Địa điểm yêu thích

Địa điểm yêu thích (Point of Interest - POI) hay Điểm quan tâm là một vị trí địa điểm cụ thể trên bản đồ hoặc trong không gian địa lý mà một cá nhân hoặc tổ chức có thể thấy hữu ích hoặc thú vị, từ đó có sự quan tâm, yêu thích. Trong lĩnh vực dữ liệu số, điểm quan tâm (POI) không chỉ đơn thuần là một cặp tọa độ toán học xác định vị trí trên bề mặt Trái Đất (như vị trí của Tháp Eiffel) hay trên các thiên thể khác (như vị trí của ngọn núi cao nhất hệ Mặt Trời - núi Ô-lim-pia trên Sao Hỏa), mà còn là một thực thể thông tin đa tầng. Hầu hết người tiêu dùng hiện nay tiếp cận và sử dụng thuật ngữ này khi đề cập đến các địa điểm như khách sạn, địa điểm cắm trại, trạm nhiên liệu hoặc bất kỳ danh mục địa điểm nào được tích hợp trong các hệ thống dẫn đường ô tô và ứng dụng bản đồ hiện đại. Trong kỷ nguyên số, người dùng các thiết bị di động có thể được cung cấp dịch vụ POI dựa trên định vị địa lý và nhận biết thời gian thực. Các hệ thống này có khả năng đề xuất những địa điểm lân cận dựa trên mức độ liên quan về mặt thời gian (chẵng hạn như các POI liên quan đến dịch vụ đặc thù tại một khu nghỉ mát trượt tuyết chỉ hiển thị và khả dụng vào mùa đông, hoặc các quán ăn chỉ hiển thị trong khung giờ hoạt động). Sự chuyển dịch từ dữ liệu tĩnh sang dữ liệu động có nhận thức thời gian (time-aware) đã nâng cao đáng kể hiệu quả của các hệ thống hỗ trợ quyết định dựa trên vị trí.

Đại cương

Thuật ngữ POI được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực Bản đồ học, đặc biệt là trong các biến thể điện tử bao gồm GIS và Phần mềm dẫn đường GPS. Trong các bối cảnh kỹ thuật chuyên sâu, thuật ngữ đồng nghĩa là điểm đường (waypoint) thường được sử dụng để chỉ các điểm trung chuyển hoặc các mốc đánh dấu trong hành trình dẫn đường. Một điểm quan tâm trong ứng dụng GPS quy định tối thiểu các thông số về Vĩ độ và Kinh độ của thực thể đó, dựa trên một hệ quy chiếu bản đồ (map datum) cụ thể. Thông thường, một POI sẽ bao gồm tên gọi hoặc mô tả chi tiết, cùng các thông tin đính kèm khác như độ cao so với mực nước biển (altitude) hoặc số điện thoại liên lạc. Các ứng dụng GPS hiện đại thường sử dụng các biểu tượng đồ họa (icons) để đại diện trực quan cho các danh mục POI khác nhau trên nền bản đồ, giúp người dùng dễ dàng nhận diện loại hình dịch vụ trong tích tắc. Khái niệm vùng quan tâm (Region of interest - ROI) và Khối quan tâm (volume of interest - VOI) có tính chất tương đồng về mặt triết lý, nhưng thay vì chỉ một điểm đơn lẻ, chúng định danh một khu vực diện tích hoặc một khối không gian nhất định (có thể chứa đựng bên trong nó nhiều POI riêng lẻ khác nhau). Trong các lĩnh vực y sinh học như mô phôi học, bệnh lý học và giải phẫu bệnh, khái niệm điểm quan tâm được sử dụng để chỉ các cấu trúc tế bào đặc biệt được lựa chọn từ nền tảng chung trong một thị trường quan sát (field of view), chẵng hạn như giữa hàng trăm tế bào bình thường, các bác sĩ giải phẫu bệnh có thể xác định được 3 hoặc 4 tế bào tân sinh (tế bào u) nổi bật so với những tế bào khác sau khi tiến hành quy trình nhuộm đặc thù. Điều này cho thấy tính ứng dụng đa ngành của thuật ngữ POI ngoài phạm vi địa lý thuần túy.
Các điểm

Các bản đồ số dành cho thiết bị GPS thông dụng thường bao gồm một lựa chọn cơ bản các POI cho khu vực bản đồ tương ứng. Tuy nhiên, hiện nay đã hình thành một thị trường và cộng đồng chuyên biệt trong việc thu thập, xác minh, quản lý và phân phối dữ liệu POI. Người dùng cuối có thể tải các bộ sưu tập này lên thiết bị của họ để thay thế hoặc bổ sung cho dữ liệu gốc của nhà sản xuất. Trong khi một số nền tảng mang tính chất tổng quát, thu thập POI cho mọi nhu cầu đời sống, thì những nền tảng khác lại chuyên sâu vào một danh mục cụ thể (như vị trí các camera bắn tốc độ, trạm sạc xe điện) hoặc dành riêng cho các dòng thiết bị GPS đặc thù (như TomTom hay Garmin). Người dùng cuối hiện nay cũng sở hữu công cụ để tự tạo ra các bộ sưu tập tùy chỉnh theo sở thích cá nhân. Các bộ sưu tập POI thương mại, đặc biệt là những bộ sưu tập đi kèm với bản đồ số chuyên dụng hoặc được bán theo hình thức đăng ký thuê bao, thường được bảo vệ nghiêm ngặt theo quy định của luật Bản quyền. Tuy nhiên, phong trào dữ liệu mở cũng thúc đẩy sự ra đời của nhiều trang web cung cấp các bộ sưu tập POI miễn phí tác quyền, điển hình như dự án SPOI (Smart Points of Interest/Điểm yêu thích thông minh), được phân phối theo giấy phép dữ liệu mở ODbL.

Ứng dụng
Phạm vi ứng dụng của POI là vô cùng rộng lớn. Khi các thiết bị tích hợp GPS và phần mềm bản đồ số trở nên phổ biến, các ứng dụng cho POI cũng không ngừng mở rộng. Các Máy ảnh số hiện đại có thể tự động gắn thẻ địa lý cho bức ảnh thông qua định dạng dữ liệu Exif, cho phép hiển thị các bức ảnh này như những lớp phủ POI trực quan trên Google Earth hoặc các nền tảng ảnh vệ tinh. Các trò chơi như Geocaching hoàn toàn dựa trên nền tảng của các bộ sưu tập POI. Trong các Hệ thống theo dõi phương tiện, POI được sử dụng để đánh dấu các điểm đến, kho bãi hoặc văn phòng, giúp người quản lý giám sát hành trình một cách hiệu quả và trực quan. Dữ liệu POI được lưu trữ dưới nhiều định dạng khác nhau, bao gồm cả các định dạng độc quyền và định dạng mở, ngay cả khi chúng cùng dựa trên hệ thống tọa độ chuẩn WGS84. Sự đa dạng này xuất phát từ:
Thiếu hụt các Tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất toàn cầu (mặc dù GPX là một nỗ lực giải quyết vấn đề này).
Chiến lược bảo vệ dữ liệu của các nhà cung cấp thông qua các phương pháp xáo trộn mã nguồn.
Các rào cản về Cấp phép bản quyền giữa các đối thủ cạnh tranh.
Tối ưu hóa dung lượng bộ nhớ (chuyển đổi số thực dấu phẩy động thành số nguyên).
Tiết kiệm năng lượng và tài nguyên CPU cho thiết bị đầu cuối.
Các định dạng tệp phổ biến bao gồm: ASCII (.csv, .txt), GPX (.gpx), Garmin (.gdb), KML/KMZ (.kml, .kmz - sử dụng cho Google Earth), và dữ liệu OpenStreetMap (.osm).
Quản lý

Quản lý điểm đến (Destination Management) là một quy trình quản trị chiến lược nhằm điều phối tất cả các yếu tố cấu thành nên một điểm đến du lịch, bao gồm dịch vụ, hạ tầng, tài nguyên và trải nghiệm khách hàng. Một công ty quản lý điểm đến (DMC) là đơn vị dịch vụ chuyên nghiệp, chuyên sâu sở hữu kiến thức địa phương vững chắc, thực hiện việc thiết kế và triển khai các sự kiện, hoạt động tham quan, vận tải và hậu cần chương trình tại một địa phương cụ thể. Trên thực tế, có một sự phân biệt tinh tế giữa các tổ chức quản lý điểm đến (DMO) và các tổ chức tiếp thị điểm đến. Quản lý thực thụ ngụ ý quyền kiểm soát đối với các nguồn lực, điều vốn hiếm khi xảy ra trong thực tế du lịch hiện đại, ngoại trừ một số trường hợp đặc thù như việc chính phủ New Zealand trực tiếp quy hoạch và kiểm soát thị trấn Rotorua trong nửa đầu thế kỷ XX. Đa số các thực thể hiện nay đóng vai trò là tổ chức tiếp thị điểm đến nhằm thu hút du khách thông qua các chiến dịch quảng bá. Một DMC cung cấp dịch vụ tại chỗ dựa trên kiến thức bản địa chuyên sâu, bao gồm vận chuyển, lưu trú tại khách sạn, nhà hàng, tổ chức hội nghị (MICE), các sự kiện theo chủ đề và giải quyết những rào cản ngôn ngữ cho khách quốc tế. Bằng cách hoạt động như một liên minh thu mua tập trung, các DMC có thể đàm phán mức giá ưu đãi dựa trên sức mạnh của đơn hàng lớn đối với các nhà cung cấp địa phương, từ đó mang lại lợi ích kinh tế cho cả khách hàng và hệ sinh thái du lịch tại điểm đến.

Điểm ngắm

Một Điểm ngắm cảnh (scenic viewpoint), còn được gọi với các tên như điểm quan sát hay đài vọng cảnh (scenic overlook), điểm ngắm cảnh (viewpoint), hay điểm tham quan cảnh quan là một vị trí địa lý, thường ở độ cao nhất định, được thiết kế hoặc lựa chọn để mọi người có thể chiêm ngưỡng cảnh quan xung quanh (thường với sự hỗ trợ của ống nhòm) và chụp ảnh. Các điểm ngắm cảnh thường được thiết lập dọc theo các tuyến đường di sản hoặc các cung đường núi non hiểm trở. Chúng có thể chỉ là những điểm dừng chân đơn giản (turnouts) bên lề đường nơi tài xế có thể tấp xe vào bề mặt sỏi hoặc cỏ thuộc hành lang lộ giới. Nhiều điểm ngắm cảnh được đầu tư quy mô lớn với các khu vực đỗ xe chuyên dụng và hạ tầng dịch vụ đi kèm. Chúng cũng thường xuất hiện trên các đỉnh đồi, đỉnh núi hoặc mỏm đá nhô ra nhìn xuống thung lũng và có thể tiếp cận qua các đường mòn đi bộ.

Để đảm bảo an toàn cho công chúng, các vị trí này thường được trang bị lan can bảo vệ. Tại một số điểm, người ta còn xây dựng các Tháp quan sát để đưa du khách lên cao hơn tán cây hoặc địa hình xung quanh nhằm cung cấp các tầm nhìn toàn cảnh (panorama) 360 độ. Các điểm quan sát là thành phần không thể thiếu trong các Vườn quốc gia. Tại Hoa Kỳ, dọc theo các con đường công viên quốc gia như Blue Ridge Parkway, có hàng trăm điểm quan sát được đặt tên riêng biệt để ngắm nhìn Dãy núi Blue Ridge. Đặc biệt, tại các khu vực nhạy cảm về sinh thái, các điểm ngắm cảnh thường được xây dựng dưới dạng các sàn gỗ (decks) và cầu thang bộ để giảm thiểu tác động trực tiếp lên địa hình tự nhiên trong quá trình xây dựng. Về mặt lịch sử, thuật ngữ "viewpoint" bắt đầu được ghi nhận từ năm 1856 và được sử dụng theo nghĩa vật lý học từ năm 1858. Kể từ đó, các điểm ngắm cảnh đã chuyển mình từ những vị trí thưởng ngoạn tự nhiên thuần túy thành các điểm đến thương mại và văn hóa quan trọng. Nhiều vị trí có tầm nhìn tuyệt mỹ đã được UNESCO công nhận là các di sản thế giới nhờ giá trị cảnh quan độc đáo.
Chú thích