Cuộc nổi dậy 8888

)
| place = Miến Điện (toàn quốc)
| coordinates =
| causes = Thu hồi tiền giấy không bồi thường
Quản lý kinh tế yếu kém
Thất bại của Con đường Miến Điện đến chủ nghĩa Xã hội
Sự tàn bạo của cảnh sát
Tham nhũng
Chủ nghĩa đơn đảng toàn trị của Ne Win và Đảng Chương trình xã hội chủ nghĩa Miến Điện
| result = Đảo chính quân sự ngày 18 tháng 9 năm 1988; biểu tình bị đàn áp bằng vũ lực
| goals = Thành lập nền dân chủ đa đảng ở Miến Điện và sự từ chức của Ne Win
| concessions = Ne Win từ chức
Bầu cử ủy ban soạn thảo hiến pháp mới (kết quả không được vinh danh)
| methods = Bất tuân dân sự
Phản kháng dân sự
Biểu tình
Bạo loạn
Đình công
| side1 = Phe đối lập:
Người biểu tình ủng hộ dân chủ
Sinh viên
Công đoàn
| side2 = Chính phủ:
Đảng Chương trình xã hội chủ nghĩa Miến Điện
Tatmadaw
Lực lượng cảnh sát Miến Điện
| leadfigures1 = Aung San Suu Kyi
| leadfigures2 =
| howmany1 = 1 triệu người biểu tình ở Yangon
500.000 tại chùa Shwedagon
500.000 tại Trung tâm Yangon
100.000 tại Mandalay là một chuỗi các cuộc tuần hành, biểu tình, phản đối và bạo loạn ở Miến Điện (Myanmar). Sự kiện chính diễn ra vào ngày 8 tháng 8 năm 1988, do đó được gọi là Cuộc biểu tình 8888 hoặc Cuộc nổi dậy 8888.

Từ năm 1962, Miến Điện nằm dưới sự cai trị dưới chế độ độc đảng của Đảng Kế hoạch Xã hội chủ nghĩa Miến Điện do Tướng Ne Win đứng đầu. "Chủ nghĩa xã hội kiểu Miến Điện" biến đổi đất nước này trở thành một trong nhữnq quốc gia nghèo nhất thế giới. Nhiều công ty trong lĩnh vực kinh tế chính thức bị quốc hữu hóa và chính phủ tiến hành chính sách kinh tế kế hoạch theo kiểu Liên Xô, tuy nhiên quá trình đã trở nên kém hiệu quả do chịu ảnh hưởng từ các đức tin Phật giáo và mê tín. Cuộc nổi dậy kết thúc vào ngày 18 tháng 9, sau cuộc đảo chính quân sự đẫm máu của Hội đồng Khôi phục Pháp luật và Trật tự Quốc gia (SLORC). Quân đội Miến Điện bị quy trách nhiệm cho cái chết của hàng ngàn người biểu tình, tuy nhiên chính quyền Miến Điện đưa ra con số thiệt mạng là khoảng 350 người.

Trong cuộc khủng hoảng, Aung San Suu Kyi nổi lên thành một biểu tượng quốc gia. Khi chính quyền quân sự tổ chức một cuộc bầu cử vào năm 1990, đảng của bà là Liên minh Quốc gia vì Dân chủ giành được 80% số ghế trong quốc hội (392 ghế trong số 492 ghế). Tuy nhiên, chính quyền quân sự bác bỏ kết quả bầu cử, từ chối giao lại quyền lực và tiến hành đàn áp phong trào dân chủ. Một phần của chiến lược đàn áp các phong trào dân chủ là tiến hành quản thúc tại gia đối với Aung San Suu Kyi. Hội đồng Khôi phục Pháp luật và Trật tự Quốc gia trên danh nghĩa đổi tên từ Đảng Kế hoạch Xã hội chủ Nghĩa Miến Điện. Quá trình quản thúc bà Suu Kyi tại gia được dỡ bỏ vào năm 2010 khi sự quan tâm của toàn thế giới dành cho bà một lần nữa lên đến đỉnh điểm trong quá trình làm bộ phim tiểu sử về bà Suu Kyi mang tên The Lady.

Bối cảnh
Các vấn đề kinh tế
Trước khủng hoảng, Miến Điện nằm dưới quyền cai trị áp chế và cô lập của Tướng Ne Win từ năm 1962. Nợ quốc gia của Miến Điện là 3,5 tỷ USD và dự trữ tiền tệ là từ 20 triệu đến 35 triệu USD, tỷ lệ trả nợ ở mức một nửa ngân sách quốc gia. Tháng 11 năm 1985, các sinh viên tập hợp và tẩy chay quyết định của chính phủ về việc thu hồi giấy bạc Miến Điện. Các khó khăn kinh tế kèm với hoạt động bình loạn đòi hỏi phải tiếp tục tham dự trên thị trường quốc tế.

Ngày 5 tháng 9 năm 1987, Ne Win tuyên bố thu hồi các giấy bạc mới phát hành mệnh giá 100, 75, 35 và 25 kyat, chỉ lưu hành các giấy bạc mệnh giá 45 và 90 kyat, có vẻ là do chỉ hai mệnh giá này có số chia hết cho 9, vốn được cho là số may mắn đối với Ne Win. Các sinh viên đặc biệt tức giận với quyết định của chính phủ về việc lập tức xóa bỏ tiết kiệm dành cho học phí. Sinh viên của Hoc viện Kỹ thuật Rangoon (RIT) làm loạn khắp Rangoon, phá các cửa sổ và đèn giao thông trên đường Insein. Các đại học tại Rangoon đóng cửa và cho sinh viên về nhà. Trong khi đó, các cuộc biểu tình lớn hơn tại Mandalay có sự tham dự của giới hòa thượng và công nhân, một số người trong đó đốt các tòa nhà chính phủ và doanh nghiệp quốc doanh. Truyền thông nhà nước Miến Điện tường thuật ít ỏi về các cuộc biểu tình, song thông tin nhanh chóng được truyền bá trong giới sinh viên. Sau khi đảm bảo được tình trạng Quốc gia kém phát triển nhất tại Các quốc gia kém phát triển nhất trong tháng 12 năm 1987, chính sách của chính phủ yêu cầu các nông dân bán sản phẩm dưới giá thị trường để tạo thu nhập nhiều hơn cho chính phủ, kích động một số các cuộc biểu tình bạo lực tại nông thôn. Các cuộc biểu tình được thổi bùng từ các bức thư mở của cựu phó tư lệnh Chuẩn tướng Aung Gyi gửi cho Ne Win từ tháng 7 năm 1987, nhắc nhở về bạo loạn lúa gạo năm 1967 chỉ trích việc thiếu cải cách kinh tế, mô tả Miến Điện "như là trò cười" so với các quốc gia Đông Nam Á khác. Aung Gyi sau đó bị bắt giữ.

Các cuộc biểu tình dân chủ ban đầu
Ngày 12 tháng 3 năm 1988, các sinh viên từ Học viện Kỹ thuật Rangoon tranh cãi với các thanh niên ngoài học đường trong quán trà Sanda Win về nhạc phát trên một hệ thống âm thanh. Tiếp đó là ẩu đả với kết quả là con trai của một quan chức trong Đảng Kế hoạch Xã hội chủ nghĩa Miến Điện bị bắt giữ và sau đó được phóng thích vì làm bị thương một sinh viên. Các sinh viên chưa từng tham gia biểu tình trước đó, song họ ngày càng tự nhận định bản thân là các nhà hoạt động. Một số sinh viên nhớ lại rằng cảnh sát hét lên "không cho chúng nó thoát" và "Giết chúng nó!". Các câu chuyện mà trong đó có một số về sau bị phát hiện là hư cấu được lưu hành về các sự kiện vào ngày hôm đó và chúng nhanh chóng được truyền bá giúp tập hợp ủng hộ quần chúng cho phong trào. Náo động do chính phủ quản lý kinh tế yếu kém và đàn áp chính trị dẫn đến các cuộc tuần hành ủng hộ dân chủ rộng khắp trên toàn quốc.

Ne Win từ chức
Sau các cuộc biểu tình mới xảy ra, giới cầm quyền công bố đóng cửa các đại học trong vài tháng. Đến tháng 6 năm 1988, các cuộc tuần hành lớn của sinh viên và cảm tình viên là cảnh tượng thường nhật. Lực lượng tuần hành với số lượng đông đảo yêu cầu dân chủ đa đảng, ghi dấu bằng viện Ne Win từ chức vào ngày 23 tháng 7 năm 1988. đứng đầu chính phủ mới. Tin tức về các cuộc biểu tình đến được các vùng nông thôn và bốn ngày trước khi cuộc biểu tình toàn quốc, sinh viên trên cả nước đã lên án chế độ Sein Lwin và quân đội được huy động. Các ủy ban khu phố và đình công được công khai thành lập theo lời khuyên của các nhà hoạt động ngầm, nhiều người trong số này chịu ảnh hưởng từ các phong trào ngầm tương tự của công nhân và các hòa thượng trong những năm 1980

Trong thời gian này, báo chí bất đồng chính kiến được tự do xuất bản, băng rôn hình con công được giăng, các cuộc tuần hành đồng bộ được tổ chức và những người tổ chức tuần hành được bảo vệ Các ủy ban khu phố và đình công chốt chặn và bảo vệ các khu phố và huy động thêm các cuộc tuần hành.

Trong vài ngày đầu tiên của các cuộc biểu tình Rangoon, các nhà hoạt động liên lạc với luật sư và các hòa thượng ở Mandalay để vận động họ tham gia vào các cuộc biểu tình.  Có 10.000 người tuần hành bên ngoài chùa Sule ở Rangoon, tại đây họ đốt và chôn hình nộm của Ne Win và Sein Lwin trong quan tài được trang trí với các tiền giấy bị thu hồi Các hòa thượng tại chùa Sule mô tả rằng tượng Phật biến đổi hình thù và xuất hiện hình ảnh thiên đường trên đầu Đức Phật. Trong bốn ngày tiếp các cuộc biểu tình vẫn tiếp tục; Chính phủ ngạc nhiên trước quy mô của các cuộc biểu tình và hứa sẽ chú ý đến các yêu sách của những người biểu tình trong "chừng mực có thể".

Tại khu vực Mandalay, có một ủy ban đình công tổ chức bài bản hơn do các luật sư lãnh đạo, và tiến hành thảo luận tập trung về nền dân chủ đa đảng và nhân quyền. Nhiều người tham gia vào cuộc biểu tình đến từ các thị trấn và làng lân cận. Những người nông dân đặc biệt tức giận với chính sách kinh tế của chính phủ đã tham gia các cuộc biểu tình ở Rangoon. Đặc biệt có làng, 2.000 trong 5.000 người cũng đình công. Đài phát thanh Rangoon của nhà nước tường trình rằng 1.451 "kẻ cướp và làm loạn" đã bị bắt.

Từ 13 đến 31 tháng 8
Sein Lwin đột ngột từ chức mà không có giải thích vào ngày 12 tháng 8, điều này làm nhiều người biểu tình vui mừng và bối rối. Lực lượng an ninh hành sự thận trọng hơn với người biểu tình, đặc biệt là trong các khu phố do người biểu tình hoàn toàn kiểm soát. Maung Maung là một học giả pháp luật và là nhân vật phi quân sự duy nhất phục vụ trong Đảng Kế hoạch Xã hội chủ nghĩa Miến Điện. với màu đỏ trên băng rôn là biểu tượng của dân chủ. Việc này khiến các ủy ban khó kiểm soát được tình hình. Trong thời gian này, những người tuần hành ngày càng trở nên cảnh giác với những người "có dấu hiệu đáng ngờ" và các sĩ quan cảnh sát và quân đội. Một ủy ban địa phương từng chặt đầu nhầm một cặp đôi do nghi ngờ họ mang theo một quả bom. Các sự cố tương tự không xảy ra phổ biến ở Mandalay, tại đây các cuộc biểu tình diễn ra trong ôn hòa hơn do được các hòa thượng và các luật sư lãnh đạo. tham gia chính trường bằng buổi diễn thuyết trước nửa triệu người ở chùa Shwedagon. Suu Kyi là con gái của lãnh đạo độc lập Aung San, bà xuất hiện để sẵn sàng lãnh đạo phong trào dân chủ. Bà kêu gọi dân chúng không chống lại quân đội mà tìm hòa bình thông qua các phương tiện đấu tranh bất bạo động.

Vào khoảng thời gian này, cựu Thủ tướng U Nu và Chuẩn tướng nghỉ hưu Aung Gyi đồng thời nổi lên trên chính trường trong vai trò một "mùa hè dân chủ" khi nhiều nhà lãnh đạo dân chủ cũ quay trở lại chính trường. Phong trào lâm vào bế tắc do dựa vào ba hy vọng: các cuộc biểu tình hàng ngày để buộc chế độ phải đáp ứng nhu cầu của họ, khuyến khích binh sĩ đào ngũ và thu hút sự chú ý của quốc tế với hy vọng rằng quân đội Liên Hợp Quốc hay Hoa Kỳ sẽ đến. Chỉ một lượng hạn chế binh sĩ đã đào ngũ, chủ yếu là hải quân Hạ nghị sĩ Hoa Kỳ Stephen Solarz là người có kinh nghiệm với các cuộc biểu tình dân chủ gần đây tại Philippines và Hàn Quốc đã tới Miến Điện vào tháng 9 khuyến khích chính phủ tiến hành cải cách, lặp lại các chính sách của chính phủ Hoa Kỳ đối với Miến Điện.

Vào giữa tháng 9, các cuộc biểu tình ngày càng khốc liệt và hỗn loạn hơn, và các binh sĩ cố tình dẫn người biểu tình vào cuộc chạm trán mà họ dễ dàng giành chiến thắng. Những người biểu tình đòi thay đổi nhanh chóng hơn, và không tin tưởng các bước cải cách dần dần.

SLORC tiến hành "đảo chính" và đàn áp
Ngày 18 tháng 9 năm 1988, quân đội giành lại quyền lực trong nước. Tướng Saw Maung bãi bỏ Hiến pháp 1974 và thành lập Hội đồng Quốc gia Khôi phục Luật pháp và Trật tự (SLORC), "áp đặt các biện pháp hà khắc hơn Ne Win từng áp đặt." Sau khi Saw Maung áp đặt thiết quân luật, các cuộc biểu tình bị đàn áp dữ dội. Chính phủ công bố trên đài phát thanh nhà nước là quân đội nắm quyền lực vì lợi ích dân tộc "nhằm chấm dứt kịp thời tình trạng xấu đi trên toàn bộ các phương diện trên cả nước." Các binh sĩ được triển khai trên các thành phố khắp Miến Điện, bắn bừa bãi vào người biểu tình. Trong tuần đầu tiên, 1.000 sinh viên, sư sãi và học sinh thiệt mạng và 500 người khác bị giết trong cuộc biểu tình bên ngoài Đại sứ quán Hoa Kỳ Saw Maung mô tả những người chết là "kẻ cướp". Các chính phủ phương Tây và Nhật Bản cắt viện trợ cho Miến Điện. Đến năm 1989, 6.000 ủng hộ viên của Liên minh Quốc gia vì Dân chủ bị bắt giữ trong tù và những người đào thoát đến các khu vực dân tộc thiểu số gần biên giới, như Kawthoolei, lập các tổ chức cùng những người có nguyện vọng về quyền tự quyết lớn hơn. Ước tính rằng có 10.000 người đào thoát đến các khu vực miền núi do các nhóm phiến quân dân tộc thiểu số kiểm soát, như Quân đội Giải phóng Dân tộc Karen, và nhiều người sau đó được đào tạo thành các binh sĩ.

Sau cuộc nổi dậy, Hội đồng Khôi phục Pháp luật và Trật tự bắt đầu "tuyên truyền vụng về" về những người tổ chức các cuộc biểu tình. Người đứng đầu cơ quan tình báo là Khin Nyunt tổ chức một cuộc họp báo bằng tiếng Anh nhằm cung cấp tường thuật có lợi cho Hội đồng nhắm đến các nhà ngoại giao và truyền thông. Truyền thông Miến Điện trải qua hạn chế hơn nữa trong giai đoạn này, sau khi được tường thuật tương đối tự do vào đỉnh cao của các cuộc biểu tình. Trong các cuộc họp báo, Khin Nyunt trình bày chi tiết về âm mưu phái hữu hành động với "phần tử ngoại quốc có tính lật đổ" nhằm lật đổ chế độ, và phái tả hành động nhằm lật đổ nhà nước the regime.

Ý nghĩa
Ngày nay, cuộc nổi dậy được nhiều kiều dân và công dân Miến Điện tưởng nhớ và tôn vinh. Trong giới sinh viên Thái Lan cũng có ủng hộ cho phong trào, họ tổ chức kỷ niệm vào ngày 8 tháng 8 hàng năm. Nhân dịp 20 năm kỷ niệm cuộc nổi dậy, 48 nhà hoạt động tại Miến Điện bị bắt giữ vì tiến hành kỷ niệm sự kiện. Sự kiện tập hợp nhiều ủng hộ quốc tế cho nhân dân Miến Điện. Bộ phim Beyond Rangoon năm 1995 dựa trên một câu chuyện có thật diễn ra trong cuộc nổi dậy.

Sau 17 năm, nhiều nhà hoạt động từng tham gia phong trào lại đóng vai trò trong biểu tình chống chính phủ Myanmar. Tổ chức sinh viên thế hệ 88 được đặt tên theo sự kiện, họ giúp tổ chức các cuộc biểu tình vào năm 2007, nhiều người bị án tù dài hạn như Min Ko Naing, Ko Mya Aye, Htay Kywe, Mie Mie, Ko Ko Gyi, và Nilar Thein. Nhà biểu tình đơn lẻ Ohn Than cũng từng tham gia Cuộc nổi dậy 8888.

Xem thêm
Nội chiến tại Myanma
Bầu cử Quốc hội Myanmar, 2015
Chú thích

Thư mục

Sách và tạp chí
Boudreau, Vincent. (2004). Resisting Dictatorship: Repression and Protest in Southeast Asia. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-83989-1.
Burma Watcher. (1989). Burma in 1988: There Came a Whirlwind. Asian Survey, 29(2). A Survey of Asia in 1988: Part II pp.&nbsp;174–180.
Callahan, Mary. (1999). Civil-military relations in Burma: Soldiers as state-builders in the postcolonial era. Preparation for the State and the Soldier in Asia Conference.
Callahan, Mary. (2001). Burma: Soldiers as State Builders. ch. 17. cited in Alagappa, Muthiah. (2001). Coercion and Governance: The Declining Political Role of the Military in Asia. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-4227-6
Clements, Ann. (1992). Burma: The Next Killing Fields? Odonian Press. ISBN 978-1-878825-21-6
Delang, Claudio. (2000). Suffering in Silence, the Human Rights Nightmare of the Karen People of Burma. Parkland: Universal Press.
Europa Publications Staff. (2002). The Far East and Australasia 2003. Routledge. ISBN 978-1-85743-133-9.
Ferrara, Federico. (2003). Why Regimes Create Disorder: Hobbes's Dilemma during a Rangoon Summer. The Journal of Conflict Resolution, 47(3), pp.&nbsp;302–325.
Fink, Christina. (2001). Living Silence: Burma Under Military Rule. Zed Books. ISBN 978-1-85649-926-2
Fong, Jack. (2008). Revolution as Development: The Karen Self-determination Struggle Against Ethnocracy (1949–2004). Universal-Publishers. ISBN 978-1-59942-994-6
Ghosh, Amitav. (2001). The Kenyon Review, New Series. Cultures of Creativity: The Centennial Celebration of the Nobel Prizes. 23(2), pp.&nbsp;158–165.
Hlaing, Kyaw Yin. (1996). Skirting the regime's rules.
Lintner, Bertil. (1989). Outrage: Burma's Struggle for Democracy. Hong Kong: Review Publishing Co.
Lintner, Bertil. (1990). The Rise and Fall of the Communist Party of Burma (CPB). SEAP Publications. ISBN 978-0-87727-123-9.
Lwin, Nyi Nyi. (1992). Refugee Student Interviews. A Burma-India Situation Report.
Maung, Maung. (1999). The 1988 Uprising in Burma. Yale University Southeast Asia Studies. ISBN 978-0-938692-71-3
Silverstein, Josef. (1996). The Idea of Freedom in Burma and the Political Thought of Daw Aung San Suu Kyi. Pacific Affairs, 69(2), pp.&nbsp;211–228.
Smith, Martin. (1999). Burma – Insurgency and the Politics of Ethnicity. Zed Books. ISBN 978-1-85649-660-5
Steinberg, David. (2002). Burma: State of Myanmar. Georgetown University Press. ISBN 978-0-87840-893-1
Tucker, Shelby. (2001). Burma: The Curse of Independence. Pluto Press. ISBN 978-0-7453-1541-6
Wintle, Justin. (2007). Perfect Hostage: a life of Aung San Suu Kyi, Burma's prisoner of conscience. New York: Skyhorse Publishing. ISBN 978-0-09-179681-5
Yawnghwe, Chao-Tzang. Burma: Depoliticization of the Political. cited in Alagappa, Muthiah. (1995). Political Legitimacy in Southeast Asia: The Quest for Moral Authority. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-2560-6
Yitri, Moksha. (1989). The Crisis in Burma: Back from the Heart of Darkness? University of California Press.

Đọc thêm

AP. (1988). Burma Imposes Martial Law In the Capital After a Protest, New York Times, ngày 4 tháng 8 năm 1988.
AP. (1988). Road To Upheaval In Politics For Burmese, New York Times, ngày 11 tháng 9 năm 1988.
Cumming-Bruce, Nick. (1988). Burma's new leader imposes martial law, The Guardian, ngày 4 tháng 8 năm 1988.
Faulder, Dominic. (2008). Memories of ngày 8 tháng 8 năm 1988 The Irrawaddy, August 2008.
Kamm, Henry. (1988). Tension Reported High In Burma After Clashes, New York Times, ngày 2 tháng 7 năm 1988.
Mydans, Seth. (1988). A Burmese Power Shift; Though Government Schedules Election, Decision Rests With People in the Streets, New York Times, ngày 12 tháng 9 năm 1988.
Mydans, Seth. (1988). Defections Strain Burmese Military, New York Times, ngày 10 tháng 9 năm 1988.
Mydans, Seth. (1988). Many in Burma Say Ne Win Continues to Pull the Strings, New York Times, ngày 13 tháng 9 năm 1988.
Richburg, Keith. (1988). Youths, Monks Fight Troops in Burma; Post-Coup Deaths Reported in Hundreds. Washington Post, ngày 20 tháng 9 năm 1988.
Stewart, William. (1988). Burma The Armed Forces Seize Power , TIME, ngày 26 tháng 9 năm 1988.
Protests mark Burma anniversary, BBC News, ngày 8 tháng 8 năm 2003.
Burma's 1988 Protests, BBC News, ngày 25 tháng 9 năm 2007.
Partial list of 8888 Uprising victims , The Irrawaddy, ngày 1 tháng 1 năm 2003.