Danh sách di sản thế giới tại Ý

|position=left|mark=Orange pog.svg}}
|position=left|mark=Orange pog.svg}}
|position=left|mark=Orange pog.svg}}
|position=left|mark=Orange pog.svg}}
|position=left|mark=Orange pog.svg}}
|position=left|mark=Orange pog.svg}}
|position=left|mark=Orange pog.svg}}
|position=left|mark=Orange pog.svg}}
|position=left|mark=Orange pog.svg}}
}}
Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) xác định Di sản thế giới là những nơi có giá trị quan trọng về văn hóa và thiên nhiên được mô tả theo Công ước Di sản thế giới của UNESCO năm 1972. Di sản văn hóa bao gồm các di tích (như công trình kiến trúc, tác phẩm điêu khắc lớn hoặc chữ khắc), nhóm công trình và địa điểm (bao gồm các địa điểm khảo cổ). Các đặc điểm thiên nhiên (bao gồm các thành hệ vật lý và sinh học), các thành hệ địa chất và sinh lý học (bao gồm môi trường sống của các loài động thực vật bị đe dọa) và các địa điểm thiên nhiên quan trọng xét theo quan điểm khoa học, bảo tồn hoặc vẻ đẹp tự nhiên được định nghĩa là di sản thiên nhiên. Ý phê chuẩn công ước ngày 23 tháng 6 năm 1978.

, Ý có 60 di sản, trở thành quốc gia có nhiều Di sản Thế giới nhất, xếp trên Trung Quốc (59). Di sản đầu tiên của Ý, Các hình khắc trên đá ở Valcamonica được công nhận tại Phiên họp thứ 3 của Ủy ban Di sản Thế giới, tổ chức tại Cairo và Luxor vào năm 1979. Ý có thêm 25 di sản được công nhận vào những năm 1990, bao gồm 10 di sản được thêm vào danh sách tại phiên họp thứ 21 tổ chức tại Napoli năm 1997. Ý từng là thành viên của Ủy ban Di sản Thế giới năm nhiệm kỳ, 1978–1985, 1987–1993, 1993–1999, 1999–2001 và 2021–2025.

Danh sách dự kiến
Ngoài các địa điểm ghi trên danh sách Di sản thế giới, các quốc gia thành viên có thể duy trì danh sách các địa điểm dự kiến mà họ có thể xem xét để đề cử. Đề cử Di sản thế giới chỉ được chấp nhận nếu địa điểm đó đã được liệt kê trong danh sách dự kiến. , Ý có 32 địa điểm dự kiến.
|-
! scope="row" | Các khu vườn bách thảo Hanbury
|
| Imperia
| 2006
| ii, iv (văn hóa)
| Các khu vườn bách thảo được Sir Thomas Hanbury thành lập vào nửa sau thế kỷ 19. Mục đích của khu vườn là trồng các loại cây kỳ lạ ngoài châu Âu và thí nghiệm thực vật. Những khu vườn này đã trở thành nguyên mẫu cho những khu vườn tương tự ở Liguria và xa hơn nữa.
|-
! scope="row" | Orvieto
|
| Terni
| 2006
| i, iv, v (văn hóa)
| Orvieto là một thị trấn Etrusca đạt đỉnh cao vào thời kỳ giữa thế kỷ thứ 6 và thứ 4 trước Công nguyên và sau đó suy tàn vào thời La Mã. Thời Trung Cổ, thị trấn trở nên nổi tiếng vào thế kỷ 13 và 14, khi nhà thờ (hình) được xây dựng. Mặt tiền được trang trí lộng lẫy là một kiệt tác của kiến trúc Gothic của Ý.
|-
! scope="row" | Các biệt thự của giới quý tộc Giáo hoàng
|
| Viterbo, Thành phố đô thị Roma Thủ đô
| 2006
| i, ii, iii, iv (văn hóa)
| Đề cử bao gồm 15 biệt thự ngoại ô được xây dựng từ nửa sau thế kỷ 16 trở đi dành cho các giáo sĩ và quý tộc cấp cao thuộc triều đình giáo hoàng. Chúng được thiết kế bởi một số kiến trúc sư nổi tiếng nhất thời kỳ đó bao gồm Gian Lorenzo Bernini và Francesco Borromini, và được trang hoàng bởi các nghệ sĩ hàng đầu. Biệt thự được bao quanh chủ yếu bởi công viên và vườn. Trong hình là Villa Farnese.
|-
! scope="row" | Salento và "Barocco Leccese"
|
| Lecce
| 2006
| i, iii, iv (văn hóa)
| Bán đảo Salento, nơi nhiều nền văn minh đã hình thành và phát triển qua nhiều thế kỷ, có những tàn tích tiền sử từ thời Messapi. Đặc điểm nổi bật có thể kể đến tại khu vực là "Barocco Leccese", một dạng Baroque phát triển ở Lecce trong Phản Cải cách. Phong cách này mang tính nghệ thuật trang trí cao, với mục đích thể hiện sức mạnh của Giáo hội Công giáo. Trong hình là Vương cung thánh đường Santa Croce.
|-
! scope="row" | Tu viện Cattolica tại Stilo và Quần thể Basilia-Đông La Mã
|
| Reggio Calabria
| 2006
| ii, iii, iv (văn hóa)
| Trong giai đoạn thế kỷ thứ 6 tới 11, Calabria chịu sự ảnh hưởng của Đế quốc Đông La Mã. Điều này được thể hiện qua các kiến trúc nhà thờ và tu viện, thường nằm trong các hang động. Các tu viện đã thu hút các ẩn sĩ tị nạn từ Syria và Ai Cập, mang theo văn hóa của họ. Đề cử bao gồm một số tu viện và các công trình liên quan.
|-
! scope="row" style="background:D0E7FF;"| Quần đảo Maddalena và Các đảo của Eo biển Bonifacio
|
| Sassari
| 2006
| vii, ix, x (thiên nhiên)
| Quần đảo này ở eo biển Bonifacio giữa Sardinia và Corsica, chia sẻ cùng Ý và Pháp. Khu vực này là môi trường sống quan trọng của nhiều loài cá voi khác nhau. Tầng đáy đại dương được bao phủ bởi đồng cỏ biển khổng lồ Posidonia oceanica.
|-
! scope="row" | Đảo Mothia và Lilibeo: Văn minh Phoenicia-Punic ở Ý
|
| Trapani
| 2006
| iii, iv, vi (văn hóa)
| Mothia là một khu định cư của người Punic trên một hòn đảo ngoài khơi bờ biển Sicilia, được thành lập vào thế kỷ thứ 7 trước Công nguyên. Nhiều tấm bia chạm khắc có niên đại từ thời kỳ này. Thị trấn bị cướp phá bởi người Syracusa vào năm 398 trước Công nguyên. Những người sống sót định cư ở Lilibelo, nơi đã phát triển thành một thành trì quân sự cho đến khi bị người La Mã tiếp quản trong Chiến tranh Punic. Thị trấn phát tiển thịnh vượng dưới thời La Mã.
|-
! scope="row" | Bradyseism tại vùng Flegrea
|
| Thành phố đô thị Napoli
| 2006
| vii, viii, x (thiên nhiên)
| Bradyseism là sự nâng lên hoặc hạ xuống chậm chạp của mặt đất do sự lấp đầy hoặc rút cạn các khoang magma dưới lòng đất. Hiệu ứng này thể hiện rõ tại Macellum di Pozzuoli (trước đây gọi là Serapeum, trong hình), một di tích La Mã nơi động vật thân mềm biển đục lỗ trên các cột có độ cao so với mặt sàn di tích, cho thấy khu vực này đã có lúc chìm dưới nước.
|-
! scope="row" | Cascate Marmore và Valnerina: Các khu di tích và các công trình thủy sinh cổ
|
| Perugia, Terni
| 2006
| i, iv, v, vi (văn hóa)
| Valnerina, thung lũng sông Nera, đã thu hút các tu sĩ Syriac đến định cư vào thế kỷ thứ 4. Trong nhiều thế kỷ tiếp theo, các ẩn thất phát triển thành tu viện. Các tu sĩ đã cải tạo địa hình bằng cách san lấp đầm lầy và chuyển dòng các dòng sông để tạo đất nông nghiệp. Cascata delle Marmore (trong hình) là một thác nước nhân tạo, được Manius Curius Dentatus tạo ra vào năm 271 trước Công nguyên để ngăn chặn lũ lụt ở Thung lũng Rieti. Ngày nay, nhiều nhà máy thủy điện đã được xây dựng trên các con sông.
|-
! scope="row" style="background:D0E7FF;"| Pelagos: Khu bảo tồn Cá voi
|
| nhiều vị trí
| 2006
| vii, ix, x (thiên nhiên)
| Khu vực bảo tồn nằm ngoài khơi bờ biển Liguria, Sardinia và Toscana, cũng như trong lãnh hải của Monaco và Pháp, bao gồm khoảng . Đây là ngôi nhà của nhiều loài cá voi và các loài động vật biển khác. Trong hình là cá heo sọc.
|-
! scope="row" | Đảo Asinara
|
| Sassari
| 2006
| vii, ix, x (thiên nhiên)
| Hòn đảo ngoài khơi bờ biển Sardinia có giá trị cao từ góc độ địa chất, với amphibolite, đá biến chất màu đen quý hiếm có niên đại 950triệu năm tuổi. Hòn đảo có người sinh sống từ thời tiền sử, được sử dụng làm đồng cỏ và từ cuối thế kỷ 19 được sử dụng làm nhà tù, trại giam, trại tập trung cho binh lính và trạm kiểm dịch.
|-
! scope="row" | Sulcis Iglesiente
|
| Oristano, Cagliari
| 2006
| ix, x (thiên nhiên)
| Iglesiente, trên đảo Sardinia, là khu vực khai thác mỏ quan trọng nhất nước Ý. Các mỏ chì, kẽm và bạc đã được khai thác từ thời Nuragic, Punic và La Mã cổ đại. Ở Sulcis, các mỏ than (cơ sở hạ tầng trong hình) được thành lập vào thế kỷ 19. Việc khai thác kết thúc vào cuối thế kỷ 20.
|-
! scope="row" | Khu vực khai thác đá cẩm thạch Carrara
|
| Massa-Carrara
| 2006
| ii, vi, vii, viii, ix, x (hỗn hợp)
| Cẩm thạch chất lượng cao được khai thác từ dãy Apuan Anpơ xung quanh Carrara bắt đầu từ thời La Mã, một số mỏ đá được khai thác từ thời kỳ Phục Hưng. Nơi đây bảo tồn tốt các di sản kỹ thuật từ nhiều thời kỳ khác nhau liên quan đến đá cẩm thạch.
|-
! scope="row" | Transhumance: Con đường Hoàng gia của Du mục
|
| nhiều vị trí
| 2006
| ii, iii, x (hỗn hợp)
| Transhumance (chuyển gia súc lên núi chăn thả), một loại hình mục súc hay du mục, là sự di chuyển theo mùa của gia súc giữa các đồng cỏ cố định vào mùa hè và mùa đông. Ở Ý, tập tục này có nguồn gốc từ thời tiền La Mã và tiếp diễn cho tới ngày nay. Đường đi của những người chăn thả được kết nối thành một mạng lưới với các cơ sở hạ tầng hỗ trợ như quán rượu, khu bảo tồn và nhà máy dệt. Transhumance diễn ra tại Abruzzo (hình bên), Molise, Campania và Apulia. Các địa điểm khảo cổ Saepinum nằm dọc trên trục đường chính tại Molise.
|-
! scope="row" | Volterra: Thành phố Lịch sử và Cảnh quan Văn hóa
|
| Pisa
| 2006
| iv, v (văn hóa)
| Volterra là một thị trấn trên đỉnh đồi được định cư bởi người Etrusca và sau đó là người La Mã. Một nhà hát được xây trên sườn đồi mang phong cách La Mã. Vào thế kỷ 15, một pháo đài Phục Hưng được xây dựng dưới thời Lorenzo de' Medici. Ngày nay, thị trấn hầu như vẫn bảo tồn được nét đặc trưng thời Trung Cổ.
|-
! scope="row" | Thung lũng Aniene và Villa Gregoriana ở Tivoli
|
| Thành phố đô thị Roma Thủ đô
| 2006
| i, ii, iii, iv (văn hóa)
| Thung lũng Aniene là nguồn cung cấp nước quan trọng cho thành phố Roma. Vào thời kỳ Đế quốc La Mã, cầu dẫn nước đầu tiên được xây dựng bởi pháp quan Quintus Marcius Rex cùng với hai công trình khác vào thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên. Có rải rác nhiều ngôi đền La Mã trong thung lũng. Giáo hoàng Grêgôriô XVI đã ủy quyền xây dựng lại công viên Villa Gregoriana (trong hình) vào năm 1835, cùng với việc điều tiết lòng sông Aniene bị hư hại trong trận lũ lụt năm 1826.
|-
! scope="row" | Altopiano delle Murge
|
| Thành phố đô thị Bari
| 2006
| iii, vii, viii (hỗn hợp)
| Murge là một cao nguyên karst với thành phần chủ yếu là đá vôi Đại Trung sinh. Một số bằng chứng cho hiện tượng karst có thể kể đến là các hang động và hố sụt. Hàng nghìn dấu chân khủng long có niên đại 70triệu năm trước được tìm thấy ở mỏ đá De Lucia. Người đàn ông Altamura, bộ xương hoàn chỉnh của cá thể đực người Neanderthal bị mắc kẹt trong hang động Lamalunga khoảng 130.000 năm trước, được phát hiện vào năm 1993.
|-
! scope="row" | Hang động Karst ở Apulia thời tiền sử
|
| Lecce
| 2006
| i, ii, iii (văn hóa)
| Bán đảo Salento có thành phần đá vôi và có hiện tượng karst tại một số hang động. Hang Grotta Romanelli ở Castro và Grotta delle Veneri ở Parabita phát hiện thấy dấu vết có người ở thường xuyên trong thời kỳ Trung và Hậu kỳ Đá cũ. Công cụ mảnh, xương, bản khắc đá và tượng nhỏ được tìm thấy trong hang động. Grotta dei Cervi gần Otranto có dấu tích con người trong Thời kỳ đồ đá mới. Trong hình là bản chép của hình khắc đá từ hang động.
|-
! scope="row" | Cittadella Alessandria
|
| Alessandria
| 2006
| ii, iii, iv (văn hóa)
| Pháo đài công sự gần thành phố Alessandria được xây dựng vào năm 1713 trên nền một pháo đài cũ hơn bởi gia tộc nắm giữ khu vực khi đó là Savoia. Công trình được người Pháp mở rộng và củng cố thêm dưới thời Napoléon. Pháo đài cũng đóng vai trò quan trọng trong Chiến tranh giành độc lập Ý lần thứ hai vào năm 1859. Trong hình là tòa nhà kho vũ khí.
|-
! scope="row" style="background:D0E7FF;"| Khối núi Mont Blanc
|
| Thung lũng Aosta
| 2008
| vii, viii, ix, x (thiên nhiên)
| Mont Blanc, với độ cao , là đỉnh cao nhất dãy Anpơ. Sông băng trên khối núi là môi trường sống quan trọng của hệ thực vật và động vật núi. Di sản đề cử được chia sẻ với Pháp và Thụy Sĩ.
|-
! scope="row" | Cảnh quan văn hóa các khu định cư Benedictine Ý trung cổ
|
| nhiều vị trí
| 2016
| ii, v, vi (văn hóa)
| Có tám tu viện của Benedictines, một tu viện tôn giáo được thành lập bởi Thánh Benedict of Nursia vào thế kỷ thứ 6 nằm trong danh sách đề cử. Các tu viện là trung tâm văn hóa, học thuật và có ảnh hưởng rộng khắp châu Âu. Chúng nằm ngoài các trung tâm đô thị. Các nhà tu luôn lưu ý việc tạo dựng một cảnh quan văn hóa hòa hợp với thiên nhiên và bảo tồn môi trường. Trong hình là Monte Cassino.
|-
! scope="row" style="background:D0E7FF;"| Dãy Anpơ khu vực Địa Trung Hải
|
| Cuneo, Imperia
| 2017
| viii (thiên nhiên)
| Đề cử là di sản xuyên quốc gia chia sẻ với Pháp và Monaco, bao gồm các dãy Anpơ maritimes và Anpơ Ligurian. Khu vực được đánh giá là hấp dẫn xét từ góc độ địa chất, cung cấp ví dụ thực tế về một phạm vi không bị xói mòn hình thành cách đây 30 triệu năm trong kiến tạo sơn Anpơ dựa trên các khối đá có niên đại từ sự kiện Kiến tạo sơn Variscan 400 triệu năm trước. Địa hình tại đây có sự chênh lệch độ cao rất lớn chỉ trong phạm vi chưa đầy : từ độ cao (Monte Argentera) xuống độ sâu ở lưu vực Địa Trung Hải.
|-
! scope="row" | Cảnh quan văn hóa Civita di Bagnoregio
|
| Viterbo
| 2017
| iii, v (văn hóa)
| Civita di Bagnoregio là một thị trấn trên đỉnh đồi có lịch sử ít nhất kể từ thời văn minh Etrusca. Địa hình được tạo thành từ tuff (đá túp) và đất sét yếu dễ gây ra hiện tượng lở đất và xói mòn. Thị trấn thể hiện cuộc đấu tranh của người dân chống lại môi trường khắc nghiệt, đóng vai trò quan trọng trong công cuộc phát triển và nghiên cứu về quản lý sạt lở.
|-
! scope="row" | Via Francigena
|
| nhiều vị trí
| 2019
| ii, iv, vi (văn hóa)
| Via Francigena là một mạng lưới đường Trung Cổ được những người hành hương từ vùng đất Frank sử dụng trên đường đến Roma. Hành hương là một hoạt động quan trọng đối với sự trao đổi văn hóa giữa Ý và Bắc Âu. Cơ sở hạ tầng hỗ trợ cho lữ khách bao gồm các khu bảo tồn, nhà an dưỡng, tu viện, nhà thờ, trạm bưu điện và các tòa nhà dân dụng. Trong hình là một đoạn đường ở Thung lũng Aosta.
|-
! scope="row" | Nghệ thuật và kiến trúc thời tiền sử tại Sardinia. Domus de Janas.
|
| nhiều vị trí
| 2021
| ii, iii, vi (văn hóa)
| Đề cử này bao gồm các địa điểm của nền văn hóa Tiền Nuragic tại Sardinia. Chúng có niên đại từ Thời đại đồ đá mới đến Thời đại đồ đồng, từ thiên niên kỷ thứ 5 đến thiên niên kỷ thứ 3 trước Công nguyên. Di sản bao gồm các địa điểm cự thạch và hầm mộ, cụ thể hơn là menhir (bia đá), mộ đá, vòng đá, và buồng mộ. Các buồng sau đó được đặt tên là Domus de Janas, "Ngôi nhà của các nàng tiên", một số có những bức tường được trang trí bằng tranh. Trong hình là ngôi mộ ở Lotzorai.
|-
! scope="row" | Đa dạng sinh học biển Eocene trong Thung lũng Alpone
|
| Verona, Vicenza
| 2021
| viii (thiên nhiên)
| Lagerstätte xung quanh Verona đặc biệt giàu hóa thạch từ Đại dương Tethys trong Thế Eocen (từ 56 đến 34triệu năm trước). Hóa thạch từ hệ sinh thái nhiệt đới này bao gồm cá và động vật có vú biển, động vật biển không xương sống như thân mềm hai mảnh vỏ, chân bụng và giáp xác, cũng như cá sấu, rùa và chim. Các nghiên cứu về hóa thạch đã diễn ra ít nhất từ thế kỷ 16. Trong hình là một con cá từ Monte Bolca.
|-
! scope="row" | Nhà hát lịch sử vùng Marche
|
| nhiều vị trí
| 2021
| ii, iv, vi (văn hóa)
| Đề cử bao gồm 61 nhà hát ở khu vực Marche. Các công trình được xây dựng trong khoảng từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 19 và thường nằm ở các thị trấn nhỏ, đôi khi trong các tòa nhà thị chính hoặc trang viên. Thiết kế của nhà hát thay đổi qua nhiều thế kỷ. Chúng được mở cửa cho mọi tầng lớp xã hội, đồng thời cũng là thư viện bảo tồn các văn bản và bản nhạc với số lượng phong phú. Trong hình là Teatro dell'Aquila ở Fermo.
|-
! scope="row" | Di tích Nuragic tại Sardinia
|
| nhiều vị trí
| 2021
| ii, iv, v (văn hóa)
| Đề cử bao gồm 31 địa điểm thuộc văn minh Nuragic của Sardinia từ thiên niên kỷ thứ 2 trước Công nguyên. Đặc điểm đặc trưng của nền văn minh này là nuraghe, một loại cấu trúc cự thạch phòng thủ. Ngoài nuraghe, các địa điểm còn bao gồm tàn tích của các đền thờ, thánh địa và khu định cư. Su Nuraxi đã được công nhận là Di sản Thế giới. Trong hình nuraghe Majori.
|-
! scope="row" | Hệ thống Ville-fattoria tại Chianti Classico
|
| Firenze, Siena
| 2023
| ii, iv, v (văn hóa)
| Cảnh quan văn hóa giữa các tỉnh Florence và Siena được phát triển vào thế kỷ 16, sau khi Siena chịu ảnh hưởng của Nhà Medici. Khu vực được quy hoạch dựa trên hệ thống Villa-fattoria, trong đó tập trung quản lý và hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp. Địa hình đồi núi đặc biệt thích hợp cho việc sản xuất rượu vang Chianti (trong hình là các vườn nho tại Gaiole in Chianti).
|-
! scope="row"|Bằng chứng về văn hóa Italo-Hy Lạp giữa thời kỳ đầu và cuối thời Trung cổ
|
|Calabria
|2023
|ii, iii, vi (văn hóa)
| Đề cử bao gồm các địa điểm minh chứng cho văn hóa Hy Lạp-Byzantine ở miền nam nước Ý: thành phố Gerace, Nhà rửa tội Santa Severina, Nhà nguyện San Marco ở Rossano Calabro, Cattolica di Stilo, và San Giovanni Theristis ở Bivongi (hình).
|-
! scope="row" style="background:D0E7FF;" |Xưởng giấy Châu Âu (thời kì làm giấy thủ công)
|
|Toscana
|2024
|ii, iii, iv (văn hóa)
| Đề cử xuyên quốc gia này bao gồm sáu xưởng sản xuất giấy từ thế kỷ 16-18 cho thấy tầm quan trọng của việc sản xuất giấy tại Châu Âu. Xưởng giấy Pescia là địa điểm tại Ý được đề cử.
|-
|}

Xem thêm
Du lịch Ý

Tham khảo

Liên kết ngoài