Vũ Đức Thắng

| birth_place = Gia Lâm, Hà Nội
| citizenship =
| occupation =
| relatives =
| module =
| module2 =
| signature =
| tên gốc = Vũ Đức Thắng
}}
Vũ Đức Thắng (1955–2016) là một nghệ nhân Việt Nam nổi bật và là người sáng lập Bảo tàng Bát Tràng – được coi rộng rãi là bảo tàng gốm đương đại tư nhân đầu tiên tại Việt Nam. Cùng với các cơ sở nổi bật khác như Bảo tàng Gốm cổ Kim Lan (2012) và Bảo tàng Gốm cổ Sông Hương (2022), Bảo tàng Bát Tràng đã góp phần khẳng định lại vị thế văn hóa của gốm Việt Nam. Ông Thắng được công nhận là một nhân vật quan trọng trong sự phát triển của truyền thống gốm Bát Tràng và là một người thúc đẩy mạnh mẽ gốm Việt ra thị trường quốc tế.

Năm 2012, bộ sưu tập giày gốm của ông được ghi nhận trên toàn quốc khi Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác nhận một đôi trong bộ sưu tập là đôi giày gốm lớn nhất Việt Nam. Năm 2020, Nhà nước Việt Nam tặng thưởng truy tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân” cho ông trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ – một vinh dự cho đến nay chỉ được trao cho hai nghệ nhân Bát Tràng.

Cuộc đời và sự nghiệp

1955–1990: Sinh thành và thuở niên thì
Sinh năm 1955 trong một gia đình truyền thống tại làng gốm Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội, Vũ Đức Thắng là hậu duệ của Vũ Văn Tuấn, người cuối cùng sở hữu học vị tiến sĩ triều Nguyễn tại Bát Tràng – một danh hiệu trong hệ thống giáo dục Nho giáo, tương đương với học vị tiến sĩ hiện đại, từng làm sứ thần ngoại giao sang Trung Quốc và được vua Tự Đức ban tặng bia đá khắc chữ. Trước năm 1975, Thắng tham gia kháng chiến chống Mỹ, phục vụ tại Tiểu đoàn 76, sau đó làm bảo vệ tại Trung đoàn 1 trước khi chuyển sang Đơn vị Giao thông 195K thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô. Ông xuất ngũ vào ngày 1 tháng 1 năm 1976 và nhập học Khoa Mỹ thuật Đồ họa, Trường Cao đẳng Mỹ thuật Công nghiệp, tốt nghiệp năm 1980.

1990–2016: Sự nghiệp và phát triển, lâm chung
Sau khi tốt nghiệp, ông làm việc một thời gian ngắn với vai trò họa sĩ quảng cáo, nhưng sớm cảm thấy nghề nghiệp này không thỏa mãn trong bối cảnh thị trường gốm ảm đạm. Trở về với cội nguồn, ông dành trọn tâm huyết cho nghệ thuật gốm, dần tái khám phá niềm đam mê sáng tạo của mình. Năm 1986, ông thành lập xưởng gốm riêng, khởi đầu cho một hành trình sáng tạo kéo dài suốt đời.

Ông được biết đến với những kỹ thuật đặc trưng của mình trong khắc chạm lõm, tạo nổi (relief molding) và xếp lớp men độc đáo. Các tác phẩm của ông thường lấy cảm hứng từ các họa tiết truyền thống và yếu tố văn hóa dân gian, được tái hiện theo lăng kính hiện đại, tạo nên một phong cách thẩm mỹ rất dễ nhận biết.

Năm 2007, ông tham gia Liên hoan Văn hóa Việt Nam tại Toulouse, Pháp, nơi các tác phẩm của ông nhận được sự quan tâm đáng kể từ quốc tế. Tại sự kiện, ông đã biểu diễn kỹ thuật tạo hình trên bàn xoay truyền thống, mang đến niềm thích thú cho các khán giả tham quan.

Một đóng góp quan trọng trong di sản của ông là sự kết hợp giữa thơ ca và gốm sứ. Trong Ngày thơ Việt Nam lần thứ 8 năm 2010, được tổ chức tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội, ông trưng bày bộ sưu tập gồm 15 bình gốm lớn khắc thơ ở bốn mặt, trang trí với các hình minh họa về những công trình nổi tiếng của Hà Nội như Tháp Rùa, Chùa Một Cột, Cửa Quán Thánh và Cột Cờ. Mỗi chiếc bình đều đòi hỏi sự tỉ mỉ cao độ, dung hòa hoàn hảo giữa yêu cầu nghệ thuật và kỹ thuật.

Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, Vũ Đức Thắng đã sáng tạo một cặp bình gốm đặc biệt cao gần một mét. Một chiếc khắc họa những dấu mốc tiêu biểu trong lịch sử Việt Nam, từ thời Hùng Vương đến hiện đại, trong khi chiếc còn lại mô tả các danh thắng biểu tượng của Hà Nội như Chùa Một Cột, Khuê Văn Các, cầu Thê Húc và Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong suốt sự nghiệp, Thắng đã tổ chức nhiều triển lãm trong và ngoài nước. Ông cũng là người sáng lập Bảo tàng Bát Tràng, không gian trưng bày cả gốm cổ Bát Tràng lẫn những sáng tác của chính ông, góp phần gìn giữ và tôn vinh di sản gốm Việt.

Tác phẩm nổi bật

Những Đôi Giày Gốm Bát Tràng: Lấy cảm hứng từ thời trang Ý, triển lãm chính thức mang tên này trưng bày một bộ sưu tập gồm 12 đôi giày gốm, kết hợp hoàn hảo giữa nghệ thuật thủ công truyền thống và thiết kế hiện đại. Mỗi tác phẩm trong bộ sưu tập đều được tạo hình tỉ mỉ và trang trí bằng những họa tiết độc đáo, thể hiện sự sáng tạo và tinh hoa trong nghệ thuật gốm.
Gốm Khắc và Nổi: Những tác phẩm này thể hiện nghệ thuật tinh tế của Thắng, lấy cảm hứng từ thiên nhiên, cuộc sống thường ngày, và văn hóa dân gian Việt Nam.
Gốm Thơ Lửa: Thắng đã kết hợp thơ ca vào nghệ thuật gốm, tạo ra những tác phẩm nơi thơ và hình thức thị giác hòa quyện. Những tác phẩm gốm khắc thơ của ông không chỉ tinh tế về mặt thẩm mỹ mà còn sâu sắc về mặt văn hóa.

Thành tựu
Trong suốt hơn ba thập kỷ, Vũ Đức Thắng đã tạo ra hàng nghìn tác phẩm gốm được đánh giá cao, nhiều tác phẩm trong số đó đã được khán giả trong và ngoài nước đón nhận.

Ông đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá, bao gồm:

Giải thưởng Bàn Tay Vàng (1999) từ Hội Mỹ thuật Việt Nam và Hội đồng Trung ương Liên minh Hợp tác xã Việt Nam
Huy chương Bạc tại Lễ hội Làng nghề Việt Nam (2002)
Giải thưởng Quốc Túy Việt Nam tại Hội chợ Sản phẩm Thủ công Mỹ nghệ và Văn hóa (2004)
Giải thưởng Ngôi sao vàng Việt Nam (2006)
Giải thưởng Xuất sắc trong Nghề thủ công (2007)

Năm 2007, ông được Hiệp hội Thủ công Mỹ nghệ Việt Nam vinh danh là Nghệ nhân Thủ công Xuất sắc. Năm 2010, ông được trao tặng danh hiệu "Nghệ nhân Ưu tú" trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ – đây là lần đầu tiên danh hiệu này được trao trong ngành. Danh hiệu "Nghệ nhân Nhân dân" của ông được Nhà nước Việt Nam trao tặng sau khi ông qua đời vào năm 2020.

Chú thích

Liên kết ngoài