undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Kênh đào Rhein-Main-Donau

Kênh đào Rhein-Main-Donau (tiếng Đức: Rhein-Main-Donau-Kanal, còn được gọi là kênh đào Main-Donau, kênh đào RMD hay kênh đào Europa), nằm ở Bayern, Đức, kết nối các sông Danube và sông Main trên lưu vực châu Âu, chạy từ Bamberg qua Nuremberg đến Kelheim. Kênh kết nối Biển Bắc và Đại Tây Dương tới Biển Đen, cung cấp một đường vận tải thủy huyết mạch giữa các vùng đồng bằng sông Rhein (tại Rotterdam ở Hà Lan) và đồng bằng sông Danube ở miền đông România. Con kênh hiện nay được hoàn thành vào năm 1992 và có chiều dài 171&nbsp;km (106 dặm Anh).

Tham khảo
Vùng liên bang Trung tâm

Vùng liên bang trung tâm (tiếng Nga:Центра́льный федера́льный о́круг, Tsentralny federalny okrug) là một trong 9 vùng liên bang của Nga. Từ "trung tâm" ở đây là có ý nghĩa về lịch sử và chính trị; về mặt địa lý, vùng này nằm ở phía cực tây của Nga. Vùng liên bang trung tâm có diện tích 652,800&nbsp;km² với dân số 40.334.532 nhân khẩu (82,1% dân thành thị) theo điều tra dân số năm 2021. Đặc phái viên của Tổng thống ở Vùng liên bang Trung tâm hiện tại là ông Igor Olegovich Shchyogolev.

Các chủ thể liên bang
Vùng này bao gồm 18 chủ thể liên bang của Nga

Về mặt kinh tế, Vùng liên bang Trung tâm bao gồm Vùng kinh tế Trung tâm (12 tỉnh và Thủ đô Moskva ở phía bắc) và Vùng kinh tế Đất Đen Trung tâm (5 tỉnh ở phía nam).

Liên kết
Official site: Federal Cadaster Center of Russia
Baikaland at Tripod.com

Tham khảo
Vùng liên bang Viễn Đông

Vùng liên bang Viễn Đông () là vùng liên bang lớn nhất trong 8 vùng liên bang của Nga, đây cũng là vùng có dân số ít nhất, với 6.692.865 người (74,3% dân thành thị) và diện tích 6.215.900&nbsp;km². Vùng liên bang Viễn Đông được thành lập năm 2000 bởi tổng thống Vladimir Putin. Vùng liên bang Viễn Đông bao gồm phần lớn lãnh thổ của khu vực Viễn Đông Nga.

Các chủ thể liên bang

Các thành phố lớn nhất
Theo điều tra dân số của Nga năm 2010:
Vladivostok: 592.034
Khabarovsk: 577.441
Ulan-Ude: 404.426
Chita: 324.444
Yakutsk: 269.601
Komsomolsk-na-Amure: 263.906
Blagoveshchensk: 214.309
Yuzhno-Sakhalinsk: 181.728
Petropavlovsk-Kamchatsky: 179.780
Ussuriysk: 158.004
Nakhodka: 148.826
Artyom: 102.603
Magadan: 95.982
Birobidzhan: 75.413

Tham khảo

Liên kết ngoài
Information on Far Eastern Federal District
Meeting of Frontiers: Siberia, Alaska, and the American West (includes materials on Russian Far East)
Unofficial website
Vùng liên bang Tây Bắc

Vùng liên bang Tây Bắc (tiếng Nga:Се́веро-За́падный федера́льный о́круг, Severo-Zapadny federalny okrug) là một trong 8 vùng liên bang của Nga. Nó bao gồm phần phía bắc của nước Nga thuộc lãnh thổ châu Âu. Dân số của vùng là 13.974.466 người (82.3% dân thành thị) theo điều tra dân số năm 2002. Diện tích của vùng là 1.677.900&nbsp;km².

Các chủ thể liên bang

Liên kết

Plenipotentiary of the President of the Russian Federation in the Northwestern Federal District

Tham khảo
Vùng liên bang Sibir

Vùng liên bang Sibir () là một trong tám vùng liên bang của Nga. Dân số của vùng là 20,062,938 người (70.8% là dân thành thị) theo điều tra dân số năm 2002, diện tích vùng là 5.114.800&nbsp;km².

Các chủ thể liên bang

Tham khảo

Liên kết
https://web.archive.org/web/20040404182505/http://baikaland.tripod.com/russia/sfo.html
Hình ảnh
Vùng liên bang Phía Nam

Vùng liên bang phía nam (tiếng Nga: Ю́жный федера́льный о́круг, Yuzhny federalny okrug) là một trong 8 vùng liên bang của Nga. Dân số vùng là 22,907,141 người (57% dân thành thị) với diện tích 589,200&nbsp;km². Thành phố lớn nhất của vùng này là Krasnodar. Ngày 19 tháng 1 năm 2010, vùng liên bang này được chia làm đôi, phần phía nam trở thành Vùng liên bang Bắc Kavkaz.

Vùng liên bang phía nam từng được gọi là Vùng liên bang Bắc Kavkaz khi được thành lập tháng 5 năm 2000 nhưng sau đó được đổi tên vì lý do chính trị.

Các chủ thể liên bang

Ghi chú

Liên kết
Official site: Federal Cadaster Center of Russia&nbsp;— Administrative maps of Russia (legends in Russian)
https://web.archive.org/web/20040404184031/http://baikaland.tripod.com/russia/yufo.html
Southern Federal District
News and events of Russian South
Vùng liên bang Ural

Vùng liên bang Ural (tiếng Nga: Ура́льский федера́льный о́круг, Uralsky federalny okrug) là một trong 8 vùng liên bang của Nga. Vùng liên bang này được thành lập vào ngày 13 tháng 5 năm 2000 theo sắc lệnh của tổng thống Nga. Vùng liên bang này nằm phần lớn trên và phía đông dãy núi Ural. Trung tâm hành chính là Yekaterinburg.

Các chủ thể liên bang

Tham khảo
Vùng liên bang Volga

Vùng liên bang Volga (Privolzhsky) (tiếng Nga: Приво́лжский федера́льный о́круг, Privolzhsky federalny okrug) là một trong 8 vùng liên bang của Nga. Vùng này hình thành phần phía đông nam lãnh thổ châu Âu của nước Nga (phía nam giáp Kazakhstan). Dân số vùng là 29,899,699 người theo điều tra dân số năm 2010. Diện tích vùng là 1.038.000&nbsp;km². GDP cả vùng là 229 tỷ USD. Cả vùng gồm 14 chủ thể liên bang. Năm chủ thể liên bang ở phần phía bắc của vùng liên bang Volga thuộc Vùng kinh tế Volga-Vyatka. Năm chủ thể ở phía nam thuộc Vùng kinh tế Povolzhsky cùng với ba chủ thể của Vùng liên bang Phía Nam. Bốn chủ thể ở phía đông lại thuộc Vùng kinh tế Ural.
Các chủ thể liên bang

Tham khảo
Nguyễn Văn Hùng (võ sĩ Pencak silat)

Nguyễn Văn Hùng là một võ sĩ Pencak silat của Việt Nam, thi đấu ở nội dung đối kháng.

Nguyễn Văn Hùng quê ở xã Đông Minh, huyện Đông Sơn (nay là phường Đông Sơn) thuộc tỉnh Thanh Hóa.

Thành tích
Trong sự nghiệp thi đấu, Nguyễn Văn Hùng đã 3 lần vô địch thế giới môn pencak silat. Đặc biệt, tại giải Vô địch Pencak Silat thế giới năm 2007, Nguyễn Văn Hùng với tư cách huấn luyện viên kiêm vận động viên đã giành được huy chương vàng.

Tại SEA Games, Nguyễn Văn Hùng là nhà vô địch liên tiếp 4 kỳ SEA Games 20, 21, 22 và 23. Tại các kì SEA Games mới tham gia, Nguyễn Văn Hùng thi đấu ở các hạng cân 80&nbsp;kg và 85&nbsp;kg, tại SEA Games 23, anh thi đấu ở hạng cân 90&nbsp;kg.

Ngoài ra, Nguyễn Văn Hùng còn giành được thành tích cao ở nhiều đại hội thể thao khác như huy chương vàng hạng cân 85&nbsp;kg tại giải pencak silat châu Á - Thái Bình Dương năm 2002.

Thông tin bên lề
Hệ thống thi đấu Pencak silat thế giới gồm 4 giải đấu chính thức thuộc Liên đoàn Pencak silat quốc tế: Giải vô địch thế giới, Giải châu Á-Thái Bình Dương, Giải trẻ thế giới và Giải Đông Nam Á

Tham khảo
Vùng liên bang Bắc Kavkaz

Vùng liên bang Bắc Kavkaz (tiếng Nga: Се́веро-Кавка́зский федера́льный о́круг, Severo-Kavkazsky federalny okrug) là một trong 8 vùng liên bang của Nga. Vùng này nằm ở phần cực tây nam của Nga và thuộc vùng địa lý Bắc Kavkaz. Vùng này được tách ra từ Vùng liên bang Phía Nam vào ngày 19 tháng 1 năm 2010.
Dân số của vùng là 8.933.889 người theo điều tra dân số năm 2002, diện tích là 170.700&nbsp;km². Trung tâm hành chính của vùng liên bang là thành phố Pyatigorsk.

Về kinh tế, toàn bộ Vùng liên bang Bắc Kavkaz nằm trong Vùng kinh tế Bắc Kavkaz.

Về quân sự, Vùng liên bang Bắc Kavkaz cùng với Vùng liên bang Phía Nam do Quân khu Nam của Lực lượng vũ trang Liên bang Nga trấn thủ.

Các chủ thể liên bang

Ghi chú
Lộc Thủy, Lệ Thủy

| mã bưu chính =
}}

Lộc Thủy là một xã thuộc huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Lộc Thủy cách thị trấn Kiến Giang 4&nbsp;km về phía bắc, có vị trí địa lý:
Phía tây và phía nam giáp xã An Thủy
Phía đông và đông nam giáp xã Phong Thủy
Phía bắc và đông bắc giáp xã Hồng Thủy.

Xã Lộc Thủy có diện tích 7,75&nbsp;km², dân số năm 2019 là 3.964 người, mật độ dân số đạt 512 người/km².

Hành chính
Xã Lộc Thủy được chia thành 2 thôn: An Xá, Tuy Lộc với tổng cộng 11 xóm.

Kinh tế - Xã hội
Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp. Đặc sản địa phương có rượu Tuy Lộc.
Nơi giao lưu buôn bán có chợ Hôm.

Nơi đây là nơi đi qua của ĐT.564 (hay còn gọi là Đường Đại tướng Võ Nguyên Giáp)

Danh nhân
Đây là quê hương của đại tướng Võ Nguyên Giáp (làng An Xá). Hiện nay ngôi nhà của đại tướng Võ Nguyên Giáp là nhà lưu niệm.

Làng Tuy Lộc còn là quê hương của tiến sỹ Dương Văn An.

Chú thích

Tham khảo
Quần đảo Tân Siberia

|archipelago =Quần đảo Tân Siberi
|total islands =
|major islands =
|area_km2 = 29900
|length_km =
|width_km =
|highest mount =Malakatyn Tas
|elevation_m = 374
|country =Liên bang Nga
|country admin divisions title 1 =Chủ thể liên bang
|country admin divisions 1 =Cộng hòa Sakha (Yakutia)
|country admin divisions title 2 =
|country admin divisions 2 =
|country largest city =
|country largest city population =
|population =2 (2017, trên đảo Kotelny)
|population as of =
|density_km2 =
|ethnic groups =
|additional info =
}}
Quần đảo Tân Siberi () là một quần đảo ở miền viễn Bắc của Nga, ở phía bắc của bờ biển Đông Siberia giữa biển Laptev và biển Đông Siberi, bắc Cộng hòa Sakha (Yakutia).

Tham khảo

Liên kết
New Siberian Islands - aerial photographs of these islands.
Location of Nanosnyy
Nowy Dwór Królewski

| subdivision_type1 = Voivodeship
| subdivision_name1 = Kuyavian-Pomeranian
| subdivision_type2 = County
| subdivision_name2 = Chełmno
| subdivision_type3 = Gmina
| subdivision_name3 = Papowo Biskupie
| elevation_m =
| population_total = 190
| website =
}}

Nowy Dwór Królewski là một ngôi làng của huyện Gmina Papowo Biskupie, nằm trong Chełmno County, Kuyavian-Pomeranian Voivodeship, miền trung-bắc Ba Lan, rộng 337 ha.

Các ngôi làng lân cận

Hình ảnh

File:Koniec Nowego Dworu Królewskiego.JPG|
File:Nowy Dwór Królewski i Niemczyk.JPG|Nowy Dwór Królewski và Niemczyk
File:Park w Nowym Dworze Królewskim.JPG|
File:Figurka Maryjna w Nowym Dworze Królewskim.JPG
File:Pałac w Nowym Dworze Królewskim.JPG|
File:Mapa Nowego Dworu Królewskiego.PNG|Bản đồ Nowy Dwór Królewski (tiếng Ba Lan)
File:Pałac - Nowy Dwór Królewski.JPG|
File:Boisko Nowy Dwór Królewski.JPG
File:Początek Niemczyka.JPG
File:Przystanek - Nowy Dwór Kólewski.JPG

Chú thích
Pisa

|imagesize=|image_alt=|image_shield=Pisa-Stemma 2.svg|shield_alt=|image_flag=Flag of the Republic of Pisa.svg|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|pushpin_map=ItalyTuscany|coordinates=|coordinates_footnotes=|region=Toscana|province=Pisa (PI)|frazioni=Calambrone, Coltano, Marina di Pisa, San Piero a Grado, Tirrenia|mayor_party=|mayor=Michele Conti|area_footnotes=|area_total_km2=185|population_total=98,778|population_as_of=31 tháng 7, 2023|population_demonym=Người Pisa|telephone=|elevation_footnotes=|elevation_m=4|twin1=|twin1_country=|postalcodes=|istat=050026|saint=San Ranieri|day=June 17|postal_code=56121–56128|area_code=050|website=|footnotes=}}Pisa (; ) là thành phố của Tuscany, Trung Ý, nằm ở hữu ngạn cửa sông River Arno đổ ra biển Ligure. Nó là thành phố tỉnh lỵ của Tỉnh Pisa.
Thành phố tọa lạc hai bên bờ sông Arno ngay trước khi nó đổ vào biển Liguria. Đây là tỉnh lỵ của tỉnh Pisa. Mặc dù Pisa được biết đến trên toàn thế giới với tháp nghiêng của nó (tháp chuông của nhà thờ lớn của thành phố), thành phố có hơn 91.104 cư dân (khoảng 200.000 dân trong khu vực đô thị) chứa hơn 20 nhà thờ lịch sử khác, một số lâu đài thời trung cổ và nhiều cây cầu khác nhau trên khắp Arno. Phần lớn kiến trúc của thành phố được tài trợ từ lịch sử của nó như là một trong những nước cộng hòa hàng hải của Italia.

Thành phố này cũng là trụ sở của Đại học Pisa, được thành lập từ thế kỷ 12. Ngoài ra còn có Scuola Normale Superiore di Pisa, do Napoleon thành lập vào năm 1810, và nhánh của nó, trường Sant'Anna School of Advanced Studies. Những trường nổi tiếng về nghiên cứu sau đại học tốt nhất ở Ý.

Thể thao

Bóng đá
Bóng đá là môn thể thao số 1 ở Pisa. Thành phố có Câu lạc bộ bóng đá Pisa SC, vừa được thăng hạng lên Seria A lần đầu tiên sau 34 năm chờ đợi. Trong quá khứ, Câu lạc bộ đã có thời gian thi đấu đỉnh cao trong suốt những năm 1980 và 1990, với sự góp mặt của nhiều cầu thủ đẳng cấp thế giới như Diego Simeone, Christian Vieri và Dunga trong giai đoạn này. Câu lạc bộ thi đấu tại sân Arena Garibaldi – Stadio Romeo Anconetani, được khánh thành vào năm 1919 và có sức chứa 25.000 chỗ ngồi.

Bắn súng
Bắn súng là một trong những môn thể thao đầu tiên có hiệp hội riêng ở Pisa. Hiệp hội Bắn súng Pisa (Società del Tiro a Segno di Pisa) được thành lập vào ngày 9 tháng 7 năm 1862. Vào năm 1885, họ đã có được sân tập riêng. Trường bắn này gần như bị phá hủy hoàn toàn trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Tham khảo

|year=1969}}

Liên kết ngoài

Official site of the Pisa Tourist Board
Official site of the Municipality of Pisa, including webcams
CNR - National Research Council
Liguria

}]] majority
| assembly_title = Hội đồng
| assembly_seats =
| area_total_km2 = 5422
| population_footnotes =
| population_total = 1565349
| population_as_of = ngày 30 tháng 10 năm 2012
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_blank1_title =
| population_blank1 =
| demographics_type1 =
| demographics1_footnotes =
| demographics1_title1 =
| demographics1_info1 =
| demographics1_title2 =
| demographics1_info2 =
| demographics1_title3 =
| demographics1_info3 =
| timezone1 = CET
| utc_offset1 = +1
| timezone1_DST = CEST
| utc_offset1_DST = +2
| blank_name_sec1 = GDP danh nghĩa
| blank_info_sec1 = €44,1 tỉ (2008)
| blank1_name_sec1 = GDP bình quân đầu người
| blank1_info_sec1 = €27.100 (2008)
| blank_name_sec2 = NUTS-1
| blank_info_sec2 = ITC
| website = www.regione.liguria.it
}}

Liguria (, [liˈgyːrja]) là một vùng ven biển miền tây bắc Ý; thủ phủ vùng là Genoa. Đây là một điểm đến nổi tiếng với khách du lịch vì những bãi biển, thị trấn và nền ẩm thực của nó.

Địa lý
.]]
Liguria giáp với Pháp (Provence-Alpes-Côte d'Azur) về phía tây, Piedmont về phía bắc, Emilia-Romagna và Toscana về phía đông. Ngoài khơi là biển Liguria. Vùng đất hẹp này có cả biển và núi (dãy Alps và Appennini). Một vài ngọn núi cao trên , điểm cao nhất là đỉnh núi Monte Saccarello ().

Lãnh thổ vùng kéo dài theo hình vòng cung từ Ventimiglia đến La Spezia. là núi/núi cao (65% tổng diện tích) và là đồi (35%). Các khu bảo tồn tự nhiên chiếm 12% diện tích toàn vùng, tức . Chúng gồm một khu bảo tồn quốc gia, sáu vườn tự nhiên lớn, hai vườn nhỏ và sáu khu bảo tồn tự nhiên.
Tham khảo

Liên kết ngoài

Official Region website
Map of Webcams in Liguria
Calabria

}]] majority
| assembly_title = Hội đồng
| assembly_seats =
| area_total_km2 = 15080
| population_footnotes =
| population_total = 1980533
| population_as_of = ngày 1 tháng 1 năm 2014
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = Calabrian(s) / Calabrese / Calabresi
| population_blank1_title =
| population_blank1 =
| demographics_type1 =
| demographics1_footnotes =
| demographics1_title1 =
| demographics1_info1 =
| demographics1_title2 =
| demographics1_info2 =
| demographics1_title3 =
| demographics1_info3 =
| timezone1 = CET
| utc_offset1 = +1
| timezone1_DST = CEST
| utc_offset1_DST = +2
| blank_name_sec1 = GDP danh nghĩa
| blank_info_sec1 = €33,6 tỉ (2008)
| blank1_name_sec1 = GDP bình quân đầu người
| blank1_info_sec1 = €16.400 (2008)
| blank_name_sec2 = NUTS-1
| blank_info_sec2 = ITF
| website = www.regione.calabria.it
}}

Calabria (; ' () trong tiếng Hy Lạp, ' trong tiếng Arbëresh), thời cổ đại gọi là Bruttium, là một vùng ở Nam Ý. Nó thường được xem là phần "mũi" của chiếc "ủng" bán đảo Ý.

Thủ phủ của Calabria là Catanzaro. Thành phố đông dân nhất, và nơi đặt Hội đồng vùng Calabria, Reggio Calabria tại tỉnh Reggio Calabria. Vùng này giáp với Basilicata về phía bắc, biển Tyrrhenum về phía tây, và biển Ionia về phía đông. Calabria rộng khoảng và dân số khoảng 2&nbsp;triệu người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Calabria's History, Culture, Language and Genealogy
Official Region homepage
Living in Calabria - A Guide
Calabria Property Website
Official Region tourist information
Web Portal of Calabria in the World
KALìt Calabria in testa!
The first web portal about Calabria
A news aggregation website about Calabria
Youth Association of Locri
Postcards from gioia tauro
History and visit to art cities of Calabria
Tiếng Belarus

(tại Gmina Orla, Gmina Narewka, Gmina Czyże, Gmina Hajnówka và thị trấn Hajnówka)

|minority=
|agency=Học viện Khoa học Quốc gia Belarus
|iso1=be
|iso2=bel
|iso3=bel
|glotto=bela1254
|glottorefname=Belarusian
|lingua=53-AAA-eb (varieties: 53-AAA-eba to 53-AAA-ebg)
|mapcaption=Vùng nói tiếng Belarus
|notice=IPA
|map=File:Idioma bielorruso.png
}}

Tiếng Belarus ( ' ) là ngôn ngữ đồng chính thức của Belarus (cùng với tiếng Nga), và được nói ở một số quốc gia khác, chủ yếu là Nga, Ukraina, và Ba Lan.

Tiếng Belarus là một ngôn ngữ Đông Slav và chia sẻ nhiều đặc điểm ngữ pháp và từ vựng với các ngôn ngữ khác chung nhóm. Ở chừng mực nào đó, người nói tiếng Nga hay tiếng Ukraina và người nói tiếng Belarus có thể thông hiểu lẫn nhau. Tiếng Belarus cổ (thế kỷ 14-17) là một hậu duệ của tiếng Đông Slav cổ (thế kỷ 10-13).

Theo thống kê 1999, tiếng Belarus là "ngôn ngữ nói tại nhà" của chừng 3.686.000 công dân Belarus (36,7% dân số). Khoảng 6.984.000 (85,6%) người Belarus báo cáo rằng đây là "tiếng mẹ đẻ" của họ. Những người khác cho rằng có 6.715.000 tại Belarus và 9.081.102 trên toàn cầu. Theo thống kê do chính phủ Belarus thực hiện năm 2009, 72% người Belarus nói tiếng Nga tại nhà, nhưng chỉ 11,9% người Belarus nói tiếng Belarus tại nhà. 29,4% người Belarus biết viết, nói và đọc tiếng Belarus, 52,5% chỉ biết đọc và nói.

Chú thích

Đọc thêm

Кalita I. V. Современная Беларусь: языки и национальная идентичность. Ústí nad Labem, , 2010, 300 s. s. 112–190.
Mayo P. (1993). "Belorussian." In Comrie B. & Corbett G. (eds.) The Slavonic languages. London & New York: Routledge. p.&nbsp;887–946.
McMillin A. (1980). "Belorussian." In Schenker A. & Stankiewicz E. (eds.) The Slavic literary languages, formation and development. New Haven: Yale Concilium on International and Area Studies. p.&nbsp;105–117.
Wexler P. (1977). A historical phonology of the Belorussian language. Heidelberg: C. Winter.
Pashkievich V. (1974). Fundamental Byelorussian — Беларуская мова. Books 1,2. Toronto.

Liên kết ngoài


Belarusian Swadesh list of basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh list appendix)
English–Belarusian dictionaries, in Lacinka
Metrica of GDL
Statutes of GDL
Belarusian language
Fundamentals of Modern Belarusian
Belarusian–English Dictionary from Webster's Online Dictionary&nbsp;– The Rosetta Edition
English-Belarusian dictionary
English–Belarusian online dictionary
Composition of the population of Belarus
Are The Belarusian And Russian Languages Very Similar?
Aquilifer

Aquilifer là một quân nhân mang biểu trưng cấp cao, phụ trách việc giữ biểu trưng đại bàng (Aquilum) của một Quân đoàn La-mã. Tên gọi này xuất phát từ loại biểu trưng anh ta mang: "Aquila", tiếng La-tinh có nghĩa là "đại bàng". Đây là loại biểu trưng được sử dụng phổ biến từ năm 104 TCN. Trước đó, biểu tượng chó sói, lợn rừng, bò rừng và ngựa cũng được sử dụng. Biểu trưng Aquilum là tài sản quan trọng nhất của một quân đoàn, tượng trưng cho danh dự, lòng trung thành, vinh quang và truyền thống của họ. Việc đánh mất nó được coi là một sự ô nhục không thể chấp nhận được đối với toàn thể quân nhân Quân đoàn.

Đại bàng trên biểu trưng Aquilum về cơ bản đều theo một motif chung: là một bức tượng đại bàng dang rộng đôi cánh, được một vòng nguyệt quế bao quanh. Bức tượng được đặt trên một đế hình thang hẹp, đế này gắn với một cây gậy.

Vị trí của Aquilifer trong bậc thang chức vụ phù hợp với uy tín rất lớn của vai trò phải đảm nhiệm: ngay dưới centurio và trên optio, là quân nhân lương bậc 2. Không giống như quân nhân mang biểu trưng khác (như signifer), aquilifer có lẽ không mang bộ lông động vật trên mũ, thay vào đó họ để đầu trần (không có bằng chứng lịch sử cho thấy aquilifer mang mũ giáp hay bất cứ loại mũ mạo nào). Quân nhân này được mô tả là mang theo một tấm khiên tròn nhỏ gọi là parma. Có thể tấm khiên được đeo hẳn lên cánh tay trái vì anh ta vừa phải cầm kiếm chiến đấu (bên tay phải), vừa phải mang biểu trưng Aquilum bên tay trái.

Xem thêm
Quân nhân mang biểu trưng đơn vị:
signiferi
Signifer
Imaginifer
Duplicarius
Vexillarius
Draconarius

Tham khảo
Castilla và León

Tây Ban Nha
| seat_type = Capital
| seat = Valladolid
| area_total_km2 = 94222
| area_footnotes = (18.6% of Tây Ban Nha; Ranked 1st)
| population_as_of = 2005
| population_footnotes =
| population_total = 2510849
| population_note =
| population_blank1_title = Pop. rank
| population_blank1 = 6th
| population_blank2_title = Percent
| population_blank2 = 5.7% of Tây Ban Nha
| population_density_km2 = auto
| demographics1_name1 = Ethnic groups
| demographics1_info1 =
| demographics_type2 = Demonym
| demographics2_name1 = tiếng Anh
| demographics2_info1 = Castilianleonese, Castilian-Leonese, Castilian and leonese
| demographics2_name2 = Tiếng Tây Ban Nha
| demographics2_info2 = castellanoleonés, castellano y leonés
| demographics2_name3 =
| demographics2_info3 =
| blank1_name_sec1 = Official languages
| blank1_info_sec1 = Tiếng Tây Ban Nha
| blank2_name_sec1 = Statute of Autonomy
| blank2_info_sec1 = 2 tháng 3 năm 1983
| blank_name_sec2 = Parliament
| blank_info_sec2 = Cortes Generales
| blank1_name_sec2 = Congress seats
| blank1_info_sec2 = 33 (of 350)
| blank2_name_sec2 = Senate seats
| blank2_info_sec2 = 30 (of 264)
| postal_code_type = ISO 3166-2
| postal_code = CL
| leader_title = President
| leader_name = Juan Vicente Herrera (PP)
| leader_party =
| website = Junta de Castilla y León
| footnotes =
}}

Castilla và León (, ; tiếng León: ' ; ) là một cộng đồng tự trị ở phía tây bắc của Tây Ban Nha, giáp biên giới với các vùng Norte và Centro của Bồ Đào Nha. Nó được hợp nhất năm 1983 từ khu vực lịch sử Castilla cổ (') và León. Castilla và León là cộng đồng tự trị lớn nhất của Tây Ban Nha và khu vực lớn thứ ba của Liên minh châu Âu, với diện tích và dân số chính thức khoảng 2,5 triệu (2011).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cortes de Castilla y León (Regional Parliament) (in Spanish)
Junta de Castilla y León (Regional Government) (Mostly in Spanish)
Consejo Consultivo de Castilla y León (in Spanish)
The Cortes of Castile-León, Joseph F. O'Callaghan (historical)
Tourist Information
Arara, Paraíba

|subdivision_name1 = Northeast
|subdivision_name2 = Paraíba
|leader_title = Mayor |
|leader_name = José Ernesto (PMDB)
|established_title = Founded
|established_date = 1 tháng 12 năm 1961
|area_magnitude = 1 E8
|area_total_km2 = 88,858
|area_total_sq_mi = 34.3
|elevation_m = 467
|elevation_ft = 1,532
|population_as_of = 2007
|population_total = 12920
|population_metro =
|population_density_km2 = 145.4
|population_density_sq_mi = 3766
|timezone = BST
|utc_offset = -3
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|blank_name = HDI (2000)
|blank_info = 0.551 – medium
|website = Arara, Paraíba
}}

Arara là thành phố tự trị của bang Paraíba miền đông bắc Brasil, cách 142&nbsp;km từ thủ phủ João Pessoa của bang.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Brazilian government data sheet
Thể loại:Tên lửa hành trình chống hạm Nga

Tên lửa hành trình chống hạm Nga bao gồm các loại tên lửa hành trình tấn công tàu mặt nước trên biển được thiết kế, chế tạo hoặc vận hành bởi Nga.
Tra đỏ

Cây tra đỏ hay tra, tra bông đỏ, tra lồng đèn, có danh pháp hai phần là Kleinhovia hospita (đồng nghĩa: Kleinhovia serrata Blanco, Grewia meyeniana Walp.), là một loài cây xanh nhiệt đới có nguồn gốc từ các nước châu Á nhiệt đới như Indonesia, Malaysia.

Kleinhovia hospita là loài duy nhất của chi Tra đỏ (Kleinhovia).

Chi này đã được APG III đưa vào phân họ Byttnerioideae.

Tra đỏ có lá hình tim, hoa màu trắng hồng, trái hình túi.
Hình ảnh

Tập tin:Tree I IMG 9212.jpg
Tập tin:Kleinhovia hospita Blanco2.328.png
Tập tin:Kleinhovia hospita (Bola) in Hyderabad, AP W IMG 0480.jpg
Tập tin:Kleinhovia hospita flower IMG 9203.jpg

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Acid chlorơ

| ChemSpider = 22861
| PubChem = 24453
| KEGG_Ref =
| KEGG = C01486
| InChI = 1/ClHO2/c2-1-3/h(H,2,3)
| InChIKey = QBWCMBCROVPCKQ-UHFFFAOYAO
| ChEBI_Ref =
| ChEBI = 29219
| SMILES = O[Cl+][O-]
| StdInChI_Ref =
| StdInChI = 1S/ClHO2/c2-1-3/h(H,2,3)
| StdInChIKey_Ref =
| StdInChIKey = QBWCMBCROVPCKQ-UHFFFAOYSA-N
| CASNo_Ref =
| CASNo = 13898-47-0
| UNII_Ref =
| UNII = 7JRT833T5M}}
| Section2 = }}
Acid chlorơ là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học HClO2. Hợp chất này là một acid yếu. Trong acid này, chlor có trạng thái oxy hóa là +3. Acid chlorơ nguyên chất không bền, phân ly thành acid hypochlorơ (trạng thái oxy hóa +1) và acid chloric (trạng thái oxy hóa +5).
:2HClO2 (l) → HClO (l) + HClO3 (l)
Các muối chlorit như natri chlorit là những base liên hợp bền, được tạo thành từ acid chlorơ. Các muối này đôi khi được dùng để điều chế chlor dioxide.

Điều chế
HClO2 được điều chế bằng cách cho phản ứng bari chlorrit với dung dịch acid sulfuric loãng:
:Ba(ClO2)2 + H2SO4 → BaSO4↓ + 2HClO2

Tính bền
Chlor là halogen duy nhất trong bốn halogen có khả năng tạo ra acid tách riêng được theo công thức HXO2. Fluor không có khả năng liên kết để làm được như vậy; còn acid bromơ và acid iodơ thì chưa bao giờ tách riêng được; một số ít muối của acid bromơ là bromit, được biết đến.

Đây là một chất oxy hóa mạnh, tuy nhiên xu hướng vừa oxy hóa vừa khử đã vô hiệu hóa khả năng oxy hóa mạnh của nó.

Tham khảo
Vinaxuki

Vinaxuki là một nhãn hiệu ô tô của Công ty Cổ phần Ô tô Xuân Kiên. Nhãn hiệu này được giới thiệu lần đầu vào tháng 9 năm 2005. Cho đến nay, các sản phẩm mang nhãn hiệu Vinaxuki bao gồm: một loại xe bán tải, hai loại xe tải thùng loại nhỏ tải trọng dưới 1 tấn, bảy loại xe tải tự đổ trọng tải từ 1 đến 7 tấn. Cũng nhãn hiệu Vinaxuki, loại xe mini compact 5 chỗ sẽ được tung ra thị trường vào cuối năm 2010. Loại xe này sẽ sử dụng động cơ do Mitsubishi Motors chế tạo có dung tích dưới 2000 cc. Loại xe đa dụng 7 chỗ dự kiến sẽ được tung ra thị trường từ năm 2011. Các loại xe nhãn hiệu Vinaxuki đều được chính công ty Xuân Kiên thiết kế và chế tạo với sự trợ giúp của chuyên gia Nhật Bản trên cơ sở linh kiện nhập khẩu và linh kiện sản xuất trong nước.

Công ty Cổ phần Ô tô Xuân Kiên là một công ty 100% vốn trong nước. Ngoài nhãn hiệu Vinaxuki, công ty còn lắp ráp các nhãn hiệu xe của nước ngoài như Jinbei, Songhuajiang, Hafei của Trung Quốc, v.v...

Tham khảo
Chuyến bay 8387 của Henan Airlines

|
Origin=Sân bay quốc tế Thái Bình Cáp Nhĩ Tân|
Destination=Sân bay Lindu Y Xuân|
Survivors = 54|
Fatalities= 42|
Injuries=52 |
Aircraft Type=Embraer E-190 LR |
Operator=Henan Airlines |
Tail Number= B-3130|
Passengers= 91|
Crew= 5|}}

Chuyến bay 8387 của Henan Airlines là một chuyến bay của Henan Airlines từ Sân bay quốc tế Thái Bình Cáp Nhĩ Tân đến sân bay mới Lindu Nghi Xuân, cả hai đều nằm ở tỉnh Hắc Long Giang, Trung Quốc. Vào đêm 24 tháng 8 năm 2010, nó đã bị rơi lúc đang hạ cánh với 91 hành khách và 5 thành viên phi hành đoàn trên máy bay. Đây là tai nạn dẫn đến tử vong đầu tiên của Embraer E-190.
Đây là tai nạn máy bay nghiêm trọng đầu tiên của các hãng hàng không Trung Quốc kể từ năm 2004 khi một chiếc máy bay CRJ200 của hãng hàng không China Eastern Airlines rớt xuống một vùng hồ ở Nội Mông làm hơn 50 người thiệt mạng.
Theo các quan chức Y Xuân, chiếc máy bay bị vỡ trong khi nó đang trong quá trình hạ cánh vào 21h36 giờ địa phương, trong khi sân bay này bị sương mù bao quanh. Chiếc máy bay chạm xuống cách đầu đường băng còn khoảng 1.000 mét, và sau đó bốc cháy. Các đống đổ nát nằm rải rác trong một khu vực khoảng 1.500 mét (4.900&nbsp;ft) từ đường băng. Tác động của vụ tai nạn đã ném một số hành khách ra khỏi các cabin máy bay.

Các chi tiết chính xác xung quanh vụ tai nạn đã không rõ ràng ngay sau vụ tai nạn, một quan chức địa phương báo cáo rằng máy bay đã phá vỡ làm hai khi nó đã được hạ cánh, hành khách đã bị ném từ máy bay, mặc dù một số người sống sót nói rằng họ đã vẫn còn nguyên vẹn cho đến khi nó đã đến một phần còn lại ra khỏi đường băng. Tính đến 2 giờ sáng ngày 25-8 số người thiệt mạng là 42 người. Đã có 48 người được đưa đến bệnh viện, 3 trong số đó đang trong tình trạng nguy kịch. Số còn lại có thể đã bị văng khỏi máy bay
Chiếc hộp đen của máy bay rơi đã được tìm thấy.
Tham khảo
Phú Mỹ Hưng

Phú Mỹ Hưng có thể là một trong số các địa danh sau:

Khu đô thị Phú Mỹ Hưng thuộc Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh

; Địa danh cũ
Xã Phú Mỹ Hưng (huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh); nay là một phần xã An Nhơn Tây
Imaginifer

Imaginifer là quân nhân mang biểu trưng cấp cao trong Quân đội La-mã cổ đại, có vị trí tương đương với Aquilifer. Quân nhân này mang một biểu trưng gọi là imago - hình ảnh ba chiều khuôn mặt của vị Hoàng đế đang trị vì được gò bằng kim loại, gắn trên một cây gậy.

Imaginifer và biểu trưng imago xuất hiện lần đầu tiên dưới vương triều Augustus, khi Hoàng đế được sùng bái và được coi là một bán thần. Sự có mặt của biểu trưng imago trong đội hình tượng trưng cho quyền chỉ huy tối cao của Hoàng đế đối với quân đội, có tác dụng như một lời nhắc nhở rằng họ phải trung thành với ai. Nó luôn đóng một vai trò quan trọng trong mỗi nghi lễ thường niên tuyên thệ trung thành với Hoàng đế.

Mỗi Quân đoàn La-mã có một Imaginifer, luôn phối thuộc với cohors dẫn đầu đội hình Quân đoàn.

Xem thêm
Quân nhân mang biểu trưng đơn vị:
Signiferi
Signifer
Aquilifer
Duplicarius
Vexillarius
Draconarius

Tham khảo
Vũ Duy Chí

Vũ Duy Chí (1604-1678) là quan nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

Sự nghiệp
Vũ Duy Chí là người làng Mộ Trạch, huyện Đường An (nay là huyện Bình Giang, Hải Dương, Việt Nam). Ông là người có tài văn học, theo giúp chúa Trịnh Tạc khi Trịnh Tạc chưa lên ngôi chúa, được kính trọng.

Sau khi Trịnh Tạc lên ngôi, phải đối phó với họ Nguyễn phía nam, họ Mạc phía bắc, Vũ Duy Chí thường theo phò tá với những vai trò trực tiếp hầu cận, chở lương, đốc chiến, lập được nhiều công lao.

Thời Lê Huyền Tông (1663-1671), ông được phong làm Thượng thư bộ Lễ, tước Phương quận công. Năm 1669 ông cùng Trần Đăng Tuyển được vào làm Tham tụng trong phủ chúa Trịnh, được tin cậy.

Ngày tết nguyên đán, chúa Trịnh Tạc có lệnh cho các quan hai ban văn võ sau khi chầu vua Lê xong đều để nguyên phẩm phục sang lạy ở phủ chúa. Ông có ý kiến phản đối:
:Nhà chúa xưa nay vẫn một niềm tôn phù hoàng gia. Vậy lễ ngày hôm nay chỉ nên mặc áo thanh cát, không nên vội dùng triều phục, sợ trái chế độ cũ

Ý kiến "phù Lê" thẳng thắn của ông khiến chúa Trịnh phải thôi lệnh mặc triều phục sang phủ chúa.

Năm 1676 thời Lê Hy Tông (1676-1705), ông xin cáo lão về hưu, được gia thăng Thượng thư bộ Lại, Quốc lão thiếu phó. Chúa Trịnh Tạc làm đôi câu đối thêu lên cờ tặng ông:
:Nhất đại tông thần Tiêu tướng quốc
:Lưỡng triều nguyên lão Triệu Hàn vương

dịch:
:Làm quan đầu triều một đời như Tiêu Hà
:Làm nguyên lão hai triều như Hàn vương Triệu Phổ.

Năm 1678, ông mất, thọ 75 tuổi, được truy tặng là Thái phó.

Nhận định
Sử gia Phan Huy Chú nhận định về ông như sau:
:Ông tính trung hậu, chất phác, ngay thẳng, giữ mình đứng đắn, không a dua

Tham khảo
Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích
Tiếng Armenia

hayeren
|pronunciation =
|states = Sơn nguyên Armenia
|speakers = 8-12 triệu
|familycolor = Indo-European
|protoname = Armenia nguyên thủy
|ancestor2 = Tiếng Armenia cổ điển
|ancestor3 = Tiếng Armenia trung đại
|stand1 =Tiếng Đông Armenia
|stand2 = Tiếng Tây Armenia
|nation =
|minority = Thiểu số được công nhận:
Síp
Hungary
Iraq
Ba Lan
România
Ukraina
|script = Bảng chữ cái ArmeniaHệ chữ nổi tiếng Armenia
|iso1 = hy
|iso2b = arm
|iso2t = hye
|lc1 = hye |ld1 = Tiếng Armenia hiện đại
|lc2 = xcl |ld2 = Tiếng Armenia cổ điển
|lc3 = axm |ld3 = Tiếng Armenia trung đại
|lingua = 57-AAA-a
|glotto = arme1241
|glottorefname= Armenian
|notice = IPA
|map=Idioma armenio.png
|mapcaption=Khu vực nói tiếng Armenia:
}}

Tiếng Armenia ( ') là một ngôn ngữ Ấn-Âu, tiếng mẹ đẻ của người Armenia. Đây là ngôn ngữ chính thức của Armenia. Nó từng được nói trên khắp vùng sơn nguyên Armenia và ngày nay hiện diện tại nhiều nơi có kiều dân Armenia trên thế giới. Tiếng Armenia có hệ chữ viết riêng là bảng chữ cái Armenia được tạo nên năm 405 bởi Mesrop Mashtots.

Tiếng Armenia là một nhánh con độc lập nằm trong hệ ngôn ngữ Ấn-Âu. Nó có một hệ thống ngữ âm phát triển độc lập với các ngôn ngữ khác trong hệ.

Armenia đã là một đất nước đồng nhất ngôn ngữ từ ít nhất thế kỷ 2 TCN. Đây là ngôn ngữ với nền văn học lâu đời, với một bản dịch Kinh Thánh từ thế kỷ 5. Vốn từ vựng được ảnh hưởng bởi các ngôn ngữ Iran, như tiếng Parthia và tiếng Ba Tư, cũng như tiếng Hy Lạp, và tiếng Ả Rập.

Unicode

Tham khảo

Thư mục




Đọc thêm

Adjarian, Hrachya H. (1909) Classification des dialectes arméniens, par H. Adjarian. Paris: Honoré Champion.
Clackson, James. 1994. The Linguistic Relationship Between Armenian and Greek. London: Publications of the Philological Society, No 30. (and Oxford: Blackwell Publishing)
Holst, Jan Henrik (2009) Armenische Studien. Wiesbaden: Harrassowitz.
Mallory, J. P. (1989) In Search of the Indo-Europeans: Language, Archaeology and Myth. London: Thames & Hudson.

Vaux, Bert. 1998. The Phonology of Armenian. Oxford: Clarendon Press.
Vaux, Bert. 2002. "The Armenian dialect of Jerusalem." in Armenians in the Holy Land. Louvain: Peters.

Liên kết ngoài

Armenian Lessons (free online through the Linguistics Research Center at UT Austin)
Armenian Swadesh list of basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh list appendix)
ARMENIA AND IRAN iv. History, discussion, and the presentation of Iranian influences in Armenian Language over the millennia
Nayiri.com (Library of Armenian dictionaries)
dictionaries.arnet.am Collection of Armenian XDXF and Stardict dictionaries
Grabar (Brief introduction to Classical Armenian also known as Grabar)
բառարան.հայ – Armenian dictionary
Tiếng Latvia

Tiếng Latvia (latviešu valoda; ) là ngôn ngữ chính thức của Latvia và là một ngôn ngữ thuộc nhánh phía đông của nhóm ngôn ngữ gốc Balt. Nó cũng đôi khi được gọi là Lettish. Có khoảng 1.400.000 người bản ngữ tiếng Latvia ở Latvia và khoảng 150.000 ở nước ngoài. Ngôn ngữ Latvia có một số lượng tương đối lớn người sử dụng không phải là bản ngữ, không điển hình cho một ngôn ngữ nhỏ. Do chính sách ngôn ngữ ở Latvia, khoảng 30% tổng số dân tộc thiểu số với dân số 924.000 người tại Latvia nói tiếng Latvia. Việc sử dụng ngôn ngữ Latvia trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội trong Latvia đang ngày một gia tăng.

Latvia là một ngôn ngữ gốc Balt và là liên quan chặt chẽ nhất đến tiếng Litva, mặc dù người nói hai ngôn ngữ này không thể hiểu lẫn nhau.

Tiếng Latvia đầu tiên xuất hiện trong tài liệu in ấn phương Tây trong giữa thế kỷ 16 với việc ấn hành Cầu nguyện của Chúa bằng tiếng Latvia trong Sebastian Münster của Cosmographia Universalis, bằng tiếng La Mã.

Tham khảo
Tiếng Faroe

|pronunciation=
|states= Quần đảo Faroe, Đan Mạch
|ethnicity=Người Faroe
|speakers= (2007)
|familycolor=Indo-European
|fam2=German
|fam3=German Bắc
|fam4= German Bắc hải đảo
|ancestor=Tiếng Bắc Âu cổ
|ancestor2=Tiếng Tây Bắc Âu cổ
|ancestor3=Tiếng Na Uy cổ
|ancestor4=Tiếng Faroe cổ
|script=Latinh (biến thể tiếng Faroe)Hệ chữ nổi tiếng Faroe
|nation=
|minority=
|agency=Hội đồng ngôn ngữ Faroe Føroyska málnevndin
|iso1=fo
|iso2=fao
|iso3=fao
|glotto=faro1244
|glottorefname=Faroese
|lingua=52-AAA-ab
|notice=IPA
}}
Tiếng Faroe (, ) là một ngôn ngữ German Bắc, là ngôn ngữ thứ nhất của khoảng 72.000 người, 45.000 trong đó cư ngụ trên quần đảo Faroe và 23.000 còn lại ở những nơi khác, chủ yếu là Đan Mạch. Đây là một trong năm ngôn ngữ bắt nguồn từ tiếng Tây Bắc Âu cổ, cùng với tiếng Na Uy, tiếng Iceland, và hai ngôn ngữ đã biến mất là tiếng Norn và tiếng Bắc Âu Greenland. Tiếng Faroe và tiếng Iceland, họ hàng gần gũi nhất còn tồn tại của nhau, không thể thông hiểu lẫn nhau khi đối thoại, nhưng văn viết của cả hai khá tương đồng với nhau.

Tham khảo
Tiếng Breton

,
|states=Pháp
|region=Bretagne (vùng) (gồm Loire-Atlantique)
|ethnicity=Người Breton
|speakers= tại Bretagne
|date=2007
|ref=
|speakers2= in Île-de-France(Number includes students in bilingual education)
|familycolor=Indo-European
|fam2=Celt
|fam3=Celt hải đảo
|fam4=Britton
|fam5=Tây Nam
|script=Bảng chữ cái Latinh
|dialects=GwenedegKernevegLeonegTregerieg
|minority=Không phải ngôn ngữ chính thức do luật của Pháp quy định
|agency=Ofis Publik ar Brezhoneg
|iso1=br
|iso2=bre
|lc1=bre|ld1=Breton Hiện đại
|lc2=xbm|ld2=Breton Trung cổ
|lc3=obt|ld3=Breton Trung Cổ
|linglist=xbm|lingname=Breton Trung cổ
|linglist2=obt|lingname2=Breton Cổ
|lingua=50-ABB-b (biến thể:
50-ABB-ba to -be)
|glotto=bret1244
|glottorefname=Breton
|notice=IPA
|map=Percentage of breton speakers in the breton countries in 2004.png
|mapcaption=Phạm vi phân bố của người nói tiếng Breton (2004)
}}
Tiếng Breton (Brezhoneg hay tại Morbihan) là một ngôn ngữ Celt nói ở Bretagne (tiếng Breton: Breizh), Pháp. Tiếng Breton là một ngôn ngữ Britton, được mang từ Đảo Anh đến Armorica trong thời gian đầu Trung Cổ. Giống như hai ngôn ngữ Britton khác, tiếng Wales và tiếng Cornwall, nó được phân loại là một ngôn ngữ Celt hải đảo. Tiếng Breton liên quan chặt chẽ nhất với tiếng Cornwall, cả hai được cho là đã phát triển từ một ngôn ngữ chung nguyên thủy gọi là Britton Tây Nam.

Một ngôn ngữ khu vực khác tại Bretagne, tiếng Gallo, là một ngôn ngữ oïl có nguồn gốc từ tiếng Latinh.
Tham khảo
Tiếng Friuli

|states = Ý
|region = Friuli
|speakers = 300.000 người bản ngữ
|date = 2002
|ref = e18
|speakers2 = tổng cộng: 600.000, gồm 420.000 người nói thường xuyên (2015)
|familycolor = Indo-European
|fam2 = Gốc Ý
|fam3 = Rôman
|fam4 = Tây Rôman
|fam5 = Gaul-Rôman
|fam6 = Rhetia-Rôman
|iso2 = fur
|iso3 = fur
|glotto=friu1240
|glottorefname=Friulian
|lingua = 51-AAA-m
|script = Latinh
|agency = Osservatori Regjonâl de Lenghe e de Culture Furlanis
|notice=IPA
}}

Tiếng Friuli hay Friula (' hay, thân mật hơn, ' trong tiếng Friuli, ' trong tiếng Ý, ' trong tiếng Đức, ' trong tiếng Slovene) là một ngôn ngữ Rôman thuộc về nhánh Rhetia-Rôman, được nói tại vùng Friuli tại đông bắc Ý. Tiếng Friuli có khoảng 600.000 người nói, đa phần cũng nói được tiếng Ý. Nó đôi khi cũng được gọi là tiếng Đông Ladin vì có cùng nguồn gốc với tiếng Ladin, nhưng, qua nhiều thế kỷ, tiếng Friuli ngày càng trở nên khác biệt dưới ảnh hưởng của những ngôn ngữ lân cận, gồm tiếng Đức, tiếng Ý, tiếng Venetia, và tiếng Slovene.
Tham khảo
Tiếng Yiddish

, or yidish/idish/yidish
|pronunciation = hay
|states = Châu Âu; Israel; Bắc Mỹ; những nơi khác có người Do Thái
|ethnicity = Ashkenaz
|speakers = triệu
|date =
|ref = e18
|familycolor = Indo-European
|fam2 = German
|fam3 = German Tây
|fam4 = German Elbe
|fam5 =
|script = Chữ Hebrew (biến thể tiếng Yid)
|minority =

}}
|agency = không có tổ chức quy định chính thức;YIVO de facto
|iso1 = yi
|iso2 = yid
|iso3 = yid
|lc1 = ydd
|ld1 = Yid Đông
|lc2 = yih
|ld2 = Yid Tây
|lingua = 52-ACB-g = 52-ACB-ga (West) + 52-ACB-gb (East); totalling 11 varieties
|glotto=yidd1255
|glottorefname= Yiddish
}}

Tiếng Yiddish (, hay , yidish/idish, nghĩa đen "(thuộc về) Do Thái", ; trong tài liệu cổ ייִדיש-טײַטש Yidish-Taitsh, nghĩa là "[tiếng] Do Thái-Đức" hay "[tiếng] Đức Do Thái") là ngôn ngữ lịch sử của người Do Thái Ashkenaz. Nó hình thành vào khoảng thế kỷ IX ở Trung Âu, mang đến cho cộng đồng người Ashkenaz khi đó một ngôn ngữ German với những yếu tố lấy từ tiếng Hebrew và tiếng Aram. Tiếng Yiddish được viết bằng một dạng chữ Hebrew nguyên âm hoá.

Tài liệu cổ nhất nhắc đến ngôn ngữ có từ thế kỷ XII, gọi nó là (loshn-ashknaz, "tiếng Ashkenaz"), hay (taytsh), một biến thể của tiutsch - tên gọi đương thời của tiếng Thượng Đức trung đại. Thông tục thì ngôn ngữ này cũng được gọi là (mame-loshn, nghĩa đen "tiếng mẹ đẻ"), trái với (loshn koydesh, "tiếng Thánh"), tức tiếng Hebrew và Aram. Từ "Yiddish", rút gọn của Yidish Taitsh "tiếng Đức Do Thái", không thường xuyên được dùng để chỉ ngôn ngữ này cho đến tận thế kỷ XVIII.

Tiếng Yiddish hiện đại có hai dạng chính. Tiếng Yiddish Đông thường gặp hơn. Nó gồm những phương ngữ Đông Nam (Ukraina-Rômania), Trung Đông (Ba Lan–Galicia–Đông Hungary), và Đông Bắc (Litva–Belarus). Dạng Yid Đông mang trong mình nhiều từ vựng gốc Slav. Tiếng Yiddish Tây chia thành các phương ngữ Tây Nam (Thuỵ Sĩ–Alsace–Nam Đức), Tây Trung (Trung Đức), và Tây Bắc (Hà Lan–Bắc Đức). Tiếng Yiddish có mặt trong một số cộng đồng người Do Thái Haredi rải rác toàn cầu, là ngôn ngữ thứ nhất ở nhà, trường, cùng nhiều bối cảnh xã hội khác với nhiều người Do Thái Haredi.

Tham khảo

Đọc thêm

YIVO Bleter, pub. YIVO Institute for Jewish Research, NYC, initial series from 1931, new series since 1991.
Afn Shvel, pub. League for Yiddish, NYC, since 1940; אויפן שוועל, sample article אונדזער פרץ – Our Peretz
Lebns-fragn, by-monthly for social issues, current affairs, and culture, Tel Aviv, since 1951; לעבנס-פראגן, current issue
Yerusholaymer Almanakh, periodical collection of Yiddish literature and culture, Jerusalem, since 1973; ירושלימער אלמאנאך, new volume, contents and downloads
Der Yiddisher Tam-Tam, pub. Maison de la Culture Yiddish, Paris, since 1994, also available in electronic format.
Yidishe Heftn, pub. Le Cercle Bernard Lazare, Paris, since 1996, יידישע העפטן sample cover, subscription info.
Gilgulim, naye shafungen, new literary magazine, Paris, since 2008; גילגולים, נייע שאפונגען
Tiếng Ido

| creator = Phái đoàn thông qua ngôn ngữ phụ trợ quốc tế
| created = 1907
| setting = Ngôn ngữ phụ trợ quốc tế
| speakers = 100–200
| ref =
| date = 2000
| agency = Uniono por la Linguo Internaciona Ido
| fam2 = Phái đoàn thông qua ngôn ngữ phụ trợ quốc tế
| fam3 = Proto-Esperanto
| fam4 = Esperanto
|fam5 = Esperantido
| script = Chữ Latinh
| posteriori = dựa trên Esperanto 1894
| iso1 = io
| iso2 = ido
| iso3 = ido
| lingua = 51-AAB-db
| glotto = idoo1234
| glottorefname = Ido
| notice = IPA
| familycolor =
}}
Tiếng Ido (tiếng Anh phát âm: / i ː doʊ /) là một ngôn ngữ nhân tạo đã được tạo ra với mục tiêu trở thành một ngôn ngữ toàn cầu thứ hai cho những người nói những ngôn ngữ khác nhau nhưng dễ học hơn hơn các ngôn ngữ dân tộc. Không giống như tiếng Anh, mà là một ngôn ngữ tự nhiên và là ngôn ngữ thường bất quy tắc, tiếng Ido được thiết kế đặc biệt theo quy tắc ngữ pháp, chính tả, và từ điển, và không có lợi cho một trong những ai có lợi thế cho riêng ai nhờ sự thông thạo ngôn ngữ bản địa. Trong ý nghĩa này, tiếng Ido được phân loại như là một ngôn ngữ phụ trợ quốc tế được tạo ra một cách có ý thức phụ trợ Ngôn ngữ (conIAL). Nhiều dự án cải cách khác xuất hiện sau khi Ido ra đời: ví dụ như Occidental và Novial xuất hiện sau đó nhưng đã từ nhạt dần vào quên lãng. Hiện nay, Ido là một trong ba ngôn ngữ phụ (cùng với Esperanto và Interlingua) có cơ sở người sử dụng và có nền văn học khá lớn.

Tham khảo
Đặng Đình Áng

Thụy Hương, Chương Mỹ, Hà Nội
| mất =
| nơi mất = Thành phố Hồ Chí Minh
| dân tộc = Kinh
| cư trú = Thành phố Hồ Chí Minh
| quốc gia = Việt Nam
| quốc tịch = Việt Nam
| học vấn = Giáo sư Tiến sĩ
| công việc = Nhà sư phạm, Nhà nghiên cứu toán học, nghệ sĩ thổi sáo
| known = Đã hướng dẫn bảo vệ thành công cho tiến sĩ toán học đầu tiên ở Nam Bộ. Nghiên cứu về Toán: giải tích và cơ học
| notable_works =
| chính đảng =
| tôn giáo =
| chữ ký =
| website =
}}
Đặng Đình Áng (21 tháng 8 năm 1926 - 29 tháng 8 năm 2020) là giáo sư toán học nổi tiếng của Việt Nam. Ông nguyên là Trưởng ban Toán của Trường Đại học Khoa học Sài Gòn và là chủ tịch đầu tiên của Hội Toán học Thành phố Hồ Chí Minh. Ông cũng là người đầu tiên đưa toán học hiện đại vào Nam Bộ. Ông qua đời lúc 10 giờ ngày 29 tháng 8 năm 2020, hưởng thọ 94 tuổi.

Sự nghiệp
Giáo sư Đặng Đình Áng sinh ngày 21 tháng 8 năm 1926 tại Thụy Hương, Chương Mỹ, Hà Nội.

Gia đình
Ông kết hôn với bà Bùi Thị Minh Thy năm 1950. Ông bà có 5 người con, 3 gái và 2 trai. Họ cũng là những người thành đạt: người con gái lớn của ông là một bác sĩ nhi khoa, 2 cô gái út là tiến sĩ toán học và thạc sĩ dạy Anh ngữ, còn 2 người con trai đều là tiến sĩ toán học tại các viện đại học tại Hoa Kỳ.

Gia đình Giáo sư Đặng Đình Áng có nhiều người thành danh trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật như: Nhà thơ Đặng Đình Hưng là anh ruột; nhạc sĩ Thái Thị Liên là chị dâu và các nghệ sĩ piano Đặng Thái Sơn và Đặng Hồng Quang là cháu ruột của ông.

Cống hiến
Năm 1982, Giáo sư Đặng Đình Áng đã hướng dẫn bảo vệ thành công cho tiến sĩ toán học đầu tiên ở Nam Bộ.
Trong ngần bóng giếng (tập sách)
CD nhạc hòa tấu thính phòng do chính Giáo sư Đặng Đình Áng (flute) cùng nhóm nhạc Hoa Sen tổ chức thực hiện.

Vinh danh
Năm 1980, trong đợt phong học hàm đầu tiên sau khi Việt Nam thống nhất, ông được phong hàm giáo sư.

Câu nói
::"... Trong sự nghiệp của tôi, tình thương là tinh thần dẫn dắt".

::"... Tôi tin tưởng rất nhiều vào tiềm năng của người Việt Nam, đặc biệt là của lớp trẻ. Tuy nhiên, muốn biến tiềm năng thành hiện thực thì phải biết tổ chức, phải có thầy. Thầy là những người có khả năng chuyên môn cao, có đạo đức nghề nghiệp và quan tâm đến học trò".

Nhận xét
::"Dù là một người hấp thu nền giáo dục phương Tây nhưng thầy Đặng Đình Áng vẫn nguyên vẹn một tâm hồn Việt với những bản sắc tốt đẹp nhất." Giáo sư Dương Minh Đức (Chủ tịch Hội Toán học TPHCM).

Xem thêm
Toán học
Trường Đại học Khoa học Sài Gòn
Ghi chú

Liên kết ngoài
Luận văn PhD của giáo sư Đặng Đình Áng
Hội thảo "Thành tựu khoa học của Giáo sư Đặng Đình Áng", Khoa Toán - Tin học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, 7 tháng 7 năm 2020.
Chủ tịch nước Trương Tấn Sang gặp mặt các nhà giáo tiêu biểu , Trung tâm THVN tại TP.Cần Thơ
Giai điệu tương lai
Novaya Zemlya

| archipelago =
| total_islands =
| major_islands = 2
| area_km2 = 90650
| length_km =
| width_km =
| highest_mount =Núi Kruzenshtern
| elevation_m = 1547
| population = 3,576
| population_as_of = 2021
| density_km2 = 0.04
| ethnic_groups =
| country = Russia
| country_admin_divisions_title = Liên bang
| country_admin_divisions = Arkhangelsk
| thành phố lớn nhất = Belushya Guba
| dân số của thành phố lớn nhất = 1972
| dân số = 3576
| dân số tính đến năm = 2010
| mật độ =
}}
Novaya Zemlya (tiếng Nga: Но́вая Земля́, còn được viết là Novaja Zemlja) là một quần đảo thuộc Bắc Băng Dương phía bắc liên bang Nga và nằm tại cực đông bắc châu Âu ở mũi Zhelaniya. Quần đảo này được quản lý bởi tỉnh Arkhangelsk và được gọi là Lãnh thổ đảo Novaya Zemlya. Dân số quần đảo là 3576 người (ước tính năm 2010). Ngoài ra có 100 người Nenets sinh sống ở đây, đây là những người bản địa sống dựa chủ yếu vào đánh bắt cá, săn gấu bắc cực và hải cẩu.

Novaya Zemlya bao gồm hai hòn đảo, được ngăn cách bởi eo biển Matochkin, và một vài đảo nhỏ khác. Hai đảo chính là Severny (phía bắc) và Yuzhny (phía nam). Novaya Zemlya ngăn cách biển Barents với biển Kara.

Novaya Zemlya từng là một vùng quân sự nhạy cảm trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, nơi Lực lượng Không quân Liên Xô đóng ở căn cứ không quân Rogachevo ở phần phía nam hòn đảo. Nơi đây được sử dụng cho các hoạt động của máy bay tiêm kích đánh chặn cũng như cung cấp hậu cần cho khu vực thử hạt nhân gần đó. Hòn đảo này là nơi diễn ra vụ nổ Tsar Bomba, vụ nổ bom hạt nhân lớn nhất từng được thực hiện trong lịch sử.

Tham khảo

Liên kết

Selected satellite views of nuclear test site Novaya Zemlya (global security).
Environment, climate change, and history of exploration (Barents' wintering).
Rozenberg Publishers - Climate and glacial history of the Novaya Zemlya Archipelago, Russian Arctic
Nuclear tests in Novaya Zemlya, International Atomic Energy Agency Department of Nuclear Safety and Security.
List of islands (Russian language)
Wikipedia tiếng Đức

Wikipedia tiếng Đức
| logo =
| screenshot =
| collapsible = yes
| caption =
| url = http://de.wikipedia.org/
| commercial = Không
| location = Miami, Florida
| type = Bách khoa toàn thư
| language = Tiếng Đức
| registration = Không bắt buộc
| owner = Quỹ Wikimedia
| author = Cộng đồng Wikipedia biết tiếng Đức
| current status = Đang hoạt động
}}
Wikipedia tiếng Đức (tiếng Đức: Deutschsprachige Wikipedia) là phiên bản tiếng Đức của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở. Bài viết đầu tiên được tạo ra vào ngày 16 tháng 3 năm 2001 được thông báo bởi Jimmy Wales. Đến thời điểm tháng 8 năm 2010, dự án đã đạt 1.000.000 bài viết.

Hiện tại đây là phiên bản Wikipedia có số bài viết nhiều thứ ba, sau Wikipedia tiếng Anh và Wikipedia tiếng Cebu với hơn 2.815.221 bài viết. Dự án này đã có bản vật lý các bài viết chọn lọc. Tên miền phụ không phải tiếng Anh đầu tiên là bản tiếng Đức có tên "de.wikipedia.org".

Tham khảo

Liên kết ngoài
Wikipedia tiếng Pháp

Wikipedia tiếng Pháp
|logo =
|screenshot =
|caption =
|collapsible = yes
|url = http://fr.wikipedia.org/
|commercial = Không
|type = Dự án bách khoa toàn thư trên mạng
|language = tiếng Pháp
|registration = Không bắt buộc
|owner = Wikimedia Foundation
|author =
|launch date = 23 tháng 3 năm 2001
|current status =
|revenue =
|slogan =
| current status = Đang hoạt động }}
Wikipedia tiếng Pháp () là phiên bản tiếng Pháp của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở.

Hiện tại phiên bản Wikipedia tiếng Pháp có số bài viết nhiều thứ ba, sau wikipedia tiếng Anh và Wikipedia tiếng Đức, cũng là một trong ba phiên bản có số bài viết trên 1.000.000 bài.

Tham khảo

Tham khảo