Đệ Nhất Cộng hòa Armenia

}}
|image_map2 =

|capital = Yerevan
|latd=40 |latm=10 |latNS=N |longd=44 |longm=31 |longEW=E
|national_motto =
|national_anthem = Mer Hayrenik
|common_languages = Tiếng Armenia
|religion = Tông truyền Armenia
|currency = Rúp Armenia

|leader1 = Hovhannes Kajaznuni
|leader2 = Alexander Khatisian
|leader3 = Hamo Ohanjanyan
|leader4 = Simon Vratsian
|year_leader1 = Tháng 6, 1918&ndash;tháng 5, 1919
|year_leader2 = Tháng 5, 1919&ndash;tháng 5, 1920
|year_leader3 = Tháng 5&ndash;tháng 11, 1920
|year_leader4 = Tháng 11&ndash;tháng 12, 1920
|title_leader = Thủ tướng

|legislature =
|house1 =

|stat_year1 = Giữa năm 1918 (sau hiệp ước Batum)
|stat_pop1 = 500.000
|stat_area1 = 11000

|stat_year2 = 1919 (sau cuộc đình chiến Mudros)
|stat_pop2 = 1.300.000
|stat_area2 = 70000

|stat_year3 = 1920 (theo hiệp ước Sèvres; không được thực hiện)
|stat_area3 = 160000
}}

Đệ nhất Cộng hòa Armenia, tên chính thức khi còn tồn tại là Cộng hòa Armenia (), là nhà nước Armenia đầu tiên kể từ khi Armenia mất đi sự độc lập vào thời Trung Cổ.

Nước cộng hòa được lập nên từ những vùng đông người Armenia cư ngụ của Đế quốc Nga (đã tan rã), được gọi là Đông Armenia hay Armenia thuộc Nga. Lãnh đạo của chính phủ này chủ yếu là người của Liên đoàn Cách mạng Armenia (ARF hay Dashnaktsutyun). Đệ nhất Cộng hòa Armenia tiếp giáp với Cộng hòa Dân chủ Gruzia về phía bắc, Đế quốc Ottoman về phía tây, Ba Tư về phía nam, và Cộng hòa Dân chủ Azerbaijan về phía đông. Nó có tổng diện tích chừng 70.000&nbsp;km² (174.000&nbsp;km² theo hiệp ước Sèvres) và dân số khoảng 1,3 triệu người.

Hội đồng Quốc gia Armenia tuyên bố sự độc lập của Armenia vào ngày 28 tháng 5 năm 1918. Từ đây, Armenia đã phải đối mặt với một loạt các vấn đề cả trong và ngoài nước. Cuộc khủng hoảng nhân đạo xuất hiện từ hậu quả của cuộc diệt chủng người Armenia khi hàng chục ngàn người tị nạn từ đế quốc Ottoman đến đây. Nước cộng hòa tồn tại được hơn hai năm, trong thời gian đó, nó đã dính vào nhiều cuộc xung đột vũ trang do tranh chấp lãnh thổ. Vào cuối năm 1920, Đệ nhất Cộng hòa Armenia bị Hồng Quân xâm lược thành công. Đệ nhất Cộng hòa, cùng với Cộng hòa Armenia miền Núi mà đã chống lại cuộc xâm lăng của quân Liên Xô cho đến 1921, sụp đổ, bị thay thế bởi Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Armenia rồi trở thành một phần của Liên Xô năm 1922. Sau sự tan rã của Liên Xô, năm 1991, Cộng hòa Armenia mới được thiết lập.

Tham khảo

Đọc thêm
Aghayan, Tsatur P. Հոկտեմբերը և Հայ Ժողովրդի Ազատագրական Պայքարը (October and the Liberation Struggle of the Armenian People). Yerevan: Yerevan State University Press, 1982.
Barton, James L. Story of Near East Relief, (1915-1930). New York: Macmillan, 1930.
Egan, Eleanor Franklin. "This To Be Said For The Turk." Saturday Evening Post, 192, ngày 20 tháng 12 năm 1919.
Gidney, James B. A Mandate for Armenia. Kent, Ohio: Kent State University Press, 1967.
Hovannisian, Richard G. The Republic of Armenia. 4 volumes. Berkeley: University of California Press, 1971-1996.
Hovannisian, Richard G. Armenia on the Road to Independence, 1918. Berkeley: University of California Press, 1967.
Kazemzadeh, Firuz. The Struggle for Transcaucasia, 1917-1921. New York, Oxford: Philosophical Library, 1951.
Khatisian, Alexander. Հայաստանի Հանրապետութեան Ծագումն ու Զարգացումը (The Birth and Development of the Armenian Republic). Athens: Nor Or Publishing, 1930.
Ter Minassian, Anahide. La République d'Arménie: 1918-1920. Bruxelles: Editions Complexe, 1989.
Vratsian, Simon. Հայաստանի Հանրապետութիւն (The Republic of Armenia). Paris: H.H.D. Amerikayi Publishing, 1928.