For i = 1 to n – j +1 do

For k = 1 to j - 1 do

tij = { A| A → BC € P, B → tik và C → ti+k,j-k }

```

Nếu S € t1n thì w € L(G).

Ví dụ:

Tham khảo
Ngũ cốc

, vị thần cai quản việc bếp núc, và các vị thần theo truyền thống.]]
Ngũ cốc (tiếng Trung Quốc: phồn thể: }}, giản thể: }}, bính âm: wǔgǔ): ban đầu, trong thời kỳ Trung Quốc cổ đại, là tên gọi chung để chỉ năm loại thực vật với hạt có thể ăn được, sau này là cụm từ hay được dùng để gọi chung cho các loại cây lương thực hay sản phẩm chính thu được từ chúng. Tuy nhiên, trong cách hiểu của các dân tộc chịu ảnh hưởng từ nền văn hóa Trung Hoa thì khái niệm về ngũ cốc không hoàn toàn giống nhau. Tại Trung Quốc, tồn tại 2 thuyết cơ bản hơi khác nhau một chút về ngũ cốc. Ngoài thuyết về ngũ cốc còn có các thuyết lục cốc, cửu cốc. Tuy nhiên, thuyết về ngũ cốc chiếm ưu thế, có thể là do nó có liên quan tới học thuyết về Ngũ Hành.
Từ nguyên
Thuyết về ngũ cốc đã có mầm mống sơ khai trong Luận Ngữ, tuy nhiên trong Kinh Thi, Kinh Thư chỉ đề cập tới "bách cốc" (100 loài thực vật để ăn) mà không thấy nói gì tới "ngũ cốc". Thuật ngữ ngũ cốc chỉ xuất hiện trong các tác phẩm từ thời nhà Hán.

Nội dung
Về nội dung của ngũ cốc, có hai thuyết. Một thuyết liệt kê ngũ cốc bao gồm đạo (稻 lúa-Oryza spp.), thử (黍 kê Proso-Panicum miliaceum), tắc (hay túc 粟, kê vàng hoặc ngô), mạch (麥 bao gồm đại mạch, tiểu mạch, hắc mạch và yến mạch), thục (菽 đậu tương). Nhưng căn cứ vào các ghi chép trong Kinh Lễ thì ngũ cốc lại bao gồm ma (hạt gai dầu), thử, tắc, mạch, thục. Hai thuyết này chỉ khác nhau ở chỗ một thuyết thì có lúa gạo nhưng không có gai dầu, còn thuyết kia thì có gai dầu nhưng không có lúa gạo. Khi kết hợp cả hai thuyết này lại sẽ có đạo, thử, tắc, mạch, thục, ma là sáu loại lương thực. Tác phẩm Lã Thị Xuân Thu (thế kỷ 3 TCN) thời Chiến Quốc có 4 thiên đàm luận về nông nghiệp, trong đó thiên "thẩm thì" bàn về các loại cây trồng có hòa (tắc), thử, đạo, ma, thục, mạch tổng cộng 6 chủng loại; còn trong thiên "thập nhị kỉ" bàn về tác vật, cũng có 6 chủng loại.

Cách hiểu trong tiếng Việt hiện đại
Trong tiếng Việt hiện đại, ngũ cốc có thể được hiểu theo nghĩa rộng là tên gọi chung các loài cây có hạt dùng làm lương thực (một phần của nhóm cây lương thực) hoặc hiểu theo nghĩa hẹp là năm loại cây có hạt dùng để ăn (kê, đậu, ngô, lúa nếp, lúa tẻ).

Bên cạnh đó, có xu hướng đồng nhất ngũ cốc với thuật ngữ cereal trong tiếng Anh. Theo quan điểm của ISO, ngũ cốc (cereal) được hiểu là hạt của cây trồng thuộc họ Hòa thảo như lúa, lúa mì, lúa mạch, đại mạch, yến mạch, kê, ngô v.v…, không bao gồm các loại hạt đậu, vừng, lạc.

Xem thêm
Lục súc
Lục cốc
Cây lương thực
Hoa màu và hoa lợi
Ngũ cốc nguyên cám
Ngũ cốc tinh chế
Buôn bán ngũ cốc

Chú thích
Subhash Kak

Subhash Kak (1947-) là nhà thơ, triết gia người Ấn Độ. Kak sinh tại Srinagar, Kashmir.

Subhash Kak là giáo sư và trưởng Vụ Khoa học Máy tính tại Oklahoma State University ở Stillwater.
Sinh ra ở Srinagar, Kashmir, ông hoàn thành bằng tiến sĩ Kỹ thuật Điện từ Viện Công nghệ Ấn Độ, Delhi, và sau đó gia nhập nó như là một giáo sư. Trong thời gian 1979-2007, ông được với Louisiana State University, Baton Rouge, nơi ông phục vụ gần đây nhất là Donald C. và T. Elaine Delaune sắc Giáo sư điện và Kỹ thuật Máy tính.
nghiên cứu kỹ thuật của ông là trong các lĩnh vực lý thuyết thông tin, mạng thần kinh, và thông tin lượng tử. Ông cũng đã viết về lịch sử của khoa học và nghệ thuật Ấn Độ. Điều này làm việc cũng như giải quyết một nghịch lý sinh đôi của lý thuyết tương đối đã nhận được sự chú ý đáng kể trên báo chí phổ biến.

Tác phẩm của ông đã được giới thiệu trong phương tiện truyền thông phổ biến bao gồm các kênh Discovery và Lịch sử, PBS, Hà Lan truyền hình công cộng Ohm, và gần đây nhất trong một phim tài liệu về âm nhạc (www.ragaunveiled.com). Ông đã viết về triết lý của tâm và cho thấy làm thế nào đệ quy đóng vai trò cơ bản trong nghệ thuật, âm nhạc và thẩm mỹ.

Ông là tác giả của 12 cuốn sách trong đó gần đây nhất là "Kinh Bát Nhã: cách ngôn của Intuition." Ông cũng là tác giả của 6 cuốn sách của câu thơ. Những cuốn sách này đã được dịch sang tiếng Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Hàn Quốc, và Serbia. Các học giả Ấn Độ phân biệt Govind Chandra Pande đã so sánh thơ của ông đến đó của William Wordsworth.

Trong số các giải thưởng của ông bao gồm Hội đồng Anh viên (1976), Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Huy chương của Viện Hàn lâm Khoa học Ấn Độ (1977), giải thưởng Kothari (1977), UNESCO Tokten Award (1986), giải thưởng Goyal (1998), viên quốc gia của Viện Ấn Độ nâng cao học (năm 2001), và sinh viên sắc của IIT Delhi (2002).

Tham khảo
Tập tin:Main page - Vietnamese Wikipedia 20071216.png

Đối với biểu trưng Wikimedia

Đối với :Hình:IndonesiaBali.png và các nội dung khác của Wikipedia

Đối với các hình khác (đều PVCC)
Quốc kỳ Hoa Kỳ:
Emile Zola:
| source =
| date =
| author =
| permission =
| other_versions =
}}
Võ Quảng

| birth_place = Đại Lộc, Quảng Nam, Đông Dương thuộc Pháp
| death_date =
| death_place = Hà Nội, Việt Nam
| occupation = Nhà văn, dịch giả
| magnum_opus = Quê nội (1973)
| nationality = Việt Nam
| ethnicity = Kinh
| citizenship = Việt Nam
}}
Võ Quảng (1 tháng 3 năm 1920 - 15 tháng 6 năm 2007), là một nhà văn nổi tiếng của Việt Nam. Sự nghiệp văn chương của ông chủ yếu tập trung về đề tài thiếu nhi. Ông cũng là người đầu tiên dịch tác phẩm Đôn Kihôtê sang tiếng Việt dưới bút danh Hoàng Huy từ năm 1959. Ông được nhà nước Việt Nam trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007.

Ngoài sáng tác thơ và truyện, Võ Quảng còn viết kịch bản cho phim hoạt hình như Sơn Tinh Thủy Tinh và Những chiếc áo ấm. Ông cũng đã dịch một số tác phẩm kinh điển của thế giới sang tiếng Việt, bao gồm Truyện Đông Ky-sốt và Người anh hùng rừng Séc Vút.

Cuộc đời và sự nghiệp văn chương
Ông sinh ngày 1 tháng 3 năm 1920, tại xã Đại Hòa huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam. Năm 1935, trong khi đang theo học Tú tài ở Quốc học Huế, ông tham gia tổ chức Thanh niên Dân chủ ở Huế. Năm 1939, làm tổ trưởng tổ Thanh niên Phản đế ở Huế. Tháng 9 năm 1941, bị chính quyền Pháp bắt giam ở nhà lao Thừa Phủ, sau đó bị đưa đi quản thúc vô thời hạn ở quê nhà. ...

Sau khi Cách mạng tháng Tám 1945 nổ ra, ông được chính quyền Việt Minh cử làm ủy viên Tư pháp thành phố Đà Nẵng. Khi quân Pháp tái chiếm Nam Bộ, ông được cử vào chức vụ Phó chủ tịch Ủy ban Hành chính kháng chiến thành phố Đà Nẵng. Từ năm 1947 đến 1954, làm Hội thẩm chính trị (tức là Phó Chánh án) tòa án quân sự miền Nam Việt Nam. Thời gian này, ông cũng có sáng tác một số tác phẩm thơ dành cho thiếu nhi.

Sau khi tập kết ra Bắc, ông được điều về công tác ở chức vụ Ủy viên Ban nhi đồng Trung ương, phụ trách văn học cho thiếu nhi. Ông là một trong những người tham gia sáng lập và từng giữ chức Giám đốc Nhà xuất bản Kim Đồng. Một thời gian sau đó, ông được cử làm Giám đốc Xưởng phim hoạt hình Việt Nam. Năm 1965, ông được kết nạp làm Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Năm 1968, ông về công tác tại Bộ Văn hóa, năm 1971, về Hội Nhà văn Việt Nam, được phân công làm chủ tịch Hội đồng Văn học Thiếu nhi Hội Nhà văn Việt Nam và giữ chức vụ này đến khi về hưu...

Năm 2007, ông được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật.

Tác phẩm
Nhà văn Võ Quảng là người viết nhiều truyện và thơ cho thiếu nhi với nhiều tác phẩm được các thế hệ yêu thích như:

Tảng sáng truyện 1976
Cái thăng truyện 1961
Thấy cái hoa nở (thơ 1962)
Chỗ cây đa làng (1964)
Nắng sớm (thơ, 1965)
Cái Mai (1967)
Những chiếc áo ấm (truyện 1970)
Anh Đom đóm (thơ, 1970)
Măng tre (thơ, lô lô lô)
Quê nội (truyện 1974)
Bài học tốt (truyện, 1975)
Gà mái hoa (thơ 1957)
Tảng sáng (truyện 1976)
Quả đỏ (thơ 1980)
Vượn hú (truyện 1993)
Ánh nắng sớm (thơ 1993)
Kinh tuyến, vĩ tuyến (truyện 1995)
Sơn Tinh Thủy Tinh, Con 2 (kịch bản phim hoạt hình).
Vượt thác (trích từ chương XI của truyện Quê nội)
Ngoài ra, ông còn có bài thơ đồng dao "Mời vào" cho trẻ em rất nổi tiếng.

Chú thích

}}
Joseph Hooker

|placeofbirth=Hadley, Massachusetts
|placeofdeath=Garden City, New York
|image=Joseph-Hooker.jpg
|caption=Joseph Hooker
|nickname=Fighting Joe
|allegiance=Quân đội Hoa Kỳ
|serviceyears=1837 - 18531859 - 1866
|rank=Thiếu tướng
|commands=Binh đoàn PotomacXX Corps
|unit=
|battles=Chiến tranh SeminoleChiến tranh Hoa Kỳ-MexicoNội chiến Hoa Kỳ- Trận Antietam- Trận Chancellorsville- Chiến dịch Chattanooga- Trận Atlanta
|awards=
|laterwork=
}}

Joseph Hooker (13 tháng 11 năm 1814 &ndash; 31 tháng 10 năm 1879), là tướng lĩnh quân đội Liên bang miền Bắc thời Nội chiến Hoa Kỳ. Tuy ông lập nhiều chiến công nhỏ trong cuộc chiến, ông thường được lịch sử nhắc đến trong trận Chancellorsville (năm 1863) nơi ông bị tướng miền Nam Robert E. Lee đánh đại bại, tổn thất nặng nề.

Tham khảo
Phương Vy

| nơi sinh = Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
| quốc tịch =
| nghề nghiệp = Ca sĩ
| năm hoạt động = 2007 – nay
| người hôn phối =
| con cái = 1
| module =
}}
}}

Nguyễn Ngọc Phương Vy (sinh ngày 27 tháng 8 năm 1987), thường được biết đến với nghệ danh Phương Vy, là một nữ ca sĩ người Việt Nam. Là quán quân mùa đầu tiên tại cuộc thi Vietnam Idol, cô cũng là người đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Asian Idol.

Tiểu sử
Thời sinh viên, Vy đã đoạt giải nhì giọng ca học đường Tuổi đời mênh mông và giải nhất cuộc thi Thần Tượng Âm nhạc Việt Nam - Vietnam Idol 2007. Phương Vy đại diện Việt Nam tham gia Asian Idol, nhưng thất bại trước Hady Mirza của Singapore.

Vietnam Idol
Phương Vy là thí sinh duy nhất của mùa thi Vietnam Idol chưa một lần rơi vào nhóm không an toàn. Vượt qua Nguyễn Ngọc Ánh với tỉ lệ bình chọn 53,44%, Phương Vy chính thức trở thành người chiến thắng đầu tiên của loạt chương trình Thần tượng âm nhạc: Vietnam Idol. Cô nhận được số tiền thưởng trị giá $10.000 và hợp đồng thu âm với công ty Music Faces, cùng các hợp đồng quảng cáo với các công ty khác sau đó.

Các bài hát sử dụng

"Mặt trời dịu êm"
"Dẫu có lỗi lầm"
"Đường xưa" - Piano Group 2
"60 năm cuộc đời" - Y Vân - Tuần 1
"Rồi mai thức giấc" - Tường Văn - Tuần 2
"Tôi tìm thấy tôi" - Đức Trí - Tuần 3
"Tạm biệt" - Hồ Hoài Anh - Tuần 4
"Xin cho tôi" - Trịnh Công Sơn - Tuần 5
"Chị tôi" - Trọng Đài - Tuần 5
"Ngỡ đâu tình đã quên mình" - Lê Hựu Hà - Tuần 6
"Đêm đô thị" - Y Vân - Tuần 6
"Mong ước kỷ niệm xưa" - Xuân Phương - Tuần 7
"Nhé anh" - Nguyễn Hà - Tuần 7
"Từng ngày dài" - Đức Trí - Tuần 8
"Thương nhau ngày mưa" - Tuần 8
"Nếu có yêu tôi" - Tuần 8
"60 năm cuộc đời" - Y Vân - Tuần 9
"Rồi mai thức giấc" - Tường Văn - Tuần 9
"Nụ cười và những ước mơ" - Đức Trí - Tuần 9

Asian Idol
Sau chiến thắng ở sân chơi Vietnam Idol, Mùa 1, Phương Vy được đại diện cho Việt Nam tham gia Asian Idol, được tổ chức vào hai ngày 15 và 16 tháng 12 năm 2007, nhưng chịu thất bại trước Hady Mirza của Singapore.

Các bài hát sử dụng
"River Deep - Mountain High", Ike & Tina Turner
"Lúc mới yêu", Phương Vy
"I Love Rock 'n' Roll", The Arrows - Biểu diễn cùng Siu Black
"Wavin' Flag" - Biểu diễn cùng K'naan

Danh sách đĩa hát

Album
2008: Lúc mới yêu
2009: Có đôi lần
2009: Khung trời dấu yêu - Album tam ca Phương Vy, Quốc Thiên, Anh Khang
2010: Mùa thu cho em - Phương Vy, Lê Hiếu
2011: Phương Vy 20 + 2

Single
2008: "Chuyện về người con gái"
2012: "Quên một người"

Video clip
2008: Lúc mới yêu
2008: Em biết
2009: Có đôi lần
2009: Bao lời yêu
2010: Mở ngày hứng khởi - Phương Vy, Tiến Đạt, Thái Trinh
2010: Âm nhạc tâm hồn - Phương Vy, Rapsoul
2011: La Vy
2011: Vui Ngày Mới - Phương Vy, Noo Phước Thịnh
2011: Chạm Lấy Ước Mơ - Phương Vy, Văn Mai Hương, La Thăng
2012: Đừng Bối Rối - Phương Vy
2012: Ngày Em Hát - Phương Vy
2012: Quên Một Người - Phương Vy
2013: Em Vẫn Còn Yêu Anh - Phương Vy

Đời tư
Phương Vy kết hôn với một người Mỹ tên là Sean Trace sau 3 năm hẹn hò, vào ngày 7 tháng 3 năm 2015 tại Phan Thiết. Hiện họ đã có một cô con gái tên là Ailani (sinh 2016). Chồng cô hiện làm trong lĩnh vực sản xuất phim.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Phuong Vy Idol trên Youtube.
Pierre Gustave Toutant Beauregard

Pierre Gustave Toutant Beauregard (28 tháng 5 năm 1818 – 20 tháng 2 năm 1893), là người vùng Louisiana, đại tướng của quân đội Hoa Kỳ, trong Nội chiến Hoa Kỳ là chỉ huy quân đội của Liên minh miền Nam (với biệt hiệu "Napoleon áo xám"). Ông còn là nhà văn, chính khách Hoa Kỳ và nhà sáng tạo.

Beauregard là người khởi đầu cuộc Nội chiến Hoa Kỳ khi ông đem quân đến tấn công đồn Sumter của Liên bang miền Bắc ngày 12 tháng 4 năm 1861. Ba tháng sau, ông chiến thắng trong trận Bull Run thứ nhất tại Manassas, Virginia.

Beauregard chỉ huy nhiều đơn vị quân sự trên Mặt trận miền Tây, tham chiến trận Shiloh (Tennessee), cuộc bao vây Corinth (bắc Mississippi). Nhưng công trạng lớn nhất của ông là phòng thủ thủ phủ Richmond của chính phủ miền Nam vào tháng 6 năm 1864 khi quân miền Bắc kéo lực lượng hùng hậu đến đánh. Vì xích mích cá nhân với cấp trên (đặc biệt là tổng thống miền Nam Jefferson Davis), Beauregard không tham gia nhiều vào tham mưu chiến lược của quân Liên minh miền Nam.

Tuy tên đầy đủ của ông là Pierre Gustave Toutant Beauregard, Beauregard thường chỉ ký tên gọn là G.T. Beauregard.

Chú thích
David Farragut

David Glasgow Farragut (5 tháng 7 năm 1801 – 4 tháng 8 năm 1870) là sĩ quan hải quân cao cấp đầu tiên tham chiến trong Nội chiến Hoa Kỳ, qua các chức chuẩn đô đốc, phó đô đốc và đô đốc của hải quân Hoa Kỳ.

Ngày 24 tháng 4 Farragut đem 17 chiến thuyền theo sông Mississippi lên đánh chiếm New Orleans, một hải cảng quan trọng của quân Liên minh miền Nam.

Farragut cũng nổi tiếng qua giai thoại có lẽ khó tin là trong trận hải chiến tại Mobile Bay, ông ra lệnh: Kệ cha ngư lôi, cứ phóng hết ga! (tiếng Anh: "Damn the torpedoes, full speed ahead!").

Chú thích
James Longstreet

|placeofbirth=Quận Edgefield, Nam Carolina
|placeofdeath=Gainesville, Georgia
|image=James Longstreet.jpg
|caption=James Longstreet
|nickname=Old Pete
|allegiance=Quân đội Hoa KỳLiên minh miền Nam
|serviceyears=1842 - 1861 (USA), 1861 - 1865 (CSA)
|rank=Thiếu tướng
|commands=Quân đoàn 1 Binh đoàn Bắc Virginia
|unit=
|battles=Chiến tranh Hoa Kỳ-MexicoNội chiến Hoa Kỳ
|awards=
|laterwork=Hải quan New Orleans, Đại sứ Hoa Kỳ tại Đế quốc Ottoman, Chính ủy đường Tàu hỏa
}}

James Longstreet (8 tháng 1 năm 1821 &ndash; 2 tháng 1 năm 1904) là một tướng xuất sắc của quân đội Liên minh miền Nam, dưới chỉ huy của tướng Robert E. Lee (tướng Lee thường gọi ông với biệt hiệu "Ngựa chiến Già"). Longstreet chỉ huy các đơn vị lữ đoàn thuộc Binh đoàn Bắc Virginia trên Mặt trận miền Đông. Ông cũng tham gia Mặt trận miền Tây dưới chỉ huy của tướng Braxton Bragg (Binh đoàn Tennessee). Sử gia Jeffry D. Wert cho rằng Longstreet là tướng chỉ huy cấp lữ đoàn tài giỏi nhất trong tất cả các tướng lãnh hai bên Nội chiến Hoa Kỳ.

Longstreet lập chiến công trong nhiều trận chiến, trận Bull Run thứ nhì, trận Fredericksburg, trận Chickamauga. Ông cũng chứng tỏ khả năng quân sự của mình trong Chuỗi trận Bảy ngày, trận Antietam. Ông bị thương nặng trong trận Wilderness. Khi quân miền Nam lâm vào thế thua, Longstreet tự chỉ huy quân của mình tại Knoxville, Tennessee nhưng bị thua thê thảm.

Trong trận Gettysburg Longstreet không tán thành chiến thuật của trướng Lee và miễn cưỡng chỉ huy quân bộ miền Nam trong cuộc tập kích quân miền Bắc và bị thua nặng nề.

Sau cuộc nội chiến Longstreet làm ngoại giao và hành chính cho chính phủ Hoa Kỳ.

Nhiều người thuộc miền Nam Hoa Kỳ căm ghét ông vì thấy ông là tướng miền nam duy nhất trở thành scalawag: ông đổi lập trường chính trị, theo Đảng Cộng hòa, đi lại mật thiết với đối phương thời chiến là tổng thống Ulysses S. Grant; và những lời ông chỉ trích tướng Robert E. Lee trong sách hồi ký của mình. Nhiều học giả còn đổ tội cho ông là nguyên nhân chính làm Liên minh miền Nam bị thua trận Gettysburg và do đó thua cả cuộc chiến.

Chú thích

Tham khảo
Connelly, Thomas L., and Barbara L. Bellows, God and General Longstreet: The Lost Cause and the Southern Mind, Louisiana State University Press, 1982, ISBN 0-8071-1020-5.
Freeman, Douglas S., Lee's Lieutenants: A Study in Command (3 volumes), Scribners, 1946, ISBN 0-684-85979-3.
Freeman, Douglas S., R. E. Lee, A Biography (4 volumes), Scribners, 1934.
Piston, William G., Lee's Tarnished Lieutenant: James Longstreet and His Place in Southern History, University of Georgia Press, 1990, ISBN 0-8203-0907-9.
Liên kết ngoài

The Longstreet Chronicles
The Longstreet Society
Military biography of James Longstreet from the Cullum biographies
Original Document: James Longstreet's Signature on The Confederate Surrender at Appomattox, Virginia 10 tháng 4 năm 1865
James Longstreet: Robert E. Lee's Most Valuable Soldier article by Jeffry D. Wert
Tân Lạc (huyện)

| diện tích = 523 km²
| dân số = 86.889 người
| thời điểm dân số = 2019
| mật độ dân số = 274 người/km²
| dân tộc = Mường, Kinh, Thái, Dao
| vùng = Tây Bắc Bộ
| tỉnh = Hòa Bình
| huyện lỵ = thị trấn Mãn Đức
| thành lập = 1957
| điện thoại =
| fax =
| web =
|biển số xe=28-E1|logo=Logo huyện Tân Lạc, tỉnh Hoà Bình, Việt Nam.svg|ghi chú logo=Biểu trưng}}

Tân Lạc là một huyện cũ nằm ở phía tây nam tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Địa lý
Huyện có địa giới hành chính:
Phía đông giáp huyện Cao Phong và huyện Lạc Sơn
Phía tây giáp huyện Mai Châu
Phía nam giáp huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa
Phía bắc giáp huyện Đà Bắc với ranh giới là hồ Hòa Bình.

Diện tích tự nhiên của huyện là 523 km², dân số là 143.210 người trong đó người Mường chiếm đa số. Ngoài ra còn có người Kinh, người Thái, người Dao.

Hành chính
Huyện Tân Lạc có 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Mãn Đức (huyện lỵ) và 15 xã: Đông Lai, Gia Mô, Lỗ Sơn, Mỹ Hòa, Ngổ Luông, Ngọc Mỹ, Nhân Mỹ, Phong Phú, Phú Cường, Phú Vinh, Quyết Chiến, Suối Hoa, Thanh Hối, Tử Nê, Vân Sơn.

Lịch sử
Huyện Tân Lạc được thành lập vào ngày 15 tháng 10 năm 1957, trên cơ sở một phần diện tích và dân số của huyện Lạc Sơn, gồm 22 xã: Bắc Sơn, Địch Giáo, Do Nhân, Đông Lai, Gia Mô, Lỗ Sơn, Lũng Vân, Mãn Đức, Mỹ Hòa, Nam Sơn, Ngổ Luông, Ngọc Mỹ, Phong Phú, Phú Cường, Phú Vinh, Quy Hậu, Quy Mỹ, Quyết Chiến, Thanh Hối, Trung Hòa, Tử Nê và Tuân Lộ.

Năm 1975, hợp nhất tỉnh Hòa Bình và tỉnh Hà Tây thành tỉnh Hà Sơn Bình, huyện Tân Lạc thuộc tỉnh Hà Sơn Bình.

Ngày 27 tháng 2 năm 1985, chuyển xã Ngòi Hoa thuộc huyện Đà Bắc về huyện Tân Lạc quản lý.

Ngày 19 tháng 3 năm 1988, tách các xóm Chiềng và Minh Khai của xã Mãn Đức với 205 ha diện tích tự nhiên và 1.921 người; Xóm Tân Hồng của xã Quy Hậu với 12,1 ha diện tích tự nhiên và 169 người để thành lập thị trấn Mường Khến, thị trấn huyện lị huyện Tân Lạc.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, huyện Tân Lạc thuộc tỉnh Hòa Bình vừa tái lập.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó:
Sáp nhập 3 xã: Lũng Vân, Bắc Sơn, Nam Sơn thành xã Vân Sơn
Sáp nhập 3 xã: Do Nhân, Quy Mỹ, Tuân Lộ thành xã Nhân Mỹ
Sáp nhập 2 xã Quy Hậu và Mãn Đức vào thị trấn Mường Khến để thành lập thị trấn Mãn Đức
Sáp nhập xã Địch Giáo vào xã Phong Phú
Sáp nhập 2 xã Ngòi Hoa và Trung Hòa thành xã Suối Hoa.

Huyện Tân Lạc có 1 thị trấn và 15 xã trực thuộc.

Tự nhiên
Địa hình Tân Lạc phần lớn đồi và núi đất thấp.

Giao thông
Quốc lộ 6 đi qua địa bàn huyện lên trung tâm thành phố Hòa Bình.
Quốc lộ 12B nối tới Tam Điệp, Kim Sơn (Ninh Bình)

Thắng cảnh và di tích lịch sử
Động Hoa Tiên là động nằm lưng chừng núi đá vôi Bưa Dâm hay núi Bà, thuộc vùng đất xóm Ngòi, xã Suối Hoa, huyện Tân Lạc. Ngày nay nó nằm bên bờ hồ Thủy điện Hòa Bình.

Tham khảo

Xem thêm
[ Xem vị trí trên Google Maps].

Liên kết ngoài
Quốc kỳ Tây Ban Nha

| Proportion = 2:3
| Adoption = 6 tháng 12 năm 1978 (phiên bản hiện tại, như được thiết lập trong Hiến pháp Tây Ban Nha)
| Design = Gồm ba dải ngang với các màu đỏ, vàng, đỏ, và ở giữa có hình quốc huy Tây Ban Nha
| Image2 = Bandera de España (sin escudo).svg
| Use2 = 100100
| Symbol2 =
| Proportion2 = 2:3
| Adoption2 = ngày 28 tháng 5 năm 1785 (phiên bản hải quân ban đầu)ngày 5 tháng 10 năm 1981 (phiên bản hiện tại, đã thay đổi quốc huy)
| Design2 = Xem thông số kỹ thuật
| Image3 =
| Use3 = 111111
| Symbol3 =
| Proportion3 = 2:3
| Adoption3 = 1990
| Design3 = Xem thông số kỹ thuật
| Type = Quốc gia
}}
Quốc kỳ Tây Ban Nha (), còn có tên gọi nữa là "cờ màu vàng", là lá cờ gồm ba dải ngang với các màu đỏ, vàng, đỏ, và ở giữa có hình quốc huy Tây Ban Nha. Dải màu vàng rộng gấp đôi mỗi dải màu đỏ. Màu đỏ tượng trưng cho máu, cho lòng yêu nước. Màu vàng tượng trưng cho sự phồn vinh. Vị trí của quốc huy là chính giữa dải vàng xét theo chiều từ trên xuống, nhưng ở vị trí cách lề trái cờ một khoảng bằng một phần ba chiều dài cờ.

Lá cờ này được hiến pháp Tây Ban Nha năm 1978 quyết định là quốc kỳ. Tuy nhiên, mới đầu, hình quốc huy có khác hình quốc huy hiện nay. Hình quốc huy hiện nay được thay thế vào lá cờ từ năm 1981.

Lịch sử

Tập tin:Flag of Cross of Burgundy.svg|(1492–1701)
Tập tin:Bandera de España 1701-1760.svg|(1701–1760)
Tập tin:Bandera de España 1760-1785.svg|(1760–1785)
Tập tin:Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg|(1785–1873)
Tập tin:Flag of the First Spanish Republic.svg|(1873–1874)
Tập tin:Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg|(1874–1931)
Tập tin:Flag of Spain (1931–1939, 3-2).svg|(1931–1936)
Tập tin:Flag of the Bando Nacional (1936–1938).svg|(1936–1938)
Tập tin:Flag of Spain under Franco 1938 1945.svg|(1938–1945)
Tập tin:Flag of Spain 1945 1977.svg|(1945–1977)
Tập tin:Flag of Spain (1977 - 1981).svg|(1977–1981)
Tập tin:Flag of Spain.svg|(1981–nay)

Xem thêm

Danh sách hiệu kỳ tại Tây Ban Nha
Quốc huy Tây Ban Nha
Tham khảo


The Spanish Flag, colors, history, symbolism.
Flag of Spain – Royal Spanish Navy
Historical Flag of Spain
Presidency of the Government – The Banner
Nhà hát quốc gia Preah Suramarit

Nhà hát quốc gia Preah Suramarit hay Nhà hát Bassac là nhà hát quốc gia trước đây của Campuchia ở thủ đô Phnôm Pênh.

Nhà hát này được kiến trúc sư nổi tiếng Vann Molyvann thiết kế năm 1966 và khai trươgn năm 1968 với tên gọi Grand Théâtre Preah Bat Norodom Suramarit (aka Mohorsrop Theatre). Được xây giống như một con tàu bên bờ sông Hậu, nhà hát này nổi tiếng có sân khấu rộng và hệ thống âm thanh tuyệt vời cho các buổi biểu diễn nhạc và kịch Campuchia.
Tham khảo
Phân DAP

DAP (Diamoni phosphat, danh pháp IUPAC: diamoni hydrophosphat), có công thức (NH­4)­2HPO­­4, là loại phân bón phức hợp được dùng trong nông nghiệp với thành phần 18% N (Nitrogen - đạm), 46% P­2O­5 (lân); tức là trong 100&nbsp;kg phân DAP có chứa 18&nbsp;kg đạm nguyên chất và 46&nbsp;kg lân nguyên chất. DAP được sản xuất từ quặng apatit, amonia và axit.

Đặc điểm
Là loại phân bón phức hợp, có tỷ lệ hấp thu cao, cây dễ hấp thu. Hàm lượng lân trong 1&nbsp;kg DAP có giá trị bằng 2,8&nbsp;kg supe lân hoặc lân nung chảy. DAP là loại phân trung tính, lân trong DAP đều tan nhanh trong nước nên cây rất dễ hấp thu. DAP được dùng để thể bón lót, bón thúc cho tất cả các đối tượng cây trồng trên tất cả các chân đất khác nhau.

Tham khảo
Tân Lạc (định hướng)

Tân Lạc có thể là:

Việt Nam
Huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình
Thị trấn Tân Lạc, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An
Xã Tân Lạc, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng

Trung Quốc
Thành phố cấp huyện Tân Lạc, thuộc thành phố cấp địa khu Thạch Gia Trang, Trung Quốc
Souvanna Phouma

| death_place =Vientiane,Lào
| party=Phak Xat Kao Na, Lao Rouam Lao
}}

Souvanna Phouma (7 tháng 10 năm 1901-10 tháng 1 năm 1984) là một lãnh đạo của phe trung lập và là thủ tướng của Vương quốc Lào nhiều lần từ năm 1951 - 1952, 1956 - 1958, 1960 và 1962 - 1975.

Souvanna Phouma sinh ra trong một gia đình phó vương Luang Prabang, cháu của vua Sisavang Vong của Lào, được giáo dục theo chương trình Pháp tại Hà Nội, Paris và Grenoble, nơi ông tốt nghiệp kiến trúc và kỹ thuật công trình. Ông đã trở về quê hương năm 1931, kết hôn với Aline Claire Allard, con gái của một gia đình cha là người Pháp mẹ là người Lào.

Souvanna Phouma, cùng với anh là hoàng thân Phetsarath Rattanavongsa và em cùng cha khác mẹ là hoàng thân Souphanouvong đã tham gia vào chính trị Lào vào khoảng cuối cuộc Thế chiến II, thời điểm mà Issara Lào đã được thành lập để chống lại sự đô hộ của Pháp.

Tham khảo
Phoumi Nosavan

Phoumi Nosavan (1920-1985) là một nhà chính trị và tướng lĩnh quân sự Lào trong Chiến tranh Đông Dương.

Được CIA và Programs Evaluation Office hậu thuẫn, Phoumi, lúc đó là một đại tá đã trở thành một bộ trưởng nội các trong chính phủ cánh hữu Vương quốc Lào vào tháng 2 năm 1959 và được phong hàm tướng vài tháng sau đó.

Ngay sau cuộc đảo chính của phe trung lập Kong Le, ông đã tìm kiếm sự trợ giúp từ Sarit Dhanarajata để thiết lập một thủ đô hoàn chỉnh ở Savannakhet. Ông đã tấn công Vientiane vào ngày 18 tháng 9 nhưng những người thuộc phái trung lập với sự trợ giúp của Pathet Lào và Liên Xô đã đẩy lùi cuộc tấn công này. Một chính phủ liên hiệp ba đảng phái đã được thành lập giữa những người thuộc phái trung lập, cộng sản và cánh hữu vào ngày 18 tháng 11 năm 1960. Ngày 8 tháng 12, Souvanna Phouma đã cách chức chỉ huy của Kong Le nhưng ngày hôm sau, Kong Le đã hạ bệ Souvanna Phouma (lúc đó đang đi Campuchia) và bộ trưởng thuộc cánh tả Quinim Pholsena đã được bổ nhiệm làm thủ tướng. Ngày 13 tháng 12, Phoumi đã bắt đầu Trận Viêng Chăn và giành chiến thắng và đã đưa Boun Oum lên làm thủ tướng.
Tham khảo

Text initially based on (Alfred W MacCoy, Leonard Palmer Adams et Cathleen B Read, The politics of heroin in Southeast Asia, Singapore, Harper & Row, 1989 )
Nhàu

}}
Nhàu thuộc họ Cà phê, có tên khoa học là Morinda citrifolia, thường mọc ở vùng nhiệt đới và ôn đới. Ở Việt Nam, nhàu mọc nhiều ở những vùng ẩm thấp dọc theo bờ sông bờ suối, ao hồ hoặc mương rạch ở khắp các tỉnh miền Nam và một số tỉnh miền Trung. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.

Mô tả

Cây gỗ nhỏ, mọc đứng.
:- Thân: Cây cao 4-8 m. Thân, cành non mập, có 4 cạnh rõ, màu lục hoặc nâu nhạt. Cành non màu xanh, tiết diện vuông, có rãnh, nhẵn; cành già tiết diện tròn, màu nâu xám.
:- Lá: Lá mọc đối, hình bầu dục dài 12-30 cm, rộng 6–15 cm, mép uốn lượn, lá màu xanh bóng đậm ở mặt trên, mặt dưới nhạt hơn. Bìa lá hơi dợn sóng. Gân lá hình lông chim, nổi rõ ở mặt dưới, 6-7 cặp gân phụ. Cuống lá 1–2 cm. Lá kèm nằm giữa 2 lá mọc đối, hình xoan, cao 1-1,5 cm, màu xanh nhạt.
:- Hoa: Cụm hoa là đầu hình tròn hay hơi bầu dục, ở ngoài nách lá. Trục cụm hoa hình trụ, màu xanh, nhẵn, dài 1–2 cm. Đáy cụm hoa có 3 phiến hẹp, dài 5–8 mm. Hoa đều, lưỡng tính, mẫu 5. Đài hoa là một gờ tròn. Cánh hoa 5, ống tràng hình phễu, màu xanh nhạt, cao 7–12 mm; bên trong có nhiều lông trắng; 5 thùy dài khoảng 5–8 mm, màu trắng, hình bầu dục đầu nhọn, đỉnh có phụ bộ là một mấu nhỏ cong vào trong. Khi hoa nở các thùy cong xuống phía dưới; tiền khai van. Nhị 5, bằng nhau, rời, gắn ở phần loe của ống tràng xen kẽ với các cánh hoa, chỉ nhị rất ngắn. Bao phấn hình đầu tên, màu vàng nhạt, dài khoảng 4 mm; 2 ô, mở dọc, hướng trong, đính gốc. Hạt phấn rời, hình hình cầu, màu vàng nhạt. Lá noãn 2, ở vị trí trước sau, bầu dưới, 2 ô, mỗi ô 1 noãn, đính trung trụ. Vòi và đầu nhụy. Vòi nhụy dạng sợi màu xanh nhạt, dài 5 mm; 2 đầu nhụy dạng phiến mỏng, dài 3 mm, màu xanh. Đĩa mật dày, hình khoen, màu vàng. Cây ra hoa quanh năm, tập trung nhiều nhất vào khoảng tháng 11-2, cho quả vào khoảng tháng 3-5.
:- Quả: Quả hạch kép do bầu noãn và một phần lá đài của các hoa trên cụm hoa dính nhau tạo thành. Quả còn non màu xanh nhạt, dài 5–7 cm, rộng 3–4 cm. Quả già màu ngà vàng, nhẵn bóng, mùi khai, trên quả còn vết tích các đĩa mật. Quả thịt, hình trứng gồm nhiều quả hạch dính vào nhau, khi chín màu vàng, chứa cơm mềm, ăn được.
:- Hạt: Hạt nhiều, hình bầu dục, một đầu nhọn, màu nâu đen.

Bộ phận dùng
Rễ, thu hái vào mùa đông. Lá vào mùa xuân. Quả vào mùa hạ. Rễ phơi khô. Lá và quả dùng tươi.

Thành phần hóa học
Vỏ rễ chứa morindon, morindin, morindadiol, soranjidiol, axít rubichloric, alizarin a-methyl ete và rubiadin 1-methyl ete.

Công dụng
Chữa huyết áp cao, nhức mỏi, đau lưng: ngày 10- 20g vỏ rễ sắc hoặc sao vàng ngâm rượu uống. Lá giã đắp chữa nhọt mủ. Lá sắc uống chữa sốt, lỵ, bệnh tiêu chảy. Quả làm dễ tiêu, nhuận tràng, chữa lỵ, băng huyết, bạch đới, ho, cảm, phù, đau dây thần kinh, bệnh đái đường

Tác dụng dược lý: một số thí nghiệm trên động vật đã cho thấy rõ các tác dụng của rễ nhàu như sau:
Nhuận tràng nhẹ và lâu dài
Lợi tiểu nhẹ
Làm êm dịu thần kinh trên thần kinh giao cảm
Hạ huyết áp
Chú thích

Liên kết ngoài
Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ

Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ là danh hiệu (giải thưởng) hàng năm được trao tặng cho cầu thủ bóng đá Nam Mỹ xuất sắc nhất chơi cho một câu lạc bộ của Nam Mỹ. Danh hiệu này được bắt đầu trao từ năm 1971. Từ 1971 đến 1985, giải thưởng do báo El Mundo (Venezuela) tổ chức. Từ năm 1986, báo El Pais (Uruguay) với danh hiệu Rey del Fútbol de América (Ông vua bóng đá châu Mỹ) được coi là giải thưởng chính thức. (Danh hiệu do báo El Mundo trao tặng còn kéo dài tới năm 1992).

Cầu thủ nhận giải

Thống kê
Theo quốc gia

Theo câu lạc bộ
Danh sách các câu lạc bộ có hơn 1 danh hiệu.

Theo cá nhân
Danh sách các cầu thủ nhận được hơn 1 danh hiệu.

Chú thích

Liên kết ngoài
Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ trên trang chủ của RSSSF
Trang chủ báo El Mundo
Trang chủ báo El Pais
Dành dành

Dành dành còn có tên khác là chi tử, thủy hoàng chi, bạch thiên hương, mác làng cương (Tày)...(danh pháp hai phần: Gardenia jasminoides Ellis, đồng nghĩa: G. augusta)

Cây ra hoa vào khoảng tháng 3-5, cho quả vào khoảng tháng 6-10.

Cây mọc hoang ở những nơi gần nước. Còn được trồng làm cảnh.
Miêu tả
Cây bụi, cao 1-2m. Lá mọc đối hay mọc vòng ba cái một, nhẵn bóng. Lá kèm to bao quanh thân. Hoa to, trắng vàng rất thơm mọc riêng lẻ ở đầu cành. Quả hình trứng, có cạnh lồi, và đài tồn tại, chứa nhiều hạt. Thịt quả màu vàng. Loài dành dành núi (sơn chi tử) (Gardenia stenophyllus Merr.) có dáng nhỏ hơn, cũng được dùng.
Bộ phận dùng
Lá và quả. Lá thu hái quanh năm, dùng tươi. Quả hái vào tháng 8-10 khi chín già, ngắt bỏ cuống, rồi phơi hoặc sấy khô. Quả dành dành dùng để thổi xôi và tạo màu (vàng) thực phẩm.

Quả hình trứng hay thoi có 5-8 đường gờ chạy dọc theo quả làm cho quả có góc cạnh dài, dài 2.5-4.5&nbsp;cm, đường kính 1–2&nbsp;cm. Mặt ngoài màu vàng cam tới đỏ nâu hơi bóng, quả nhiều hạt hình đĩa xếp khít tạo khối cầu hay trứng. Mùi nhẹ, vị hơi chua, đắng.

Thành phần hóa học
Trong lá và quả chứa các glucozit (như gardenosid, gentiobiosid, geniposid, crocin), tanin, tinh dầu, pectin, β-sitosterol, D-mannitol, nonacosan.

Công dụng

Thuốc hạ nhiệt, tiêu viêm, lợi mật, lợi tiểu; chữa sốt, vàng da, chảy máu cam, đau họng, thổ huyết, đại tiện ra máu, bí tiểu tiện, bỏng, mụn lở: ngày 6-12g quả dạng sắc, dùng riêng hoặc phối hợp với nhân trần. Chữa vết thương sưng đau, đau mắt đỏ: lá tươi giã đắp.

Quả còn được dùng làm thuốc nhuộm thực phẩm cho màu vàng, dân gian hay dùng để đồ xôi...

Genipin tăng tiết mật, geniposid giải độc gan. Nước sắc chi tử kháng khuẩn. Còn dùng thanh nhiệt, tiêu viêm, lợi tiểu và cầm máu, trị viêm gan nhiễm trùng, vàng da. Cũng dùng trị viêm thận, phù thũng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Pavel Petrovich Bazhov

Pavel Petrovich Bazhov (tiếng Nga: Павел Петрович Бажов, 27 tháng 1 năm 1879 – 3 tháng 12 năm 1950) là một nhà văn Nga nổi tiếng, tác giả của tập truyện viết theo lối dân gian Chiếc tráp bằng đá khổng tước, dựa trên những câu chuyện dân gian của vùng Ural.

Tập truyện này được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1939. Năm 1944 tập truyện được dịch ra tiếng Anh và xuất bản tại New York và London. Sau này Sergey Prokofyev sáng tác vở ballet Câu chuyện về bông hoa đá (Сказ о каменном цветке) dựa trên một truyện trong tập truyện này.

Ông cũng là tác giả của một vài cuốn sách viết về thời kỳ Cách mạng và Nội chiến ở Nga. Ông được trao tặng giải thưởng Lenin và giải thưởng của Nhà nước Liên bang Soviet.

Cựu thủ tướng Nga Yegor Gaidar là cháu gọi Bazhov bằng ông.

Tiểu sử và sự nghiệp
Xem thêm

Bazhov, Pavel. The Malachite Casket'. Fredonia Books, 2002.
Bazhov, Pavel. The Mistress of the Copper Mountain and other Tales.
Batin, Mikhail. "Pavel Bazhov". Sredne-Uralskoe knizhnoe izdatelstvo, 1983.
Biography of Pavel Bazhov
Pavel Bazhov
Biography of Pavel Bazhov
Pavel, Bazhov. "Biography" http://bazhov.ural.ru/bazov/ppbazhov.html
Pavel, Bazhov. "Pavel Bazhov" http://www.russia-ic.com/people/culture_art/293/

Tham khảo
Thommanon

| country = Campuchia
| province = Siem Reap
| district = Siem Reap
| locale = Angkor
| elevation_m =
| deity = Shiva and Vishnu
| festivals=
| architecture = Khmer architecture
| temple_quantity =
| monument_quantity=
| inscriptions =
| year_completed = 12th century
| creator =
| website =
}}
Thommanon tại Angkor, Campuchia là một trong hai ngôi đền Hindu được xây cuối thế kỷ 11, hoàn thành trong thời kỳ trị vì của vua Suryavarman II (1113-1150). Ngôi đền này nằm ở phía đông của Cổng Chiến thắng của Angkor Thom.

Tham khảo
Baray Tây

Baray Tây là một baray, hay một hồ chứa nước, tại Angkor, Campuchia, theo hướng đông-tây và nằm ngay phía tây của thành Angkor Thom. Baray này có hình chữ nhật và có kích thước 8&nbsp;km × 2,1&nbsp;km, Baray Tây là baray lớn nhất tại Angkor. Nước của hồ này được ngăn lại bằng các con đê bằng đất. Có lẽ baray này đã được xây vào thế kỷ 11 trong thời vua Suryavarman I và đã được hoàn thành vào thời vua Udayadityavarman II. Con đập phía đông có lẽ đã được tạo lập sớm hơn để bao bọc lấy kinh đô có ngôi đền Phnom Bakheng làm trung tâm.

Tham khảo

Rooney, Dawn. Angkor. Fourth Edition. Airphoto International Ltd. 2002
Laur, Jean. Angkor: An Illustrated Guide to the Monuments. Flammarion 2002
Udayadityavarman II

]]
| nhiệm kỳ = 1050–1066
| tiền nhiệm = Suryavarman I
| kế nhiệm = Harshavarman III
}}

Udayadityavarman II trị vì Đế quốc Khmer từ năm 1050 - 1066 sau Công nguyên. Ông là người kế vị Suryavarman I nhưng không phải là con trai của vị vua trước này. Ông đã cho xây đền Baphuon để thờ thần Shiva, nhưng một vài công trình điêu khắc lại thờ Phật. Ông cũng hoàn thành việc xây dựng hồ chức nước Baray Tây và cho xây Mebon Tây, một hòn đảo bằng đất nằm giữa trung tâm. Trong thời kỳ trị vì của ông, nhiều cuộc nổi loạn đã bị tướng Sangrama dẹp yên.

Ngôi đền Sdok Kak Thom nằm ở gần nơi ngày nay là thị xã Aranyaprathet của Thái Lan cũng đã được xây dưới thời ông trị vì. Ngôi đền này có lẽ nổi tiếng nhất do là nơi phát hiện các ghi chép chạm khắc chi tiết trình tự kế vị các vua của Khmer. Tấm bia này hiện là một phần của bộ sưu tập tại bảo tàng quốc gia tại Bangkok.

Nguồn
History of Cambodia. Accessed ngày 7 tháng 6 năm 2004.

Tham khảo
Yasovarman

]]
| nhiệm kỳ = 889–910
| tiền nhiệm = Indravarman I
| kế nhiệm = Harshavarman I
}}

Yasovarman là một vị vua của Đế quốc Khmer trị vì trong thời gia 889-910 Công nguyên. Một số huyền thoại Khmer cho rằng ông bị mất vì bệnh phong. Các hồ chứa Lolei, Phnom Bakheng, và Baray Đông là các công trình được xây trong thời vị vua này trị vì, tất cả nằm gần công trình được xây dựng sau này, Angkor Wat. Phnom Bakheng là một trong những ngôi đền nằm trên đỉnh đồi được xây trong khu vực kinh đô của Đế quốc Khmer Angkor trong thời trị vì của Yasovarman, hai công trình kia là Phnom Krom và Phnom Bok.

Tham khảo
Indravarman I

Indravarman I là vua của Đế quốc Khmer (khu vực Angkor ở Campuchia) từ năm 877 đến 890 sau Công nguyên.

Indravarman I đã thay thế cháu mình là Jayavarman III. Ông đã mở rộng vương quốc của mình mà không cần chiến tranh và bắt đầu cho xây những công trình lớn nhờ của cải có được thông qua mậu dịch và nông nghiệp. Năm 879, ông cho xây đền Preah Ko tại Roluos, kinh đô, gần Phumi Rôluos ngày nay, một công trình thể hiện một giai đoạn mới của kiến trúc Khmer. Ông đã cho xây một hồ nước nhân tạo để làm hồ chứa, một phần của một hệ thống thủy lợi rộng lớn. Ông đã thành lập thành phố Hariharalaya và đã cho xây ngôi đền kim tự tháp gọi là đền Bakong năm 881. Sau thời kỳ trị vì của ông, con trai ông là Yasovarman I kế vị.

Tham khảo
Jayavarman III

]]
| nhiệm kỳ = 850 – 877
| tiền nhiệm = Jayavarman II
| kế nhiệm = Indravarman I
}}

Jayavarman III là một trong những vị vua của Đế quốc Khmer. Ông là con trai của Jayavarman II. Ghi chép lịch sử về thời kỳ này mang tính chắp vá và người ta ít biết về vị vua này ngoại trừ việc ông thích săn voi. Có một số tranh cãi về năm trị vì của ông. Tuy nhiên, một số nguồn cho rằng ông trị vì từ năm 928 đến năm 941.

Tham khảo
Bhavavarman I

Bhavavarman I là một vị vua của vương quốc Chân Lạp. Dù thời gian trị vì đầy đủ của ông không rõ nhưng người ta cho rằng ông trị vì khoảng từ năm 550 tới năm 598. Ông là con trai của Viravarman.

Hoàng hậu vợ của Bhavavarman tên là Kambuja-raja-lakshmi, và người ta cho rằng bà có dòng dõi hoàng gia. Có lẽ như ông là cháu của vua Phù Nam, một vương quốc lân bang và mạnh hơn Chân Lạp khi đó.

Thành tựu chính của Bhavavarman I chính là việc mở mang lãnh thổ Chân Lạp về phía thung lũng sông Mê Kông, tấn công cả Phù Nam và Chăm Pa, các vương quốc cổ đại trên lãnh thổ thuộc Việt Nam ngày nay. Lý do của các cuộc tấn công này không rõ nhưng có khả năng nhất là xoay quanh việc Rudravarman lên ngôi vua Phù Nam; Rudravarman đã giết người kế vị hợp pháp ngai vàng và Bhavavarman có lẽ đã cho rằng mình mới là người kế vị hợp pháp nhất của hoàng gia. Nhưng người ta không rõ là ông muốn lên ngôi vua Phù Nam hay chỉ đơn giản là không muốn cho Rudravarman lên ngôi, giành quyền đó cho người kế vị hợp pháp tiếp theo.

Ghi chú
Sisowath Monivong

và 19 người vợ khác
| issue = 26, bao gồm:Sisowath KossamakSisowath MonirethSisowath Monipong
| house = Sisowath
| father = Sisowath
| mother = Varni Van
| birth_date = 27 tháng 12 năm 1875
| birth_place = Vương cung Khemarin, Phnôm Pênh, Campuchia thuộc Pháp
| death_date =
| death_place = Núi Tà Lơn, Kampot, Campuchia, Liên bang Đông Dương
| date of burial =
| place of burial = Oudong, Kandal, Campuchia
| religion = Phật giáo Thượng tọa bộ
}}

Sisowath Monivong (, ; phát âm tiếng Việt như "Xi-xô-văt Mô-ni-vông"; 1875-1941) là vua của Campuchia từ năm 1927 cho đến khi băng hà năm 1941.

Sisowath Monivong là con trai thứ hai của vua Sisowath và là cháu nội của vua Ang Duong. Ông sinh ra tại Phnôm Pênh năm 1875.

Trong thời kỳ này, bác của ông là vua Norodom đang trị vì nhưng dưới sự bỏ hộ của Pháp. Năm 1884, sau khi Pháp chiếm Lào và Việt Nam, Campuchia đã trở thành một xứ thuộc địa trực tiếp của Pháp. Hoàng gia đã được chuyển từ cố đô Oudong về thủ đô Phnôm Pênh dưới thời vua Norodom năm 1866.

Năm 1904, vua bác ông mất, Monivong giữ ngôi Thái tử Campuchia, còn cha ông là Sisowath làm vua.

Năm 1927, cha ông là Sisowath mất, ông lên ngôi ở tuổi 52.

Gia đoạn ông làm vua, nước Campuchia và toàn bộ bán đảo Đông Dương nằm dưới sự bảo hộ của đế quốc Pháp.

Vua Sisowath Monivong có người cháu họ là Norodom Suramarit (cháu trai Norodom I). Surmarit trở thành con rể của Monivong khi ông này kết hôn với con gái Monivong là Sisowath Kossamak.

Năm 1941, Monivong qua đời. Người Pháp không cho con trai ông là Sisowath Monireth lên ngôi. Thay vào đó, họ chọn người cháu ngoại của ông tên là Sihanouk, con trai của bà Sisowath Kossamak và Norodom Suramarit.

Sisowath Monivong là ông ngoại của quốc vương Norodom Sihanouk.

Tham khảo
Sisowath

| succession = Vua Campuchia
| reign = 27 tháng 4 năm 1904 – 9 tháng 8 năm 1927
| coronation = 28 tháng 4 năm 1906
| predecessor = Norodom
| successor = Sisowath Monivong
| spouse = 20 vợ
| issue = 29 con, bao gồm Sisowath Monivong
| house = Sisowath
| father = Ang Duong
| mother = Neang Pou
| birth_name = Ang Sar
| birth_date = 7 tháng 9 năm 1840
| birth_place = Mongkonburi, Phra Tabong, Xiêm
| death_date =
| death_place = Vương cung Khemarin, Phnôm Pênh, Campuchia, Liên bang Đông Dương
| date of burial =
| place of burial =
| religion = Phật giáo
}}

Vua Sisowath (, ; sinh ngày 7 tháng 9 năm 1840, mất ngày 9 tháng 8 năm 1927) là vua của Campuchia từ 1904 đến khi băng hà năm 1927.

Thân thế
Sisowath sinh ra tại Odongk ở Campuchia. Ông là con trai của vua Ang Duong và là anh em cùng cha khác mẹ với hoàng tử Si Votha và vua Norodom.

Khi ông sinh ra, Cambodia đang bị Xiêm và Việt Nam tranh giành lãnh thổ. Gia đình của vua Ang Duong sống ở phần đất do Xiêm kiểm soát. Giống như vua Norodom, Sisowath học tại kinh đô Xiêm là Bangkok. Mãi đến năm 1860 ông mới quay về Cambodia khi phụ hoàng của ông là Ang Duong băng hà.

Năm 1904, khi Norodom băng hà, Sisowath đã lên ngôi vua Cambodia.

Năm 1927, ông băng hà và con trai ông là thái tử Sisowath Monivong kế vị ngôi vua.

Gia phổ Miên triều

Tham khảo
Brightstar

Brightstar Corporation được thành lập năm 1997, là một công ty tư nhân chuyên cung cấp dịch vụ hậu mãi khách hàng và cung cấp dây chuyền quản lý bằng dịch vụ công nghiệp viễn thông không dây. Công ty có trụ sở tại Miami, tiểu bang Florida. Tháng tư, 2006, công ty có 24 chi nhánh tại 18 nước trên thế giới. Brightstar là một công ty chuyên nghiệp có uy tín rộng khắp trên toàn thế giới về sản xuất và dịch vụ trong lĩnh vực điện thoại cầm tay và thiết bị mạng không dây. Tháng 9, 2005 Brightstar tuyên bố chính thức tham gia và hỗ trợ sản xuất cho dự án sáng kiến OLPC (One laptop per child - Mỗi trẻ em một máy tính)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Brightstar website
Grigory Ivanovich Kulik

|death_date=
|birth_place=Dudnikovo, Poltava Governorate, Đế quốc Nga (nay thuộc Ukraina)
|death_place=Moskva, Liên Xô
|placeofburial= Nghĩa trang Donskoi
|placeofburial_label=
|nickname=
|allegiance= (1912–1917) (1918–1946)
|branch=
|serviceyears= 1912–1946
|rank=Nguyên soái Liên Xô
|unit=
|commands=
|battles=Thế chiến thứ nhấtNội chiến NgaChiến tranh Liên Xô-Ba LanNội chiến Tây Ban NhaChiến tranh Mùa ĐôngChiến tranh Vệ quốc vĩ đại
|awards=Anh hùng Liên Xô
|relations=
|laterwork=
}}
Grigory Ivanovich Kulik (; 9 tháng 11 năm 1890 - 24 tháng 8 năm 1950) là một Nguyên soái Liên bang Xô viết được phong ngày 7 tháng 5 năm 1940.

Kulik sinh ra trong một gia đình nông dân gần Poltava ở Ukraina.

Sự nghiệp quân nhân của ông bắt đầu từ khi trở thành lính pháo binh trong quân đội Đế quốc Nga trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Năm 1917, ông tham gia Đảng Bolsevik. Năm 1918, ông gia nhập Hồng quân Liên Xô. Trong Nội chiến, ông là sĩ quan chỉ huy pháo binh và là người thân cận với Kliment Voroshilov. Sau nội chiến, Kulik được Joseph Stalin chú ý và cất nhắc. Mặc dù không chứng tỏ được tài năng chỉ huy pháo binh, nhưng ông vẫn được đề bạt đến vị trí Thứ trưởng thứ nhất Bộ Quốc phòng khi đó Voroshilov là Bộ trưởng. Sau đó, ông được bổ nhiệm làm tư lệnh binh chủng pháo binh của Hồng Quân. Trong cương vị này, ông đã không tán thành phát minh về Katyusha.

Kulik góp công trong chiến tranh chiếm đóng Ba Lan và Chiến tranh Mùa Đông chống lại Phần Lan năm 1939, nhờ vậy được phong Nguyên soái năm 1940.

Tuy nhiên, trong Chiến tranh thế giới thứ hai, do yếu kém trong chỉ huy chiến đấu dẫn tới Leningrad bị quân Đức bao vây, Kulik bị cách chức Tư lệnh binh chủng pháo binh và chức Tư lệnh tập đoàn quân số 54 ở quân khu Leningrad, giáng quân hàm xuống Thiếu tướng. Ông tiếp tục giữ các chức vụ: Tư lệnh tập đoàn quân cận vệ số 4, Tư lệnh quân khu Volga.

Ngày 11-1-1947, ông và các tướng V.N. Gordov, F.T. Rybalchenko bị NKVD điều tra về tội "âm mưu lập nhóm phản cộng chống lại nhà nước Liên Xô". Ngày 23-8-1950, Tòa án Moskva tuyên cả ba người chịu án tử hình. Bản án được thi hành bằng hình thức xử bắn vào ngày hôm sau. Ngày 11-4-1956, Tòa án quân sự tối cao Liên Xô phúc thẩm vụ án chống lại G.I. Kulik, V.N. Gordov, F.T. Rybalchenko và tuyên bố, không có bằng chứng thuyết phục cho thấy ba người này chống lại chính quyền Xô Viết. Căn cứ phán quyết của tòa án, ngày 28-9-1957, Đoàn Chủ tịch tối cao Liên Xô ra nghị quyết phục hồi danh dự, trả lại cấp bậc Nguyên soái Liên Xô, danh hiệu Anh hùng Liên Xô và các phần thưởng khác cho G. I. Kulik.

Chú thích

Tham khảo
Richmond, Virginia

|blank1_name =
|blank1_info = 1499957
|footnotes =
}}
Richmond là thủ phủ của tiểu bang Virginia Hoa Kỳ. Giống như nhiều thành phố tự trị khác của Virginia, Richmond là một thành phố trực thuộc chính quyền tiểu bang, không thuộc quận nào. Richmond tọa lạc ở tuyến rơi của sông James, về phía tây Williamsburg, đông của Charlottesville, đông của Lynchburg và phía nam của Washington, D.C.. Được bao quanh bởi Henrico và Chesterfield, thành phố nằm ngay giao lộ giữa Quốc lộ 95 và Quốc lộ 64, và bao quanh bởi Quốc lộ 295 và đường 288 ở trung tâm Virginia. Dân số 204.214 người thời điểm năm 2010., là thành phố đông dân thứ 4 trong tiểu bang Virginia. Vùng đô thị Richmond có dân số 1.260.029 người, là vùng đô thị đông dân thứ ba tiểu bang. Thành phố này là trung tâm của khu vực thống kê đô thị và vùng Đại Richmond. Richmond được hợp nhất vào năm 1742 và là một thành phố độc lập từ năm 1871.

Khu vực tọa lạc của Richmond đã là một ngôi làng quan trọng của Liên minh Powhatan, và được thực dân Anh định cư trong một thời gian ngắn từ Jamestown vào năm 1609, vào năm 1610. Thành phố hiện tại của Richmond được thành lập vào năm 1737. Nó trở thành thủ đô của Thuộc địa và Thống lĩnh Virginia vào năm 1780, thay thế Williamsburg. Trong thời kỳ Chiến tranh cách mạng, một số sự kiện đáng chú ý đã xảy ra trong thành phố, bao gồm bài phát biểu "Hãy cho tôi tự do hoặc cho tôi chết" vào năm 1775 tại Nhà thờ St. John, và đoạn văn Đạo luật Virginia về tự do tôn giáo được viết bởi Thomas Jefferson. Trong Nội chiến Hoa Kỳ, Richmond từng là thủ đô thứ hai và vĩnh viễn của Liên bang Hoa Kỳ. Thành phố bước vào thế kỷ 20 với một trong những hệ thống điện xe điện thành công đầu tiên trên thế giới. Khu phố Jackson Ward là một trung tâm quốc gia về thương mại và văn hóa người Mỹ gốc Phi.

Nền kinh tế của Richmond chủ yếu dựa vào hoạt động tài chính và chính phủ, với các cơ quan chính phủ liên bang, tiểu bang và địa phương, cũng như các công ty luật và ngân hàng đáng chú ý, nằm trong khu vực trung tâm thành phố. Thành phố này là nơi có cả Tòa phúc thẩm Hoa Kỳ cho Khu vực bốn, một trong 13 tòa phúc thẩm Hoa Kỳ, và Ngân hàng Dự trữ Liên bang Richmond, một trong 12 Ngân hàng dự trữ liên bang. Các công ty Dominion Energy và WestRock, Fortune 500, có trụ sở tại thành phố, cùng với các công ty khác trong khu vực đô thị.

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức của chính quyền
Trang mạng du lịch
Greater Richmond Convention Center
Richmond, Virginia, a National Park Service Discover Our Shared Heritage Travel Itinerary
Richmond Chamber of Commerce
Richmond.Com
RichmondWiki.org
Tham khảo
Philip Sheridan

|death_date=
|image=Philip Sheridan 1-restored.jpg
|caption=Philip Sheridan
|nickname=Little Phil
|birth_place=Albany, New York (như tuyên bố)
|death_place=Nonquitt, Massachusetts
|placeofburial= Nghĩa trang Quốc gia Arlington
|placeofburial_label= Nơi chôn cất
|allegiance= Hoa KỳLiên bang miền Bắc
|branch= Lục quân Hoa KỳLục quân Liên bang miền Bắc
|serviceyears=1853&ndash;1888
|rank= Thống tướng lục quân
|unit=
|commands=Quân đoàn Kỵ binhBinh đoàn ShenandoahCục MissouriLục quân Hoa Kỳ
|battles=Nội chiến Hoa Kỳ
Trận Perryville
Trận Stones River
Trận Chickamauga
Chiến dịch Chattanooga
Chiến dịch Overland
Trận Yellow Tavern
Trận Trevilian Station
Chiến dịch Thung lũng 1864
Trận Winchester thứ ba
Trận Cedar Creek
Chiến dịch Appomattox
Chiến tranh Da đỏ
|awards=
|relations=
|laterwork=
}}

Philip Henry Sheridan (6 tháng 3 năm 1831 &ndash; 5 tháng 8 năm 1888) là sĩ quan Lục quân Hoa Kỳ, được Ulysses S. Grant thăng chức từ đại tá bộ binh ở Mặt trận miền Tây lên chức thiếu tướng của Liên bang miền Bắc thời Nội chiến Hoa Kỳ.

Năm 1864 ông đánh bại lực lượng Liên minh miền Nam trong chiến dịch Thung lũng 1864 và là người đầu tiên trong lịch sử quân đội Hoa Kỳ sử dụng chiến thuật tiêu thổ đốt sạch nhà cửa của dân chúng địa phương. Năm 1865, Sheridan góp sức đẩy lui quân của miền Nam và đánh đuổi buộc tướng Robert E. Lee phải đầu hàng đầu hàng tại Appomattox.

Sheridan sau đó dẫn quân tấn công dân da đỏ và bị sử gia sau này kết tội ông là kỳ thị với ý đồ diệt chủng dân bản địa.

Ngày 1 tháng 11 năm 1883, Sheridan thay thế William T. Sherman làm Tướng tư lệnh Lục quân Hoa Kỳ và giữ chức vị đó cho đến khi qua đời. Ông được thăng chức Thống tướng Lục quân vào ngày 1 tháng 6 năm 1888, ngay trước khi qua đời. Đây là chức vị mà Grant và Sherman đã từng được trước đây.

Sheridan là người tiên phong thành lập và bảo quản Vườn quốc gia Yellowstone.

Chú thích