Huyện của Thụy Sĩ

Khác hẳn với các quốc gia được tổ chức từ trung ương, tại Liên bang Thụy Sĩ mỗi bang hoàn toàn tự do để quyết định tổ chức hành chính của bang mình. Bởi vậy nên mỗi bang có cấu trúc khác nhau, và đơn vị hành chính ở mỗi bang cũng có thể được gọi khác nhau.

Về nguyên tắc, mỗi bang được chia ra thành những cấp hành chính nhỏ hơn. Cấp hành chính dưới cấp bang thường được định danh khác nhau tùy theo danh xưng ở mỗi bang. Đơn vị hành chính cơ sở ở hầu hết các bang là công xã (gemeinden trong tiếng Đức, commune trong tiếng Pháp, vischnancas trong tiếng Romansh, comuni trong tiếng Ý). Thuật ngữ này thực ra không đồng nhất nghĩa trong tiếng Việt, vì vậy tùy theo quy mô mà có thể hiểu tương ứng với cấp thành phố, công xã hoặc thị trấn. Riêng bang Appenzell Innerrhoden, đơn vị hành chính cơ sở của bang này là huyện (bezirk).

Có 15 bang Thụy Sĩ tổ chức thêm hình thái đơn vị hành chính trung gian giữa cấp bang và cấp xã. Phổ biến nhất là huyện (bezirk trong tiếng Đức, district trong tiếng Pháp và tiếng Romansh, hoặc distretto trong tiếng Ý). Người đứng đầu khu hành chính được gọi là Bezirksammann, Bezirksamtmann, Statthalter hay Regierungsstatthalter. Ở một số bang, danh xưng này cũng có khác biệt tùy theo cách định danh như amt (tương đương thị xã, Luzern), amtsbezirk (tương đương quận, Bern trước 2010), verwaltungskreise (tương đương hạt, Bern sau 2010). Thậm chí có bang còn phân chia mang tính chất lãnh thổ cấp verwaltungsregionen (tương đương cấp vùng), nhưng không mang ý nghĩa đơn vị hành chính chính thức...

Có 7 bang duy trì hình thái 2 cấp hành chính từ đầu là cấp bang và cấp xã là các bang Uri, Obwalden, Nidwalden, Glarus, Zug, Basel-Stadt và Genève. Riêng bang Appenzell Innerrhoden là cấp bang và cấp huyện. Một số các bang khác hủy bỏ đơn vị hành chính cấp huyện gần đây, Appenzell Ausserrhoden vào năm 1995, Schaffhausen vào năm 1999, Sankt Gallen vào năm 2003 và Lucerne vào năm 2007. Ngoài ra, còn một số các bang khác đam xem xét hay đã quyết định hủy bỏ đơn vị hành chính huyện trong tương lai. Schwyz vào năm 2006 đã bầu cử về việc này, nhưng đa số quyết định giữ. Bern vào năm 2006 quyết định giảm con số 26 quận xuống thành 5 hạt. Vaud đã quyết định giảm từ 19 xuống thành 10 huyện. Valais dự định giảm tương tự và ở Thurgau, đang thảo luận để giảm từ 8 xuống thành 4 huyện.

Dưới đây là bảng mô tả danh xưng phân cấp hành chính theo ngôn ngữ chính thức của các bang Thụy Sĩ

Zürich

Bang Zürich được chia thành 12 huyện (tiếng Đức: Bezirke):
Affoltern với trung tâm hành chính Affoltern am Albis
Andelfingen với trung tâm hành chính Andelfingen
Bülach với trung tâm hành chính Bülach
Dielsdorf với trung tâm hành chính Dielsdorf
Dietikon với trung tâm hành chính Dietikon
Hinwil với trung tâm hành chính Hinwil
Horgen với trung tâm hành chính Horgen
Meilen với trung tâm hành chính Meilen
Pfäffikon với trung tâm hành chính Pfäffikon
Uster với trung tâm hành chính Uster
Winterthur với trung tâm hành chính Winterthur
Zürich bao gồm thành phố Zürich

Bern

Bang Bern được chia làm vùng: Berner Jura, Seeland (với 2 "vùng nhỏ", Biel/Bienne và Seeland), Bern-Mittelland, Oberland (với "vùng nhỏ", Thun, Obersimmental-Saanen, Frutigen-Niedersimmental, Interlaken-Oberhasli) và Emmental-Oberaargau (với 2 "vùng nhỏ",, Emmental và Oberaargau)
Sự phân chia hiện thời đã có hiệu lực vào ngày 1 tháng giêng 2010, dựa trên một quyết định vào năm 2006 để hủy bỏ hệ thống huyện trước đó.
Vào ngày 1 tháng giêng 2010, the 26 huyện (Amtsbezirke) được nhập lại thành 10 huyện mới(Verwaltungskreise):

Bern-Mittelland với trung tâm hành chính Ostermundigen, bao gồm tất cả hay một phần của các huyện trước đây Bern, Fraubrunnen, Konolfingen, Laupen, Schwarzenburg vàSeftigen
Biel/Bienne với trung tâm hành chính Biel/Bienne, bao gồm tất cả của huyện trước đây là Biel và vào khoảng nửa của huyện Nidau
Emmental với trung tâm hành chính Langnau im Emmental, bao gồm tất cả hay một phần của các huyện trước đây Burgdorf, Signau và Trachselwald
Frutigen-Niedersimmental với trung tâm hành chính Frutigen, bao gồm tất cả hay một phần của các huyện trước đâyFrutigen và Niedersimmental
Interlaken-Oberhasli với trung tâm hành chính Interlaken, bao gồm tất cả hay một phần của các huyện trước đây Interlaken và Oberhasli
Jura bernois với trung tâm hành chính Courtelary, bao gồm tất cả hay một phần của các huyện trước đâyCourtelary, Moutier và La Neuveville
Oberaargau với trung tâm hành chính Wangen an der Aare, bao gồm tất cả hay một phần của các huyện trước đây Aarwangen và Wangen
Obersimmental-Saanen với trung tâm hành chính Saanen, bao gồm tất cả hay một phần của các huyện trước đây Obersimmental và Saanen
Seeland với trung tâm hành chính Aarberg, bao gồm tất cả hay một phần của các huyện trước đây Aarberg, Büren, Erlach và Nidau
Thun với trung tâm hành chính Thun, bao gồm tất cả của các huyện trước đây Thun

Lucerne

Bang Lucerne được chia làm 5 huyện:
Entlebuch với trung tâm hành chính Schüpfheim
Hochdorf với trung tâm hành chính Hochdorf
Luzern với trung tâm hành chính Luzern
Sursee với trung tâm hành chính Sursee
Willisau với trung tâm hành chính Willisau
Những huyện này đã bị hủy bỏ theo hiến pháp mới của bang vào năm 2007, mặc dù chúng vẫn tiếp tục được dùng như là các huyện bầu cử.

Schwyz

Bang Schwyz được chia thành 6 huyện:
Einsiedeln chỉ có một thị trấn cùng tên
Gersau chỉ có một thị trấn cùng tên
Höfe với trung tâm hành chính luân chuyển giữa Wollerau và làng Pfäffikon
Küssnacht chỉ có một thị trấn cùng tên
March với trung tâm hành chính Lachen
Schwyz với trung tâm hành chính Schwyz

Fribourg

Fribourg (bang) được chia thành 7 huyện:
Broye với trung tâm hành chính Estavayer-le-Lac
Glâne với trung tâm hành chính Romont
Gruyère với trung tâm hành chính Bulle
Saane với trung tâm hành chính Fribourg
See với trung tâm hành chính Murten
Sense với trung tâm hành chính Tafers
Veveyse với trung tâm hành chính Châtel-Saint-Denis

Solothurn

Từ năm 2005, 10 huyện của Solothurn được nhập lại thành 5 vùng bầu cử, gọi là Amtei. Từ đó, huyện chỉ được dùng để thống kê.
Bucheggberg, Amtei Wasseramt-Bucheggberg
Dorneck, Amtei Dorneck-Thierstein (unofficially Schwarzbubenland)
Gäu, Amtei Thal-Gäu
Gösgen, Amtei Olten-Gösgen (unofficially Niederamt)
Lebern, Amtei Solothurn-Lebern
Olten, Amtei Olten-Gösgen
Solothurn, Amtei Solothurn-Lebern
Thal, Amtei Thal-Gäu
Thierstein, Amtei Dorneck-Thierstein
Wasseramt, Amtei Wasseramt-Bucheggberg

Basel-Landschaft

Basel-Landschaft được chia làm 5 huyện:
Arlesheim với trung tâm hành chính Arlesheim
Laufen với trung tâm hành chính Laufen
Liestal với trung tâm hành chính Liestal
Sissach với trung tâm hành chính Sissach
Waldenburg với trung tâm hành chính Waldenburg

Appenzell Innerrhoden

Tại Appenzell Innerrhoden, huyện là đơn vị hành chính thấp nhất: chúng không chia ra thành các xã. Bởi vì thế, về vấn đề cứu hỏa, nhiên liệu và nước., thành phố Appenzell có một xã cho mục đích đặc biệt này Feuerschaugemeinde.

Kanton được chia làm 6 huyện:
Appenzell
Gonten
Oberegg
Rüte
Schlatt-Haslen
Schwende

St. Gallen

Thebang abolished the district level in 2003, but it remains divided into eight constituencies (Wahlkreise) without administrative significance:
Rheintal với trung tâm hành chính Altstätten
Rorschach với trung tâm hành chính Rorschach
Sarganserland với trung tâm hành chính Sargans
See-Gaster với trung tâm hành chính Rapperswil-Jona
St. Gallen với trung tâm hành chính St. Gallen
Toggenburg với trung tâm hành chính Lichtensteig
Werdenberg với trung tâm hành chính Buchs
Wil với trung tâm hành chính Wil

Graubünden

Graubünden is divided into 11 districts:
Albula với trung tâm hành chính Tiefencastel
Bernina với trung tâm hành chính Poschiavo
Hinterrhein với trung tâm hành chính Thusis
Imboden với trung tâm hành chính Domat/Ems
Inn với trung tâm hành chính Scuol
Landquart với trung tâm hành chính Landquart
Maloja với trung tâm hành chính Samedan
Moesa với trung tâm hành chính Roveredo
Plessur với trung tâm hành chính Chur
Prättigau/Davos với trung tâm hành chính Davos
Surselva với trung tâm hành chính Ilanz

Aargau

Aargau is divided into 11 districts:
Aarau với trung tâm hành chính Aarau
Baden với trung tâm hành chính Baden
Bremgarten với trung tâm hành chính Bremgarten
Brugg với trung tâm hành chính Brugg
Kulm với trung tâm hành chính Unterkulm
Laufenburg với trung tâm hành chính Laufenburg
Lenzburg với trung tâm hành chính Lenzburg
Muri với trung tâm hành chính Muri
Rheinfelden với trung tâm hành chính Rheinfelden
Zofingen với trung tâm hành chính Zofingen
Zurzach với trung tâm hành chính Zurzach

Thurgau

Thurgau is divided into five districts, and each is named after its capital:

Arbon với trung tâm hành chính Arbon
Frauenfeld với trung tâm hành chính Frauenfeld
Kreuzlingen với trung tâm hành chính Kreuzlingen
Münchwilen với trung tâm hành chính Münchwilen
Weinfelden với trung tâm hành chính Weinfelden

Ticino

Ticino is divided into 8 districts:
Bellinzona với trung tâm hành chính Bellinzona
Blenio với trung tâm hành chính Acquarossa
Leventina với trung tâm hành chính Faido
Locarno với trung tâm hành chính Locarno
Lugano với trung tâm hành chính Lugano
Mendrisio với trung tâm hành chính Mendrisio
Riviera với trung tâm hành chính Biasca
Vallemaggia với trung tâm hành chính Cevio

Vaud

Vaud is divided into 10 districts:
Aigle với trung tâm hành chính Aigle
Broye-Vully với trung tâm hành chính Payerne
Gros-de-Vaud với trung tâm hành chính Echallens
Jura-North Vaudois với trung tâm hành chính Yverdon-les-Bains
Lausanne với trung tâm hành chính Lausanne
Lavaux-Oron với trung tâm hành chính Cully
Morges với trung tâm hành chính Morges
Nyon với trung tâm hành chính Nyon
Riviera-Pays-d'Enhaut với trung tâm hành chính Vevey
Ouest Lausannois với trung tâm hành chính Renens

Valais

Valais is divided into 13 districts:
Brig với trung tâm hành chính Brig-Glis
Conthey với trung tâm hành chính Conthey
Entremont với trung tâm hành chính Sembrancher
Goms với trung tâm hành chính Münster-Geschinen
Hérens với trung tâm hành chính Evolène
Leuk với trung tâm hành chính Leuk
Martigny với trung tâm hành chính Martigny
Monthey với trung tâm hành chính Monthey
Saint-Maurice với trung tâm hành chính Saint-Maurice
Sierre với trung tâm hành chính Sierre
Sion với trung tâm hành chính Sion
Visp với trung tâm hành chính Visp

District Raron is divided into:
Östlich Raron với trung tâm hành chính Mörel-Filet
Westlich Raron với trung tâm hành chính Raron

Neuchâtel

The Canton of Neuchâtel is divided into 6 districts:
Boudry với trung tâm hành chính Boudry
La Chaux-de-Fonds với trung tâm hành chính La Chaux-de-Fonds
Le Locle với trung tâm hành chính Le Locle
Neuchâtel với trung tâm hành chính Neuchâtel
Val-de-Ruz với trung tâm hành chính Cernier
Val-de-Travers với trung tâm hành chính Val-de-Travers

Jura

The Canton of Jura is divided into 3 districts:
Delémont với trung tâm hành chính Delémont
Porrentruy với trung tâm hành chính Porrentruy
Franches-Montagnes với trung tâm hành chính Saignelégier

Chú thích