Biên niên sử Đà Lạt

Lịch sử Đà Lạt khởi đầu bằng những chuyến thám hiểm vùng cao nguyên Lâm Viên cuối thế kỷ 19, đặc biệt đánh dấu bởi chuyến thám hiểm của bác sĩ Alexandre Yersin vào giữa năm 1893. Bốn năm sau đó, khi Toàn quyền Paul Doumer tìm kiếm địa điểm để xây dựng một trạm nghỉ dưỡng, Alexandre Yersin đã đề nghị chọn cao nguyên Lâm Viên và được chấp thuận. Những năm cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 là thời kỳ các đoàn khảo sát liên tục được gửi đến Đà Lạt để nghiên cứu, chuẩn bị cho công cuộc xây dựng một thành phố tương lai. Sau hơn 10 năm bị quên lãng, từ giữa thập niên 1910, Đà Lạt bước vào thời kỳ kiến thiết với sự xuất hiện liên tiếp của các công trình kiến trúc, công trình giao thông và cơ sở hạ tầng. Đây cũng là giai đoạn Đà Lạt được thể chế hóa bởi những quyết định hành chính của Triều đình Huế và Toàn quyền Đông Dương. Trong hai thập niên 1930 và 1940, bên cạnh các công sở và dinh thự như Dinh Toàn quyền, Dinh Bảo Đại, Dinh Thống đốc Nam Kỳ, nhiều chùa chiền, nhà thờ và trường học cũng ra đời. Trong số này có thể kể đến nhà thờ chính tòa Đà Lạt, trường Couvent des Oiseaux, trường Trung học Yersin, chùa Linh Sơn, nhà thờ Domaine de Marie.

Dưới thời Đệ Nhất Cộng hòa Việt Nam, những công trình kiến trúc chợ Đà Lạt, biệt điện Trần Lệ Xuân, Trung tâm Nghiên cứu Nguyên tử Đà Lạt... tiếp tục được xây dựng. Nhưng từ sau 1964, do chiến tranh nên Đà Lạt ít có thêm các công trình mới. Giai đoạn sau 1975 được đánh dấu bởi các thay đổi hành chính và sự ra đời của những cơ quan mới thay thế cho các cơ sở cũ. Những sự kiện từ cuối thập niên 1980 phản ánh quá trình thay đổi của thành phố, cũng là thời kỳ nền kinh tế Việt Nam dần vượt qua giai đoạn khó khăn. Trong khoảng thời gian này, thành phố được sửa sang nâng cấp và cũng xuất hiện thêm các công trình kiến trúc mới. Thập niên 2000, bên cạnh hàng loạt những công trình được khởi công và khánh thành, lịch sử thành phố còn ghi nhận nhiều lễ hội được tổ chức như Festival Hoa Đà Lạt, Lễ hội văn hóa trà và các lễ kỷ niệm 110 năm, 115 năm ngày thành phố ra đời.

Thế kỷ 19
tại cao nguyên Lâm Viên năm 1893]]
;1881
: Bác sĩ Paul Néis và trung úy Albert Septans thám hiểm cao nguyên Lâm Viên.
;1893
: 21 tháng 6: Bác sĩ Alexandre Yersin cùng đoàn thám hiểm tới cao nguyên Lâm Viên.
;1897
: 19 tháng 7: Bác sĩ Alexandre Yersin gửi thư đến Toàn quyền Paul Doumer đề xuất chọn cao nguyên Lâm Viên làm nơi nghỉ dưỡng.
: Phái đoàn Thouard nghiên cứu tìm một con đường từ Nha Trang lên cao nguyên Lâm Viên.

Thế kỷ 20
Thập niên 1900
, xây dựng từ 1903 đến 1928.]]
;1900
: Hoàn thành đường bộ Tháp Chàm – Xóm Gòn – Dran – Đà Lạt.
;1902
: Toàn quyền Paul Doumer trở về Pháp, dự án xây dựng thành phố Đà Lạt bị dừng lại.
: Tướng Léon de Beylié cùng phái đoàn tới Đà Lạt và quyết định thiết lập một doanh trại quân đội 3.500 đến 4.000 quân đồn trú.
;1907
: Xây dựng lữ quán cho khách vãng lai, về sau trở thành Hôtel du Lac, khách sạn đầu tiên của Đà Lạt.
;1913
: Hoàn thành tuyến đường Phan Thiết – Di Linh.
;1916
: 6 tháng 1: Toàn quyền Ernest Nestor Roume ký Nghị định thành lập tỉnh Lâm Viên.
: 20 tháng 4: Hội đồng nhiếp chính triều đình Huế thông báo Dụ thành lập thị tứ Đà Lạt.
: Xây dựng tuyến đường sắt Tháp Chàm – Đà Lạt, đoạn từ Xóm Gòn đến Sông Pha.
;1918
: Xây dựng nhà máy điện, lập dưỡng viện thừa sai.
: 20 tháng 12: Khai giảng trường Nazareth, ngày nay là trường Trung học Thăng Long.

Thập niên 1920
, trước đây mang tên Langbian Palace, khánh thành năm 1922.]]
, ngôi chùa đầu tiên tại Đà Lạt, khởi dựng năm 1921.]]
;1920
: 31 tháng 10: Toàn quyền Maurice Long ký Nghị định thành lập thị xã Đà Lạt, Sở Nghỉ dưỡng Lâm Viên và Du lịch Nam Trung Kỳ.
: Xây dựng trạm thu phát sóng vô tuyến.
;1922
: Khánh thành khách sạn Langbian Palace.
;1923
: Kiến trúc sư Ernest Hébrard hoàn thành đồ án quy hoạch thành phố.
: Dân số Đà Lạt: 1.500 người.
;1927
: Khởi công xây dựng trường Petit Lycée.
: Khánh thành nhà máy điện.

Thập niên 1930
, trước kia là Trung học Yersin, khánh thành năm 1935.]]
, khánh thành năm 1938.]]
, còn gọi Dinh Bảo Đại, hoàn thành năm 1938.]]
, khánh thành năm 1938.]]
;1930
: Xây dựng Dinh Thống đốc Nam Kỳ, ngày nay là trụ sở Ủy ban Nhân dân tỉnh Lâm Đồng.
;1931
: 19 tháng 7: Khởi công xây dựng nhà thờ chính tòa Đà Lạt.
: Khu vực quanh Chợ Cây bị cháy.
: Xây dựng Dinh Toàn quyền và Dinh Bảo Đại.
;1934
: Xây dựng chợ Đà Lạt.
: Khởi công xây dựng trường Notre Dame du Langbian, về sau mang tên Couvent des Oiseaux.
;1935
: Thành lập Công ty Du lịch Đà Lạt.
: Xây dựng nhà thờ Tin Lành.
: Khánh thành chợ Đà Lạt tại ví trí khu Hòa Bình ngày nay.
;1941
: 8 tháng 1: Toàn quyền Jean Decoux ký Nghị định tái lập tỉnh Lâm Viên.
: Kiến trúc sư Jacques Lagisquet thiết lập đồ án chỉnh trang và phát triển Đà Lạt.
: Kiến trúc sư Jacques Lagisquet hoàn thành đồ án quy hoạch thành phố.
: Dân số Đà Lạt: 25.500 người.
: Đà Lạt có 1.000 biệt thự.
: Dân số Đà Lạt: 5.200 người.
: Mở rộng sân bay Liên Khương.
;1948
: Mở đường bay Hà Nội – Đà Lạt.
: Dân số Đà Lạt: 18.513 người.
;1949
: Xây dựng nhà máy nước gần hồ Xuân Hương.
;1951
: 30 tháng 10: Sáp nhập các làng Đa Phú, Phước Thành và Trại Mát vào Đà Lạt.
: Đặt tên đường, địa danh bằng tiếng Việt.
: Thành lập các ấp Thái Phiên, Phát Chi.
: Đổi tên trường Phương Mai thành trường Quang Trung
;1956
: Khai giảng trường Nam Trung học Trần Hưng Đạo.
: Dân số Đà Lạt: 58.958 người.
: Thành lập Thư viện Đà Lạt, ngày nay là Thư viện tỉnh Lâm Đồng.
: Dân số Đà Lạt: 43.000 người.
: Tòa thị chính Đà Lạt tách khỏi Tòa hành chính Tuyên Đức.
;1962
: Khánh thành chùa Linh Phong.
;1965
: Dân số Đà Lạt: 73.290 người.
;1973
: Thành lập làng trẻ em SOS.
;1975
: 31 tháng 3: Quân đội Việt Nam Cộng hòa rút khỏi Đà Lạt xuống Phan Rang.
: 3 tháng 4: Quân đội Nhân dân Việt Nam tiến vào thành phố.
: Dân số Đà Lạt: 85.833 người.
: Thành lập Trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt.
: Xây dựng hồ Chiến Thắng.
;1982
: Dân số Đà Lạt: vượt ngưỡng 100.000 người.
: 20 tháng 3: Khôi phục và mở rộng lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt.
: 7 tháng 11: Đài Truyền hình Lâm Đồng phát hình màu.
;1988
: 24 tháng 12: Thành lập Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Lâm Đồng.
: Hồ Xuân Hương được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia.
;1992
: Thành lập Công ty Bio-Organics Hasfarm chuyên trồng hoa xuất khẩu.
: Khánh thành sân golf 18 lỗ.
: 29 tháng 12: Khánh thành XQ Sử quán.
;2003
: Lễ hội kỷ niệm 110 năm Đà Lạt hình thành và phát triển.
: Festival Hoa Đà Lạt lần thứ nhất, thành phố đón gần 90 nghìn du khách.
;2006
: Lễ hội văn hóa trà.
;2007
: 27 tháng 4: Khai thông tỉnh lộ 723 nối Nha Trang – Đà Lạt.
: Dân số Đà Lạt: 197.013 người.
: Lễ hội kỷ niệm 115 năm Đà Lạt hình thành và phát triển.
;2009
: 6 tháng 3: Điều chỉnh địa giới hành chính, Đà Lạt có 12 phường và 4 xã Xuân Thọ, Xuân Trường, Tà Nung và Trạm Hành.
: 23 tháng 3: Thành phố Đà Lạt được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận là đô thị loại I.
: 26 tháng 12: Khánh thành nhà ga mới của sân bay Liên Khương.
: Dân số Đà Lạt: 206.105 người.

Thập niên 2010
mới, khánh thành năm 2010.]]
.]]
;2010
: 1-4 tháng 1: Festival Hoa Đà Lạt lần thứ ba, thành phố đón gần 300 nghìn du khách.
:29 tháng 6: Khởi công xây dựng Bệnh viện Nhi Đà Lạt.
:30 tháng 7: Khánh thành thánh thất Đa Phước mới, khởi công xây dựng từ năm 2005.
;2011
: 10 tháng 11: Quảng trường thành phố được đặt tên Quảng trường Lâm Viên.
: 25 tháng 1: Khánh thành cầu đập Ông Đạo mới bắc qua hồ Xuân Hương.
: 31 tháng 12: Festival Hoa Đà Lạt 2012, thành phố đón hơn 300 nghìn du khách.
;2012
: 10 tháng 2: Khánh thành Nhà thờ Tin Lành Đà Lạt mới, xây dựng từ năm 2011.
;2013
: 25 tháng 12: Bắt đầu phủ sóng wifi miễn phí khu vực trung tâm thành phố.
: Đầu quý 3: Bán đấu giá nhiều biệt thự cổ bổ sung kinh phí xây dựng khu hành chính tỉnh Lâm Đồng.
;2014
: 24 tháng 3: Cháy lớn tại công ty Rừng Hoa Đà Lạt, gần thung lũng Tình Yêu.
: 12 tháng 5: Thủ tướng Chính phủ quyết định phê duyệt đề án Điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Đà Lạt đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050.
: 9 tháng 6: Cháy lớn ở Xí nghiệp Bản đồ Đà Lạt khiến một phần ba tòa nhà bị lửa thiêu rụi.
;2015
:19 tháng 9: Dinh I mở cửa đón du khách trở lại sau một thời gian dài đóng cửa.
:29 tháng 12: Festival Hoa Đà Lạt 2015, đánh dấu 10 năm Đà Lạt trở thành "Thành phố Festival hoa". Đồng thời trong đêm khai mạc, vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà đã được UNESCO trao công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới với tên gọi Khu dự trữ sinh quyển Lang Biang.

Tham khảo
Chú thích

Thư mục


}}

}}

}}

}}

Xem thêm
Đà Lạt
Lịch sử Đà Lạt
Kiến trúc Đà Lạt

Liên kết ngoài

Thanh pho Da Lat tinh Lam Dong - Portal
Trang chính thức của tỉnh Lâm Đồng