13 tháng 3

Ngày 13 tháng 3 là ngày thứ 72 (73 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 293 ngày trong năm.

Sự kiện
1781 – Nhà thiên văn học William Herschel quan sát thấy sao Thiên Vương khi ông đang ở trong vườn nhà tại Somerset, Anh.
1881 – Hoàng đế Aleksandr II của Nga thiệt mạng do thương tích sau một nỗ lực ám sát bằng bom trên đường phố tại kinh đô Sankt-Peterburg.
1915 – Việt Nam Quang phục Hội tập kích đồn Tà Lùng của chính quyền thực dân Pháp ở gần biên giới Việt-Hoa
1918 – Liên quân Đức-Áo thủ tiêu nước Cộng hoà Xô viết Odessa.
1921 – Dưới sự lãnh đạo của quân phiệt người Nga Roman von Ungern–Sternberg, Ngoại Mông Cổ tuyên bố độc lập từ Trung Quốc với vị thế một quốc gia quân chủ.
1930 – công nhân Nhà máy cưa Thái Hợp - Thành phố Vinh đấu tranh, mở đầu cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.
1940 – Chiến tranh Liên Xô-Phần Lan kết thúc khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, một ngày sau khi hiệp định hòa bình chính thức được ký kết tại Moskva.
1945 – Campuchia tuyên bố độc lập
1954 – Chiến tranh Đông Dương: Quân đội Nhân dân Việt Nam bắt đầu tiến công quân Liên hiệp Pháp tại thung lũng Mường Thanh, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.
1969 – Công ước Liên hiệp quốc huỷ bỏ các hình thức phân biệt chủng tộc có hiệu lực.
1988 – Đường hầm Seikan được khánh thành, đường hầm dưới biển dài nhất thế giới này kết nối hai đảo chính Honshu và Hokkaido của Nhật Bản.
2013 – Hồng y người Argentina Jorge Mario Bergoglio được Mật nghị Hồng y 2013 bầu làm giáo hoàng thứ 266 của Giáo hội Công giáo Rôma, ông chọn tông hiệu Giáo hoàng Phanxicô.

Sinh

1683 – John Theophilus Desaguliers, nhà triết học người Pháp (m. 1744)
1700 – Michel Blavet, nhạc công thổi sáo người Pháp (m. 1768)
1720 – Charles Bonnet, nhà tự nhiên học, nhà văn Thụy Sĩ (m. 1793)
1733 – Joseph Priestley, nhà khoa học, bộ trưởng người Anh (m. 1804)
1741 – Joseph II, hoàng đế Đế quốc La Mã Thần thánh (m. 1790)
1763 – Guillaume Marie Anne Brune, Thống chế người Pháp (m. 1815)
1764 – Earl Grey, thủ tướng Anh (m. 1845)
1781 – Karl Friedrich Schinkel, kiến trúc sư người Đức (m. 1841)
1784 – Jean Moufot, nhà triết học, nhà toán học người Pháp (m. 1842)
1815 – James Curtis Hepburn, người truyền giáo, nhà ngôn ngữ học người Mỹ (m. 1911)
1830 – Nguyễn Phúc Miên Sạ, tước phong Tĩnh Gia công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1902)
1855 – Percival Lowell, nhà thiên văn người Mỹ (m. 1916)
1860 – Hugo Wolf, nhà soạn nhạc người Áo (m. 1903)
1864
Alexej von Jawlensky, họa sĩ người Nga (m. 1941)
Sir Hugh Walpole, tiểu thuyết gia người Anh (m. 1941)
1890 – Fritz Busch, người chỉ huy dàn nhạc người Đức (m. 1951)
1898 – Henry Hathaway, đạo diễn phim, nhà sản xuất người Mỹ (m. 1985)
1899
John Hasbrouck van Vleck, nhà vật lý, giải thưởng Nobel người Mỹ (m. 1980)
Jan Lechoń, nhà thơ người Ba Lan (m. 1956)
1900
Béla Guttman, cầu thủ bóng đá người Hungary (m. 1981)
Giorgos Seferis, nhà thơ, giải thưởng Nobel người Hy Lạp (m. 1971)
1908 – Walter Annenberg, nhà xuất bản, người làm việc thiện người Mỹ (m. 2002)
1910
Karl Gustav Ahlefeldt, diễn viên người Đan Mạch (m. 1985)
Sammy Kaye, nhạc sĩ người Mỹ (m. 1987)
1913
Lambros Konstantaras, diễn viên người Hy Lạp (m. 1985)
Sergey Mikhalkov, nhà văn người Nga
1914
Edward O'Hare, phi công người Mỹ (m. 1943)
W.O. Mitchell, nhà văn người Canada (m. 1998)
1921 – Al Jaffee, họa sĩ biếm hoạ người Mỹ
1926
Raúl Alfonsín, tổng thống Argentina
Roy Haynes, nhạc công đánh trống nhạc Jazz người Mỹ
Carlos Roberto Reina, tổng thống Honduras (m. 2003)
1927 – Robert Denning, chuyên viên trang trí nội thất người Mỹ (m. 2005)
1929 – Peter Breck, diễn viên người Mỹ
1930 – Jan Howard, ca sĩ người Mỹ
1933 – Mike Stoller, nhạc sĩ người Mỹ
1934 – Barry Hughart, tác gia người Mỹ
1935
Joseph Mascolo, diễn viên người Mỹ
Leslie Parrish, nữ diễn viên người Mỹ
Michael Walzer, nhà triết học người Mỹ
1938 – Erma Franklin, ca sĩ người Mỹ (m. 2002)
1939 – Neil Sedaka, ca sĩ, nhạc sĩ người Mỹ
1942
Dave Cutler, kĩ sư phần mềm người Mỹ
Geoffrey Hayes, người dẫn chương trình truyền hình, diễn viên người Anh
1943 – André Téchiné, đạo diễn phim, nhà kịch bản phim người Pháp
1945 – Anatoly Timofeevich Fomenko, nhà toán học người Nga
1946 – Yonatan Netanyahu, quân nhân người Israel (m. 1976)
1947 – Beat Richner, thầy thuốc, nghệ sĩ vĩ cầm Thụy Sĩ
1948 – Robert S. Woods, diễn viên người Mỹ
1949
Hiroshi Kazato, người đua xe người Nhật Bản (m. 1974)
Julia Migenes, ca sĩ soprano người Mỹ
1950 – William H. Macy, diễn viên người Mỹ
1951 – Fred Berry, diễn viên, vũ công người Mỹ (m. 2003)
1952 – Wolfgang Rihm, nhà soạn nhạc người Đức
1953 – Deborah Raffin, nữ diễn viên người Mỹ
1955
Bruno Conti, cầu thủ bóng đá người Ý
Glenne Headly, nữ diễn viên người Mỹ
1956 – Dana Delany, nữ diễn viên người Mỹ
1957 – Steve Lake, vận động viên bóng chày người Mỹ
1960 – Joe Ranft, họa sĩ phim hoạt hình người Mỹ (m. 2005)
1963 – Fito Páez, nhạc sĩ, nhà sáng tác người Argentina
1964 – Will Clark, vận động viên bóng chày người Mỹ
1967
Andrés Escobar, cầu thủ bóng đá người Colombia (m. 1994)
Joseph Cao, dân biểu người Mỹ gốc Việt đầu tiên trong Quốc hội Hoa Kỳ.
1968 – Akira Nogami, đô vật Wrestling chuyên nghiệp người Nhật Bản
1970 – Tim Story, đạo diễn phim người Mỹ
1971
Annabeth Gish, nữ diễn viên người Mỹ
Robert Lanham, tác gia, nhà văn châm biếm người Mỹ
1972 – Common, ca sĩ nhạc Rapp người Mỹ
1973 – Edgar Davids, cầu thủ bóng đá người Hà Lan
1974
Thomas Enqvist, vận động viên quần vợt người Thụy Điển
Vampeta, cầu thủ bóng đá người Brasil
1976 – Danny Masterson, diễn viên người Mỹ
1977
Momo Sylla, cầu thủ bóng đá người Guiné–Bissau
Kay Tse, ca sĩ người Hồng Kông
1978
Tom Danielson, vận động viên xe đạp người Mỹ
Karina Smirnoff, diễn viên múa người Ukraina
Kenny Watson, cầu thủ bóng đá người Mỹ
1979
Johan Santana, vận động viên bóng chày người Venezuela
Cedric Van Branteghem, vận động viên người Bỉ
1980
Lee Jung–hyun, nữ diễn viên, ca sĩ nhạc pop người Hàn Quốc
Molly Stanton, nữ diễn viên người Mỹ
1981 – Stephen Maguire, người chơi bi da người Scotland
1983 – Kaitlin Sandeno, vận động viên bơi lội người Mỹ
1984
Pieter Custers, vận động viên người Đức
Noel Fisher, diễn viên người Canada
1985
Emile Hirsch, diễn viên người Mỹ
Austin Scott, cầu thủ bóng đá người Mỹ
Kha Ly, ca sĩ và diễn viên người Việt Nam
1989 –
Harry Melling, diễn viên người Anh
Anh Khang, ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam
1990 – Alec Medlock, diễn viên người Mỹ
1999 – Wiktoria Gąsiewska, nữ diễn viên người Ba Lan
1991 – Lê Quang Liêm, kỳ thủ cờ vua người Việt Nam
2001
Choi Beom-gyu, ca sĩ, thành viên nhóm nhạc nam Tomorrow X Together
Bae Su-min, ca sĩ, thành viên nhóm nhạc nữ STAYC

Mất
1395 – John Barbour, nhà thơ người Scotland (s. 1320)
1573 – Michel de l'Hôpital, chính khách người Pháp (s. 1507)
1604 – Arnaud d'Ossat, nhà ngoại giao, nhà văn người Pháp (s. 1537)
1619 – Richard Burbage, diễn viên người Anh (s. 1567)
1711 – Nicolas Boileau–Despréaux, nhà thơ, nhà phê bình người Pháp (s. 1636)
1773 – Philibert Commerçon, nhà tự nhiên học, nhà thám hiểm người Pháp (s. 1727)
1778 – Charles le Beau, sử gia người Pháp (s. 1701)
1822 – Phan Huy Ích, nhà văn hóa, chính khách Việt Nam (s. 1750)
1842 – Henry Shrapnel, quân nhân, nhà phát minh người Anh (s. 1761)
1879 – Adolf Anderssen, đấu thủ cờ vua người Đức (s. 1818)
1881 – Aleksandr II, Hoàng đế Nga (s. 1818)
1901 – Benjamin Harrison, tổng thống Mỹ thứ 23 (s. 1833)
1918 – César Cui, nhà soạn nhạc người Nga (s. 1835)
1925 – Lucille Ricksen, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1910)
1938 – Nikolai Ivanovich Bukharin, chính khách, người trí thức người Nga (s. 1888)
1941 – Elizabeth Madox Roberts, nhà thơ, tiểu thuyết gia người Mỹ (s. 1881)
1943 – Stephen Vincent Benét, tác gia người Mỹ (s. 1898)
1949 – Henri Giraud, tướng người Pháp (s. 1879)
1963 – Austin Dobson, người đua xe người Anh (s. 1912)
1965
Corrado Gini, kĩ thuật viên thống kê người Ý (s. 1884)
Fan S. Noli, giám mục, nhà thơ, chính khách người Albania (s. 1882)
Vittorio Jano, kĩ sư người Ý (s. 1891)
1972 – Tony Ray–Jones, nhà nhiếp ảnh người Anh (s. 1941)
1975 – Ivo Andrić, nhà văn Nam Tư đoạt giải Nobel Văn học (s. 1892)
1983 – Louison Bobet, vận động viên xe đạp người Pháp (s. 1925)
1990
Bruno Bettelheim, nhà tâm thần học người Mỹ (s. 1903)
Karl Münchinger, người chỉ huy dàn nhạc người Đức (s. 1915)
1995 – Leon Day, vận động viên bóng chày người Mỹ (s. 1916)
1996 – Krzysztof Kieślowski, đạo diễn phim người Ba Lan (s. 1941)
1998
Bill Reid, nghệ sĩ người Canada (s. 1920)
Hans von Ohain, kĩ sư người Đức (s. 1911)
1999
Lee Falk, họa sĩ biếm họa người Mỹ (s. 1911)
Garson Kanin, nhà văn, người đạo diễn người Mỹ (s. 1912)
Bidu Sayão, ca sĩ soprano người Brasil (s. 1902)
2002 – Hans–Georg Gadamer, nhà triết học người Đức (s. 1900)
2006
Jimmy Johnstone, cầu thủ bóng đá người Scotland (s. 1944)
Maureen Stapleton, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1925)
2007 – Arnold Skaaland, đô vật Wrestling chuyên nghiệp người Mỹ (s. 1925)
2014 – Ahmad Tejan Kabbah, tổng thống Sierra Leone thứ 3 (s. 1932)

Tham khảo