Chung kết giải vô địch bóng đá châu Âu 2024

| team1score = 2
| team2 = Anh
| team2association =
| team2score = 1
| details =
| date =
| stadium = Sân vận động Olympic
| city = Berlin
| man_of_the_match1a = Nico Williams (Tây Ban Nha)
| referee = François Letexier () Sau khi trải qua những thất bại cay đắng kể trên, liên đoàn bóng đá Hoàng gia Tây Ban Nha đã quyết định bổ nhiệm Luis de la Fuente làm huấn luyện viên trưởng của đội tuyển vào cuối năm 2022 với mong muốn thay đổi tình hình để khẳng định lại vị thế. Kể từ đó, dưới sự dẫn dắt của de la Fuente, Tây Ban Nha đã trải qua chuỗi phong độ thăng hoa qua việc liên tiếp giành được những kết quả khả quan và trình diễn một lối đá đẹp mắt, và thành quả đã đến với họ khi họ giành chức vô địch UEFA Nations League 2023. Với sự trở lại đầy mạnh mẽ, Tây Ban Nha bước vào giải đấu tại Đức với tư cách là một trong những ứng cử viên nặng ký cho chức vô địch.

Phía bên kia chiến tuyến, Anh được xem là một trong số những đội tuyển kỳ lạ nhất trong bóng đá thế giới khi chỉ giành chức vô địch một giải đấu lớn duy nhất cho đến nay là FIFA World Cup 1966. Kể từ sau sự kiện đó, Anh chưa từng vô địch bất kỳ một giải đấu lớn nào, bao gồm cả Euro và World Cup, dù cho họ đã sở hữu rất nhiều ngôi sao trong đội hình. Mọi chuyện bắt đầu thay đổi khi Gareth Southgate – người từng làm huấn luyện viên của câu lạc bộ Middlesbrough – được liên đoàn bóng đá Anh bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng của đội tuyển vào cuối năm 2016. Dưới bàn tay của Southgate, đội tuyển Anh đã trải qua những chuỗi thành tích khác nhau, bao gồm việc tiến tới bán kết tại FIFA World Cup 2018 và giành hạng tư chung cuộc, giành hạng ba tại UEFA Nations League 2019, dừng bước ở vòng tứ kết tại FIFA World Cup 2022, và đáng chú ý nhất là từng giành á quân tại UEFA Euro 2020 trên chính mảnh đất quê hương của họ. Dù chưa thể chạm tay vào chiếc cúp vô địch dưới thời của Southgate, nhưng với những thành tích khá ấn tượng kể trên, Anh cũng tham gia giải đấu tại Đức với tư cách là một trong những ứng cử viên sáng giá cho chức vô địch.

Về lịch sử đối đầu, hai đội đã từng gặp nhau 27 lần, trong đó Anh thắng 14 trận, Tây Ban Nha thắng 10 trận và 3 trận còn lại đều kết thúc với tỷ số hòa. Họ đã bốn lần gặp nhau tại Euro, và Anh đều toàn thắng trong cả bốn lần gặp nhau tại giải. Lần gần nhất hai đội gặp nhau tại Euro là vào năm 1996, khi đó Anh giành chiến thắng trước Tây Ban Nha với tỷ số 4–2 trên chấm luân lưu ở vòng tứ kết, và vào thời điểm đó cá nhân Southgate cũng từng là cầu thủ có mặt trong trận đấu này. Trận thắng duy nhất của Tây Ban Nha trước Anh trong một giải đấu lớn là trận thắng 1–0 trong trận đấu vòng bảng của FIFA World Cup 1950, còn trận đấu gần nhất mà hai đội chạm trán nhau là hai lượt trận của hạng đấu A tại UEFA Nations League 2018–19, khi đó mỗi bên đều giành thắng lợi trên sân khách.

Chỉ trong hơn một năm trở lại đây, nếu tính cả các trận đấu bóng đá nam, nữ, cấp độ trẻ và cấp độ chuyên nghiệp, đây là trận chung kết thứ tư mà Anh và Tây Ban Nha gặp nhau tại một giải đấu lớn, sau các trận chung kết của UEFA U-21 Euro 2023, FIFA Women's World Cup 2023 và UEFA Women's U-17 Euro 2024. Bên cạnh đó, với việc tiến vào trận chung kết, đội tuyển Anh có lần đầu tiên góp mặt trong trận chung kết của một giải đấu lớn được tổ chức bên ngoài quê hương.

Địa điểm

là nơi tổ chức trận chung kết của giải đấu.]]

Trận chung kết được tổ chức tại sân vận động Olympic ở Berlin, Đức, nằm ở vùng Westend của quận Charlottenburg-Wilmersdorf. Ngày 27 tháng 9 năm 2018, UEFA tuyên bố giải đấu được diễn ra tại Đức sau khi nước này đánh bại Thổ Nhĩ Kỳ trong buổi đấu thầu chọn nước chủ nhà ở Nyon, Thụy Sĩ. Sân vận động Olympic được Ủy ban điều hành UEFA chọn làm địa điểm chính thức cuối cùng của giải đấu vào tháng 5 năm 2022, nơi tổ chức ba trận đấu vòng bảng, một trận đấu vòng 16 đội và một trận tứ kết trong giải đấu.

Được xây dựng vào năm 1934, sân vận động Olympic khánh thành lần đầu vào năm 1936 tại công viên Olympic Berlin nhằm phục vụ riêng cho Thế vận hội Mùa hè 1936. Sân vận động do chính quyền của bang Berlin sở hữu và là sân nhà của câu lạc bộ bóng đá Hertha BSC từ năm 1963, và đây cũng là nơi mà đội tuyển bóng đá quốc gia Đức lựa chọn để thi đấu một số trận trên sân nhà. Sân vận động này cũng đã tổ chức một số trận cầu quan trọng, bao gồm một số trận đấu ở FIFA World Cup vào các năm 1974 và 2006, trong đó có trận chung kết giữa hai đội tuyển Ý và Pháptrận đấu nổi tiếng với cú húc đầu kinh điển của Zinedine Zidane vào người của trung vệ Marco Materazzi, dẫn đến việc Zidane bị truất quyền thi đấu và Ý giành chiến thắng trong trận đấu với tỷ số 5–3 sau loạt sút luân lưu. Bên cạnh đó, đây còn là địa điểm tổ chức trận chung kết của giải DFB-Pokal hàng năm kể từ năm 1985, ngoài ra đây cũng là nơi tổ chức FIFA Women's World Cup 2011 và trận chung kết UEFA Champions League 2015 giữa Barcelona và Juventus.

Đường đến chung kết
Tây Ban Nha

Đội tuyển Tây Ban Nha giành quyền tham dự giải đấu đầy thuyết phục với tư cách là đội đứng nhất bảng A tại vòng loại, với việc thắng 7 trên 8 trận đấu và chỉ để thua Scotland ở lượt trận thứ hai. Được đánh giá là một trong những ứng cử viên sáng giá cho chiếc cúp vô địch, họ được xếp vào bảng B của giải đấu cùng với Croatia, Ý và Albania. Tây Ban Nha bắt đầu chiến dịch Euro của mình bằng một chiến thắng tưng bừng trước Croatia với tỷ số 3–0, nhờ các pha lập công của Alvaro Morata, Fabian Ruiz và Dani Carvajal ngay trong hiệp 1. Với việc được xếp đá chính ở trận này, Lamine Yamal trở thành cầu thủ trẻ tuổi nhất ra sân tại một kỳ Euro khi mới 16 tuổi và 338 ngày. Sang lượt trận thứ hai, Tây Ban Nha giành thắng lợi trước Ý – đương kim vô địch của Euro và là đối thủ không đội trời chung của họ – nhờ pha đốt lưới nhà của Riccardo Calafiori, qua đó giúp họ có được tấm vé vào vòng đấu loại trực tiếp của Euro tại Đức. Với việc chắc chắn có được vị trí đầu bảng, Tây Ban Nha đã xoay tua đội hình của mình khi cho các cầu thủ trụ cột nghỉ dưỡng sức trong trận đấu cuối cùng gặp Albania. Kết quả là Tây Ban Nha vẫn giành chiến thắng với pha lập công duy nhất của Ferran Torres, nhờ đó họ vẫn giữ ngôi đầu bảng B và cùng dắt tay với Ý để đi tiếp.

Ở vòng 16 đội, Tây Ban Nha vượt qua Gruzia – đội lần đầu tham dự Euro và đứng thứ ba bảng F – với chiến thắng nhàn nhã 4–1 nhờ các pha lập công của Rodri, Fabian Ruiz, Nico Williams và Dani Olmo, dù họ đã để cho Gruzia có bàn mở tỷ số bất ngờ từ pha đốt lưới nhà của Robin Le Normand. Đến trận tứ kết gặp đội chủ nhà Đức trong một trận cầu đầy căng thẳng kéo dài tới cả hiệp phụ, Tây Ban Nha vẫn giành chiến thắng với tỷ số 2–1 nhờ pha lập công của Dani Olmo và Mikel Merino, riêng Florian Wirtz là người gỡ hòa cho đội tuyển Đức nhưng chừng đó là không đủ để họ đi tiếp. Sau đó, Tây Ban Nha đối đầu với Pháp, đương kim á quân của FIFA World Cup 2022 và đã từng thắng họ ở các trận chung kết UEFA Euro 1984 và chung kết UEFA Nations League 2021. Mặc dù đã để cho Pháp có bàn mở tỷ số từ sớm với bàn thắng của Randal Kolo Muani, song Tây Ban Nha không hề nao núng và đã lội ngược dòng với tỷ số tương tự như ở trận tứ kết gặp Đức qua hai bàn thắng của Lamine Yamal và Dani Olmo. Với việc toàn thắng cả sáu trận đấu, Tây Ban Nha chính thức giành vé đến trận chung kết sau mười hai năm chờ đợi. Ngoài ra, với việc lập siêu phẩm vào lưới của đội tuyển Pháp, Yamal đã xô đổ nhiều kỷ lục để trở thành cầu thủ trẻ tuổi nhất ghi bàn tại một kỳ Euro.

Anh

Cũng giống như đội tuyển Tây Ban Nha, đội tuyển Anh cũng đã giành quyền tham dự giải đấu với tư cách là đội đứng nhất bảng C tại vòng loại, với việc thắng 6 trên 8 trận đấu. Tại giải đấu lần này, mặc dù được xếp vào bảng C, một bảng đấu dễ thở hơn khi có sự tham gia của Serbia, Đan Mạch và Slovenia, song hành trình vượt qua vòng bảng của đội tuyển Anh không hề dễ dàng. Ở trận đấu ra quân, Anh đã có chiến thắng đầu tay trước Serbia nhờ pha lập công duy nhất của Jude Bellingham. Sang trận đấu gặp Đan Mạch, màn tái đấu của trận bán kết vào năm 2021, Anh đã có bàn thắng từ sớm với pha lập công của Harry Kane, nhưng lại để cho Đan Mạch gỡ hòa với cú sút xa tuyệt đẹp của Morten Hjulmand, qua đó hai đội cầm hòa nhau với tỷ số 1–1. Những tưởng trận hòa với Đan Mạch sẽ giúp cho đội tuyển Anh chơi lột xác hơn ở trận đấu cuối cùng gặp Slovenia, song họ lại gây thất vọng khi để cho Slovenia cầm hòa mà không có bàn thắng nào được ghi, qua đó khép lại hành trình vòng bảng của mình với một trận thắng và hai trận hòa. Mặc dù đã chiếm được ngôi đầu bảng C, song màn trình diễn thiếu thuyết phục của đội tuyển Anh đã để lại những hoài nghi và chỉ trích từ giới chuyên môn và người hâm mộ.

Mọi chuyện chỉ thật sự thay đổi khi đội tuyển Anh bước vào vòng đấu loại trực tiếp. Trong màn chạm trán với Slovakia ở vòng 16 đội, Anh đã để cho đối thủ dẫn bàn trước với pha lập công của Ivan Schranz, nhưng hai khoảnh khắc xuất thần của Jude Bellingham và Harry Kane đã giúp cho họ trở về từ cõi chết sau 120 phút thi đấu. Đến trận tứ kết gặp Thụy Sĩ, Anh lại để cho đối thủ dẫn bàn trước với bàn thắng của Breel Embolo, nhưng chỉ năm phút sau, Bukayo Saka đã gỡ hòa cho đội tuyển Anh bằng một siêu phẩm đẹp mắt, dẫn đến hai đội hòa nhau trong 90 phút thi đấu với tỷ số 1–1. Do không có thêm bàn thắng nào được ghi trong hiệp phụ, Anh bước vào loạt sút luân lưu cân não. Tại đây, thủ môn Jordan Pickford đã xuất sắc cản phá quả sút luân lưu của Manuel Akanji, còn các cầu thủ của đội tuyển Anh lần lượt thực hiện thành công những quả đá quyết định để giành vé vào trận bán kết, nơi họ chạm trán với Hà Lan. Mặc dù lại để cho đối thủ dẫn trước với pha lập công của Xavi Simons, song Anh đã có được bàn thắng gỡ hòa từ chấm phạt đền của Harry Kane. Những phút sau đó chứng kiến hai đội chơi giằng co và có phần thận trọng, tuy nhiên mọi chuyện đã kết thúc với Hà Lan khi Ollie Watkins tung ra cú sút đầy quyết đoán để hạ gục thủ môn Bart Verbruggen ở những phút cuối của hiệp hai, qua đó giúp cho đội tuyển Anh có lần thứ hai liên tiếp lọt vào trận chung kết trong lịch sử.

Trước trận đấu
Ngày 11 tháng 7 năm 2024, UEFA xác nhận trọng tài người Pháp François Letexier được chọn làm trọng tài chính thức của trận chung kết, với hai người đồng hương Pháp Cyril Mugnier và Mehdi Rahmouni làm trợ lý trọng tài của trận đấu. Letexier đã được công nhận trở thành trọng tài FIFA vào năm 2017, và đã từng bắt chính 65 trận đấu của UEFA trong suốt sự nghiệp của mình, bao gồm cả trận siêu cúp châu Âu 2023.

Hai trọng tài người Ba Lan Szymon Marciniak – người từng cầm còi hai trận chung kết FIFA World Cup 2022 và chung kết UEFA Champions League 2023 – và Tomasz Listkiewicz được UEFA lần lượt chọn làm trọng tài bàn và trọng tài dự phòng, riêng trọng tài người Pháp Jérôme Brisard là người dẫn dắt tổ trợ lý trọng tài video. Ngoài ra, hai trọng tài Willy Delajod (người Pháp) và Massimiliano Irrati (người Ý) đều được chọn là những người trợ lý của tổ trợ lý trọng tài video. tân thủ tướng Anh Keir Starmer, Hoàng tử George và Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Truyền thông và Thể thao Lisa Nandy. Vua Felipe VI, công chúa Sofía, thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez và Bộ trưởng Bộ Giáo dục Pilar Alegría là những nguyên thủ đại diện cho nước Tây Ban Nha theo dõi trận chung kết trên khán đài. Ngoài ra, chủ tịch UEFA Aleksander Ceferin, tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier, thủ tướng Đức Olaf Scholz, những cựu danh thủ và các quan chức khác cũng đã đều có mặt trên sân để theo dõi sự kiện quan trọng này.

Buổi lễ bế mạc của Euro 2024 đã được tổ chức với chủ đề là tôn vinh giá trị của cái bắt tay. Hai nhóm từ vũ đoàn Đức Lunatix đã thu hút sự chú ý của khán giả khi tạo thành một "bức tường người" kép trong một điệu nhảy, theo đó họ sử dụng bàn tay và cánh tay của người biểu diễn để tạo ra các chuyển động đồng nhất với nhau. Sau khi kết thúc buổi trình diễn của vũ đoàn Lunatix với những tiếng pháo bắn vang trời trên sân vận động Olympic, những nghệ sĩ Meduza, Leony và Ryan Tedder – thành viên hát chính của ban nhạc OneRepublic – tham gia trình diễn ca khúc chủ đề của giải đấu mang tên "Fire" để khép lại buổi lễ bế mạc đầy cảm xúc.

Trận đấu
Hiệp 1
được bầu chọn là cầu thủ xuất sắc nhất trận chung kết.]]

Trận chung kết được bắt đầu vào lúc 21:00 theo giờ địa phương (18:00 UTC) trước sự chứng kiến của 65.600 khán giả trên sân, với Anh là đội giành quyền giao bóng trước. Nhiệt độ tại sân vận động Olympic khi trận đấu diễn ra là , trời có mây và có độ ẩm lên đến 53%. Trong hiệp 1, dù cho cả hai bên đều nhập cuộc tương đối thận trọng, nhưng Tây Ban Nha là đội có thế trận tốt hơn nên Anh đã bố trí một hàng phòng ngự chắc chắn để không cho các cầu thủ của đối phương có cơ hội tấn công. Sau mười phút chưa thể tiếp cận vào khung thành của đối thủ, Tây Ban Nha bắt đầu phản công nhanh ở phút thứ 12 khi Nico Williams có khoảng trống để xâm nhập cánh phải và tung ra cú sút ở góc gần, song John Stones đã can thiệp kịp thời. Sau đó, Tây Ban Nha thực hiện quả phạt góc, bóng đưa tới chỗ Rodri để anh bật cao đánh đầu chuyền cho Robin Le Normand, song bóng đi chệch hướng khỏi cột dọc. Tới phút thứ 23, trước áp lực của Rodri, Phil Foden mắc sai lầm khi anh chuyền bóng vào chân của Dani Olmo ở khu vực nguy hiểm, may mắn cho anh là các đồng đội đã can thiệp kịp thời và sửa sai. Sang đến phút thứ 36, Tây Ban Nha lại được hưởng quả phạt góc, nhưng cú sút sau đó của Olmo lại không qua được hàng phòng ngự của Anh.
| referee = François Letexier ()
}}

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

|style="width:60%; vertical-align:top;"|
Luật trận đấu
90 phút
30 phút hiệp phụ nếu cần thiết
Sút luân lưu nếu vẫn có tỷ số hòa
Có tối đa 15 cầu thủ dự bị
Được phép thay tối đa 5 cầu thủ dự bị, và được phép thay thêm 1 cầu thủ dự bị nữa trong hiệp phụ
|}

Thống kê

{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center"
|+Hiệp 2 Chủ tịch UEFA Aleksander Čeferin cũng đã có mặt trên sân vận động trong buổi lễ trao giải để trao huy chương và cúp cho Álvaro Morata – đội trưởng của đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha.

Nico Williams được vinh danh là cầu thủ xuất sắc nhất trận đấu, còn Rodri – một cầu thủ khác của Tây Ban Nha – được trao danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất giải đấu với những màn trình diễn xuất sắc của mình xuyên suốt mùa giải. Lamine Yamal, cầu thủ trẻ của Tây Ban Nha vừa tròn 17 tuổi một ngày trước trận chung kết, được UEFA trao tặng danh hiệu Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất giải đấu, qua đó trở thành cầu thủ trẻ tuổi nhất góp mặt trong một trận chung kết UEFA Euro hoặc FIFA World Cup, và đồng thời còn trở thành cầu thủ trẻ tuổi nhất vô địch một giải đấu lớn như trên.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài