Toản tập Thiên Nam tứ chí lộ đồ thư

Toản tập Thiên Nam tứ chí lộ đồ thư (, nghĩa là Tập bản đồ chỉ dẫn đi đường ở trời Nam) là một sách, bản đồ thể hiện bốn phương của Việt Nam dưới triều Lê trung hưng thời Trịnh – Nguyễn phân tranh, trong đó có quần đảo Hoàng Sa do Đạo Phủ soạn vào thế kỷ XVII.

Đây là một trong số ít tư liệu xưa liên quan đến chủ quyền của Việt Nam với hai quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa, bên cạnh là: Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn, Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú và số còn lại.

Ngoài ra, nhan đề sách có hai chữ "Toản tập" có nghĩa là tập sách tập hợp các công trình, nên Đạo Phủ đã gộp thêm các công trình trước đó.

Tác giả

Tác giả là nho sinh trúng thức Ðỗ Bá Công tự Ðạo Phủ soạn, người Bích Triều, huyện Thanh Giang (Nghệ An hiện nay). Đỗ Bá Công sưu tập, soạn vẽ và chính thức hoàn thành theo lệnh của chúa Trịnh những năm niên hiệu Chính Hòa (1680–1705), dưới triều vua Lê Hy Tông (1676–1705). Đây là bộ bản đồ địa lý thứ hai của Việt Nam, sau bộ Hồng Đức bản đồ, được soạn vẽ theo chỉ dụ của vua Lê Thánh Tông (1460–1497) và ban hành năm 1490.

Sau khi trứng thức, Đạo Phủ làm quan một thời gian rồi từ quan, ông giả làm thương nhân ở sông Lam. Ông du qua vùng biển Thuận Quảng (nay là dải đất từ Quảng Trị đến Khánh Hòa), qua các nước Chiêm Thành, Chân Lạp. Ông xem xét núi sông, đường biển xa gần, rồi vẽ bản đồ mang ra Bắc, hiến kế 'nam chinh' mở rộng biên cương cho quốc gia. Chúa Trịnh Cán rất mừng, mang bản đồ cất đi. Sau đó chúa lại trưng dụng ông soạn vẽ cho “Tứ chí lộ đồ” hay còn gọi là bộ sách Toản tập Thiên Nam tứ chí lộ đồ thư.

Nhận xét
Bên cạnh, ý nghĩa – làm giá trị tác phẩm được nâng cao. Thì một số danh nhân Việt Nam cũng nhận xét, gia tăng tính đề cao cho tác phẩm:
:TSKH Trần Đức Anh Sơn cho biết: “Điều đặc biệt là tuy đoạn văn này được viết bằng chữ Hán nhưng riêng 3 chữ Bãi Cát Vàng thì được ghi bằng chữ Nôm, là thứ chữ của riêng người Việt. Điều này chứng tỏ từ cuối thế kỷ XVII, người Việt Nam đã làm chủ Hoàng Sa và đã đặt tên cho quần đảo này một cái tên thuần Việt là Bãi Cát Vàng”.
Bên cạnh đó, cũng còn rất nhiều danh nhân có học vị, học hàm cao đưa ra lời bình về tác phẩm.

Hình ảnh

File:DNTL-HoangSa.png|Ghi chép về quần đảo Hoàng Sa trong Đại Nam thực lục.
File:Paracels1827.jpg|Bản đồ quần đảo Hoàng Sa, 1827. Biểu thị quần đảo Hoàng Sa là một phần của Nam Kỳ.
File:QuangNamThoiLe.png|Bản đồ qua Quảng Nam xưa, có biểu thị "Bãi cát vàng" tức Hoàng Sa.
File:HoangSa.jpg|Hình trên là Đại Nam nhất thống toàn đồ (năm 1834-1840), hình dưới là phóng to hình ảnh Hoàng Sa.
File:Paracels.JPG|Hoàng Sa được mô tả là một phần của An Nam trên bản đồ Hinter-Indien của Đức năm 1880.
File:1771 Bonne Map of Tonkin (Vietnam) China, Formosa (Taiwan) and Luzon (Philippines) - Geographicus - Formosa-bonne-1771.jpg|Bản đồ Biển Đông do một nhà địa lý người Pháp vẽ năm 1771. Quần đảo Hoàng Sa không liệt vào đất liền Trung Quốc mà nằm trong lãnh thổ của An Nam.

Xem thêm
Địa chí
Bản đồ Hồng Đức
Đại Nam nhất thống toàn đồ
Tranh chấp chủ quyền biển Đông
Lịch sử Việt Nam

Ghi chú

Tham khảo
Chú thích

Nguồn thêm

Trương Vĩnh Ký. 1897: Biên tích Đức Thầy Vêrô Pinho Quận công. Bản lưu trên Gallica. Sách này gần như dịch toàn bộ Đại Nam thực lục tiền biên giai đoạn 1775 - 1802. Có thể xem đây là một trong các bản dịch Quốc ngữ đầu tiên.

Nguồn sách
Võ Long Tề, Les archipels de Hoàng-sa et de Trường-sa selon les anciens ouvrages vietnamiens d’histoire et de géographie xuất bản năm 1974, trang 38.

Đọc thêm

PGS.TS. Nishimura Masanari. Tư liệu chữ Hán của quyển 1 ở Đại học Kansai (Nhật Bản) được lưu trữ tại thư viện Đại học Hiroshima (Nhật Bản), mã số 98846.
Quốc sử quán, triều Nguyễn, Đại Nam nhất thống chí, tập 2, (Huế: Thuận Hóa, 1992), trang 123.
Đại Nam liệt truyện tiền biên (vol. 1–2, vol. 3–4, vol. 5–6)
Võ Long Tề. Les archipels de Hoàng-sa et de Trường-sa selon les anciens ouvrages vietnamiens d’histoire et de géographie, NXB: , xuất bản 1974 (bằng tiếng Pháp).

Liên kết ngoài
Hồng Đức Bản Đồ PDF, Tủ sách Viện Khảo cổ, Bộ Giáo dục Quốc gia, Sài Gòn, 1962