Mil Mi-8

| produced = 1961–hiện tại
| number_built = >17,000 và vẫn tiếp tục được sản xuất, trực thăng được sản xuất nhiều nhất thế giới
| variants = Mil Mi-8M/Mi-17
| developed_into =
}}

Mil Mi-8 (, mã định danh NATO: Hip) là trực thăng hạng trung hai tua-bin, ban đầu do Viện Khí động học Thủy lực Trung ương Liên Xô (TsAGI) thiết kế vào thập niên 1960 và được biên chế vào Không quân Liên Xô năm 1968. Đến năm 2024, Nga vẫn còn sản xuất dòng máy bay này. Ngoài vai trò phổ biến nhất là trực thăng vận tải, Mi-8 còn được dùng làm sở chỉ huy bay, trực thăng vũ trang, và nền tảng trinh sát.

Mi-8 là trực thăng được sản xuất nhiều nhất thế giới, với hơn 17.000 chiếc đã được sử dụng bởi hơn 50 quốc gia. Tính đến năm 2015, khi gộp với dòng Mil Mi-17 có liên quan, hai loại này là nhóm máy bay quân sự đang hoạt động phổ biến đứng thứ ba thế giới.
Thiết kế và phát triển
Mikhail Mil lần đầu tiếp cận chính phủ Liên Xô với đề xuất thiết kế một trực thăng tua-bin hai động cơ hoàn toàn mới vào 1959, sau thành công của Mil Mi-4 và sau khi các động cơ tua-bin trên Mil Mi-6 chứng tỏ hiệu quả. Sau giai đoạn thiết kế và phát triển, Mi-8 được đưa vào Không quân Liên Xô năm 1967.

Ban đầu quân đội Liên Xô phản đối việc làm trực thăng mới vì họ hài lòng với mẫu Mi-4 đang có. Để phản biện, Mikhail Mil đề xuất rằng chiếc trực thăng mới thực chất là bản cập nhật lên động cơ tua-bin hơn là một kiểu hoàn toàn khác, qua đó thuyết phục Hội đồng Bộ trưởng cho phép tiến hành sản xuất. Nhờ vị trí đặt động cơ, Mil có cơ sở để tái thiết kế toàn bộ nửa thân trước xoay quanh một động cơ.

Nguyên mẫu, đặt tên V-8, được thiết kế từ 1958 V-8 bản một động cơ dùng tua-bin trục Soloviev AI-24 2.010 kW (2.700 shp), bay thử lần đầu vào tháng 7 năm 1961và lần đầu xuất hiện trước công chúng tại lễ diễu hành Hàng không Liên Xô ở Tushino vào tháng 7 năm 1961.

Trong chuyến thăm Hoa Kỳ tháng chín năm 1959, Nikita Khrushchev lần đầu bay trên trực thăng tổng thống S-58 và được cho là rất ấn tượng. Khi trở về, ông ra lệnh tạo ra một trực thăng tương tự để đón tiếp chuyến thăm đáp lễ của tổng thống Mỹ, nhằm giữ thể diện. Một phiên bản sang trọng của Mi-4 được nhanh chóng chế tạo và Khrushchev đã bay kiểm tra. Trong chuyến bay đó, Mikhail Mil đề xuất rằng chiếc trực thăng đang phát triển của ông phù hợp hơn, nhưng cần hai động cơ để đảm bảo độ tin cậy.

Nhờ chỉ thị của Khrushchev, Mikhail Mil có quyền xây dựng trực thăng hai động cơ nguyên bản, lần đầu tiên trong lịch sử Liên Xô sẽ dùng động cơ tua-bin chuyên dụng cho trực thăng (không phải cải biên từ máy bay cánh cố định như trên Mi-6 và nguyên mẫu V-8 đầu) và hộp số rotor chính hoàn toàn mới do tự thiết kế. May 1960, lệnh chính thức giao cho Mil chế tạo trực thăng hai động cơ; Phòng thiết kế Sergei Isotov nhận nhiệm vụ chế tạo động cơ.

Nguyên mẫu thứ hai (vẫn dùng một tua-bin vì động cơ Isotov chưa hoàn tất) bay vào tháng chín 1961.

Hai tháng sau khi Isotov hoàn thành động cơ, nguyên mẫu thứ ba V-8A trang bị hai động cơ Isotov TV2 công suất 1.120 kW (1.500 shp) bay lần đầu do Nikolai Ilyushin điều khiển vào 2 August 1962, đánh dấu chuyến bay đầu tiên của một trực thăng Liên Xô sử dụng động cơ tua-bin khí chuyên dụng.

Mi-8 liên tục được nâng cấp và phiên bản mới nhất vẫn còn sản xuất đến 2024. Tuy nhiên, thế hệ thứ hai của Mi-8 đã chuyển sang bố trí cánh quạt đuôi kiểu “kéo” vì cấu hình này tăng quyền kiểm soát theo trục yaw nhờ các lá cánh tiến lên phía trên đi vào luồng gió xuống từ rotor chính. Tốc độ gió qua lá cánh tăng làm hiệu quả cánh quạt đuôi và khả năng điều hướng quay theo trục dọc tăng; ngược lại, với cấu hình “đẩy”, lá cánh tiến đi xuống dưới, làm giảm tốc độ gió qua cánh, từ đó giảm hiệu quả quay theo trục dọc tổng thể. ở khu vực Hòa Lạc cách trung tâm Hà Nội khoảng 40&nbsp;km về phía tây khi đang huấn luyện bay làm 18 chiến sĩ hi sinh, 5 người bị thương. Máy bay bị nạn mang số hiệu 01 thuộc Trung đoàn 916, Sư đoàn Không quân 371, Quân chủng Phòng không-Không quân (Việt Nam). Đây là một trong những vụ tai nạn máy bay quân sự nghiêm trọng nhất trong nhiều năm trở lại đây. Cất cánh lúc 7h30 để huấn luyện nhảy dù, đến 7h45 máy bay mất liên lạc và rơi cách sân bay Hòa Lạc khoảng 3&nbsp;km. Loại trừ yếu tố "phá hoại từ bên ngoài", Trung tướng Võ Văn Tuấn, Phó tổng tham mưu trưởng Quân đội, cho biết nguyên nhân do lỗi kỹ thuật. Theo Cục Cứu hộ cứu nạn thuộc Bộ Quốc phòng, chiếc trực thăng bị cháy động cơ trước khi rơi.
Khoảng 9h30 sáng ngày 26/3/2015, chiếc MI-8 7850 thuộc đoàn bay 937 chuyên làm nhiệm vụ cứu hộ cứu nạn chở tám chiến sĩ (gồm 4 thành viên phi hành đoàn và 4 người trong tổ tìm kiếm cứu nạn) đã bị rơi tại khu vực đường băng thuộc đảo Phú Quý, tỉnh Bình Thuận ở độ cao khoảng 5-10m. Ba người bị thương nhẹ, đã được điều trị ổn định trong ngày.

Variants

Nguyên mẫu / thử nghiệm / sản lượng số lượng thấp
; V-8 (NATO – Hip-A)
: Nguyên mẫu một động cơ ban đầu.
; V-8A
: Nguyên mẫu hai động cơ, lắp động cơ tua-bin trục TV2-117; nguyên mẫu này tiếp tục được cải biến trong vòng đời.
; V-8AT
: Nguyên mẫu cho phiên bản đa năng Mi-8T.
; Mi-8 (NATO – Hip-B)
: Nguyên mẫu hai động cơ.
; Mi-8TG
: Cải biên để chạy LPG.
; Mi-18
: Thiết kế nguyên mẫu, biến thể từ Mi-8 hiện có. Hai chiếc Mi-8 được kéo dài thêm 0,9 m (3 ft), bộ càng đáp thu vào được, và thêm cửa trượt ở mạn phải thân máy bay. Mi-18 được dùng trong xâm lược Afghanistan của Liên Xô, sau đó làm khung tập tĩnh cho phi công Mi-8/17.

Vận tải quân sự
; Mi-8T (NATO – Hip-C)
:Phiên bản vận tải tiện ích sản xuất loạt đầu tiên; có thể mang 4 cụm pod UV-16-57 (đạn S-5) trên 4 điểm treo ở 2 giá cánh phụ, và trang bị 1–2 súng máy PK gắn mạn.
; Mi-8TV
: Phiên bản vũ trang của Mi-8T.
; Mi-8TVK (NATO – Hip-E, a.k.a. Mi-8TB)
: Phiên bản dùng làm trực thăng vũ trang / yểm trợ hỏa lực trực tiếp. Khung thân bổ sung 2 điểm treo ngoài (tổng 6), gắn súng máy 12,7 mm KV-4 linh hoạt ở mũi. Vũ khí gồm rocket S-5 57 mm, 6 pod UV-32-57, bom 250 kg (551 lb), hoặc 4 tên lửa chống tăng AT-2 Swatter.
; Mi-8TBK (NATO – Hip-F)
: Phiên bản xuất khẩu vũ trang, gắn 6 ray phóng để mang tên lửa AT-3 Sagger.

Chỉ huy và tác chiến điện tử
; Mi-8IV (NATO – Hip-G, a.k.a. Mi-9)
: Phiên bản sở chỉ huy bay, lắp hệ thống “Ivolga”, nhận dạng bởi ăng-ten và ra-đa Doppler trên cần đuôi.
; Mi-8PP (NATO – Hip-K)
: Phiên bản chế áp điện tử với hệ thống “Polye”; từ 1980 gắn hệ thống “Akatsiya” và đổi định danh Mi-8PPA. Đặc trưng: sáu ăng-ten dạng chữ X mỗi bên phía sau thân. Dùng hộ tống biến thể chở quân và gây nhiễu ra-đa pháo phòng không tự hành (ví dụ Gepard).
; Mi-8PD
: Phiên bản sở chỉ huy bay của Ba Lan.
; Mi-8SMV (NATO – Hip-J)
: Phiên bản ECM với hệ thống “Smalta-V”, đặc trưng hai hộp nhỏ mỗi bên thân. Dùng bảo vệ máy bay cường kích trước phòng không đối phương.
; Mi-8VKP (NATO – Hip-D, a.k.a. Mi-8VzPU)
: Phiên bản liên lạc đường không, gắn container thông tin hình chữ nhật trên giá vũ khí và hai ăng-ten khung trên lưng đuôi.

Các phiên bản quân sự khác

; Mi-8AD
: Phiên bản rải mìn, với 4 bộ rải mìn VSM-1.
; Mi-8AV
: Phiên bản rải mìn với bộ rải mìn VMR-1/-2 cho 64 hoặc 200 mìn chống tăng.
; Mi-8BT
: Phiên bản rà phá mìn.
; Mi-8MB "Bissektrisa"
:Phiên bản cấp cứu quân y.
; Mi-8R (a.k.a. Mi-8GR)
: Phiên bản trinh sát chiến thuật, có hệ thống ELINT “Grebeshok-5”.
; Mi-8K
:Phiên bản trinh sát pháo binh.
; Mi-8SMT
: Phiên bản vận chuyển quan chức quân sự, trang bị vô tuyến R-832 và R-111 cải tiến.
; Mi-8SKA
: Phiên bản trinh sát ảnh.
; Mi-8SP
: Phiên bản theo dõi và thu hồi tàu vũ trụ.
; Mi-8T(K)
: Phiên bản trinh sát ảnh.
; Mi-8TZ
:Phiên bản tiếp nhiên liệu.
; Mi-8TB
: Phiên bản phát triển tại CHDC Đức, điều chỉnh theo nhu cầu quân sự tại đây. Trang bị nhiều hệ thống tên lửa và bom (gồm S-5, FAB-500) để đánh mục tiêu mặt đất. Do vậy được coi như “vận tải ném bom”, giải thích ký hiệu “TB”.
; Mi-8MTYu
: Chỉ một chiếc, dùng bởi Không quân Ukraine, đóng tại căn cứ “Kirovske”. Dùng phát hiện phương tiện tái xâm nhập khí quyển và mục tiêu nhỏ trên mặt nước; ăng-ten ra-đa ở mũi.
; Mi-8MSB
: Phiên bản dân dụng chở khách hiện đại hóa.
; Mi-8MSB-V
: Trực thăng đa năng hiện đại hóa cho Quân đội Ukraine.

Dân sự

; Mi-8T (NATO – Hip-C)
:Phiên bản tiện ích dân sự & quân sự, 24 hành khách, ghế gập mép khoang, cửa sập sau đôi dạng vỏ sò với bản lề chéo; động cơ 2× Klimov TV2-117A tốc độ tối đa ở mực nước biển.
; Mi-8P
: Phiên bản chở khách dân dụng 28–32 ghế, cửa sập sau nhỏ bản lề dọc, cửa thang gió chia ngang ở giữa; động cơ 2× TV2-117A .
; Mi-8S "Salon"
: Phiên bản VIP dân dụng, 9–11 khách, có bếp và toilet.
; Mi-8MPS
: Phiên bản tìm kiếm cứu nạn.
; Mi-8MA
: Phiên bản thám hiểm địa cực dùng ở Bắc Cực.
; Mi-8MT
: Phiên bản cẩu bay.
; Mi-8AT
: Phiên bản vận tải dân dụng, lắp 2 động cơ TV2-117AG cải tiến.
; Mi-8ATS
: Phiên bản nông nghiệp, gắn phễu và thanh phun.
; Mi-8TL
:Phiên bản điều tra tai nạn hàng không.
; Mi-8TM
: Phiên bản vận tải nâng cấp, lắp ra-đa thời tiết.
; Mi-8TS
: Phiên bản sa mạc nóng và cao.
; Mi-8VIP
: Phiên bản VIP cao cấp, 7–9 khách.
; Mi-8PA
: Phiên bản điều chỉnh theo quy định Nhật Bản. Chỉ 1 chiếc (năm 1980), dùng bởi Aero Asahi để vận chuyển vật liệu nặng vùng núi. Nghỉ biên chế 1993, sau đó trưng bày tại Bảo tàng Hàng không Tokorozawa.
Các quốc gia sử dụng
























Tính năng kỹ chiến thuật (Mi-8T)

|crew=3
|capacity=
24 hành khách hoặc
12 cáng tải thương và chỗ cho 1 nhân viên y tế hoặc
3.000 kg (6.600 lb) tại các giá treo ở ngoài lẫn trong khoang
| length main = 18,17 m
| length alt = 59 ft 7 in
| span main = 21,29 m
| span alt = 69 ft 10 in
| height main = 5,65 m
| height alt = 18 ft 6 in
| area main = 356 m²
| area alt = 3.832 ft²
| empty weight main = 7.260 kg
| empty weight alt = 16.007 lb
| loaded weight main = 11.100 kg
| loaded weight alt = 24.470 lb
| max takeoff weight main = 12.000 kg
| max takeoff weight alt = 26.455 lb
| more general = Sức chứa nhiên liệu tổng cộng: 3.700 l (977 US gal)
| engine (prop) = Klimov TV3-117MT
| type of prop = kiểu tuốc bin trục
| number of props = 2
| power main = 1.454 kW
| power alt = 1.950 shp
| max speed main = 260 km/h
| max speed alt = 140 kt
| range main = 450 km
| range alt = 280 mi
| ferry range main = 960 km
| ferry range alt = 596 mi
| ceiling main = 4.500 m
| ceiling alt = 14.765 ft
| climb rate main =
| climb rate alt =
| loading main =
| loading alt =
| power/mass main =
| power/mass alt =
| more performance =
| armament =
Lên tới 1.500 kg (3.300 lb) vũ khí mang dưới 6 giá treo, gồm:
rốc két S-5, rốc két S-8 hoặc
thùng súng UPK-23-250 hoặc
tên lửa chống tăng hoặc bom.
}}

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Serbian Air Force Mi-8 Photo Gallery at Airserbia.com
Mi-8/Mi-17 section at aviation.ru
Mi-8 DataBase and photo gallery at helicopter-database.net
Mi-8 walkaround from Lutzk and Mi-8PPA walkaround on ScaleModels.ru
Mi-8 and Mi-17 helicopters in China
Giới thiệu sơ Mi-8 1
Giới thiệu sơ Mi-8 2