Cách mạng Nga (1905)

)
| place = Nga
| territory =
| result = Chiến thắng của chính phủ hoàng gia
Những người cách mạng bị đánh bại
Nicholas II giữ lại ngai vàng
Tuyên ngôn tháng 10
Hiến pháp ban hành
Thành lập Duma Quốc gia
| combatant1 =
Được hỗ trợ bởi:
Quân đội Nga
Okhrana
Hắc bách vệ
Quý tộc Nga
Hội nghị quý tộc
----

| combatant2 = Cách mạng
Được hỗ trợ bởi:
Nông dân
Công nhân công nghiệp
Ly khai
Đại biểu Công nhân Xô Viết Saint Petersburg
Duma thành phố Moskva
Cộng hòa Chita
SR
RSDLP
| commander1 = Nicholas II Sergei Witte
| commander2 = Viktor Chernov Leon Trotsky
| strength1 =
| strength2 =
| strength3 =
| casualties1 = }}
| casualties2 =
| notes =
| casus =
}}

Cách mạng Nga (1905) là cuộc cách mạng dân chủ đầu tiên trong lịch sử Nga, diễn ra từ 1905 đến 1907. Cuộc Cách mạng vô sản và xã hội chủ nghĩa này nhằm mục đích đánh đổ chế độ quân chủ chuyên chế Sa hoàng, thành lập nước Cộng hoà Dân chủ, tịch thu ruộng đất của địa chủ chia cho dân cày, ngày làm việc 8 giờ, thực hiện các quyền tự do dân chủ,… nhưng thất bại do sự trấn áp của Chính phủ Quốc gia thời ấy.
Cách mạng (1905) được xem là cuộc tổng diễn tập tạo đã cho thắng lợi của cuộc Cách mạng Nga (1917).

.]]
Vụ thảm sát "Ngày chủ nhật đẫm máu" đã khiến cho phần lớn thợ thuyền không còn lòng tôn kính đối với chế độ Sa hoàng nữa. Sau đó, nhiều cuộc biểu tình, bãi công và binh biến của công dân và cả nông dân diễn ra. Những cuộc bãi công, biểu tình nói trên mang tính chính trị không nhỏ, dẫn đền việc công nhân Moskva và nhiều thành phố khác khởi nghĩa vũ trang vào tháng mười hai|tháng 12 năm 1905, đây là sự kiện đỉnh điểm của Cách mạng Nga (1905). Triều đình Sa hoàng đã cho quân đàn áp trong biển máu. Cùng năm đó, trên chiếc thiết giáp hạm "Pô-tem-kin", thủy thủ nổi dậy vào tháng sáu|tháng 6. Cuộc nổi dậy của thủy thủ tàu "Pô-tem-kin" được xem là cuộc đấu tranh đầu tiên của quân đội và hải quân. Đến tháng 11 năm 1905, tại Sevastopol, một cuộc nổi dậy lớn thủy thủ và binh sĩ bùng nổ. Phong trào này do Xô-viết với đại biểu là công nhân, thủy thủ và binh lính lãnh đạo.

Cách mạng thoái trào ngày năm 1907 và cuối cùng đã kết thúc vào ngày 19 tháng 12 năm 1907, theo lời kêu gọi Ban chấp hành Đảng bộ Bolshevik thành phố Moskva, cuộc chiến đấu có vũ trang chấm dứt để tránh tổn thất.

Những cái tên nổi bật đã bị ám sát của bao gồm:
Dmitry Sipyagin – Bộ trưởng Quốc phòng. Bị giết ngày 2 tháng 4 năm 1902 ở Sankt-Peterburg.
Nikolai Bobrikov – Quan Toàn quyền xứ Phần Lan. Bị giết ngày 17 tháng 6 năm 1904 ở Helsinki.
Vyacheslav von Plehve – Bộ trưởng Nội vụ. Bị giết ngày 28 tháng 7 năm 1904 ở Sankt-Peterburg.
Eliel Soisalon-Soininen – Pháp quan xứ Phần Lan. Bị giết ngày 6 tháng 2 năm 1905 ở Helsinki.
Đại Công tước Sergei Aleksandrovich của Nga – Bị giết ngày 17 tháng 2 năm 1905 ở Moskva.
Victor Sakharov – cựu Bộ trưởng Chiến tranh. Bị giết ngày 22 tháng 11 năm 1905.
Đô Đốc Chukhnin – người chỉ huy Hạm đội Biển Đen. Bị giết ngày 11 tháng 7 năm 1906.
Aleksey Ignatyev – Bá tước, cựu Thống đốc Kiev. Bị giết vào ngày 9 tháng 12 năm 1906.

Ý nghĩa
Cách mạng Nga (1905) có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử. Cuộc cách mạng này được xem là "cuộc tổng diễn tập lần thứ nhất" của Cách mạng Tháng Mười năm 1917 - chiến thắng của Xã hội chủ nghĩa trên toàn nước Nga.

Vladimir Ilyich Lenin đã nói:

Ngày 6 tháng 8 năm 1905, hoàng đế Nikolai II ban bố "Tuyên ngôn và đạo luật về việc thành lập Đuma Quốc gia Nga". Năm 1906, Đuma Quốc gia Nga (Đuma thứ nhất) ra đời. Và, dù quyền lợi của địa chủ và tư sản bị Cách mạng (1905) đánh cho một đòn khốc liệt,

Trong tiểu thuyết "Quảng trường Cộng hoà" (1914), nhà văn nữ người Séc Marie Majerová mô tả tình trạng bất ổn định của Âu châu sau Cách mạng Nga (1905 - 1907). Theo Từ điển Bách khoa Toàn thư Việt Nam, tiểu thuyết này cũng "phê phán tư tưởng vô chính phủ và các phương pháp đấu tranh bằng khủng bố".

Xem thêm
Lịch sử Nga, 1892–1917
Thảm kịch Khodynka
Nikolai II của Nga
Ngày chủ nhật đẫm máu (1905)
Cách mạng Nga (1917)
Vladimir Ilyich Lenin

Chú thích