Tần Trang Tương vương

)
ImageSize = width:200 height:50
PlotArea = width:170 height:30 left:14 bottom:20
TimeAxis = orientation:horizontal
DateFormat = yyyy
Period = from:-900 till:-221
AlignBars = early
ScaleMajor = increment:679 start:-900
Colors =
id:canvas value:rgb(1,1,0.97)
BackgroundColors = canvas:canvas
PlotData =
width:15 color:black
bar:era from:start till:end
bar:era from:-249 till:-247 color:red

| kiểu tại vị = Trị vì
| đăng quang =
| tiền nhiệm = Tần Hiếu Văn vương
| nhiếp chính =
| kế nhiệm = Tần vương Chính
| phối ngẫu =
| vợ = Triệu Cơ Hàn phu nhân
| chồng =
| con cái = Tần Thủy Hoàng Thành Kiểu
| hoàng tộc = nước Tần
| kiểu hoàng tộc = Chính quyền
| tên đầy đủ = Doanh Dị Nhân (嬴異人) hay Doanh Tử Sở (嬴死楚)
| tên tự =
| tên hiệu =
| kiểu tên đầy đủ = Tên thật
| tước hiệu =
| tước vị đầy đủ = Tần vương (秦王)
| niên hiệu =
| thời gian của niên hiệu =
| tôn hiệu = Thái thượng hoàng (太上皇) (truy phong)
| miếu hiệu =
| thụy hiệu = Trang Tương vương (莊襄王)
| cha = Tần Hiếu Văn vương
| mẹ = Hạ Thái hậu
| sinh = 281 TCN
| nơi sinh =
| mất = 6 tháng 7, 247 TCN (33 – 34 tuổi)
| nơi mất = Trung Quốc
| ngày an táng =
| nơi an táng = Chỉ Dương (茝陽)
| học vấn =
| nghề nghiệp =
| tôn giáo =
| chữ ký =
}}
Tần Trang Tương Vương (chữ Hán: 秦莊襄王, sinh năm 281 TCN, trị vì: 249 TCN-247 TCN) hay còn gọi là Tần Trang vương (秦莊王), tên thật là Doanh Dị Nhân (嬴異人) hay Doanh Tử Sở (嬴子楚), là vị vua thứ 35 của nước Tần thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Ông nổi tiếng với với câu chuyện được Lã Bất Vi phò trợ lên ngôi Thái tử, sau cùng Triệu Cơ - thiếp hoặc con hát của Lã Bất Vi sinh ra Tần Thủy Hoàng - vị Hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc. Tuy nhiên nhiều sử gia nghi ngờ quan hệ huyết thống giữa ông và Tần Thủy Hoàng.

Thân thế
Ông là con trai thứ 10 của An Quốc quân Doanh Trụ (sau là Tần Hiếu Văn vương), cháu nội của Tần Chiêu Tương vương, vị vua thứ 33 của nước Tần. Nguyên danh của ông là Dị Nhân (異人), mẹ là Hạ Cơ.

Làm con tin ở nước Triệu
Tần Chiêu Tương vương từng lập con trưởng làm Thái tử, tuy nhiên Thái tử mất sớm. Năm 265 TCN, Chiêu Tương vương lập con thứ là An Quốc quân Doanh Trụ làm Thái tử kế tục.

Thái tử Doanh Trụ sủng ái chính thất là Hoa Dương phu nhân. Hạ Cơ, mẹ của Dị Nhân vốn bị lạnh nhạt nên Dị Nhân sớm phải làm con tin của Tần ở nước Triệu. Năm 260 TCN, 45 vạn quân Triệu bị tướng Bạch Khởi của Tần thảm sát trong trận Trường Bình, Dị Nhân bị ngược đãi, phải ra sống ở Tùng Đài trong cảnh khốn khổ. Lã Bất Vi, một thương nhân có tiếng lúc đó đang buôn bán ở Hàm Đan trông thấy Dị Nhân, nảy sinh ý định giúp ông làm Thái tử nước Tần, mưu dựa vào Dị Nhân sau này được hưởng công danh.

Lã Bất Vi cho Dị Nhân năm trăm cân vàng tiêu dùng và đãi tân khách, rồi lấy tiền mua của báu vật lạ, đem sang Tần, xin ra mắt người chị của Hoa Dương phu nhân để dâng những vật ấy cho Phu nhân. Nhân đó, Lã Bất Vi kể Dị Nhân tài giỏi, khôn ngoan, giao hảo với người các nước, bạn hữu khắp thiên hạ, khuyên bà nhận Dị Nhân làm con nuôi. Hoa Dương phu nhân thụ sủng nhưng không con, sợ sau này không có chỗ dựa nên lập tức xin Thái tử cho bà nhận Dị Nhân làm con. Thái tử đồng ý, cùng Phu nhân cho Dị Nhân nhiều của cải và nhờ cậy Bất Vi giúp đỡ.

Danh tiếng Dị Nhân từ đó càng nổi với chư hầu. Bất Vi có một người thiếp là Triệu Cơ, mỹ nhân nước Triệu có tài đàn hay múa giỏi. Bất Vi mời Dị Nhân đến nhà, sai Triệu Cơ ra rót rượu. Dị Nhân đem lòng say mê, Lã Bất Vi thấy vậy liền dâng Triệu Cơ cho Dị Nhân. Dị Nhân thành thân với Triệu Cơ, đến đủ tháng Triệu Cơ sinh con trai, đặt tên là Doanh Chính (tức Tần Thủy Hoàng sau này).

Các sử gia vẫn luôn tranh cãi về việc Doanh Chính là con của Lã Bất Vi

Tín Lăng quân cầm quân cả năm nước đánh tan quân Tần ở Hà Ngoại. Mông Ngao bỏ chạy. Nguỵ Vô Kỵ thừa thắng đuổi quân Tần đến ải Hàm Cốc, chẹn đường quân Tần, quân Tần đóng chặt cửa ải không dám ra.

Qua đời
Tháng 5 năm 247 TCN, ngày Bính Ngọ, Tần Trang Tương vương qua đời, thọ 35 tuổi. Con trai ông là Doanh Chính lên ngôi. Doanh Chính trở thành người tiêu diệt cả sáu nước chư hầu vốn đã suy nhược, thống nhất Trung Quốc và trở thành hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc vào năm 221 TCN.

Xem thêm
Tần Hiếu Văn vương
Tần Thủy Hoàng
Lã Bất Vi

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên những điều chưa biết - Tần bản kỷ, Bùi Hạnh Cẩn - Việt Anh dịch (2005), Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới
Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin

Chú thích

|-