Đỗ Nhuận

| nơi sinh = Bình Giang, Hải Dương, Bắc Kỳ, Liên bang Đông Dương
| ngày mất =
| nơi mất = Hà Nội, Việt Nam
| quốc tịch =
| nghề nghiệp = Nhạc sĩ
| khen thưởng =

| năm hoạt động âm nhạc = 1939–1991
| dòng nhạc = Nhạc tiền chiến, nhạc đỏ
| ca khúc =
| chức vụ = Tổng thư ký Hội Nhạc sĩ Việt Nam
| bắt đầu = 1957
| kết thúc = 1983
| kế nhiệm = Huy Du
| giải thưởng 1 = Giải thưởng Hồ Chí Minh
| năm 1 = 1996
| hạng mục 1 = Văn học - Nghệ thuật
}}

Đỗ Nhuận (10 tháng 12 năm 1922 – 18 tháng 5 năm 1991) là một nhạc sĩ người Việt Nam. Ông là Tổng thư ký đầu tiên của Hội nhạc sĩ Việt Nam khóa I và II từ 1958 đến 1983, một trong những nhạc sĩ tiên phong của âm nhạc cách mạng. Đỗ Nhuận còn là nhạc sĩ Việt Nam đầu tiên viết opera với vở Cô Sao, cũng là tác giả của bản "Du kích sông Thao" nổi tiếng.

Hải Phòng những năm cuối thập niên 1930 là một trong những cái nôi của tân nhạc với những Văn Cao, Lê Thương, Hoàng Quý... Năm 14 tuổi, Đỗ Nhuận tham gia hướng đạo sinh, hát những ca khúc Pháp và châu Âu. Ông cũng tự học âm nhạc dân tộc và biết chơi sáo trúc, tiêu, đàn nguyệt, đàn tứ, đàn bầu. Sau đó, khi âm nhạc cải cách bước đầu nhen nhóm, Đỗ Nhuận cũng bắt đầu tiếp xúc với tân nhạc, học đàn guitar, banjo, kèn harmonica và ghi âm. Sau ông còn học thêm violon, baian với các nhạc công người Nga lưu vong ở Hà Nội.

Năm 1939, Đỗ Nhuận sáng tác ca khúc đầu tay vào tuổi 17, bản "Trưng Vương", nhân ngày kỷ niệm Hai Bà Trưng ở tỉnh Hải Dương. không lâu sau khi ông nhận chức Tổng thư ký Hội nhạc sĩ.

Đỗ Nhuận mất vào ngày 18 tháng 5 nǎm 1991 tại Hà Nội.

Giải thưởng
Huân chương Độc lập hạng Nhì
Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I (1996)
Huân chương Chiến sĩ hạng Nhì
Huân chương Chiến thắng hạng Nhì

Một vài chi tiết
Con trai của ông là Đỗ Hồng Quân, cũng là một nhạc sĩ nổi tiếng, hiện giữ chức Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam.
Con dâu của ông là NSƯT Chiều Xuân, một diễn viên nổi tiếng.
Du kích Sông Thao được nhiều ca sĩ nổi tiếng của Sài Gòn trước 1975 như Anh Khoa, Thái Thanh, Mai Hương, Kim Tước trình bày, nhưng đổi tên thành Khúc hát Sông Thao hay Tiếng hát Sông Thao. Lời hát nhiều đoạn cũng bị thay đổi.
Hiện nay, tên của ông được đặt tên cho một con đường ở Hà Nội, đi từ đường Phạm Văn Đồng đến khu đoàn ngoại giao Xuân Đỉnh, đi bên cạnh Công viên Hòa Bình.

Tác phẩm

Ca khúc

Anh thương binh rèn dao
Áo mùa đông
Bài ca cách mạng tiến quân
Bài ca nhân dân Việt-Lào
Bé yêu Bác Hồ
Chiều tù
Côn Đảo
Chiến thắng Điện Biên (1954)
Chim than
Du kích ca
Du kích sông Thao (1950)
Đèn cù
Đèo bông lau
Đoàn lữ nhạc
Đồng chí ta ơi
Đường bốn mùa xuân
Đường lên ải Bắc
Đường trường vô Nam
Em là thợ quét vôi
Giặc đến nhà ta đánh
Hận Sơn La
Hành quân xa (1953)
Hát mừng các cụ dân quân
Lời cha già
Lửa rừng
Ngày Quốc hội
Nhớ chiến khu (1945)
Quê ta từ đất dấy lên
Thắm hoa núi rừng
Thương binh ca
Tiếng gọi tù nhân
Tiếng hát đầu quân
Tiếng súng Nam Bộ
Tình ca biển cả
Tình ca đất Mũi
Tình Việt Bắc
Tôi thích thể thao
Trai anh hùng gái đảm đang (1964)
Trên đồi Him Lam
Trông cây lại nhớ đến Người (1969)
Trưng Vương (1939)
Vì tiền tuyến
Viếng mồ tử sĩ
Việt Nam quê hương tôi (1956)
Việt Nam - Trung Hoa
Vui mở đường (1966)

Nhạc khí
Khúc biến tấu trên chủ đề dân ca cho flute và piano Mùa xuân trên rừng (1963)
Tứ tấu đàn dây Tây Nguyên (1964)
Ba biến tấu cho violon và piano (1964)
Tổ khúc giao hưởng Điện Biện (1965)
Giao hưởng thơ Đimit'rov (1981)
Violon và dàn nhạc Vũ khúc Tây Nguyên

Nhạc kịch
Ca kịch ngắn
Ai đẹp hơn ai
Anh Pǎn về bản
Cả nhà thi đua
Chú Tễu
Đêm vui không ngủ
Hòn đá
Nguyễn Trãi - Phi Khanh (1940 - 1941), 3 ca khúc
Chim than
Lời cha già
Đường lên Ải Bắc
Ông Đá
Quả dưa đỏ
Sóng cả không ngã tay chèo
Trước giờ cưới

Nhạc kịch
Cô Sao (1965)
Người tạc tượng (1971)
Nguyễn Trãi (1980)

Ngoài ra, có thể kể đến kịch múa rối Giấc mơ bé Rồng (1968), kịch múa Mở biển (1973) và nhạc nền trong các phim tài liệu và phim truyện: Chiến thắng Điện Biên (1954), Nguyễn Vǎn Trỗi (1965), Mở đường Trường Sơn (1972), Lǎng Bác Hồ (1975).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đỗ Nhuận - Bài viết trên trang Âm nhạc truyền thống
Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân nói về cha trên VnExpress