Nicôla Huỳnh Văn Nghi

|tựu nhiệm =
|hết nhiệm =
|tiền nhiệm = Tiên khởi
|kế nhiệm =

|chức vụ 2 = Giám mục chính tòa Giáo phận Phan Thiết
|giáo tỉnh 2= Giáo tỉnh Sài Gòn
|đô thành 2=
|tổng giáo phận 2=
|giáo phận 2=
|tòa 2= Giáo phận Phan Thiết
|bổ nhiệm 2=
|tựu nhiệm 2=
|hết nhiệm 2=
|tiền nhiệm 2= Phaolô Nguyễn Văn Hòa
|kế nhiệm 2= Phaolô Nguyễn Thanh Hoan

|chức vụ 3= Giám quản Tông Tòa Giáo phận Phan Thiết
|giáo tỉnh 3= Giáo tỉnh Sài Gòn
|đô thành 3=
|tổng giáo phận 3=
|giáo phận 3= Giáo phận Phan Thiết
|tòa 3= Hiệu tòa Selsea
|bổ nhiệm 3=
|tựu nhiệm 3=
|hết nhiệm 3=
|tiền nhiệm 3= Tiên khởi
|kế nhiệm 3= Tôma Nguyễn Văn Trâm

|chức vụ 4= Giám mục Phụ tá Tổng giáo phận Sài Gòn
|giáo tỉnh 4= Giáo tỉnh Sài Gòn
|đô thành 4=
|tổng giáo phận 4= Tổng giáo phận Sài Gòn
|giáo phận 4=
|tòa 4= Hiệu tòa Selsea
|bổ nhiệm 4=
|tựu nhiệm 4=
|hết nhiệm 4=
|tiền nhiệm 4= Phanxicô Xaviê Trần Thanh Khâm
|kế nhiệm 4= Luy Phạm Văn Nẫm

|đối kháng =
|các chức khác = Giám mục Hiệu tòa Selsea (1974–1979)

|thụ phong =
|tấn phong =
|thăng hồng y =
|cấp bậc =

|tên khai sinh = Huỳnh Văn Nghi
|ngày sinh = Ngày
|nơi sinh = Quận Nhì, Sài Gòn
|ngày mất = Ngày
|nơi mất =
|nơi an táng = Nhà thờ chính tòa Phan Thiết
|quốc tịch = Việt Nam
|tôn giáo =
|nơi sinh trưởng =
|cha mẹ = Huỳnh Văn Độ (Cha) Anna Nguyễn Thị Nên (Mẹ)
|người phối ngẫu =
|con cái =
|nghề nghiệp =
|các chức trước =
|giáo dục = Tiến sĩ Thần học
|học trường = Tiểu chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn (1939–1945) Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn (1947–1950) Đại chủng viện Issy les Moulineaux (Pháp) (1950–1953)
|khẩu hiệu = "Thiên Chúa là Tình yêu"
|chữ ký =
|phù hiệu =

|lễ kính =
|tôn kính =
|thánh hiệu =
|chân phước ngày =
|chân phước tại =
|chân phước bởi =
|phong thánh ngày=
|phong thánh tại =
|phong thánh bởi =
|biểu trưng =
|quan thầy của =
|đền chính =
|ngày bãi bỏ =
}}

Nicôla Huỳnh Văn Nghi (1927–2015) là một Giám mục Công giáo người Việt, từng giữ chức giám mục chính tòa Phan Thiết và Giám mục phụ tá Tổng giáo phận Sài Gòn. Ông cũng từng đảm nhận vai trò Giám quản Tông Tòa Giáo phận Phan Thiết và Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Trong Hội đồng Giám mục Việt Nam, ông từng là Phó Tổng thư ký, đặc trách Giáo tỉnh Sài Gòn nhiệm kỳ IV và V (1989–1995), Phó Chủ tịch I trong hai nhiệm kỳ VI và VII (1995–2001) và Thủ quỹ trong nhiệm kỳ nhiệm kỳ VII (1998–2001). Cậu nhận Bí tích Rửa Tội Công giáo sau đó vào ngày 15 tháng 5 cùng năm tại nhà thờ Cầu Kho. Cha ông là một công nhân đường sắt, có mười hai người con, cậu Huỳnh Văn Nghi là người con thứ bảy. Song thân là ông Phêrô Huỳnh Văn Độ (1893–1979), quê ở Tân Thới Nhì, huyện Hóc Môn (nay là phường Tân Thới Nhì) và bà Anna Nguyễn Thị Nên (1898–1976), quê tại Tân Quy Đông (nay là phường Tân Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh).

Ngày 10 tháng 8 năm 1939, gia đình cho cậu bé Huỳnh Văn Nghi theo học tại Tiểu chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Tin cậu bé Nghi được cho đi tu khiến nhiều người bất ngờ.

Song song với các trách vụ trên, từ năm 1967, linh mục Huỳnh Văn Nghi còn đảm nhận vai trò giám đốc Caritas Sài Gòn, hỗ trợ cho nhiều hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là các trẻ em. Ông cũng được ghi nhận với tư cách một linh mục đã tham gia vào công tác đào tạo chủng sinh tại chủng viện. Linh mục Huỳnh Văn Nghi chứng minh được khả năng của mình trong giai đoạn là chính xứ Tân Định, một nhà thờ lớn nằm tại trung tâm Sài Gòn. Ngày 14 tháng 3 năm 1972, ông được Bộ Xã hội Việt Nam Cộng hòa trao Xã hội Bội tinh đệ nhất đẳng.

Giám mục
Giám mục phụ tá Tổng giáo phận Sài Gòn
Ngày 1 tháng 7 năm 1974, Giáo hoàng Phaolô VI bổ nhiệm linh mục Nicôla Huỳnh Văn Nghi làm Giám mục phụ tá Tổng giáo phận Sài Gòn, hiệu tòa Selsea. Ngày 11 tháng 8 năm 1974, lễ tấn phong Giám mục cho vị giám mục Tân cử do Hồng y Agnelo Rossi - Tổng trưởng Thánh bộ Truyền bá Phúc Âm (giáo triều Rôma) làm chủ phong tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn. Trong hàng ngũ giám mục Công giáo tại Việt Nam, ông là giám mục thứ 36, theo tiêu chí ngày tấn phong giám mục.

Giám quản, Giám mục Phan Thiết
Tòa Thánh quyết định thiết lập tân Giáo phận Phan Thiết vào ngày 30 tháng 1 năm 1975, tách từ Giáo phận Nha Trang, trực thuộc Giáo tỉnh Sài Gòn. Thông tin này chính thức được công bố ngày 15 tháng 2 và Tòa Thánh đã đưa ra lý do phân tách là vì Giáo phận Nha Trang có địa bàn rộng lớn và sự khác biệt giữa các sắc dân thuộc giáo phận [cũ]. Tòa Thánh bổ nhiệm Linh mục Phaolô Nguyễn Văn Hòa làm Giám mục Tiên khởi của giáo phận này.

Tờ Quan sát viên Rôma ngày 18 tháng 3 xác nhận hai giám mục Phêrô Nguyễn Huy Mai và Phaolô Nguyễn Văn Hòa không rõ tung tích. Ngày 19 tháng 3 năm 1975, Tòa Thánh bổ nhiệm Giám mục Huỳnh Văn Nghi kiêm nhiệm thêm vai trò Giám quản Tông Tòa Giáo phận Phan Thiết. Giám mục Nguyễn Văn Hòa không thể đến Phan Thiết, trong tình cảnh giao thời đầy hoang mang. Ngày 24 tháng 4, Giám mục Tiên khởi Phan Thiết, Nguyễn Văn Hòa được điều chuyển giữ chức Giám mục Giáo phận Nha Trang, sau khi giám mục giáo phận này là Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận được thăng Tổng giám mục phó Sài Gòn.

Ngày từ ngày 17 tháng 4 năm 1975, một phái đoàn gồm một số người từ Tổng giáo phận Sài Gòn, gồm Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình, Giám mục Huỳnh Văn Nghi lên chuyến bay cuối cùng đến Phan Thiết trong hoàn cảnh chiến sự căng thẳng. Đoàn đến sân bay Bình Tú, Phan Thiết vào 9 giờ 30 phút sáng. Nghi thức nhậm chức giám quản diễn ra sau đó hai giờ đồng hồ tại Nhà thờ chính tòa Phan Thiết, trong buổi nghi thức Chầu Thánh Thể. Hiện diện tại Phan Thiết gồm có 15 linh mục và 50 giáo dân giáo xứ chính tòa.

Đến ngày 6 tháng 12 năm 1979, Tòa Thánh bổ nhiệm Giám mục Giám quản Huỳnh Văn Nghi làm Giám mục chính tòa của Giáo phận Phan Thiết. Vì giám mục Hòa thực tế chưa đặt chân đến đây nên một số tài liệu ghi nhận Giám mục Nghi là giám mục chính tòa tiên khởi của Giáo phận Phan Thiết.

Dịp mừng kỷ niệm 25 năm giám mục của Giám mục Huỳnh Văn Nghi xảy ra lũ lụt lớn, khiến hàng ngàn người trong địa bàn Giáo phận Phan Thiết bị mất nhà cửa, hàng chục người thiệt mạng. Trước khi cử hành lễ kỷ niệm, ngày 9 và 10 tháng 8 năm 1999, đoàn giám mục và linh mục đã đi thăm các khu vực bị thiệt hại nặng nề bởi việc mưa lũ. Linh mục người Nhật Isamu Ando, khách mời dịp lễ này cùng đi và kêu gọi Quỹ Từ thiện công giáo Caristas Quốc tế ủng hộ 895.000 USD. Nhằm hỗ trợ các nạn nhân, giám mục Huỳnh Văn Nghi ra lời kêu gọi hỗ trợ các gia đình mất nhà cửa làm lại nhà, cung cấp lúa giống cho nông dân. Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã viết thư chúc mừng, trong thư ghi nhận rằng các dự tính của Giám mục Nghi đã giúp tăng số lượng giáo dân và những người theo đuổi việc tu trì. Giáo hoàng ghi nhận rằng Giám mục Nghi đã góp phần tăng trưởng nhiều cơ sở và cơ cấu, tổ chức cũng như việc truyền giáo được đẩy mạnh.

Tính đến năm 2003, dưới thời kỳ quản lý của Giám mục Huỳnh Văn Nghi, số giáo dân tăng từ 68.000 người lên 145.000 người, 45 nhà thờ, nhà nguyện được xây dựng hoặc tu sửa, cùng các cơ sở vật chất khác để sinh hoạt tôn giáo. Con số 58 linh mục đã lên 71 và 100 đại chủng sinh và các tu sinh. Giám mục Huỳnh Văn Nghi đã hoàn thiệt cơ cấu mục vụ ở cả hai cấp: giáo xứ và giáo phận, cùng phục hồi việc sinh hoạt tôn giáo cho các đoàn thể Công giáo trong giáo phận. Để quản lý giáo phận, ông đã cho phổ biến nhiều thư mục vụ, hỗ trợ cho các dòng tu và sinh hoạt liên tu sĩ.

Sau đó, cuộc gặp từ ngày 1 đến ngày 7 tháng 2 năm 1993, phái đoàn Toà Thánh đưa ra giải pháp toàn bộ mới, trong đó bớt đi đề nghị đầu tiên so với năm 1992, vẫn giữ nguyên 2 đề nghị sau về các giám mục Huỳnh Văn Nghi và Nguyễn Văn Thuận. Nhưng chính phủ chỉ đồng ý đề nghị về phần Giám mục Nghi mà không chấp nhận Giám mục Thuận ra Hà Nội, vì là một giải pháp toàn bộ, Toà Thánh không bổ nhiệm Giám mục Nghi làm Tổng giám mục Phó như đã định. Tổng giám mục Celli được cho là cố gắng linh động nhằm chọn được các giám mục kế vị ở Hà Nội để kế vị Hồng y Tổng giám mục Giuse Maria Trịnh Văn Căn cũng như ở Sài Gòn để kế vị Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình.

]]
Năm 1993, Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình ngã bệnh không thể điều hành Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh (đã đổi tên từ Tổng giáo phận Sài Gòn). Vào thời điểm đó, tổng giám mục phó của tổng giáo phận này là Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận lại bị cản tòa, không được phép trở lại Việt Nam vì lý do chính trị nên không thực hiện được quyền kế vị chức tổng giám mục. Vì thế, ngày 8 tháng 8 năm 1993, Tòa Thánh bổ nhiệm Giám mục Nicôla Nghi giữ kiêm thêm chức Giám quản Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh đồng thời tiếp tục làm Giám mục chính tòa Phan Thiết theo quyết định số 3677/93 của Tòa Thánh. Tổng Giám mục Phaolô Bình lúc này bàn giao mọi việc điều hành Tổng giáo phận cho Giám mục Nicôla Huỳnh Văn Nghi, nhưng vẫn giữ quyền tổng giám mục.

Phản ứng trước sự việc này, ngày 15 tháng 9 năm 1993, Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh cho đọc toàn văn thông báo phản đối Giám mục Nicôla Huỳnh Văn Nghi hoạt động tôn giáo trên cương vị Giám quản Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 1995, Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình qua đời, Giám mục Nicôla Huỳnh Văn Nghi nhận quyền điều hành Tổng giáo phận trên cương vị Giám quản Tông Tòa Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian 3 năm trống tòa cho đến khi Tòa Thánh bổ nhiệm tân Tổng giám mục là Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn vào ngày 9 tháng 3 năm 1998. Ngày 27 tháng 1 năm 2000, Giám mục Huỳnh Văn Nghi được bổ nhiệm làm thành viên Hội Đồng Tòa Thánh Cor Unum Đồng Tâm, với nhiệm kỳ 5 năm.

Giai đoạn cuối thời giám mục, qua đời

Ngày 14 tháng 7 năm 2001, Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Phaolô Nguyễn Thanh Hoan làm giám mục phó giáo phận Phan Thiết. Giám mục Huỳnh Văn Nghi chính là chủ phong cho tân giám mục Hoan trong lễ tấn phong giám mục được cử hành ngày 11 tháng 8 năm 2001.

Ngày 29 tháng 6 năm 2003, dịp kỉ niệm kim khánh (50 năm) linh mục của mình, Giám mục Huỳnh Văn Nghi nhận được rất nhiều điện thư chúc mừng, của giáo hoàng, Hồng y Tổng trưởng, Giám mục Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam Phaolô Nguyễn Văn Hòa,... Gần một năm sau đó, ông cũng tổ chức kỉ niệm 30 năm Giám mục của mình, và như dịp kỉ niệm năm trước, ông cũng nhận được rất nhiều điện thư chúc mừng. Ngày 1 tháng 4 năm 2005, Văn phòng Báo chí Tòa Thánh loan tin Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã chấp nhận đơn từ nhiệm của Giám mục Huỳnh Văn Nghi vào ngày 4 tháng 3 năm 2005. Giám mục phó Phaolô Nguyễn Thanh Hoan chính thức kế nhiệm. Quyết định chấp thuận đơn từ nhiệm của Giám mục Nghi là một trong các quyết định của giáo hoàng trước khi ông qua đời. Bốn ngày sau đó, Giám mục Nguyễn Thanh Hoan chính thức nhậm chức, Giám mục Nghi hưu dưỡng tại Tòa Giám mục Phan Thiết. Ngày 11 tháng 5, tại Nhà thờ chính tòa Giáo phận Phan Thiết, lễ an táng Giám mục Nicôla Huỳnh Văn Nghi, được cử hành lúc 9 giờ sáng do Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, Tổng Giám mục Tổng giáo phận Hà Nội chủ tế. Đồng tế với Hồng y Nhơn còn có 21 Giám mục của cả ba giáo tỉnh và gần 300 linh mục, tu sĩ nam nữ, người thân và hàng nghìn giáo dân. Sau khi Giám mục Nghi qua đời, số lượng giám mục Công giáo tại Việt Nam còn sống là 42 giám mục, gồm 30 vị đương nhiệm, ngoài bốn giám mục gốc Việt tại nước ngoài.

Thi hài cố giám mục Huỳnh Văn Nghi được an táng tại Nhà thờ chính tòa Phan Thiết, cùng với một trong những người kế vị ông, Giám mục Giuse Vũ Duy Thống.

Ghi nhận
Viết trong Hồi ký, linh mục Roco Nguyễn Tự Do, Dòng Chúa Cứu Thế đưa ra nhận định về giám mục Huỳnh Văn Nghi:

Tông truyền
Giám mục Nicôla Huỳnh Văn Nghi được tấn phong giám mục năm 1974, dưới thời Giáo hoàng Phaolô VI, bởi:
Giám mục Chủ phong: Hồng y Agnelo Rossi, Tổng trưởng Thánh bộ Loan báo Phúc Âm cho các Dân tộc.
Hai giám mục Phụ phong: Phaolô Nguyễn Văn Bình, Tổng giám mục Tổng giáo phận Sài Gòn và Philípphê Nguyễn Kim Điền, Tổng giám mục Tổng giáo phận Huế.

Giám mục Nicôla Huỳnh Văn Nghi là giám mục Chủ phong cho giám mục:
Năm 2001, giám mục Phaolô Nguyễn Thanh Hoan, cố giám mục chính tòa Giáo phận Phan Thiết

Dưới đây là sơ đồ tính Tông truyền từ giám mục Việt Nam đầu tiên được giám mục ngoại quốc chủ phong cho đến đời Giám mục Nicôla Huỳnh Văn Nghi.

|PP1=)|boxstyle_PP2=border: 2px solid purple;|PP2=}}

}}

Giám mục Nicôla Huỳnh Văn Nghi là Giám mục Phụ phong cho các giám mục:
Năm 1991, giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, hiện đang là Hồng y, Nguyên Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Hà Nội.
Năm 1992, giám mục Tôma Nguyễn Văn Trâm, nguyên Giám quản Tông Tòa Giáo phận Phan Thiết, nguyên giám mục chính tòa Giáo phận Bà Rịa.

Tóm tắt chức vụ

Ghi chú

Chú thích

Thư mục









Đọc thêm
Kỷ Yếu 25 Năm Giáo phận Phan Thiết. Tác giả: Linh mục Giuse Trần Đức Dậu (phần tiểu sử)
Thánh lễ an táng Đức cha Nicôla Huỳnh Văn Nghi, Giáo phận Phan Thiết, via Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.