Tetracanthagyna plagiata

Tetracanthagyna plagiata là một loài chuồn chuồn trong họ Aeshnidae. Loài này được Waterhouse mô tả khoa học lần đầu năm 1877. Loài này được tìm thấy khắp thềm Sunda, được ghi nhận ở Thái Lan, Malaysia bán đảo, Singapore, Sumatra và Borneo. Đây là loài điển hình của chi Tetracanthagyna.

Đây là loài chuồn chuồn nặng nhất còn tồn tại, loài chuồn chuồn lớn thứ hai tính theo sải cánh (chỉ đứng sau Megaloprepus caerulatus thuộc họ Pseudostigmatidae) và cũng là loài chuồn chuồn ngô lớn nhất còn tồn tại, với sải cánh tối đa là 163&nbsp;mm, vượt quá sải cánh của á quân Petalura ingentissima là 162&nbsp;mm.

Phân loại
Tetracanthagyna plagiata ban đầu được Charles Owen Waterhouse mô tả vào năm 1877 dưới tên Gynacantha plagiata, phân loại thuộc chi Gynacantha hiện đã tách biệt, loài điển hình được liệt kê tồn tại ở Borneo. Robert McLachlan cho biết rằng đồng nghiệp của ông là Edmond de Sélys Longchamps đã đề xuất tách T. plagiata khỏi các thành viên khác trong chi Gynacantha như một phân loài riêng biệt mà ông gọi là Tetracanthagyna. Theo cách nói của ông, quyết định này là do "hình dạng của đoạn bụng thứ mười ở con cái." Năm 1891, trong cuốn sách Kritik des Systems der Aeschniden, Ferdinand Karsch không công nhận sự phân loại được đề xuất như một phân chi hợp lệ. Tuy nhiên, Robert McLachlan viết trong Transactions of the Royal Entomological Society of London, khi xem xét các tài liệu có sẵn đã nói rằng "Tetracanthagyna không chỉ hợp lệ mà còn có lẽ là mối quan hệ của loài này với Gynacantha, không quá thân mật như người ta nghĩ." Phân tích của ông đã đưa ra phân chi được đề xuất của Tetracanthagyna lên cấp độ của một loài riêng biệt.

Mô tả
Tetracanthagyna plagiata là một loài chuồn chuồn lớn có thân màu đen với đôi cánh lớn. Ngực có màu đen, với mặt bên của ngực tổng hợp (synthorax) được đánh dấu bằng hai dải màu vàng nhạt, phân biệt loài này với các dải màu nâu đỏ của loài Tetracanthagyna brunnea có liên quan. Bụng có màu nâu đỏ và hình trụ, dài 100&nbsp;mm (3,9 in), và thu hẹp kích thước đến đầu bụng. Tetracanthagyna plagiata có kiểu sọc ngang ở phần xa của cánh trước và cánh sau, với con đực và một số con cái có các vệt màu sẫm ở sườn. Chỉ một số mẫu vật T. plagiata thiếu các dải sẫm màu. Theo Leonard Tan của blog Singapore Odonata, con đực thiếu các mảng màu nâu ngang gần chót cánh mà con cái có. Ngoài sự khác biệt về kiểu dáng cánh, con đực và con cái của loài này có ngoại hình rất giống nhau.

Tetracantagyna plagiata là loài dị hình giới tính. Con đực nhỏ hơn con cái. Con cái có chiều dài cánh sau là 80–84&nbsp;mm, trong khi ở con đực là 76&nbsp;mm. nằm trên đoạn bụng thứ hai.

Loài chuồn chuồn lớn nhất
Đây là loài nặng nhất trong số các loài chuồn chuồn trong bộ Odonata còn tồn tại, là loài chuồn chuồn lớn nhất còn tồn tại trong phân bộ Chuồn chuồn ngô và là loài chuồn chuồn còn tồn tại lớn thứ hai về tổng thể, sau loài chuồn chuồn kim Megaloprepus caerulatus. Tetracanthagyna plagiata được biết là có sải cánh dài tới 163&nbsp;mm, Tuy nhiên, hầu hết các nhà nghiên cứu đều đồng ý rằng con cái của T. plagiata là loài chuồn chuồn nặng nhất còn tồn tại. Corbet (1999) tuyên bố rằng một cá thể đực của loài Tetracanthagyna plagiata có sải cánh sau là 144&nbsp;mm (5,7 in). với một báo cáo khác cho biết T. plagiata có sải cánh dài 160&nbsp;mm, đưa T. plagiata trở thành loài chuồn chuồn ngô lớn nhất Đông Nam Á.

Về kích thước của T. plagiata, các nghiên cứu của Dorington (2012) đã chỉ ra rằng hoạt động săn mồi trên không sẽ ức chế sự phát triển kích thước hơn nữa của các loài chuồn chuồn ngô còn tồn tại. Các mẫu vật của cả loài này và loài Petalura ingentissima đều được đo chiều dài cánh sau của chúng cho nghiên cứu nói trên. Các mẫu vật được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên, London có chiều dài cánh sau là 84–86&nbsp;mm.

Vòng đời
nhỏ|250x250px|Con cái loài T. plagiata đẻ trứng vào những khúc gỗ mục nát. Một con cái đã được quan sát tại MacRitchie Reservoir (trong ảnh), thể hiện hành vi nói trên.
Con cái đẻ trứng trong các khúc gỗ mục nát và các chất nền mềm khác được bao phủ bởi rêu Malaysia, Singapore, Brunei và Indonesia.

Frank Fortescue Laidlaw (1901) mô tả T. plagiata được ghi nhận ở các đảo Sumatra và Borneo. và là thành viên duy nhất của chi Tetracanthagyna trên đảo. Y. Norma-Rashid chứng thực lời giải thích này, liệt kê loài này là "hiếm" trong danh sách kiểm tra chuồn chuồn Singapore.

Xem thêm

Meganeuropsis permiana và Meganeura monyi, loài bướm thời tiền sử
Megaloprepus caerulatus, loài chuồn chuồn lớn nhất tính theo sải cánh với chiều dài 191&nbsp;mm
Petalura ingentissima, loài chuồn chuồn ngô lớn thứ hai với sải cánh 162&nbsp;mm, chiều dài cơ thể dài nhất là 125&nbsp;mm
Mecistogaster lucretia, loài chuồn chuồn dài nhất tính theo chiều dài cơ thể ở mức 150&nbsp;mm
Chlorogomphus papilio, loài chuồn chuồn có diện tích cánh lớn nhất với chiều rộng tối đa 35&nbsp;mm

Chú thích

Liên kết ngoài

Edmond de Sélys Longchamps' illustration of T. plagiata
Singapore Odonata blog entry on an observation of a female T. plagiata
Natural History Museum London's collection of Tetracanthagyna specimens