Trường Sĩ quan Lục quân 1 - Đại học Trần Quốc Tuấn

}}

| quân chủng = Lục quân
| binh chủng = Bộ binh
| phân cấp = Đại học Công lập (Nhóm 3)
| chức năng = Đào tạo sĩ quan Chỉ huy tham mưu Lục quân cấp phân đội trình độ Đại học
| quy mô = 10.000 người
| bộ phận của = Bộ Quốc phòng
| bộ chỉ huy = xã Cổ Đông, thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội
| địa chỉ = 3G26+J5W, Xã Cổ Đông, Thị Xã Sơn Tây, Thành Phố Hà Nội, Việt Nam
| tên khác = Trường Đại học Trần Quốc Tuấn
| đặt tên theo =
| khẩu hiệu = Trung với nước, hiếu với dân
| hành khúc = Bài hát truyền thống Nhà trường
| lễ kỷ niệm =
| trang bị =
| tham chiến =
| vinh danh =
| thành tích = Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân
2 Huân chương Hồ Chí Minh
2 Huân chương Quân công hạng nhất
1 Huân chương Quân công hạng nhì
1 Huân chương Quân công hạng ba
1 Huân chương Chiến công hạng nhất
4 Huân chương Chiến công hạng nhì
2 Huân chương Chiến công hạng ba
1 Huân chương Lao động hạng nhất
2 Huân chương Lao động hạng nhì
| giải thể =
| web =
| kiểu chỉ huy 1 = Hiệu trưởng
| tư lệnh = Thiếu tướng Nguyễn Trung Hiếu
| Tư lệnh =
| chính ủy = Trung tướng Lê Văn Duy
| kiểu chỉ huy 3 =
| chỉ huy 3 =
| chỉ huy nổi tiếng = Đại tướng Hoàng Văn Thái Đại tướng Lê Trọng Tấn Thiếu tướng Trần Tử Bình
| cường kích =
| ném bom =
| tác chiến điện tử =
| tiêm kích =
| đánh chặn =
| tuần tra =
| do thám =
| huấn luyện =
| vận tải =
}}

Trường Đại học Trần Quốc Tuấn (tiếng Anh: Tran Quoc Tuan University - First Army Academy) hay Trường Sĩ quan Lục quân 1 là trường đào tạo sĩ quan chỉ huy lục quân sơ cấp phía bắc Việt Nam, trực thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam, là nhà trường đầu tiên trong hệ thống nhà trường quân đội đào tạo sĩ quan lục quân chiến thuật cấp phân đội (trung đội, đại đội, tiểu đoàn) trình độ cử nhân khoa học quân sự (đại học và cao đẳng) các chuyên ngành: bộ binh, bộ binh cơ giới, trinh sát lục quân. Trường được Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam công nhận đại học và cho phép đào tạo cử nhân quân sự bậc đại học năm 1998. Trường được coi như là "anh cả" trong hệ thống các trường quân đội đào tạo cấp phân đội, được Bác Hồ 9 lần về thăm, trao sáu chữ vàng: "Trung với nước, hiếu với dân" sau này trở thành khẩu hiệu của toàn quân. Rất nhiều các thế hệ tướng lĩnh, lãnh đạo xuất sắc của quân đội là học viên, cán bộ Nhà trường.

Lịch sử hình thành
Trường Đại học Trần Quốc Tuấn ban đầu có tên là Trường Quân chính kháng Nhật được thành lập ngày 15 tháng 4 năm 1945.

Ngày 7 tháng 9 năm 1945, trường được đổi tên thành Trường Quân chính Việt Nam.

Ngày 15 tháng 10 năm 1945, trường được đổi tên thành Trường Huấn luyện cán bộ Việt Nam.

Ngày 15 tháng 4 năm 1946, trường được đổi tên thành Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn, và bắt đầu khai giảng khóa 1 tại thị xã Sơn Tây với mục tiêu đào tạo cán bộ chỉ huy cấp trung, đại đội có kiến thức cơ bản về quân sự để chuẩn bị cho ngày toàn quốc kháng chiến.

Tháng 2 năm 1948, trường được đổi tên thành Trường Trung học Lục quân Trần Quốc Tuấn.

Tháng 12 năm 1950, trường được đổi tên thành Trường Lục quân Việt Nam.

Tháng 1 năm 1956, trường được đổi tên thành Trường Đại học Sĩ quan Lục quân.

Năm 1976, trường được đổi tên thành Trường Đại học Sĩ quan Lục quân 1.

Ngày 28 tháng 10 năm 2010, trường được đổi tên thành Trường Đại học Trần Quốc Tuấn.

Tên gọi qua các thời kỳ

Trường Quân chính kháng Nhật (15/4/1945 - 6/9/1945)
Trường Quân chính Việt Nam (7/9/1945 - 14/10/1945)
Trường Huấn luyện cán bộ Việt Nam (15/10/1945 - 16/4/1946)
Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn (17/4/1946 - cuối 1/1948)
Trường Lục quân trung học Trần Quốc Tuấn (Đầu 2/1948 - đầu 12/1950)
Trường Lục quân Việt Nam (Cuối 12/1950 - đầu 1/1956)
Trường Sĩ quan Lục quân Việt Nam (Đầu 1/1956 - 1976)
Trường Sĩ quan Lục quân I (Từ năm 1976 - 28/10/2010)
Trường Đại học Trần Quốc Tuấn (từ ngày 28/10/2010 đến nay)

Ban Giám hiệu
Hiệu trưởngː Thiếu tướng , Tiến sĩ Nguyễn Trung Hiếu
Chính ủyː Trung tướng, Tiến sĩ Lê Văn Duy
Phó Hiệu trưởng: Thiếu tướng, ThS Nguyễn Khắc Thơm
Phó Hiệu trưởng: Thiếu tướng, ThS Phạm Quốc Tuấn
Phó Hiệu trưởng: Thiếu tướng, PGS Tiến sĩ Nguyễn Văn Thanh
Phó Chính ủy:Thiếu tướng, ThS Nguyễn Văn Tăng

Tổ chức Đảng
Tổ chức chung
Năm 2006, thực hiện chế độ Chính ủy, Chính trị viên trong Quân đội. Theo đó Đảng bộ trong Trường Sĩ quan Lục quân 1 bao gồm:
Đảng bộ Trường Sĩ quan Lục quân 1 là cao nhất.
Đảng bộ các Khoa, Hệ quản lý, Tiểu đoàn thuộc Trường Sĩ quan Lục quân 1.
Chi bộ các Tổ Bộ môn, các Phòng, ban chức năng, các Đại đội.

Tổ chức chính quyền

Cơ quan chức năng
- Phòng Tham mưu - Hành chính

Trưởng phòng: Đại tá, ThS Vũ Văn Côn

- Phòng Chính trị

Chủ nhiệm Chính trị: Đại tá, PGS, TS Nguyễn Quang Chung

- Phòng Khoa học quân sự

Trưởng phòng: Đại tá, TS Nguyễn Mạnh Hồng

- Phòng Hậu cần - Kỹ thuật

Trưởng phòng: Đại tá, ThS Dương Minh Dũng

- Ban Tài Chính

Trưởng ban: Thượng tá, ThS Lê Tiến Long

-  Ban Khảo thí & Bảo đảm chất lượng GD - ĐT

Trưởng ban: Đại tá, ThS Phạm Hồng Quân

-  Ban Sau đại học

Trưởng ban: Đại tá, TS Đào Đức Kiên

- Trung tâm Huấn luyện, dã ngoại

Chỉ huy trưởng: Thượng tá, ThS Nguyễn Tiến Bắc

Các khoa đào tạo
- Khoa Chiến thuật

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Nguyễn Mạnh Hưng

- Khoa Binh chủng

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Nguyễn Hùng Chính

- Khoa Kỹ thuật chiến đấu bộ binh

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Nguyễn Anh Tú

- Khoa Quân sự chung

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Nguyễn Văn Phúc

- Khoa Trinh sát

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, PGS, TS Đỗ Văn Khuyến

- Khoa Sư phạm Quân sự

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Nguyễn Đức Sao

- Khoa Quân sự Địa phương

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Đặng Đức Giang

- Khoa Công tác đảng, Công tác chính trị

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Nguyễn Quang Đông

- Khoa Lý luận Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Đỗ Văn Lừng

- Khoa Thể thao

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, ThS Vũ Xuân Phương

- Khoa Khoa học Tự nhiên

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Lê Ngọc Anh

- Khoa Ngoại ngữ - Tiếng Việt

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, ThS Nguyễn Đức Hậu

- Trung tâm Giáo dục Quốc phòng an ninh – ĐHQGHN

Phó Giám đốc Trung tâm: Đại tá, ThS Dương Văn Chiến

- Khoa Giáo dục Quốc phòng – ĐHSPHN

Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Trần Nhất Anh

Khối đơn vị quản lí học viên:

- Hệ 1

Hệ trưởng: Đại tá, ThS Đặng Đức Dũng

- Hệ 2

Hệ trưởng: Thượng tá, ThS Lê Tiến Vinh

- Hệ 3

Hệ trưởng: Đại tá, ThS Nguyễn Hiệp Vỵ

- Tiểu đoàn 1

Tiểu đoàn trưởng: Thượng tá, ThS Đỗ Văn Luật

- Tiểu đoàn 2

Tiểu đoàn trưởng: Thượng tá, ThS Vũ Phúc Trang

- Tiểu đoàn 3

Tiểu đoàn trưởng: Thượng tá, ThS Cao Đăng Nam

- Tiểu đoàn 4

Tiểu đoàn trưởng:  Thượng tá, ThS Đào Thanh Thảo

- Tiểu đoàn 5

Tiểu đoàn trưởng: Thượng tá Ths Nguyễn Văn Tuân

- Tiểu đoàn 6

Tiểu đoàn trưởng: Thượng tá Lê Mạnh Quân

- Tiểu đoàn 7

Tiểu đoàn trưởng:  Thượng tá, ThS Nguyễn Việt Du

- Tiểu đoàn 8

Tiểu đoàn trưởng: Thượng tá, ThS Nguyễn Hữu Quyết

- Tiểu đoàn 9

Tiểu đoàn trưởng: Đại tá, ThS Phan Thế Cường

- Tiểu đoàn 10

Tiểu đoàn trưởng: Thượng tá, ThS Cù Việt Khanh

- Tiểu đoàn 11

Tiểu đoàn trưởng: Thượng tá, ThS Đinh Ngọc Thắng

- Tiểu đoàn 12

Tiểu đoàn trưởng: Trung tá, ThS Đào Minh Tân

Thành tích và Tặng thưởng
Trường Sĩ quan Lục quân 1 đã và đang đào tạo 90 khóa học, trong đó có 86 khóa đã ra trường cung cấp gần 10 vạn cán bộ cho toàn quân; đồng thời còn đào tạo hàng nghìn cán bộ quân sự cho phong trào giải phóng dân tộc ở các nước châu Á, châu Phi, châu Mỹ La tinh.
Có gần 200 cựu học viên và giáo viên của trường được phong quân hàm cấp tướng; 27 đồng chí được tuyên dương Anh hùng LLVTND, Anh hùng Lao động.
Danh hiệu Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân ngày 29 tháng 8 năm 1985
Bốn Huân chương Quân công (hai hạng nhất, một hạng nhì, một hạng ba)
Bảy Huân chương Chiến công (một hạng nhất, bốn hạng nhì, hai hạng ba)
Ba Huân chương Lao động (một hạng nhất, hai hạng nhì)
Huân chương Tự do của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào)
Huân chương Ít-xa-la của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào (10-1999)

Hiệu trưởng qua các thời kỳ

Chính ủy qua các thời kỳ

Phó Hiệu trưởng qua các thời kỳ
2011-nay, Trịnh Ngữ, Thiếu tướng
2014-nay, Nghiêm Viết Hải, Thiếu tướng, nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân khu 4
2015-2019, Vũ Thành Vinh, Thiếu tướng, nguyên Phó Tư lệnh Quân đoàn 2
2015, Đỗ Thanh Minh, Đại tá
2019-2021, Đại tá, ThS Nguyễn Văn Oanh
2021-07/2025, Thiếu tướng Trương Quang Hoài, nguyên Phó Tư lệnh Quân đoàn 1
12/2023 - 05/2025 Đại tá Nguyễn Trung Hiếu, nguyên Phó Tư lệnh TMT Quân đoàn 1.
07/2025 - Nay, Thiếu tướng (2025) Nguyễn Khắc Thơm, nguyên Phó Tư lệnh Quân đoàn 12

Phó Chính ủy qua các thời kỳ
1978-1980, Lã Ngọc Châu, Thiếu tướng (1984)
2013-nay, Lê Viết Anh (sinh 1957), Thiếu tướng (2013)
2016-05/2025, Nguyễn Xuân Điệp, Đại tá
06/2025 - nay Thiếu tướng, ThS Nguyễn Văn Tăng

Khóa học
Khóa học Sĩ quan Chỉ huy Tham mưu cấp phân đội
Khóa 1: 5/1946-12/1946
Khóa 2: 2/1947-10/1947
Khóa 3: 4/1947-10-1947
Khóa 77: 2009-2013
Khoá 82: 2014-2018
Khóa 83: 9/2015-8/2019

Cựu học viên thành đạt tiêu biểu
Trần Văn Nghiêm, Trung tướng (1984), Tư lệnh Quân khu 9 (1979-1983), Học viên Trường Cán bộ Việt Nam (tiền thân trường SQLQ1 ngày nay) (khóa 1945-1946)
Vũ Xuân Vinh, Trung tướng (1992), Cục trưởng Cục Đối ngoại, Bộ Quốc phòng (Khóa 1 5/1946-12/1946)
Đỗ Văn Đức, Trung tướng, Phó Tổng Tham mưu trưởng (Khóa 1 5/1946-12/1946)
Phan Thái (1928-), Thiếu tướng (1984), Phó Chủ nhiệm kiêm Tham mưu trưởng Tổng cục Kỹ thuật (1985-1990) (Khóa 1 5/1946-12/1946)
Phạm Ngọc Thảo (1922-1965), Đại tá, Liệt sĩ, Anh hùng lực lượng vũ trang, tình báo nổi tiếng, xuất sắc của ta trong chính quyền Sài Gòn, học viên khoá 1
Hoàng Nghĩa Khánh, Trung tướng, Khóa 2
Nguyễn Quốc Thước, Trung tướng, Tư lệnh Quân khu 4 (khóa 1949-1952)
Phan Thu (1931-), Trung tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng (khóa 6, 1950-1951)
Đàm Văn Ngụy, Trung tướng, Tư lệnh Quân khu 1 (Khóa 7, 1951-1953)
Đinh Phúc Hải (1925-1997), Thiếu tướng, Phó Tư lệnh về Chính trị Quân chủng Phòng không-Không quân (1983-1989), (Khóa 7, 1951-1953)
Huỳnh Thủ, Thiếu tướng, Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (Khóa 9, 1954-1957)
Nguyễn Văn Cẩn, Thiếu tướng, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh An Giang (Khóa 9, 1954-1957)
Nguyễn Văn Phú, Thiếu tướng, Phó Tư lệnh Quân khu 9 (Khóa 9, 1954-1957)
Nguyễn Chơn, Thượng tướng, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, học viên khoá 10 (1956-1958)
Khuất Duy Tiến, Trung tướng, Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 1 (khóa 1956-1958)
Nguyễn Tức (1932-), Thiếu tướng (1994), Trưởng Khoa Trinh sát Quân sự nước ngoài, Học viện Quốc phòng (khóa 1956-1958)
Nguyễn Nam Hưng (1930-), Thiếu tướng (1988), Chỉ huy trưởng Quân sự Đặc khu Vũng Tàu – Côn Đảo (1990-1996) (khóa 10, 1957-1960)
Nguyễn Thới Bưng, Trung tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng (khóa 10, 1957-1960)
Phan Lương Trực, Thiếu tướng, Phó Tư lệnh Quân khu 9 (Khóa 11, 1958-1961)
Đinh Trung Thành (1932-), Thiếu tướng (1988), Phó Tư lệnh Quân khu 9 (Khóa 11, 1958-1961)
Trần Minh Phú, Thiếu tướng (1988), Phó Tư lệnh Quân khu 9 (Khóa 11, 1958-1961)
Tiêu Văn Mẫn, Trung tướng (1994), Phó Tư lệnh về Chính trị Quân khu 5 (Khóa 12, 1959-1963)
Nguyễn Thế Trị, Thượng tướng, Giám đốc Học viện Quốc phòng (Khóa 1961-1964)
Cao Xuân Khuông (1942-), Thiếu tướng, Phó Tư lệnh Quân khu 4 (Khóa 1961-1964)
Nguyễn Hồng Nhị (1936-), Thiếu tướng (1985), Tổng cục trưởng Tổng cục Hàng không dân dụng, Phó Tư lệnh kiêm TMT Quân chủng PKKQ, (học 1960-1961)
Nguyễn Thanh Tùng (1933), Thiếu tướng, Phó Tư lệnh Mặt trận 559, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Đồng Nai (Khóa 1960-1961)
Đào Trọng Lịch, Trung tướng, Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng (Khóa 1961-1964)
Đoàn Sinh Hưởng, Trung tướng, Tư lệnh Quân khu 4 (khóa 1966-1970)
Nguyễn Văn Được, Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng
Phùng Quang Thanh, Đại tướng,Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (học từ 1971-1972)
Vũ Văn Đức, Trung tướng, nguyên chính uỷ Học viện Hậu cần
Đặng Trọng Quân, Trung tướng, Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng
Ngô Minh Tiến, Thượng tướng, Phó tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam
Võ Minh Lương, Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng
Vũ Hải Sản, Thượng tướng , Thứ trưởng Bộ Quốc phòng (học từ 1980-1983)
Đỗ Viết Toản, Trung tướng, PGS.TS, Hiệu trưởng Trường Đại học Trần Quốc Tuấn khoá 1981-1985
Nguyễn Hải Hưng, Trung tướng, Phó chủ nghiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội (Việt Nam) (1983-1986)
Nguyễn Doãn Anh, Trung tướng, Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Tư lệnh Quân khu 4

Xem thêm
Danh sách các trường đại học, cao đẳng quân sự Việt Nam
Bộ Quốc phòng Việt Nam

Tham khảo