BMP-1

|service=1966 - nay
|used_by=Xem Các quốc gia sử dụng
|wars=
|designer=Pavel Isakov
|design_date=1961 - 1965
|production_date=1966 - 1983 (Liên Xô) ? - 1988 (Ba Lan)
|manufacturer=Kurgan Engineering Works (KMZ) (USSR) Hơn 3000 xe (Trung Quốc)
|variants=BMP-1, BMP-2, MLI-84, Boragh.
|spec_label=Ob'yekt 765Sp3
|length=6,735 m 500 km (đường đất) BMP-1 là xe chiến đấu bộ binh (IFV) sản xuất hàng loạt đầu tiên của Liên Xô. Trước khi biết đúng định danh, NATO gọi nó là M-1967, BMP và BMP-76PB.

Giới lãnh đạo quân sự Liên Xô hình dung các cuộc chiến tương lai sẽ diễn ra với vũ khí hạt nhân, hóa học và sinh học. Một thiết kế mới như BMP, kết hợp tính năng của xe bọc thép chở quân và xe tăng hạng nhẹ, sẽ cho phép bộ binh tác chiến trong khu vực bị ô nhiễm từ khoang bọc thép có che chắn bức xạ, và chiến đấu bên ngoài ở khu vực không ô nhiễm. Nó sẽ tăng tính cơ động cho tiểu đội bộ binh, yểm trợ hỏa lực cho họ, và cũng có thể tác chiến phối hợp với xe tăng chủ lực.

BMP-1 lần đầu được thử lửa trong Chiến tranh Yom Kippur 1973, khi được Ai Cập và Syria sử dụng. Từ các bài học rút ra ở cuộc chiến này và kinh nghiệm đầu tiên trong Chiến tranh Afghanistan, một biến thể có năng lực tác chiến cải tiến đã được phát triển: BMP-2, được chấp nhận trang bị vào tháng 8 năm 1980.

Năm 1987, BMP-3, một phương tiện tái thiết kế triệt để với hệ vũ khí hoàn toàn mới được biên chế với số lượng hạn chế vào Quân đội Liên Xô.
Phát triển
Chiến thuật bộ binh cơ giới của Hồng quân trong thập niên 1950 về cơ bản giống thời Thế chiến II, trong đó các xe thiết giáp chở quân được dùng như “taxi chiến trường”. Chúng giữ bộ binh luôn ở gần xe tăng trong khi cơ động, nhưng khi chạm địch thì cho bộ binh xuống trước rồi rút về khu vực an toàn hơn. Điều này tương phản với học thuyết xe chiến đấu bộ binh của Đức thể hiện ở chiếc Schützenpanzer Lang HS.30, nơi phương tiện phải ở cùng đội hình với xe tăng và tiêu diệt các mục tiêu nhẹ hơn, vừa giảm gánh cho xe tăng vừa yểm trợ các tiểu đội bộ binh của mình.

Các xe thiết giáp chở quân hiện có hầu như không cung cấp bảo vệ trước vũ khí hạt nhân hay hóa học, vì hoặc là hở nóc, hoặc không thể làm kín đủ mức. Hơn nữa, bộ binh phải rời xe mới sử dụng được vũ khí của họ.

Yêu cầu đối với BMP được đề ra vào cuối thập niên 1950, nhấn mạnh tốc độ, hỏa lực tốt và khả năng để toàn bộ quân trong tiểu đội bắn từ trong xe. Hỏa lực phải yểm trợ trực tiếp cho bộ binh đã xuống xe trong tiến công và phòng ngự, đồng thời có thể tiêu diệt các phương tiện bọc thép hạng nhẹ tương đương. Phương tiện cần bảo vệ kíp xe trước hỏa lực súng máy cỡ .50 và pháo tự động cỡ 20–23 mm ở mặt trước, cũng như trước mảnh đạn nhẹ ở cự ly 500–800 m.

Hỏa lực bao gồm sự kết hợp sáng tạo giữa pháo 73 mm 2A28 Grom và giá phóng cho tên lửa dẫn đường chống tăng 9M14 Malyutka (AT-3A Sagger A). Pháo được dự định tiêu diệt xe bọc thép địch và các điểm bắn ở tầm tới 700 mét (770 yd). Tên lửa dùng để tấn công mục tiêu ở cự ly từ 500 đến 3.000 mét (550 đến 3.280 yd).

Yêu cầu được gửi tới các viện thiết kế khác nhau trong khoảng 1959–1960. Có một câu hỏi là BMP nên là loại bánh lốp hay xích, vì vậy đã thử nghiệm nhiều cấu hình khác nhau, kể cả thiết kế lai giữa bánh lốp và xích.

Mẫu xích Ob'yekt 764 (mật danh Object 764) đã được chọn vì thiết kế động cơ đặt phía trước cho phép bố trí và rời khỏi xe nhanh chóng qua hai cửa sau. Nguyên mẫu ban đầu được chế tạo năm 1964, tiếp theo là Ob'yekt 765 cải tiến vào năm 1965, mẫu này được Quân đội chấp nhận vào năm 1966 dưới ký hiệu BMP-1. Sư đoàn Cận vệ Bộ binh Cơ giới 120 là đơn vị đầu tiên trong Liên Xô thử nghiệm các nguyên mẫu của xe chiến đấu bộ binh mới ("objekt 765") trong giai đoạn tháng 1–11 năm 1965, dưới quyền chỉ huy của Thiếu tá Vasiliy Samodelov. Sản xuất quy mô nhỏ bắt đầu vào năm 1966.
Mô tả

BMP-1 là phương tiện lội nước bằng xích, với khung gầm đặt động cơ ở phía trước thiết kế cho việc đó. Thân xe bằng thép hàn với phần mũi sắc, dốc về phía trước có bề mặt nổi gờ rõ rệt, tháp pháo dạng nón cụt phẳng đặt ở trung tâm và khoang chở quân ở phía sau.

Vị trí của lái xe

Người lái ngồi phía trước bên trái thân xe. Khi nắp chui đóng, anh ta quan sát qua ba khối kính tiềm vọng TNPO-170. Khối quan sát trung tâm có thể thay bằng ống nhòm nhìn đêm chủ động TVNO-2 để sử dụng ban đêm hoặc trong điều kiện tầm nhìn kém, hoặc thay bằng kính tiềm vọng kéo dài TNPO-350B khi bơi với tấm chắn sóng dựng lên. BMP là xe bọc thép Liên Xô đầu tiên dùng cơ cấu lái kiểu càng đơn giản.

Vị trí của trưởng xe
Vị trí của chỉ huy nằm phía sau chỗ lái xe và được trang bị đèn pha hồng ngoại OU-3GA2 hoặc OU-3GK có tầm hiệu quả khoảng . Thiết bị quan sát hai chế độ ngày/đêm TKN-3B phóng đại 5x/4.2x được ghép đồng bộ với đèn hồng ngoại. Hai khối kính tiềm vọng có hệ thống sưởi và làm sạch. Vị trí của trưởng xe được trang bị đài liên lạc R-123M.

Tháp pháo

BMP-1 có tháp pháo hình nón trang bị hệ thống hút khói và truyền động quay điện kèm dự phòng quay tay.

Đạn nổ OG-15V được trang bị từ năm 1974.

BMP-1 từng là mối đe dọa lớn với các xe bọc thép chở quân, xe chiến đấu bộ binh hạng nhẹ và thậm chí là xe tăng chủ lực của NATO nhờ pháo chính và tên lửa của nó. Tuy nhiên, vũ khí chống tăng khỏe không thể cung cấp hỏa lực để chống lại các mục tiêu không bọc giáp, bộ binh và công sự nhẹ, đặc biệt trong tác chiến đồi núi do góc nâng pháo thấp. Sự xuất hiện của BMP-2 được trang bị pháo tự động 30 mm 2A42 đa dụng đã khắc phục vấn đề nghiêm trọng này.
Khả năng cơ động
Động cơ diesel sáu xy lanh bốn thì UTD-20 được đặt tại chính giữa của khoang trước, ngay sau bộ truyền động với bộ tản nhiệt ở bên phải và két nước ở bên trên. Hộp số là hộp số cơ khí với năm số tiến và một số lùi.

The BMP-1 có tốc độ tối đa tên đường nhựa là , và khoảng trên đường đất. Năm 1992 có 550 BMP-1 và BMP-2 đang biên chế. Từ sau 2002, Nga bàn giao thêm từ 60 đến 80 xe BMP-1 và BMP-2. Sau khi Taliban tiếp quản chính quyền và tài sản quân sự Afghanistan vào tháng 8 năm 2021, các xe này được Quân đội Tiểu vương quốc Hồi giáo sử dụng trong vụ đụng độ Afghanistan–Iran năm 2023.
–Hơn 17 chiếc BMP-1 mua từ kho xe của Đông Đức năm 1995
– Từ 690 đến 800 chiếc BMP-1 đặt mua năm 1978 từ Liên Xô và bàn giao 1979–1984. Năm 1996 có 684 BMP-1 đang biên chế. Algeria ký hợp đồng với Nga hiện đại hóa 400 chiếc BMP-1 vào năm 2006.
–21 xe BMP-1 đặt mua năm 1993 từ Belarus, bàn giao năm 1993 (các xe trước đó phục vụ trong quân đội Liên Xô rồi Belarus, bán qua một công ty Bulgaria). 29 xe BMP-1 đặt mua năm 1993 từ Bulgaria, bàn giao năm 1993 (trước đó thuộc biên chế Bulgaria). 35 chiếc BMP-1 đặt mua năm 1993 từ Nga, bàn giao năm 1993 (trước đó thuộc Liên Xô rồi Nga). 183 xe BMP-1 đặt mua năm 1993 từ Nga, bàn giao 1993–1994. Hiện có 150 chiếc đang biên chế.
– 150 xe BMP đang biên chế năm 1993. 212 BMP-1 năm 1994; 159 năm 1995 và 1996; 125 năm 1997–2000; 80 năm 2001–2006. 8 BMP-1K trong giai đoạn 1994–2000; 7 chiếc giai đoạn 2001–2006. 20 BRM-1 trong giai đoạn 1994–2000; 12 chiếc giai đoạn 2001–2006.
– 102 BMP-1 năm 1992; 172 năm 1993; 104 năm 1994; 135 năm 1995; 119 năm 1996; 114 năm 1997–1998; 95 năm 1999; 44 năm 2000–2004; và 6 chiếc năm 2006, trong đó có 2 chiếc đặt mua năm 2004 từ Ukraine và bàn giao năm 2005.
– Ban đầu thừa hưởng 938 BMP-1 từ Liên Xô cũ năm 1991. Có 461 chiếc biên chế năm 1995, 98 chiếc năm 2000 và 109 chiếc vào các năm 2003 và 2005. Ngoài ra có 161 BRM-1 biên chế các năm 1995, 2000, 2003 và 2005. Tổng cộng mua 560 chiếc, trong đó 100 chiếc đặt mua năm 1995 từ Nga và bàn giao năm 1996 (các xe này trước đó thuộc biên chế Nga).
– Sản xuất hơn 3.000 xe Type 86 và các biến thể trên nền tảng này. Có 1.000 Type 86 biên chế vào các năm 2003 và 2005. Hiện khoảng 1.000 chiếc đang phục vụ. Hiện có 15 chiếc đang biên chế.
– Đặt 70 chiếc cùng 1.000 tên lửa chống tăng điều khiển 9M14M Malyutka năm 1977 từ Liên Xô, bàn giao 1977–1978. 149 (2008) và 79 (BMP-1P & BMP-1U) năm 2011. Có 11 BRM-1K biên chế các năm 2000, 2002, 2005 và 1 chiếc năm 2008.
– 80 xe BMP-1 và BMP-2 được Quân đội Nam Ossetia tiếp nhận và biên chế năm 2007. Ban đầu đặt 501 BMP-1A1 Ost từ Đức năm 1991 và giao 1992–1994. Ngày 31/5/2022, thông báo Hy Lạp–Đức thông báo Đức sẽ cấp Marder 1A3 đổi số BMP-1 tương đương Hy Lạp chuyển cho Ukraine hỗ trợ cuộc xâm lược 2022; 40 BMP-1 đã viện trợ và đang phục vụ trong Quân đội Ukraine.
- Tiếp nhận 2 chiếc năm 2005.
Hezbollah – Số lượng không rõ BMP-1 trước đó thuộc Quân đội Syria) dùng trong Nội chiến Syria.
– Đặt mua 350–700 chiếc năm 1982 từ Liên Xô, giao 1983–1989. Đang trong quá trình loại biên.
– 200 chiếc kèm 2000 ATGM 9M14M Malyutka đặt năm 1981 từ Syria, giao 1982–1983. 400 chiếc kèm 4000 Malyutka đặt năm 1986 từ Liên Xô, giao 1986–1989 (xe sản xuất tại Tiệp Khắc). Mua thêm một số Type 86 từ Trung Quốc.[16] Biên chế >150 BMP-1/Type 86 (1990), 300 (1995), 300 (2000), 350 (2002), khoảng 210 (2005 & 2008). Có 200 BMP-1 trong biên chế năm 1996. Đặt 100 BMP-1A1 Ost từ Hy Lạp năm 2005 (nhận 36 chiếc năm 2005 và 64 chiếc năm 2006; Hy Lạp đề nghị viện trợ 500 chiếc nhưng Iraq chỉ nhận 100) và 110 chiếc đặt năm 2006 từ Ukraine, bàn giao năm 2007. (bao gồm cả BMP-1A1 Ost).
– Có 300 chiếc năm 1995 và 2000, 350 năm 2002 và khoảng 210 năm 2005. Ngoài ra có 40 xe chở quân Boragh năm 2000 và 2002, khoảng 140 xe Boragh năm 2005.

– Có 349 chiếc trong biên chế năm 1995 và 274 chiếc năm 2000 và 2005. Ngoài ra có 28 BRM-1 năm 1995 và 113 chiếc năm 2000 và 2005.
– Đặt 800 chiếc năm 1979 từ Liên Xô, bàn giao giai đoạn 1979–1982. Hiện có 740 chiếc trong biên chế.
– Đặt 400 chiếc kèm 3.000 tên lửa chống tăng 9M14M Malyutka năm 1981 từ Liên Xô, bàn giao 1982–1985.
– 50 chiếc.
– Có 210 BMP-1 và BMP-2 trong biên chế năm 1994.
Transnistria
– 40 chiếc năm 2003.
– Mua hơn 50 chiếc từ Trung Quốc.
– Đặt 100 chiếc năm 1972 từ Liên Xô (bàn giao 1972–1973). Đặt 122 chiếc năm 1984 từ Liên Xô (bàn giao 1985–1991). Có 200 Korshun trong biên chế năm 1996. và 16 BWR-1S (BPzV hiện đại hóa) từ Cộng hòa Séc đầu thập niên 1990. Số lượng BWR-1D và BWR-1S không đổi. Có 1.409 BWP-1 năm 1994, 1.366 (1/1/1999 và 1/1/2000), 1.332 (1/1/2002), 1.328 (1/1/2003), 1.321 (2004) và 1.307 đầu 2006(Bộ Quốc Phòng Ba Lan công bố ngày 8/1/2006 có 1.298 BWP-1). Nửa đầu 2008: 1.306 BWP-1, 33 BWP-1D, 5 MP-31 và 6 ZWDSz-2 trong biên chế. Năm 2022 có 800 BWP-1 hoạt động. Sẽ được thay thế bằng BWP Borsuk (IFV bánh xích mới). Một phần được viện trợ cho Ukraine trong cuộc xâm lược của Nga.
– Số lượng không rõ.
– 2.200 BMP-1/BMP-2/BMP-3 năm 1995 và 12.700 năm 2000, 2002, 2009. 1.543 đang trực chiến và hơn 9.057 dự bị năm 2008. Khoảng 750 trực chiến và hơn 10.000 dự bị năm 2009.
– Đặt 12 chiếc năm 1994 từ Ukraine, bàn giao năm 1994.
– 24 chiếc, bao gồm 1 chiếc do Belarus bàn giao năm 2004.
– 40 chiếc thừa kế từ Liên Xô cũ năm 1991. 9 chiếc đang biên chế vào 2000 và 2005. Hiện có 11 chiếc đang sử dụng.
– 538 BMP-1/BMP-2 đang biên chế năm 1995, 930 chiếc vào 2000 và 2005. Có 51 BRM-1 năm 1995 và 12 chiếc vào 2000 và 2005. Hiện có 156 BMP-1 đang sử dụng.
– Khoảng 2.525 chiếc đang biên chế năm 1994, Một số BMP-1 được nâng cấp lên chuẩn BMP-1U, một số khác chuyển đổi thành xe cứu kéo bọc thép (ARV). Ukraina cũng nhập khẩu BVP-1 từ Séc.
– 10 chiếc đặt năm 1995 từ Cộng hòa Séc và bàn giao năm 1996 (xe đã từng phục vụ trong quân đội Séc). 5 chiếc đặt năm 1996 và bàn giao 1998.
– SIPRI báo cáo chuyển giao 150 BMP-1 & 150 BMP-2 (trong đó số BMP-2 thực tế nhỏ hơn số liệu báo cáo).
– 150 chiếc đang biên chế năm 1996.

Tham khảo

Tài liệu