Họ Ngao

Họ Ngao (Danh pháp khoa học: Veneridae) đôi khi còn gọi là nghêu hay nghiêu là một họ động vật thân mềm hai mảnh vỏ trong bộ Ngao (Veneroida).
Đặc điểm
Trên thế giới, họ ngao có khoảng hơn 500 loài, phân bố rộng ở vùng bãi triều ven biển các nước nhiệt đới và ôn đới, trong đó có nhiều loài có giá trị và được sử dụng trong thực phẩm, thịt và vỏ còn được sử dụng làm thuốc trong Đông y chữa trị được nhiều bệnh chứng. Thành phần chủ yếu của thịt ngao chủ yếu là protein 10,8%; lipid 1,6%; carbidehydrat 4,65%; calcium, sắt, phosphor, vitamin A, B1, B2, PP... Trong 1.000g thịt ngao khô có 2.400 microgram iod.

Ở Việt Nam, họ ngao có khoảng 40 loài, trong đó ngao dầu (Meretrix meretrix) phân bố rộng ở Cô Tô, Yên Hưng, Yên Lập (Quảng Ninh); Cồn Lu, Cồn Ngạn (Nam Định); Kim Sơn (Ninh Bình); Lạch Trường và Biện Sơn (Thanh Hóa); Cửa Sót, Thạch Hà, Kỳ Anh (Hà Tĩnh). Vùng ven biển phía Bắc có ngao dầu (Meretrix meretrix), ngao mật (Meretrix lusoria Rumplius), vùng ven biển phía Nam có nghêu Bến Tre (Meretrix lyrata) phân bố nhiều ở các tỉnh Bình Định, Tiền Giang, Bến Tre. Đây là những loài có giá trị kinh tế và đang được người dân địa phương tiến hành nuôi với số lượng nhiều ở diện tích lớn.

Phân loại
]]
]]

The following genera are recognised in the family Veneridae:

Agriopoma
Amiantis
Aphrodora
†Austrocallista
Callista
Callocardia
Callpita
Costellipitar
†Dollfusia
†Dosiniopsis
†Eocallista Douvillé, 1921
Eucallista
Ezocallista
†Goshoraia Tamura, 1977
Hyphantosoma
Hysteroconcha
Lamelliconcha
Lioconcha
Macrocallista
†Marwickia
Megapitaria
Notocallista
Nutricola
Pelecyora Dall, 1902
Pitar
Pitarenus
Proteopitar
†Rohea
Saxidomus
Transennella
Transenpitar
Veneriglossa
Phân họ Clementiinae
Clementia
Compsomyax
Egesta
Kyrina
Phân họ Cyclininae
Cyclina
†Cyprimeria
Phân họ Dosiniinae
†Cordiopsis
Cyclinella
Dosinia
†Dosinobia
†Kakahuia
Phân họ Gemminae
Gemma
Parastarte
†Plesiastarte
Phân họ Gouldiinae
Circe
Circenita
Comus
Dorisca
Gafrarium
Gouldia
Gouldiopa
Laevicirce
Microcirce
Parvicirce
Privigna
Redicirce
Phân họ Meretricinae
Aeora
†Eomeretrix
Gomphina
†Gratelupia
†Meretrissa
Meretrix
†Titomaya
Tivela
†Tivelina
Phân họ Petricolinae
Asaphinoides
Choristodon
Cooperella
Lajonkairia
Mysia
Petricola
Petricolaria
Phân họ Samarangiinae
Granicorium
Samarangia
Phân họ Sunettinae
Sunetta
Phân họ Tapetinae
†Adelfia
†Atamarcia
Cryptonema
†Cyclorismina
Eumarcia
†Gomphomarcia
Irus
Irusella
Katelysia
†Legumen
Liocyma
Macridiscus
Marcia
†Marciachlys
†Myrsopsis
†Neovenerella
†Paleomarcia
Paphia
Paratapes
Polititapes
Protapes
Ruditapes
Tapes
†Taurotapes
†Venerella
†Veneritapes
Venerupis
Phân họ Turtoniinae
Turtonia
Phân họ Venerinae
Ameghinomya
Anomalocardia
Anomalodiscus
Antigona
Austrovenus
Bassina
Callithaca
Chamelea
Chione
Chioneryx
Chionista
Chionopsis
Circomphalus
Clausinella
Dosina
Eurhomalea
Globivenus
†Hinemoana
Humilaria
Iliochione
†Kuia
Leukoma
Lirophora
†Marama
Mercenaria
Panchione
Paphonotia
Periglypta
Placamen
Protocallithaca
Proxichione
Retrotapes
Tawera
Timoclea
†Turia
Venus
;Incertae sedis
†Aphrodina
†Austrocardilanx
†Callistina
†Ergenica
†Frigichione
†Katherinella
†Loxo
†Meroena
†Psathura
†Pseudamiantis
†Rzehakia
†Trigonocallista
†Urbnisia
}}

Công dụng
Thịt ngao Đông y gọi là xa ngao nhục, tính hàn, vị ngọt mặn, không độc, có công năng giải độc, tiêu khát, tư âm, lợi thủy, hóa đờm, chủ trị chứng ho nhiều đờm, loét dạ dày hành tá tràng, băng huyết, bỏng, trĩ. Ngoài ra còn trị được phù nước, hoàng đản, phụ nữ bị băng đới, bướu cổ, lao phổi, âm hư, hen suyễn, tiểu đường, viêm phế quản mạn, bỏng, bị thương...

Đông y gọi vỏ ngao là văn cáp, cáp xác hay hải cáp phấn, chứa calci với hàm lượng cao dưới dạng muối cacbonat, phosphat và sulfat. Dược liệu có vị mặn, tính bình, thanh nhiệt lợi thấp, mát gan, hóa đàm. Chủ trị phiền nhiệt, đau họng, ho tức, ho đờm, băng lậu, tràng nhạc, trĩ... Sách Dược tính chỉ nam ghi: Làm tan được đờm dãi, chữa được chứng mụn nhọt, ác sang, mụn nhọt nhiều máu mủ độc. Liều dùng trung bìnhcho mỗi thang thuốc dạng sắc hoặc thuốc bột uống từ 12-20g mỗi ngày. Cách dùng như nấu thịt chín để ăn, còn vỏ phơi khô, nghiền thành bột gọi là bột vỏ ngao, cất sử dụng dần.

Thịt ngao cũng là loại thực phẩm có tác dụng kích thích tình dục giống như các loại động vật thân mềm hai mảnh vỏ như ngao, hàu, trai, sò... vì ở chúng có chứa những hợp chất có tác dụng giải phóng hormon tình dục mỗi khi ăn vào được cơ thể hấp thu. Thật vậy, trong hàng thế kỷ nay, người ta đều tin rằng các loài nhuyễn thể thân mềm như ngao, trai, sò... có những đặc tính kích thích tình dục. Những hợp chất như Daspartic acid và NMDA (N-methyl- D-aspartate) ở các loại động vật có vỏ hai mảnh đã kích thích ra testosteronvà oestrogen ở con người mỗi khi ăn nó.
Chú thích

Tham khảo

Keen, A. M. (1969). Superfamily Veneracea. pp.&nbsp;670–690, in: Leslie Reginald Cox et al., Part N [Bivalvia], Mollusca 6, vols. 1 and 2: xxxvii + 952 pp. Part of Raymond C. Moore, ed., Treatise on Invertebrate Paleontology. Lawrence, Kansas (Geological Society of America & University of Kansas).
Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1
Barrett, J. H. and C. M. Yonge, 1958. Collins Pocket Guide to the Sea Shore. P. 158. Collins, London
Liên kết ngoài
Taxonomy on the half shell A major project of the Chicago Field Museum of Natural History and the American Museum of Natural History on Venerid classification
Bibliography of venerid taxonomy
VENERIDAE - www.chez.com
ZipCodeZoo