Thế kỷ Châu Á

và Ấn Độ là hai quốc gia có dân số đông nhất thế giới, và được kỳ vọng sẽ đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng trong thời gian tới.]]

“Thế kỷ châu Á” là khái niệm chỉ viễn cảnh thế kỷ 21 sẽ chứng kiến sự thống trị của châu Á về chính trị và văn hóa, với đ`ều kiện các xu hướng nhân khẩu học và kinh tế hiện nay tiếp tục duy trì. Khái niệm này tương tự với việc gọi thế kỷ 19 là “Thế kỷ Đế quốc Anh” và thế kỷ 20 là “Thế kỷ Mỹ”.

Một nghiên cứu năm 2011 của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho thấy khoảng 3 tỷ người châu Á (tương đương 56,6% trong tổng số 5,3 tỷ dân châu Á dự kiến vào năm 2050) có thể đạt được mức sống tương tự như châu Âu ngày nay, và khu vực này có khả năng chiếm hơn một nửa sản lượng kinh tế toàn cầu vào giữa thế kỷ.

Một số ý kiến cho rằng sự nhấn mạnh ngày càng lớn vào tinh thần đoàn kết, cùng với mối quan hệ ngày càng trưởng thành và tiến bộ giữa các quốc gia trong khu vực, sẽ góp phần củng cố việc hình thành “Thế kỷ châu Á” của thế kỷ 21. Tuy nhiên, mối quan hệ ngày càng căng thẳng giữa Trung Quốc và Ấn Độ lại khiến viễn cảnh về một trật tự thế giới châu Á hòa bình và hợp tác trở nên khó thành hiện thực.

Nguồn gốc
Năm 1924, Karl Haushofer đã sử dụng thuật ngữ “Kỷ nguyên Thái Bình Dương”, hình dung sự trỗi dậy của Nhật Bản, Trung Quốc và Ấn Độ: “Một không gian khổng lồ đang mở rộng ngay trước mắt chúng ta, với những nguồn lực đang tuôn chảy vào đó… tất cả đang chờ đợi bình minh của kỷ nguyên Thái Bình Dương – kẻ kế tục kỷ nguyên Đại Tây Dương, sau thời kỳ Địa Trung Hải và châu Âu đã trở nên già cỗi.” Thuật ngữ “Thế kỷ châu Á” xuất hiện vào giữa thập niên 1980, và được cho là bắt nguồn từ một cuộc gặp vào năm 1988 giữa nhà lãnh đạo tối cao của Trung Quốc Đặng Tiểu Bình và Thủ tướng Ấn Độ Rajiv Gandhi. Trong cuộc gặp đó, Đặng Tiểu Bình nói: “Những năm gần đây, người ta thường nói rằng thế kỷ tới sẽ là thế kỷ của châu Á – Thái Bình Dương, như thể điều đó chắc chắn sẽ xảy ra. Tôi không đồng ý với quan điểm này.” Trước đó, cụm từ này từng xuất hiện trong một phiên điều trần của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Hoa Kỳ vào năm 1985. Sau này, nhiều nhà lãnh đạo chính trị châu Á đã tiếp tục nhắc lại, và hiện nay, “Thế kỷ châu Á” đã trở thành một thuật ngữ phổ biến trên truyền thông.

Nguyên nhân
Thành tựu kinh tế vững mạnh của châu Á trong ba thập kỷ trước năm 2010, so với phần còn lại của thế giới, có lẽ là minh chứng thuyết phục nhất cho khả năng hình thành “Thế kỷ châu Á”. Dù sự khác biệt về hiệu quả kinh tế này đã được ghi nhận từ lâu, nhưng những biến cố riêng lẻ (chẳng hạn như cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997) thường che mờ bức tranh toàn cảnh và xu hướng chung. Tuy nhiên, bước sang thế kỷ 21, có thể lập luận vững chắc rằng sự tăng trưởng vượt trội của châu Á không chỉ bền vững, mà còn mang sức mạnh và quy mô đủ lớn để làm thay đổi đáng kể cục diện quyền lực toàn cầu. Theo sau đó, vị thế lãnh đạo thế giới trong nhiều lĩnh vực quan trọng từ ngoại giao quốc tế, sức mạnh quân sự, công nghệ, đến quyền lực mềm cũng có thể do một hoặc nhiều quốc gia châu Á đảm nhiệm.

Giáo sư John West, trong cuốn Asian Century on a Knife-edge, lập luận:

“Trong suốt thế kỷ 21, Ấn Độ hoàn toàn có thể nổi lên như cường quốc hàng đầu châu Á. Hiện nay, nền kinh tế Ấn Độ đang tăng trưởng nhanh hơn Trung Quốc, một xu thế có thể tiếp diễn trừ khi Trung Quốc thực sự tiến hành cải cách kinh tế. Hơn nữa, dân số Ấn Độ sẽ vượt qua Trung Quốc vào năm 2022 và đến năm 2100 có thể cao hơn khoảng 50%, theo dự báo của Liên Hợp Quốc.”

Năm 2019, Giáo sư Chris Ogden, giảng viên về An ninh châu Á tại Đại học St Andrews, viết:

“Mặc dù vẫn còn tụt hậu tương đối về thu nhập bình quân đầu người và cơ sở hạ tầng, song khi nguồn lực này được chuyển hóa thành ảnh hưởng về quân sự, chính trị và thể chế (thông qua các cơ chế như Liên Hợp Quốc hay Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á mới), hai cường quốc lớn nhất châu Á sẽ giành được vị thế trung tâm và tầm quan trọng mang tính cấu trúc, biến họ thành những trụ cột then chốt toàn cầu. Dân số kỳ vọng và các nhà lãnh đạo quyết liệt đang thúc đẩy và củng cố vị thế này. Nếu những vấn đề sinh tử như ô nhiễm môi trường và tham nhũng được khắc phục, điều đó sẽ mở đường cho sự xuất hiện của một trật tự thế giới lấy châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Ấn Độ, làm trung tâm, và trật tự ấy sẽ trở thành nền tảng thiết yếu của quan hệ quốc tế trong nhiều thập kỷ tới.”

Nhân khẩu học
Dự báo dân số châu Á sẽ tiếp tục tăng ít nhất trong nửa đầu thế kỷ 21, mặc dù tốc độ tăng trưởng đã giảm đáng kể kể từ cuối thế kỷ 20. Với 4 tỷ người vào đầu thế kỷ 21, dân số châu Á được dự đoán sẽ vượt quá 5 tỷ vào năm 2050. Tỷ lệ dân số châu Á trong tổng dân số thế giới không thay đổi nhiều, trong khi tỷ lệ của Bắc Mỹ và châu Âu dự kiến sẽ suy giảm.

Kinh tế

Động lực chính nằm ở sự tăng trưởng năng suất liên tục của châu Á, đặc biệt tại Trung Quốc và Ấn Độ, trong bối cảnh mức sống ngày càng được nâng cao. Ngay cả khi chưa đạt tới mức sống của châu Âu hay Bắc Mỹ, châu Á vẫn có khả năng tạo ra một nửa GDP toàn cầu vào năm 2050. Đây là sự dịch chuyển lớn so với giai đoạn ngay sau Chiến tranh Lạnh, khi Bắc Mỹ và châu Âu cộng lại chiếm một nửa GDP toàn cầu. Một nghiên cứu năm 2011 của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) chỉ ra rằng: “Bằng việc gần như nhân đôi tỷ trọng trong GDP toàn cầu lên 52% vào năm 2050, châu Á sẽ giành lại vị thế kinh tế thống trị mà khu vực này từng nắm giữ cách đây khoảng 300 năm.”

Khái niệm “Thế kỷ châu Á” giả định rằng các nền kinh tế châu Á có thể duy trì đà phát triển trong 40 năm tới, thích ứng với bối cảnh kinh tế và công nghệ toàn cầu đang biến đổi, đồng thời không ngừng tái tạo lợi thế so sánh. Trong kịch bản này, theo mô hình của ADB năm 2011, GDP của châu Á sẽ tăng từ 17 nghìn tỷ USD (năm 2010) lên 174 nghìn tỷ USD (năm 2050), tương đương một nửa GDP toàn cầu. Cũng trong nghiên cứu đó, ADB ước tính rằng bảy nền kinh tế là Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan và Malaysia sẽ dẫn dắt sự tăng trưởng mạnh mẽ của châu Á; và dưới kịch bản “Thế kỷ châu Á”, khu vực này sẽ không còn quốc gia nghèo nào, so với con số tám quốc gia nghèo vào năm 2011. Kinh tế Ấn Độ bắt đầu một quá trình đi lên tương tự nhưng chậm hơn vào cuối thập niên 1980 và đầu thập niên 1990, với mức tăng trưởng bình quân khoảng 4% trong giai đoạn này, đạt hơn 8% vào năm 2005, 9,2% vào năm 2006 trước khi giảm xuống 6% năm 2009, rồi phục hồi lên 8,9% vào năm 2010.

Cả hai tiến trình phát triển này đều gắn liền với chính sách tự do hóa có kiểm soát cùng với việc mở cửa nền kinh tế hướng ra toàn cầu hóa (bao gồm đẩy mạnh xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài). Mức độ tự do hóa và hội nhập toàn cầu hóa này vẫn là chủ đề gây tranh luận. Đây là những quyết sách có ý thức của các nhà lãnh đạo chính trị chủ chốt, đặc biệt ở Ấn Độ và Trung Quốc. Đồng thời, dân số khổng lồ của hai quốc gia này là hơn 2,25 tỷ người đã tạo ra một thị trường tiêu dùng nội địa tiềm năng khổng lồ, trở thành nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế. Chính yếu tố này đã giúp Trung Quốc và Ấn Độ duy trì tốc độ tăng trưởng quốc gia vượt trội hơn so với Nhật Bản, Liên minh châu Âu và thậm chí cả Hoa Kỳ. Lợi thế chi phí quốc tế đối với hàng hóa và dịch vụ, dựa trên chi phí lao động thấp hơn, cũng giúp hai nước này tạo ra áp lực cạnh tranh toàn cầu mạnh mẽ.

Thuật ngữ “Đông phương hóa” (Easternization) đã được dùng để chỉ việc lan tỏa các kỹ thuật quản lý phương Đông (đặc biệt là của Nhật Bản) sang phương Tây.

Xu thế hướng tới sự thống trị kinh tế lớn hơn của châu Á còn dựa trên việc ngoại suy từ các xu hướng kinh tế lịch sử gần đây. Trong bản dự báo kinh tế BRIC, Goldman Sachs nhấn mạnh xu hướng Trung Quốc đại lục sẽ trở thành nền kinh tế lớn nhất và Ấn Độ là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vào năm 2050 (tính theo GDP). Báo cáo này cũng dự đoán loại hình công nghiệp mà mỗi quốc gia sẽ chiếm ưu thế, dẫn tới việc nhiều người coi Trung Quốc đại lục là “công xưởng công nghiệp của thế giới”, còn Ấn Độ là “một trong những xã hội dịch vụ vĩ đại nhất”. Tính đến năm 2009, phần lớn các quốc gia được xem là mới công nghiệp hóa đều nằm ở châu Á.

Đến năm 2050, các nền kinh tế Đông Á và Nam Á được dự báo sẽ tăng trưởng hơn 20 lần. Đi cùng với đó là sự gia tăng trong Chỉ số Phát triển Con người (HDI) (thước đo mức sống). HDI của Ấn Độ sẽ tiến gần mức 0,8, còn Đông Á sẽ đạt khoảng 0,94, tức là gần tương đương với mức sống của các quốc gia phương Tây như EU và Hoa Kỳ. Điều này có nghĩa là sự khác biệt về mức sống giữa hai khu vực sẽ khó có thể phân biệt rõ. Với quy mô dân số khổng lồ của Đông Á và Ấn Độ, nền kinh tế của họ sẽ vô cùng to lớn, và nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, dân số dài hạn của Ấn Độ có thể đạt gấp đôi Trung Quốc. Đông Á thậm chí có thể vượt qua toàn bộ nền kinh tế cộng gộp của các quốc gia phương Tây ngay từ năm 2030. Nam Á cũng có thể sớm theo sau, nếu hàng trăm triệu người nghèo tiếp tục được đưa vào tầng lớp trung lưu.

Các dự án xây dựng
ở thành phố Đài Bắc (Đài Loan) từng giữ danh hiệu tòa nhà cao nhất thế giới trong giai đoạn từ năm 2004 đến năm 2010.]]
Dự báo rằng những dự án xây dựng mang tính đột phá nhất trong những năm tới sẽ diễn ra tại châu Á. Như một biểu tượng của sức mạnh kinh tế, các tòa nhà chọc trời siêu cao đã được dựng lên tại châu Á, và hiện nay số lượng dự án đang được lên ý tưởng và khởi công ở khu vực này nhiều hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Những công trình đã hoàn thành bao gồm: Tháp đôi Petronas ở Kuala Lumpur, Trung tâm Tài chính Thế giới Thượng Hải, Trung tâm Tài chính Quốc tế ở Hồng Kông, tòa nhà Taipei 101 tại Đài Loan, Burj Khalifa ở Dubai (UAE), và Tháp Thượng Hải. Các công trình trong tương lai hứa hẹn còn cao hơn nữa, chẳng hạn như PNB 118 ở Kuala Lumpur và Legacy Tower ở Dhaka.

Văn hóa
Về mặt văn hóa, “Thế kỷ châu Á” được biểu trưng bởi các dòng phim Ấn Độ (Bollywood, Parallel Cinema), điện ảnh thể loại Hong Kong (phim võ thuật, phim hành động Hong Kong), văn hóa đại chúng Nhật Bản, và làn sóng Hallyu (Hàn Quốc). Nhận thức về các nền văn hóa châu Á có thể trở thành một phần của thế giới ngày càng coi trọng sự đa dạng văn hóa, như được đề cập trong luận thuyết Sự va chạm giữa các nền văn minh. Đồng thời, sự khẳng định bản sắc văn hóa châu Á cũng tác động mạnh mẽ đến chính trị căn tính của người châu Á, cả ở trong khu vực và trong cộng đồng người châu Á hải ngoại.

Nhật Bản được đánh giá là một “siêu cường văn hóa” (Cultural Superpower), khi “Chỉ số Sức hút Văn hóa” (Gross National Cool) của quốc gia này tăng vọt. Các sản phẩm văn hóa Nhật Bản, bao gồm chương trình truyền hình, đã trở thành xu hướng tại Mỹ trong nhiều năm. Sự lan tỏa toàn cầu của văn hóa đại chúng Nhật Bản đặc biệt là Anime, Manga và trò chơi điện tử đã đưa Nhật Bản sánh ngang với Mỹ và Ý về sức mạnh văn hóa. Vào năm 2003, có khoảng 2,3 triệu người trên thế giới học tiếng Nhật, trong đó: 900.000 người Hàn Quốc, 389.000 người Trung Quốc, 381.000 người Úc và 140.000 người Mỹ, trải rộng từ bậc phổ thông đến đại học.

Phong thủy cũng trở thành hiện tượng toàn cầu khi nhiều sách lọt vào danh sách bán chạy, các trường phong thủy mọc lên, thậm chí nhiều ngân hàng lớn và tập đoàn đa quốc gia còn thuê chuyên gia phong thủy để tư vấn thiết kế văn phòng. Các hình thức y học, liệu pháp và massage phương Đông ngày càng được ưa chuộng, thay thế cho y học phương Tây truyền thống. Các phương pháp như bấm huyệt, châm cứu, cứu ngải, shiatsu được đón nhận nồng nhiệt tại phương Tây. Tương tự, hầu như tất cả các môn võ thuật phương Đông như kungfu, judo, karate, aikido, taekwondo, kendo, jujitsu, thái cực quyền, khí công, bát quái, hình ý quyền đều được phổ biến rộng rãi cùng nhiều trường phái khác nhau.

Ẩm thực châu Á cũng rất thịnh hành tại phương Tây nhờ làn sóng di cư của người châu Á và sự quan tâm ngày càng lớn của người bản địa đối với nguyên liệu và món ăn châu Á. Ngay cả những thị trấn nhỏ ở Anh, Canada, Bắc Âu hay Mỹ cũng thường có ít nhất một nhà hàng Ấn Độ hoặc Trung Quốc. Các chuỗi nhà hàng phục vụ món ăn pan-Asian hay ẩm thực “lấy cảm hứng từ châu Á” đã xuất hiện trên khắp Bắc Mỹ, Úc và nhiều nơi khác, tiêu biểu như P.F. Chang’s China Bistro và Pei Wei Asian Diner. Các sản phẩm thực phẩm lấy cảm hứng từ châu Á cũng được tung ra, chẳng hạn như mì Maggi. Ở Úc, New Zealand, Ireland và Anh có dòng Maggi Fusian; còn ở Đức và Áo có dòng Maggi Magic Asia, lấy cảm hứng từ các món ăn Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Malaysia, Singapore, Indonesia và Thái Lan.

Yoga cũng vượt khỏi phạm vi Ấn Độ và châu Á, trở thành một phần văn hóa chính thống ở phương Tây. Ngày Quốc tế Yoga được Liên Hợp Quốc thông qua năm 2014 và từ năm 2015 đã được tổ chức hằng năm trên toàn thế giới vào ngày 21 tháng 6.

Mặc dù tiếng Anh tiếp tục lan rộng, các ngôn ngữ châu Á cũng ngày càng được ưa chuộng trong giảng dạy và học tập ở ngoài khu vực. Đặc biệt, tiếng Trung được chú ý nhiều hơn ở Mỹ nhờ niềm tin vào lợi thế kinh tế khi thông thạo ngôn ngữ này. Chính phủ Trung Quốc còn tích cực thúc đẩy qua việc mở Viện Khổng Tử tại nhiều quốc gia để giảng dạy ngôn ngữ và văn hóa Trung Hoa.

Đến năm 2010, tiếng Trung được xếp hạng là ngôn ngữ được sử dụng nhiều thứ hai trên internet (chiếm gần 1/4 số người dùng), tiếng Nhật đứng thứ tư, còn tiếng Hàn đứng thứ mười. Theo số liệu của CIA năm 2020, Trung Quốc có số người dùng internet lớn nhất thế giới, Ấn Độ đứng thứ ba, Nhật Bản thứ sáu, và Indonesia thứ mười.

Ngoài ra, Ấn Độ hiện sở hữu ngành công nghiệp điện ảnh lớn nhất thế giới, sản xuất nhiều phim hơn cả Nollywood (Nigeria) và Hollywood.

Vào những năm đầu thế kỷ 20, số người ăn chay còn rất ít. Tại Vương quốc Anh trong Thế chiến II, con số được ghi nhận là khoảng 100.000 người trên tổng số 50 triệu dân tức chỉ chiếm khoảng 0,2% dân số. Đến thập niên 1990, tỷ lệ này được ước tính ở mức 4,2% đến 11% dân số Anh và tiếp tục tăng nhanh. Như Porritt và Winner nhận xét, ngay từ thập niên 1960 và đầu những năm 1970, “ăn chay vẫn bị coi là điều kỳ lạ”, nhưng đến nay nó đã trở thành một lối sống phổ biến và được xã hội thừa nhận.

Sự lan tỏa của làn sóng Hallyu, đặc biệt là K-pop và phim truyền hình Hàn Quốc, ra ngoài châu Á đã dẫn đến sự ra đời của nhiều dịch vụ để đáp ứng nhu cầu này. Viki và DramaFever là những nền tảng cung cấp phim Hàn Quốc cho khán giả quốc tế, bên cạnh nhiều nội dung châu Á khác. Tại Úc, SBS PopAsia và Asian Pop Radio là hai dịch vụ âm nhạc phát thanh góp phần phổ biến K-pop rộng rãi. Ngoài K-pop, Asian Pop Radio còn phát nhạc pop từ Indonesia, Thái Lan, Nhật Bản, Malaysia và Singapore. Tương tự, SBS PopAsia cũng chú trọng tới nhạc pop Đông Á (Trung Quốc, Nhật Bản) và một phần nhạc pop Đông Nam Á, bên cạnh K-pop. Nhờ sự gia tăng nhanh chóng về mức độ phổ biến của nội dung liên quan đến châu Á, SBS PopAsia đã trở thành thương hiệu gắn liền với các chương trình truyền hình và tin tức về châu Á, bao gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ.

Sự quan tâm và phổ biến ngày càng lớn đối với văn hóa và triết lý phương Đông tại phương Tây cũng khiến các sản phẩm văn hóa phương Đông được bày bán rộng rãi. Nổi bật nhất là tượng Phật, từ các loại tượng trang trí ngoài vườn cho tới các sản phẩm đặt trong nhà. Ngoài ra còn có tượng các vị thần Hindu như Ganesha, hay các biểu tượng Đông Á như âm – dương, vốn được bán phổ biến ở nhiều cửa hàng phương Tây. Ở Úc, chuỗi cửa hàng Ishka chuyên kinh doanh nhiều sản phẩm có nguồn gốc châu Á, đặc biệt từ Ấn Độ. Tuy nhiên, việc buôn bán các sản phẩm này cũng vấp phải chỉ trích, khi có ý kiến cho rằng nhiều người mua không hiểu hết ý nghĩa tinh thần của chúng, và hiện tượng này có thể bị coi là một dạng chủ nghĩa “đông phương hóa” (Orientalism).

Tôn giáo
Ngay từ thập niên 1950, nhà sử học tư tưởng nổi tiếng Crane Brinton vẫn có thể gạt bỏ các “nhóm hiện đại tìm đến trí tuệ phương Đông”, xem chúng như những “giáo phái”, “bên lề” và “ngoài dòng chảy chính của tư tưởng và tình cảm phương Tây”. Thế nhưng, một số người phương Tây đã cải đạo sang các tôn giáo phương Đông, hoặc ít nhất cũng bày tỏ sự quan tâm tới chúng. Ví dụ điển hình là Maharishi Mahesh Yogi, vị đạo sư mà ban nhạc The Beatles từng đi theo đầu tiên đến Bangor (xứ Wales) vào năm 1967, rồi sau đó sang Ấn Độ năm 1968 để học Thiền Siêu Việt (Transcendental Meditation). Đức Đạt Lai Lạt Ma, với cuốn sách Nghệ thuật sống hạnh phúc (The Art of Happiness) trở thành sách bán chạy toàn cầu, cũng có thể thu hút những đám đông khổng lồ tại Công viên Trung tâm New York hay Sân vận động Wembley ở London.

Tại một số quốc gia, Phật giáo hiện là tôn giáo lớn thứ hai. FWBO (Friends of the Western Buddhist Order – Hội Phật tử phương Tây) là một trong những tổ chức Phật giáo lớn nhất và phát triển nhanh nhất ở phương Tây.

Niềm tin vào luân hồi vốn chưa bao giờ là một phần trong giáo lý chính thức của Kitô giáo hay Do Thái giáo; trong Kitô giáo, nó thậm chí từng bị coi là dị giáo kể từ khi bị bác bỏ với cách biệt phiếu bầu rất nhỏ tại Công đồng Constantinopolis II năm 553 sau Công nguyên. Tuy nhiên, hầu hết các cuộc khảo sát ở phương Tây đều cho thấy tỉ lệ đáng kể dân chúng tin vào luân hồi. Nghiên cứu Puzzled People những năm 1940 cho thấy chỉ 4% người Anh tin vào luân hồi. Một khảo sát khác của Geoffrey Gorer vào năm 1955 ghi nhận mức 5%. Nhưng con số này đã tăng lên 18% vào năm 1967 (Gallup, 1993), rồi tiếp tục tăng lên tới 29% vào năm 1979, tức cao gấp 6 lần so với con số ban đầu của Puzzled People. Theo Eileen Barker, hiện nay khoảng 1/5 người châu Âu cho biết họ tin vào luân hồi.

Khái niệm nghiệp (karma), có nguồn gốc từ Ấn Độ cổ đại và là yếu tố cốt lõi trong Ấn Độ giáo, Phật giáo và nhiều tôn giáo phương Đông khác, đã thấm sâu vào đời sống tinh thần phương Tây. Đĩa đơn năm 1970 của John Lennon, Instant Karma!, được xem là một trong những tác phẩm góp phần phổ biến khái niệm “nghiệp” tại phương Tây. Ngày nay, karma đã trở thành một khái niệm quen thuộc và phổ biến, xuất hiện trong các khẩu hiệu, meme và nhiều hình thức văn hóa đại chúng khác ở phương Tây.

Chánh niệm (Mindfulness) và thiền Phật giáo, vốn rất thịnh hành ở châu Á, nay cũng đã được tiếp nhận rộng rãi và trở thành một phần của dòng chảy văn hóa chính thống phương Tây.

Chính trị
đang được dỡ xuống tại cảng Jawaharlal Nehru ở Navi Mumbai, Ấn Độ. Quá trình hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng giữa các quốc gia châu Á không chỉ thúc đẩy thương mại, mà còn thắt chặt hơn mối quan hệ chính trị giữa họ.]]
Vị thế chính trị toàn cầu của Trung Quốc, và ở mức độ thấp hơn là Ấn Độ, đã gia tăng rõ rệt trong các tổ chức quốc tế cũng như giữa các cường quốc thế giới. Điều này buộc Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu phải tích cực hơn trong quá trình đối thoại và hợp tác với hai quốc gia này. Trung Quốc hiện là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Dù Ấn Độ chưa phải là thành viên thường trực, nhưng có khả năng nước này sẽ trở thành, hoặc ít nhất cũng giành được một vị thế ảnh hưởng hơn. Nhật Bản cũng đang nỗ lực trở thành thành viên thường trực, tuy nhiên cả hai nỗ lực của Ấn Độ và Nhật Bản đều vấp phải sự phản đối từ một số quốc gia châu Á (ví dụ: nỗ lực của Ấn Độ bị Pakistan phản đối; nỗ lực của Nhật Bản bị Trung Quốc, Hàn Quốc và Triều Tiên phản đối).

Một khối khu vực châu Á có thể sẽ được củng cố mạnh mẽ hơn trong thế kỷ 21 xoay quanh ASEAN và các tổ chức khác, dựa trên các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, giới lãnh đạo nhiều quốc gia châu Á vẫn bày tỏ lo ngại trước tham vọng bá quyền khu vực của Trung Quốc. Một tổ chức mới là Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á (EAS) cũng có tiềm năng hình thành một khu vực thương mại tự do tương tự Liên minh châu Âu.

Cựu Thủ tướng Nga Yevgeny Primakov đã khuyến khích ý tưởng về một liên minh tay ba giữa Nga, Trung Quốc và Ấn Độ vốn lần đầu được đề xuất bởi chiến lược gia Ấn Độ Madhav Das Nalapat vào năm 1983, đồng thời ủng hộ quan điểm xây dựng một trật tự thế giới đa cực.

Nguồn nhân lực
Báo cáo của Ngân hàng Thế giới năm 2007 về toàn cầu hóa ghi nhận rằng: “trình độ giáo dục ngày càng cao cũng đóng vai trò quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng của châu Á trung bình từ 0,75 đến 2 điểm phần trăm.” Sự mở rộng nhanh chóng của nguồn nhân lực thông qua giáo dục chất lượng trên khắp châu Á đã đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao tuổi thọ, tăng trưởng kinh tế, cải thiện chất lượng thể chế, và thậm chí quyết định liệu các xã hội có thể chuyển mình thành nền dân chủ hiện đại hay không.

3G (Các quốc gia tạo động lực tăng trưởng toàn cầu – Global Growth Generators)
Những quốc gia châu Á có triển vọng tăng trưởng đầy hứa hẹn nhất gồm: Bangladesh, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Iraq, Mông Cổ, Philippines, Sri Lanka và Việt Nam. Theo như dự báo, châu Á đang phát triển sẽ trở thành khu vực tăng trưởng nhanh nhất đến năm 2050, được thúc đẩy bởi tăng trưởng dân số và thu nhập: trong số 11 quốc gia 3G, có tới 9 nước thuộc châu Á. Trong bảng xếp hạng Chỉ số 3G, Việt Nam đứng đầu, tiếp theo là Trung Quốc (0,81) và Ấn Độ (0,71).

Theo báo cáo của HSBC Trade Confidence Index (TCI) và HSBC Trade Forecast, có 4 quốc gia được dự báo có mức tăng trưởng khối lượng thương mại đáng kể là Ai Cập, Ấn Độ, Việt Nam và Indonesia  với tốc độ tăng trưởng ước đạt ít nhất 7,3% mỗi năm cho đến năm 2025.

Nhóm “Mười Một Nước Tiếp Theo” (Next Eleven – N-11)
Next Eleven (N-11) là thuật ngữ do ngân hàng đầu tư Goldman Sachs và nhà kinh tế học Jim O’Neill đưa ra. Nó có nghĩa là chỉ 11 quốc gia có tiềm năng lớn để cùng với nhóm BRIC (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc) trở thành những nền kinh tế hàng đầu thế giới trong thế kỷ 21. Trong khi đó, GDP của nhóm BRIC đạt 13,5 nghìn tỷ USD, thì nhóm MIKT (Mexico, Indonesia, Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ) cũng đã đạt tới 3,9 nghìn tỷ USD, tương đương gần 30% quy mô của BRIC.

Thách thức trong việc hiện thực hóa “Thế kỷ châu Á”
Sự trỗi dậy của châu Á không phải là điều được đảm bảo. Các nhà lãnh đạo trong khu vực sẽ phải đối mặt và xử lý nhiều rủi ro cũng như thách thức lớn, đặc biệt là: • Gia tăng bất bình đẳng trong nội bộ các quốc gia, khi của cải và cơ hội chủ yếu tập trung vào tầng lớp trên, có nguy cơ làm suy yếu sự gắn kết xã hội và tính ổn định. • Nhiều nước châu Á khó có thể thực hiện đủ mức đầu tư cần thiết vào cơ sở hạ tầng, giáo dục và chính sách quản trị, vốn là điều kiện để thoát khỏi “bẫy thu nhập trung bình”. • Cạnh tranh gay gắt về các nguồn tài nguyên hữu hạn như đất đai, nước, nhiên liệu hay lương thực, trong bối cảnh tầng lớp trung lưu mới nổi khao khát mức sống cao hơn. • Biến đổi khí hậu và hiện tượng nóng lên toàn cầu, đe dọa sản lượng nông nghiệp, cư dân ven biển và nhiều đô thị lớn. • Cạnh tranh địa chính trị giữa Trung Quốc và Ấn Độ.
Tham nhũng tràn lan, vốn là vấn nạn của nhiều chính phủ châu Á.
Tác động trực tiếp của già hóa dân số đối với tăng trưởng kinh tế liên tục (ví dụ: lực lượng lao động suy giảm, thay đổi mô hình tiêu dùng, gia tăng gánh nặng tài chính công).

Phê phán
Dù nhiều dự báo nhấn mạnh sự trỗi dậy về kinh tế và chính trị của châu Á, ý tưởng về “Thế kỷ châu Á” vẫn không tránh khỏi những hoài nghi. Giới phê bình cho rằng, tốc độ tăng trưởng quá cao và kéo dài có thể trở thành con dao hai lưỡi, dễ dẫn đến những hệ quả nghiêm trọng như bất ổn xã hội, khủng hoảng kinh tế, hay thảm họa môi trường. Những lo ngại này đặc biệt được nhắc tới trong bối cảnh Trung Quốc đại lục, nơi mà áp lực tăng trưởng, chênh lệch giàu nghèo và vấn đề môi sinh đang đan xen phức tạp.

Xem thêm
Thế kỷ châu Phi

Thái Bình Trung Hoa

Hiệp hội Nam Á vì sự Hợp tác Khu vực

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực

Tổ chức Hợp tác Thượng Hải

Hội đồng châu Á

Tham khảo

Liên kết ngoài
The End of Pax Americana: How Western Decline Became Inevitable The Atlantic
The Decline of the West: Why America Must Prepare for the End of Dominance by The Atlantic
Economic power shift from West to East is poised to gather pace by The Independent
Global economic balance shifting east by The Globe and Mail
Report The Global Power Shift to Asia: Geostrategic and Geopolitical Implications by Al Jazeera
"Next hot language to study: Chinese" by Amanda Paulson. CS Monitor, ngày 8 tháng 11 năm 2005.
"US to Open First Confucius Institute" by chinanews.com, ngày 8 tháng 3 năm 2005.
"Analysis: India's Security Council seat bid" by Ethirajan Anbarasan. BBC News ngày 22 tháng 9 năm 2004.
"U.S. to Back Japan Security Council Bid" by Glenn Kessler. Washington Post ngày 18 tháng 3 năm 2005.
"Asian powers reach for new community" by Sarah Buckley. BBC News ngày 14 tháng 12 năm 2005.
"Asian Century Institute"