Châu Thành (huyện Hậu Giang)

/)}} }} người/km²
| dân tộc = Kinh, Hoa, Khmer
| vùng = Đồng bằng sông Cửu Long
| tỉnh = Hậu Giang
| huyện lỵ = Thị trấn Ngã Sáu
| thành lập = 1913
| giải thể = 1/7/2025
| mã bưu chính =
| biển số xe = 95-G1-R1
| web =
}}
Châu Thành là một huyện cũ thuộc tỉnh Hậu Giang cũ, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Châu Thành là cửa ngõ của tỉnh Hậu Giang, cách thành phố Vị Thanh 25&nbsp;km về hướng đông bắc và cách trung tâm thành phố Cần Thơ 10&nbsp;km, về việc tách các xã Tân An, Thuận Đức, ấp Lợi Nguyên thuộc xã An Bình và ấp Bình Nhựt thuộc xã Long Tuyền cùng thuộc quận Châu Thành để thành lập thị xã Cần Thơ.

Cho tới năm trước 1975, quận Châu Thành có 8 xã: Thạnh An, Tân Phú Thạnh, Thường Thạnh, Thường Thạnh Đông, An Bình, Giai Xuân, Long Tuyền, Phú Thứ. Quận lỵ đặt tại Cái Răng, về mặt hành chánh thuộc xã Thường Thạnh.

Chính quyền Cách mạng
Sau năm 1956, huyện Châu Thành vẫn trực thuộc tỉnh Cần Thơ.

Tháng 10 năm 1966, chia huyện Châu Thành thuộc tỉnh Cần Thơ thành huyện Châu Thành A và huyện Châu Thành B.

Cuối năm 1967, hợp nhất huyện Châu Thành A và huyện Châu Thành B thành huyện Châu Thành. Sau nhiều lần chia tách rồi sáp nhập huyện Châu Thành Vòng Cung vào Châu Thành A và huyện Châu Thành B nhập lại là huyện Châu Thành.

Năm 1965, Tỉnh ủy Cần Thơ ban hành Quyết định về việc:
Chia xã Trường Thành thuộc huyện Ô Môn thành hai xã là xã Trường Thành và xã Trường Long.
Chuyển giao xã Trường Long về cho huyện Châu Thành A quản lý.

Năm 1973, chia xã Trường Long thành xã Trường Long và xã Trường Long Tây. Trong đó, địa bàn xã Trường Long Tây thuộc huyện Châu Thành A trùng với địa bàn xã Lệ Tâm thuộc quận Thuận Nhơn, tỉnh Phong Dinh của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Giai đoạn 1975–2003
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam của tỉnh Cần Thơ đã giải thể các quận Thuận Nhơn, Phong Điền, Phong Thuận trước đó; đồng thời vẫn đặt huyện Châu Thành thuộc tỉnh Cần Thơ như trước. Huyện lỵ là thị trấn Cái Răng, được thành lập do tách đất từ xã Thường Thạnh. Lúc này, chính quyền Cách mạng cũng có sự điều chỉnh các xã thuộc huyện Châu Thành như sau:
Sáp nhập 3 xã: Xuân Hòa, An Lạc Thôn và Phong Nẫm về huyện Kế Sách như trước.
Sáp nhập xã Chủ Thiện (trước đó thuộc quận Thuận Nhơn) vào xã Nhơn Nghĩa.
Giải thể xã Lệ Tâm và đổi tên xã này thành xã Trường Long Tây. Đồng thời, một phần nhỏ diện tích của xã Lệ Tâm trước đó được sáp nhập vào xã Trường Xuân thuộc huyện Ô Môn.
Giải thể xã Cầu Nhiếm để sáp nhập trở lại vào địa bàn 2 xã: Tân Thới và Trường Thành của huyện Ô Môn như trước.
Sáp nhập xã Đông Phước trước đó thuộc quận Phụng Hiệp về cho huyện Châu Thành quản lý.
Sáp nhập 2 xã: Thạnh Hòa và Tân Bình (trước đó thuộc quận Thuận Nhơn) về cho huyện Phụng Hiệp quản lý. Đồng thời, tách một phần diện tích đất của xã Thạnh Hòa để thành lập xã Thạnh Xuân của huyện Châu Thành.

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc hợp nhất tỉnh Cần Thơ (ngoại trừ huyện Thốt Nốt), tỉnh Sóc Trăng, tỉnh Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 19/NQ về việc hợp nhất tỉnh Cần Thơ (bao gồm cả huyện Thốt Nốt của tỉnh Long Xuyên), tỉnh Sóc Trăng thành một tỉnh mới, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành Nghị định số 3/NQ/1976 về việc hợp nhất tỉnh Cần Thơ, tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh Hậu Giang.

Ngày 24 tháng 3 năm 1976, Chính phủ Việt Nam ban hành Quyết định số 17/QĐ-76 về việc hợp nhất ba đơn vị hành chính cấp tỉnh ngang bằng nhau là tỉnh Cần Thơ, tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ thành một tỉnh mới, lấy tên là tỉnh Hậu Giang.

Huyện Châu Thành thuộc tỉnh Hậu Giang với huyện lỵ là thị trấn Cái Răng.

Tháng 12 năm 1976, lại sáp nhập 2 xã: Thạnh An và Phú Thứ thành xã Phú An.

Huyện Châu Thành có 16 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm thị trấn Cái Răng và 15 xã: Đông Phú, Đông Phước, Đông Thạnh, Giai Xuân, Mỹ Khánh, Nhơn Ái, Nhơn Nghĩa, Phú An, Phú Hữu, Tân Hòa, Tân Phú Thạnh, Thạnh Xuân, Thới An Đông, Trường Long, Trường Long Tây.

Ngày 21 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 174-CP về việc sáp nhập 2 xã: Mỹ Khánh, Giai Xuân và 3 ấp: Thới Thuận, Thới Hòa, Thới Ngươn của xã Thới An Đông thuộc huyện Châu Thành vào thành phố Cần Thơ thuộc tỉnh Hậu Giang.

Huyện Châu Thành còn lại 13 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm thị trấn Cái Răng và 12 xã: Đông Phú, Đông Phước, Đông Thạnh, Nhơn Ái, Nhơn Nghĩa, Phú An, Phú Hữu, Tân Hòa, Tân Phú Thạnh, Thạnh Xuân, Trường Long, Trường Long Tây.

Ngày 15 tháng 9 năm 1981 của Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 70-HĐBT về việc:
Chia xã Phú Hữu thành 3 xã: Phú Hòa, Phú Hữu, Phú Tân.
Chia xã Đông Phước thành 3 xã: Đông An, Đông Phước, Đông Sơn.
Chia xã Nhơn Nghĩa thành xã Nhơn Hòa và xã Nhơn Nghĩa.
Chia xã Trường Long Tây thành 3 xã: Trường Bình, Trường Hưng, Trường Lộc.
Chia xã Tân Hòa thành xã Tân Hòa và xã Tân Thuận.

Ngày 16 tháng 9 năm 1989, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 128-HĐBT về việc:
Hợp nhất 2 xã: Thường Thạnh và Thường Thạnh Đông thành xã Đông Thạnh.
Hợp nhất 3 xã: Phú Hữu, Phú Hòa và Phú Tân thành xã Phú Hữu.
Hợp nhất 3 xã: Đông Phước, Đông Sơn và Đông An thành xã Đông Phước.
Hợp nhất 2 xã: Nhơn Nghĩa và Nhơn Hòa thành xã Nhơn Nghĩa.
Hợp nhất 3 xã: Trường Lộc, Trường Hưng và Trường Bình thành xã Trường Long Tây.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng.

Huyện Châu Thành thuộc tỉnh Cần Thơ có 14 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm thị trấn Cái Răng và 13 xã: Đông Phú, Đông Phước, Đông Thạnh, Nhơn Ái, Nhơn Nghĩa, Phú An, Phú Hữu, Tân Hòa, Tân Phú Thạnh, Tân Thuận, Thạnh Xuân, Trường Long, Trường Long Tây.

Ngày 6 tháng 11 năm 2000, Chính phủ ban hành Nghị định số 64/2000/NĐ-CP về việc:
Tái lập huyện Châu Thành A thuộc tỉnh Cần Thơ trên cơ sở 22.139 ha diện tích tự nhiên và 163.357 nhân khẩu của huyện Châu Thành.
Huyện Châu Thành A có 8 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 8 xã: Nhơn Ái, Nhơn Nghĩa, Tân Hòa, Tân Phú Thạnh, Tân Thuận, Thạnh Xuân, Trường Long, Trường Long Tây.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính để tái lập huyện Châu Thành A, huyện Châu Thành có 18.851 ha diện tích tự nhiên và 121.689 nhân khẩu; có 6 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Cái Răng và 5 xã: Đông Phú, Đông Phước, Đông Thạnh, Phú An, Phú Hữu.

Ngày 10 tháng 7 năm 2001, Chính phủ ban hành Nghị định số 37/2001/NĐ-CP về việc:
Thành lập xã Phú Hữu A trên cơ sở 1.799 ha diện tích tự nhiên và 10.593 nhân khẩu của xã Phú Hữu.
Thành lập thị trấn Ngã Sáu trên cơ sở 1.100 ha diện tích tự nhiên và 5.530 nhân khẩu của xã Đông Phước.
Thành lập xã Đông Phước A trên cơ sở 2.258 ha diện tích tự nhiên và 9.290 nhân khẩu của xã Đông Phước.

Huyện Châu Thành có 9 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 2 thị trấn: Cái Răng, Ngã Sáu và 7 xã: Đông Phú, Đông Phước, Đông Phước A, Đông Thạnh, Phú An, Phú Hữu, Phú Hữu A.

Từ năm 2004 đến nay
Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 22/2003/QH11 về việc:
Chia tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang.
Điều chỉnh một phần của huyện Châu Thành, bao gồm: thị trấn Cái Răng; các ấp Thạnh Mỹ, Thạnh Huề, Thạnh Thắng, Yên Hạ và 176 ha diện tích cùng với 2.216 người của ấp Phú Quới thuộc xã Đông Thạnh; các ấp Thạnh Hóa, Thạnh Hưng, Thạnh Thuận, An Hưng, Thạnh Phú, Phú Khánh, Khánh Bình và 254,19 ha diện tích cùng với 1.806 người của ấp Phú Hưng thuộc xã Phú An; các ấp Phú Thành, Phú Thạnh, Phú Thuận, Phú Thuận A và 304,61 ha diện tích cùng với 1.262 người của ấp Phú Lợi thuộc xã Đông Phú được giao về cho thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương quản lý. Tỉnh Hậu Giang quản lý phần còn lại của huyện Châu Thành.

Ngày 2 tháng 1 năm 2004, Chính phủ ban hành:
Nghị định số 05/2004/NĐ-CP về việc điều chỉnh toàn bộ 246,37 ha diện tích tự nhiên và 13.968 nhân khẩu của thị trấn Cái Răng; 1.035,81 ha diện tích tự nhiên và 10.431 nhân khẩu của xã Đông Thạnh; 2.013,29 ha diện tích tự nhiên và 12.781 nhân khẩu của xã Phú An; 806,66 ha diện tích tự nhiên và 6.386 nhân khẩu của xã Đông Phú thuộc huyện Châu Thành để thành lập các phường Lê Bình, Thường Thạnh, Phú Thứ, Tân Phú thuộc quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ.
Nghị định số 06/2004/NĐ-CP về việc sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, huyện Châu Thành có 14.578,91 ha diện tích tự nhiên và 81.194 nhân khẩu; có 8 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Ngã Sáu (huyện lỵ) và 7 xã: Đông Phú, Đông Phước, Đông Phước A, Đông Thạnh, Phú An, Phú Hữu, Phú Hữu A.

Ngày 24 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 37/NQ-CP về việc thành lập xã Phú Tân trên cơ sở điều chỉnh 1.637 ha diện tích tự nhiên và 12.054 nhân khẩu của xã Phú Hữu.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính xã, huyện Châu Thành có 13.454,37 ha diện tích tự nhiên và 89.242 nhân khẩu; có 9 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Ngã Sáu và 8 xã: Đông Phú, Đông Phước, Đông Phước A, Đông Thạnh, Phú An, Phú Hữu, Phú Hữu A, Phú Tân.

Ngày 24 tháng 1 năm 2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 06/NQ-CP về việc thành lập thị trấn Mái Dầm trên cơ sở toàn bộ 1.601,68 ha diện tích tự nhiên và 11.737 nhân khẩu của xã Phú Hữu A.

Sau khi thành lập thị trấn Mái Dầm, huyện Châu Thành có 13.454 ha diện tích tự nhiên và 85.429 nhân khẩu; có 9 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 2 thị trấn: Ngã Sáu (huyện lỵ), Mái Dầm và 7 xã: Đông Phú, Đông Phước, Đông Phước A, Đông Thạnh, Phú An, Phú Hữu, Phú Tân.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 869/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hậu Giang (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2020). Theo đó, sáp nhập xã Phú An vào thị trấn Ngã Sáu và xã Đông Thạnh.

Huyện Châu Thành có 2 thị trấn và 6 xã.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hậu Giang và tỉnh Sóc Trăng vào thành phố Cần Thơ.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Kinh tế - xã hội
Kinh tế
Giai đoạn 2016–2020, giá trị sản xuất (giá so sánh 2010) đạt 74.827 tỷ đồng. Tỷ trọng giá trị sản xuất (theo giá tăng thêm thực tế): khu vực nông, lâm và thủy sản 4,86%; khu vực công nghiệp – xây dựng tăng 69,14%; khu vực thương mại – dịch vụ 26%. Cơ cấu kinh tế của huyện chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng khu vực công nghiệp – xây dựng và khu vực thương mại dịch vụ, giảm dần tỷ trọng khu vực nông nghiệp thủy sản. Tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội 16.918 tỷ đồng. Tổng thu ngân sách nhà nước 2.135 tỷ đồng, trong đó thu nội địa tăng bình quân 10%/năm; tổng thu ngân sách địa phương 1.646 tỷ đồng; chi đầu tư phát triển 425 tỷ đồng.

Năm 2018, huyện Châu Thành có diện tích là 140,90&nbsp;km², dân số là 82.135 người, mật độ dân số đạt 583 người/km².

Năm 2020, dân số toàn huyện là 88.079 người, trong đó khu vực thành thị 21.617 người, chiếm 24,54%; khu vực nông thôn 66.462 người, chiếm 75,46%. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên là 10,11‰, mật độ dân số bình quân là 624 người/km², cao nhất là xã Đông Thạnh (942 người/km²), thấp nhất là xã Đông Phước (462 người/km²).

Giai đoạn 2011–2020, huyện đã tập trung huy động các nguồn lực và thực hiện các giải pháp xóa đói giảm nghèo, nên đã giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 4,2%; đẩy mạnh công tác đào tạo và giải quyết việc làm nên tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn huyện đạt 50%, giới thiệu, giải quyết việc làm khoảng 38.985 lao động có việc làm trong và ngoài huyện. Thu nhập bình quân đầu người đạt trên 45 triệu đồng/người/năm.

Năm 2021, huyện có diện tích 140,86&nbsp;km², dân số năm 2021 là 87.703 người, mật độ dân số đạt 620 người/km².

Huyện Châu Thành có diện tích 140,86&nbsp;km², dân số quy đổi tính đến ngày 31/12/2024 là 107.543 người, mật độ dân số đạt /)}} }} người/km².

Văn hóa - Du lịch

Di tích lịch sử
Khu di tích tỉnh ủy Hậu Giang ở xã Phú Hữu cũ nay là xã Phú Tân, nằm trên địa phận rạch Ngã Lá.
Di tích Nam kỳ khởi nghĩa xã Phú Hữu A cũ nay thuộc thị trấn Mái Dầm, trước đây được xây dựng bên kia bờ sông Phú Lễ thuộc xã Phú Hữu cũ, nay là xã Phú Tân. Khu di tích Nam Kỳ Khởi Nghĩa hiện nay được xây dựng lại trên bờ sông đối diện khu di tích cũ, gần Ủy ban nhân dân xã Phú Hữu A, chợ Mái Dầm nay là thị trấn Mái Dầm
Nơi này cũng là truyền thống của võ thuật cổ truyền dân tộc, thời chiến tranh xuất hiện nhiều người có võ thuật rất tinh thông. Những năm 80 thế kỷ 20 những đoàn Lân sư rồng nổi tiếng khắp miền Tây nam bộ, thời gian sau truyền thống này đã không được dân gìn giữ tốt đã mai một, thời bấy giờ các đầu Lân và trang phục được lưu giữ trong nhà dân. Những thanh thiếu niên nay đã già, một số đã qua đời, đoàn Lân tiêu biểu như ông 2 Bê, ông Tư Lác, ông 8 Bé,...

Ẩm thực
Huyện Châu Thành có truyền thống của võ thuật cổ truyền dân tộc, ngoài ra huyện có các đặc sản nổi tiếng như "Bưởi năm roi Phú Hữu", "Mắm nêm Phú Nghĩa",...

Làng Phú Nghĩa còn có một đặc sản mà ít ai biết đến đó là Mắm Nêm, mắm nêm là loại mắm làm từ con cá Cơm một loại cá nhỏ bằng đầu đũa ăn cơm, có màu trắng, sau khi mua từ các ghe Đáy ngoài sông Hậu (Basac còn gọi là sông Cái) người dân sẽ rửa sạch cá (không làm cá) và tiến hành ủ theo những bí quyết của họ, sau 2 đến 3 tháng tuỳ vào thời tiết có nhiều nắng hay không sản phẩm đã dùng được, mùi vị mắm Nêm thơm, ngọt dịu; đặc sản này một thời không thể thiếu trong các bữa cơm của các địa chủ trong vùng, những nhà giàu có thường dự trữ từ 5 đến 10 khạp da bò để ăn suốt năm.

Giao thông
Giao thông đường bộ
Huyện Châu Thành nằm giữa thành phố Cần Thơ và thành phố Ngã Bảy, đồng thời phía đông là sông Hậu nên thuận lợi về mặt giao thông. Quốc lộ 1 bao bọc phần phía tây nối liền Cần Thơ và thành phố Ngã Bảy qua xã Đông Phước A, còn phía đông là đường Nam Sông Hậu chạy qua địa bàn huyện và dọc theo sông Hậu. Trong khi đó tỉnh lộ 925 chạy từ Quốc lộ 1 nối trực tiếp với trung tâm huyện tại thị trấn Ngã Sáu.

Quốc lộ 1: Đoạn qua huyện dài khoảng 0,6&nbsp;km, mặt bê tông nhựa rộng 11,0m, nền đường rộng 12,0m.

Đường Nam Sông Hậu: Đoạn qua huyện với chiều dài khoảng 9,0&nbsp;km, mặt láng nhựa rộng 8,0m, nền đường rộng 9,0m và là tuyến giao thông quan trọng phục vụ cho phát triển các khu công nghiệp trên địa bàn.

Đường tỉnh ĐT.925, đoạn qua huyện có chiều dài 11,2&nbsp;km, mặt láng nhựa rộng 5,5m, nền đường rộng 9,0m. Hiện nay tuyến này đang được đầu tư nâng cấp, trong tương lai sẽ là trục trung tâm để phát triển mạng lưới giao thông của huyện.

Đường tỉnh ĐT.927C đoạn qua huyện có chiều dài 8,2&nbsp;km, có trục giao thông huyết mạch kết nối thành phố Ngã Bảy và thành phố Cần Thơ; kết nối với Quốc lộ 1 với Đường Nam Sông Hậu. Mặt khác, với vị trí tuyến đường song song và cách sông Cái Côn khoảng 200m, tạo điều kiện kết nối giao thông thủy – bộ liên hoàn, là điều kiện thuận lợi để hình thành và phát triển công nghiệp, xây dựng, đô thị, nâng cao năng lực cạnh tranh và góp phần tạo động lực cho sự phát triển của huyện.

Đường huyện có 6 tuyến đang được đầu tư và nâng cấp.

Giao thông nông thôn: trong những năm qua đã được phát triển với tốc độ nhanh, tạo điều kiện đi lại thuận lợi cho người dân.

Đây cũng là địa phương có dự án Đường cao tốc Cần Thơ – Cà Mau đi qua đang được xây dựng.

Giao thông đường thủy
Giao thông thủy của huyện bao gồm các tuyến như sông Hậu, sông Mái Dầm, sông Cái Dầu và nhiều tuyến kênh, rạch vừa và nhỏ như Cái Cui, kênh Thầy Cai, rạch Vàm Gỗ,... góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại và vận chuyển hàng hoá của nhân dân.

Phía đông nam là Kênh Xáng Quản Lộ - Phụng Hiệp, tuyến giao thông thủy từ sông Hậu kéo dài đến Cà Mau.

Chú thích

Tham khảo