Nguyễn Khoa Điềm

| tiền nhiệm = Hữu Thọ
| kế nhiệm = Tô Huy Rứa
| chức vụ 2 = Ủy viên Bộ Chính trịBí thư Trung ương Đảng khóa IX
| bắt đầu 2 = 22 tháng 4 năm 2001
| kết thúc 2 = 25 tháng 4 năm 2006
| chức vụ 3 = Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin
| bắt đầu 3 = 6 tháng 11 năm 1996
| kết thúc 3 = 27 tháng 6 năm 2001
| tiền nhiệm 3 = Trần Hoàn
| kế nhiệm 3 = Phạm Quang Nghị
| chức vụ 4 = Tổng Thư ký Hội Nhà văn Việt Nam
| bắt đầu 4 = 1995
| kết thúc 4 = 2000
| tiền nhiệm 4 = Vũ Tú Nam
| kế nhiệm 4 = Hữu Thỉnh
| chức vụ 5 =
| bắt đầu 5 =
| kết thúc 5 =
| tiền nhiệm 5 =
| kế nhiệm 5 =
| viên chức khác 5 = Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin
(1994 - 6 tháng 11 năm 1996)
| thêm 5 =
| tiền tố = Nhà thơ, chính trị gia
| nền = nhà thơ
| tên khác = Nguyễn Hải Dương
| tên khai sinh =
| ngày sinh =
| nơi sinh = thôn Ưu Điềm, xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, Thừa Thiên – Huế, Liên bang Đông Dương
| ngày mất =
| nơi mất =
| nguyên nhân mất =
| nghề nghiệp = nhà thơ, chính trị gia
| bố mẹ =
| bố = Hải Triều
| quốc tịch =
| đảng =
| chồng =
| vợ =
| con =
| đào tạo = Đại học Sư phạm Hà Nội
| học sinh =
| khen thưởng =
| danh hiệu =
| lĩnh vực hoạt động =
| bút danh văn học =
| thể loại văn học =
| chủ đề văn học = thơ cách mạng
| tác phẩm văn học =
| giải thưởng văn học = Danh sách
| giải thưởng 1 = Giải thưởng Nhà nước
| năm 1 = 2001
| hạng mục 1 = Văn học Nghệ thuật
}}

Nguyễn Khoa Điềm (tên khác là Nguyễn Hải Dương; sinh 15 tháng 4 năm 1943) là một nhà thơ, nhà chính trị Việt Nam. Ông nguyên là Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng khóa IX, Trưởng ban Tư tưởng – Văn hóa Trung ương; Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X, Bộ trưởng Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch). Ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật vào năm 2001.

Tiểu sử
Nguyễn Khoa Điềm sinh tại thôn Ưu Điềm, xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, thành phố Huế. Thân sinh của ông là nhà báo Hải Triều, thuộc dòng dõi quan Nội tán Nguyễn Khoa Đăng, gốc An Dương (tỉnh Hải Dương cũ nay là Hải Phòng). Quê quán: làng An Cựu, xã Thủy An, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên – Huế.

Lúc nhỏ Nguyễn Khoa Điềm học ở quê. Năm 1955 ông ra miền Bắc học tại trường học sinh miền Nam. Ông tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1964, cùng lứa với Phạm Tiến Duật, Lê Anh Xuân.

Sau đó, ông vào miền Nam hoạt động trong phong trào học sinh, sinh viên Huế; tham gia quân đội, xây dựng cơ sở của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, viết báo, làm thơ,... cho đến năm 1965. Nguyễn Khoa Điềm từng bị giam tại nhà lao Thừa Phủ. Đến chiến dịch Mậu Thân 1968, ông được giải thoát, tiếp tục trở lại hoạt động. Vào thời điểm này, Nguyễn Khoa Điềm mới bắt đầu làm thơ.

Năm 1996, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VIII, Nguyễn Khoa Điềm bầu vào Ban Chấp hành Trung ương. Ông là Đại biểu Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khoá X và từ tháng 11 năm 1996 là Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin. Năm 2001, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ IX, Nguyễn Khoa Điềm trở thành Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương, Trưởng ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương (2001 – 2006).

Hiện nay, ông đã nghỉ hưu và sống tại Thành phố Huế.

Sự nghiệp
Nguyễn Khoa Ðiềm là một chính khách lớn, từng giữ nhiều cương vị quan trọng của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Việt Nam. Ông được Nhà nước Lào tặng thưởng Huân chương Ít-xa-la hạng nhất.

Ông đã được tặng nhiều giải thưởng về văn học: Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam với tập thơ Ngôi nhà có ngọn lửa ấm; Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Cố đô (giải B) với tập thơ Cõi lặng - năm 2010; Giải thưởng Văn học Nghệ thuật của tỉnh Thừa Thiên – Huế năm 2000 cho các sáng tác về Huế.

Năm 2001, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật với các tác phẩm Đất ngoại ô, Mặt đường khát vọng, Ngôi nhà có ngọn lửa ấm. Tuy nhiên, sau đó ông đã xin rút khỏi danh sách đề cử giải thưởng là vì tự thấy tác phẩm 'Cõi lặng' của ông mới chỉ xuất bản được ba năm, chưa đủ thời gian năm năm để tham gia Giải thưởng Hồ Chí Minh.

Tại Hội nghị các nhà văn lão thành lần thứ nhất (2023) ông (cùng nhà văn Ma Văn Kháng; nhà thơ Hữu Thỉnh) được Hội Nhà văn Việt Nam tôn vinh là các nhà văn có đóng góp quan trọng cho nền văn học cách mạng và thúc đẩy sự phát triển của Hội Nhà văn Việt Nam.

Danh mục tác phẩm

Đã xuất bản
Cửa thép (ký, 1972)
Đất ngoại ô (tập thơ, 1973)
Mặt đường khát vọng (trường ca, 1974) 9 chương
Ngôi nhà có ngọn lửa ấm (tập thơ, 1986)
Thơ Nguyễn Khoa Điềm (1990)
Cõi lặng (tập thơ, 2007)

Vinh danh

Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2001,
Huân chương Ít-xa-la hạng nhất của Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào.

Giải thưởng văn học

Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam với tập thơ Ngôi nhà có ngọn lửa ấm;
Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Cố đô (giải B) với tập thơ Cõi lặng - năm 2010;
Giải thưởng Văn học Nghệ thuật của tỉnh Thừa Thiên – Huế năm 2000 cho các sáng tác về Huế.

Chú thích

Liên kết ngoài
Thơ Nguyễn Khoa Điềm
Hoàng Minh Tường (6/12/2009), Uống rượu với nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm. Tiền Phong Online.
Trần Đăng (16:56', 27/2/2008 (GMT+7)), "Gió gọi" Nguyễn Khoa Điềm . Báo Bình Định.
Thúy Nga (27/08/2006 03:27 (GMT+7)), Thơ Nguyễn Khoa Điềm. Tuổi trẻ Online.
Nhà văn Nguyễn Khoa Điềm...xin rút tên khỏi danh sách đề cử Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 2011

Xem thêm
Giải thưởng Nhà nước