Văn hóa Poltavka

&nbsp;2700 TCN – 2100 TCN
|typesite =
|majorsites =
|extra =
|precededby = Văn hóa Yamna
|followedby = Văn hóa Potapovka, văn hóa Abashevo, văn hóa Sintashta, văn hóa Srubna.
}}

Văn hóa Poltavka () là một văn hóa khảo cổ từ đầu đến giữa thời đại đồ đồng đã phát triển thịnh vượng trên thảo nguyên Volga-Ural và thảo nguyên rừng trong giai đoạn 2700&mdash;2100 TCN.

Văn hóa Poltavka xuất hiện như là sự phát triển vượt trội phía đông của văn hóa Yamna, cận kề với văn hóa Hầm mộ, một kế tục khác của văn hóa Yamna ở phía tây. Nó từng được coi là tổ tiên của các văn hóa muộn hơn và được nhận dạng như là thuộc về Ấn-Iran. Văn hóa Poltavka ảnh hưởng tới sự xuất hiện muộn hơn của văn hóa Potapovka, văn hóa Abashevo, văn hóa Sintashta và văn hóa Srubna.

Nguồn gốc
Văn hóa Poltavka xuất hiện vào khoảng 2700 TCN như là kế tục phía đông của văn hóa Yamna. Kế tục phía tây của văn hóa Yamna là văn hóa Hầm mộ.

Cùng với văn hóa Sredny Stog, văn hóa Yamna và văn hóa Hầm mộ, văn hóa Poltavka nằm trong số các văn hóa của thảo nguyên Hắc Hải chia sẻ các đặc trưng với văn hóa Afanasievo ở thảo nguyên phía đông.

Phân bố
Văn hóa Poltavka thịnh vượng trên thảo nguyên Volga-Ural và thảo nguyên rừng. Nó là cùng thời với văn hóa Hầm mộ, nhưng nằm ở thảo nguyên Hắc Hải về phía tây nam của nó. Nó dường như cũng cùng tồn tại với văn hóa Abashevo ở phía đông bắc.

Văn hóa Poltavka dường như đã mở rộng về phía đông trong suốt thời gian tồn tại của nó. Có thể là những người chăn thả gia súc Poltavka đã khai thác các khu vực của thảo nguyên Kazakh. Sự tiến vào thảo nguyên Kazakh của người Poltavka gắn với các cải tiến công nghệ khác nhau trong khu vực này. Đồ gốm Poltavka cũng được phát hiện tại miền bắc Kazakhstan.

Đặc trưng
Các khu định cư Poltavka là rất hiếm. Chúng chủ yếu phân bố hạn hẹp tại các cồn cát trong khu vực hạ du sông Volga.

Các đồ gốm đáy phẳng của văn hóa Poltavka khác với các đồ gốm đáy nhọn hay tròn của văn hóa Yamna. Các môtip trang trí đồ gốm của các văn hóa muộn hơn như văn hóa Sintashta và văn hóa Andronovo là rất giống với môtip trang trí đồ gốm của văn hóa Poltavka.

Nền kinh tế của văn hóa Poltavka là chăn thả gia súc lưu động, một sự tiếp diễn của nền kinh tế của văn hóa Yamna. Người dân của văn hóa Poltavka được phát hiện là có quan hệ họ hàng gần với người dân của văn hóa Yamna và văn hóa Afanasievo.

Trong một nghiên cứu di truyền công bố năm 2018 trên tạp chí Science, các di cốt của hai người đàn ông Poltavka từ các di chỉ tách biệt đã được phân tích. Một người mang các nhóm đơn bội R1b1a1a2a2 và U5a1g, trong khi người kia mang nhóm đơn bội R1b1a1a2a2 và U5a1b. Các tác giả của nghiên cứu lưu ý rằng có sự pha trộn đáng kể của tổ tiên Trung Âu vào thảo nguyên trong thời gian chuyển tiếp từ văn hóa Poltavka sang văn hóa Potapovka.

Kiểu thân hình
Kiểu thân hình của văn hóa Poltavka là tương tự như của văn hóa Yamna trước đó, với người dân thuộc đại chủng Âu cao to. Kiểu thân hình tương tự là thịnh hành trong các văn hóa kế tục là văn hóa Hầm mộ và văn hóa Potapovka. Các hộp sọ thuộc văn hóa Fatyanovo–Balanovo, văn hóa Abashevo, văn hóa Sintashta, văn hóa Srubna và văn hóa Andronovo ở phía tây có sọ dài hơn so với các hộp sọ của các văn hóa Poltavka, Yamna và Potapovka. Kiểu thân hình của văn hóa Srubna dường như đã xuất hiện như là kết quả của sự pha trộn giữa ngườ Sintashta và người Poltavka. }} }}

Ngôn ngữ học
Văn hóa Poltavka từng được coi là tiền thân của cái sau này phát triển thành các văn hóa Ấn-Iran.

Kế tục
Văn hóa Poltavka tồn tại tới khoảng 2200-2100 TCN. Nó dường như là biểu thị sớm của văn hóa Srubna. Nó đánh dấu sự chuyển tiếp của văn hóa Yamna thành văn hóa Srubna. Các nghiên cứu di truyền gợi ý rằng kết thúc của văn hóa Poltavka gắn với các thay đổi dân số lớn.

Văn hóa Abashevo dường như đã xuất hiện một phần là nhờ ảnh hưởng của văn hóa Poltavka. Cùng với văn hóa Abashevo, nó dường như đã ảnh hưởng tới sự xuất hiện văn hóa Potapovka.

Sự xuất hiện của văn hóa Sintashta và văn hóa Andronovo muộn hơn gắn với sự mở rộng về phía đông của văn hóa Poltavka, văn hóa Abashevo, văn hóa gốm nhiều con lăn và văn hóa Hầm mộ.

Các dữ liệu hình thái học gợi ý rằng văn hóa Sintashta có thể đã xuất hiện như là kết quả của sự pha trộn tổ tiên thảo nguyên từ văn hóa Poltavka và văn hóa Hầm mộ với tổ tiên từ những người săn bắt hái lượm sống trong rừng trong thời đại đồ đá mới. }}

Xem thêm

Văn hóa gốm vằn dây
Văn hóa chén tống hình chuông

Ghi chú


Tham khảo

Nguồn