Thích Thanh Từ

]]Giáo hội Phật giáo Việt Nam|
| bắt đầu = 2017
| trưởng chức vụ = Pháp chủ
| trưởng viên chức = Thích Phổ Tuệ (đến 2021) Thích Trí Quảng (từ 2021)
| tên khai sinh = Trần Hữu Phước
| ngày sinh =
| nơi sinh = ấp Tích Khánh, xã Thiện Mỹ, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long
| cha = Trần Văn Mão
| mẹ = Nguyễn Thị Đủ
| quốc tịch =
}}

Hòa thượng Thích Thanh Từ (thế danh là Trần Hữu Phước sau đổi thành Trần Thanh Từ, sinh ngày 24 tháng 7 năm 1924) là thiền sư; nhà khảo cứu, thông dịch và giảng giải các kinh luận Phật học người Việt Nam. Ông hiện là Phó Pháp chủ Hội đồng chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam; và cũng được biết đến là người phục hưng dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử cùng nhiều ấn phẩm về thiền.

Tuổi thơ
Thích Thanh Từ tên khai sinh là Trần Hữu Phước, sau đổi thành Trần Thanh Từ, sinh ngày 24 tháng 7 năm 1924 (Giáp Tý) tại ấp Tích Khánh, làng Tích Thiện, tỉnh Cần Thơ (nay là tỉnh Vĩnh Long). Ông sinh ra trong một gia đình nông dân; có cha là Trần Văn Mão, một người theo nghiệp Nho và đạo Cao Đài; và mẹ là Nguyễn Thị Đủ, quê làng Thiện Mỹ, quận Trà Ôn, tỉnh Cần Thơ. Thời thơ ấu, ông được đánh giá là trầm mặc, ít nói, thích đọc sách và hiếu thảo với cha mẹ. Khoảng năm 9 tuổi, nhân chuyến đi cùng cụ ông lên Mốp Văn, Long Xuyên để thọ tang người bác thứ ba, Thích Thanh Từ được đến chùa Sân Tiên trên núi Ba Thê. Tại đây, khi nghe tiếng chuông chùa ngân dài giữa khoảng thinh không cô tịch, ông đã có rung động sâu sắc với đạo Phật. Sau khi trải nghiệm ba tháng làm công quả tại chùa Phật Quang, xứ Bang Chang, Trà Ôn, vào ngày 15 tháng 7 năm 1949 (Kỷ Sửu), Hoà thượng Thích Thiện Hoa đã thế phát xuất gia cho ông với pháp danh Thanh Từ.

Học Phật tại các Phật học đường
Từ năm 1949 đến 1950, ông học Sơ đẳng Phật học năm thứ 3 tại Phật Học Đường Phật Quang. Năm 1951, ông bắt đầu học lên Trung đẳng; trong năm này, chùa Phật Quang bị binh biến buộc Tổ Thiện Hoa phải dời tăng chúng lên chùa Phước Hậu. Ông tiếp tục theo học tại chùa Phước Hậu và năm 1952 thọ giới Sa Di do tổ Khánh Anh làm Hòa thượng Đàn Đầu. Năm 1953, ông theo bổn sư là Tổ Thiện Hoa lên Sài Gòn, tiếp tục học Trung đẳng tại Phật học Đường Nam Việt, Chùa Ấn Quang; cũng như thọ giới Cụ túc tại chùa Ấn Quang do tổ Huệ Quang làm Hòa thượng. Từ năm 1954 đến năm 1959, ông theo học Cao đẳng Phật Học tại Phật Học Đường Nam Việt.

Nhập thất và phát triển Thiền tông
Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử là một dòng thiền thuần Việt, được Phật Hoàng Trần Nhân Tông sáng lập vào thế kỷ XIII (năm 1299), sau khi nhường ngôi vua và xuất gia tu hành. Dòng thiền này nổi bật với tông chỉ “Phật tại tâm,” chủ trương “nhập thế” – tức là không tách rời đạo khỏi đời, khuyến khích người tu hành có thể vừa đảm đương trách nhiệm thế gian, vừa tu hành đến chỗ ngộ đạo. Hòa thượng Thích Thanh Từ đã khởi xướng và lãnh đạo việc thành lập một hệ thống thiền viện rộng lớn, làm nơi giáo hóa và hướng dẫn tu hành cho Tăng Ni và Phật tử. Việc này thể hiện một chiến lược phục hưng và thể chế hóa Thiền phái Trúc Lâm một cách toàn diện.

Vào tháng 4 năm 1966, Thích Thanh Từ dựng Pháp Lạc thất trên núi Tương Kỳ, Vũng Tàu, và phát lời kiên quyết: “Nếu đạo không sáng, thệ không ra thất”. Đến rằm tháng Tư năm 1968, ông chính thức tuyên bố nhập thất vô hạn định, hoàn toàn cắt đứt mọi duyên bên ngoài để chuyên tâm thiền định. Tháng 7 năm 1968, ông thấu suất thuật tướng Bát Nhã. Ngày 8 tháng 12 năm đó, Thích Thanh Từ ra khỏi thất và tuyên bố "đã đến lúc làm Phật sự". Đến tháng 4 năm 1971, ông thành lập ngôi thiền viện đầu tiên là Thiền viện Chơn Không ở núi Tương Kỳ, Vũng Tàu, mở khóa tu Thiền đầu tiên với 10 thiền sinh. Năm 1974, ông tiếp tục thành lập Thiền Viện Bát Nhã và Linh Quang cũng tại Vũng Tàu; và từ năm 1975 trở đi lần lượt phát triển các Thiền Viện mang tên "Chiếu": Thường Chiếu (1974), Viên Chiếu (1975), Huệ Chiếu (1979), Linh Chiếu (1980), Phổ Chiếu (1980), Tịch Chiếu (1987), Liễu Đức (1986). Ông cũng tham gia kiến tạo Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt trên núi Phụng Hoàng, Đà Lạt (tháng 4 năm 1993) và trùng tu Chùa Lân thành Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử (2002). Năm 2005, ông tham gia dựng lập Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên. Tính đến năm 2013, Thích Thanh Từ đã xây dựng trên 60 thiền viện và tự viện, cùng trên 100 đạo tràng học Phật tu Thiền theo tôn chỉ Trúc Lâm trong nước. Ngoài ra, ông cũng đã chỉ đạo xây dựng và phát triển Thiền tông ở nước ngoài, bao gồm hơn 10 thiền viện và chùa Thiền ở Hoa Kỳ, 2 thiền viện ở Canada, 1 chùa Thiền ở Pháp, và 5 chùa Thiền ở Úc.

Du hóa khắp nơi
Ngoài việc kiến tạo các cơ sở vật chất, Hòa thượng Thích Thanh Từ còn dành tâm huyết cho công tác hoằng pháp và trước tác, góp phần truyền bá Thiền tông một cách rộng rãi và sâu sắc. Ông từng chu du giảng thuyết về Thiền tại nhiều quốc gia, bao gồm Campuchia (1950), Ấn Độ, Sri Lanka, Nhật Bản (1965), Trung Quốc (1993), Pháp (1994, 2002), Thụy Sĩ (1994), Canada (1994, 2002), Indonesia (1996), Hoa Kỳ (1994, 2000, 2001, 2002), và Úc Châu (1996, 2002).

Tác phẩm
Thích Thanh Từ là một dịch giả và tác giả nổi tiếng về Phật học, với công trình dịch thuật và giảng giải đồ sộ, được tập hợp thành “Thích Thanh Từ toàn tập” gồm 43 tập, hàng chục ngàn trang in khổ lớn. Các tác phẩm này bao gồm nhiều đề tài khác nhau: từ các bài viết phổ thông về đạo Phật, dịch và giảng giải các bộ Kinh (như Bát Nhã Tâm Kinh, Kim Cang, Viên Giác, Pháp Hoa), Luận (như Nguồn Thiền, Bích Nham Lục), cho đến Sử Thiền tông (như 33 vị Tổ Ấn Hoa, Thiền Sư Trung Hoa). Quan niệm dịch thuật của Hòa thượng luôn nhất quán việc thể hiện tinh thần Thiền tông: dịch thuật không bó mình trong văn tự, ngôn từ, mà nhắc nhở người đọc “đừng kẹt lời, ứng dụng tu hành không nói rỗng”.
Kinh
Bát-nhã Tâm Kinh giảng giải (1998)
Kinh Bát Đại Nhân Giác giảng giải (1997)
Kinh Bát-nhã giảng giải (2000)
Kinh Diệu Pháp Liên Hoa giảng giải (1993/2000)
Kinh Kim Cang giảng giải (1997)
Kinh Lăng-già Tâm Ấn (dịch 1993/1997)
Kinh Thập Thiện giảng giải (1993/1998)
Kinh Viên Giác giảng giải (2000)

Luận
Bích Nham Lục (dịch 1995/2002)
Kinh Pháp Bảo Đàn giảng giải (1993/1999)
Thiền Căn Bản (dịch 1993/1999) (Pháp Yếu Tu Tập Tọa Thiền Chỉ Quán (dịch 1963), Tọa Thiền Tam-muội (dịch 1961) Lục Diệu Pháp Môn (dịch 1962)
Thiền Đốn Ngộ (dịch 1973/1999) (Thiền Tông Vĩnh Gia Tập (dịch 1974), Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn (dịch 1971), Truyền Gia Bảo Thiền Tông Trực Chỉ, Tọa Thiền Dụng Tâm Ký, Tham Thiền Yếu Chỉ (dịch 1962)
Thiền Sư Thần Hội giảng giải (2001/2002) Hiển Tông Ký (dịch và giảng 1993)

Sách viết về thiền
Thiền Tông Việt Nam Cuối Thế Kỷ 20 (1992/1998)
Thiền sư Việt Nam (1991/1995/1999).

Thiền viện
Các thiền viện sau đây chính thức được Thiền Sư Thích Thanh Từ thành lập, làm nơi giáo hóa và hướng dẫn tu hành: (số liệu này là chưa chính thức, còn được cập nhật về sau)
Thiền viện Chân Không, núi Tương Kỳ - Vũng Tàu, thành lập vào ngày 15 tháng 4 năm 1971; dời về Thường Chiếu năm 1986, được phép tái thiết năm 1995.
Thiền viện Thường Chiếu, Long Thành - Đồng Nai, thành lập tháng 8 năm 1974.
Thiền viện Viên Chiếu, Long Thành - Đồng Nai, thành lập tháng 4 năm 1975.
Thiền viện Huệ Chiếu, Bà Rịa - Vũng Tàu, thành lập tháng 4 năm 1979.
Thiền viện Linh Chiếu, Long Thành - Đồng Nai, thành lập tháng 2 năm 1980.
Thiền viện Phổ Chiếu, Bà Rịa - Vũng Tàu, thành lập tháng 6 năm 1980.
Thiền viện Tịch Chiếu, Long Hải, thành lập tháng 7 năm 1987.
Thiền viện Liễu Đức, Long Thành - Đồng Nai.
Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt, thành lập tháng 4 năm 1993.
Chùa Lân - Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử, 2002.
Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên, Xã Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, thành lập ngày 27 tháng 11 năm 2005
Thiền viện Tuệ Quang, Linh Trung, Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.
Thiền viện Hương Hải, Long Thành - Đồng Nai.
Thiền viện Đạo Huệ, Long Thành - Đồng Nai.
Thiền viện Tuệ Thông, Long Thành - Đồng Nai.
Thiền viện Đại Đăng, Bonsall, California, Hoa Kỳ, thành lập năm 2001.
Thiền viện Quang Chiếu, Fort Worth, Texas, Hoa Kỳ, thành lập năm 2000.
Thiền viện Bồ Đề, Boston, Hoa Kỳ, thành lập năm 2006.
Thiền viện Diệu Nhân, Sacramento, California, Hoa Kỳ, thành lập năm 2002.
Thiền tự Vô Ưu, San Jose, California, Hoa Kỳ.
Thiền viện Trúc Lâm Minh Chánh, Renton, Washington, Hoa Kỳ, thành lập năm 2003.
Thiền viện Chánh Tâm, Anaheim, California, Hoa Kỳ.
Thiền viện Trúc Lâm Hoa Từ Mesa, Arizona, Hoa Kỳ.
Thiền viện Chân Giác, Fullerton, California, Hoa Kỳ.
Thiền viện Chân Tâm, Oklahoma City, Oklahoma, Hoa Kỳ.
Thiền tự Đạo Viên, Québec, Canada, thành lập năm 2002.
Thiền tự Thường Lạc - Pháp.
Thiền tự Pháp Loa - Úc.
Thiền tự Hiện Quang - Úc.
Thiền tự Hỷ Xả - Úc.
Thiền viện Tiêu Dao - Úc.
Thiền tự Tuệ Căn - Úc.
Thiền viện Trúc Lâm Trí Đức - Xã An Phước, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Khánh thành ngày 16 tháng 1 năm 2011
Thiền Viện Phúc Trường - Tp.Thủ Dầu Một. Lạc thành ngày 16 tháng 05 năm 2013
Thiền Viện Trúc Lâm Thanh Nguyên - xã Tam Lập, huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương. khánh thành ngày 7 tháng 09 năm 2014
Từ Đường Trúc Lâm - xã Tích Thiện, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long. khánh thành ngày 23 tháng 11 năm 2015.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang nhà Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử - Dòng Thiền Việt Nam
Kinh sách do Hòa thượng Thích Thanh Từ