Sa nhân đỏ

| image = Amomum villosum - Hong Kong Botanical Garden - IMG 9580.JPG
| image_caption = Cây sa nhân đỏ trong Vườn thực vật Hồng Kông
| regnum = Plantae
| unranked_divisio = Angiospermae
| unranked_classis = Monocots
| unranked_ordo = Commelinids
| ordo = Zingiberales
| familia = Zingiberaceae
| subfamilia = Alpinioideae
| tribus = Alpinieae
| genus = Wurfbainia
| species = W. villosa
| binomial = Wurfbainia villosa
| binomial_authority = (Lour.) Škorničk. & A.D.Poulsen, 2018
| synonyms=
Amomum villosum Lour., 1790
Cardamomum villosum (Lour.) Kuntze, 1891
Elettaria villosa (Lour.) Miq., 1859
Zingiber villosum (Lour.) Stokes, 1812 không Theilade, 1999
Amomum echinosphaera K.Schum., 1899
Amomum xanthioides Wall. ex Baker, 1892
Amomum villosum var. nanum H.T.Tsai & S.W.Zhao, 1979
Amomum villosum var. xanthioides (Wall. ex Baker) T.L.Wu & S.J.Chen, 1978
Wurfbainia villosa var. nana (H.T.Tsai & S.W.Zhao) Škorničk. & A.D.Poulsen, 2018
}}
Sa nhân, sa nhân đỏ, sa nhân thầu dầu, dương xuân sa hay mè tré bà Năm 2018 Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi Wurfbainia.

Phân bố
Bangladesh, Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan, Trung Quốc (trung nam và đông nam, bao gồm Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam), Môi trường sống là rừng, được gieo trồng ở nơi ẩm ướt và có bóng râm trong rừng thưa; ở cao độ 100–800 m.

Phân loài, thứ
Wurfbainia villosa var. villosa (nguyên chủng, đồng nghĩa: Amomum echinosphaera): Bangladesh, Campuchia, Lào, Thái Lan, Trung Quốc (trung nam, đông nam), Việt Nam.
Wurfbainia villosa var. xanthioides (Wall. ex Baker) Škorničk. & A.D.Poulsen, 2018 (đồng nghĩa: Amomum villosum var. nanum, Amomum villosum var. xanthioides, Amomum xanthioides, Wurfbainia villosa var. nana): Myanmar, Trung Quốc (đông nam, trung nam). Du nhập vào Lào.

Mô tả
Cây cao (1-)1,5–3 m. Thân rễ mọc nhô cao trên mặt đất, được bọc trong các bẹ màu nâu, giống như vảy. Lá không cuống hoặc gần như không cuống; bẹ lá có các mảng hình vuông như lưới, lõm xuống; lưỡi bẹ hình bán nguyệt, 3–5&nbsp;mm; phiến lá hình mũi mác đến thẳng, 25-35 × 3–7&nbsp;cm, nhẵn nhụi, đáy thuôn tròn, đỉnh hình đuôi. Cụm hoa dạng bông, hình elipxoit; cuống 4–8&nbsp;cm, các bẹ giống như vảy màu nâu hoặc xanh lục, hình elip; lá bắc hình mũi mác, khoảng 1,8&nbsp;cm × 5&nbsp;mm; lá bắc con hình ống, khoảng 1&nbsp;cm. Đài hoa màu trắng, khoảng 1,7&nbsp;cm, hơi có lông tơ, đỉnh 3 răng. Ống tràng hoa khoảng 1,8&nbsp;cm; các thùy màu trắng, hình trứng ngược thuôn dài, 1,6–2&nbsp;cm × 5–7&nbsp;mm. Cánh giữa môi dưới màu trắng với gân giữa màu vàng nhuốm màu tía, 2 đốm màu tía ở đáy và đỉnh màu vàng, hình tròn-hình thìa, rộng 1,6–2&nbsp;cm, gân giữa lồi, đáy co hep lại thành vuốt, đỉnh uốn ngược, 2 khe. Chỉ nhị 5–6&nbsp;mm; bao phấn khoảng 6&nbsp;mm; phần phụ liên kết 3 thùy, thùy trung tâm hình bán nguyệt, khoảng 3 × 4&nbsp;mm, các thùy bên có tai. Bầu nhụy có lông tơ màu trắng. Quả nang màu tía, xanh lục hoặc ánh nâu khi thuần thục và còn tươi, màu nâu khi khô, hình elipxoit, 1,5-2 × 1,2–2&nbsp;cm, với các gai phân nhánh hoặc đơn giản, mềm. Hạt nhiều góc cạnh, mùi thơm nồng. Ra hoa tháng 5-6, tạo quả tháng 8-9. được dùng làm gia vị và làm thuốc trong đông y.

Hình ảnh

Tập tin:Sa nhân (Amomum villosum).JPG|Cây sa nhân chụp tại Bảo tàng dân tộc học Việt Nam.

Chú thích