Na Tra

| w = Ne2-cha1 / No2-cha1
| mi = /
| j = Naa4-zaa1
| poj = Lô-chhia
| t =
| s =
| ci =
| altname = Trung Đàn Nguyên Soái
| c2 =
| p2 = Zhōngtán Yuánshuài
| j2 = zung1taan4 jyun4seoi3
| altname3 = Tam Thái Tử
| c3 =
| p3 = Liánhuā Sāntàizǐ
| j3 = lin4-faa1 saam1taai3zi2
}}

Na Tra (chữ Hán: 哪吒) là một vị thần trong thần thoại Trung Hoa. Ban đầu, Na Tra là một vị thần của Ấn Độ và là hộ pháp Phật giáo, khi du nhập qua Trung Quốc thì Na Tra vừa là hộ pháp Phật giáo vừa là họp pháp Đạo giáo, Nho giáo và tín ngưỡng dân gian Trung Quốc, trở thành một trong những vị thần bảo hộ được tôn kính rộng rãi. Theo truyền thuyết, Na Tra là một thần đồng mang hình dáng đặc biệt với thân màu đỏ, 3 đầu 8 tay và sức mạnh phi thường, được coi là vị thần bảo vệ và đại diện cho quyền năng thần thánh.

Truyền thuyết về Na Tra xuất phát từ Ấn Độ là vị hộ pháp nóng tính của Phật giáo, sau này du nhập qua Trung Quốc, thần thoại Trung Quốc trong kinh điển thời Bắc Lương. Đến thời Đường, trong các bản dịch kinh văn của hòa thượng Bất Không, Na Tra được miêu tả là con trai của Tỳ Sa Môn thiên vương, một trong Tứ Đại Thiên Vương của Phật giáo, với hình ảnh là một vị hộ pháp mặc giáp, có 3 đầu 8 tay là thiếu niên thần đồng. Từ thời Tống trở đi, chi tiết về Na Tra càng phong phú hơn, với câu chuyện "róc thịt trả mẹ, róc xương trả cha" biểu thị lòng hiếu thảo của nhân vật. Hình tượng Na Tra tiếp tục thay đổi và được bản địa hóa, đặc biệt vào thời Nam Tống, khi Lý Tịnh được đồng hóa với Tỳ Sa Môn thiên vương.

Cuối thời Tống và đầu thời Nguyên, hình tượng Na Tra xuất hiện trong các vở tạp kịch với các đặc điểm như 3 đầu 6 tay và các chi tiết như Đông Hải Long Vương và thân sen hóa sinh bắt đầu phổ biến. Đến thời Minh, Tam giáo sưu thần đại toàn miêu tả Na Tra "cao 6 trượng, đội vòng vàng, 3 đầu 9 mắt 8 tay" và cho rằng ông vốn là đại la kim tiên dưới trướng Ngọc Hoàng, đánh dấu quá trình chuyển đổi hoàn chỉnh thành vị thần bản địa Trung Quốc. Hình tượng Na Tra còn trở nên nổi tiếng qua các tác phẩm như Tây du ký và Phong thần diễn nghĩa, đặc biệt là câu chuyện "Na Tra náo hải" và "thân sen hóa sinh", định hình hình ảnh một vị thần trẻ tuổi bảo hộ.

Trong Đạo giáo, Na Tra có nhiều danh hiệu như "Trung đàn nguyên soái", "Thông thiên thái sư", "Uy linh hiển hách Đại tướng quân" và "Tam đàn hải hộ đại thần", dân gian thường gọi là "Thái tử gia" hoặc "Tam Thái tử". Ở Việt Nam một số nơi gọi Na Tra là "Hoàng Sắc Tướng Quân". Trong tín ngưỡng dân gian, Na Tra được tôn thờ như vị thần anh hùng, bảo vệ vùng biển và dân cư ven biển. Ví dụ, ở Đài Loan, tín ngưỡng Na Tra Tam thái tử rất phổ biến, nhiều làng xã có đền thờ ông.

Thân thế
Na Tra đều xuất hiện ở 2 tác phẩm Tiểu thuyết thần ma gồm Phong thần diễn nghĩa và Tây du ký nhưng được miêu tả hoàn toàn khác nhau, sau này có nhiều hiểu lầm sai rằng là Na Tra Phong thần diễn nghĩa và Tây du ký là 1, do 2 tác phẩm đều được sáng tác vào thời Nhà Minh năm sáng tác không cách quá xa nhau và cũng do cùng là lấy từ Thần thoại Trung Hoa nhưng thực tế đây là 2 tác phẩm hoàn toàn không liên quan đến nhau .

Trong Phong Thần Diễn Nghĩa
Theo Phong thần diễn nghĩa, Na Tra vốn là pháp bảo Linh Châu của Thái Ất Chân Nhân, được Nguyên Thủy Thiên Tôn sắp xếp xuống trần gian giúp Khương Tử Nha định bảng Phong Thần, chuyển sinh vào bụng Ân Thị hóa ra kiếp người, trở thành con trai thứ ba của Lý Tịnh. Khi sinh ra được Thái Ất bay đến thu làm đồ đệ và thay mặt Nữ Oa gửi tặng Na Tra vòng Càn Khôn và Hỗn Thiên Lăng.

Vốn là tướng nhà trời nên Na Tra lớn nhanh như thổi, mới 7 tuổi đã mình cao 6 thước, vai rộng 2 thước, ngỗ nghịch muôn phần. Do còn nặng nợ trần gian và số kiếp gian truân, Na Tra đã tự mình gây ra họa lớn: Đánh chết Ngao Bính (Tam Thái tử) con trai Long Vương, giết tướng trời phong là Dạ Xoa Lý Cấn của Đông Hải Long Vương, lột da (vẩy rồng), bóc gân Ngao Bính, giương Chấn Thiên Cung của Hiên Viên truyền lại cho ải Trần Đường nặng nghìn cân bắn chết đệ tử của Thạch Cơ Nương Nương... Gia đình Lý Tịnh bị Tứ Hải Long Vương giữ lại để hỏi chuyện, thì Na Tra lấy cớ đó tự sát, bóc thịt trả mẹ, lóc xương trả cha. Sau khi chết hồn Na Tra bay về với Thái Ất Chân Nhân, Thái Ất bày cho Na Tra báo mộng cho Ân Thị lập miếu thờ để giữ cho hồn không bị tan biến, song cũng vì Lý Tịnh quá cố chấp với những việc Na Tra đã gây ra nên đã đập tan miếu thờ. Chính vì lý do đó sau khi được sư phụ Thái Ất hoán thân tráo cốt vào cây sen, Na Tra đã tìm tới cha mình để trả thù... Vốn biết đệ tử mình ương bướng và ngang ngạnh nên Thái Ất đã cậy hai vị đại tiên Của Xiển Giáo là Văn Thù Quảng Pháp Thiên Tôn và Nhiên Đăng đạo nhân giáo huấn, Văn Thù và Nhiên Đăng đã dàn xếp, chỉ ra lỗi lầm của cả 2 người, giúp cha con Lý Tịnh cởi bỏ hiềm khích, một lòng phò Chu diệt Trụ. Ở hồi kết của Phong Thần diễn nghĩa, Na Tra, Lý Tịnh, Lôi Chấn Tử, Dương Tiễn, Kim Tra, Mộc Tra, Vi Hộ là số ít trong những giáo đồ đắc đạo thành tiên.

Sau khi theo cha Lý Tịnh cùng các vị thần tiên được phong thần lên trấn giữ thiên đình,
Trong Tây Du Ký
Còn Tây du ký thì Na tra được miêu tả khác so với Phong thần diễn nghĩa, Na Tra sinh ra đã có chữ “Na” hiện rõ trên lòng bàn tay trái và chữ “Tra” trên tay phải, vì thế mà được đặt tên là Na Tra. Sau khi gây đại họa tại Đông Hải, Thiên Vương lo sợ hậu quả khôn lường nên quyết định giết Na Tra. Na Tra đành phải tự sát bóc thịt trả mẹ, lóc xương trả cha, rồi hồn phách bay đến Linh Sơn . Như Lai Phật Tổ từ bi đã độ hóa và tái tạo thân xác mới cho Na Tra bằng Cây Sen, ban cho Na Tra pháp lực vô biên. Sau khi phục sinh, Na Tra dùng thần thông quảng đại hàng phục 96 động yêu ma, khiến chúng quy y Phật Môn. Tuy nhiên, Na tra vẫn còn hận thù với cha mình, bởi để trả lại xương cốt, cậu đã phải tự lột từng mảnh da thịt, từng giọt máu của bản thân. Mối thù sâu nặng khiến Na Tra quyết tâm trả thù cha. Lý Tịnh không còn cách nào khác, đành cầu cứu Như Lai. Như Lai ban cho ông một bảo vật — một tòa tháp vàng tinh xảo, mỗi tầng đều có chư Phật tỏa hào quang rực rỡ. Như Lai dạy Na Tra hãy xem các vị Phật trong tháp như cha mình, từ đó hóa giải mối hận thù giữa cha và con. Kể từ đó, Lý Tịnh được phong danh hiệu thác tháp Lý Thiên Vương, trở thành một vị thần hộ pháp uy nghi trong thiên giới và sau này Tam thái tử Na Tra cùng Thác tháp Thiên vương Lý Tịnh và Nhị lang thần Dương Tiễn xuất hiện và giao chiến với Tề thiên đại thánh Tôn Ngộ Không

Pháp Bảo
Trong 2 phiên bản khác nhau ở 2 tác phẩm khác nhau Phong Thần Diễn Nghĩa và Tây du kí thì Na Tra có bảo bối khác nhau

Trong Phong Thần Diễn Nghĩa
Càn Khôn Quyển (vòng vàng)
Hỗn Thiên Lăng (lụa đỏ có thể xoáy nước biển thành sóng lớn đỏ)
Hỏa Tiêm Thương (cây giáo lửa có lưỡi như con rắn, có 2 cây)
Cửu Long Thần Tráo (như cái nơm có chứa 9 con rồng phun lửa thiên)
Đả Tiên Kim Chuyên (cục vàng)
Phong Hỏa Luân (bánh xe gió, bánh xe lửa)
Âm Dương lệnh kiếm (2 cây kiếm, 1 âm, 1 dương)
Trong Tây du ký
Trảm yêu kiếm (kiếm chém yêu)
Khảm yêu đao (đao chém yêu)
Phược yêu sách (dây trói yêu)
Hàng yêu xử (chày đánh yêu)
Tú cầu nhi
Hỏa luân nhi (bánh xe lửa)

Trong dân gian
Nhắc đến Na Tra, dân gian thường hình tượng đến một vị thiên tướng khôi ngô, tuấn tú, mặt đẹp như ngọc, mắt sáng như sao, môi đỏ như môi thiếu nữ. Song bản tính của Na Tra nóng nảy, thẳng thắn và thích xen vào chuyện bất bình. Phiên bản được nhiều Người biết nhất là Na Tra trong Phong thần diễn nghĩa, Na Tra có da xanh dương, tóc đỏ ngầu, miệng mọc nanh bạc, thân hoá 3 đầu 8 tay. 2 Tay cầm 2 cây Hỏa Tiêm Thương, tay cầm Càn Khôn Quyển, tay cầm vai đeo dải lụa Hỗn Thiên Lăng, tay cầm Âm kiếm, tay cầm Dương kiếm, tay cầm Cửu long thần hỏa tráo, tay cầm đả tiên kiêm chuyên, chân đi bánh xe Phong Hỏa Luân. Na Tra là hiện thân của bậc thần tiên phóng khoáng, tính cách hiếu động và nghịch ngợm song hành động thì đầy tình nhân ái, chí công vô tư. Có lẽ đó cũng là khát vọng về một hình tượng sống của nhân gian thời bấy giờ.

Trong Tây du ký thì miêu tả Na Tra thường biến hình 3 đầu 6 tay rất hung tợn, tay cầm 6 thứ binh khí: trảm yêu kiếm, khảm yêu đao, phược yêu sách, hàng yêu xử, tú cầu nhi và hỏa luân nhi.

Tuy nhiên ở Tây du ký 1986 và nhiều bản phim chuyển thể Tây Du Ký sau này lại chuyển thể không đúng hình ảnh Na Tra của Tây Du Kí Gốc, đa phần đều lấy thẳng Na Tra Của Phong Thần Diễn Nghĩa tức là Na Tra trong Bản Phim chuyển thể Tây Du Kí thì Na tra có Hỏa Tiêm Thương, Phong Hỏa Luân, Vòng Càn Khôn và Hỗn Thiên Lăng, dẫn đến nhiều độc giả hiểu nhầm Na tra Của Tây Du Kí Và Phong Thần Diễn Nghĩa là cùng 1 gốc, dù thực tế là khác nhau

Hãng phim Trung Quốc đã làm một số bộ phim và phim hoạt hình về Na Tra là Na Tra truyền kỳ, Na Tra: Ma đồng giáng thế, Đắc Kỷ Trụ Vương, Na Tra Hàng Yêu Ký và Tân Phong Thần: Na Tra Trùng Sinh.

Xem thêm
Kim Tra
Mộc Tra
Lý Tịnh

Tham khảo