Thập niên 1400

Thập niên 1400 là thập niên diễn ra từ năm 1400 đến 1409.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh và xung đột

Năm 1400

Đầu năm, Epiphany Rising (cuộc nổi dậy Hiển Linh) của các quý tộc Anh chống lại tân vươngHenry IV
Ngày 23 tháng 4, sau khi lật đổ Iuga, Alexandru cel Bun được vua Wallachia phong làm voivode Moldova
Cuối tháng 4, chiến dịch Tĩnh Nan bắt đầu
Khoảng giữa năm, vương quốc Malacca được thành lập
Tháng 9, các tuyển hầu Đức họp ở Lâu đài Lahneck (nay là bang Rhineland-Palatinate, Đức), quyết định phế truất Hoàng đế La Mã thần thánh Wenceslaus IV "Người nhàn rỗi", bầu Rupert lên thay
Cuối năm, quân đội của Timur đánh chiếm một phần khu vực Tiểu Á (Syria, Iraq), thảm sát cư dân ở Syria

Năm 1401

Ngày 12 tháng 1, vua Hồ Quý Ly nhường ngôi cho con thứ là Hồ Hán Thương
Ngày 25 tháng 5, Maria (nữ hoàng Sicily) qua đời. Kế vị bà là Martin I
Giữa năm, Dilawar Khan thành lập Vương quốc Hồi giáo Malwa ở miền bắc Ấn Độ ngày nay .
Tháng 9, cố giáo sĩ John Twenge (người Anh) được Giáo hoàng Boniface IX phong thánh

Năm 1402

Ngày 26 tháng 6, quân Milan đánh tan liên quân Bologna - Florence ở trận Casalecchio
Ngày 20 tháng 7, Bayezid I (Ottoman) bị quân Timur đánh bại ở Ankara. Bắt đầu thời kỳ khuyết ngôi vua ở Erdine (Ottoman), với quyền Sultan đầu tiên là Suleyman Çelebi
Tháng 8, hiệp định hòa bình giữa Bồ Đào Nha và Castille - Leon (Tây Ban Nha) được ký kết, kết thúc chiến tranh 8 năm
Tháng 12, bắt đầu cuộc vây hãm Smyrna của quân Timur với Dòng Hiệp sĩ Bệnh viện Thánh Gioan

Năm 1403

Tháng 3, quân Aragon giải vây quân Pháp ở Avignon, buộc Giáo hoàng đối lập phải trốn về Aragon
Tháng 4, quân Pháp đánh bại người Hồi giáo ở đảo Síp và thành phố Famagusta, sau đó vây thành phố Candelore
Khoảng cuối tháng 4, Balsa III lên cai trị Công quốc Zeta (nay là Montenegro)

Năm 1404

Tháng 7, Bukka Raya II trở thành người cai trị mới của Đế chế Vijayanagara

Năm 1405

Tháng 11, cộng hòa Genova đánh bại và sáp nhập Padua, Ferrara
Tháng 12, quân Minh xâm lược vương quốc Lanna

Năm 1406

Tháng 1, sau thất bại trước Cộng hòa Venice, Novello (Doge của Ferrara) và hai con trai bị Hội đồng Cộng hòa Venice ra lệnh hành quyết
Ngày 22 tháng 1, Abū al-Faḍl Al-Musta'in lên làm Caliph Cairo
Ngày 4 tháng 4, James I lên ngôi vua Scotland
Đầu tháng 5, quân Minh (do Chu Năng chỉ huy) bắt đầu tiến đánh quân nhà Hồ, mở đầu chiến tranh Hồ - Đại Minh (1406 - 1407)
Ngày 21 tháng 5, Giáo hoàng Innocent VII ban hành tông sắc Piae Postulatio để bảo vệ tổ chức từ thiện và nhà tế bần Santa Maria dell'Anima (Thánh Mary của Linh hồn)
Ngày 14 tháng 8, đoàn thương thuyền do Trần Diên Tường (Triều Tiên) bị Oa Khấu tấn công
Ngày 25 tháng 8, vua Minh cử phái đoàn sang thuyết phục vua Ava (Myanmar) ngừng tấn công các tiểu quốc Shan ở phía bắc
Ngày 30 tháng 11, Giáo hoàng Gregory XII lên cầm quyền
Tháng 12, Juan II trở thành vua Castille (Tây Ban Nha) khi mới 21 tháng tuổi

Năm 1407

Tháng 1, với ưu thế binh lực và vũ khí, quân Minh lần lượt đánh chiếm hai kinh đô Đông Đô (ngày 20 tháng 1) và Tây Đô (ngày 26 tháng 1) của nhà Hồ
Ngày 21 tháng 2, trên sông Thái Bình, 500 tàu chiến của quân Hồ Nguyên Trừng bị thất bại trước đại bác của quân Minh
Ngày 22 tháng 2, Pir Muhammad Mirza (người cai trị vùng Transoxiana thuộc Đế quốc Timur ở vùng Cận Đông ngày nay) bị Ali Taz (tể tướng Transoxiana) ám sát. Người kế vị là anh họ của ông, Khalil Sultan.
Tháng 3, Francisco I lên ngôi Hầu tước xứ Mantua (nay thuộc Italia)

Năm 1408

Ngày 12 tháng 1, vua Charles VI gửi thư cho Giáo hoàng đối lập ở Avignon, kêu gọi ông này phải từ chức để chấm dứt Ly giáo phương Tây
Tháng 3, vua Razadarit (vương quốc Hanthawaddy) đáan bại và giết chết Anawrahta của Launggyet
Tháng 9, Andronikos I Palaiologos trở thành Hoàng đế Byzantine mới của Thessalonica sau cái chết của anh trai ông, Ioannes VII Palaiologos

Thuộc địa hóa

Tháng 11 năm 1402, Monaco bị Cộng hòa Genoa biến thành thuộc địa trong 16 năm
Không rõ tháng (năm 1402), Moldavia trở thành chư hầu của Vương quốc Ba Lan.
Không rõ tháng (năm 1402), quần đảo Canary bị quân Castille (Tây Ban Nha) chiếm làm thuộc địa
Năm 1406, Pisa bị Florence chinh phục.
Tháng 6 năm 1407, quân Minh đánh bại quân nhà Hồ, chính thức đô hộ nước ta (1407 - 1427)
Năm 1408, Gotland nằm dưới sự cai trị của Đan Mạch

Các sự kiện chính trị nổi bật

Năm 1400
Ngày 14 tháng 2, vua Richard II băng hà. Bắt đầu triều đại Henry IV nhà Lancaster
Ngày 23 tháng 3, nhà Hồ được thành lập
Ngày 22 tháng 5, cuộc họp Franfurt của các tuyển hầu Đức đã đưa Frederick I làm vua La Mã Đức mới (thay cho Wenceslaus)
Giữa năm, Vương quốc Kongo bắt đầu.
Tháng 8, vua Henry IV dẫn quân vào Scotland để buộc vua Robert III thần phục
Tháng 9, cuộc khởi nghĩa của nhân dân xứ Wales (do Owain Glyndŵr lãnh đạo) chống vua Anh nhà Lancaster bắt đầu
Tháng 12, vua Định Tông thoái vị và nhường ngôi cho em trai là Thái Tông lên ngôi
Cuối năm, vua Henry IV (Anh) thành lập quận Newcastle, đứng đầu là một công tước (duchy)

Năm 1401

Tháng 2, vua Henry IV ban hành Đạo luật De heretico comburendo trừng phạt dị giáo
Tháng 5, Hội đồng Cộng hòa Venice thông qua luật cấm cơ quan hành pháp (đứng đầu là Doge) sử dụng tàu công vụ (bucentaur) cho mục đích cá nhân
Ngày 25 tháng 6, vụ thảm sát 30 cư dân Do Thái ở Schaffhausen
Cuối tháng 6, vua Anh quyết định thu hẹp diện tích vùng English Pale ở Ireland
Ngày 9 tháng 7, quân Mông Cổ của Timur tiến hành thảm sát ở Baghdad, khiến 30.000 người thiệt mạng

Năm 1402

Tháng 7, chiến dịch Tĩnh Nan kết thúc. Minh Thành Tổ lên ngôi Hoàng đế thứ 3 của nhà Minh ở Nam Kinh (về sau ra Bắc Kinh)
Tháng 11, Nghị viện Anh thông qua Luật Hình sự chống lại xứ Wales.

Năm 1403

Tháng 2, sau khi ký Hiệp ước Gallipoli với Byzantine, Ottoman bị chia thành 2 vùng và 2 quyền Sultan cùng cai trị là Suleyman (phía châu Âu) và Isa (phía châu Á)
Khoảng cuối năm, cùng lúc O Cellaigh lên ngôi vua nước Hy-Many, Con Connacht lên ngôi vua Đông Breifne (nay thuộc Ireland)

Năm 1404

Khoảng giữa năm, nội chiến trong Đế quốc Majapahit
Tháng 10, vua Anh triệu tập Nghị viện vô luật pháp
Ngày 17 tháng 10, Giáo hoàng Innocent VII lên cầm quyền

Năm 1405

Tháng 2, Đế quốc Timur bị chia thành 2 phần: Khalil cai trị phần phía tây, Shahrukh cai trị phần phía đông đế quốc
Tháng 7, bắt đầu Trịnh Hòa hạ Tây dương
Tháng 9, An-Nasir Faraj chạy trốn và cử em trai là Al-Aziz làm nhiếp chính vương quốc Ai Cập - Syria
Tháng 11, vương quốc Sulu được thành lập
Tháng 12, vua Anh triệu tập "Nghị viện Dài"

Năm 1408

Tháng 7, sau khi Giáo hoàng đối lập ở Avignon bị vua Pháp gây sức ép phải bỏ trốn, Công đồng Pisa được triệu tập để chấm dứt Ly giáo
Tháng 10, trong chuyến thăm Trung Quốc, Abdul Majid Hassan (vua Brunei) lâm bệnh và mất. Kế vị ông là Ahmad

Năm 1409
Tháng 5, Shahrukh đánh bại Khalil, thống nhất lại Đế quốc Timur

Thiên tai/thiên nhiên

Năm 1400, Đại bàng Haast và chim Moa đều bị thợ săn người Māori đẩy đến bờ vực tuyệt chủng
Tháng 2 năm 1402, sao chổi lớn ở vùng Bắc bán cầu, nhìn thấy liên tục hơn 1 tuần liền
Tháng 11 năm 1404, lũ lụt ở St.Elizabeth

Hiệp hội/Liên minh

Ngày 3 tháng 2 năm 1401, Hiệp ước Liên minh được ký kết giữa vua Byzantine và vua Anh, nhân chuyến thăm của vua Manuel II Palaiologos (Byzantine) sang Anh
Tháng 1 năm 1408, Bund ob dem Xem (Liên minh trên các hồ) thất bại trong việc giải phóng thành phố Bregenz khỏi sự cai trị của Áo.
Tháng 12 năm 1408, Hội Rồng được thành lập dưới thời Vua Sigismund của Hungary .

Công nghệ

Tháng 3 năm 1404, đạo luật về thuật giả kim được ban hành ở Anh
Tháng 3 năm 1407, ở trận Phụng Hóa, quân Minh lần đầu tiên sử dụng pháo jiangjun chong, để tiêu diệt nhiều tàu của Việt Nam hơn.

Khoa học

Kinh tế

Tháng 8 năm 1401, vua Pháp đã bán quận Geneva cho công tước Savoy với giá 450.000 lượng vàng
Tháng 10 năm 1402, cuộc họp của Nghị viện Anh quyết định mức thuế 3 shilling cho rượu và mức thuế 14 pence cho các mặt hàng khác
Ngày 15 tháng 6 năm 1403, tu sĩ John III của Soltaniyeh (đại diện của Timur) ký kết thỏa thuận với Pháp nhằm mở ra quan hệ thương mại giữa hai quốc gia
Tháng 4 năm 1404, Centurione II (Morea, Genova) mua thành công Công quốc Achaea từ tay vua Naples
Tháng 4 năm 1407, Ngân hàng Banco di San Giorgio được thành lập bởi chính phủ Cộng hòa Genoa ở Ý.
Tháng 10 năm 1407, Nghị viện Anh thông qua Dự luật về tiền tệ

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Năm 1400, Jean Froissart hoàn thành Biên niên sử của mình, ghi lại chi tiết các sự kiện diễn ra vào thế kỷ XIV ở Pháp.
Năm 1403, bộ từ điển Vĩnh Lạc đại điển bắt đầu được biên soạn
Đầu năm 1405, quyển Bellifortis (cẩm nang về công nghệ quân sự) của tác giả K. Kyeser (Đức) được xuất bản
Năm 1405, bản ghi chép đầu tiên ghi lại việc rượu whisky được tiêu thụ ở Ireland, nơi nó được chưng cất bởi các tu sĩ Công giáo.
Tháng 3 năm 1407, nhà thiên văn học và toán học người Ba Tư Jamshid al-Kashi hoàn thành chuyên luận Sullam al-sama ("Chiếc thang của bầu trời")
Ngày 15 tháng 2 năm 1409, bia khắc ba ngôn ngữ (tiếng Trung, tiếng Tamil và tiếng Ba Tư) được đô đốc Trung Quốc Trịnh Hòa lắp đặt tại Galle ở Sri Lanka, nơi ông đã dừng chân trên đường về nhà trong chuyến hải trình thứ hai của mình

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Năm 1403, Đền thờ Thành hoàng được xây dựng ở Thượng Hải
Cuối năm 1403, Lăng mộ Gur-e Amir được Timur xây dựng ở Samarkand, trở thành nơi chôn cất sau này của các vua nhà Timur.
Năm 1406, việc xây dựng Tử Cấm Thành bắt đầu ở Bắc Kinh vào thời nhà Minh của Trung Quốc.
Năm 1407, Mateu Texidor hoàn thiện cây cầu Puente de la Trinidad ở Valencia, Tây Ban Nha.

Thời trang

Khác

Tháng 7 năm 1400, theo sắc lệnh của Wladyslaw II, Đại học Jagiellonian được tái lập tại Kraków
Năm 1402, Đại học Würzburg được thành lập.
Cuối năm 1402, bản đồ thế giới Gangnido được xuất bản bởi vương triều Joseon
Năm 1403, trạm kiểm dịch đầu tiên trên thế giới, Lazzaretto Vecchio, được xây dựng ở Venice để bảo vệ chống lại Cái chết đen .
Năm 1404, Đại học Turin được thành lập.
Năm 1407, David Holbache thành lập Trường Oswestry ở Welsh Marches .
Tháng 1 năm 1409, vua Bohemia ra sắc lệnh Kutná Hora trục xuất sinh viên nước ngoài ra khỏi Praha

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Sinh

Năm 1400

Luca della Robbia, nhà điêu khắc người Florentine (mất 1482)
Mani' ibn Rabi'a al-Muraydi, tổ tiên lâu đời nhất được biết đến của Nhà Al Sa'ud của vương quốc Arab Saudi
Rogier van der Weyden, họa sĩ người Hà Lan
John Sutton, Nam tước Dudley thứ nhất, Lãnh chúa Ireland
Andronikos V Palaiologos, người cai trị Byzantine của Thessalonica và các vùng lãnh thổ xung quanh.
Jacopo Bellini, họa sĩ người Ý
Ausiàs March, nhà thơ và hiệp sĩ người Valencia thời trung cổ
Nicholas xứ Cusa, nhà triết học, toán học và thiên văn học người Đức

Năm 1402

Louis I, Lãnh chúa xứ Hesse, Lãnh chúa xứ Hesse
Nezahualcoyotl, triết gia, chiến binh, nhà thơ và tlatoani của Texcoco
Humphrey Stafford, Công tước xứ Buckingham thứ nhất, nhà quý tộc Anh

Năm 1403

Basilios Bessarion, Thượng phụ La Mã của Constantinople (mất năm 1472 )
Vua Charles VII của Pháp
John IV, Công tước xứ Brabant, con trai của Antoine (mất năm 1427 )
Louis VIII, Công tước xứ Bavaria, quý tộc Đức (mất năm 1445 )
John IV, Hoàng đế Trebizond

Năm 1405

Constantine XI , Hoàng đế Byzantine cuối cùng (mất năm 1453 )
Vua John II của Castile (mất năm 1454 )
George Kastrioti, được biết đến nhiều hơn với tên Skanderbeg , anh hùng dân tộc Albania
Giáo hoàng Pius II (mất năm 1464 )

Mất

Năm 1400

Vua Richard II của Anh , (có thể đã bị ám sát) (s. 1367 )
Baldus de Ubaldis, nhà luật học người Ý (s. 1327 )
Frederick I, Công tước xứ Brunswick-Lüneburg , Vua đối địch của người La Mã
Peter xứ Aragon , trẻ sơ sinh người Aragon (s. 1398 )
Archibald the Grim , ông trùm người Scotland (s. 1328 )
Narayana Pandit , nhà toán học Ấn Độ (sinh năm 1340)

Năm 1402

Giovanni I Bentivoglio, Người cai trị Bologna (sinh 1358 )
Hoàng đế Kiến Văn của Trung Quốc (sinh năm 1377 )
Edmund xứ Langley, Công tước xứ York đầu tiên, con trai của Vua Edward III của Anh (s. 1341)

Năm 1403

Beyazid I, Quốc vương Ottoman (sn 1354 )
Đurađ II Stracimirović , nhà quý tộc Serbia đến từ Nhà Balšić ở Zeta
Thomas Percy, Bá tước Worcester thứ nhất , quân nổi dậy người Anh (bị xử tử) (s. 1343 )
Hajji Zayn al-Attar , bác sĩ người Ba Tư

Năm 1406

Vua Robert III của Scotland (sinh năm 1337)
Coluccio Salutati , Thủ tướng Florence (s. 1331 )
Cyprian, Tổng giám mục Moskva
Giáo hoàng Innocent VII (s. 1339 )
Vua Henry III của Castile (sinh năm 1379 )
Tokhtamysh, hãn của Kim Trướng hãn quốc

Tham khảo