Phim chưởng

Phim chưởng hay phim võ hiệp () là một thể loại phim hành động khởi phát và thường thịnh hành trong văn hóa Hoa ngữ.

Lịch sử
Năm 1928 tại Thượng Hải, bộ phim câm Hỏa thiêu Hồng Liên tự của Minh Tinh điện ảnh công ty xuất phẩm và được báo giới tạm gọi là công phu phiến (功夫片) do yếu tố võ thuật cổ truyền Trung Hoa là điểm nhấn. Nối tiếp thành công của bộ phim này, có chừng 18 bộ phim ăn theo ra đời, gây nên một dòng điện ảnh hoàn toàn độc lập và góp phần không nhỏ vào việc đặt dấu ấn bản sắc Trung Hoa vào văn hóa phẩm thương mại.

Trong những thập niên 1950-60-70, do sự bành trướng mãnh liệt của điện ảnh Hương Cảng với loạt phim Hoàng Phi Hồng cùng minh tinh Lý Tiểu Long và Địch Long, điện ảnh Á Đông dần khẳng định vị thế trước sự xâm lăng của Hollywood. Từ đây, giới truyền thông thường gọi các cuốn phim phóng tác Kim Dung, Cổ Long, Lương Vũ Sinh, Ngọa Long Sinh một cách chung chung là võ hiệp kịch (武侠剧). Nhưng kể từ năm 1971, phim bộ phim Thiên hạ đệ nhất quyền của hãng Thiệu Thị "xâm lăng" 1000 rạp Hoa Kỳ và lọt danh sách 10 phim ăn khách nhất thế giới năm 1973, biệt ngữ võ hiệp điện ảnh (武侠电影) mới chính thức khai sinh, mà về sau gắn liền tên tuổi ba tài tử Thành Long, Lý Liên Kiệt, Triệu Văn Trác.

Từ thập niên 2000, khi các bộ phim Ma trận và Ngọa hổ tàng long góp công đem văn hóa võ thuật cổ truyền Trung Hoa ra quốc tế, dòng phim võ hiệp không còn biên giới và quốc tịch cụ thể, dù thường được ngầm hiểu là các cuốn phim hành động mang ảnh hưởng võ thuật Á Đông.
Tiêu biểu
Xuất phẩm
Chuyên viên
Minh tinh
Tại Việt Nam
Võ hiệp điện ảnh du nhập Việt Nam từ thập niên 1950 khi Việt Nam Cộng hòa thành lập, ban sơ là các cuốn phim Hồng Kông, Đài Loan, Nhật Bản được nhập vào mà báo giới gọi là phim chưởng. Những phim này thường có đặc điểm là kinh phí thấp, thời gian quay ngắn, bối cảnh hẹp và cốt truyện li kì hiểm nghèo với đạo cụ chủ yếu là kiếm. Loại phim này chỉ được chiếu tại các rạp nhỏ, ngay sau màn vũ hoạt kê hoặc tuồng ngắn, trong khi rạp lớn được ưu tiến chiếu phim Hollywood và Âu châu.

Đầu thập niên 1960, một số gánh hát tự bỏ vốn và nhân sự ra quay phim chưởng phỏng theo các truyện võ hiệp hoặc tuồng ăn khách, tuy nhiên doanh thu không khả quan. Đến cuối thập niên 1960, các hãng điện ảnh lớn xuất hiện mới bắt tay vào chế tác những phim có chất lượng cao hơn, nhưng nhìn chung thời Việt Nam Cộng hòa, phim chưởng Việt Nam chưa hình thành dòng điện ảnh độc lập, có bản sắc.

Mãi đến thập niên 1990, các hãng phim có vốn nhà nước mới tiến hành quay một số phim võ hiệp phỏng theo tích truyện dân gian hoặc tiểu thuyết Việt Nam, ít nhiều gây được bản sắc Việt cho dòng điện ảnh này. Tuy nhiên, từ thập niên 1990 vắt sang thập niên 2010, dòng phim này vẫn lép vế so với trào lưu cải lương và các bộ phim võ hiệp Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan.

Đôi mắt huyền
Báu kiếm rửa hận thù
Quái nữ Việt quyền đạo
Sa hãm
Long hổ sát đấu
Hải vụ 709
Đằng sau một số phận
Tình khúc 68
SBC
Kỳ tích Bà Đen
Phạm Công - Cúc Hoa
Tây Sơn hiệp khách
Ngọc Trản thần công
Kiều Nguyệt Nga
Sơn thần thủy quái
Truyền thuyết tình yêu Thần Nước
Chuyện tình Mỵ Châu
Thạch Sanh
Lục Vân Tiên - Kiều Nguyệt Nga
Thăng Long đệ nhất kiếm
Thanh gươm để lại
Tráng sĩ Bồ Đề
Hồng hải tặc
Truy nã tội phạm quốc tế
Kế hoạch 99
Lửa cháy thành Đại La
Chúa tàu Kim Quy
Hải đường trắng
Nữ trinh sát đặc nhiệm
Trùng Quang tâm sử
Đảo hải tặc
Nước mắt giang hồ
Nước mắt học trò
Truy lùng băng Quỷ Gió
Võ sĩ bất đắc sĩ
Người không mang họ
Lục Vân Tiên
Dưới cờ đại nghĩa
Phía sau một số phận
Võ lâm truyền kỳ
Dòng máu anh hùng
Thiên mệnh anh hùng
Bẫy rồng
Lửa Phật
Tây Sơn hào kiệt
Khát vọng Thăng Long
Về đất Thăng Long
Đường tới thành Thăng Long
Đứa con của rồng
Huyền sử thiên đô
Huyền thoại bất tử
Công chúa teen và ngũ hổ tướng
Cuộc chiến Chằn Tinh
Một thời ngang dọc
Anh hùng Nguyễn Trung Trực
Bình Tây Đại Nguyên Soái
Bay vào cõi mộng
Trần Quốc Toản
Cậu bé cờ lau
Mỹ nhân kế
Lệnh xóa sổ
Bụi đời Chợ Lớn
Người anh hùng áo vải
Truyền thuyết hồ Gươm
Thánh Gióng
Bà Triệu
Lật mặt
Hương Ga
Truy sát
Vệ sĩ Sài Gòn
Tấm Cám: Chuyện chưa kể
Hai Phượng
Giang hồ Chợ Mới
Vi Cá tiền truyện
Chị Mười Ba
Thập Tứ cô nương
Trật tự mới
Công phu phở
Quý tử bất đắc dĩ
Già gân, mỹ nhân và găng tơ
Tía tui là cao thủ

Xem thêm
Võ hiệp
Phim mì ăn liền

Tham khảo

Martial Arts subgenre at Rotten Tomatoes
martial arts at IMDb
The 20 Greatest Fights Scenes Ever at Rotten Tomatoes
The 50 Greatest Fight Scenes of Film at Progressiveboink.com
The Five Best Fight Scenes Ever Filmed at Esquire.com