Bù Gia Mập (huyện)

| diện tích = 1.061,16&nbsp;km²
| dân số = 147.967 người
| thời điểm dân số = 2019
| dân số nông thôn = 147.967 người
| mật độ dân số = 68 người/&nbsp;km²
| dân tộc = Người Kinh, Xtiêng, Hoa, Khmer, Nùng, Tày
| vùng = Đông Nam Bộ
| tỉnh = Bình Phước
| huyện lỵ = xã Phú Nghĩa
| thành lập = 11/08/2009
| phân chia hành chính = 8 xã
| mã hành chính = 691
| mã bưu chính =
| biển số xe = 93-H1
| trụ sở UBND = Đường tỉnh 741, thôn Khắc Khoan, xã Phú Nghĩa
| web =
|giải thể=1/7/2025}}
Bù Gia Mập là một huyện cũ thuộc tỉnh Bình Phước, Việt Nam.

Huyện được thành lập theo Nghị quyết số 35-NQ/CP của Chính phủ

Địa lý
Huyện Bù Gia Mập nằm ở phía đông bắc tỉnh của Bình Phước, nằm cách thành phố Đồng Xoài khoảng 65&nbsp;km, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 177&nbsp;km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Bù Đăng và huyện Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông
Phía tây giáp huyện Lộc Ninh và huyện Bù Đốp
Phía nam giáp thị xã Phước Long và huyện Phú Riềng
Phía bắc giáp Vương quốc Campuchia với đường biên giới dài khoảng 60&nbsp;km.
Điều kiện tự nhiên
Huyện Bù Gia Mập nằm trong vùng mang đặc trưng khí hậu nhiệt đới cận xích đạo gió mùa với 2 mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô. Nhiệt độ bình quân trong năm cao đều và ổn định từ 25,8 - 26,2&nbsp;°C.

Đất ở huyện Bù Gia Mập rất màu mỡ, có khả năng thích nghi đối với nhiều loại cây trồng đặc biệt là các loại cây công nghiệp như: cao su, cà phê, điều và tiêu là vựa cao su, cây điều lớn nhất của tỉnh Bình Phước. Khi mới thành lập, huyện thuộc tỉnh Sông Bé.

Khi hợp nhất, huyện Phước Long bao gồm 19 xã: Bù Nho, Bù Tam, Đa Kia, Đắk Nhau, Đắk Ơ, Đoàn Kết, Đồng Nai, Đức Hạnh, Hưng Phước, Minh Hưng, Nghĩa Trung, Phước Bình, Phước Tín, Sơn Giang, Tân Hòa, Tân Tiến, Thiện Hưng, Thọ Sơn và Thống Nhất.

Ngày 9 tháng 2 năm 1978, tách 5 xã: Thiện Hưng, Hưng Phước, Tân Hòa, Tân Tiến và Bù Tam cùng với một phần địa giới hành chính huyện Bình Long để tái lập huyện Lộc Ninh.

Ngày 19 tháng 9 năm 1980, chia xã Đa Kia thành 2 xã: Đa Kia và Bình Thắng; chia xã Bù Nho thành 2 xã: Bù Nho và Long Hưng.

Ngày 29 tháng 12 năm 1981, chuyển xã Đồng Nai về huyện Đạ Huoai, tỉnh Lâm Đồng quản lý (nay tương ứng với địa bàn huyện Cát Tiên).

Ngày 19 tháng 4 năm 1986, thành lập xã Đồng Nai trên cơ sở 8.500 hécta diện tích tự nhiên của xã Thọ Sơn và 3.000 hécta diện tích tự nhiên của xã Đoàn Kết.

Ngày 4 tháng 7 năm 1988, chuyển xã Phú Riềng thuộc huyện Đồng Phú về huyện Phước Long quản lý; tách 7 xã: Đắk Nhau, Đồng Nai, Minh Hưng, Nghĩa Trung, Đoàn Kết, Thống Nhất và Thọ Sơn để tái lập huyện Bù Đăng. Huyện còn lại 10 xã: Bình Thắng, Bù Nho, Đa Kia, Đắk Ơ, Đức Hạnh, Long Hưng, Phú Riềng, Phước Bình, Phước Tín và Sơn Giang.

Năm 1990, chia xã Long Hưng thành 2 xã: Long Hưng và Long Hà.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định 109-CP. Theo đó:
Chia xã Sơn Giang thành xã Sơn Giang và thị trấn Thác Mơ
Chia xã Phước Bình thành thị trấn Phước Bình và xã Bình Phước
Chia xã Long Hà thành 2 xã: Long Hà và Long Tân.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, huyện Phước Long thuộc tỉnh Bình Phước mới được tái lập.

Ngày 26 tháng 12 năm 1997, thành lập xã Bù Gia Mập trên cơ sở 23.276 ha diện tích tự nhiên và 4.001 người của xã Đắk Ơ.

Ngày 18 tháng 3 năm 1998, Chính phủ ban hành Nghị định 16/1998/NĐ-CP. Theo đó:
Thành lập xã Phú Trung trên cơ sở 5.000 ha diện tích tự nhiên và 4.170 người của xã Phú Riềng
Thành lập xã Long Bình trên cơ sở 4.100 ha diện tích tự nhiên và 2.129 người của xã Bình Thắng, 2.250 ha diện tích tự nhiên và 2.782 người của xã Long Hưng.

Ngày 5 tháng 4 năm 2002, thành lập xã Phú Nghĩa trên cơ sở 14.501 ha diện tích tự nhiên và 7.455 người của xã Đức Hạnh.

Ngày 28 tháng 3 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định 49/2007/NĐ-CP. Theo đó:
Chia xã Bình Phước thành 2 xã: Bình Sơn và Bình Tân
Thành lập xã Phú Văn trên cơ sở điều chỉnh 8.830 ha diện tích tự nhiên và 6.904 người của xã Đức Hạnh.

Ngày 1 tháng 3 năm 2008, thành lập xã Phước Minh trên cơ sở điều chỉnh 6.532,71 ha diện tích tự nhiên và 7.430 người của xã Đa Kia.

Từ đó, huyện Phước Long bao gồm 2 thị trấn: Thác Mơ, Phước Bình và 19 xã: Bình Sơn, Bình Tân, Bình Thắng, Bù Gia Mập, Bù Nho, Đa Kia, Đắk Ơ, Đức Hạnh, Long Bình, Long Hà, Long Hưng, Long Tân, Phú Nghĩa, Phú Riềng, Phú Trung, Phú Văn, Phước Minh, Phước Tín, Sơn Giang.

Ngày 11 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 35/NQ-CP. Theo đó:
Thành lập xã Phước Tân trên cơ sở điều chỉnh 12.262,02 ha diện tích tự nhiên và 6.752 người của xã Phước Tín.
Thành lập xã Long Giang trên cơ sở điều chỉnh 980,84 ha diện tích tự nhiên và 3.097 người của xã Sơn Giang; 1.236,73 ha diện tích tự nhiên và 1.406 người của xã Bình Sơn.
Thành lập thị xã Phước Long trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của 2 thị trấn: Thác Mơ, Phước Bình và 3 xã: Sơn Giang, Long Giang, Phước Tín; 540,17 ha diện tích tự nhiên và 3.803 người của xã Bình Sơn; 423,67 ha diện tích tự nhiên và 2.542 người của xã Bình Tân thuộc huyện Phước Long.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, huyện Phước Long còn lại 173.612,94 ha diện tích tự nhiên, 147.967 người với 18 xã trực thuộc và được đổi tên thành huyện Bù Gia Mập.

Ngày 11 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 35/NQ-CP. Theo đó, chia huyện Phước Long thành 2 đơn vị hành chính: thị xã Phước Long và huyện Bù Gia Mập.

Từ đó đến cuối năm 2014, huyện Bù Gia Mập có 18 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 18 xã: Bình Thắng, Bù Gia Mập, Đa Kia, Đắk Ơ, Đức Hạnh, Phú Nghĩa (huyện lỵ), Phú Văn, Phước Minh, Phú Riềng, Phú Trung, Bù Nho, Long Tân, Long Bình, Long Hà, Long Hưng, Phước Tân, Bình Tân và Bình Sơn.

Ngày 15 tháng 5 năm 2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 931/NQ-UBTVQH13. Theo đó, tách 10 xã Phú Riềng, Phú Trung, Bù Nho, Long Tân, Long Bình, Long Hà, Long Hưng, Phước Tân, Bình Tân và Bình Sơn để thành lập huyện Phú Riềng.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, huyện Bù Gia Mập còn lại 106.116 ha diện tích tự nhiên và 72.907 người với 8 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 8 xã như hiện nay.

Văn hóa - Du lịch
Bù Gia Mập có nhiều thành phần dân tộc khác nhau sinh sống với 20 dân tộc anh em. Dân tộc ít người chiếm khoảng 21,6%, đa số là Xtiêng, một số ít người Hoa, Khmer, Nùng, Tày,... vì thế Bù Gia Mập có nhiều nét văn hóa của người Xtiêng. Riêng đối với người Xtiêng, họ vốn là dân tộc bản địa trên địa bàn huyện, có nét văn hóa riêng và còn giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống.

Trên địa bàn huyện có khoảng 48 cơ sở tôn giáo, có ba tôn giáo chính là Công giáo (chiếm hơn 13% dân số), Phật giáo (chiếm khoảng 11% dân số), Tin Lành (chiếm khoảng gần 10% dân số). Ngoài ra còn một số ít người theo các tôn giáo khác như Cao Đài, Hòa Hảo, Đạo Hồi,...

Ở địa bàn huyện, còn có Vườn quốc gia Bù Gia Mập là nơi bảo tồn các loài sinh vật, rừng quý hiếm tại khu vực tỉnh Bình Phước nói riêng và Nam Bộ nói chung.

Chú thích