Vũ Nhật Tân

| nơi sinh = Hà Nội, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
| ngày mất =
| nơi mất = Hà Nội, Việt Nam
| quốc tịch =
| con =
| học hàm =
| khen thưởng =
| vai trò âm nhạc = Nhạc sĩ, nhà phối khí âm nhạc
| năm hoạt động âm nhạc = 19902020
| dòng nhạc =
}}Vũ Nhật Tân (8 tháng 8 năm 1970 ― 21 tháng 7 năm 2020) là một nhạc sĩ người Việt Nam. Vũ Nhật Tân được báo chí Việt Nam mệnh danh là "Phù thủy âm nhạc". Ông còn là một trong những người tiên phong của dòng nhạc đương đại ― thể nghiệm ở Việt Nam. Tên tuổi của ông được biết tới với các tác phẩm "Hanoinoise", "Cõi vắng", "Đông muộn", "Châm", "Phố"...

Thân thế
Vũ Nhật Tân sinh ngày 8 tháng 8 năm 1970 trong một gia đình có truyền thống âm nhạc. Cha ông là nhà nghiên cứu âm nhạc truyền thống Vũ Nhật Thăng. Từ năm 1980, Vũ Nhật Tân bắt đầu học piano tại Nhạc viện Hà Nội. Từ năm 1981 đến 1995, ông học sáng tác và nghiên cứu âm nhạc với giáo sư Trần Trọng Hùng và lấy bằng cử nhân âm nhạc tại Nhạc viện Hà Nội.

Sự nghiệp

Bước đầu sự nghiệp âm nhạc đương đại
Năm 1990, Vũ Nhật Tân có được cuộc gặp truyền cảm hứng nhất khi còn là nhà soạn nhạc trẻ, đó là khi ông được gặp Tôn Thất Tiết. Sau khi Tôn Thất Tiết trở lại Hà Nội đầu những năm 1990, Vũ Nhật Tân đã được Tôn Thất Tiết khuyến khích đến Pháp, giúp cho ông có được những buổi biểu diễn ra mắt quan trọng tại Paris. Vũ Nhật Tân đã giành được giải Nhất trong cuộc thi St. Germain-en-Laye với tác phẩm âm nhạc "Ký ức". Tác phẩm của ông đã được biểu diễn tại nhiều liên hoan âm nhạc, trong đó có Festival Roaring Hoofs tại Ulaanbataar năm 2000, Festival Louisiana về Âm nhạc Hiện đại tại Barton Rouge năm 2002, Festival Âm nhạc Thể nghiệm tại Perth năm 2003, Festival Âm nhạc Đương đại châu Á tại Tokyo năm 2004. Ngày 16 tháng 9 năm 2005, Vũ Nhật Tân đã cùng nhà thơ Trần Đăng Khoa, một họa sĩ và hai nhiếp ảnh gia khác thực hiện triển lãm "Hạt gạo" kéo dài tới hết tháng, trong đó Vũ Nhật Tân đóng góp tác phẩm âm nhạc mang tên "Giọt".

Đầu năm 2006, Vũ Nhật Tân vừa có buổi trình diễn ở Campuchia cùng với các nghệ sĩ của nhiều nước. Do kinh phí eo hẹp nên ông đã đứng ra "tự biên tự diễn". Chính bản thân ông đã chơi một tác phẩm của bản thân mình có tên "Sáo mơ" cho ba cây sáo trên nền nhạc lập trình bằng máy tính xách tay. Tác phẩm thứ hai là "Ngẫu hứng" cho sáo và piano cũng trên nền nhạc lập trình bằng máy tính xách tay. Báo Tuổi trẻ đã gọi đây là món "lẩu" âm nhạc và miêu tả "cho rất nhiều nguyên liệu vào cùng một nồi, đảo đều và ăn chung". Tháng 7 cùng năm 2009, Vũ Nhật Tân chơi DJ trong các màn liên hoan diễn xướng hầu thánh của người dân tỉnh Hà Nam tại Lễ hội đền Lảnh Giang diễn ra từ ngày 23 đến 26 tháng 7.

Hợp tác và đột phá

Năm 2009, Vũ Nhật Tân bắt đầu hợp tác lâu dài với và , Giám đốc của và Liên hoan Âm nhạc đương đại Quốc tế Los Angeles. Sự hợp tác với nhạc trưởng Jeff von der Schmidt, người từng đoạt giải Grammy đã tạo điều kiện cho danh tiếng của Vũ Nhật Tân tại quốc tế, giúp cho ông có nhiều buổi biểu diễn và bảo trợ sáng tác ở cả Việt Nam và Mỹ.

Một số tác phẩm của Vũ Nhật Tân đã tạo dựng được sự chú ý và lôi cuốn các nhạc sĩ cũng như khán giả Mỹ, giúp cho ông tiếp tục được mời trở lại Los Angeles vào năm 2012 với tư cách là nhà soạn nhạc tham dự Liên hoan Âm nhạc Đương đại Quốc tế Los Angeles trong 6 tuần dưới sự tài trợ của Hội đồng Văn hóa châu Á tại thành phố New York. Khi biểu diễn tại thành phố này, bản nhạc được đánh giá cao và được tài trợ sáng tác bởi E.Randol Schoenberg, cháu trai của nhà soạn nhạc Arnold Schoenberg. Ngày 29 tháng 8 năm 2014, Vũ Nhật Tân tổ chức một màn độc diễn với đêm diễn "Sự lãng mạn của công nghệ" với sự kết hợp giữa đàn piano điện tử, hệ thống đàn tổng hợp âm thanh, thiết bị điều khiển kỹ thuật số cùng phần nhạc nền soạn sẵn từ laptop.

Vào năm 2015, Jeff von der Schimdt và Karlin chính thúc trở thành cố vấn nghệ thuật cho nhóm và cùng cho ra mắt Nhóm Nhạc Đương đại Hà Nội cùng Vũ Nhật Tân và nghệ sĩ vĩ cầm Phạm Trường Sơn. Chương trình này đã giúp công chúng Việt Nam cảm nhận được những văn hóa lâu đời của đất vùng đất Thăng Long có lịch sử ngàn năm mà ngày nay là Hà Nội. Sau đó ít ngày, Vũ Nhật Tân tham gia "Lễ hội âm nhạc mùa hè" cùng 2 nghệ sĩ DJ khác là Ngọc Anh và Dee.F được tổ chức tại quận Ba Đình, Hà Nội.

Năm 2016, Vũ Nhật Tân tham gia đêm nhạc với tựa đề "Câu chuyện của tình yêu" được tổ chức tại Hà Nội. Đêm nhạc là sự kết hợp giữa nghệ sĩ đàn tranh Phan Ý Ly và Vũ Nhật Tân trong vai trò nghệ sĩ piano. Sau đó không lâu, Vũ Nhật Tân tiếp tục tham gia đêm nhạc đặc biệt "Ngẫu hứng" với Peter Jacobson, một nghệ sĩ cello đến từ Los Angeles. Vũ Nhật Tân đã từng được mời giảng dạy về âm nhạc Việt Nam tại Úc và Trung Quốc năm 2003. Ông là giảng viên soạn nhạc và âm nhạc điện tử tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam từ năm 1995. Để bổ trợ, Vũ Nhật Tân đã sưu tầm nhiều bài bản, thâu âm, sách, bài nghiên cứu, bài báo về nghệ thuật đờn ca tài tử và cải lương và đưa một số yếu tố âm nhạc truyền thống vào tác phẩm đương đại. Một năm sau đó, Vũ Nhật Tân cũng tiếp tục biên soạn phần nhạc phim cho tác phẩm điện ảnh kinh dị đầu tay "Lời nguyền huyết ngải" của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên. Năm 2012, ông tiếp tục phụ trách âm nhạc cho Show diễn thời trang của cuộc thi "Vietnam talent hair stylist" tối ngày 1 tháng 11 tại Hà Nội. Năm 2016, tác giả Lê Thanh Tùng cho ra mắt một triển lãm sắp đặt đa phương tiện mang tên "Vô cực", trong đó anh vận dụng chất liệu âm nhạc của Vũ Nhật Tân.

Qua đời
Vũ Nhật Tân qua đời tối ngày 21 tháng 7 năm 2020 tại Bệnh viện Ung bướu Hà Nội. Vợ ông, bà Khương Hà đã cho biết ông qua đời "nhẹ nhàng, thanh thản". Hơn nửa năm trị ung thư trực tràng, Vũ Nhật Tân vẫn giữ tinh thần lạc quan. Bà Khương Hà cũng cho biết chồng phát hiện mắc ung thư ngày mùng 7 tết Âm lịch năm 2020 (tức ngày 31 tháng 1 năm 2020). Nhạc trưởng Jeff von der Schmidt đã bày tỏ "nỗi đau xót" trên trang Facebook cá nhân rằng "trái tim ông tan vỡ khi nghe tin buồn".

Di sản
Một đêm hòa nhạc trực tuyến mang tên "Soundbridge" (tên tiếng Việt là "Cầu nối âm thanh") diễn ra trong bối cảnh Đại dịch COVID-19 do nhà soạn nhạc Kee Yong Chong công diễn tối ngày 12 tháng 11 năm 2021 để tưởng nhớ Vũ Nhật Tân. Đêm diễn đã chọn tác phẩm mở màn là tứ tấu dây "Châm". Bản nhạc "KIM-tương sinh ngũ hành chi biến" của Vũ Nhật Tân được nhạc trưởng Jeff von der Schmidt chỉ huy Nhóm nhạc đương đại Hà Nội và Đông Kinh Cổ Nhạc hoà tấu trong chương trình hoà nhạc "Xưa – Mới" vào tháng 11 năm 2022.

Giải thưởng
Một số bản hòa tấu nhạc dân tộc của Vũ Nhật Tân đã được Đài Tiếng nói Việt Nam. Năm 1992, ông đoạt giải thưởng hòa tấu nhạc dân tộc với sáng tác dành cho năm loại nhạc cụ: sáo, nhị, nguyệt, tranh, bộ gõ. Vũ Nhật Tân còn giành được 4 giải thưởng của Hội Nhạc sĩ Việt Nam với những tác phẩm "Ngũ Đối Đăng Đàn" cho dàn nhạc dân tộc năm 1998, "Phác Thảo" cho dàn nhạc giao hưởng 2000, "Nhịp đơn nhịp kép" và "Áo đơn áo kép" cho hòa tấu thính phòng năm 2001 và 2003.

Nhận định
Vũ Nhật Tân được biết đến với vai trò người giới thiệu nghệ thuật sắp đặt âm thanh tới công chúng và khán giả Việt Nam. Vốn có sự đam mê sự ngẫu hứng, Vũ Nhật Tân quyết tâm theo đuổi dòng nhạc đương đại dù ông từng phải chịu không ít điều tiếng. Nhiều đồng nghiệp đã kỳ thị, cho rằng ông làm nhạc đương đại "với đủ loại âm thanh trống phách" là thứ nhạc "lạc loài". Những năm đầu thập niên 2010, một số địa chỉ không gian nghệ thuật như quán bar hay quán cà phê tại Hà Nội đã thường xuyên diễn ra các chương trình âm nhạc điện tử thể nghiệm, song loại hình âm nhạc này còn gặp phải nhiều cản trở để có thể tiếp cận với công chúng Việt Nam. Báo Hànộimới đã phỏng vấn Vũ Nhật Tân và nói ông là "nhạc sĩ kì cựu của nhạc thể nghiệm tại Việt Nam".

Nhận xét về vốn kiến thức âm nhạc, báo Tuổi trẻ cho rằng Vũ Nhật Tân theo học Nhạc viện nên có lợi thế tìm hiểu phong trào ca nhạc tài tử, sau phát triển thành âm nhạc cải lương. Tờ báo này cho biết thêm ông cũng đã tìm đọc từ những quyển sách tìm hiểu âm nhạc cải lương, bài bản cải lương đến những bài báo, công trình nghiên cứu về nhạc cải lương. Nhận xét về tác phẩm "Lúa non" (tên tiếng Anh là "Young Rice"), nhà phê bình âm nhạc cho rằng tác phẩm có "những nhịp điệu Latin lôi cuốn, thỉnh thoảng ló ra sau những tiếng sấm hùng vĩ của nhiều phát trống." Nhạc trưởng Honna Tetsuji đánh giá Vũ Nhật Tân là nhà soạn nhạc lớn, đồng thời cho biết ông luôn mong đợi được biết thêm những tác phẩm mới của Vũ Nhật Tân.

Tham khảo