Tám Danh

| birthplace = Phong Điền, Thành phố Cần Thơ
| deathdate =
| deathplace = Thành phố Hồ Chí Minh
| nationality =
| khen thưởng =
| danh hiệu =
| đảng =
| lĩnh vực hoạt động =
| vai trò sân khấu =
| tác phẩm sân khấu = Máu thắm đồng Nọc Nạn'Người con gái đất đỏ
| vợ =
| con =
| training =
| nghề nghiệp =
| famous works =
| patrons =
| influenced by =
| influenced =
| chức vụ = Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa II
| bắt đầu = 6 tháng 7 năm 1960
| kết thúc = 24 tháng 6 năm 1964
| trưởng chức vụ = Chủ tịch Quốc hội
| trưởng viên chức = Trường Chinh
| thêm =
}}
Tám Danh (30 tháng 6 năm 1901 &ndash; 9 tháng 3 năm 1976), tên khai sinh là Nguyễn Phương Danh, là một đạo diễn sân khấu, diễn viên sân khấu, là một trong những nghệ sĩ tiên phong của nền cải lương Việt Nam, nguyên đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa II. Ông có nhiều đóng góp lớn trong cách tân cải lương, là người đầu tiên đưa môn võ nghệ thuật lên sân khấu này. Tám Danh còn là một võ sư nổi tiếng. Ông đã được Nhà nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vào đợt đầu tiên.

Thời kì đầu
Nguyễn Phương Danh sinh ngày 30 tháng 6 năm 1901 tại làng Nhơn Nghĩa, tổng Định Bảo, quận Châu Thành, tỉnh Cần Thơ (ngày nay là xã Nhơn Nghĩa, huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ). Ông sinh ra trong một gia đình có 9 anh chị em, cùng với bố mẹ sinh sống ở bờ kia Vàm Xáng.

Mới 9 tuổi, ông đã biết đàn ca, tham dự trong ban nhạc lễ của xã. Sau đó ông tham gia Ban tài tử Ái Nghĩa, một ban đờn ca nổi tiếng ở Nam kỳ lục tỉnh. Thời kì này, ông còn theo học múa kiếm, đao, côn của bà Bóng Sen ở Cái Răng, đồng thời theo học quyền cước của võ sư Tám Bằng ở Bạc Liêu. Năm 12 tuổi, ông đi theo gánh hát bội nhưng bị cha bắt về. Từ năm 14 tuổi, ông bỏ nhà đi lập nghiệp, đi đàn hát cho các nhà hàng, khách sạn từ Cần Thơ tới Mỹ Tho. Năm 15 tuổi, ông đi hát cho gánh xiếc của ông Andre Thận ở Sa Đéc. Sau đó ông chuyển sang hát cho gánh "hát chặp" của Thầy Năm Tú (Mỹ Tho), thủ vai trong một số tiết mục do ông Trương Duy Toản sáng tác. Ông đề cao hiệu quả của vũ đạo và võ thuật trên sân khấu cải lương. Ông tìm tòi sáng tạo làm hoa mĩ hơn cho những động tác, thế đánh, chiêu thức võ thuật để phục vụ hiệu quả sân khấu và điện ảnh. Ví dụ như trong vở Dệt Gấm, dàn dựng năm 1964, Tám Danh đã đưa cả những động tác ballet ứng dụng vào vai hạc tiên kết hợp nhuần nhuyễn với những động tác múa truyền thống đã gây bất ngờ cho khán giả,góp phần vào thành công của vở diễn. Nhiều học trò ông đã thành danh, như Công Thành, Tú Lệ, Lê Thiện, Ca Lê Hồng, Thanh Vy, Thanh Hạp, Xuân Hiểu, Hà Quang Văn, Hoàng Khanh...

Tôn vinh
Bởi những thành tích xuất sắc trong hơn 66 năm hoạt động, nghệ sĩ Tám Danh được Nhà nước trao tặng Huân chương cao quý: Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến hạng II, Huân chương Lao động hạng II và hạng III. Năm 1984, ông được truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân đợt 1.

Tháng 6 năm 1994, Trường Nghệ thuật Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức buổi tọa đàm về thân thế, sự nghiệp của Nghệ sĩ Nhân dân Tám Danh, khẳng định ông là một nghệ sĩ lớn, người thầy lớn của nhiều thế hệ nghệ sĩ cải lương.

Năm 2004, Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh (HTV) thực hiện chương trình sân khấu Những cánh chim không mỏi mang tên "Nghệ sĩ Nhân dân Tám Danh - Một cây đại thụ của sân khấu cải lương".

Ông là một trong 7 người (Ba Du, Tám Danh, Ngọc Thạch, Tám Củi, Hoàng Tuyển, Lương Nhân, Nguyễn Ngọc Bạch) có mặt trong cuốn 7 gương mặt nghệ sĩ cải lương Nam bộ của Minh Trị do Nhà xuất bản Văn nghệ phát hành năm 2007.

Chú thích

Tham khảo
Nghệ sĩ Nhân dân Tám Danh - Cây đại thụ của nghệ thuật cải lương
Nghệ sĩ Nhân dân TÁM DANH (1901-1976): MỘT ĐỜI VỚI SÂN KHẤU CẢI LƯƠNG - Nhâm Hùng, theo Báo Cần Thơ
Chân Dung cố Nghệ sĩ Nhân dân: Nguyễn Phương Danh - Thu Vân, Theo báo Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh