Viêm dạ dày ruột

, , , , ,
| ICD9 = , ,
| ICDO =
| OMIM =
| MedlinePlus = 000252
| MedlinePlus_mult=
| eMedicineSubj = emerg
| eMedicineTopic = 213
| MeshID = D005759
}}
Viêm dạ dày ruột hoặc tiêu chảy nhiễm trùng (tiếng Anh: gastroenteritis) là một tình trạng viêm nhiễm đường tiêu hóa liên quan đến cả dạ dày và ruột non. Hệ quả là sốt, thiếu năng lượng và mất nước có thể xảy ra, và có thể kéo dài ít hơn 2 tuần. Viêm dạ dày ruột đã được gọi là viêm dạ dày và virus dạ dày. Mặc dù không liên quan đến cúm, nó cũng đã được gọi nhầm là cúm dạ dày và bệnh cúm dạ dày.

Viêm dạ dày ruột thường do virus gây ra. Tuy nhiên, vi khuẩn, ký sinh trùng và nấm cũng có thể gây viêm dạ dày ruột. Ở trẻ em, virus rota là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra bệnh nặng. Ở người lớn, norovirus và Campylobacter là những nguyên nhân phổ biến. Ăn thực phẩm chế biến không đúng cách, uống nước bị ô nhiễm hoặc tiếp xúc gần với người bị nhiễm bệnh có thể lây bệnh. Nên bổ sung kẽm ở trẻ em. Tuy nhiên, thuốc kháng sinh được khuyên dùng cho trẻ nhỏ bị sốt và tiêu chảy ra máu.

Trong năm 2015, có hai tỷ ca viêm dạ dày ruột, dẫn đến 1,3&nbsp;hàng triệu ca tử vong trên toàn cầu. Trẻ em và những nước đang phát triển bị ảnh hưởng nhiều nhất. Năm 2011, có khoảng 1,7&nbsp;hàng tỷ vụ, dẫn đến khoảng 700.000 trẻ em dưới 5 tuổi tử vong. Ở các nước đang phát triển, trẻ em dưới hai tuổi thường mắc sáu lần nhiễm trùng trở lên mỗi năm. Chứng bệnh này ít phổ biến hơn ở người lớn, một phần do sự phát triển của khả năng miễn dịch.

Dấu hiệu và triệu chứng
]]
Viêm dạ dày ruột thường bao gồm cả tiêu chảy và nôn mửa. Một số bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn gây ra đau bụng dữ dội và có thể kéo dài trong vài tuần. Tuy nhiên, ở các nước nghèo, việc điều trị các bệnh nhiễm trùng nặng thường không khả quan và tình trạng tiêu chảy kéo dài rất phổ biến. Mất nước là một biến chứng phổ biến của bệnh tiêu chảy. Có thể nhận ra tình trạng mất nước nghiêm trọng ở trẻ em nếu màu da và vị trí da phục hồi chậm khi bị ấn vào. Điều này được gọi là "quá trình bơm đầy mao mạch kéo dài" và "tình trạng rối loạn da kém". HUS gây ra số lượng tiểu cầu thấp, chức năng thận kém và số lượng hồng cầu thấp (do sự phân hủy của chúng). Tuy nhiên, có nhiều tác nhân truyền nhiễm khác có thể gây ra hội chứng này bao gồm ký sinh trùng và nấm. Rotavirus là nguyên nhân phổ biến nhất của viêm dạ dày ruột ở trẻ em, Norovirus là nguyên nhân trong khoảng 18% tổng số ca bệnh.

Norovirus là nguyên nhân hàng đầu của bệnh viêm dạ dày ruột ở người lớn ở Mỹ, gây ra hơn 90% các đợt bùng phát. Ở các nước đang phát triển, đặc biệt là châu Phi cận Sahara và châu Á, bệnh tả là nguyên nhân phổ biến của bệnh viêm dạ dày ruột. Nhiễm trùng này thường được truyền qua nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm.

Độc tố Clostridium difficile là nguyên nhân quan trọng gây tiêu chảy xảy ra thường xuyên hơn ở người cao tuổi. Tiêu chảy nhiễm trùng do tụ cầu vàng cũng có thể xảy ra ở những người đã sử dụng kháng sinh. " Tiêu chảy du lịch " cấp tính thường là một loại viêm dạ dày ruột do vi khuẩn, trong khi dạng dai dẳng thường là do ký sinh trùng. Thuốc ức chế axit dường như làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đáng kể sau khi tiếp xúc với một số sinh vật, bao gồm cả các loài Clostridium difficile, Salmonella và Campylobacter. Nguy cơ cao hơn ở những người dùng thuốc ức chế bơm proton so với thuốc kháng H2. Nó xảy ra phổ biến hơn ở những người đã đến các khu vực có tỷ lệ mắc bệnh cao, trẻ em đi giữ trẻ ban ngày, nam giới quan hệ tình dục đồng giới và sau các thảm họa. và ở những người có tình trạng dinh dưỡng kém.

Tại Hoa Kỳ, tỷ lệ sử dụng phòng cấp cứu cho bệnh viêm dạ dày ruột không do nhiễm trùng đã giảm 30% từ năm 2006 đến năm 2011. Trong số hai mươi tình trạng phổ biến nhất được thấy ở khoa cấp cứu, tỷ lệ viêm dạ dày ruột không do nhiễm trùng có số lượt khám giảm nhiều nhất trong khoảng thời gian đó.

Sinh lý bệnh
Viêm dạ dày ruột được định nghĩa là nôn mửa hoặc tiêu chảy do viêm ruột non hoặc ruột già, thường là do nhiễm trùng. Thử nghiệm chẩn đoán cũng có thể được thực hiện để giám sát. Các phát hiện hữu ích khác (khi sử dụng kết hợp) bao gồm mắt trũng sâu, giảm hoạt động, thiếu nước mắt và khô miệng.

Chẩn đoán phân biệt
Nguyên nhân tiềm năng khác của dấu hiệu và triệu chứng mà bắt chước những triệu chứng của viêm dạ dày ruột mà cần phải được loại trừ bao gồm viêm ruột thừa, xoắn ruột, bệnh viêm ruột, nhiễm trùng đường tiết niệu, và đái tháo đường. Việc chẩn đoán phân biệt có thể hơi phức tạp nếu người bệnh chỉ có biểu hiện nôn mửa hoặc tiêu chảy (thay vì cả hai). Việc cho con bú là quan trọng, đặc biệt là ở những nơi có vệ sinh kém, cũng như việc cải thiện vệ sinh nói chung. Hiện có hai loại vắc-xin rota thương mại và một số loại vắc-xin khác đang được phát triển. Vắc xin này cũng có thể ngăn ngừa bệnh tật ở trẻ em không được tiêm chủng bằng cách giảm số lượng bệnh nhiễm trùng lưu hành. Kể từ năm 2000, việc thực hiện chương trình tiêm chủng vi rút rota ở Hoa Kỳ đã làm giảm đáng kể 80% số ca tiêu chảy. Liều vắc-xin đầu tiên nên được tiêm cho trẻ sơ sinh từ 6 đến 15 tuần tuổi.

Quản lý
Viêm dạ dày ruột thường là bệnh cấp tính và tự giới hạn, không cần dùng thuốc. và butylscopolamine hữu ích trong điều trị đau bụng.

Bù nước
Phương pháp điều trị chính của bệnh viêm dạ dày ruột ở cả trẻ em và người lớn là bù nước. Điều này tốt hơn là đạt được bằng cách uống dung dịch bù nước, mặc dù có thể phải truyền tĩnh mạch nếu giảm mức độ ý thức hoặc nếu mất nước nghiêm trọng. Uống các sản phẩm trị liệu thay thế được làm từ cacbohydrat phức hợp (tức là những sản phẩm làm từ lúa mì hoặc gạo) có thể tốt hơn so với những sản phẩm dựa trên đường đơn. Đồ uống đặc biệt có nhiều đường đơn, chẳng hạn như nước ngọt và nước trái cây, không được khuyến khích cho trẻ em dưới 5 tuổi vì chúng có thể làm tăng tiêu chảy.

Ăn kiêng
Trẻ sơ sinh bú sữa mẹ nên tiếp tục được bú theo cách thông thường và trẻ bú sữa công thức tiếp tục sữa công thức ngay sau khi bù nước bằng ORT. Các công thức không chứa lactose hoặc giảm lactose thường không cần thiết. Chúng cũng có thể hữu ích trong việc ngăn ngừa và điều trị tiêu chảy do kháng sinh. Các sản phẩm sữa lên men (chẳng hạn như sữa chua) cũng có lợi tương tự. Bổ sung kẽm có hiệu quả trong việc điều trị và ngăn ngừa tiêu chảy ở trẻ em ở các nước đang phát triển.

Thuốc chống nôn
Thuốc chống nôn có thể hữu ích để điều trị nôn trớ ở trẻ em. Ondansetron có một số tiện ích, với một liều duy nhất có thể giúp giảm nhu cầu truyền dịch vào tĩnh mạch, ít nhập viện hơn và giảm nôn mửa. Metoclopramide cũng có thể hữu ích. Việc chuẩn bị tiêm tĩnh mạch của ondansetron có thể được dùng bằng đường uống nếu có quyết định lâm sàng. Dimenhydrinate, trong khi làm giảm nôn mửa, dường như không có lợi ích lâm sàng đáng kể. hoặc nếu một nguyên nhân vi khuẩn nhạy cảm được phân lập hoặc nghi ngờ. Nếu sử dụng kháng sinh, macrolide (chẳng hạn như azithromycin) được ưu tiên hơn là fluoroquinolone do tỷ lệ kháng thuốc cao hơn. Vi khuẩn và động vật nguyên sinh có thể điều trị được bao gồm Shigella Salmonella typhi, và các loài Giardia. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo sử dụng kháng sinh ở trẻ nhỏ vừa bị tiêu chảy ra máu vừa bị sốt. Loperamide, một chất tương tự opioid, thường được sử dụng để điều trị triệu chứng tiêu chảy. Tuy nhiên, Loperamid không được khuyến cáo ở trẻ em vì nó có thể vượt qua hàng rào máu não chưa trưởng thành và gây độc. Bismuth subsalicylate, một phức hợp không hòa tan của bismuth và salicylate hóa trị ba, có thể được sử dụng trong các trường hợp nhẹ đến trung bình, nhưng về mặt lý thuyết có thể có độc tính của salicylate.

Tham khảo

Liên kết ngoài



Diarrhoea and Vomiting Caused by Gastroenteritis: Diagnosis, Assessment and Management in Children Younger than 5 Years - NICE Clinical Guidelines, No. 84.
, , , , ,
| ICD9 = , ,
| ICDO =
| OMIM =
| MedlinePlus = 000252
| MedlinePlus_mult=
| eMedicineSubj = emerg
| eMedicineTopic = 213
| MeshID = D005759
}}