Nguyễn Hữu Tuấn (nhà quay phim)

| nơi sinh = Hà Nội, Việt Nam Dân chủ cộng hòa
| quê quán = Từ Sơn, Bắc Ninh
| quốc tịch =
| nghề nghiệp = Quay phim
| bố = Nguyễn Hữu Nhâm
| anh chị em = Nguyễn Hoàng Hồng (1931-2020)Nguyễn Hữu LuyệnNguyễn Hữu Bảo
| vợ = Nguyễn Như Hoa
| con = Nguyễn Hữu Hoàng
| học vấn = Trường Mỹ thuật Việt Nam
| danh hiệu = Nghệ sĩ nhân dân
| vai trò điện ảnh =
| năm hoạt động điện ảnh = 1966 - nay
| đào tạo điện ảnh = Trường Điện ảnh Việt Nam
| studio điện ảnh = Hãng Phim truyện Việt Nam
| giải thưởng điện ảnh = Danh sách
| vai trò nhiếp ảnh = Nhiếp ảnh gia
| năm hoạt động nhiếp ảnh = 1976 - nay
| giải thưởng 1 =
| năm 1 = 1983
| hạng mục 1 =
| giải thưởng 2 =
| năm 2 =
| hạng mục 2 =
| giải thưởng 3 =
| năm 3 =
}}

Nguyễn Hữu Tuấn (sinh năm 1949) là nhiếp ảnh gia, nhà quay phim điện ảnh, đạo diễn phim tài liệu người Việt Nam. Trong sự nghiệp của mình, ông đã tham gia quay hơn 30 bộ phim điện ảnh và đạo diễn 7 bộ phim tài liệu Nguyễn Hữu Tuấn là bạn học với đạo diễn Nguyễn Hữu Phần từ lớp 1, ông Tuấn có mong muốn được đi học tại Tiệp Khắc hoặc Đức.

Từ năm 11 tuổi, Nguyễn Hữu Tuấn đã bắt đầu học vẽ từ họa sĩ Phạm Viết Song, Vì số lượng tuyển dụng của Xưởng có hạn, cảm thấy mình khó có thể vào biên chế trong khi bạn bè đều đã ổn định công việc. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, Trường Điện ảnh Việt Nam cử các nhóm sinh viên ghi lại những hình ảnh của chiến dịch này. Đoàn của Nguyễn Hữu Tuấn và Vương Khánh Luông là đoàn cuối cùng được cử đi, họ đến cầu Bến Thủy đúng ngày 30 tháng 4. Ông được vào biên chế của Xưởng phim truyện Việt Nam, bắt đầu từ chân phụ quay phim, chỉ sau ba năm ông đã vào đội ngũ quay phim chính của xưởng. Phim điện ảnh đầu tiên Nguyễn Hữu Tuấn giữ vai trò quay-chính là Hy vọng cuối cùng của đạo diễn Trần Phương, bộ phim này giành được giải Bông sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 6. Năm 1981, Đặng Nhật Minh tự chuyển thể bút ký của mình thành bộ phim truyện nhựa đầu tay, Thị xã trong tầm tay. Đạo diễn Đặng Nhật Minh tự nhận lúc đó mình chỉ là "đạo diễn bậc hai" nên muốn tìm những đồng nghiệp mới vào nghề cho dễ hợp tác, trong số này có Nguyễn Hữu Tuấn.

Năm 1977, Nguyễn Hữu Tuấn được nhà quay phim Nguyễn Đăng Bảy gọi tham gia phụ ông quay bộ phim Đêm Bến Tre của đạo diễn Bạch Diệp. Bộ phim sau này được đổi tựa đề thành Câu chuyện làng dừa. Quá trinh quay hoàn tất, ông Tuấn có nhiệm vụ đưa 2700 mét film vào Sài Gòn đi rửa. Khi hoàn tất bộ phim trở về Hà Nội cũng là thời điểm con trai ông, Nguyễn Hữu Hoàng ra đời. Anh hiện đang là biên tập viên thể thao của Đài Truyền hình Việt NamSau thành công của Thị xã trong tầm tay, năm 1984, Đặng Nhật Minh tiếp tục mời Nguyễn Hữu Tuấn tham gia quay bộ phim điện ảnh Bao giờ cho đến tháng Mười, nhưng ông Tuấn đã bỏ qua một cơ hội này. Sau khi đọc kịch bản ông Tuấn biết đây sẽ là một tác phẩm đầy hứa hẹn, nhưng lúc này anh trai ông là đạo diễn Nguyễn Hữu Luyện sau một thời gian tạm nghỉ đã làm phim trở lại, Nguyễn Hữu Tuấn đã quyết định theo làm phim cùng anh trai. Trong chuyến đi này, Nguyễn Hữu Tuấn đã cho các nhà làm phim nước bạn bất ngờ khi có thể quay được những thước film đẹp dù khí hậu Việt Nam không thuận lợi ở Việt Nam. Hội Kỹ sư hình ảnh của Nhật Bản sau đó đã đặc cách kết nạp Nguyễn Hữu Tuấn làm thành viên. Năm 1996, đạo diễn Lưu Trọng Ninh kịch đưa kịch bản Vầng trăng trinh nữ đến để Nguyễn Hữu Tuấn đọc và mời ông tham dự án phim mà sau này có tựa đề Ngã ba Đồng Lộc, sau đó hai người cùng chủ nhiệm sản xuất và họa sĩ của đoàn đi thực tế tìm thông tin và cảnh quay. Trong thời gian quay bộ phim này, ông nhận nuôi Hà Thanh - một nữ sinh lớp 11 ở địa phương tham gia bộ phim với vai liệt sĩ Võ Thị Hợi, Hà Thanh sau này được gia đình ông đón ra Hà Nội học tập và hiện đang định cư ở Canada. Trong năm 2000, Nguyễn Hữu Tuấn được bình chọn trong số 10 gương mặt điện ảnh của năm, cũng trong năm này ông được tham gia hỗ trợ đoàn làm phim Người Mỹ trầm lặng với nhiệm vụ quay một bộ phim tài liệu về quá trình sản sản xuất.

Năm 2003, Nguyễn Hữu Tuấn là quay phim chính cho bộ phim về đề tài hậu chiến, Người đàn bà mộng du do Nguyễn Thanh Vân đạo diễn. Tác phẩm này đã gặt hái được thành công khi giành giải Cánh diều Vàng và tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 14 bộ phim giành được giải Bông sen Vàng, Nguyễn Hữu Tuấn cũng giành được giải Quay phim xuất sắc thứ 2 trong sự nghiệp. Đạo diễn Nguyễn Thanh Vân, nữ diễn viên chính Hồng Ánh, nam diễn viên phụ Lê Vũ Long cũng chiến thắng tại hạng mục của họ.

Năm 2013, Nguyễn Hữu Tuấn hợp tác với đạo diễn Phạm Nhuệ Giang trong hai tác phẩm là phim truyền hình Trò đời và phim điện ảnh Lạc lối, tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 18, bộ phim Lạc lối giành giải Bông sen Bạc còn Nguyễn Hữu Tuấn lần thứ 3 giành được giải Quay phim xuất sắc.

Sự nghiệp nhiếp ảnh
Thời gian làm việc tại Nhà máy nhựa Hà Nội, Nguyễn Hữu Tuấn đảm nhận việc chụp ảnh cho phòng truyền thống của công ty. Trong Chiến dịch Linebacker II, ông đã ghi lại được những khung cảnh điêu tàn của Hà Nội nhưng vì sợ gặp phải những rủi ro, sau đó phải tiêu hủy hết số ảnh này.

Trong những chuyến đi thực tế để tìm bối cảnh cho các bộ phim Nguyễn Hữu Tuấn thường chụp ảnh, ghi lại các phong cảnh và đời sống của nhiều miền quê. Các bức ảnh ông chụp chủ yếu là ảnh đen trắng.

}}

Năm 1994, Nguyễn Hữu Tuấn mở triển lãm cá nhân Người đi qua làng tại Trung tâm văn hóa Pháp tại Hà Nội, tháng 6 năm 1995, ông tiếp tục mở thêm triển lãm cá nhân khác tại Trung tâm văn hóa Scandinavier tại Đan Mạch. Năm 2014, Nguyễn Hữu Tuấn tổ chức một triển lãm cá nhân ở Nhà văn hóa Việt Nam tại Paris – Pháp.

Tháng 2 năm 2020, Nguyễn Hữu Tuấn ra mắt tập truyện ký đầu tay Những thước phim trong suốt tại Ylang Gardenista, Hoàn Kiếm, Hà Nội. Ông cũng là quay phim đầu tiên của Việt Nam ra mắt sách, truyện ký. Nhà xuất bản Trẻ ấn hành trong chương trình “Tháng Ba sách Trẻ” Nội dung cuốn sách bao gồm cả những bài đăng trên trang Facebook cá nhân của ông. Chương trình triển lãm thuộc chuỗi sự kiện văn hoá nghệ thuật “Vì một Hà Nội đáng sống”, được mở ra sau thời gian chuỗi sự kiện này phải tạm dừng vì dịch Covid. đây là cuốn sách đầu tiên về nhiếp ảnh của ông, gồm 85 bức ảnh được ông ghi lại từ năm 1987 đến năm 2018. Cuốn sách được in song ngữ Anh – Việt do Omega Plus và Nhà xuất bản Thế Giới phát hành.
|-
|Và mưa đã xóa nhòa dấu vết
|-
|1998
|Lá thư từ đồng văn
|Có
|Biên kịch - Đọc/viết lời bình
|
|
|-
|2008
|Đi tìm dấu tích ba vua
|Đào Anh Dũng
| rowspan="3" |Quay phim
|Loạt ký sự ngắn
|
|-
| rowspan="2" |2023
|Độc đáo hội vật cầu làng Vân
|
| rowspan="2" |Đồng quay phim: Đào Duy Tùng
| rowspan="2" |
|-
|Những ông già lẩn thẩn
|
|}

Triển lãm ảnh
1994 - Người đi qua làng
2018 - Thư Đồng Văn
2020 - Sang sông

Ấn bản
2020 - Những thước phim trong suốt - Truyện ký
2022 - Tiếng gọi đò - Sách ảnh

Giải thưởng

Vinh danh
Năm 2007, Nguyễn Hữu Tuấn được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nhà quay phim - NSND Nguyễn Hữu Tuấn: 20 năm nay, hiểu cái gì chụp cái đó
Nhà quay phim Nguyễn Hữu Tuấn, tôi sợ đi dự trao giải thưởng
Nhà quay phim Nguyễn Hữu Tuấn - Gương mặt cuộc sống
Nhà quay phim Nguyễn Hữu Tuấn – Những hồi ức trong suốt
Quay phim Nguyễn Hữu Tuấn: 'Tôi sống là để hưởng thụ'