Trường Trung học phổ thông chuyên Quốc Học – Huế

| loại hình = Trung học phổ thông Chuyên
| hiệu trưởng = Nguyễn Phú Thọ
| giáo viên = khoảng 150
| học sinh = khoảng 1500
| địa chỉ = 12 Lê Lợi, Phường Thuận Hóa
| thành phố = Huế
| quốc gia = Việt Nam
| điện thoại = +84-054-3823234
| web = Trường Trung học phổ thông chuyên Quốc Học
| caption = Hình ảnh Trường Quốc Học Huế
| tên bản địa =
| giám đốc =
| tài trợ =
| nợ =
| hiệu phó =
| giảng viên =
| nhân viên =
| sinh viên =
| sinh viên đại học =
| sinh viên sau đại học =
| nghiên cứu sinh =
| sinh viên chuyên nghiệp =
| cựu sinh viên =
| khuôn viên =
| tọa độ =
}}
Trường Trung học phổ thông chuyên Quốc Học – Huế (hay còn gọi là Trường Quốc Học hoặc Quốc Học Huế) là một ngôi trường nổi tiếng ở thành phố Huế, Việt Nam. Thành lập vào ngày 23 tháng 10 năm 1896, Quốc Học là ngôi trường trung học phổ thông lâu đời thứ ba tại Việt Nam sau Collège Chasseloup-Laubat (thành lập năm 1874; tức Trường THPT Lê Quý Đôn, thành phố Hồ Chí Minh) và Collège de Mỹ Tho (thành lập năm 1879; tức Trường Nguyễn Đình Chiểu thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang).

Trường chuyên Quốc Học Huế nổi tiếng bởi kết quả học tập xuất sắc của học sinh, trình độ của giáo viên. Hiện nay, trường được chính phủ Việt Nam chọn để xây dựng thành một trong ba trường phổ thông trung học chất lượng cao của Việt Nam. Ngôi trường còn nổi tiếng bởi những lãnh đạo chính trị của Việt Nam đã từng theo học tại đây.

Lịch sử

Trường Quốc Học Huế thành lập theo chỉ dụ của vua Thành Thái giao cho ông Ngô Đình Khả làm trưởng giáo và được Toàn quyền Đông Dương ký quyết định ngày 18 tháng 11 năm 1896. Trường đã đổi tên qua nhiều thời kỳ: École Primaire Supérieure (tức Trường Cao đẳng Tiểu học) nhưng thường gọi là Quốc Học (1896–1936), Trường Trung học Khải Định (1936–1954), Trường Trung học Ngô Đình Diệm (1955–1956), và được trở về với tên gốc vào năm 1956 cho đến nay. Tên lúc mới thành lập là "Pháp tự Quốc học Trường môn", đến nay vẫn còn bảng ghi tên đó được lưu tại nhà lưu niệm của trường. Quốc Học là trường Trung học đệ Nhất cấp đầu tiên ở Huế. Ngay từ lúc sáng lập, giáo trình được dạy bằng tiếng Việt cùng với tiếng Pháp. Quốc Học được xây dựng trên nền của Dinh Thủy sư (nơi huấn luyện binh lính đường thủy của quân đội triều Nguyễn), ban đầu trường được xây dựng theo kiểu cũ, nhà tranh vách đất, tổng cộng có ba tòa nhà. Địa điểm của trường nằm xoay ra đường Jules Ferry (sau năm 1955 là đường Lê Lợi). Công trình kiến trúc được xây dựng theo kiểu Pháp vào đầu thế kỷ XX.

Tên gọi
Pháp tự Quốc học Đường (1896–1915): Lúc mới lập, trường có tên là Pháp tự Quốc học Đường với mục đích giảng dạy tiếng Pháp, chữ Quốc ngữ và chữ Nho ở bậc tiểu học. Trưởng giáo đầu tiên tức hiệu trưởng là Ngô Đình Khả; phụ tá trưởng giáo là Nguyễn Văn Mại.
Collège Quốc học (1915–1936): Khi chuyển thành trường trung học với bốn lớp đệ thất (lớp 6), đệ lục (lớp 7), đệ ngũ (lớp 8), và đệ tứ (lớp 9) thì trường cũng đổi tên thành Collège Quốc học. Cũng vào thời điểm đó những tòa nhà dùng làm trường sở được xây cất lại bằng gạch ngói.
Lycée Khải Định (1936–1955): Năm 1936, trường mở rộng và thêm các lớp đệ Tam (lớp 10), đệ Nhị (lớp 11), và đệ Nhất (lớp 12) dưới tên Lycée Khải Định. Võ Nguyên Giáp (Đại tướng, Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam) và Ngô Đình Diệm (tổng thống đầu tiên của Việt Nam Cộng hòa).Tiểu sử chính thức của Đảng Cộng sản Việt Nam cho biết Hồ Chí Minh tên thật là Nguyễn Sinh Cung, tự là Tất Thành. Nguyễn Sinh Cung vào học ở Quốc Học Huế vào tháng 9 năm 1907, nhưng bị đuổi học vào cuối tháng 5 năm 1908 vì tham gia phong trào chống thuế ở Trung Kỳ. cụ thể là bức thư đề ngày 7 tháng 8 năm 1908 của hiệu trưởng Collège Quốc học, thì Hồ Chí Minh có tên là Nguyễn Sinh Côn và được nhận vào Quốc Học Huế vào ngày 7 tháng 8 năm 1908. Theo sử gia Vũ Ngự Chiêu thì như vậy "không có việc Nguyễn Sinh Côn bị trục xuất khỏi trường Quốc Học vì tham gia vào cuộc biểu tình chống sưu thuế ở Huế – cuộc biểu tình chống sưu dịch xảy ra ngày 9 tới 12 tháng 4 năm 1908; tức gần bốn tháng trước ngày trò Côn được nhận vào trường Quốc Học." ông vào học chuyên Toán tại trường Quốc học Huế từ tháng 9 năm 1979 đến tháng 6 năm 1980.

Công nghệ

Lê Viết Quốc: nhà khoa học máy tính, chuyên gia về học máy hàng đầu ở Google Brain, là một trong những người đồng sáng chế các mô hình doc2vec và seq2seq trong lãnh vực xử lý ngôn ngữ tự nhiên.

Văn học
Xuân Diệu: Một trong những nhà thơ lớn của Việt Nam, nổi tiếng từ phong trào Thơ mới với tập Thơ thơ và Gửi hương cho gió.
Huy Cận: Một trong những nhà thơ xuất sắc nhất của phong trào Thơ mới.
Lưu Trọng Lư: Nhà thơ, nhà văn, nhà soạn kịch Việt Nam.
Tế Hanh: Nhà thơ Việt Nam thời tiền chiến.
Nam Trân: Nhà thơ, một trong những cán bộ giảng dạy lớp đại học Hán Nôm đầu tiên ở miền Bắc, do Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức.
Thanh Tịnh: Nhà thơ Việt Nam thời tiền chiến. Các bút danh khác của ông là: Thinh Không, Pathé (trước 1945), Thanh Thanh, Trinh Thuần (sau 1945).
Thúc Tề: Nhà báo, nhà thơ Việt Nam thời tiền chiến.

Âm nhạc

Trần Hoàn: Nhạc sĩ, từng là Bộ trưởng Bộ Văn hóa – Thông tin Việt Nam.
Phạm Tuyên: Nhạc sĩ nổi tiếng người Việt Nam, cựu Chủ tịch Hội Âm nhạc Hà Nội, tác giả của bài hát "Như có Bác trong ngày đại thắng".
Nguyễn Văn Thương: Nhạc sĩ Việt Nam nổi tiếng, thuộc thế hệ đầu tiên của tân nhạc Việt Nam.
Tôn Thất Tiết: Nhà soạn nhạc người Pháp gốc Việt thuộc dòng Nhạc đương đại (Contemporary classical music), đồng thời cũng là một nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam.

Hội họa

Lê Văn Miến: họa sĩ.

Giáo dục

Nguyễn Thúc Hào: Một trong hai giáo sư toán học đầu tiên của Việt Nam, ông đỗ thủ khoa vào trường năm 1924. Ông từng giữ chức Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Vinh, Tổng Thư ký kiêm Quyền Giám đốc Trường Đại học Khoa học Hà Nội, ngay từ những ngày đầu thành lập nước.

Ngoài ra trường có nhiều học sinh đoạt giải cao ở trong các kỳ thi quốc tế như:
Hồ Đình Duẩn: HCĐ kỳ thi Olympic Toán quốc tế năm 1978
Lê Bá Khánh Trình: vô địch kỳ thi Olympic Toán quốc tế năm 1979 với số điểm tuyệt đối 40/40
Ngô Phú Thanh: HCB kỳ thi Olympic Toán quốc tế 1982
Nguyễn Văn Lượng HCB và Hoàng Ngọc Chiến HCĐ: kỳ thi Toán quốc tế 1983
Hoàng Ngọc Thạch, HCĐ Olympic Vật Lý quốc tế lần thứ 31 tại Anh Quốc năm 2000
Đinh Anh Minh: HCV Olympic Vật lý quốc tế lần thứ 41 tại Croatia tháng 7 năm 2010
Trương Đông Hưng: HCV Olympic Sinh học quốc tế lần thứ 28 tại Vương quốc Anh tháng 7 năm 2017
Nguyễn Hy Hoài Lâm: HCĐ Olympic Tin học quốc tế lần thứ 29 tại Iran tháng 8 năm 2017

Chú thích

Tham khảo
Hà Thúc Ký. Sống còn với Dân tộc, hồi ký chính trị. ?: Phương Nghi, 2009.
Lê Xuân Khoa. Việt Nam 1945–1995, Tập I. Bethesda, MD: Tiên Rồng, 2004.
Mục từ "Quốc Học (trường)" trong Từ điển Lịch sử Thừa Thiên – Huế (phần viết về di tích và danh thắng), tr.725–726, Nhà xuất bản. Thuận Hoá, 2000.

Liên kết ngoài
Trang web của trường