Marcel Pagnol

| birth_place = Aubagne, Pháp
| death_date =
| death_place = Paris, Pháp
| occupation = Nhà văn Nhà viết kịch Đạo diễn điện ảnh
| nationality = Pháp
| notableworks = Marius Jean de Florette Manon des sources La Gloire de mon père Le Château de ma mère
| website = http://www.marcel-pagnol.com/
}}

Marcel Pagnol (; 28.2.1895 – 18.4.1974) là nhà văn, nhà viết kịch và nhà làm phim người Pháp. Năm 1946, ông trở thành nhà làm phim đầu tiên được bầu vào Viện hàn lâm Pháp. Pagnol thường được coi là một trong những nhà văn vĩ đại nhất của Pháp trong thế kỷ 20, vì ông rất xuất sắc trong hầu hết các thể loại - hồi ký, tiểu thuyết, kịch và phim.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Thời niên thiếu

Pagnol sinh ngày 28.2.1895 tại Aubagne, tỉnh Bouches-du-Rhône, miền nam Pháp gần Marseille, là con thứ hai của giáo viên Joseph Pagnol và cô thợ may Augustine Pauline Henriette La Brochette Lansot. Marcel Pagnol có một anh trai là Maurice (sinh ngày 2.4.1894 nhưng chết yểu (18.8.1894) và 3 người em Paul (sinh năm 1898), Germaine (sinh năm 1902) và René (sinh năm 1909). Năm 2003, ngôi nhà nơi Pagnol sinh ra đã được tổ chức lại thành nhà bảo tàng tưởng niệm ông

Năm 1897, Gia đình Marcel dọn vào cư ngụ trong ngôi nhà dành cho giáo viên ở trường Saint-Loup, Marseille. Khi bà mẹ đi chợ thì Marcel – lúc đó 3 tuổi - được đưa vào ngồi trong lớp cha dạy học, và một hôm cha mẹ cậu ngạc nhiên thấy cậu đọc được chữ; tuy nhiên bà mẹ đã không cho cậu đi học sớm, mà chờ đủ tuổi mới cho cậu đến trường.

Năm 1905, khi học hết bậc tiểu học Marcel được một học bổng để vào học bán trú trong "Trường trung học Thiers" (Marseille). Tại đây Marcel bắt đầu làm thơ và năm 1910 đã đăng thơ trên tạp chí Massilia.

Ngày 16.6.1910 bà Augustine qua đời ở tuổi 36, vì bị viêm phổi - người mẹ mà Marcel rất yêu thương. Ngày 30.7.1912 ông Joseph Pagnol tái kết hôn với Madeleine Julien - một góa phụ chỉ lớn hơn Marcel 8 tuổi mà ông đã mướn trông coi việc nội trợ sau khi bà vợ qua đời.

Năm 1913, khi 18 tuổi, Marcel đậu bằng tú tài triết học và bắt đầu học khoa văn ở Đại học Aix-en-Provence. Ngày 10.2.1914 – cùng với vài người bạn ở lớp dự bị đại học – Marcel đã lập ra tạp chí văn học Fortunio (sau đổi tên là Les Cahiers du Sud), trong đó Marcel đã đăng một số bài thơ và tiểu thuyết đầu tay của mình Le Mariage de Peluque.

Khi cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất nổ ra, Marcel được động viên, phục vụ trong "Trung đoàn bộ binh 163" ở Nice, tới tháng 1 năm 1915 thì được giải ngũ vì thể tạng yếu.

Tháng 11 năm 1916, Marcel đậu bằng cử nhân văn chương và sinh ngữ (tiếng Anh). Được bổ nhiệm làm giáo viên phụ đạo môn tiếng Anh, Marcel đã dạy liên tục ở các trường trung học Digne-les-Bains, Tarascon, Pamiers sur Ariège và Aix-en-Provence; sau đó được thăng chức giáo viên phụ tá ở trường trung học phổ thông lycée Saint-Charles tại Marseille từ năm 1920 tới năm 1922. Trong thời gian này Marcel đã viết vở kịch thơ Catulle - rồi cộng tác với Arno-Charles Brun - viết tiếp vở kịch thơ Ulysse chez les Phéaciens.

Thời gian ở Paris
Năm 1922 Marcel được bổ nhiệm làm giáo viên phụ tá, dạy tiếng Anh ở trường trung học lycée Condorcet, Paris, tới năm 1927, sau đó xin nghỉ dạy học để hoạt động văn hóa. Tại Paris, Marcel gặp lại Paul Nivoix, cựu giám đốc tuần báo Spectator ở Marseille, hiện là biên tập viên tờ Comœdia, nhật báo văn chương nghệ thuật duy nhất của Pháp thời đó. Nhờ tình bạn với Nivoix, Pagnol đã gia nhập giới nhà văn trẻ và sân khấu hiện đại.

Viết kịch
Năm 1924 - dưới bút hiệu Castro – Marcel đã cùng Nivoix viết vở kịch vui Tonton (tên khác là Joseph veut rester pur), được trình diễn ở nhà hát théâtre des Variétés và hơi được thành công, sau đó 2 người viết vở kịch đầu tiên Les Marchands de gloire, được trình diễn ở théâtre de la Madeleine năm 1925. Marcel viết tiếp vở Jazz, trình diễn ở théâtre Hébertot năm 1926. Năm 1928 vở Topaze của Marcel được trình diễn ở théâtre des Variétés đã thành công lớn (hơn 800 buổi diễn ở Paris).

Marcel viết tiếp bộ 3 kịch Trilogie marseillaise (gồm Marius, Fanny và César) – mà vở đầu là "Marius" được trình diễn lần đầu tại ngày 9.3.1929 tại Théâtre de Paris đã rất thành công.

Điện ảnh
Năm 1929 là năm quyết định đối với sự nghiệp điện ảnh của Marcel, sau khi ông sang London dự buổi chiếu phim Broadway Melody, một trong các phim nói đầu tiên trên thế giới. Sau khi xem phim này, Marcel đã quyết định chuyển sang ngành điện ảnh. Ông làm quen với Bob Kane – giám đốc chi nhánh hãng Paramount Pictures ở Pháp. Kane đề nghị mua bản quyền vở kịch Marius của Marcel với giá 500.000 franc Pháp. Marcel từ chối, nhưng chấp nhận một tỷ lệ phần trăm trên thu nhập của phim với điều kiện là phải sử dụng toàn bộ diễn viên kịch đã từng diễn vở này ở "Théâtre de Paris" và do chính Marcel đạo diễn. Kane - mặc dù muốn sử dụng các diễn viên ký hợp đồng với hãng của mình - cuối cùng đã chấp nhận điều kiện sử dụng diễn viên Pháp của Marcel, nhưng do đạo diễn Hoa Kỳ điều khiển. Đầu năm 1931 phim Marius được khởi sự quay dưới sự điều khiển của đạo diễn Alexander Korda, một người Hungary nhập cư vào Mỹ. Phim Marius được chiếu ra mắt ngày 10.10.1931

Năm 1945, Marcel tái kết hôn với nữ diễn viên Jacqueline Bouvier mà ông gặp từ tháng 8 năm 1938. Họ có hai người con: Frédéric (sinh năm 1946) và Estelle (sinh năm 1951). Estelle chết năm 1954 khi mới 3 tuổi.

Từ trần
Marcel Pagnol qua đời ngày 18.4.1974 tại Paris, Trên mộ - thay cho mộ bia - có khắc câu trích dẫn của Virgile: Fontes amicos uxorem dilexit (Ông ấy đã yêu các nguồn suối, các bạn và vợ của mình).

Giải thưởng và Vinh dự
1939: Giải thưởng của Hội phê bình phim New York cho phim nước ngoài hay nhất (phim Regain)
1949: Giải thưởng của Hội phê bình phim New York cho phim nước ngoài hay nhất (phim La femme du boulanger)
1950: Giải thưởng của Hội phê bình phim New York cho phim nước ngoài hay nhất (phim Jofroi)
1981: Giải César danh dự
Bắc Đẩu Bội tinh hạng Grand officier
Commandeur des Palmes académiques
Commandeur des Arts et des Lettres
Marcel Pagnol là lãnh sự danh dự của Bồ Đào Nha tại Monaco.
Ngày 4.4.1946, Marcel Pagnol được bầu vào Viện hàn lâm Pháp (ghế số 25) cùng lượt với Paul Claudel, Maurice Garçon, Charles de Chambrun, Jules Romains và Henri Mondor.

Tác phẩm
Tiểu thuyết, truyện ngắn, tiểu luận
1921: La Petite Fille aux yeux sombres, tiểu thuyết, Éditions de Fortunio, Marseille
1921: Le Mariage de Peluque, tiểu thuyết, Éditions de Fortunio, Marseille (tái bản năm 1932 dưới tên Pirouettes)
1922: L'Infâme Truc, truyện ngắn, trích từ Jazz
1932: Pirouettes, tiểu thuyết (tái bản dưới tên Le Mariage de Peluque, Paris, Fasquelle)
1933-1934: Cinématurgie de Paris, Les Cahiers du film; (in lại trong Œuvres complètes, tome III, Éditions de Provence, 1967
1947: Notes sur le Rire, tiểu luận, Paris, Nagel
1949: Critique des Critiques, tiểu luận, Paris, Nagel
1957: La Gloire de mon père (Souvenirs d'enfance I), tiểu thuyết tự truyện, Monte-Carlo, Pastorelly
1957: Le Château de ma mère (Souvenirs d'enfance II), tiểu thuyết tự truyện, Monte-Carlo, Pastorelly
1959: Le Temps des secrets (Souvenirs d'enfance III), tiểu thuyết, Monte-Carlo, Pastorelly
1961 Marcel Pagnol & George Waldemar " Ambrogiani (l'homme et le peintre) ", Presses artistiques, Paris, 1961.
1963: L'Eau des collines tiểu thuyết gồm 2 tập: Jean de Florette, Manon des sources, Paris, Éditions de Provence
1964: Le masque de fer (soạn lại dưới tên Le Secret du Masque de fer năm 1973), Monte-Carlo, Pastorelly
1968: Les Sermons de Marcel Pagnol (rassemblés par le RP Norbert Calmels), Robert Morel éditeur
; Xuất bản sau khi qua đời:
1977: Le Temps des amours (Souvenirs d'enfance chưa hoàn tất IV), tiểu thuyết tự truyện, Julliard
1977: Les Secrets de Dieu, nouvelle éditée en recueil Œuvres complètes. 12. 3-4; première édition séparée, Marseille, La Chrysalide, 1983
1981: Confidences, essai et préfaces sur le théâtre et le cinéma, Julliard
1984: L'Infâme Truc et autres nouvelles, recueil d'œuvres posthumes, Julliard

Kịch
1922: Catulle, kịch thơ, 4 hồi, Marseille, Éditions de Fortunio, inédit à la scène
1922: Ulysse chez les Phéaciens (viết chung với Arno-Charles Brun), bi kịch thơ, inédite à la scène
1923: Tonton tên khác Joseph veut rester pur (viết chung với Paul Nivoix), kịch vui, dưới bút danh "de Castro", Marseille, théâtre des Variétés, 30.8.1923
1925: Les Marchands de gloire viết chung với Paul Nivoix, kịch châm biếm, 5 hồi, Paris, théâtre de la Madeleine, 15.4.1925; Paris, La Petite Illustration, 1926
1926: Un direct au cœur (viết chung với Paul Nivoix), Lille, théâtre de l'Alhambra, tháng 3 năm 1926
1926: Jazz (tên ban đầu Phaéton), kịch châm biếm, 4, Monte Carlo, Grand Théâtre, 9 décembre 1926, Paris, théâtre des Arts, 21 décembre 1926; Paris, La Petite Illustration, avril 1927
1928: Topaze, kịch châm biếm, Paris, théâtre des Variétés, 9 octobre 1928; Paris, Fasquelle, 1930
1929: Marius, kịch vui 3 hồi, 6 cảnh, Paris, Théâtre de Paris, 9 mars 1929; Paris, Fasquelle, 1931
1931: Fanny, kịch vui 3 hồi, 4 cảnh, Paris, Théâtre de Paris, 5 décembre 1931; Paris, Fasquelle, 1932
1946: César, kịch vui 3 hồi (chuyển thể thành phim, Paris, Théâtre des Variétés; Paris, Réalités, 1947
1955: Judas, bi kịch, 5 hồi, Paris, Théâtre de Paris, 6 octobre 1955; Paris
1956: Fabien, kịch vui 4 hồi, Paris, théâtre des Bouffes Parisiens, 28 septembre 1956; Paris, Paris-théâtre, 1956
;Chuyển thể sau khi qua đời
1985: La Femme du boulanger, kịch vui 4 hồi, chuyển thể thành phim

Tác phẩm dịch
1944: Le Songe d'une nuit d'été, dịch từ vở kịch A Midsummer Night's Dream tiếng Anh của William Shakespeare, 1947, au Grand Théâtre de Monaco; Paris, Œuvres complètes, Club de l'Honnête Homme, 1971
1947: Hamlet, dịch từ kịch tiếng Anh của William Shakespeare, Paris, Nagel
1958: Bucoliques, dịch từ tập thơ tiếng latin của Virgile, Paris, Grasset

Điện ảnh

; Đạo diễn:
1933: Le Gendre de Monsieur Poirier, theo kịch của Émile Augier
1933: Jofroi
1934: Angèle
1934: L'Article 330, phim ngắn, theo vở kịch L'Article 330 của Georges Courteline
1935: Merlusse
1935: Cigalon
1936: Topaze
1936: César
1937: Regain
1938: Le Schpountz
1938: La Femme du boulanger
1940: La Fille du puisatier
1941: La Prière aux étoiles (chưa hoàn tất)
1945: Naïs
1948: La Belle Meunière
1951: Topaze
1952: Manon des sources
1952: Ugolin
1954: Les Lettres de mon moulin
1967: Le Curé de Cucugnan (phim truyền hình)

; Kịch bản và lời thoại:
1931: Marius của đạo diễn Alexander Korda
1932: Fanny của đạo diễn Marc Allégret
1932: Direct au cœur của đạo diễn Roger Lion (theo kịch của Marcel Pagnol và Paul Nivoix)
1933: Topaze của đạo diễn Louis Gasnier
1933: L'Agonie des aigles của đạo diễn Roger Richebé (theo tiểu thuyết Les Demi-Solde của Georges d'Esparbès
1934: Le Premier Amour, kịch bản của Marcel Pagnol
1934: Tartarin de Tarascon của đạo diễn Raymond Bernard (theo truyện của Alphonse Daudet)
1939: Monsieur Brotonneau của đạo diễn Alexandre Esway, (theo truyện của Robert de Flers và Gaston Arman de Caillavet)
1950: Le Rosier de Madame Husson của đạo diễn Jean Boyer (theo truyện của Guy de Maupassant)
1953: Carnaval của đạo diễn Henri Verneuil, theo truyện của Émile Mazaud)
1962: La Dame aux camélias (phim truyền hình), theo truyện của Alexandre Dumas con)

Phiên bản phim tiếng nước ngoài
1931: Phim Zum goldenen Anker (phim phiên bản tiếng Đức theo kịch Marius, của đạo diễn Alexander Korda)
1931: Phim Längtan till havet (phim phiên bản tiếng Thụy Điển theo kịch Marius của đạo diễn John W. Brunius và Alexander Korda)
1934: Phim Der schwarze Walfisch (phim tiếng Đức theo kịch Fanny) của đạo diễn Đức Fritz Wendhausen
1938: Phim Port of Seven Seas (kịch bản gồm toàn bộ 3 tác phẩm Marius, Fanny và César của Marcel Pagnol) của đạo diễn Mỹ James Whale
1942: Phim 海猫の港 Umineko no minato (« Le port aux mouettes »), của đạo diễn Yasuki Chiba (phim đen trắng, 93 phút dựa theo kịch Marius của Marcel Pagnol)
1949: 春の戯れ Haru no tawamure (« Flirt de printemps »), của đạo diễn Kajiro Yamamoto (phim đen trắng, dài 109 phút), với diễn viên Hideko Takamine (Fanny) và Jukichi Uno (Marius)
1967: 愛の賛歌　Ai no sanka (« Hymne à l'amour »), của đạo diễn Yoji Yamada (94 phút, gồm kịch bản phim Marius và Fanny)

Phim và Opera phiên bản mới
1961: Fanny, phiên bản phim 1961 của Joshua Logan (với các diễn viên Leslie Caron và Maurice Chevalier)
1986: Jean de Florette phim của đạo diễn Claude Berri (với các diễn viên Yves Montand, Daniel Auteuil và Gérard Depardieu)
1986: Manon des sources phim của đạo diễn Claude Berri (với các diễn viên Yves Montand, Daniel Auteuil và Emmanuelle Béart)
1990: La Gloire de mon père phim của đạo diễn Yves Robert
1990: Le Château de ma mère phim của đạo diễn Yves Robert
1999: Le Schpountz phiên bản phm 1999 của đạo diễn Gérard Oury
2000: Marius, Fanny và César phim truyền hình phiên bản 2000 của đạo diễn Nicolas Ribowski
2006: Le Temps des secrets phim truyền hình của đạo diễn Thierry Chabert
2006: Le Temps des amours phim truyền hình của đạo diễn Thierry Chabert
2007: Opera Marius et Fanny (lấy hứng từ 2 tiểu thuyết cùng tên, nhạc của Vladimir Cosma, đạo diễn Jean-Louis Grinda; (với các diễn viên Roberto Alagna và Angela Gheorghiu). Nhà hát Opéra municipal de Marseille
2011: La Fille du puisatier phim của đạo diễn Daniel Auteuil (với các diễn viên Kad Merad, Sabine Azéma và Jean-Pierre Darroussin
2013: Marius và Fanny (2 phim phiên bản mới của đạo diễn Daniel Auteuil

Tham khảo

Raymond Castans, Marcel Pagnol m'a raconté, Éditions de la Table ronde, 1975.
Raymond Castans, Album Pagnol, Paris, Éditions de Fallois, 1993
Raymond Castans, Marcel Pagnol, Paris, Éditions de Fallois, 1995.
Claude Beylie, Marcel Pagnol ou Le cinéma en liberté, Paris, Éditions de Fallois, 1995
Jean-Jacques Jelot-Blanc, Pagnol inconnu, Paris, Flammarion, Grandes Biographies, 2011
Karin Hann, Marcel Pagnol, un autre regard, Paris, Éditions du Rocher, 2014
Nicolas Pagnol, Marcel Pagnol - L'album d'une vie, Éditions Flammarion, 2011 - Album regroupant environ 400 photos sur la vie et l’œuvre de Pagnol.

Liên kết ngoài

Official website
Fiche généalogique dans la base roglo de l'INRIA