Nguyễn Hữu Hạnh

Thành phố Hồ Chí Minh
| chức vụ 2 = Phụ tá Tổng Tham mưu trưởng
| bắt đầu 2 = 29 tháng 4 năm 1975
| kết thúc 2 = 30 tháng 4 năm 1975(0 năm, 1 ngày)
| trưởng chức vụ 2 = Tổng Tham mưu trưởng
| trưởng viên chức 2 = Trung tướng Vĩnh Lộc
| phó chức vụ 2 = Cấp bậc
| phó viên chức 2 = -Chuẩn tướng (6/1970)
| kế nhiệm 2 = Chế độ sụp đổ
| địa hạt 2 = Biệt khu Thủ đô
| chức vụ 3 = Chánh Thanh tra Quân đoàn I
| bắt đầu 3 = Tháng 6 năm 1973
| kết thúc 3 = Tháng 5 năm 1974
| trưởng chức vụ 3 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 3 = -Chuẩn tướng
| địa hạt 3 = Quân đoàn I
| chức vụ 4 = Tư lệnh phó Quân đoàn II
| bắt đầu 4 = Tháng 9 năm 1972
| kết thúc 4 = Tháng 6 năm 1973
| trưởng chức vụ 4 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 4 = -Chuẩn tướng
| tiền nhiệm 4 = -Chuẩn tướng Phan Đình Thứ
| địa hạt 4 = Quân đoàn II
| chức vụ 5 = Tư lệnh phó Vùng IV Chiến thuật
| bắt đầu 5 = 6/1969
| kết thúc 5 = 9/1972
| trưởng chức vụ 5 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 5 = -Đại tá (1/1963)-Chuẩn tướng
| địa hạt 5 = Quân khu IV
| chức vụ 6 = Tư lệnh Biệt khu 44 Chiến thuật
| bắt đầu 6 = 6/1968
| kết thúc 6 = 6/1969
| trưởng chức vụ 6 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 6 = -Đại tá (1/1963)
| địa hạt 6 = Vùng IV Chiến thuật
| chức vụ 7 = Tư lệnh phó Sư đoàn 21 Bộ binh
| bắt đầu 7 = 7/1967
| kết thúc 7 = 6/1968
| trưởng chức vụ 7 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 7 = -Đại tá
| địa hạt 7 = Vùng IV Chiến thuật
| chức vụ 8 = Chỉ huy phó Trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt
| bắt đầu 8 = - 7/1964
| kết thúc 8 = 7/1967
| trưởng chức vụ 8 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 8 = -Đại tá
| địa hạt 8 = Vùng II Chiến thuật
| chức vụ 9 = Tham mưu trưởng Vùng IV Chiến thuật
| bắt đầu 9 = 1/1963
| kết thúc 9 = 7/1964
| trưởng chức vụ 9 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 9 = -Đại tá
| địa hạt 9 = Vùng IV Chiến thuật
| chức vụ 10 = Tham mưu trưởng Biệt khu Thủ đô
| bắt đầu 10 = 1/1957
| kết thúc 10 = 8/1958
| trưởng chức vụ 10 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 10 = -Trung tá (10/1956)
| địa hạt 10 = Biệt khu Thủ đô
| chức vụ 11 = Tham mưu trưởng chiến dịchHoàng Diệu và Thoại Ngọc Hầu
| bắt đầu 11 = 9/1956
| kết thúc 11 = 1/1957
| trưởng chức vụ 11 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 11 = -Thiếu tá (1/1955)-Trung tá
| địa hạt 11 = Biệt khu Thủ đô
| chức vụ 12 = Tham mưu trưởng Phân khuSài Gòn - Chợ Lớn
| bắt đầu 12 = 1/1955
| kết thúc 12 = 9/1956
| trưởng chức vụ 12 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 12 = -Thiếu tá
| địa hạt 12 = Biệt khu Thủ đô
| quốc tịch = (đã sụp đổ)
| nguyên nhân mất = Tuổi già
| nơi ở = Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
| nghề nghiệp = Quân nhân
| dân tộc = Kinh
| tôn giáo = Không
| cha = Nguyễn Hữu Điệt
| mẹ = Nguyễn Thị Có
| họ hàng = Nguyễn Quang Phát (ông nội)Phạm Thị Trà (bà nội)
| con = 11 người con
| học vấn = Tú tài bán phần
| học trường = -Trường Trung học Pháp ngữ tại Mỹ Tho-Trường Võ bị Cap Saint Jacques (Võ bị Địa phương Vũng Tàu)-Học viện Chỉ huy Tham mưu Fort Leavenworth, Kansas, Hoa Kỳ-Trường Tình báo Chiến lược Fort Hollabirt, Hoa Kỳ
| quê quán = Nam Kỳ
| ngày sinh =
| ngày mất =
| nơi sinh = Châu Thành, Mỹ Tho, Nam Kỳ, Liên bang Đông Dương
| nơi mất = Bệnh viện Thống Nhất, Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
| giải thưởng =
| phục vụ = Việt Nam Cộng hòa Cộng hòa miền Nam Việt Nam (tình báo viên)
| thuộc = Quân lực VNCH
| năm phục vụ = 1946-1975
| cấp bậc = Chuẩn tướng
| đơn vị = Biệt khu Thủ đô Quân đoàn I và QK 1 Quân đoàn II và QK 2 Quân đoàn IV và QK 4 Bộ Tổng Tham mưu Sư đoàn 21 Bộ binh
| chỉ huy = QĐ Liên hiệp Pháp Quân đội Quốc gia Quân lực VNCH
| tham chiến = Chiến tranh Đông Dương
Chiến tranh Việt Nam
Chiến dịch Tết Mậu Thân 1968
Chiến dịch Xuân – Hè 1972
Chiến dịch Hồ Chí Minh
| khen thưởng = Huân chương Quân công hạng nhất
}}

Nguyễn Hữu Hạnh (26 tháng 8 năm 1924 – 29 tháng 9 năm 2019) là một cựu tướng lĩnh Bộ binh của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, cấp bậc Chuẩn tướng, tình báo viên của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam. Ông thường được biết với vai trò là Phụ tá Trung tướng Vĩnh Lộc, Tổng Tham mưu trưởng cuối cùng của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, người đã tác động để Tổng thống Dương Văn Minh sớm ra lệnh cho Quân lực Việt Nam Cộng hòa đầu hàng trước sức tấn công của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam vào cuối tháng 4 năm 1975, chấm dứt cuộc Chiến tranh Việt Nam. Sau này, người ta mới biết được rằng ông chính là một tình báo viên của Cộng hòa miền Nam Việt Nam.

Sau năm 1975, ông sống với gia đình ở quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2015. Sau đó ông trở về quê Mỹ Tho.

Lúc 6h40 ngày 29 tháng 9 năm 2019, ông từ trần vì tuổi cao sức yếu tại Bệnh viện Thống Nhất, hưởng thọ 95 tuổi. Ngày 2 tháng 10 năm 2019, ông được an táng tại xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguyễn Hữu Hạnh là nhân vật chính của tiểu thuyết Viên chuẩn tướng của Nguyễn Trần Thiết.

Thân thế và bước đầu binh nghiệp
Ông sinh ngày 26 tháng 8 năm 1924 (theo trích lục tòa thì sinh ngày 10 tháng 7 năm 1926) tại Phú Phong, Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho (bây giờ là tỉnh Tiền Giang). Năm 1945, ông tốt nghiệp Trung học chương trình Pháp tại Mỹ Tho với văn bằng Tú tài bán phần (Part I).

Quân đội Liên hiệp Pháp
Đầu năm 1949, thi hành lệnh động viên, ông nhập ngũ vào Quân đội Liên hiệp Pháp, mang số quân: 46/103072. Theo học tại trường Võ bị Địa phương Nam Việt Vũng Tàu (Cap Saint Jacques). Mãn khóa cùng năm, tốt nghiệp với cấp bậc Chuẩn úy. Ra trường ông được điều đi phục vụ tại một đơn vị Bộ binh giữ chức vụ Trung đội trưởng dưới quyền Thiếu úy Đại đội trưởng Dương Văn Minh, khởi đầu của mối quan hệ thân tình của ông với tướng Dương Văn Minh về sau này. Giữa năm 1950, ông được thăng cấp Thiếu úy tại nhiệm. Cuối năm 1951, ông được thăng cấp Trung úy làm Đại đội trưởng Bộ binh.

Quân đội Quốc gia Việt Nam
Năm 1952, Quân đội Quốc gia thành lập Bộ Tổng Tham mưu, chính thức chuyển sang cơ cấu mới này, ông được thăng cấp Đại úy và được cử giữ chức vụ Tham mưu trưởng Phân khu Sài Gòn-Chợ Lớn.

Đầu năm 1954, ông học khóa liên đoàn trưởng Liên đoàn lưu động (GM) tại Hà Nội. Cuối năm 1954, với cấp bậc thiếu tá trung đoàn phó trung đoàn 11, ông nhận tiểu khu Long Xuyên do Pháp giao lại. Ông được gán mật danh là S7 hoặc Sao Mai, nhưng hầu như không được giao nhiệm vụ gì có thể ảnh hưởng đến vị trí của ông. Ông và ông Thành giữ liên lạc với nhau đến tận cuối năm 1974. Nguyễn Hữu Hạnh đã cung cấp cho cách mạng các tin tức chiến lược như: khi Phước Long thất thủ, ông nói không có quân tiếp viện. Buôn Mê Thuột bị bỏ ngỏ, quân Việt Nam cộng hòa không có chuẩn bị, khi thất thủ không có tổ chức nào ở lại hậu phương. Khi quân giải phóng tiến về miền Nam, ông đề nghị quân xung kích Giải phóng quân cần tiến nhanh, không sợ bị phản công, ở hậu phương khi cần giao lãnh thổ lại cho địa phương quân. Đối với nội bộ chế độ Sài Gòn, ông tìm cách kích động những sĩ quan chống lại chính sách của Nguyễn Văn Thiệu, chống tham nhũng. Ông còn đồng ý cho tướng Toàn rút Bộ tư lệnh quân đoàn 3 về bên kia sông Đồng Nai (vì biết tướng Toàn muốn đào ngũ), nhờ đó quân Giải phóng chiếm Biên Hoà một cách dễ dàng.

Ngoài ra, ông cho Quân cảnh tung hết các lực lượng để giữ an ninh trật tự cho thành phố, thu hồi và đưa về quân vụ súng ống của các quân nhân đi lẻ tẻ ngoài phố

Khi được làm phụ tá tổng tham mưu trưởng, ông đã vận động để thúc đẩy ông Dương Văn Minh đơn phương tuyên bố bàn giao quyền lại cho Cộng hòa Miền Nam Việt Nam.

Ông cũng là một trong 2 tướng lĩnh bên cạnh Tổng thống Dương Văn Minh trong giờ phút cuối cùng của chế độ Việt Nam Cộng hòa (người thứ 2 là Trung tướng Nguyễn Hữu Có, đối thủ cũ của tướng Dương Văn Minh).

Sau năm 1975, do là tình báo viên ghi công trong việc tác động đến sự đầu hàng của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, ông không phải đi cải tạo, mà còn được giữ chức vụ Tổng thư ký Hội nhân dân bảo trợ Nhà trường, sau được bầu Ủy viên Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với tư cách là Nhân sĩ yêu nước và giữ chức vị đó cho đến khi về hưu.

Ngoài ra, ông còn được Cộng hòa Miền Nam Việt Nam tặng Huân chương Quân công hạng Nhất.

Vị tư lệnh thận trọng
Trong cuộc đảo chính Tổng thống Diệm ngày 1 tháng 11 năm 1963, chính ông đã ngầm ủng hộ cho tướng Dương Văn Minh làm đảo chính, hỗ trợ Đại tá Nguyễn Hữu Có chiếm quyền chỉ huy Sư đoàn 7 Bộ binh, khuyên tướng Huỳnh Văn Cao án binh bất động, ngăn cản Lực lượng quân đoàn IV về chống đảo chính, giúp cuộc đảo chính thành công.

Năm 1967, ông được chỉ định giữ chức vụ Phó Tư lệnh Sư đoàn 21 Bộ binh do Thiếu tướng Nguyễn Văn Minh (tức Minh Đờn) làm Tư lệnh.

Năm 1968, ông được cử giữ chức vụ Tư lệnh Biệt khu 44 (bao gồm Hà Tiên, Châu Đốc, Kiến Phong và Kiến Tường). Trong nhiều lần đối mặt với lực lượng cách mạng, ông đều lệnh cho binh sĩ đánh ở thế giằng co mà không tiến chiếm mục tiêu. Khi quân giải phóng rút quân ông cũng ra lệnh rút quân về. Các cố vấn Mỹ mỉa mai gọi ông là "Tư lệnh thận trọng", "Tư lệnh không bao giờ chiếm mục tiêu".. Ông đã từ chối không B 52 thả bom vào mật khu trên Kênh Tháp Mười, viện lẽ quá đông dân.

Lúc ông làm tư lệnh phó sư đoàn 21, trong những cuộc hành quân, ông chia sẻ: "Tôi cho lệnh trực thăng võ trang phải thận trọng, khi nào dưới đất bắn lên mới được bắn lại". Ông nói với thiếu tướng Nguyễn Văn Minh (tức Minh Đờn), tư lệnh sư đoàn: "Sư đoàn đã sử dụng hỏa lực bừa bãi. Thấy cảnh chết chóc nhiều tôi không chịu nổi, có lẽ tôi sẽ không làm việc lâu với anh".

Gia đình
Ông nội của ông là Nguyễn Quang Phát, bà nội là Phạm Thị Trà. Cha là Nguyễn Hữu Điệt. Mẹ là Nguyễn Thị Có (Tư Hiền).

Ông có 11 người con, có người sinh sống ở Đức, hầu hết sinh sống làm ăn ổn định tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sau ngày người bạn đời mất, ông buồn bã thường về dưới quê sống

Trong thời gian lưu lại Châu Thành (huyện Tiền Giang), ông đã giúp đỡ cho bà Trần Thị Hiệp (còn gọi là bà Tư bóng), một phụ nữ góa chồng, nuôi năm con rất nghèo với nghề bán vé số dạo nhỏ hơn ông 33 tuổi. Ông quay về Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - Thành phố Hồ Chí Minh mượn 30 triệu đồng trả góp trừ lương 2 triệu/tháng để xây một căn nhà khoảng 30m² ngay nghĩa địa làm nơi sinh sống. Các con của ông kịch liệt phản đối, ông cương quyết với lập trường tình yêu tuổi già nên cuối cùng các con cháu ông phải nhượng bộ

Chú thích

Liên kết
Tướng Nguyễn Hữu Hạnh
Phỏng vấn Nguyễn Hữu Hạnh, 1981

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.