undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Philothermopsis nova

Philothermopsis nova là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1978.
Chú thích


Tham khảo
Philothermopsis pseudohamatus

Philothermopsis pseudohamatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1978.
Chú thích


Tham khảo
Philothermopsis punctata

Philothermopsis punctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Sen Gupta miêu tả khoa học năm 1973.
Chú thích


Tham khảo
Philothermopsis saigonensis

Philothermopsis saigonensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1979.
Chú thích


Tham khảo
Philothermopsis thoracicus

Philothermopsis thoracicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1978.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus aciculatus

Philothermus aciculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Lecordier miêu tả khoa học năm 1968.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus anosyensis

Philothermus anosyensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1980.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus brancuccii

Philothermus brancuccii là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1981.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus caledonicus

Philothermus caledonicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1974.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus centralis

Philothermus centralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus clypealis

Philothermus clypealis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus crenatus

Philothermus crenatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1974.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus dentipes

Philothermus dentipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus depressus

Philothermus depressus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1994.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus distinctus

Philothermus distinctus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus evanescens

Philothermus evanescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1876.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus franzi

Philothermus franzi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1974.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus glabriculus

Philothermus glabriculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Leconte miêu tả khoa học năm 1863.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus griveaudi

Philothermus griveaudi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1980.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus heinzei

Philothermus heinzei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1991.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus intermedius

Philothermus intermedius là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus jamaicensis

Philothermus jamaicensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1974.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus javanicus

Philothermus javanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1979.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus kingsolveri

Philothermus kingsolveri là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus korschefskyi

Philothermus korschefskyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Delkeskamp miêu tả khoa học năm 1945.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus major

Philothermus major là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1898.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus malgasz

Philothermus malgasz là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1991.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus mexicanus

Philothermus mexicanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus microsetosus

Philothermus microsetosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1988.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus micrus

Philothermus micrus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus montandoni

Philothermus montandoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Aubé miêu tả khoa học năm 1843.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus montanus

Philothermus montanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1978.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus mussardi

Philothermus mussardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1979.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus myops

Philothermus myops là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1988.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus nepalensis

Philothermus nepalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1979.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus newtoni

Philothermus newtoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus nominatus

Philothermus nominatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1991.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus occidentalis

Philothermus occidentalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Lawrence & Stephan miêu tả khoa học năm 1975.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus pakistanicus

Philothermus pakistanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1988.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus parallelus

Philothermus parallelus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus parviceps

Philothermus parviceps là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Carter & Zeck miêu tả khoa học năm 1937.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus pauliani

Philothermus pauliani là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1980.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus peruanus

Philothermus peruanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus peruvianum

Philothermus peruvianum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1974.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus peyrierasi

Philothermus peyrierasi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1980.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus pleuralis

Philothermus pleuralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus puberulus

Philothermus puberulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1878.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus reticulatus

Philothermus reticulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1980.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus rubronigrum

Philothermus rubronigrum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1979.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus rugege

Philothermus rugege là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus sculpturatus

Philothermus sculpturatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1980.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus semistriatus

Philothermus semistriatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Perris miêu tả khoa học năm 1865.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus shibatai

Philothermus shibatai là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Sasaji miêu tả khoa học năm 1983.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus sikorai

Philothermus sikorai là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1896.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus similis

Philothermus similis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1974.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus stephani

Philothermus stephani là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Gimmel & Slipinski miêu tả khoa học năm 2007.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus subovalis

Philothermus subovalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Hinton miêu tả khoa học năm 1935.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus sudanicus

Philothermus sudanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus takasago

Philothermus takasago là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Sasaji miêu tả khoa học năm 1983.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus tasmanicus

Philothermus tasmanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1988.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus testaceorubrum

Philothermus testaceorubrum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1979.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus testaceus

Philothermus testaceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1980.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus thoracicus

Philothermus thoracicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1980.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus turissa

Philothermus turissa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Hinton miêu tả khoa học năm 1942.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus vadoni

Philothermus vadoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1980.
Chú thích


Tham khảo
Philothermus yaka

Philothermus yaka là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Ploeosoma ellipticum

Ploeosoma ellipticum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Wollaston miêu tả khoa học năm 1854.
Chú thích


Tham khảo
Protoxestus australicus

Protoxestus australicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Sen Gupta miêu tả khoa học năm 1973.
Chú thích


Tham khảo
Pseudocerylon bicolor

Pseudocerylon bicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1897.
Chú thích


Tham khảo
Pseudocerylon compactum

Pseudocerylon compactum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1979.
Chú thích


Tham khảo
Pseudocerylon mika

Pseudocerylon mika là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Pseudocerylon resa

Pseudocerylon resa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Hinton miêu tả khoa học năm 1942.
Chú thích


Tham khảo
Pseudocerylon rugosum

Pseudocerylon rugosum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Pseudocerylon trimaculatum

Pseudocerylon trimaculatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1897.
Chú thích


Tham khảo
Pseudodacne admirabilis

Pseudodacne admirabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Crotch miêu tả khoa học năm 1875.
Chú thích


Tham khảo
Rostrorylon vaucheri

Rostrorylon vaucheri là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1991.
Chú thích


Tham khảo
Spinocerylon apterum

Spinocerylon apterum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1988.
Chú thích


Tham khảo
Suakokoia gabonensis

Suakokoia gabonensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1978.
Chú thích

Tham khảo
Suakokoia nigeriana

Suakokoia nigeriana là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1982.
Chú thích


Tham khảo
Suakokoia szujeckii

Suakokoia szujeckii là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Slipinski miêu tả khoa học năm 1980.
Chú thích


Tham khảo
Thyroderus basilewskyi

Thyroderus basilewskyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1963.
Chú thích


Tham khảo
Thyroderus elgonicus

Thyroderus elgonicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1977.
Chú thích


Tham khảo
Thyroderus kittenbergeri

Thyroderus kittenbergeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Heinze miêu tả khoa học năm 1944.
Chú thích


Tham khảo
Thyroderus leleupi

Thyroderus leleupi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1963.
Chú thích


Tham khảo
Thyroderus microphtalmus

Thyroderus microphtalmus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1979.
Chú thích


Tham khảo
Thyroderus mirei

Thyroderus mirei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Dajoz miêu tả khoa học năm 1978.
Chú thích


Tham khảo
Thyroderus porcatus

Thyroderus porcatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1885.
Chú thích


Tham khảo
Thyroderus sculplicollis

Thyroderus sculplicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerylonidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1918.
Chú thích


Tham khảo
Vi Thùy Linh

Vi Thùy Linh sinh ngày 4 tháng 4 năm 1980 tại Hà Nội, là một nhà thơ nữ của Việt Nam. Tuy là thế hệ nhà thơ trẻ, nhưng Vi Thùy Linh đã nhanh chóng trở thành một "hiện tượng" trong nền thi ca Việt Nam đương đại. Vi Thùy Linh là nhà thơ Việt Nam đầu tiên được mời thực hiện một đêm thơ riêng tại Paris mang tên "Tình tự Hà Nội", cũng là nhà thơ đầu tiên thực hiện tour diễn Pháp – châu Âu.

Sự nghiệp
Các tập thơ của Vi Thùy Linh

Khát (Nhà xuất bản Hội Nhà văn, Hà Nội, 1999)
Linh (Nhà xuất bản Thanh niên, Hà Nội, 2000)
Đồng Tử (Nhà xuất bản Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh, 2005)
ViLi in love (Song ngữ Việt - Anh, 2008)
Phim đôi – Tình tự chậm (2011), tập thơ nổi tiếng "đắt nhất Việt Nam"
Chu du cùng Ông nội (2011)
ViLi và Paris (2012)

Các tác phẩm văn xuôi của Vi Thùy Linh
ViLi tùy bút (2012)
Hộ chiếu tâm hồn (2014)

Tham khảo
Bổ đề Farkas

Bổ đề Farkas là một kết quả toán học phát biểu như sau: một vectơ hoặc nằm trong một nón lồi hoặc tồn tại một siêu phẳng sao cho vectơ nằm ở một phía của siêu phẳng và nón lồi nằm ở phía kia. Nó được chứng minh đầu tiên bởi nhà toán học người Hungary Gyula Farkas . Nó có nhiều ứng dụng, chẳng hạn như trong chứng minh của định lý Karush–Kuhn–Tucker trong quy hoạch phi tuyến.

Phát biểu bổ đề

Giả sử A là một ma trận m &times; n và b là một vectơ m chiều. Đúng một trong hai trường hợp sau xảy ra:
Tồn tại vectơ x ∈ Rn sao cho Ax = b và x ≥ 0.
Tồn tại y ∈ Rm sao cho ATy ≥ 0 và bTy 1, …, a'n ∈ Rm là các cột của A. Bổ đề Farkas khẳng định rằng một trong hai mệnh đề sau là đúng:
Tồn tại các hệ số x1, …, x'n ∈ R, x1, …, x'n ≥ 0, sao cho b = x1a1 + ··· + x'n'a'n.
Tồn tại vectơ y ∈ Rm sao cho a'i · y ≥ 0 với i = 1, …, n và b · y 1a1 + ··· + x'n'a'n với hệ số không âm tạo thành một nón lồi sinh bởi tập hợp {a1, …, a'n} nên mệnh đề thứ nhất nghĩa là b nằm trong hình nón này.

Theo mệnh đề thứ hai, tồn tại y sao cho góc giữa y và các vectơ a'i là không quá 90° trong khi góc giữa y và vectơ b là lớn hơn 90°. So với siêu phẳng vuông góc với y, a'i nằm ở một phía và vectơ b nằm ở phía kia. Do đó siêu phẳng này chia cắt nón lồi sinh bởi tập hợp {a1, …, a'n} và vectơ b.

Để minh họa, xét n,m=2 và a1 = (1,0)T và a2 = (1,1)T. Nón lồi sinh bởi a1 và a2 là một góc nhọn trong góc phần tư thứ nhất của mặt phẳng Oxy. Giả sử b&nbsp;=&nbsp;(0,1). Khi đó, b không nằm trong nón lồi a1x1+a2x2. Do đó, tồn tại siêu phẳng chia cắt chúng. Đặt y&nbsp;=&nbsp;(1,&minus;1)T. Ta nhận thấy a1 · y = 1, a2 · y = 0, và b · y = &minus;1. Do đó siêu phẳng với vectơ pháp tuyến y chia cắt nón lồi a1x1+a2x2 và b.

Do đó có thể diễn đạt bổ đề Farkas dưới dạng hình học như sau: cho một nón lồi và một vectơ, hoặc vectơ nằm trong nón lồi hoặc tồn tại một siêu phẳng chia cắt vectơ và nón lồi, nhưng không thể cả hai.

Biến thể
Có nhiều biến thể của bổ đề Farkas như định lý Gordan: hoặc Ax có nghiệm x, hoặc A^T y = 0 có nghiệm khác không y với y ≥ 0.

Một phiên bản dễ nhớ là như sau: nếu một hệ bất phương trình không có nghiệm thì tồn tại một chứng minh phản chứng dưới dạng một tổ hợp tuyến tính với các hệ số không âm. Dưới dạng công thức: nếu Ax ≤ b vô nghiệm thì y^T A = 0, y^T b = -1,
y ≥ 0 có nghiệm. (ghi chú y^T A là một tổ hợp tuyến tính của vế trái, y^T b là tổ hợp tuyến tính tương ứng của vế phải các bất phương trình. Do tổ hợp tuyến tính không âm tạo ra vectơ không ở vế trái và &minus;1 ở vế phải, hệ bất phương trình rõ ràng vô nghiệm)

Tham khảo
{{chú thích | last1=Berkovitz | first1=Leonard D. | title=Convexity and Optimization in \mathbb{R}^n | publisher=John Wiley & Sons | location=New York | isbn=978-0-471-35281-5 | year=2001}}.
.
.

. Xem bổ đề 1 ở trang 318.


Ghi chú
Hồ Liên

Hồ Liên (胡璉; 1907–1977) là một vị tướng Trung Hoa Quốc dân đảng, từng tham gia Chiến tranh Bắc phạt, các chiến dịch bao vây chống cộng, Chiến tranh Trung-Nhật và Nội chiến Trung Hoa.

Trường Võ bị Hoàng Phố

Ông tốt nghiệp cùng khóa với Lâm Bưu, một trong những tư lệnh Cộng sản tài ba nhất. Nhiều tư lệnh tương lai của Trung Hoa cũng tốt nghiệp khóa này, như Đỗ Duật Minh, Phạm Hán Kiệt và Tôn Nguyên Lương.

Chiến tranh Trung-Nhật

Hồ là trung đoàn trưởng trong Sư đoàn 11 tham dự Trận Thượng Hải. Ông bị thương vài lần (có lần bị trúng một viên đạn xuyên qua hàm) và được thăng lên sư đoàn trưởng sau trận đánh. Theo kế hoạch đánh chiếm Tứ Xuyên, Lục quân Đế quốc Nhật Bản tấn công Tây Hồ Bắc, hi vọng tiêu diệt được căn cứ địa cuối cùng của Tưởng Giới Thạch. Quân đoàn 18 vừa thành lập do Hồ chỉ huy đẩy lui được quân Nhật. Nhờ chiến công này, ông được thưởng Huân chương Thanh thiên bạch nhật, danh dự cao nhất dành cho một tư lệnh Trung Hoa Dân Quốc.

Chiến dịch Hoài Hải

Nhờ thành tích chiến đấu ấn tượng, đơn vị của Hồ được triển khai ở miền Trung và Đông Trung Hoa làm lực lượng tiên phong. Ông rất thành công khi giao chiến với lực lượng cộng sản, thậm chí các tư lệnh cộng sản như Lưu Bá Thừa và Túc Dụ từng chịu thất bại trước đội quân này. Ngay trước Chiến dịch Hoài Hải năm 1948, cha ông mất, bản thân ông cũng bị bệnh đau răng, nên không thể ra mặt trận. Khi Binh đoàn 12 bị quân Cộng sản bao vây tại An Huy, Hồ đích thân chỉ huy một chiến dịch giải cứu và thoát khỏi vòng vây cùng tàn quân. Sau 7 ngày rút lui, ông về đến Nam Kinh và được Tưởng Giới Thạch giao nhiệm vụ tái tổ chức Binh đoàn 12.

Đài Loan

Ông 2 lần được bổ nhiệm là Tư lệnh phòng thủ Kim Môn. Tưởng Giới Thạch rất tin cậy ông, thậm chí còn tặng cho ông một thanh kiếm nạm bạc. Nhưng vì Hồ không thích nịnh bợ cấp trên, ông thăng tiến rất chậm; ông cũng xung khắc với Tưởng Kinh Quốc do 2 người vốn không ưa nhau từ lâu. Hồ có vai trò quan trọng trong quan hệ Trung Hoa Dân Quốc – Việt Nam, từng là Đại sứ Đài Bắc tại Sài Gòn, Nam Việt Nam từ năm 1964-1972; đây là một phần của chiến lược chia sẻ các kinh nghiệm chống cộng sản với các quốc gia trong khu vực. Ông cuối cùng cũng được thăng hàm tướng 4 sao năm 1975 sau 50 năm trong quân ngũ. Hồ mất năm 1977 vì suy tim, được chôn cất tại Kim Môn, nơi ông đánh bại lực lượng Cộng sản vào năm 1949 và 1958.

Chú thích
Mông Huề Chiếu

Mông Huề Chiếu (, ?～730) là một bộ lạc tại Vân Nam hình thành vào thời kỳ đầu nhà Đường và là một trong Lục Chiếu. Lãnh địa của Mông Huề Chiếu là khu vực bắc Nguy Sơn và Dạng Tỵ hiện nay, thuộc vùng trung-nam của Lục Chiếu. Nhà Đường cho thành lập Dương Qua Châu và các Mông Huề Chiếu Vương kế vị nhau làm thứ sử Dương Qua Châu. Kì vương Huề Phụ Thủ qua đời, đệ là Khư Dương Chiếu kế vị, sau khi Khư Dương Chiếu mất, nhi tử Chiếu Nguyên kế vị, thời gian chính xác Chiếu Nguyên tại vị không rõ, đại thể ước lượng vào thời kỳ Đường Huyền Tông trị vì. Chiếu Nguyên về sau mù quáng, đương thời kì tử Nguyên La đang ở Nam Chiếu để làm con tin, Nam Chiếu Vương Quy Nghĩa (Bì La Các) có lòng muốn thôn tính Mông Huề Chiếu, cho Nguyên La về. Mấy tháng sau, Nam Chiếu sai người sát hại Chiếu Nguyên, trục xuất Nguyên La, thôn tính Mông Huề Chiếu.

Tham khảo

《新唐书》 列传第一百四十七中
《蛮书》卷三
Việt Tích Chiếu

Việt Tích Chiếu (, ?～747) là một bộ lạc tại Vân Nam hình thành vào thời kỳ đầu nhà Đường và là một trong Lục Chiếu. Lãnh địa của Việt Tích Chiếu nay thuộc huyện Tân Xuyên và nằm ở phía đông của Lục Chiếu. Nhà Đường cho lập Việt Tích Châu và các Việt Tích Chiếu Vương kế vị nhau làm thứ sử Việt Tích Châu. Tù trưởng Tầm Cầu thông gian với người thiếp của Việt Tích Chiếu Vương Ba Xung, và giết chết ông. Kiếm Nam tiết độ sứ của nhà Đường đến Diêu Châu, giết Tầm Cầu. Bộ lạc lúc này không có người lãnh đạo, liên đồng thổ địa đã nhất trí quy phục Nam Chiếu. Con trai của huynh Ba Xung là Vu Tặng không đồng ý, cùng một số người vượt Lô Thủy, đến Long Khư Hà lập ấp. Về sau Nam Chiếu đến xâm lấn, Vu Tặng chiến bại sau đó nhảy xuống Lô Thủy và chết, chính quyền diệt vong.

Tham khảo

《新唐书》列传第一百四十七中
《蛮书》卷三
Lãng Khung Chiếu

Lãng Khung Chiếu (, ?～794) là một bộ lạc tại Vân Nam hình thành vào thời kỳ đầu nhà Đường và là một trong Lục Chiếu. Lãnh địa Lãng Khung Chiếu nay thuộc huyện Nhĩ Nguyên, tại vị trí tây bắc của Lục Chiếu. Nhà Đường cho lập Lãnh Khung Châu và cử các Lãng Khung Chiếu Vương kế vị nhau làm thứ sử Lãnh Khung Châu. Phong Thì, La Đạc, Đạc La Vọng, Vọng Thiên, Thiên La Sĩ, Sĩ La Quân phụ tử lần lượt kế vị làm vương. Đạc La Vọng kế vị sau khi phụ vương La Đạc qua đời và từ đó được Đường phong là thứ sử Lãng Khung Châu. Về sau Lãng Khung Chiếu từng phát sinh chiến tranh với Nam Chiếu song không thắng, dẫn bộ binh phòng thủ Kiếm Xuyên, cải xưng là Kiếm Lãng. Vào thời Sĩ La Quân (Tân Đường thư ghi là "La Quân"), Nam Chiếu công phá Kiếm Xuyên, bắt sống Sĩ La Quân, giải về Vĩnh Xương (nay là Bảo Sơn). Lãng Khung Chiếu diệt vong.

Tham khảo

Tân Đường thư, quyển 222
Đằng Đạm Chiếu

Đằng Đạm Chiếu (, ?～794) là một bộ lạc tại Vân Nam, hình thành vào thời kỳ đầu nhà Đường và là một trong Lục Chiếu. Lãnh địa của Đằng Đạm Chiếu nay nằm tại huyện Nhĩ Nguyên, thuộc phía tây của Lục Chiếu. Nhà Đường cho lập Đằng Bị Châu và các Đằng Đạm Chiếu Vương kế vị nhau làm thứ sử Đằng Bị Châu. Đằng Đạm Chiếu Vương Phong Mị bị ngự sử nhà Đường là Lý Tri Cổ sát hại. Về sau, Mị La Bì, Bì La Đằng, Đằng La Điên, Điên Chi Thác lần lượt kế vị làm vương. Điên Chi Thác (Tân Đường thư chép là Điên Văn Thác) kế vị sau khi phụ vương Đằng La Điên qua đời, thời gian tại vị không rõ. Nam Chiếu về sau công chiếm Đằng Đạm Chiếu, Điên Chi Thác bị bắt giữ, giải về Vĩnh Xương (nay thuộc Bảo Sơn), Đằng Đạm Chiếu diệt vong.

Tham khảo

《新唐书》列传第一百四十七中
《蛮书》卷三
Thi Lãng Chiếu

Thi Lãng Chiếu (, ？～794) là một bộ lạc tại Vân Nam hình thành vào thời kỳ đầu nhà Đường và là một trong Lục Chiếu. Lãnh địa của Việt Thác Chiếu nay thuộc huyện Nhĩ Nguyên và nằm ở phía đông bắc của Lục Chiếu. Nhà Đường cho lập Xá Lợi Châu và các Thi Lãng Chiếu Vương kế vị nhau làm thứ sử Xá Lợi Châu. Thi Lãng Chiếu Vương Thi Vọng Kiếm về sau cùng Mị La Bì của Đằng Đạm Chiếu hợp lực đánh Nam Chiếu song không thắng, trái lại bị Nam Chiếu tiến binh uy hiếp. Thi Vọng Khiếm cùng tộc nhân đào thoát đến Vĩnh Xương (nay thuộc Bảo Sơn), đem nữ nhân hiến cho Nam Chiếu Vương để cầu hòa. Thi Vọng Thiên kế nhiệm lên ngôi vương của Thi Vọng Khiếm. Vọng Khiếm bị Nam Chiếu đánh bại sau đó và phải chạy đến Thổ Phồn, được Thổ Phông lập làm chiếu (vương). Thi Vọng Khiếm lập căn cứ tại Kiếm Xuyên, dân cư có mấy vạn người, sau khi chết, nhi tử Thiên Bàng La Điên kế vị. Thi Lãng Chiếu về sau bị Nam Chiếu diệt, Thiên Bàng La Điên đào thoát đến Lô Bắc, lánh nạn tại Thổ Phồn.

Tân Đường thư coi Thiên Bàng La Điên là con của "Vọng Điên" (Thi Vọng Thiên), nhưng Man thư không có Thiên Bàng La Điên và ghi vương đời cuối của Thi Lãng Chiếu là Bàng La Điên, là con của Thiên Bàng, cháu của Thi Vọng Thiên.

Tham khảo

《新唐书》列传第一百四十七中
《蛮书》卷三
Lục Chiếu

Lục Chiếu () khởi đầu từ thế kỷ thứ 7 tại khu vực Nhĩ Hải, Vân Nam ngày nay từ 6 bộ lạc lớn, xưng là "Lục Chiếu".
Lịch sử
Vào thời nhà Đường, ở khu vực tây Nhĩ Hải, nơi sinh sống của Ô Man, chia thành 6 đại bộ lạc, tức: Mông Huề Chiếu, Việt Tích Chiếu, Lãng Khung Chiếu, Đằng Đạm Chiếu, Thi Lãng Chiếu và Mông Xá Chiếu. Mông Xá Chiếu nằm ở phương nam, xưng là "Nam Chiếu", cũng là bộ lạc tối cường, do gia tộc họ Mông cai trị. "Chiếu" nghĩa là "tù trưởng". do người Khương và người Di chiếm chủ đạo.

Năm 649, thủ lĩnh Mông Xá Chiếu là Tế Nô La kiến hiệu Đại Mông Quốc, xưng "Kì Gia vương"(tuy xưng quốc, song vẫn chỉ là một bộ lạc) Một thuyết khác cho rằng Nam Chiếu ở đông bắc Bạch Nhai của Bạch Quốc được Trương Lạc Tiến Cầu nhượng vị cho Tế Nô La. Tế Nô La sai con vào đất Đường, cầu Đường bảo hộ. Năm Nghi Phượng thứ 3 (678) dưới thời Đường Cao Tông, Thổ Phồn chinh phục Ngũ Chiếu, chỉ Mông Xá Chiếu nương tựa vào Đường. Năm Khai Nguyên đầu tiên (713), Đường Huyền Tông phong cho Bì La Các của Nam Chiếu là Đài Đăng Quận Vương, ban danh Quy Nghĩa. Tháng 2 năm 729, nhà Đường đánh bại Thổ Phồn, công hạ Côn Minh Diêm Nguyên (nay là Diêm Nguyên). Trong Lục Chiếu thì Đằng Đạm Chiếu, Lãng Khung Chiếu, Thi Lãng Chiếu cùng Hà Man dựa vào Thổ Phồn, trong khi Việt Đích Chiếu, Mông Huề Chiếu và Mông Xá Chiếu (Nam Chiếu) thì quy phục nhà Đường.

Lục Chiếu khởi nguyên từ Thoán tộc, do Thoán tộc phân liệt, người đứng đầu thuộc Tây Thoán (người Bạch), Lục Chiếu gồm:

Mông Huề Chiếu: nay thuộc bắc huyện Nguy Sơn và huyện Dạng Tỵ, phía trung-nam của Lục Chiếu.
Việt Tích Chiếu: nay thuộc huyện Tân Xuyên, phía đông của Lục Chiếu.
Lãng Khung Chiếu: nay thuộc huyện Nhĩ Nguyên, phía tây bắc của Lục Chiếu.
Đằng Đạm Chiếu: nay thuộc Đằng Xuyên huyện Nhĩ Nguyên, phía tây Lục Chiếu.
Thi Lãng Chiếu: nay thuộc Thanh Sắc huyện Nhĩ Nguyên, phía đông bắc Lục Chiếu.
Mông Xá Chiếu: nay thuộc huyện Nguy Sơn, cực nam của Lục Chiếu.

Mông Xá Chiếu do nằm ở phía nam nên cũng xưng là Nam Chiếu. Năm Khai Nguyên thứ 26 (738), thủ lĩnh Mông Xá Chiếu là Bì La Các với sự giúp đỡ của nhà Đường đã thôn tín năm chiếu còn lại, trở thành Vân Nam Vương. Lấy tây Nhĩ Hà (nay là Nhĩ Hải) làm cơ địa để kiến lập nên Nam Chiếu Quốc. Năm sau, dời đô về Thái Hòa thành (nay là Đại Lý)

Tham khảo

Xem thêm
Danh sách quân chủ Lục Chiếu
Đại Trường Hòa

Đại Trường Hòa Quốc () là một quốc gia tồn tại từ năm 902 tới năm 928, do các lực lượng quân sự của Nam Chiếu dựng nên.
Lịch sử
Đại Trường Hòa Quốc có biên giới về phía tây đến Phiếu Quốc, tiền thân của nó là Nam Chiếu từng hai lần vây hãm An Nam, đoạt Ung Châu, đánh Kiềm Châu. Bốn lần đánh Việt, từng cướp bóc và tàn sát tại Thành Đô, khiến cho nhân dân rất tức giận, cuối cùng gây nên khởi nghĩa nô lệ và các cuộc nổi dậy của nông dân.

Hậu duệ của Trịnh Hồi là Trịnh Mãi Tự lợi dụng điều này đã giết hoàng đế Nam Chiếu là Mông Long Thuấn và con trai là Mông Thuấn Hóa Trinh, đoạt lấy chính quyền, cải niên hiệu thành Thánh Trị, cải tên nước thành "Đại Trường Hòa". Trịnh Mãi Tự có thụy hiệu Thánh Minh Văn Vũ Uy Đức Hoàn Hoàng Đế. Lãnh thổ Đại Trường Hòa bao trùm toàn bộ Vân Nam ngày nay, hầu hết phía nam Đại Độ Hà của Tứ Xuyên, miền tây Quý Châu, đến dãy núi Naga ở bắc bộ Miến Điện và Tát Ôn Giang ở phía đông, phía bắc là nhà Liêu. Năm 909 vua Trịnh Mãi Tự mất, con là Trịnh Nhân Mân lên kế vị làm vua Đại Trường Hòa.

Năm 914, quân Đại Trường Hòa (đời vua Trịnh Nhân Mân) tiến công Lê châu của nước Tiền Thục. Vua Tiền Thục Cao Tổ khiển hai con nuôi là Vương Tông Phạm (王宗范) và Vương Tông Bá, cũng như Vương Tông Thọ đem quân ứng chiến, kết quả quân Tiền Thục đánh bại quân Đại Trường Hòa. Quân Đại Trường Hòa buộc phải triệt thoái.

Năm 926, vua Trịnh Nhân Mân qua đời, con là Trịnh Long Đản kế vị. Năm 928, Đông Xuyên tiết độ sứ Dương Càn Trinh và thanh bình quan là Triệu Thiện Chính giết chết vua Trịnh Long Đản. Triệu Thiện Chính tự lập mình làm hoàng đế, đổi tên nước từ Đại Trường Hòa thành Đại Thiên Hưng (Hưng Nguyên Quốc).

Xem thêm
Nam Chiếu
Tham khảo
Đại Nghĩa Ninh

Đại Nghĩa Ninh Quốc là một quốc gia do Dương Càn Trinh thành lập tại vùng Vân Nam, Trung Quốc.
Lịch sử
Năm 928, Dương Càn Trinh cùng Triệu Thiện Chính giết vua Trịnh Long Đản. Sau đó Dương Càn Trinh lập Triệu Thiện Chính lên làm vua, đổi quốc hiệu từ Đại Trường Hòa thành Đại Thiên Hưng, cũng xưng là Hưng Nguyên Quốc. Năm 929, Đông Xuyên tiết độ sứ Dương Càn Trinh phế hoàng đế Đại Thiên Hưng (Hưng Nguyên Quốc) là Triệu Thiện Chính, kiến lập Đại Nghĩa Ninh Quốc, cải niên hiệu thành Hưng Thánh.

Năm 930, Dương Càn Trinh bị kì đệ là Dương Chiếu soán vị. Dương Chiếu lên ngôi, cải niên hiệu sang Đại Minh. Năm 937, Hải Thông tiết độ sứ Đoàn Tư Bình khởi binh ở 37 bộ phía đông Vân Nam chống lại vua Dương Chiếu. Vua Dương Chiếu binh bại tự sát, Dương Càn Trinh bỏ thành chạy trốn nhưng bị quân của Đoàn Tư Bình bắt được, Đại Nghĩa Ninh diệt vong. Đoàn Tư Bình sau lập nên Đại Lý Quốc.

Xem thêm
Nam Chiếu
Tham khảo
Mông Dị Mâu Tầm

Dị Mâu Tầm（, 754-808）, là kì tôn của Các La Phượng, con của Phượng Già Di là một quốc vương của Nam Chiếu. Tại vị từ năm 779 đến năm 808.

Năm 779, Các La Phượng qua đời. Di Mâu Tầm kế vị. Tháng 10 cùng năm, Dị Mâu Tầm liên binh với Thổ Phồn lên đến 10 vạn quân, tấn công đất Thục của nhà Đường. Đại tướng nhà Đường là Lý Thịnh xuất quân cùng 4000 cấm binh, Kim Ngô đại tướng quân Khúc Hoàn suất 500 nghìn quân từ đất Bân, Lũng, Phạm. Liên quân Nam Chiếu-Thổ Phồn đại bại, Lý Thịnh truy kích đến tận Đại Độ Hà, liên quân Nam Chiếu-Thổ Phồn bị diệt 8-9 vạn người. Dị Mâu Tầm dời đô về Tư Thành (nay là thành cổ Đại Lý, Vân Nam). Thổ Phồn phong cho Dị Mâu Tầm là Nhật Đông Vương (日東王), xem Nam Chiếu là thuộc quốc, chiếm đoạt của cải, tài nguyên của Nam Chiếu.

Dị Mâu Tầm bất mãn trước lấn áp của Thổ Phồn, được Thanh bình quan Trịnh Hồi dẫn dắt, một lần nữa quy phục Đường. Năm Đường Trinh Nguyên thứ 9 (793), Dị Mâu Tầm giúp đỡ Kiếm Nam tiết độ sứ Vi Cao giáp công Thổ Phồn, có được cầu sắt và 16 thành, trừ khử Tiết Bắc tiết độ Chí Kiếm Xuyên, xưng Kiếm Xuyên tiết độ. Năm sau, Đường-Nam Chiếu lập minh ước, Di Mâu Tầm được nhà Đường sắc phong là Nam Chiếu Vương (南詔王). Thổ Phồn bắt đầu suy kiệt, Nam Chiếu trở thành cường quốc Tây Nam.

Dị Mâu Tầm tiếp tục bổ nhiệm người Hán Trịnh Hồi làm Thanh bình quan. Lần đầu tiên phái quý tộc cùng tử đệ đến Thành Đô học tập văn hóa Hán tộc, xúc tiến giao lưu văn hóa.

Năm 808, Dị Mâu Tầm qua đời, thụy hiện Hiếu Hoàn Vương, kì tử Tầm Các Khuyến kế vị.

Niên hiệu
Kiến Long: 780-783
Thượng Nguyên: 784-?
Nguyên Phong:?- 808

Xem thêm
Danh sách vua Nam Chiếu

Tham khảo
Mông Tầm Các Khuyến

Tầm Các Khuyến（, 778-809） hựu danh Tân Giác Khuyến (新覺勸), là con của Hiếu Hoàn vương Dị Mâu Tầm, là một quốc vương Nam Chiếu. Tầm Các Khuyến tại vị từ năm 808 đến 809. Năm 808, Dị Mâu Tầm qua đời, Tầm Các Khuyến kế vị. Tầm Các Khuyến tự xưng Phiếu Tín (驃信, nghĩa là "vua người Bạch"). Năm sau, Tầm Các khuyến qua đời, thụy hiệu là Hiếu Huệ Vương. Trường tử là Khuyến Long Thịnh kế vị.

Tầm Các Khuyến cần quyền trong 2 năm, cải nguyên Ứng Đạo. Ông cho tu kiến Thiện Xiển phủ (nay thuộc Côn Minh) làm Đông Kinh, còn Đại Lý là Tây Kinh. Tầm Các Khuyến từ nhỏ đã theo thầy là Trịnh Hồi để học tập văn hóa Hán nên có tài nghệ thâm sâu về Hán tự.

Niên hiệu
Ứng Đạo: 809

Tham khảo
Mông Khuyến Lợi Thịnh

Khuyến Lợi Thịnh（, 802-823）, từng gọi Khuyến Lợi (勸利), là con của Tầm Các Khuyến, đệ của Khuyến Long Thịnh. Ông là đệ lục đại quốc vương của Nam Chiếu, tại vị từ năm 816 đến năm 823. Năm 816, Lộng Đống tiết độ sứ là Vương Tha Điên đã sát hại Khuyến Long Thịnh, ủng lập Khuyến Lợi Thịnh kế vị. Tuy nhiên, đại quyền nằm trong tay của Vương Tha Điên. Năm 823, Khuyến Lợi Thịnh tạ thế khi mới 22 tuổi, thụy hiệu Tĩnh Vương, kì đệ là Khuyến Phong Hữu kế vị.

Niên hiệu
Toàn Nghĩa: 816-819
Đại Phong: 820-823

Xem thêm
Danh sách vua Nam Chiếu
Tham khảo
Mông Khuyến Phong Hữu

Khuyến Phong Hữu hay Khuyến Phong Hựu (, ?-859), nhất tác Phong Hữu (豐祐), là con của Tầm Các Khuyến, đệ của Khuyến Lợi Thịnh. Ông là đệ thất đại quốc vương của Nam Chiếu, tại vị từ năm 823 đến 859. Năm 823, Khuyến Lợi Thịnh qua đời khi mới cận 22 tuổi, quyền thần là Vương Tha Điên đã ủng lập Khuyến Phong Hữu kế vị. Nam Chiếu khi đó thực chất nằm dưới tay của Vương Tha Điên, năm 830, phát động cuộc tấn công lớn vào Thành Đô của nhà Đường. Kiếm Nam tiết độ sứ là Đỗ Nguyên Dĩnh không chuẩn bị trước nên khi quân Nam Chiếu công nhập ngoại thành Thành Đô, đã chạy trốn, trẻ em và phụ nữ, tổng cộng hơn mười vạn và rất nhiều châu báu. Đến Đại Độ Hà, gặp quân Nam Chiếu, người Đường nhảy xuống sông tự vẫn đến 3 phần 10. Các thợ thủ công bị Nam Chiếu bắt tu kiến Sùng Thánh Tự Tam Tháp cao ngút trời xanh. Sau đó, Lý Đức Dụ đảm nhiệm Kiếm Nam tiết độ sứ, nhà Đường và Nam Chiếu tái lập minh ước. Năm 859, Khuyến Phong Hữu qua đời, kỳ tử là Thế Long kế vị.

Niên hiệu
Bảo Hòa: 824-839
Thiên Khải: 840-859
Thụy hiệu
Chiêu Đức Đế

Xem thêm
Danh sách vua Nam Chiếu
Tham khảo
Mông Thế Long

Thế Long (, 844-877), nhất tác Tù Long (酋龍), con trai của Khuyến Phong Hữu, là đệ bát đại quốc vương và đệ nhất đại hoàng đế của Nam Chiếu, tại vị từ năm 859 đến năm 877. Năm 859, Khuyến Phong Hữu qua đời, kì tử Thế Long kế vị. Thế Long đã phạm danh húy của hai vị hoàng đế nhà Đường (Đường Thái Tông là Lý Thế Dân, Đường Huyền Tông là Lý Long Cơ), lên ngôi vào năm hoàng đế Đường Tuyên Tông băng hà, Thế Long không gửi sứ sang điếu tế, cũng không cáo tang kì phụ Khuyến Phong Hữu. Đường Ý Tông thấy vậy nên không sắc phong. Thế Long tiến đến phản Đường, năm 860, cải nguyên Kiến Cực, cải quốc hiệu là Đại Lễ (大禮), tự xưng Hoàng đế. Năm 859, Thế Long công hãm Bá Châu của Đường (nay là Tuân Nghĩa, Quý Châu), năm 860, năm 863, hai lần công hãm Giao Châu (tức miền bắc Việt Nam ngày nay), năm 861, công hãm Ung Châu (nay là Nam Ninh, Quảng Tây), cho quân lính cướp bóc của cải. Năm 866, An Nam đô hộ là Cao Biền đánh bại quân Nam Chiếu, thu phục Giao Châu. Năm 869, Nam Chiếu mở cuộc tấn công lớn vào Thành Đô, Cao Biền đắp Thành Đô phủ bằng gạch, tăng cường phòng ngự công sự. Trong bối cảnh có nhiều trọng binh trú trát, bức bách, Nam Chiếu tu hảo, đất Thục chuyển nguy thành an. Cuộc chiến tranh trường kỳ giữa nhà Đường và Nam Chiếu dẫn đến tổn thất rất to lớn, đối với nhà Đường, đã trực tiếp dẫn đến Bàng Huân chi biến; đối với Nam Chiếu, sức mạnh của vương quốc gần suy lạc. Năm 877, Thế Long qua đời, thụy hiệu Cảnh Trang Hoàng đế, kì tử Long Thuấn kế vị.

Niên hiệu
Kiến Cực: 860-?
Pháp Nghiêu: ?-877

Xem thêm
Danh sách vua Nam Chiếu
Tham khảo
Mông Long Thuấn

Long Thuấn (, 861-897), cũng xưng Pháp (法) hay Pháp Nghiêu (法堯), là con của Thế Long và là đệ nhị địa hoàng đế Nam Chiếu. Long Thuấn tại vì từ năm 877 đến 897. Năm 877, Thế Long bệnh thệ, Long Thuấn kế vị. Năm 878, Long Thuấn cải quốc hiệu thành Đại Phong Dân (大封民). Long Thuấn muốn hòa với nhà Đường bằng hiệp nghị hòa thân. Do nhà Đường không lâu sau đó lâm vào nội loạn nên sự bất thành. Long Thuấn ham mê săn bắn, năm 897, thanh bình quan Trịnh Mãi Tự xúi bẩy cận thần Nam Chiếu Dương Đăng, tại thành Thiện Xiển đã ra tay sát hại hoàng đế Long Thuấn. Long Thuấn tử, nơi táng không rõ, kì tử Thuấn Hóa Trinh kế vị.

Niên hiệu
Trinh Minh: 878-?
Thừa Trí
Đại Đồng: ?-888
Tha Da: 889-897

Xem thêm
Danh sách vua Nam Chiếu
Tham khảo
Mông Thuấn Hóa Trinh

Thuấn Hóa Trinh（, 877-902） là kì tử của Long Thuấn và là đệ tam đại quốc vương Nam Chiếu. Thuấn Hóa Trinh tại vì từ năm 897 đến năm 902. Năm 897, Long Thuấn bị sát hại, Thuấn Hóa Trinh kế vị. Thanh bình quan Trịnh Mãi Tự chuyên quyền, Thuấn Hóa Trinh phái sứ giả kế tục sang nhà Đường thỉnh cầu hòa hiếu song Đường Chiêu Tông không đồng ý. Không lâu sau, Trung Nguyên xảy ra chiến loạn, tiến đến thời kỳ Ngũ đại Thập quốc. Năm 902, Thuấn Hóa Trinh chết, đời sau bị Thanh bình quan Trịnh Mãi Tự sát hại. Chính quyền nhà Mông của Nam Chiếu diệt vong, họ Trịnh lên nắm quyền đất nước. Thuấn Hóa Trinh được sử gọi là Trung Hưng đế, cũng xưng Hiếu Ai đế.

Niên hiệu
Trung Hưng: 897-902

Xem thêm
Danh sách vua Nam Chiếu
Tham khảo
Trịnh Mãi Tự

Trịnh Mãi Tự (, ?-909) là người sáng lập ra nhà nước Đại Trường Hòa. Ông là cháu bảy đời của Trịnh Hồi, một người Hán. Họ Trịnh vốn nhiều đời thế tập làm thanh bình quan của Nam Chiếu. Năm 897, ông sai khiến cận thần Nam Chiếu là Dương Đăng sát hại hoàng đế Nam Chiếu Mông Long Thuấn. Con trai của Mông Long Thuấn là Mông Thuấn Hóa Trinh lên kế vị. Năm 902, vua Mông Thuấn Hóa Trinh chết và 8 tháng sau cái chết của ông này thì các hậu duệ của thân tộc họ Mông cũng bị Trịnh Mãi Tự giết chết, tổng cộng hơn 800 người. Nước Nam Chiếu của họ Mông diệt vong. Trịnh Mãi Tự lập ra nước Đại Trường Hòa, tự xưng làm hoàng đế, năm 909 thì mất, miếu hiệu Thánh Tổ, thụy hiệu Thánh Minh Văn Vũ Uy Đức Hoàn Hoàng Đế, con trai là Trịnh Nhân Mân kế vị.

Xem thêm
Danh sách vua Nam Chiếu
Tham khảo
Trịnh Nhân Mân

Trịnh Nhân Mân (, ?-926) là đệ nhị đại hoàng đế của Đại Trường Hòa Quốc, ông là con của Trịnh Mãi Tự.

Năm 909, vua Trịnh Mãi Tự tạ thế, Trịnh Nhân Mân lên kế vị, cải niên hiệu sang Thủy Nguyên.

Nam Bình vương Lưu Ẩn ở Quảng Châu đem con gái là Tăng Thành công chúa gả cho vua Trịnh Nhân Mân nước Đại Trường Hòa để lập liên minh giữa hai bên.

Năm 914, Trịnh Nhân Mân phát động chiến tranh chống Tiền Thục (đời vua Tiền Thục Cao Tổ). Quân Đại Trường Hòa tiến công Lê châu. Vua Tiền Thục Cao Tổ khiển hai con nuôi là Vương Tông Phạm (王宗范) và Vương Tông Bá, cũng như Vương Tông Thọ đem quân ứng chiến, kết quả quân Thục đánh bại quân Đại Trường Hòa. Quân Đại Trường Hòa buộc phải triệt thoái.

Năm 925, Trịnh Nhân Mân sai em là Trịnh Chiêu Thuần (鄭昭淳) đến Nam Hán (đời vua Nam Hán Cao Tổ) cầu hôn, vua Nam Hán Cao Tổ (Lưu Cung) gả một người cháu gái khác là Tăng Thành công chúa làm vợ của Trịnh Nhân Mân.

Năm 926, Trịnh Nhân Mân tử, thụy hiệu Túc Văn Thái Thượng Hoàng Đế, con trai là Trịnh Long Đản kế vị.

Xem thêm
Danh sách vua Nam Chiếu
Tham khảo
Trịnh Long Đản

Trịnh Long Đản(, ?-928) là vị đại hoàng đế cuối cùng của Đại Trường Hòa, là kì tử của Trịnh Nhân Mân. Năm 926, vua Trịnh Nhân Mân qua đời, con là Trịnh Long Đản lên kế vị làm vua Đại Trường Hòa.

Năm 928, Đông Xuyên tiết độ sứ Dương Càn Trinh và thanh bình quan là Triệu Thiện Chính giết chết Trịnh Long Đản. Triệu Thiện Chính tự lập mình làm hoàng đế Đại Thiên Hưng (Hưng Nguyên Quốc). Trịnh Long Đản có thụy hiệu là Cung Huệ Hoàng Đế.

Xem thêm
Danh sách vua Nam Chiếu
Tham khảo
Dương Chiếu

Dương Chiếu (, ?-937) là đại hoàng đế cuối cùng của Đại Nghĩa Ninh Quốc. Năm 929, Đông Xuyên tiết độ sứ Dương Càn Trinh phế hoàng đế tự lập Triệu Thiện Chính của Đại Thiên Hưng (Hưng Nguyên Quốc), kiến lập nên Đại Nghĩa Ninh Quốc, cải niên hiệu thành Hưng Thánh.

Năm 930, Dương Càn Trinh bị em họ là Dương Chiếu tiếm quyền. Dương Chiếu sau đó có được quyền vị, cải niên hiệu thành Đại Minh. Năm 937, Hải Thông tiết độ sứ Đoàn Tư Bình khởi binh ở 37 bộ phía đông Vân Nam chống lại Dương Chiếu. Dương Chiếu binh bại tự sát, Dương Càn Trinh bỏ thành chạy trốn nhưng bị quân của Đoàn Tư Bình bắt được. Đoàn Tư Bình lập nên vương quốc Đại Lý trên lãnh thổ của Đại Nghĩa Ninh.

Tham khảo

Xem thêm
Danh sách vua Nam Chiếu
Người Mỹ trầm lặng (phim 2002)

| runtime = 101 phút
| country = Mỹ
| language = Tiếng AnhTiếng Việt
| budget = 30 triệu USD
| gross = 27,674,124 USD
}}
Người Mỹ trầm lặng (tựa tiếng Anh: The Quiet American) là một bộ phim chiến tranh - tình cảm - tâm lý Mỹ của đạo diễn Phillip Noyce thực hiện. Phim công chiếu vào năm 2002, chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của tác giả người Anh Graham Greene. Bộ phim có sự tham gia của các ngôi sao như Michael Caine, Brendan Fraser và Đỗ Thị Hải Yến.

Nội dung
Bộ phim dựa theo tiểu thuyết nổi tiếng cùng tên của nhà văn Anh Graham Greene. Chiến tranh Đông Dương đang bước vào giai đoạn quyết liệt. Thomas Fowler (Michael Caine) là phóng viên người Anh của tờ London Times có nhiệm vụ theo dõi tình hình chiến sự Việt Nam. Ông từng đi theo chân quân Pháp càn quét ở Ninh Bình và tận mắt chứng kiến những vụ tàn sát kinh hoàng.

Pyle (Brendan Fraser) là một bác sĩ nhãn khoa, sang Việt Nam với mục đích "làm từ thiện" cho nông dân nghèo. Ấn tượng trước một người Mỹ trầm lặng, tốt bụng và dễ mến, Fowler giới thiệu Phượng (Đỗ Thị Hải Yến), người yêu của ông cho Pyle mà không ngờ rằng chính Pyle cũng say mê Phượng ngay từ lần gặp đầu tiên. Pyle thành thực thú nhận với Fowler tình yêu của anh dành cho Phượng. Chiến sự vẫn diễn biến ngày một phức tạp tại miền Nam Việt Nam. Viên tướng Trình Minh Thế bất ngờ hùng hồn tuyên bố chống lại cả Pháp lẫn Việt Minh. Bóng dáng của một thế lực mới xuất hiện. Fowler nhận thấy Pyle lai vãng xung quanh đám biểu tình. Và cuối cùng, khi cả hai lọt vào ổ phục kích trên đường về Sài Gòn, Pyle bỗng chốc trở thành một kẻ xông xáo như một chiến binh được đào tạo bài bản.

Fowler vẫn tiếp tục sự nghiệp của một phóng viên chiến trường với những thử thách khắc nghiệt. Ông cùng cộng sự lọt vào kho hàng của một nhà buôn Hoa kiều có quan hệ mật thiết với tướng Thế, tại đây họ phát hiện ra nhiều thùng hàng chất nổ nhập từ Mỹ. Dần dần, Fowler nhận ra những âm mưu chiến tranh và tiên đoán được đoạn sau của cuộc chiến Đông Dương: Mỹ sẽ hất cẳng Pháp và trực tiếp can dự vào Việt Nam.

Diễn viên
Michael Caine vai Thomas Fowler
Brendan Fraser vai Alden Pyle
Đỗ Thị Hải Yến vai Phượng
Mai Hoa vai Chị của Phượng
Rade Šerbedžija vai Thanh tra Vigot
Tzi Ma vai Hinh
Robert Stanton vai Joe Tunney
Holmes Osborne vai Bill Granger
Ngô Quang Hải vai Tướng Thế
Ferdinand Hoàng vai Ông Mười
Hồng Nhung vai Ca sĩ phòng trà
Công Lý vai Lính Việt Nam
Tiết Cương vai Cảnh sát
Daniel Hung, Trọng Phạm, Trịnh Mai Nguyên và Nguyễn Kim Hoàn vai Nhóm sát thủ

Thông tin thêm
Michael Caine nhận được đề cử giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức.

The Quiet American tại Allmovie


"By the Bombs' Early Light" - essay by H. Bruce Franklin on the historical context of the novel and the 2002 film.
"Michael Caine Makes Noise: He dismisses claims that The Quiet American is somehow anti-American" - Interview with film critic Joe Leydon on controversies surrounding the film.
Trailer phim.
Turning Tables

"Turning Tables" là bài hát của nữ ca sĩ Adele, trích từ album phòng thu thứ hai của cô, 21 (2011). Bài hát được phát hành dưới dạng đĩa đơn thứ năm trích từ album. Bài hát được viết bởi Adele, Ryan Tedder và sản xuất bởi Jim Abbiss. Bài hát mang thể loại pop và soul. "Turning Tables" xếp hạng thứ 63 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 và thứ 60 trên bảng xếp hạng Canadian Hot 100. Đĩa đơn này xếp hạng thấp nhất trong album 21 của Adele. "Turning Tables" chỉ lọt vào tốp mười tại bảng xếp hạng của Bỉ, Israel và Ý và chỉ được xếp hạng tại 10 bảng xếp hạng trên thế giới.

Bảng xếp hạng và chứng nhận doanh số

Xếp hạng tuần
{|class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;"
!scope="col"|Bảng xếp hạng (2011–2012)
!scope="col"|Vị trícao nhất
|-
|align="left"|Úc (ARIA)
|34
|-
|align="left"
|-
|align="left"
|-
|align="left"|Canada (Canadian Hot 100)
|8
|-
|align="left"
|-
|align="left"
|-
|align="left" |Hàn Quốc (Gaon)
| style="text-align:center;"| 62
|-
|align="left" |Liên hiệp Anh (The Official Charts Company)
|62
|-
|align="left" |Hoa Kỳ Billboard Hot 100
|63
|-
|align="left" |Hoa Kỳ Billboard Latin Pop Songs
| award = Bạch kim
| certyear = 2012
| certmonth = 5
| title = Turning Tables
| artist = Adele
| type = single
| relyear = 2011
}}

Chú thích

Liên kết ngoài
An Evening with Adele

| end_date =
| number_of_legs = 3
| number_of_shows = 9 ở châu Âu40 ở Bắc Mỹ2 ở châu Á 51 trên tổng số
| URL =
| last_tour =
| this_tour = An Evening with Adele(2008-09)
| next_tour = Adele Live(2011)
| Misc =
}}

An Evening with Adele là chuyến lưu diễn hòa nhạc đầu tiên của ca sĩ-người sáng tác bài hát người Anh Adele, quảng bá cho album đầu tay, 19.

Ca khúc
"Cold Shoulder"
"Melt My Heart to Stone"
"Daydreamer"
"Best for Last"
"Right as Rain"
"Many Shades of Black" (hát lại của The Raconteurs)
"First Love"
"Tired"
"Make You Feel My Love" (hát lại của Bob Dylan)
"Fool That I Am" (hát lại của Etta James)
"Hometown Glory"
;Encore
"Crazy for You"
"That's It, I Quit, I'm Movin' On" (mở màn bởi Sam Cooke)
"Chasing Pavements"

Nguồn:

Chú thích

Liên kết ngoài
Adele's Official Website
Adele's Official Facebook
Adele's Official Myspace
Adele's Official YouTube page
Adele's Official Twitter
Girl Gone Wild

| recorded = |MSR Studios|}}
| studio =
| venue =
| genre = Electropop
| length =
| label =
| writer =
| composer =
| lyricist =
| producer =
| chronology =
| prev_title = Give Me All Your Luvin'
| prev_year = 2012
| next_title = Masterpiece
| next_year = 2012
| misc =
}}

"Girl Gone Wild" là một bài hát của ca sĩ người Mỹ Madonna nằm trong album phòng thu thứ 12 của cô, MDNA (2012). Bài hát được sáng tác và sản xuất bởi Madonna và Alle Benassi (nghệ danh Benassi Bros.), với sự tham gia hỗ trợ viết lời từ Benny Benassi và Jenson Vaughan. Vaughan đã tự viết lời bài hát trước khi gửi chúng tới Madonna để thực hiện bản demo cũng như bản chính thức của "Girl Gone Wild". Đây là đĩa đơn thứ hai trích từ album, phát hành ngày 2 tháng 3 năm 2012, bởi Interscope Records.

Về mặt âm nhạc, "Girl Gone Wild" là một bản mid-tempo electropop, mở đầu bằng một lời cầu nguyện và những âm thanh điện tử. Ngay sau khi phát hành, Joe Francis, người nắm giữ bản quyền sáng tạo của tổ chức Girls Gone Wild, đe dọa sẽ kiện Madonna vì hành vi xâm phạm bản quyền, nếu cô trình diễn nó ở buỗi diễn giữa hiệp tại Super Bowl XLVI. Đại diện của Madonna nói rằng cô không quan tâm đến vụ kiện của Francis, và cho rằng cũng có một số bài hát lấy tên này trước đó.

Bài hát nhận được những phản ứng trái chiều từ các nhà phê bình, trong đó họ ca ngợi đây là sự trở lại đúng nghĩa với nhạc dance của Madonna, nhưng chỉ trích lời bài hát cũng như việc xếp nó mở đầu album MDNA. Về mặt thương mại, "Girl Gone Wild" lọt vào top 10 ở Hungary, Israel, Ý, Hy Lạp, Nga, Nam Phi, Hàn Quốc và Tây Ban Nha. Trên bảng xếp hạng Hot Dance Club Songs, "Girl Gone Wild" trở thành đĩa đơn quán quân thứ 42 của Madonna, giúp cô giữ vững ngôi vị là Nghệ sĩ lên ngôi đầu bảng xếp hạng này nhiều nhất.

Video ca nhạc của bài hát, do bộ đội Mert & Marcus làm đạo diễn, phát hành ngày 20 tháng 3 năm 2012. Trong đó, Madonna và một nhóm người mẫu nam trong nhiều dáng vẻ khác nhau, nhảy với nhóm nhảy người Ukraine Kazaky. Nó nhận được nhiều lời khen ngợi trong việc biên tập hình ảnh, cũng như chịu ảnh hưởng từ một số video trước của Madonna, như "Erotica", "Justify My Love", "Human Nature" và "Vogue". "Girl Gone Wild" được chọn làm bài hát mở đầu cho chuyến lưu diễn The MDNA Tour (2012) với nhiều hình tượng tôn giáo, và Madonna cùng các vũ công của cô thực hiện vũ đạo trên giày cao gót.

Danh sách bài hát
;Đĩa đơn CD / đĩa hình 12"
"Girl Gone Wild" — 3:43
"Girl Gone Wild" (Justin Cognito Extended Remix) — 4:48

;Đĩa đơn CD mở rộng / Remix kĩ thuật số trên iTunes
"Girl Gone Wild" (Madonna vs Avicii - Avicii's UMF Mix) — 5:16
"Girl Gone Wild" (Dave Audé Remix) — 8:05
"Girl Gone Wild" (Justin Cognito Remix) — 4:48
"Girl Gone Wild" (Kim Fai Remix) — 6:33
"Girl Gone Wild" (Lucky Date Remix) — 5:06
"Girl Gone Wild" (Offer Nissim Remix) — 6:49
"Girl Gone Wild" (Dada Life Remix) — 5:15
"Girl Gone Wild" (Rebirth Remix) — 6:49

Đĩa CD quảng bá
"Girl Gone Wild" — 3:43
"Girl Gone Wild" (Dave Audé Remix) — 8:05
"Girl Gone Wild" (Justin Cognito Remix) — 4:48

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài