undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Pháp điển München

Pháp điển München (tiếng Hungary: Müncheni-kódex) là một phần của bản dịch Kinh Thánh sang tiếng Hungary lâu đời nhất từng được biết có tên thông dụng là Thánh thư Hussite (Huszita biblia).

Lịch sử
Tập Pháp điển München được viết tại thành Tatros (nay là đô thị Târgu Trotuș thuộc România) năm 1466 và này được bảo quản tại Thư viện Bang Bayern. Trứ tác này lưu lại bản dịch Hung ngữ những lời rời rạc của Phúc Âm và có thể đã gây ảnh hưởng nhất định cho phong trào của Jan Hus.

Xem thêm
Jan Hus
Hussite
Tin Lành

Tham khảo

Liên kết ngoài

MÜNCHENI-KÓDEX | Magyar Nyelvemlékek
Müncheni-kódex – Magyar katolikus lexikon
Müncheni-kódex - Lexikon:: - Kislexikon
Müncheni Kódex, Budapest, Európa Könyvkiadó, 1985.
MEK.oszk
Döbrentei Gábor: Régi magyar nyelvemlékek : Tatrosi másolat 1466-tól. Vegyes tárgyu régi magyar iratok, 1540-1600. Magyar Királyi Egyetem, Buda. 1842
Lữ Lương Vĩ

| birth_date =
| ancestry = Liêm Giang, Trạm Giang, Quảng Đông, Trung Quốc
| birth_place = Chợ Lớn,
| occupation = Diễn viên, thương nhân
| instrument =
| yearsactive = 1977 đến nay
| parents = Lữ Bỉnh Vinh (cha)
| spouse = Châu Hải My (1988-1989)Quảng Mỹ Vân (1996-1997)Dương Tiểu Quyên (2001 đến nay)
| children = Lữ Thiện Dương (Ryan呂善揚)
}}
Lữ Lương Vĩ (tiếng Hán: 呂良偉, tiếng Anh: Ray Lui) là một nam diễn viên Hồng Kông.

Tiểu sử
Lữ Lương Vỹ sinh ngày 22 tháng 12 năm 1956 tại Chợ Lớn, có cha là một tiểu thương đã di cư sang Quảng Đông sau khi quân Nhật chiếm đóng Đông Dương. Mãi đến năm 1980, danh vọng của Lữ mới vụt sáng khi anh được giao vai thứ trong phim Bến Thượng Hải để từ đó mau chóng chiếm các vai kép độc trong phim truyền hình TVB suốt thập niên 1980.

Năm 1989, Lữ Lương Vĩ mãn hợp đồng tại TVB và tìm cách làm mới kỹ năng diễn xuất trong việc thử các vai trong phim truyền hình Hoa lục. Tuy nhiên may mắn không mỉm cười với anh thêm lần nào nữa, Lữ Lương Vĩ không phải cái tên được săn đón tại Trung Quốc giữa rừng minh tinh Hương Cảng thế hệ vàng. Mãi đến năm 2009, Lữ mới tái xuất màn ảnh nhỏ Hương Cảng trong loạt phim TVB Phú quý môn. Ngày nay, Lữ Lương Vĩ quan tâm nhiều đến việc kinh doanh và chỉ chọn tham gia số ít phim được xếp hạng bom tấn.

Sự nghiệp

Điện ảnh

Truyền hình

Tham khảo

The Bund
Ray Lui at the Hong Kong Movie DataBase
Ray Lui
Thali(I) bromide

| ChemSpider = 56428
| InChI = 1/BrH.Tl/h1H;/q;+1/p-1
| InChIKey = PGAPATLGJSQQBU-REWHXWOFAZ
| SMILES = Br[Tl]
| StdInChI_Ref =
| StdInChI = 1S/BrH.Tl/h1H;/q;+1/p-1
| StdInChIKey_Ref =
| StdInChIKey = PGAPATLGJSQQBU-UHFFFAOYSA-M
| CASNo = 7789-40-4
| CASNo_Ref =
| PubChem = 62677
| EINECS = 232-163-0}}
| Section2 =
| Section3 =
| Section4 = }}
Thali(I) bromide là một hợp chất vô cơ có thành phần gồm hai nguyên tố thali và brom, với công thức hóa học TlBr. Hợp chất này được sử dụng trong các máy dò nhiệt độ trong phòng của tia X, tia gamma và ánh sáng xanh, cũng như trong quang hồng ngoại gần.

Cấu trúc tinh thể
Cấu trúc tinh thể của hợp chất này thuộc loại khối tương tự như hợp chất CsCl ở nhiệt độ phòng, nhưng nó sẽ trở về dạng cấu trúc hệ thoi của thali(I) iodide khi làm lạnh, cũng cần chú ý nhiệt độ chuyển tiếp có thể bị ảnh hưởng bởi các tạp chất. Các màng mỏng có độ dày tính bằng nanomet hợp chất TlBr được đặt trên các chất nền LiF, NaCl hoặc KBr tạo nên cấu trúc đá.

Độc tính
Nguyên tố thali là một nguyên tố có tính độc cực mạnh và là một chất độc tích lũy có thể hấp thụ được qua da. Tác hại cấp tính và mãn tính của việc ăn các hợp chất của thali là mệt mỏi, đau chân tay, viêm thần kinh ngoại vi, đau khớp, rụng tóc, tiêu chảy, nôn và tổn thương hệ thần kinh trung ương, gan và thận.

Hợp chất khác
TlBr còn tạo một số hợp chất với CS(NH2)2, như TlBr·2CS(NH2)2 hay TlBr·3CS(NH2)2 đều là tinh thể trắng. Chúng lần lượt nóng chảy ở và .

Tham khảo
Vùng đáy nước

Vùng đáy nước là vùng sinh thái ở tầng thấp nhất của một vùng nước ví dụ như đại dương hoặc hồ, bao gồm cả bề mặt trầm tích và một số lớp dưới bề mặt. Các sinh vật sống trong vùng này được gọi là sinh vật đáy, ví dụ như cộng đồng sinh vật không xương sống ở vùng đáy, bao gồm các loài giáp xác và giun nhiều tơ. Các sinh vật thường sống trong một mối quan hệ gần gũi với mặt nền ở đáy và nhiều loài thì gắn bó vĩnh viễn với mặt đáy. Lớp bề mặt của phần đất làm viền cho vùng nước đó, lớp ranh giới đáy, là một phần trọn vẹn của vùng đáy nước, vì nó ảnh hưởng lớn tới hoạt động sinh học diễn ra ở đây. Những ví dụ về lớp đất tiếp xúc bao gồm lớp cát đáy, vỉa đá, san hô, và bùn.

Sinh vật

Sinh vật đáy là những sinh vật sống ở vùng nước đáy, và khác với những sinh vật ở nơi khác trong cột nước. Nhiều loài đã thích nghi với việc sống trên mặt nền. Ở trong sinh cảnh của chúng chúng có thể được coi là loài thống trị, nhưng chúng thường là nguồn con mồi cho các loài thuộc họ Cá mập mắt trắng ví dụ như cá mập chanh. Nhiều sinh vật thích nghi với áp lực ở vùng nước sâu không thể sinh tồn ở vùng phía trên của cột nước. Sự khác biệt về áp lực có thể rất là quan trọng (xấp xỉ một atmốtphe mỗi 10 mét độ sâu dưới nước).

Xem thêm
Cá tầng đáy
Vùng gian triều
Cận duyên

Tham khảo

Liên kết ngoài

Data Archive for Seabed Species and Habitats from the UK Marine Data Archive Centre
Thể loại:Tỉnh thành Việt Nam

Tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương là đơn vị hành chính cấp cao nhất của Việt Nam. Việt Nam hiện có 28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc trung ương, gọi chung là 34 tỉnh thành.
Seshat

Seshat (Safkhet, Sesat, Seshet, Sesheta hay Seshata), là một nữ thần của trí tuệ và văn tự trong thần thoại Ai Cập cổ đại. Đôi khi bà được coi là hiện thân của thần Thoth, và là vợ ông. Họ có một người con trai tên Hornub, nghĩa là "Hornub vàng", đôi khi bà được coi là hiện thân của Isis.

Bà được miêu tả là một người phụ nữ mặc áo da báo, đội trên đầu một cây cọ với hai cái sừng úp ngược. Tới nay người ta vẫn không rõ biểu tượng đó nghĩa là gì.

Thần thoại
Seshat được coi là người ghi chép của Pharaoh. Bà ghi tất cả những chiến công, thành tựu, bao gồm cả những tù binh hay chiến lợi phẩm của một vị vua trên một thân cây cọ.

Bà còn được biết đến với tên gọi "Người đàn bà của văn tự" vì đã chăm sóc Thư viện của các vị thần và bảo vệ toàn bộ văn tự trên thế giới. Theo thần thoại, Seshat là người sáng tạo nên chữ viết và con số, và Thoth chồng bà đã dạy cho mọi người biết cách viết và đọc.

Trong chuỗi nghi lễ xây dựng các đền thờ của người Ai Cập cổ đại, việc đầu tiên là dùng dây thừng nhỏ đo kích thước công trình và căn chỉnh hướng ngôi đền theo tinh tú hoặc la bàn, gọi là lễ "căng dây". Buổi lễ liên kết chặt chẽ với Seshat, vì vậy bà được coi là vị thần kiến trúc, xây dựng và thiên văn học. Trong các văn tự cổ, Nephthys được gọi là "Nữ thần của ngôi nhà" thì Seshat là "Điều đầu tiên của việc xây dựng", thông qua lễ động thổ trước khi xây nhà.

Thờ cúng
Cho đến nay, không có đền thờ nào dành riêng cho nữ thần. Tuy nhiên, bà đã được khắc họa trên một số ngôi đền. Ở triều đại thứ 4, một vị hoàng tử tên Wep-em-nefret đã tự nhận mình là "Người trông coi việc ghi chép của Hoàng gia" và là "Thầy tư tế của Seshat". Về sau, bà dần bị thay thế bởi thần Thoth.

Tham khảo

không|nhỏ|Nữ thần Seshat khắc trên ngai của vua Ramesses II|Rameses II, đặt trong đền thờ ở [[Luxor.]]
Thomas Alden Bass

Thomas Alden Bass (sinh ngày 9 tháng 3 năm 1951) là một nhà văn và giáo sư người Mỹ chuyên ngành văn học và lịch sử.

Tiểu sử
Bass tốt nghiệp bằng A.B. từ Đại học Chicago năm 1973 và nhận bằng Tiến sĩ môn Lịch sử Ý thức của Đại học California Santa Cruz vào năm 1980. Ông nhận được học bổng của Quỹ Khoa học xã hội và nhân văn New York, Trung tâm Blue Mountain, Ban Quản trị Đại học California, và Quỹ bảo trợ Ford. Từng giảng dạy văn học và lịch sử tại Viện Đại học Hamilton và Đại học California và là cựu giám đốc của Hamilton trong Chương trình "Truyền thông trong Thời đại Số" của Thành phố New York. Năm 2011 ông nhận dạy một lớp Khoa học Po Paris về "Kinh tế Chính trị trong Truyền thông."

Hiện tại, Bass đang là giáo sư khoa Anh văn và Báo chí tại Đại học ở Albany, Đại học Tiểu bang New York.

Bass từng xuất hiện trên các kênh Good Morning America, CNN, NPR, BBC và những cuộc gặp mặt khác để quảng bá cho sách của mình. Ông là tác giả của nhiều bài viết được đăng trên tờ Wired, The New York Times, The New Yorker, Smithsonian, Discover, và các tạp chí khác.

Bass hiện đang sống ở Thành phố New York và Paris với vợ và ba đứa con.

Ấn phẩm
Tác phẩm của ông nhan đề The Eudaemonic Pie xuất bản năm 1985 được cho là đã thúc đẩy việc thông qua đạo luật Nevada cấm dùng các thiết bị giành lợi thế tại các trò đánh bạc.

Trong lời nói đầu của cuốn Camping with the Prince, Bass nói rằng ông từng trải nghiệm bảy chuyến thám hiểm khoa học vào châu Phi từ năm 1985 đến năm 1987. Quyển sách này tập trung vào các quan điểm châu Phi cho đến tình hình châu Phi. Nó nhấn mạnh sự lộn xộn của châu Phi, trông phức tạp hơn và linh hoạt hơn so với những gì thường được giả định bởi những người nhìn lục địa này từ bên ngoài. Trong số các nhà khoa học châu Phi được giới thiệu cho độc giả của cuốn sách này gồm có: Oyewale Tomori và Thomas Odhiambo. Thomas Bass cũng đề cập trong phần đề tựa rằng hồi còn thiếu niên, ông đã đi dọc theo bờ biển phía đông của châu Phi, xuống Congo và lên Tây Phi.

Tác phẩm xuất bản
The Eudaemonic Pie (Houghton Mifflin, 1985; Vintage, 1986; Penguin 1991).
Camping with the Prince and Other Tales of Science in Africa (Houghton Mifflin, 1990; Penguin 1991; Moyer Bell, 1997)
Reinventing the Future (Addison-Wesley, 1994, 1995)
Vietnamerica: The War Comes Home (Soho, 1996, 1997)
The Predictors (Holt / Viking-Penguin, 1999)
The Spy Who Loved Us (Public Affairs, 2009)
:Điệp Viên Z.21, Đỗ Tuấn Kiệt dịch, NXB Hồng Đức, 2014.

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang chủ chính thức
Di chỉ khảo cổ

ở Nga]]
Di chỉ khảo cổ hay địa điểm khảo cổ học, đôi khi nói rút gọn là di chỉ, là địa điểm (hoặc một nhóm các địa điểm thực tế), trong đó các bằng chứng về hoạt động trong quá khứ được bảo tồn (tàn tích, di chỉ thời tiền sử hoặc có lịch sử hoặc hiện đại) và đã và đang được hoặc có thể được điều tra bằng cách sử dụng phương pháp khảo cổ học và đại diện cho một phần hồ sơ khảo cổ. Các di chỉ có phạm vi từ khu vực có ít hoặc không có di vật có thể nhìn thấy trên mặt đất, tới các tòa nhà và các công trình khác vẫn đang được sử dụng.

Tập tin:Monte Albán archeological site, Oaxaca.jpg|Monte Albán, di chỉ Zapotec ở Oaxaca, Mexico
Tập tin:poj site1.jpg|Cánh đồng Chum ở Lào, di chỉ 1
Tập tin:poj site3.jpg|Cánh đồng Chum ở Lào, di chỉ 3

Tham khảo

Xem thêm
Đạo đức khảo cổ học (Archaeological ethics)
Hiệp ước Valletta (Valletta Treaty)

Liên kết ngoài

The Archaeological Conservation Group of Icon, the Institute of Conservation (UK Professional body)
Tambomachay Archaeological Site (360° view) – Cusco Peru
Archaeological site of Polé, Mexico, nowadays known as Xcaret
Chuột trụi lông

Chuột trụi lông (Nude mouse) là một con chuột thí nghiệm từ một chủng có đột biến di truyền gây ra loại gen thymus xấu đi hoặc thiếu vắng, kết quả là hệ thống miễn dịch bị ức chế do số lượng tế bào T bị giảm đáng kể. Kiểu hình hoặc xuất hiện bên ngoài chính của con chuột là một cơ thể trần trụi thiếu lông cho nó nickname "khỏa thân" (Nude). Cơ sở di truyền của đột biến chuột trụi lông là sự phá vỡ gen FOXN1.
Tổng quan
Chuột trụi lông có giá trị để nghiên cứu vì nó có thể nhận được nhiều loại mô khác nhau và ghép tạng, vì nó không gắn kết phản ứng bài xích. Những ghép phế nang này thường được sử dụng trong nghiên cứu để kiểm tra các phương pháp mới về hình ảnh và điều trị các khối u. Danh pháp cho con chuột trụi lông đã thay đổi nhiều lần kể từ khi phát hiện ra chúng. Ban đầu chúng được mô tả là nu và điều này đã được cập nhật cho Hfh11nu khi gen đột biến được xác định là một đột biến trong gen homolog 11 HNF-3. Sau đó, vào năm 2000 gen chịu trách nhiệm cho sự đột biến này được xác định là một thành viên của họ gen Fox và danh mục được cập nhật cho Foxn1nu.

Những con chuột trụi lông có đột biến tự nhiên trong gen FOXN1. Di truyền chuột có mục tiêu xóa bỏ FOXN1 (con chuột "knockout") cũng cho thấy kiểu hình "trần trụi". Vì những con cái trụi lông có những tuyến vú chưa phát triển và không thể nuôi dưỡng được những con chuột non, những con chuột đực trụi lông được sinh ra với những con cái dị hợp tử. Tuổi thọ của chuột trụi lông bình thường là 6 tháng đến một năm. Trong môi trường được kiểm soát, không mầm bệnh và với các phương pháp điều trị kháng sinh được tìm thấy trong nhiều phòng thí nghiệm thường sử dụng chuột trụi lông, chúng có thể sống gần như chuột bình thường (18 tháng đến hai năm).
Tham khảo

The Nude Mouse in Experimental and Clinical Research (Vol.1). Fogh, J; Giovanella, B.C.(eds) Academic Press, 1978,
The Nude Mouse in Experimental and Clinical Research (Vol.2). Fogh, J; Giovanella, B.C.(eds) Academic Press, 1982,
Chuột nuôi cấy

Chuột nuôi cấy (Biobreeding rat) hay chuột BB hoặc chuột BBDP là một chủng (inbred) chuột thí nghiệm được sinh ra bằng cách tự phát tự phát triển khả năng tự miễn dịch loại 1 của bệnh tiểu đường. Giống như chuột NOD, chuột BB được sử dụng làm sinh vật mô hình cho những thí nghiệm liên quan đến bệnh đái tháo đường típ 1.
Thông tin
Sự căng thẳng lại chiếm nhiều đặc điểm của bệnh đái tháo đường type 1 ở người, và đã đóng góp rất nhiều vào nghiên cứu sinh bệnh học của T1D. Hai gen nhạy cảm T1D đã được xác định trong chuột BB. Mẫu Haplotype MHC loại II RT1u mẫn cảm trên nhiễm sắc thể số 20 và một đột biến không đổi trong gen GIMAP5 trên nhiễm sắc thể số 4. Đột biến Gimap5 dẫn đến giảm bạch cầu tế bào T ở chuột BB và được cho là góp phần vào sự hình thành T1D thông qua sự phát triển và chức năng không điều chỉnh và các tế bào T điều tiết. Gần đây, kiểu gen 8 loci bổ sung trên nhiễm sắc thể chuột 1,2,3,6 (2 loci), 12 và 14 đã được hiển thị có liên quan đến bệnh tiểu đường típ 1 ở chuột BB.

Chuột BB là mô hình con chuột được nghiên cứu rộng rãi nhất của T1D. Chúng ban đầu có nguồn gốc từ một quần thể chuột Wistar thuộc chủng trội của Canada, tự phát triển tăng đường huyết và ketoacydoza, đặc trưng của sự khởi phát lâm sàng của T1D. Các khuẩn lạc BB tiếp theo được thành lập. Một dòng ở Worcester, Massachusetts, đã được lai tạo và được biết đến như BBDP/Wor và một ở Ottawa, Canada, một chủng cao cấp hơn được gọi là BBdp. Bệnh tiểu đường ở chuột BB có thể được ngăn ngừa bằng cách tiêm một lần các chất bổ sung Mycobacteria như chất bổ trợ Freund (FCA).
Tham khảo

Mordes JP, Poussier P, Blankenhorn EP, Greiner DL: Rat models of type 1 diabetes: Genetics, environment and autoimmunity. Boca Raton, CRC Press, 2007
Colle, E., R.D. Guttmann, and T. Seemayer, Spontaneous diabetes mellitus syndrome in the rat. I. Association with the major histocompatibility complex. The Journal of experimental medicine, 1981. 154(4): p.&nbsp;1237-42.
Poussier, P., et al., Lymphopenia and abnormal lymphocyte subsets in the "BB" rat: relationship to the diabetic syndrome. Endocrinology, 1982. 110(5): p.&nbsp;1825-7.
Poussier, P., et al., Impaired post-thymic development of regulatory CD4+25+ T cells contributes to diabetes pathogenesis in BB rats. Journal of Immunology, 2005. 174(7): p.&nbsp;4081-9.
Wallis RH, Wang K, Marandi L, Hsieh E, Ning T, Chao GY, Sarmiento J, Paterson AD, Poussier P.: Type 1 diabetes in the BB rat: a polygenic disease. Diabetes. 2009 Apr;58(4):1007-17. Epub 2009 Jan 23
Mordes, J.P., et al., Rat models of type 1 diabetes: genetics, environment, and autoimmunity. ILAR J, 2004. 45(3): p.&nbsp;278-91.
Mordes, J.P., et al., Rat models of type 1 diabetes: genetics, environment, and autoimmunity. ILAR J, 2004. 45(3): p.&nbsp;278-91.
Sadelain MW, Qin HY, Sumoski W, Parfrey N, Singh B, Rabinovitch A. Prevention of diabetes in the BB rat by early immunotherapy using Freund's adjuvant. J Autoimmun; 1990; 3:671-80. PMID 2088390
Phosphor tribromide

| PubChem = 24614
| ChemSpiderID_Ref =
| ChemSpiderID = 23016
| SMILES = BrP(Br)Br
| StdInChI_Ref =
| StdInChI =1S/Br3P/c1-4(2)3
| StdInChIKey_Ref =
| StdInChIKey = IPNPIHIZVLFAFP-UHFFFAOYSA-N
| RTECS = TH4460000
| EINECS = 232-178-2
}}
|Section2=
|Section3=
|Section7=
| NFPA-H = 3
| NFPA-F = 0
| NFPA-R = 2
| NFPA-S = W
| FlashPt =
| RPhrases = , ,
| SPhrases = , ,
}}
|Section8=
}}

Phosphor tribromide là hợp chất vô cơ có công thức PBr3. Đây là một chất lỏng không màu mà bốc khói trong không khí ẩm do thủy phân và có mùi thâm nhập mạnh. Nó được sử dụng trong phòng thí nghiệm để chuyển đổi rượu thành alkyl bromide.

Điều chế
PBr3 được điều chế bằng cách cho phosphor đỏ dư phản ứng với brom. Phosphor dư thừa được sử dụng để ngăn ngừa sự hình thành PBr5:
:2 P + 3 Br2 → 2 PBr3

Bởi vì phản ứng này có tính tỏa nhiệt cao, nó thường được tiến hành với sự có mặt của một chất pha loãng như PBr3.

Phản ứng
Phosphor tribromide tương tự như như PCl3 và PF3, có cả hai tính chất của một base và một acid.

Phản ứng quan trọng nhất của PBr3 là với alcohol, nơi nó thay thế một nhóm OH bằng một nguyên tử brom để tạo ra một alkyl bromide. Cả ba bromide đều có thể được chuyển.
PBr3 + 3 ROH → 3 RBr + HP(O)(OH)2

Cơ chế liên quan đến việc hình thành một phosphor este, sau đó là một sự thay thế SN2.
:

Do bước thay thế SN2, phản ứng này thường hoạt động tốt đối với các alcohol bâc một và bậc hai, nhưng không thành công đối với alcohol bậc ba.

Trong một phản ứng tương tự, PBr3 cũng chuyển acid cacboxylic thành acyl bromide:
PBr3 + 3 RCOOH → 3 RCOBr + HP(O)(OH)2

Ứng dụng
Việc sử dụng chủ yếu cho Phosphor tribromide là để chuyển đổi alcohol bậc một hoặc bậc hai thành alkyl bromide. PBr3 thường cho năng suất cao hơn acid hydrobromic và nó tránh được các vấn đề về sắp xếp lại cation cacbon - ví dụ ngay cả neopentyl bromide có thể được tạo ra từ alcohol với năng suất 60%.

Một ứng dụng khác của PBr3 là làm chất xúc tác cho sự α-brom hóa của các acid cacboxylic. Mặc dù acyl bromide hiếm khi được sử dụng so với acyl chloride, chúng được sử dụng làm chất trung gian trong halogen hóa Hell-Volhard-Zelinsky. Ban đầu, PBr3 phản ứng với acid carboxylic để hình thành acyl bromide. Quá trình tổng thể có thể được biểu diễn dưới dạng:
:

Trên quy mô thương mại, Phosphor tribromide được sử dụng trong sản xuất dược phẩm như alprazolam, methohexital và fenoprofen. Nó cũng là một tác nhân ngăn chặn hỏa hoạn tiềm năng được quảng cáo dưới tên PhostrEx.

Thận trọng
PBr3 là chất độc và phản ứng dữ dội với nước và alcohol.

Trong các phản ứng tạo ra acid phosphorric, nó như một sản phẩm phụ, khi làm việc bằng chưng cất, phải biết rằng chất này có thể phân hủy ở khoảng trên 160&nbsp;°C để tạo ra phosphin có thể gây nổ khi tiếp xúc với không khí.

Tham khảo
Paladi(II) chloride

| CASNo = 7647-10-1
| UNII_Ref =
| UNII = N9214IR8N7
| EINECS = 231-596-2
| RTECS = RT3500000
| PubChem = 24290
| SMILES = Cl[Pd]Cl
| InChI = 1S/2ClH.Pd/h21H;/q;;+2/p-2
| InChIKey = PIBWKRNGBLPSSY-UHFFFAOYSA-L
| ChemSpiderID = 22710}}
| Section2 =
| Section7 =
| Section8 = }}
Paladi(II) chloride, còn được gọi dưới cái tên là paladi dichloride hay paladơ chloride, là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học PdCl2. PdCl2 là một chất khởi đầu phổ biến trong hóa học về nguyên tố paladi – các chất xúc tác dựa trên paladi cũng có giá trị đặc biệt trong tổng hợp hữu cơ. Nó được điều chế bằng cách chlor hóa paladi.

Điều chế
Paladi(II) chloride được điều chế bằng cách hòa tan kim loại paladi trong nước cường toan hoặc acid chlorhydric với sự có mặt của chlor. Ngoài ra, nó có thể được điều chế bằng cách làm nóng kim loại paladi dạng xốp với khí chlor ở 500 ℃.

Sử dụng
Ngay cả khi khô, paladi(II) chloride có thể nhanh chóng nhuộm màu thép không gỉ. Do đó, các dung dịch muối chloride của paladi(II) đôi khi được sử dụng để kiểm tra tính chống ăn mòn của thép không gỉ.

Paladi(II) chloride đôi khi được sử dụng làm chất thử carbon monoxide. Carbon monoxide tác dụng với paladi(II) chloride tạo thành paladi nguyên chất:
:PdCl2 + CO + H2O → Pd + CO2↑ + 2HCl
PdCl2 cũng có thể được chuyển đổi thành hợp chất PdI2 có màu đỏ, hợp chất dùng để xác định được độ cô đặc của màu:
:PdCl2 + 2KI → PdI2↓ + 2KCl
Paladi(II) chloride được sử dụng trong quá trình Wacker để sản xuất andehit và xeton từ anken.

Paladi(II) chloride cũng có thể được sử dụng làm hóa chất xăm các bạch cầu ở giác mạc.

Hợp chất khác
PdCl2 còn tạo một số hợp chất với NH3, như PdCl2·2NH3 là chất rắn màu vàng, tan ít trong nước. Đây là muối chứa NH3 được biết đến nhiều nhất của Pd(II). Monohydrat có màu vàng, nhưng tan được trong nước, không tan trong cồn. PdCl2·4NH3 cũng được biết đến, có màu trắng. Monohydrat tồn tại dưới dạng tinh thể hình thoi không màu, rất dễ tan trong nước, phân hủy ở :
:PdCl2·4NH3 → PdCl2·2NH3 + H2O + 2NH3↑
Phức Pd(NH3)4PdCl4 có màu đỏ nhạt, công thức viết gọn giống muối điamin.
PdCl2 còn tạo một số hợp chất với N2H4, như PdCl2·N2H4 là chất rắn màu vàng cam hay PdCl2·2N2H4 là tinh thể cam, có tính nổ.
PdCl2 còn tạo một số hợp chất với NH2OH, như PdCl2·2NH2OH xuất hiện ở hai dạng: một dạng là tinh thể hình kim dài, một dạng là bột, đều có màu vàng.
PdCl2 còn tạo một số hợp chất với CON4H6, như PdCl2·CON4H6 là chất rắn màu vàng sáng.
PdCl2 còn tạo một số hợp chất với CS(NH2)2, như PdCl2·4CS(NH2)2 là tinh thể đỏ, d = 1,98 g/cm³.
PdCl2 còn tạo một số hợp chất với CSN3H5, như PdCl2·2CSN3H5 là chất rắn màu vàng hoặc vàng nâu.
PdCl2 còn tạo một số hợp chất với CSN4H6, như PdCl2·2CSN4H6 là chất rắn màu vàng.
PdCl2 còn tạo một số hợp chất với CSeN3H5, như PdCl2·2CSeN3H5 là tinh thể màu đỏ nâu.

Tham khảo
Hà Vi Vinh

|birth_place = Nghi Xương, tỉnh Hồ Bắc
|death_date =
|death_place =
|party = Đảng Cộng sản Trung Quốc
|alma_mater =
|spouse =
|allegiance =
|branch = Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
|serviceyears = 1966–2012
|rank = Trung tướng
|commands =
|unit =
|battles =
|awards =
}}
Hà Vi Vinh (; sinh tháng 10 năm 1949) là Trung tướng đã nghỉ hưu của Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF). Ông từng giữ chức vụ Tham mưu trưởng và sau đó là Phó Tư lệnh Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Thân thế và binh nghiệp
Hà Vi Vinh sinh tháng 10 năm 1949 tại Nghi Xương, tỉnh Hồ Bắc. Ông gia nhập PLAAF năm 1966 và theo học tại trường hàng không Không quân. Hà Vi Vinh đi lên từ Phi hành viên Quân chủng Không quân; Phó đại đội trưởng; Đại đội trưởng; Phó Trung đoàn trưởng, Trung đoàn trưởng Không quân; Tham mưu trưởng Sư đoàn, Sư đoàn trưởng; Tư lệnh Trung tâm Huấn luyện Thí nghiệm Phi hành Quân chủng Không quân. Năm 1993, Hà Vi Vinh thụ phong quân hàm Thiếu tướng Không quân. Năm 1999, Hà Vi Vinh tốt nghiệp tốt nghiệp chương trình đào tạo sĩ quan cấp Quân đoàn tại Đại học Quốc phòng Trung Quốc.

Tháng 1 năm 2003, Hà Vi Vinh được bổ nhiệm giữ chức Phó Tư lệnh Quân khu Tế Nam kiêm Tư lệnh Không quân trực thuộc Quân khu Tế Nam.

Tháng 7 năm 2003, Hà Vi Vinh được điều động giữ chức Tham mưu trưởng Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF). Tháng 6 năm 2004, Hà Vi Vinh được phong quân hàm Trung tướng Không quân.

Hà Vi Vinh cũng là Ủy viên Thường vụ Ủy ban Toàn quốc Chính hiệp khóa XII, Tổ trưởng Tiểu tổ lãnh đạo Giáo dục hàng không thanh thiếu niên.

Tham khảo
Độ méo

Độ méo hay độ biến dạng là sự thay đổi về dạng ban đầu (hoặc đặc tính khác) của một cái gì đó. Trong truyền thông và điện tử học, nó có nghĩa là sự thay đổi dạng sóng của tín hiệu mang thông tin, chẳng hạn như tín hiệu âm thanh đại diện cho âm thanh hoặc tín hiệu video đại diện cho hình ảnh, trong một thiết bị điện tử hoặc kênh truyền thông.

Sự méo mó thường không được mong muốn, và do đó người ta cố gắng loại trừ hoặc giảm thiểu nó. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, sự biến dạng có thể là mong muốn. Ví dụ, trong các hệ thống phát sóng FM và giảm tiếng ồn như hệ thống Dolby, một tín hiệu âm thanh bị bóp méo một cách cố ý theo những cách nhấn mạnh các khía cạnh của tín hiệu bị nhiễu điện, sau đó được đối xứng "không bị biến dạng" sau khi đi qua một kênh truyền thông ồn ào, giảm tiếng ồn trong tín hiệu. Sự biến dạng cũng được sử dụng như một hiệu ứng âm nhạc, đặc biệt là với guitar điện.

Việc cộng thêm nhiễu hoặc các tín hiệu bên ngoài khác (tiếng ồn, nhiễu) không được coi là biến dạng, mặc dù các ảnh hưởng của biến dạng lượng tử hóa đôi khi có bao gồm trong tiếng ồn. Thước đo chất lượng rõ ràng phản ánh cả tiếng ồn và biến dạng là tỉ số Tín hiệu trên tiếng ồn và làm méo (SINAD, Signal-to-noise-and-distortion).

Thiết bị hiện đại

Tham khảo

Xem thêm
Hi-fi
High-end audio

Liên kết ngoài
Ilercavones

.]]
Người Ilercavones là một tộc người Iberes cổ đại (trước thời La Mã) ở bán đảo Iberia (người La Mã gọi là Hispania). Họ được cho là đã nói tiếng Iberes.
Lịch sử
Tên gọi Ilercavonia, vốn dùng để chỉ vùng lãnh thổ do bộ lạc Iberes này chiếm giữ, xuất hiện trong các văn bản và văn kiện của người Hy Lạp và La Mã cổ đại, nó vẫn còn được đề cập trong các văn bản thời Trung cổ. Giới hạn về phía bắc của vùng lãnh thổ này nằm ở Serra de la Llena, phía đông bắc ở Coll de Balaguer, phía tây là ở Mequinensa và phía nam tại Sagunt.

Plinius Già nói rằng người Ilercavones sinh sống ở vùng đất nằm giữa sông Udiva (có thể là sông Millars) và xa hơn về phía bắc của sông Ebro, và Ptolemy thì lại gọi tên mũi đất và bến cảng nơi họ sinh sống là Tenebri (có thể là Orpesa). Họ đã được Livius đề cập tới trong các bài viết của ông khi mô tả giai đoạn đầu tiên trong quá trình xâm lược Iberia của người La Mã.

Sau khi bị người La Mã chinh phục, người Ilercavones đã trở nên La Mã hóa, giống như các bộ lạc người Iberes khác ở bán đảo. Họ đã bị người La Mã đồng hóa một cách dần dần, đặc biệt là sau khi tiếng Latin trở thành thổ ngữ của họ.
Xem thêm
Người Iberes
Danh sách các tộc người ở bán đảo Iberia trước thời La Mã
Ilercavonia
La Mã hóa về văn hóa
Chú thích

Liên kết ngoài

Detailed map of the Pre-Roman Peoples of Iberia (around 200 BC)
Nonasp Antiguo, The Ilercavones in Matarranya
Els Ports - Archaeology
Tiếng Tà Ôi

,
|ethnicity=Tà Ôi, Katang
|speakers= 218.800
|date=1995–2005
|ref=e18
|familycolor=Austro-Asiatic
|fam2 = Cơ Tu
|fam3 =
|lc1=tth|ld1= Tà Ôi thượng
|lc2=irr|ld2=Ir (Hantong)
|lc3=oog|ld3=Ong (= Ir)
|lc4=tto|ld4= Tà Ôi hạ
|lc5=ngt|ld5=Ngeq (Kriang)
|lc6=llo|ld6=Khlor (Lor)
|lc7=ncq|ld7= Katang bắc
|lc8=sct|ld8= Katang Nam
|glotto=taoi1247 Năm 2005 dân số người Tà Ôi cỡ 220.000 người.

Tiếng Tà Ôi thuộc ngữ chi Cơ Tu (Katuic) trong ngữ hệ Nam Á.

Các phương ngữ
Sidwell (2005) liệt kê các phương ngữ sau của tiếng Tà Ôi, tên này được áp dụng cho những người nói tiếng địa phương khác nhau.
Tà Ôi đích thực
Ong/Ir/Talan
Chatong, được nói ở khoảng 60 đến 100&nbsp;km về phía đông bắc của Sekong. Nó đã được ghi nhận chỉ bởi nhà ngôn ngữ học Thái Lan Theraphan L-Thongkum.
Kriang (hay Ngkriang, Ngeq) được nói đến bởi 4.000 người sống trong các ngôi làng giữa Tatheng và Sekong, chẳng hạn như Ban Chakamngai.
Kataang (hay Katang) là phương ngữ đã được nghiên cứu bởi Michel Ferlus, Gerard Diffloth, và các nhà ngôn ngữ học khác. Không nên nhầm lẫn với phương ngữ tiếng Bru của Katang.

Tiếng Katang
Tiếng Katang là ngôn ngữ của người Katang (hay Kataang), là một dân tộc cư trú ở Nam Lào, và một số nơi khác ở Đông Nam Á, năm 2015 có dân số 144.255 người.

Nhiều văn liệu coi tiếng Katang là một phương ngữ của tiếng Tà Ôi hoặc tiếng Bru. Ethnologue và Glottolog đều xếp tiếng Katang vào mục riêng.

Ngữ âm

Phụ âm

Cũng có các âm tiết kết thúc bằng âm tắc thanh hầu như /mʔ, nʔ, ŋʔ, wʔ, lʔ, jʔ/, tuy nhiên chúng không được ghi nhận như một loạt âm riêng biệt.
Âm /ɟ/ cũng có thể được phát âm thành âm tiền thanh hầu [ʔj].

Nguyên âm

Xem thêm

Tiếng Pa Kô

Tham khảo

Trần Nguyễn Khánh Phong. 2013. Người Tà Ôi ở A Lưới. Hà Nội: Nhà xuất bản văn hóa thông tin.
Miller, Carolyn. 2017. Northern Katang Kinship and Society. JSEALS 10.2 p.xxiii-xxix
Đọc thêm
Sidwell, Paul (2005). The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon . LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa.
Gehrmann, Ryan. 2017. The Historical Phonology of Kriang, A Katuic Language. JSEALS Volume 10.1 (2017).
Arsenic triiodide

| CASNo = 7784-45-4
| StdInChI_Ref =
| StdInChI = 1S/AsI3/c2-1(3)4
| StdInChIKey_Ref =
| StdInChIKey = IKIBSPLDJGAHPX-UHFFFAOYSA-N
| PubChem = 24575
| ChemSpiderID = 22979
| ChemSpiderID_Ref =
| EINECS = 232-068-4
| RTECS = CG1950000
| SMILES = I[As](I)I
| InChI = 1S/AsI3/c2-1(3)4
| InChIKey = IKIBSPLDJGAHPX-UHFFFAOYSA-N}}
| Section2 =
| Section3 = }}
Arsenic triiodide là một hợp chất vô cơ với thành phần chính gồm hai nguyên tố arsenic và iod, với công thức hóa học được quy định là AsI3. Hợp chất này là một chất rắn màu đỏ đậm và dễ dàng thăng hoa. Đây là một phân tử hình chóp rất hữu ích cho việc chế tạo các hợp chất arsenic hữu cơ.

Điều chế
Hợp chất này được điều chế bởi một phản ứng của arsenic trichloride và kali iodide, được miêu tả qua phản ứng:
:AsCl3 + 3KI → AsI3 + 3KCl

Phản ứng
Arsenic triiodide thủy phân chậm trong nước tạo thành diarsenic trioxide và acid hydroiodic. Phản ứng tiến triển thông qua sự tạo thành acid arsenic tồn tại trong trạng thái cân bằng với acid hydroiodic. Dung dịch nước có độ acid cao, pH dung dịch 0,1 N là 1,1. Nó phân hủy thành diarsenic trioxide, arsenic nguyên tố và iod khi nung trong không khí ở 200 ℃. Sự phân hủy bắt đầu ở 100 ℃ và xảy ra với sự giải phóng iod.

Ứng dụng
Với giải pháp của Liam Donnelly, hợp chất arsenic triiodide từng được khuyến khích sử dụng để điều trị nhiều chứng bệnh như chứng thấp khớp, viêm khớp, sốt rét, nhiễm trùng trypanosome, bệnh lao và bệnh tiểu đường.

Tham khảo
Arsenic trichloride

| StdInChI = 1S/AsCl3/c2-1(3)4
| StdInChIKey_Ref =
| StdInChIKey = OEYOHULQRFXULB-UHFFFAOYSA-N
| CASNo = 7784-34-1
| CASNo_Ref =
| PubChem = 24570
| ChemSpiderID_Ref =
| ChemSpiderID=22974
| RTECS = CG1750000
| UNNumber = 1560}}
| Section2 =
| Section3 = }}
Arsenic trichloride là một hợp chất vô cơ với công thức hóa học AsCl3. Nó còn được gọi là arsenơ chloride hoặc bơ arsenic. Hợp chất dầu độc này không màu, mặc dù các mẫu không tinh khiết có thể có màu vàng. Nó là một chất trung gian trong sản xuất các hợp chất arsenic hữu cơ.

Tổng hợp
Chất lỏng không màu này được điều chế bằng cách xử lý diarsenic trioxide bằng hydro chloride theo sau là chưng cất:
:As2O3 + 6HCl → 2AsCl3 + 3H2O
Hợp chất này cũng có thể được điều chế bằng cách clo hóa arsenic ở nhiệt độ 80–85 ℃, nhưng phương pháp này đòi hỏi cần sử dụng arsenic nguyên tố.
:2As2O3 + 6S2Cl2 → 4AsCl3 + 3SO2↑ + 9S

An toàn
Các hợp chất của arsenic rất độc, và AsCl3 đặc biệt là do sự biến động và độ hòa tan của nó.

Hợp chất này được phân loại là chất có tính độc hại cao tại Hoa Kỳ theo quy định tại Mục 302 của Đạo luật Hoa Kỳ về Kế hoạch Khẩn cấp và Luật Phải biết Cộng đồng (42 USC 11002) và phải tuân theo các yêu cầu báo cáo nghiêm ngặt của các cơ sở sản xuất, hoặc sử dụng nó với số lượng đáng kể.

Tham khảo
Kiểm soát quần thể

Kiểm soát số lượng động vật hay còn gọi là kiểm soát quần thể là những chương trình, hành động có mục hạn chế kích thước của một quần thể động vật để có thể quản lý được, trái ngược với hành động bảo vệ một loài khỏi nạn tuyệt chủng thường được gọi là bảo tồn sinh học. Theo nghĩa chung nhất, kiểm soát dân số là việc làm thay đổi nhân tạo kích thước của bất kỳ dân số nào, tuy nhiên, việc kiểm soát dân số đối với con người thường có phạm vi khác, đề cập đến công tác kế hoạch hóa gia đình.
Các nhân tố
Các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát quần thể rất đa dạng với nhiều tác nhân khác nhau, trong đó, ngày nay, ảnh hưởng từ con người là trực tiếp và đáng kể. Việc kiểm soát quần thể còn thông qua các hoạt động loại thải và vận chuyển các loài. Những tác nhân sinh học chính ảnh hưởng đến sự phát triển của quần thể có thể kể đến là:
Nguồn thức ăn: Số lượng và chất lượng nguồn thức ăn sẵn có là nhân tố ảnh hưởng quan trọng nhất đến các quần thể tự nhiên, ở nơi đâu có nhiều nguồn thức ăn sẵn có dồi dào thì ở đó quần thể muông thú có điều sinh sinh sôi nảy nở và gia tăng về số lượng
Thú săn mồi (thiên địch): Khi một quần thể con mồi gia tăng thì tạo điều kiện cho những kẻ săn mồi dễ dàng tìm kiếm được con mồi, và có nguồn thức ăn có thể kiếm được, từ đó những con thú săn mồi ngày càng nhiều (câu nói: nơi đâu có dấu chân của thú móng guốc thì nơi đó có dấu vết của thú móng vuốt), các loài thú săn gia tăng sẽ giúp kiểm soát và cân bằng sinh thái (theo phương trình con mồi và kẻ săn mồi)
Cạnh tranh sinh học hay đấu tranh sinh tồn: Mức độ cạnh tranh sinh học gia tăng sẽ có ảnh hưởng nhất định đến số lượng quần thể, tuy vậy nó cũng giúp nâng cao chất lượng của quần thể động vật, bằng việc đào thải những cá thể ốm yếu quặt quẹo để giữ lại những cá thể có phẩm chất tốt nhất, chống chịu kiên cường nhất
Ký sinh trùng: Ký sinh trùng là nguồn cơn của các bệnh tật và đại dịch trong quần thể thông qua việc gây hại trực tiếp hoặc là tác nhân lây lan, nếu trong khu vực khi số lượng mật độ ký sinh trùng tăng mạnh thì ảnh hưởng rất lớn đến số lượng quần thể
Riêng đối với các quần thể thủy sinh, những nhân tố ảnh hưởng đến quần thể và đời sống của các loài thủy sinh là:
Nhiệt độ nước: Nhiện độ nước ảnh hưởng rất lớn đến số lượng các loài thủy sinh, làm gia tăng hoặc suy giảm quần thể
Nồng độ dưỡng khí (oxy): Nồng độ dưỡng khí cao và sạch là tác nhân giúp tăng quần thể các loài thủy sinh
Ánh sáng: Độ chiếu sáng cũng là nhân tố quan trọng trong việc kiểm soát quần thể
Độc tố và tảo: Ảnh hưởng cao đến quần thể, những nơi môi trường nước ô nhiễm, bẩn thỉu thì quần thế sinh vật khó phát triển mạnh, trừ những loài hợp với môi trường này.
Tham khảo

Lemoine, Debra (2009-08-03). "Animal Control facility cleans up". The Advocate.
Lenker, George (2002-02-17). "Goal of Spay Day USA to control animal population". Union-News.
Xem thêm
Kế hoạch hóa gia đình
Kiểm soát loài gây hại
Serket

Serket (hay Serqet, Selket, Selqet, Selkit, Selkis) là nữ thần bọ cạp của Ai Cập cổ đại. Nọc độc của loài bọ cạp có thể gây tê liệt hệ thần kinh nên tên của bà mang ý nghĩa "Người siết cổ họng".

Nữ thần Serqet thường xuất hiện dưới dạng một người phụ nữ đội vương miện bò cạp trên đầu. Bà có thể bảo vệ con người khỏi rắn độc và bọ cạp, chữa lành các vết thương do chúng gây ra, nhưng cũng có thể sai khiến chúng trừng phạt những ai dám mạo phạm bà, tương tự như nữ thần rắn Meretseger.

Nữ thần Serqet được thờ tập trung tại Edfu nhưng không có một ngôi đền dành riêng cho bà được tìm thấy.

Thần thoại
Theo thần thoại, bà là người đã xua đuổi những loài rắn độc và bò cạp để bảo vệ 2 mẹ con nữ thần Isis khi họ đang lẩn trốn sự truy lùng của thần Set khi ở đầm lầy. Isis chỉ dám ra khỏi đầm lầy vào ban đêm để đi xin ăn nên Serqet đã trông chừng Horus và cho 7 con bò cạp của bà đi theo bảo vệ Isis. Bảy con bò cạp đó là: Petet, Tjetet, Matet, Mesetet, Mesetetef, Tefen và Befen, trong đó Tefen và Befen là 2 con hung dữ nhất.

Trong một lần xin ăn, Isis bị một người phụ nữ giàu có từ chối. Serket biết được điều này, thông qua những con bò cạp của bà, tức giận vì sự xúc phạm đối với Isis, đã ra lệnh cho Tefen trừng phạt người phụ nữ kia. Nhân lúc Isis đang dùng bữa tại nhà một người phụ nữ nghèo khó nhưng tốt bụng, Tefen lẻn ra ngoài và cắn đứa con trai của người phụ nữ giàu kia.

Nghe tiếng kêu thất thanh của người mẹ, Isis đã gọi tên bí mật của 7 con bò cạp, làm chúng yếu đi và bà đã đọc thần chú hồi sinh cho đứa bé. Người phụ nữ giàu có xấu hổ trước hành động của mình nên đã tặng số của cải cho Isis và người phụ nữ nghèo khó kia. Chính vì điều này nên bà được coi là nữ thần bảo vệ trẻ em và những người phụ nữ mang thai khỏi những loài vật có nọc.

Serket là một trong những vị thần có mặt trên chiếc thuyền Mặt trời của thần Ra. Bà có nhiệm vụ quan sát những nguy hiểm trên đường đi và cùng các thần bảo vệ con thuyền trước sự tấn công của con rắn Apep.

Tôn sùng
Serket được xem là một nữ thần có tầm ảnh hưởng lớn, nên được các pharaoh coi là người bảo vệ của họ, đặc biệt là Scorpion I và Scorpion II, người đã đặt tên theo bà. Theo những dòng văn tự trong ngôi mộ của hoàng hậu Nefertari (vợ của Ramsesses II), nữ thần Serket đã chào đón bà khi bước vào thế giới bên kia. Bà là một trong bốn bức tượng mạ vàng của bốn vị nữ thần bảo vệ pharaoh Tutankhamun khi ngài đi về thế giới bên kia (3 vị kia là Isis, Nephthyps và Neith).

Tham khảo

không|nhỏ|Bức tượng vàng của nữ thần Serket được tìm thấy trong lăng mộ của Tutankhamun
Calci cyanide

| Section2 =
| Section3 =
| Section4 =
| Section5 =
| Section6 =
| Section7 = }}
| Section8 = }}
Calci cyanide còn được gọi là cyanide đen, là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học Ca(CN)2. Nó là một chất rắn màu trắng, mặc dù nó hiếm khi được quan sát ở dạng tinh khiết. Các mẫu trên thị trường có thể có màu xám đen. Đó là muối calci của ion cyanide. Nó thủy phân dễ dàng (ngay cả trên không khí ẩm) để giải phóng hydro cyanide. Giống như các muối cyanide khác, nó rất độc.

Điều chế
Calci cyanide có thể được điều chế bằng cách xử lý bột calci oxit với axit cyanhydric khan sôi và có xúc tác như amonia hoặc nước để giảm thiểu sự mất mát axit cyanhydric bằng phản ứng trùng hợp. Nó cũng có thể được điều chế bằng cách phản ứng axit cyanhidric lỏng với calci carbide. Ngoài ra calci cyanide có thể được điều chế bằng cách phản ứng với axit cyanhydric với vôi sống (CaO) ở nhiệt độ cao khoảng 400 ℃. Ở nhiệt độ cao hơn khoảng 600 ℃, calci cyanamit được hình thành thay vào đó. Vật liệu được chuẩn bị thường không tinh khiết do các chất dẫn xuất polyme của hydro cyanide, do đó sản phẩm thường có màu đen.

Phản ứng
Thủy phân calci cyanide dễ dàng để tạo ra khí hydro cyanide. Nó phản ứng với các chất oxy hóa. Calci cyanide cũng đôi khi được sử dụng để sản xuất amoni cyanide bằng cách phản ứng với amoni cacbonat.
:Ca(CN)2 + (NH4)2CO3 → 2NH4CN + CaCO3

Ứng dụng
Calci cyanide được sử dụng hầu hết trong ngành khai thác mỏ. Nó hoạt động như một nguồn cyanide không tốn kém trong nhiều hoạt động rửa trôi hoặc vat để lấy các kim loại quý như vàng và bạc từ quặng của chúng. Nó làm điều này bằng cách tạo ra các phức hợp liên kết với các kim loại tách chúng ra khỏi các quặng. Nó được phân phối ở dạng bột rắn hoặc dưới dạng lỏng. Độc tính của nó đã được khai thác tương tự như một thuốc trừ sâu. Tuy nhiên, tính độc hại cao của nó làm cho nó không thuận lợi trong nhiều trường hợp và đôi khi các hóa chất khác ít gây tổn hại hơn được sử dụng thay thế. Nó cũng được sử dụng trong việc tạo ra hydro cyanide, amoni cyanide và muối ferrocyanide.

Tham khảo
Ban Tổ chức Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 11

Ban Tổ chức Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 11 nhiệm kì 2011-2016 do Tô Huy Rứa làm trưởng ban.
Thành viên
Trưởng ban
Tô Huy Rứa
Phó trưởng ban
Trần Văn Minh (Theo Quyết định số 131 ngày 5/7/2011 của Bộ Chính trị)
Trần Lưu Hải (Phó Trưởng ban thường trực)
Nguyễn Tuấn Khanh
Nguyễn Văn Quynh
Nguyễn Hoàng Việt
Hoạt động
Tham khảo
Thể loại:Nữ ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam

Bà Nguyễn Thị Xuân Mỹ là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên được bầu vào Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII.
Tiếng Garhwal

|region=Garhwal (Uttarakhand, Ấn Độ)
|speakers= 2,9 triệu (2000)
|speakers2=Thống kê chồng chéo với một số người nói tiếng Hindi.
|familycolor=Indo-European
|fam2=Ấn-Iran
|fam3=Ấn-Arya
|fam4=Bắc
|fam5=Pahar
|fam6=Pahar Trung
|script=Devanagari
|iso3=gbm
|glotto=garh1243
|glottorefname=Garhwali
|notice=Indic
}}

Tiếng Garhwal là một ngôn ngữ Pahar thuộc nhóm Bắc của ngữ chi Ấn-Arya. Đây là ngôn ngữ của người Garhwal ở phân khu Garhwal của bang Uttarakhand miền Bắc Ấn Độ.

Nhóm Pahar Trung gồm tiếng Garhwal và tiếng Kumaon (được nói ở phân khu Kumaon của Uttarakhand). Tiếng Garhwal có nhiều phương ngữ, gắn với địa phương mà nó hiện diện. Hệ chữ viết của ngôn ngữ này là Devanagari.

Tiếng Garhwal là một trong chừng 325 ngôn ngữ được ghi nhận ở Ấn Độ, có hơn 2.267.000 người nói sinh sống tại các huyện Tehri Garhwal, Pauri Garhwal, Uttarkashi, Chamoli, Rudraprayag và Dehradun của bang Uttarakhand. Ngôn ngữ này cũng có mặt trong cộng đồng người Garhwal di cư ở những nơi khác thuộc Ấn Độ (Himachal Pradesh, Delhi, Haryana, Punjab, Uttar Pradesh và Bihar).

Vì một số lý do, tiếng Garhwal là một ngôn ngữ đang giảm nhanh về số người nói. Atlas of the World's Languages in Danger của UNESCO xếp tiếng Garhwal vào nhóm ngôn ngữ bị đe dọa và cần được bảo tồn.

Hầu như tất cả người nói tiếng Garhwal đều biết tiếng Hindi.
Chú thích

Liên kết ngoài
Amoni cyanide

| ChemSpiderID = 140210
| InChI = 1/CN.H3N/c1-2;/h;1H3/q-1;/p+1
| InChIKey = ICAIHGOJRDCMHE-IKLDFBCSAW
| SMILES = [C-]N.[NH4+]
| StdInChI_Ref =
| StdInChI = 1S/CN.H3N/c1-2;/h;1H3/q-1;/p+1
| StdInChIKey_Ref =
| StdInChIKey = ICAIHGOJRDCMHE-UHFFFAOYSA-O
| CASNo_Ref =
| CASNo = 12211-52-8
| PubChem = 159440}}
| Section2 =
| Section3 =
| Section8 = }}
Amoni cyanide là một hợp chất vô cơ không bền với công thức hóa học NH4CN.

Điều chế
Amoni cyanide được điều chế bằng phản ứng của dung dịch axit cyanhidric với amonia ở nhiệt độ thấp:
:HCN + NH3 (dd) → NH4CN (dd)
Nó có thể được điều chế bằng phản ứng của calci cyanide và amoni cacbonat:
:Ca(CN)2 + (NH4)2CO3 → 2NH4CN + CaCO3↓
Ở trạng thái khô, amoni cyanide được điều chế bằng cách nung nóng một hỗn hợp kali cyanide hoặc kali ferrocyanide với amoni chloride và ngưng tụ hơi thành các tinh thể amoni cyanide:
:KCN + NH4Cl → NH4CN + KCl

Phản ứng
Amoni cyanide phân hủy thành amonia và hydrogen cyanide, thường tạo thành một polyme đen của hydro cyanide:
:NH4CN → NH3 + HCN
Nó trải qua phản ứng trao đổi trong dung dịch với một số muối kim loại.

Nó phản ứng với glyoxal, tạo ra glycin (amino acidoacetic):
:NH4CN + (CHO)2 → NH2CH2COOH + HCN
Nó phản ứng với xeton tạo ra aminonitril, như trong bước đầu tiên của sự tổng hợp amino acid của Strecker:
:NH4CN + CH3COCH3 → (CH3)2C(NH2)CN + H2O

Ứng dụng
Amoni cyanide thường được sử dụng trong tổng hợp hữu cơ. Do tính không bền nên nó không được vận chuyển hoặc bán thương mại.

Độc hại
Chất rắn hoặc dung dịch của nó rất độc. Nếu ăn phải có thể gây tử vong. Tiếp xúc với chất rắn có thể có hại khi nó phân hủy thành khí độc hydro cyanide và amonia.

Phân tích hóa học
Thành phần cơ bản: H – 9,15%, C – 27,26%, N – 63,59%.

Amoni cyanide có thể được phân tích bằng cách nung muối và cho các sản phẩm bị phân hủy: hydro cyanide và amonia trong nước ở nhiệt độ thấp. Dung dịch nước được phân tích lượng ion cyanide bằng phương pháp chuẩn độ bạc nitrat hoặc phương pháp điện cực ion, và amonia được đo bằng kỹ thuật chuẩn độ hoặc điện cực.

Tham khảo

Đọc thêm
A. F. Wells, Structural Inorganic Chemistry, 5th ed., Oxford University Press, Oxford, UK, 1984.
Nhiễm độc chẹn kênh calci

| field = Emergency medicine
| complications = Ngừng tim
| onset = Trong vòng 6 giờ
| duration =
| types =
| causes = dùng quá nhiều thuốc chẹn kênh calci (CCB - calcium channel blocker) do vô tình hoặc cố ý
| risks =
| diagnosis =
| differential = Thuốc chẹn beta
| prevention =
| treatment = Than hoạt tính, Rửa ruột, truyền dịch tĩnh mạch, Calci gluconat, Glucagon, liều cao Insulin, Vasopressors, Lipid emulsion
| medication =
| prognosis = Tỷ lệ tử vong cao
| frequency = > 10,000 (Mỹ)
| deaths =
}}
Nhiễm độc chẹn kênh calci là việc dùng quá nhiều thuốc chẹn kênh calci (CCB - calcium channel blocker) do vô tình hoặc cố ý. Việc này thường khiến nhịp tim bị chậm đi và huyết áp thấp. Bệnh này có thể dẫn đến tim ngừng đập. Một số thuốc chặn kênh calci có thể gây ra nhịp tim nhanh bất thường do việc hạ huyết áp. Các triệu chứng khác có thể bao gồm buồn nôn, nôn mửa, buồn ngủ, và thở dốc. Các triệu chứng thường xảy ra trong sáu giờ đầu tiên nhưng với một số dạng thuốc triệu chứng không bắt đầu cho đến 24 giờ sau đó.

Có một số phương pháp điều trị có thể hữu hiệu. Những biện pháp này bao gồm những nỗ lực làm giảm sự hấp thu thuốc bao gồm: uống trực tiếp than hoạt tính qua miệng ngay sau khi nuốt phải hoặc rửa toàn bộ ruột nếu dùng thuốc kéo dài. Không nên ép bệnh nhân gây nôn mửa. Các loại thuốc để điều trị các tác dụng độc hại bao gồm: dịch truyền tĩnh mạch, calci gluconat, glucagon, insulin liều cao, thuốc giãn mạch và lipid nhũ tương. Oxy hóa màng ngoài cơ thể cũng có thể là một lựa chọn.

Hơn 10.000 trường hợp nhiễm độc chẹn kênh calci đã được báo cáo tại Hoa Kỳ trong năm 2010. Cùng với thuốc chẹn beta và thuốc chẹn kênh calci digoxin là một trong các chất thuốc gây tử vong nhiều nhất khi dùng quá liều. Những loại thuốc này lần đầu tiên xuất hiện trong những năm 1970 và 1980. Chúng là một trong số ít loại thuốc mà với liều dùng một viên đã có thể dẫn đến cái chết của một đứa trẻ.

Dấu hiệu và triệu chứng
Hầu hết những người uống quá nhiều chất chẹn kênh calci, đặc biệt là diltiazem, có nhịp tim chậm và huyết áp thấp. Điều này có thể dẫn đến việc tim ngừng đập. Chất chẹn kênh calci thuộc nhóm dihydropyridine và flunarizine, dẫn đến nhịp tim nhanh bất thường như một phản ứng của huyết áp giảm thấp. Với chất thuộc nhóm verapamil, mặc dù nó có chung cơ chế hoạt động tương tự như diltiazem, báo cáo có cả nhịp tim nhanh và chậm.

Các triệu chứng tiềm tàng khác bao gồm: buồn nôn và nôn mửa, giảm mức độ nhận thức, và khó thở. Triệu chứng thường bắt đầu trong vòng 6 giờ sau khi uống thuốc qua miệng. Với các công thức phóng thích kéo dài các triệu chứng có thể mất một ngày mới thể hiện ra. Động kinh hiếm gặp ở người lớn nhưng ở trẻ em xảy ra thường xuyên hơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
|MeshID=D062787|DiseasesDB=3971|MedlinePlus=002580|eMedicineSubj=article|eMedicineTopic=2184611}}
Xenon tetrafluoride

crystals. 1962.
| ImageFileL1 = Xenon-tetrafluoride-3D-balls.png
| ImageFileR1 = Xenon-tetrafluoride-3D-vdW.png
| IUPACName = Xenon tetrafluoride
| OtherNames =
|Section1=
| ChemSpiderID = 109927
| InChI = 1/F4Xe/c1-5(2,3)4
| InChIKey = RPSSQXXJRBEGEE-UHFFFAOYAW
| StdInChI_Ref =
| StdInChI = 1S/F4Xe/c1-5(2,3)4
| StdInChIKey_Ref =
| StdInChIKey = RPSSQXXJRBEGEE-UHFFFAOYSA-N
| CASNo_Ref =
| CASNo = 13709-61-0
| RTECS =
| PubChem = 123324
}}
|Section2=
| MolarMass = 207.2836 g mol−1
| Appearance = Chất rắn trắng
| Density = 4.040 g cm−3, solid
| Solubility = Phản ứng
| MeltingPtC = 117
| MeltingPt_notes = Thăng hoa
| BoilingPt =
| pKa =
| pKb =
| Viscosity =
}}
}}

Xenon tetrafluoride là một hợp chất hóa học với công thức hóa học XeF4. Hợp chất này được tạo ra bởi phản ứng hóa học của xenon với khí flo, theo phương trình hóa học sau:

: Xe + 2 →

Phản ứng này là một phản ứng tỏa nhiệt, nó giải phóng một năng lượng 251 kJ/mol xenon.

Xenon tetrafluoride là một tinh thể không màu trong điều kiện bình thường. Cấu trúc tinh thể của nó được xác định bởi cả quang phổ NMR và kết tinh học tia X vào năm 1963. Cấu trúc này phẳng, như đã được xác nhận bởi các nghiên cứu nhiễu xạ neutron, và được chứng minh bởi lý thuyết VSEPR vì xenon có hai cặp electron đơn: một ở trên và dưới một mặt phẳng của phân tử.

Xenon tetrafluoride thăng hoa ở nhiệt độ 115,7&nbsp;°C (240,26&nbsp;°F). Sự hình thành hợp chất này tương tự các hợp chất có cùng thành phần nguyên tố, các chất xenon fluoride khác, rất phức tạp. Chúng ổn định ở nhiệt độ và áp suất bình thường. Tất cả chúng đều có phản ứng với nước, phóng ra khí xenon tinh khiết, hydro fluoride và oxy phân tử. Phản ứng này xảy ra trong không khí ẩm ướt; do đó, tất cả các xenon fluoride phải được giữ trong môi trường khan.

Tham khảo
Antimon pentasulfide

| ChemSpiderID = 17615643
| StdInChI_Ref =
| StdInChI = 1S/5S.2Sb
| StdInChIKey_Ref =
| StdInChIKey = PPKVREKQVQREQD-UHFFFAOYSA-N
| CASNo_Ref =
| CASNo = 1315-04-4
| PubChem = 16683083
| SMILES = S=[Sb](=S)S[Sb](=S)=S
| EINECS = 215-255-5
}}
|Section2=
|Section6=
|Section7=
| FlashPt = dễ cháy
| AutoignitionPt =
| REL = TWA 0.5 mg/m³ (như Sb)
| PEL = TWA 0.5 mg/m³ (như Sb)
}}
|Section8=
}}
Antimon pentasulfide là một hợp chất vô cơ của antimon và lưu huỳnh có công thức phan tử là Sb2S5, còn được gọi là antimon đỏ. Đây là một hợp chất không hệ số tỉ lượng với thành phần biến đổi. Cấu trúc chính xác của nó không xác định. Các mẫu trên thị trường thường bị ô nhiễm lưu huỳnh, có thể được loại bỏ bằng cách rửa bằng cacbon disulfide trong máy chiết xuất Soxhlet.

Điều chế
Antimon pentasulfide có thể được tạo ra bởi phản ứng của antimon với lưu huỳnh ở nhiệt độ giữa 250-400&nbsp;°C trong một môi trường trơ.

Ứng dụng
Nó có thể được sử dụng như một chất tạo màu đỏ và là một nguyên liệu của natri thioantimoniat, , có thể được điều chế theo phương trình:
:3 Na2S &nbsp; + &nbsp; Sb2S5 &nbsp; + &nbsp; 9 H2O &nbsp; &rarr; &nbsp; 2 Na3SbS4&middot;9H2O

Tính chất
Giống như nhiều sulfide, hợp chất này giải phóng hydro sulfide khi phản ứng với các axit mạnh như axit clohidric:
:6 HCl &nbsp; + &nbsp; Sb2S5 &nbsp; &rarr; &nbsp; 2 SbCl3 &nbsp; + &nbsp; 3 H2S &nbsp; + &nbsp; 2 S

Phân tích bằng quang phổ Mössbauer chỉ ra rằng hợp chất này là một dẫn xuất antimon(III), giải thích việc sản xuất antimon(III) chloride, hơn là antimon(V) chloride, khi axit hóa. Vì vậy, nó không tương tự như phosphor(V) của hợp chất phosphor pentasulfide.

Tham khảo