Phong trào không liên kết

| image_symbol =
| image_map = NAM Members.svg
| alt_map = Bản đồ thế giới biểu diễn các nước thành viên và quan sát viên của Phong trào không liên kết
| map_width = 250px
| map_caption = Các quốc gia thành viên của Phong trào không liên kết. Màu xanh nhạt là các quốc gia quan sát viên.
| membership_type = Thành viên
| membership =
| loctext =
| admin_center_type = Ủy ban Phối hợp
| admin_center =
| leader_title1 =
| leader_name1 = Hội nghị Nguyên thủ các quốc gia không liên kếtChính phủ các quốc gia không liên kết (2019–2023)
| leader_title3 =
| established = Beograd, Nam Tư (Hội nghị Nguyên thủ các Nhà nước hoặc Chính phủ các Quốc gia Không liên kết)
| official_website =
}}

Phong trào không liên kết là một tổ chức quốc tế cánh tả gồm các quốc gia tự xem mình là không thuộc hoặc chống lại bất kỳ khối cường quốc lớn nào. Phong trào này chủ yếu là đứa con tinh thần của Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru, cựu tổng thống Ai Cập Gamal Abdel Nasser và chủ tịch Nam Tư Josip Broz Tito. Tổ chức được thành lập tháng 4 năm 1955; đến năm 2007, nó có 118 thành viên. Mục đích của tổ chức như đã ghi trong Tuyên bố La Habana năm 1979 là đảm bảo "sự độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh của các quốc gia không liên kết" trong "cuộc chiến chống lại chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa thực dân kiểu mới, chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, và tất cả những hình thức xâm lược ra nước ngoài, chiếm đóng, chi phối, can thiệp hoặc bá quyền cũng như chống lại các đại cường quốc và chính sách của các khối". Họ đại diện cho gần hai phần ba thành viên Liên Hợp Quốc và 55 phần trăm dân số thế giới, đặc biệt là những quốc gia được xem là đang phát triển hoặc thuộc thế giới thứ ba.

Tuy phong trào này mong muốn các quốc gia có liên kết chặt chẽ với nhau giống như NATO hay Khối Warszawa, nó có liên kết khá lỏng lẻo và nhiều thành viên của tổ chức thực sự có quan hệ gần gũi với siêu cường này hoặc siêu cường khác. Ngoài ra, một số thành viên còn mâu thuẫn nghiêm trọng với các thành viên khác (như Ấn Độ và Pakistan; Iran và Iraq; Ả Rập Xê Út, Bahrain, Ai Cập, Yemen, UAE và Qatar; Ả Rập Xê Út và Iran). Phong trào rạn nứt do mâu thuẫn ngay bên trong khi Liên Xô đưa quân vào Afghanistan năm 1979. Trong khi những đồng minh của Liên Xô ủng hộ cuộc tấn công, các thành viên khác (đặc biệt là các quốc gia Hồi giáo) của phong trào lại lên án. Đặc biệt, Liên Xô còn chỉ trích phong trào này do chính phong trào được thành lập từ "sự phản bội của Nam Tư".

Vì Phong trào không liên kết được hình thành với nỗ lực chống lại Chiến tranh lạnh, tổ chức đã cố gắng tìm phương hướng hoạt động mới từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc. Sau khi Nam Tư, một thành viên sáng lập, tan rã, các quốc gia mới thành lập từ Nam Tư cũ tỏ ra không còn quan tâm tới việc tham dự Phong trào, tuy một số nước là quan sát viên. Vào năm 2004, Malta và Síp rút khỏi tổ chức để gia nhập Liên minh châu Âu.

Nguồn gốc
Các quốc gia độc lập nào quyết định không tham gia các khối trong Chiến tranh lạnh còn được gọi là các quốc gia không liên kết.

Thuật ngữ "Không liên kết" được Thủ tướng Ấn Độ Nehru sử dụng trong bài diễn văn của ông vào năm 1954 tại Colombo, Sri Lanka. Trong bài diễn văn này, Nehru đã mô tả năm cột trụ làm kim chỉ nam cho quan hệ ngoại giao giữa Trung Quốc và Ấn Độ, được Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai đề xướng. Được gọi là Panchsheel (năm ràng buộc), các nguyên tắc này sau này đóng vai trò là nền tảng của Phong trào không liên kết. Năm nguyên tắc này bao gồm:

Tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau;
Không xâm lược lẫn nhau;
Không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau;
Bình đẳng và hai bên cùng có lợi;
Cùng tồn tại hoà bình.
Cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển của Phong trào không liên kết là Hội nghị Bandung năm 1955, một hội nghị gồm các quốc gia châu Á và châu Phi được tổng thống Sukarno của Indonesia làm chủ nhà. Các quốc gia tham dự đã tuyên bố nguyện vọng không muốn dính líu đến Chiến tranh lạnh và thông qua "tuyên bố ủng hộ hòa bình và hợp tác thế giới", bao gồm năm nguyên tắc của Nehru. Sáu năm sau Hội nghị Bandung, sáng kiến của Chủ tịch Nam Tư Tito đã dẫn đến Hội nghị Phong trào không liên kết chính thức lần đầu tiên, tổ chức tháng 9 năm 1961 tại Belgrade.

Tại Hội nghị Lusaka tháng 9 năm 1970, các quốc gia thành viên đã bổ sung nghị quyết hòa bình cho các tranh chấp và ảnh hưởng từ các đồng minh quân sự và hiệp ước của các cường quốc vài mục tiêu của phong trào. Sự phản đối thiết lập các căn cứ quân sự ở nước ngoài cũng được thêm vào mục tiêu của phong trào.

Phong trào không liên kết tin tưởng vào các chính sách và thực tiễn hợp tác, đặc biệt là những gì đa phương và cùng có lợi cho những bên liên quan. Nhiều thành viên của Phong trào cũng là thành viên của Liên Hợp Quốc và cả hai tổ chức này đều tuyên bố các chính sách hợp tác hợp tác hòa bình, tuy những thành công mà Phong trào này có được trong các thỏa thuận đa phương dường như bị các nước phát triển lớn hơn ở phương Tây đang thống trị Liên Hợp Quốc bỏ qua. Sự lo ngại của châu Phi về chủ nghĩa apartheid được liên kết với những lo ngại của Ả Rập-châu Á về Palestine và sự thành công của sự hợp tác đa phương tại các khu vực này là một dấu ấn thành công của Phong trào không liên kết. Phong trào cũng đóng một vai trò quan trọng trong các mâu thuẫn về lý tưởng khác nhau trong khi tồn tại, trong đó có việc phản đối kịch liệt các chế độ apartheid và sự hỗ trợ cho phong trào giải phóng tại nhiều nơi như Zimbabwe và Nam Phi. Sự hỗ trợ những loại phong trào như thế này xuất phát từ niềm tin rằng mọi quốc gia đều có quyền đặt nền tảng chính sách và thực hành theo quyền lợi của quốc gia chứ không phải là kết quả có được từ mối liên hệ với một khối cường quốc cụ thể nào. nhưng cũng như trong quá khứ, sự gắn kết vẫn là một vấn đề do kích thước của tổ chức và sự phân tán lịch làm việc và lòng trung thành cho thấy nguy cơ rạn nứt vẫn còn đó. Tuy sự thỏa thuận về các nguyên tắc cơ bản là khá dễ dàng, thực hiện những hành động dứt khoát tương ứng với những vấn đề cụ thể của thế giới còn hiếm hoi, với việc phong trào thường đưa ra sự chỉ trích hoặc ủng hộ chứ không thích thông qua những nghị quyết cứng rắn. Phong trào tiếp tục chứng kiến vai trò của nó, như quan điểm của tổ chức, các quốc gia nghèo nhất thế giới vẫn bị bóc lột và đặt ra rìa, không phải từ những siêu cường đối lập nhau, mà từ một thế giới đơn cực, và phong trào đang thực sự chống lại chủ nghĩa bá quyền phương Tây và chủ nghĩa thực dân kiểu mới. Phong trào đối lập với sự chiếm đóng nước ngoài, can thiệp vào công việc nôi bộ, và các biện pháp xâm lăng đơn phương, nhưng nó cũng chuyển sang tập trung cho các thách thức kinh tế-xã hội mà các quốc gia thành viên đang đối mặt, đặc biệt là sự bất bình đẳng do toàn cầu hóa tạo nên và việc thực thi các chính sách tân tự do. Phong trào không liên kết đã xác định kém phát triển về kinh tế, đói nghèo, và bất công xã hội là những nguy cơ đang lên đối với hòa bình và an ninh.
|
| rowspan=2 |
| 2006
| 2008
|-
| Raúl Castro
|
| 2008
| 2009
|-
| Hosni Mubarak
|
| rowspan=3 |
| 2009
| 2011
|-
| Mohamed Hussein Tantawi
|
| 2011
| 2012
|-
| Mohamed Morsi
|
| colspan=2 align=center | 2012
|-
| Mahmoud Ahmadinejad
|
| rowspan=2 |
| 2012
| 2013
|-
| Hassan Rouhani
|
| 2013
| 2016
|-
|Nicolás Maduro
|
|
|2016
|2019
|-
|Ilham Aliyev
|
|
|2019
|2024
|-
|Yoweri Museveni
|
|
|2024
|
|}

Các hội nghị thượng đỉnh
tại Bandung, Indonesia năm 1955 đặt nền tảng cho tổ chức. 29 chính quốc gia hiện diện đại diện cho hơn một nửa dân số thế giới.]]
Bandung, 18–24 tháng 4, 1955
Beograd, 1–6 tháng 9, 1961
Cairo, 5–10 tháng 10, 1964
Lusaka, 8–10 tháng 9, 1970
Algiers, 5–9 tháng 9, 1973
Colombo, 16–19 tháng 8, 1976
La Habana, 3–9 tháng 9, 1979
New Delhi, 7–12 tháng 3, 1983
Harare, 1–6 tháng 9, 1986
Beograd, 4–7 tháng 9, 1989
Jakarta, 1–7 tháng 9, 1992
Cartagena de Indias, 18–20 tháng 10, 1995
Durban, 2–3 tháng 9, 1998
Kuala Lumpur, 20–25 tháng 2, 2003
La Habana, 15–16 tháng 9, 2006
Sharm El-Sheikh, 11–16 tháng 7, 2009
Tehran, 28 tháng 8, 2012
Đảo Margarita, 17 tháng 9, 2016
Baku, 25–26 tháng 10, 2019

Các quốc gia thành viên và đại diện
Các quốc gia có hệ thống chính trị đa đảng được đánh bằng dấu sao

(Gia nhập năm 1977)

Các quan sát viên

Các quốc gia sau đây là quan sát viên:

Khách mời
Không có vị trí khách mời cố định, nhưng thông thường sẽ có một vài quốc gia không thành viên cử đại diện làm khách mời tại hội nghị. Ngoài ra, một số lượng lớn tổ chức, cả thuộc hệ thống Liên Hợp Quốc hoặc bên ngoài, cũng luôn được mời làm khách.

Tham khảo

Liên kết ngoài


Tiếng Việt:
Thông tin cơ bản về phong trào không liên kết tại trang web Bộ Ngoại giao Việt Nam
Tiếng Nga:
Официальный сайт 14-й конференции (Куба, 2006)
История ДН на сайте 12-й конференции (ЮАР, 1998)
Tiếng Anh:
New relevance for the NAM - Members of the NAM attempt to redefine the movement as a struggle against US imperialism
Non-Aligned Movement Online (Current Secretariat)
Official Site: 14th Summit - Fourteenth Non Aligned Movement Summit, (Havana, September 11-16, 2006)
Non-Aligned Movement - Resource site
Virtual newspaper "TerraViva" on the 14th summit of the Non-Aligned Movement IPS Inter Press Service reports from the summit in Havana (11 - 16 September, 2006)