Nguyễn Văn Đông

| nơi sinh = Khu Sài Gòn - Chợ Lớn, Đông Dương thuộc Pháp
| ngày mất =
| nơi mất = Thành phố Hồ Chí Minh
| nghề nghiệp = Quân nhânNhạc sĩ
| dân tộc = Kinh
| tôn giáo =
| vợ = Trần Thị Nguyệt Thu
| con = Không
| học vấn = Tú tài bán phần
| học trường = Trường Huỳnh Khương Ninh ở Đa Kao, Sài Gòn
Trường Thiếu sinh quân Đông Dương ở Vũng Tàu
Trường Võ bị Địa phương Vũng Tàu
Trường Võ bị Liên quân Đà Lạt
Trung tâm Chiến thuật Hà Nội
Trường Chỉ huy Tham mưu Sơ cấp Hawaii, Hoa Kỳ
| quê quán = Lợi Thuận, Bến Cầu, Tây Ninh, Việt Nam
| phục vụ = Quốc gia Việt Nam Việt Nam Cộng hòa
| thuộc = Quân đội Quốc gia Việt Nam Quân lực Việt Nam Cộng hòa
| năm phục vụ = 1951 – 1975
| cấp bậc = Đại tá
| đơn vị = Bộ binhBộ Tổng Tham mưu
| chỉ huy = Quân đội Quốc gia Quân lực Việt Nam Cộng hòa
| tham chiến = Chiến tranh Đông Dương
Chiến tranh Việt Nam
| khen thưởng = Đệ Tứ đẳng Bảo quốc Huân chương
| chức vụ = Chánh Văn phòng Tổng Tham mưu phó
| bắt đầu = 11/1972
| kết thúc = 4/1975
| tiền nhiệm =
| trưởng chức vụ = Cấp bậc
| trưởng viên chức = Đại tá (11/1972)
| kế nhiệm =
| địa hạt = Biệt khu Thủ đô
| phó chức vụ = Tổng tham mưu trưởngTổng tham mưu phó
| phó viên chức = Đại tướng Cao Văn Viên• Trung tướng Nguyễn Văn Là• Trung tướng Nguyễn Văn Mạnh
| chức vụ khác =
| thêm =
| chức vụ 2 = Trưởng phòng nhân viên Khối Lãnh thổBộ Tổng tham mưu
| bắt đầu 2 = 6/1968
| kết thúc 2 = 11/1972
| tiền nhiệm 2 =
| trưởng chức vụ 2 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 2 = Trung tá (6/1968)
| phó chức vụ 2 =
| phó viên chức 2 =
| kế nhiệm 2 =
| địa hạt 2 = Biệt khu Thủ đô
| chức vụ khác 2 =
| thêm 2 =
| chức vụ 3 = Phó phòng Nhân viên Khối Lãnh thổBộ Tổng tham mưu
| bắt đầu 3 = 11/1963
| kết thúc 3 = 6/1968
| tiền nhiệm 3 =
| trưởng chức vụ 3 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 3 = Thiếu tá (11/1963)
| phó chức vụ 3 =
| phó viên chức 3 =
| kế nhiệm 3 =
| địa hạt 3 = Biệt khu Thủ đô
| chức vụ khác 3 =
| thêm 3 =
| chức vụ 4 = Phục vụ Khối Lãnh thổBộ Tổng Tham mưu
| bắt đầu 4 = 11//1961
| kết thúc 4 = 11/1963
| tiền nhiệm 4 =
| trưởng chức vụ 4 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 4 = Đại úy (10/1959)
| kế nhiệm 4 =
| địa hạt 4 = Quân khu Thủ đô
| phó chức vụ 4 = Tổng Tham mưu trưởng
| phó viên chức 4 = Đại tướng Lê Văn Tỵ
| chức vụ khác 4 =
| thêm 4 =
| chức vụ 5 = Trưởng ban ca nhạc Tiếng Thời GianĐài Phát thanh Sài Gòn
| bắt đầu 5 = 6/1958
| kết thúc 5 = 11/1961
| tiền nhiệm 5 =
| trưởng chức vụ 5 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 5 = Trung úy
| phó chức vụ 5 =
| phó viên chức 5 =
| kế nhiệm 5 =
| địa hạt 5 = Thủ đô Sài Gòn
| chức vụ khác 5 =
| thêm 5 =
| chức vụ 6 = Trưởng phòng 3 Tác chiếnPhân khu Đồng Tháp Mười
| bắt đầu 6 = 11/1955
| kết thúc 6 = 12/1957
| tiền nhiệm 6 =
| trưởng chức vụ 6 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 6 = Trung úy (8/1954)
| kế nhiệm 6 =
| địa hạt 6 = Đệ ngũ Quân khu
| phó chức vụ 6 = Phân khu trưởng
| phó viên chức 6 = Đại tá Nguyễn Văn Là
| chức vụ khác 6 =
| thêm 6 =
| chức vụ 7 = Trưởng phòng Hành quânPhân khu Đồng Tháp Mười
| bắt đầu 7 = 8/1954
| kết thúc 7 = 11/1955
| tiền nhiệm 7 =
| trưởng chức vụ 7 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 7 = Thiếu úy (10/1952)
| kế nhiệm 7 =
| địa hạt 7 = Đệ ngũ Quân khu(Tây Nam Phần)
| phó chức vụ 7 = Phân khu trưởng
| phó viên chức 7 = Đại tá Nguyễn Văn Là
| chức vụ khác 7 =
| thêm 7 =
| chức vụ 8 = Chỉ huy Tiểu đoàn Trọng pháo 553Quân đội quốc gia Việt Nam
| bắt đầu 8 = 4/1954
| kết thúc 8 = 8//1954
| tiền nhiệm 8 =
| trưởng chức vụ 8 = Cấp bậc
| trưởng viên chức 8 = Thiếu úy (10/1952)
| phó chức vụ 8 =
| phó viên chức 8 =
| chức vụ khác 8 =
| thêm 8 =
| kế nhiệm 8 =
| địa hạt 8 = Đệ tam Quân khu Bắc Việt
}}

|giải thưởng = Giải Âm nhạc Quốc gia của Đệ Nhất Cộng hòa Việt Nam
}}

Nguyễn Văn Đông (15 tháng 3 năm 1932 – 26 tháng 2 năm 2018) nguyên là một sĩ quan bộ binh cao cấp trong Bộ Tổng tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa, mang cấp bậc Đại tá, khởi binh nghiệp từ thời Quốc gia Việt Nam. Đồng thời, ông được nhiều người biết đến với tư cách là nhạc sĩ nổi tiếng qua rất nhiều nhạc phẩm tiêu biểu như "Chiều mưa biên giới", "Hải ngoại thương ca", "Khúc tình ca hàng hàng lớp lớp", "Mấy dặm sơn khê", "Phiên gác đêm xuân", "Sắc hoa màu nhớ",... Các nghệ danh của ông là Vì Dân, Phượng Linh, Phương Hà, Đông Phương Tử, Hoàng Long Nguyên (trước 1975) và Anh Nguyên (sau 1975).

Thiếu thời
Nguyễn Văn Đông sinh ngày 15 tháng 3 năm 1932 tại Quận 1, Sài Gòn, nguyên quán ở làng Lợi Thuận, tổng Mỹ Ninh, quận Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh, Nam Kỳ; nay thuộc huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh, Việt Nam. Ông sinh trưởng trong một gia đình nguyên là một điền chủ lớn có nhiều ruộng đất ở tỉnh này. Thuở nhỏ, nhờ gia đình khá giả nên ông học tại tư gia dưới sự hướng dẫn của thầy học. Sau đó ông theo học bậc Trung học tại trường Huỳnh Khương Ninh ở khu Đa Kao, Quận 1. Khoảng 1945-1946, trường này bị đóng cửa. Gia sản bị tịch biên để sung vào quỹ kháng chiến chống Pháp; cha mẹ bị bắt tù vì là điền chủ. Thời đó có viên Đại úy Pháp là Vieux từng coi ông như nghĩa đệ đã nhận ông làm dưỡng tử và gửi vào học ở Trường Thiếu sinh quân Đông Dương (tiếng Pháp: École d'enfants de troupe) ở Vũng Tàu khi ông 14 tuổi. Năm 19 tuổi, ông tốt nghiệp trường Thiếu sinh quân và nhận chứng chỉ tốt nghiệp tương đương với văn bằng Tú tài bán phần (Tú tài I).

Binh nghiệp
Quân đội Quốc gia Việt Nam
Cuối năm 1951, ông nhập ngũ Quân đội Quốc gia Việt Nam, mang số quân 52/120.117, sau đó được cử theo học Khóa 4 Trường Võ bị Địa phương ở Vũng Tàu (École militaire Cap Saint-Jacques). Tháng 10 năm 1952, ông mãn khóa tốt nghiệp Thủ khoa với cấp bậc Thiếu úy phục vụ đơn vị Bộ binh. Đầu năm 1953, ông được cử đi học khóa huấn luyện "Đại đội trưởng" tại Trường Võ bị Liên quân Đà Lạt (École militaire interarmes de Dalat). Đầu năm 1954, ông được gửi ra Hà Nội theo học khóa "Tiểu đoàn trưởng" tại Trung tâm Chiến thuật Hà Nội (Centre de formation tactique des officiers vietnamiens d'Hanoï). Ra trường, ông được cử giữ chức vụ Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Trọng pháo 553 và là Tiểu đoàn trưởng trẻ nhất của Quân đội Quốc gia khi mới 22 tuổi. thu âm thu hình cho hai đài Europe No.1 và Ðài Truyền hình Pháp. Trong vòng ba tháng, Nhà xuất bản Tinh Hoa Miền Nam phá kỷ lục xuất bản với doanh số hơn mười sáu vạn tờ nhạc. Nhạc khúc điệu slow "Mấy dặm sơn khê" cũng vang danh qua giọng ca Trần Văn Trạch và ca sĩ Lệ Thanh; đến năm 1961, trong đại nhạc hội Trăm Hoa Miền Nam kéo dài 10 đêm ở rạp Hưng Đạo (Sài Gòn), tác giả song ca với ca sĩ Thái Thanh ca khúc này cùng ban đại hòa tấu của nhạc trưởng Nghiêm Phú Phi và sự tham gia của nhạc sĩ Lê Thương.

Ông còn có nhiều nghệ danh khác như Phượng Linh, Phương Hà, trên nhiều nhạc phẩm tình cảm như "Cay đắng tình đời", "Chiếc bóng công viên", "Dạ sầu", "Khi đã yêu", "Niềm đau dĩ vãng", "Thầm kín", "Thương muộn", "Thương về mùa đông biên giới", "Xin đừng trách anh", "Nhớ Huế", "Màu xanh Noel",... Ông còn có một nghệ danh rất hiếm là Hoàng Long Nguyên với bài "Truông mây".

Tân cổ giao duyên
Với bút danh Đông Phương Tử và Phượng Linh, ông đã viết nhạc nền và đạo diễn cho trên 50 vở tuồng cải lương nổi tiếng ở miền Nam trước năm 1975 như Đoạn tuyệt, Mắt em là bể oan cừu, Mưa rừng, Nửa đời hương phấn, Sân khấu về khuya, Tiếng hạc trong trăng,... Xuất phát từ sáng kiến nghiên cứu cách cải cách sáu câu vọng cổ của kỹ sư Ngô Văn Đức (hãng dĩa Asia), Nguyễn Văn Đông trở thành người có công hàng đầu trong sự phát triển của phong trào tân cổ giao duyên. Ông và soạn giả Viễn Châu đã nghiên cứu lắp ráp tân nhạc-cổ nhạc sao cho ăn khớp nhau. Ông cho ra đời phương pháp ký âm bài nhạc hòa hợp giữa tân nhạc và cổ nhạc bằng một cách thức dễ hiểu, hợp mọi trình độ nhạc lý, hầu giúp nghệ sĩ cổ nhạc mang lên sân khấu hát dễ dàng như bản tân nhạc, nhan đề là Hướng dẫn ca và kỹ thuật sáng tác bài tân cổ giao duyên. Tân cổ giao duyên đã cứu vãn tình thế ế ẩm của các băng dĩa cổ nhạc thuần túy đương thời. gửi tặng đại sứ quán các nước đóng tại đô thành và các cơ quan phụ trách văn hóa Việt Nam ở nước ngoài. Công trình này từng được Tổng Giám đốc UNESCO khích lệ lập hồ sơ đề nghị xét duyệt di sản cho dân ca Việt Nam, và dù hồ sơ đã trình cơ quan chính phủ nhưng vĩnh viễn không kịp gửi đi vì hoàn cảnh lịch sử vào năm sau.

Cơ duyên với các ca sĩ
Ông đã đào tạo hai học trò thành ca sĩ nổi tiếng, được đông đảo người yêu thích nhạc vàng biết đến, đó là Thanh Tuyền và Giao Linh. Ông phát hiện Thanh Tuyền từ khi bà còn là nữ sinh trung học ở Đà Lạt, gầy dựng nền tảng cho sự nghiệp lừng lẫy của bà sau này. Những năm sau đó, ông lại thu nhận thêm gương mặt mới Giao Linh, rèn giũa và lăng xê bà với bản hợp đồng độc quyền qua hãng Continental. Sau này, cả hai giọng ca đều là tượng đài của dòng nhạc vàng.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông dùng lời lẽ sau để nói về giọng hát của Hà Thanh khi biểu diễn nhạc của ông: "Hà Thanh đã tạo thêm những nốt luyến láy rất truyền cảm, rất mỹ thuật làm cho bài hát của tôi thêm thăng hoa, trong giai điệu cũng như trong lời ca. Tôi cho rằng khi hát cô Hà Thanh đã sống và cùng đồng điệu sẻ chia với tác giả khi trình bày một bản nhạc có tầm vóc nghệ thuật." Hà Thanh cũng phát biểu với báo chí đương thời rằng "air" nhạc của ông hợp với chất giọng của bà. Năm 2017, ca khúc đắc ý "Chiều mưa biên giới" mới được cấp phép. Một điều ít biết là bài "Chiều mưa biên giới" đã theo các dĩa hát phát tán đi nhiều nơi ở nước Việt Nam thống nhất kể từ sau năm 1975; có chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam đã nghe ca khúc này và thêm lòng tin chiến đấu ngay trong giai đoạn Chiến tranh biên giới Việt–Trung năm 1979.

Suốt hàng chục năm ông không hoạt động nghệ thuật. Giai đoạn ở trại Suối Máu, ông cảm tác bài "Sài Gòn trong trái tim tôi". Bài "Sài Gòn trong trái tim tôi" và "Chào đất nước tự do và hy vọng" được ông tập cho Hà Thanh hát năm 1999 khi gia đình bà về Việt Nam lo việc riêng. Về Hoa Kỳ, Hà Thanh đã chép lại và được tác giả đề nghị đề nghệ danh là Anh Nguyên. Sáng tác cuối cùng của ông là bài "Việt Nam quê hương lộng lẫy". Cuối thập niên 1990, ông hướng dẫn hát và sáng tác cho ca sĩ Trần Tuấn Kiệt quê Sa Đéc, Đồng Tháp và đây được coi là học trò thứ ba của ông.

Vào hồi 19 giờ 30 phút ngày 26 tháng 2 năm 2018, Nguyễn Văn Đông qua đời tại bệnh viện Chợ Rẫy, Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 86 tuổi.

Danh sách tác phẩm

Ca khúc

Tân cổ giao duyên
Lời tân nhạc hoặc phần âm nhạc

Lời vọng cổ

Đặt lời Việt

Xem thêm
Anh Việt
Hãng dĩa Continental
Băng nhạc Sơn Ca

Cước chú

Tham khảo

;Sách