Phan Thiết (thành phố)

| ghi chú hình = Từ trái sang phải, từ trên xuống dưới: Một góc trung tâm thành phố, Làng chài Mũi Né, Tháp Po Sah Inư, Suối Tiên
| vĩ độ = 10.924105
| kinh độ = 108.097828
| bản đồ 1 =
| diện tích = 210,90 km²
| mã bưu chính = 800xxx
| mã điện thoại = 0252
| web =
|giải thể=16/6/2025}}
Phan Thiết là một thành phố ven biển cũ và là tỉnh lỵ, khu chính trị, kinh tế, văn hóa và khoa học kỹ thuật của tỉnh Bình Thuận, Việt Nam.

Địa lý
Vị trí địa lý
Thành phố Phan Thiết nằm ở trung tâm tỉnh Bình Thuận, cách thủ đô Hà Nội khoảng 1.538&nbsp;km về phía nam theo Quốc lộ 1, cách Thành phố Hồ Chí Minh 166&nbsp;km về phía đông theo Cao tốc TP.HCM-Dầu Giây (CT.29) và Dầu Giây - Phan Thiết (CT.01), cách thành phố Vũng Tàu khoảng 160&nbsp;km về phía đông bắc theo Quốc lộ 55 và Quốc lộ 1, cách thành phố Nha Trang khoảng 252&nbsp;km về phía tây nam theo Quốc lộ 1, cách thành phố Đà Lạt 158&nbsp;km về hướng nam theo Quốc lộ 20, Quốc lộ 28B và Quốc lộ 1 (hoặc CT.01). Thành phố có hình cánh cung trải dọc bờ biển dài 57,4&nbsp;km từ phía bắc Mũi Kê Gà lên đến Mũi Né, có vị trí địa lý:
Phía đông và phía nam giáp Biển Đông
Phía tây giáp huyện Hàm Thuận Nam
Phía bắc giáp huyện Hàm Thuận Bắc và huyện Bắc Bình.

Địa hình
Phan Thiết có địa hình tương đối bằng phẳng, có cồn cát, bãi cát ven biển, đồi cát thấp, đồng bằng hẹp ven sông. Có 3 dạng chính:
Vùng đồng bằng ven sông Cà Ty.
Vùng cồn cát, bãi cát ven biển. Có địa hình tương đối cao.
Vùng đất mặn: ở Thanh Hải, Phú Thủy, Phú Trinh và Phong Nẫm.

Khí hậu
Thành phố Phan Thiết nằm trong vùng khô hạn, khí hậu nhiệt đới điển hình, nhiều gió, nhiều nắng, ít bão, không có sương muối, có nhiệt độ trung bình hàng năm từ 26&nbsp;°C đến 27&nbsp;°C. Tháng 1, tháng 2 và tháng 12 (nhiệt độ trung bình 25,5&nbsp;°C) mát hơn so với các tháng khác trong năm. Tháng 4 và tháng 5 là những tháng nóng nhất ở Phan Thiết, nhiệt độ có khi lên đến 29&nbsp;°C. Độ ẩm tương đối trung bình hàng năm từ 78 đến 80,7%.

Phan Thiết có số giờ nắng mỗi năm từ 2.500 đến trên 3.000 giờ. Lưu lượng mưa hàng năm dao động từ 890,6&nbsp;mm đến trên 1.335&nbsp;mm.

}}

Ttb - Nhiệt độ trung bình (°C)
tgn - Tổng số giờ nắng (giờ)
Atb - Độ ẩm tương đối trung bình (%)
Mtb - Lưu lượng mưa trung bình (mm)

Thủy văn
Sông Cà Ty chảy qua trung tâm thành phố, chia khu vực trung tâm thành 2 ngạn:
Phía nam sông: khu thương mại, điển hình là Chợ Phan Thiết, cảng Phan Thiết.
Phía bắc sông: gồm các cơ quan hành chính và quân sự của tỉnh Bình Thuận; khu trung tâm mới của Phan Thiết đang được xây dựng tại khu vực phường Phú Thủy và Xuân An trên một diện tích 300ha gồm các tòa cao ốc hành chính mới, liên hợp trung tâm thương mại, nhà thi đấu mới tỉnh Bình Thuận, khu dân cư mới sức chứa 50,000 người cùng nhiều công viên, các khu dịch vụ và trường học.

Các sông sau chảy qua thành phố:
Sông Cà Ty: 7,2&nbsp;km
Sông Cát (Suối Cát): 3,3&nbsp;km
Sông Cái: 1,1&nbsp;km
Sông Cầu Ké: 5,4&nbsp;km.

Hành chính
Thành phố Phan Thiết có 15 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 11 phường: Bình Hưng, Đức Long, Hàm Tiến, Lạc Đạo, Mũi Né, Phú Hài, Phú Tài, Phú Thủy, Phú Trinh, Thanh Hải, Xuân An và 4 xã: Phong Nẫm, Thiện Nghiệp, Tiến Lợi, Tiến Thành.

| width="50%" valign="top" style="background: f9f9f9;" |

Xã hội
Giáo dục
Các trường Đại học trên địa bàn thành phố Phan Thiết:
Đại học Phan Thiết
Đại học Bình Thuận (quy hoạch).

Các trường Cao đẳng trên địa bàn thành phố Phan Thiết:
Cao đẳng Cộng đồng Bình Thuận
Cao đẳng Nghề Bình Thuận
Cao đẳng Y tế Bình Thuận.

Các trường Trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Phan Thiết
THCS Nguyễn Du
THCS Nguyễn Trãi
THCS Hùng Vương
THCS Trần Phú.

Các trường Trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Phan Thiết:
THPT Phan Bội Châu: là trường THPT đầu tiên được thành lập ở Bình Thuận từ năm 1952 và hiện vẫn là trường lớn nhất.
THPT chuyên Trần Hưng Đạo: trường bồi dưỡng học sinh giỏi, được thành lập năm 1990.
THPT Phan Châu Trinh: thành lập năm 1994, tên ban đầu là THPT Bán công Phan Châu Trinh.
THPT Lê Lợi: thành lập năm 2001, là trường THPT dân lập đầu tiên của tỉnh Bình Thuận từ sau 1975.
THPT Phan Thiết: thành lập năm 2010.
THPT Lê Quý Đôn: là trường cấp 3 trẻ nhất ở Phan Thiết, được thành lập năm 2015 nằm trong cụm liên trường Tiểu học-THCS-THPT.
THPT Bùi Thị Xuân: nằm ở khu vực du lịch Mũi Né, đáp ứng nhu cầu của học sinh khu vực phía bắc thành phố.

Dân số

Dân cư Phan Thiết chủ yếu là người Việt, có một bộ phận người gốc Hoa sinh sống trong trung tâm thành phố, tập trung nhiều ở phường Đức Nghĩa và Lạc Đạo. Dân số của Phan Thiết theo thống kê của Cục thống kê tỉnh Bình Thuận năm 2016 là 225.897 người. Và theo kết quả điều tra dân số ngày 1/4/2019 dân số thành phố đạt 226.736 người, trong đó: dân số thành thị là 203.014 người và dân số nông thôn là 23.722 người. Mật độ dân số là 1.075 người/km² toàn thành phố, đặc biệt khu vực trung tâm, như Lạc Đạo, Bình Hưng mật độ dân số trên 25.000 người/&nbsp;km². Nếu tính cả cư dân vãng lai đang tạm trú làm ăn sinh sống, học tập và lượt khách lưu trú hàng năm tại thành phố Phan Thiết thì đông hơn, vào khoảng trên 350.000 dân. Tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên toàn thành phố đạt 0,47% (giai đoạn 2009-2019).

Hiện nay trên địa bàn thành phố Phan Thiết đã và đang hình thành một số khu đô thị cao cấp như khu đô thị Vietpearl City, khu đô thị Ocean Dunes, khu đô thị Phú Tài, khu đô thị Trung tâm thương mại Bắc Phan Thiết, khu đô thị Acenza Villas...

Thành phố Phan Thiết có diện tích 210,90&nbsp;km², dân số năm 2020 là 228.536 người, mật độ dân số đạt 1.083 người/km², trong đó: dân số thành thị là 195.760 người, dân số nông thôn là 32.776 người.

Văn hóa
Đua thuyền mừng xuân
Cứ vào mùng 2 tết Nguyên Đán hằng năm, trên sông Cà Ty lại diễn ra lễ hội đua thuyền truyền thống mừng xuân. Những thuyền đua được trang trí bằng cờ, hoa và biểu ngữ rực rỡ sắc màu hòa lẫn trong tiếng trống, tiếng nhạc cùng tiếng reo hò cổ vũ của người dân và du khách tạo nên một không khí rộn ràng, sôi động mang đậm nét văn hóa truyền thống của địa phương. Đây là giải đua thể hiện tinh thần đoàn kết và sức mạnh của ngư dân vạn chài Phan Thiết. "Mọc giữa dòng sông xanh một bông hoa tím biếc". Giải truyền thống này có từ hàng trăm năm nay.

Di tích lịch sử

Du lịch

Phố Tây ở Phan Thiết
Con đường Nguyễn Đình Chiểu - khu Hàm Tiến tại Phan Thiết đang dần hình thành một mô hình "phố Tây". Con đường tuy nhỏ, nhưng bên phải là bờ biển trong vắt với hệ thống resort, nhà nghỉ, khách sạn cao cấp nằm san sát nhau; còn bên trái thì có khoảng vài chục cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, hàng lưu niệm, internet, giặt ủi, cho thuê xe đạp đôi, xe máy để giải trí với những bảng hiệu được viết bằng hai ngôn ngữ: tiếng Việt và tiếng Nga.
Nhiều nhất ở con phố này là các nhà hàng phục vụ thức ăn nhanh, hải sản kiểu Việt Nam, Ý, Mỹ, các quán bar thiết kế phong cách châu Âu và do chính người nước ngoài phục vụ.

Tuy không sầm uất bằng các khu phố Tây ở Thành phố Hồ Chí Minh hay Đà Nẵng nhưng hầu hết du khách nước ngoài đều thích thú với không gian ở đây. Những resort hiện đại ở Mũi Né, không gian yên tĩnh, cung cấp đầy đủ các trò chơi, giải trí cho du khách, đặc biệt là du khách nước ngoài như xuồng cao su, ván lướt sóng, phao bơi với đội ngũ cứu hộ chuyên nghiệp.

Xích lô du lịch
Khi đến muốn thong thả dạo chơi và tham quan vòng quanh thành phố, du khách có thể thuê xe xích lô.

Giao thông
Thành phố có hệ thống giao thông khá thuận lợi. Quốc lộ 1 đi qua địa phận thành phố có chiều dài 7&nbsp;km. Ngoài ra còn có Quốc lộ 28 đi Di Linh (Lâm Đồng) và Cư Jút (Đắk Nông).
Có các tỉnh lộ 706 và tỉnh lộ 706B hướng ra Mũi Né, đường tỉnh 716 dẫn đến Bàu Trắng và tỉnh lộ 719 chạy ở hướng Tây dẫn du khách về thị xã La Gi.

Tên đường phố Phan Thiết trước năm 1975
Đường Huyền Trân nay là đường Võ Thị Sáu
Đường Hoàng Hoa Thám và Chu Mạnh Trinh nay là đường Cao Thắng.
Đường Nguyễn Hoàng và Nguyễn Văn Thành nay là đường Lê Hồng Phong.
Đường Duy Tân nay là đường Nguyễn Văn Trỗi.
Đường Lê Lợi nay là đường Trương Gia Mô.
Đường Tự Đức nay là đường Kim Đồng.
Đường Đinh Tiên Hoàng nay là 2 đường: Đinh Tiên Hoàng và Đào Duy Từ.
Đường Phan Thanh Giản, Chu Văn An và Phạm Hồng Thái nay là đường Chu Văn An.
Đường Khải Định nay là đường Nguyễn Văn Cừ.
Đường Trần Quốc Toản nay là đường Trần Cao Vân.
Đường Trần Cao Vân và Đồng Khánh nay là đường Trần Phú.
Đường Lê Văn Duyệt nay là đường Nguyễn Thị Minh Khai.
Đại lộ Gia Long nay là đường Nguyễn Huệ.
Đường Minh Mạng nay là đường Lý Tự Trọng.
Đường Trần Hưng Đạo và Trần Quý Cáp nay là đường Trần Hưng Đạo.
Đường Hàm Nghi nay là đường Hoàng Văn Thụ.

Hình ảnh

Tập tin:Sông Cà Ty.jpg|Một khúc sông Cà Ty ở TP Phan Thiết.
Tập tin:Làng chài ở Mũi Né, Phan Thiết, Bình Thuận.JPG|Làng chài ở Mũi Né, Phan Thiết.
Tập tin:Toàn cảnh TP.Phan Thiết, Bình Thuận.JPG|Toàn cảnh TP.Phan Thiết.
Tập tin:Trung tâm TP. Phan Thiết.jpg|Trung tâm TP. Phan Thiết.
Tập tin:Phan_Thiet.png|Bãi biển ở Phan Thiết.

Chú thích

Tham khảo