Ariel Sharon

|president = Moshe Katsav
|1namedata = Ehud Olmert
|1blankname = Phó Thủ tướng
|predecessor = Ehud Barak
|successor = Ehud Olmert
|office2 = Bộ trưởng Ngoại giao
|primeminister2 = Benjamin Netanyahu
|term_start2 = 13 tháng 10 năm 1998
|term_end2 = 6 tháng 6 năm 1999
|predecessor2 = David Levy
|successor2 = David Levy
|office3 = Bộ trưởng Năng lượng và Nguồn nước
|primeminister3 = Benjamin Netanyahu
|term_start3 = 8 tháng 7 năm 1996
|term_end3 = 6 tháng 7 năm 1999
|predecessor3 = Yitzhak Levy
|successor3 = Eli Suissa
|office4 = Bộ trưởng Gia cư và Xây dựng
|primeminister4 = Yitzhak Shamir
|term_start4 = 11 tháng 6 năm 1990
|term_end4 = 13 tháng 7 năm 1992
|predecessor4 = David Levy
|successor4 = Binyamin Ben-Eliezer
|office5 = Bộ trưởng Công nghiệp, Thương mại và Lao động
|primeminister5 = Shimon Peres (1984–86) Yitzhak Shamir (1986–90)
|term_start5 = 13 tháng 9 năm 1984
|term_end5 = 20 tháng 2 năm 1990
|predecessor5 = Gideon Patt
|successor5 = Moshe Nissim
|office6 = Bộ trưởng Quốc phòng
|primeminister6 = Menachem Begin
|term_start6 = 5 tháng 8 năm 1981
|term_end6 = 14 tháng 2 năm 1983
|predecessor6 = Menachem Begin
|successor6 = Menachem Begin
|birth_date = 26 tháng 2 năm 1928
|birth_place = Kfar Malal, Lãnh thổ Ủy trị Palestine
|death_date = 11 tháng 1 năm 2014 (85 tuổi)
|death_place = Ramat Gan, Israel
|spouse = |}}
|children = 3
|profession = Sĩ quan
|alma_mater = Đại học Hebrew của JerusalemĐại học Tel Aviv
|allegiance =
|branch = Haganah Lực lượng Phòng vệ Israel
|rank= Aluf (Thiếu tướng)
|serviceyears = 1948–74
|commands = Bộ Tư lệnh Phía namLữ đoàn Nhảy dùUnit 101Lữ đoàn Golani
|unit = Lữ đoàn Nhảy dùĐơn vị 101Lữ đoàn Golani
|battles = Chiến tranh giành độc lập IsraelKhủng hoảng kênh đào SuezChiến tranh Sáu ngàyChiến tranh Yom Kippur
|party = Đảng Tự do(1973–1974)Likud(1977–2005)Kadima(2005–2006)
|otherparty = Shlomtzion(1977)
|signature = Ariel Sharon signature.svg
|footnotes = Ehud Olmert giữ chức quyền Thủ tướng từ 4 tháng 1 năm 2006|native_name=}}}}

Ariel Sharon (}}; tên thật là Ariel Scheinermann, &lrm;; 26 tháng 2 năm 1928 – 11 tháng 1 năm 2014) là vị tướng quân đội, chính trị gia và là thủ tướng thứ 11 của Israel từ tháng 3 năm 2001 đến tháng 4 năm 2006.

Sharon là chỉ huy trong quân đội Israel kể từ khi đội quân này thành lập vào năm 1948 và từng tham gia chiến tranh giành độc lập của Israel. Ông có công lập ra Đơn vị 101, từng tham gia chiến tranh kênh đào Suez năm 1956, chiến tranh Sáu ngày năm 1967, chiến tranh Tiêu hao (1969 – 1970), chiến tranh Yom Kippur năm 1973 và chỉ huy chiến tranh Liban năm 1982.

Suốt quãng đời binh nghiệp, Sharon được xem là sĩ quan chỉ huy thực địa vĩ đại nhất trong lịch sử Israel và là một trong số các chiến lược gia quân sự vĩ đại nhất từ trước đến nay của đất nước. Sau cuộc đột kích bán đảo Sinai trong chiến tranh Sáu ngày và cuộc bao vây quân Ai Cập trong chiến tranh Yom Kippur, Israel đã tặng cho ông biệt danh "Vua Israel" và "Sư tử của Chúa trời". Tuy nhiên, ông bất ngờ bị tai biến mạch máu não vào ngày 4 tháng 1 năm 2006 và rơi vào trạng thái sống thực vật cho đến ngày ông từ trần.

Tiểu sử

Ariel Sharon ra đời tại làng Kfar Malal (Lãnh thổ ủy trị Palestine thuộc Anh) trong một gia đình người Belarus gốc Do Thái. Cha mẹ ông gặp nhau trong thời gian cả hai đang theo học tại Đại học Nhà nước Tbilisi, Gruzia. Khi các lực lượng Bolshevik tiến về Gruzia (độc lập), cả hai bèn di cư sang Lãnh thổ ủy trị Palestine thuộc Anh.

Năm lên 10, Ariel Sharon gia nhập phong trào thanh niên phục quốc Do Thái Hassadeh. Khi còn là thiếu niên, ông bắt đầu tham gia đội tuần tra ban đêm có vũ trang tại ngôi làng nơi ông ở. Năm 1942, ông gia nhập lực lượng bán quân sự bí mật Haganah của người Do Thái. Dần dần, ông trở thành chỉ huy đơn vị bộ binh rồi chỉ huy lực lượng tình báo miền Bắc và Trung Israel.

1973, ông là tư lệnh thiết giáp trong chiến dịch tại bán đảo Sinai (Ai Cập); được bầu vào Quốc hội Israel.
1977-1981, làm Bộ trưởng Nông nghiệp.
1981-1983, giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng. Trong thời gian này, ông đã cho quân đội tấn công Liban. Ông bị coi là phải chịu trách nhiệm trong cuộc thảm sát hàng trăm thường dân Palestin tại các trại tị nạn do lực lượng dân quân Phalanges người Liban liên minh với Israel tiến hành.
1999, được bầu làm Chủ tịch đảng Likud.
2001, được bầu làm Thủ tướng Israel. Từ đó đến nay, ông đã có những quyết định lịch sử trong mối quan hệ giữa Israel và Palestin là xóa bỏ các khu định cư Do Thái ở dải Gaza và một phần khu Bờ Tây.
2005, rời bỏ đảng Likud, thành lập đảng ôn hòa Kadima.
Đầu tháng 1 năm 2006, bị xuất huyết não, phải mổ 2 lần liên tiếp và đã ở trong tình trạng nguy kịch.
11 tháng 4, 2006, Thủ tướng Sharon bị tuyên bố mất khả năng lãnh đạo vĩnh viễn, do ông ở trong tình trạng hôn mê kéo dài và khó có khả năng hồi phục. Cùng ngày, Ehud Olmert được bầu thay thế giữ chức Thủ tướng.

Đời tư
Ông có hai đời vợ (hai chị em, đều đã mất) và ba người con trai (một người mất năm 1967).

Chú thích

Liên kết ngoài

Ariel Sharon's Biography&nbsp;— Detailed account of his military and political career

The Sabra and Shatila Massacres (16–ngày 18 tháng 9 năm 1982)
Timeline of key events in Sharon's life
Ariel Sharon Profile on YnetNews
Phonecall &nbsp;— An authentic recording of Ariel Sharon talking to a soldier positioned at one of the Suez Channel bunkers at the beginning of the Yom Kippur War.
Sharon's speech on 30th anniversary of Yom Kippur War

Booknotes interview with Sharon on Warrior: An Autobiography, ngày 17 tháng 9 năm 1989.
Ariel Sharon's Confusing Legacy&nbsp;— slideshow by Der Spiegel