undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Maison de Balzac

Nhà tưởng niệm Balzac (tiếng Pháp: Maison de Balzac) nằm ở số 47, phố Raynouard, Quận 16 thành phố Paris. Thuộc trung tâm ngôi làng cổ Passy, ngôi nhà là nơi ở duy nhất của Honoré de Balzac tại Paris còn giữ được tới ngày nay. Năm 1949, chính quyền Paris mua lại ngôi nhà. Hiện nay, nơi đây bao gồm một thư viện và các phòng trưng bày những vật kỷ niệm về Balzac.

Cùng với nhà tưởng niệm Victor Hugo (Maison de Victor Hugo) và bảo tàng Cuộc sống lãng mạn (Musée de la Vie romantique, dành cho George Sand), nhà tưởng niệm Balzac là một trong ba bảo tàng về văn học của chính quyền thành phố Paris. Balzac sống ở đây trong khoảng thời gian từ 1840 tới 1847 với một tên giả để trốn các chủ nợ. Chính tại ngôi nhà này, Balzac đã thụ thai Tấn trò đời (La Comédie humaine) và viết một số tiểu thuyết khác như La Rabouilleuse, Splendeurs et misères des courtisanes, La Cousine Bette và Le Cousin Pons.

Căn hộ của nhà văn gồm có 5 buồng mở ra vườn, nằm ở tầng trên cùng một tòa nhà 3 tầng, như còn lại đến ngày nay. Với diện tích khiêm tốn, căn hộ gồm một phòng ăn đối diện lối vào, buồng của Balzac ở phía Tây cạnh vườn, phòng làm việc, phòng khách và một phòng ở góc phía Đông, dành cho bạn bè. Bảo tàng đầu tiên do một người là Louis Baudier de Royaumont mở vào năm 1910. Năm 1949, chính quyền thành phố Paris mua lại, ngôi nhà được sửa chữa rồi trang bị thêm một thư viện. Nhưng đến tận 1960, bảo tàng mới mở cửa cho công chúng.

Các đồ đạc của nhà văn đã bị phân tán sau cái chết của nữ bá tước Ewelina Hańska, người tình của Balzac. Căn phòng làm việc của Balzac hiện nay chỉ tái hiện được một phần. Các phòng các trưng bày những vật dụng của nhà văn như máy chữ, các bản in gốc, một số tượng, tranh về Balzac... Bên cạnh, thư viện lưu trữ các tác phẩm đầu của nhà văn viết dưới những bút danh khác nhau, một số sách do chính Balzac sưu tầm cùng những bản do chính Balzac in vào cuối thập niên 1820.

Chú thích

Liên kết ngoài

Trang chính thức của nhà tưởng niệm Balzac
Nhà tưởng niệm Balzac trên trang Linternaute
Phan Huy Cẩn

Phan Huy Cẩn (1722 – 1789) là danh thần, nhà sử học thời Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

Sự nghiệp
Phan Huy Cẩn hiệu là Thận Trai, người làng Thu Hoạch, huyện Thiên Lộc, nay là huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Gia đình ông nhiều đời làm quan võ.

Phan Huy Cẩn sớm mồ côi cha mẹ, được bà ngoại họ Dương nuôi nấng. Khi đi học, Phan Huy Cẩn thông minh sáng dạ, nhớ lâu. Từ năm 15 tuổi ông đã có tiếng về văn từ.

Lớn lên, Phan Huy Cẩn theo học các nhà nho hay chữ có tiếng như Thám hoa Đỗ Huy Kỳ, thượng thư Nhữ Đình Toản, do vậy việc học hành ngày càng thăng tiến.

Năm 1747 đời Lê Hiển Tông, ông thi Hương đỗ giải nguyên, năm 1754 thi Hội nguyên đỗ đồng tiến sĩ. Do kiêng húy thái tử, ông đổi tên thành Huy Áng.

Ban đầu Phan Huy Cẩn làm hiến sát Hải Dương và Tham khổn (như Hiệp trấn) Kinh Bắc, sau đó vào triều làm trong phiên ở phủ liêu. Khi làm quan trong triều, ông là người ngay thẳng, không xu nịnh.

Năm 1759, vì không chịu xu nịnh sủng thần của chúa Trịnh Doanh là Đỗ Thế Giai, ông bị gièm pha và bị cách chức. Ông về quê dạy học trong 8 năm.

Năm 1767, Trịnh Doanh qua đời, Trịnh Sâm lên thay. Do Nguyễn Bá Lân tiến cử, ông lại được gọi ra làm quan. Năm 1776, ông được phong làm Đốc đồng Động Hải (Quảng Ninh). Năm 1777, ông đi đánh quân nổi dậy ở vùng núi có công, được thưởng ngân bài.

Năm 1781, ông làm Đốc thị Thuận Hóa. Sau đó ông lại được Trịnh Sâm triệu về kinh, làm đến chức Nhập thị Bồi tụng, Hữu thị lang Bộ Công, quyền chức Thị lang bộ Binh kiêm giảng quan Quốc Tử Giám.

Năm 1786 đời Trịnh Tông, ông về hưu khi đã 65 tuổi, được thăng làm Công bộ tả thị lang, tước Khuê Phong bá.

Ông về hưu không lâu sau thì quân Tây Sơn tiến ra bắc diệt chúa Trịnh. Lê Chiêu Thống lên thay Lê Hiển Tông lại triệu ông ra làm Bình chương sự, giảng trong điện Kinh diên, kiêm chức Tham tụng, rồi Tả thị lang cả ba bộ Binh, Hình, Lễ kiêm Tổng tài quốc sử.

Năm 1788, vì đã già yếu, ông xin từ chức rồi về ấp Yên Sơn, xã Thụy Khê (làng Thầy, Sơn Tây, Hà Nội). Dù đã về hưu, ông vẫn lo lắng tới việc chính trị quốc gia.

Được 1 năm sau (1789), ông mất tại nhà trên núi, thọ 68 tuổi.

Xem thêm
Dòng họ Phan Huy
Trường Lưu
Thu Hoạch
Phan Huy Chú
Nguyễn Bá Lân
Trịnh Sâm

Tham khảo
Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục
"Chữ Huy trong dòng họ Phan Huy và Nguyễn Huy" của tác giả TS. Nguyễn Huy Mỹ & TS Phan Huy Dục đăng trên báo Giáo dục và Thời đại

Chú thích
Hạ Hầu

Hạ Hầu (chữ Hán: 夏侯, Bính âm: Xiàhóu) là một họ người Hoa.

Hạ Hầu là một trong 60 họ kép (gồm hai chữ) trong danh sách Bách gia tính.

Nguồn gốc
Thời Xuân Thu, nước Sở diệt nước Kỷ. Em trai Kỷ Giản Công là Công tử Đà (公子佗) chạy sang nước Lỗ lánh nạn, được Lỗ Điệu Công ban đất và tước Hạ hầu (夏侯), theo tên triều đại của Hạ Vũ (quân chủ nước Kỷ vốn là hậu nhân nhà Hạ).

Người Trung Quốc nổi tiếng
Hạ Hầu Anh, khai quốc công thần Tây Hán.
Hạ Hầu Thủy Xương, học giả Tây Hán.
Hạ Hầu Thắng, đại thần, học giả Tây Hán.
Hạ Hầu Tung, cha của Ngụy Thái Tổ Tào Tháo
Hạ Hầu Đôn, tướng lĩnh, khai quốc công thần nước Ngụy thời Tam Quốc.
Hạ Hầu Uyên, tướng lĩnh, khai quốc công thần nước Ngụy thời Tam Quốc.
Hạ Hầu Huyền, học giả, đại thần nước Ngụy thời Tam Quốc.
Hạ Hầu Thượng, tướng lĩnh nước Ngụy thời Tam Quốc.
Hạ Hầu Mậu, tướng lĩnh nước Ngụy thời Tam Quốc.
Hạ Hầu Bá, tướng lĩnh nước Ngụy và nước Quý Hán thời Tam Quốc.
Thanh Lương Trừng Quan, nhà sư thời Đường, sư tổ Hoa Nghiêm tông.

Xem thêm
Họ kép người Hoa
Họ người Hoa

Tham khảo
Etodolac

Etodolac là một thuốc chống viêm non-steroid dùng trong điều trị sốt, đau và viêm. Etodolac được sản xuất bởi Shire với tên thương mại là Lodine SR.

Trình bày
Viên nang: 200&nbsp;mg, 300&nbsp;mg; viên nén: 400&nbsp;mg, 500&nbsp;mg

Chỉ định
Etodolac được chỉ định điều trị viêm và đau do các nguyên nhân viêm xương khớp, chấn thương phần mềm, cũng như viêm gân và bao khớp. Etodolac còn được dùng để điều trị chứng đau bụng kinh.

Xem thêm
Thuốc chống viêm non-steroid
Aspirin

Tham khảo

DrugBank info

Liên kết ngoài
Cơ (họ)

Cơ (chữ Hán: 姬, Bính âm: Ji) là một họ của người Trung Quốc. Tuy chỉ xếp thứ 213 trong danh sách Bách gia tính nhà Tống nhưng đây là một trong họ có nguồn gốc cổ nhất của Trung Quốc, nó là họ của các vua nhà Chu, một trong những triều đại đầu tiên của lịch sử Trung Quốc. Theo truyền thống thì chỉ có vua Chu mới được mang họ Cơ, vì vậy có rất ít mang họ này, cho đến nay đây là một họ hiếm ở Trung Quốc.

Người Trung Quốc họ Cơ nổi tiếng
Đế Khốc tên thật là Cơ Tuấn một trong Ngũ Đế
Cơ Hậu Tắc tên thật là Cơ Khí thủy tổ Nhà Chu vua đầu tiên nước Thai
Cơ Bất Khuất, vua thứ 2 nước Thai
Cơ Cúc, vua thứ 3 nước Thai
Cơ Công Lưu, vua thứ 4 nước Chu
Cơ Khánh Tiết, vua thứ 5 nước Chu
Cơ Hoàng Bộc, vua thứ 6 nước Chu
Cơ Sai Phất, vua thứ 7 nước Chu
Cơ Hủy Hiểm, vua thứ 8 nước Chu
Cơ Công Phi, vua thứ 9 nước Chu
Cơ Cao Ngữ, vua thứ 10 nước Chu
Cơ Á Ngữ, vua thứ 11 nước Chu
Chu Thái vương
Ngô Thái Bá tên thật là Cơ Thái Bá, vua đầu tiên nước Ngô
Các vua nhà Chu bắt đầu từ Chu Vũ Vương Cơ Phát
Đằng Thúc Tú, vua đầu tiên nước Đằng
Mao Thúc Trịnh, vua đầu tiên nước Mao
Thành Thúc Vũ, vua đầu tiên nước Thành
Sái Thúc Độ, vua đầu tiên nước Sái
Thiệu công Thích, tên thật là Cơ Thích vua đầu tiên nước Thiệu
Lỗ Bá Cầm, tên thật là Cơ Bá Cầm, vua đầu tiên nước Lỗ
Tào Thúc Chấn Đạc, tên thật là Cơ Chấn Đạc vua đầu tiên nước Tào
Vệ Khang Thúc, tên thật là Cơ Phong vua đầu tiên nước Vệ
Chu Công Đán, tên thật là Cơ Đán, đại thần phụ chính nhà Chu
Nhiễm Quý Tái
Đường Thúc Ngu, tên là Cơ Ngu, vua đầu tiên nước Tấn
Trịnh Hoàn Công, tên là Cơ Hữu vua đầu tiên nước Trịnh
Hạp Lư, tên là Cơ Quang (Công tử Quang), vua nước Ngô thời Xuân Thu
Tấn Văn Công, tên là Cơ Trùng Nhĩ (Công tử Trùng Nhĩ), vua nước Tấn thời Xuân Thu
Cơ Bằng Phi, bộ trưởng Bộ Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lịch sử họ Cơ ở Trung Quốc
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1956

| team1score = 4
| team2 = Stade de Reims
| team2association =
| team2score = 3
| details =
| date = 13 tháng 6 năm 1956
| stadium = Sân vận động Công viên các Hoàng tử
| city = Paris
| man_of_the_match1a =
| man_of_the_match1atitle =
| man_of_the_match1b =
| man_of_the_match1btitle =
| referee = Arthur Edward Ellis
| attendance = 38.239
| weather =
| previous =
| next = 1957
}}
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1956 là trận chung kết đầu tiên của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đầu giữa Real Madrid của (Tây Ban Nha và Stade de Reims-Champagne của Pháp trên Sân vận động Công viên các Hoàng tử tại Paris vào ngày 13 tháng 6 năm 1956 với 38.000 khán giả. Hai đội thua ở bán kết là A.C. Milan (thua Real Madrid với tổng tỷ số 4–5) và Hibernian (thua Reims với tổng tỷ số 0–3).

Chi tiết trận đấu

|score = 4–3
|report = (Chi tiết)
|team2 = Stade de Reims
|goals1 = Di Stéfano Rial Marquitos
|goals2 = Leblond Templin Hidalgo
|stadium = Sân vận động Công viên các Hoàng tử, Paris
|attendance= 38.239
|referee = Arthur Edward Ellis}}

|valign="top" width="50%"|

|}

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu
Chung kết Cúp C1 châu Âu và UEFA Champions League
Cúp C1 châu Âu 1955-56

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cúp C1 châu Âu 1955/56 trên trang web RSSSF
Cúp C1 châu Âu 1955/56 trên trang web UEFA
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1956
Charles X

Charles X có thể là:

Charles X của Pháp: vua Pháp từ năm 1824 tới năm 1830.
Karl X Gustav: vua Thụy Điển từ năm 1654 tới năm 1660. Trong tiếng Anh và tiếng Pháp, ông được viết là Charles X.
Charles IV của Pháp

Vua của Pháp và Navarra
| hình = Charles4 mini.jpg
| ghi chú hình =
| tại vị = 3 tháng 1 năm 1322 – 1 tháng 2 năm 1328
| đăng quang = 21 tháng 2 1322
| tên đầy đủ =
| tiền nhiệm = Philippe V
| kế nhiệm = Philippe VI
| phối ngẫu = Blanche xứ Bourgogne Marie de Luxembourg Jeanne xứ Évreux
| con cái = Blanche, Công tước phu nhân xứ Orléans
| kiểu hoàng tộc = Vương tộc
| hoàng tộc = Nhà Capet
| ca khúc hoàng gia =
| cha = Philippe IV của Pháp
| mẹ = Juana I của Navarra
| sinh = 18/19 tháng 6 năm 1294
| nơi sinh = Clermont, Pháp
| mất = 1 tháng 2 năm 1328 (33 tuổi)
| nơi mất = Vincennes, Pháp
| nơi an táng = Nhà thờ lớn Saint-Denis|
| chức vị = Quốc vương nước Pháp
| chức vị 1 = Quốc vương nước Navarra
| tại vị 1 = 3 tháng 1 năm 1322 - 1 tháng 2 năm 1328
| tiền nhiệm 1 = Felipe II
| kế nhiệm 1 = Juana II
}}
Charles IV của Pháp và Carlos I của Navarra (18/19 tháng 6 năm 1294 - 1 tháng 2 năm 1328) là vua Pháp và Navarra và Bá tước xứ Champagne từ 1322 tới khi qua đời và là vị vua cuối cùng của nhà Capet.

Charles là người con thứ ba của Philippe IV. Vì mẹ của Charles là Juana I của Navarra, Charles được thừa kế xứ Navarra của mẹ và trở thành Charles I, vua xứ Navarra. Trước Charles là 2 người anh trai cũng từng trị vì Pháp: Louis X và Philip V nhưng đều không có con trai nối dõi. Charles cũng vậy, ông qua đời ở tuổi 33 mà chỉ có một cô con gái sống sót, Blanche. Sau khi Charles băng hà, nhánh khác của dòng họ Capet lên trị vì và Philip VI lên ngôi.

Từ năm 1314 trước khi lên ngôi, Charles là Bá tước La Marche.

Tham khảo

Weir, Alison, Isabella
Rob Rensenbrink

| birthplace = Amsterdam, Hà Lan
| medaltemplates = }}

| death_date =
}}

Pieter Robert "Rob" Rensenbrink (3 tháng 7 năm 1947 – 24 tháng 1 năm 2020) là cựu cầu thủ đội tuyển bóng đá người Hà Lan và là thành viên của đội tuyển bóng đá Hà Lan đoạt ngôi á quân World Cup 1974 và 1978.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Sinh ra tại Amsterdam, Rensenbrink khởi đầu sự nghiệp tại DWS, một cầu lạc bộ nghiệp dư tại Amsterdam trước khi chuyển tới Bỉ chơi cho F.C. Brugge năm 1969. Từ năm 1971-1980 ông chơi cho Anderlecht, nơi ông đã đạt được những thành công lớn trong sự nghiệp. Ông có được Cúp C2 châu Âu năm 1976, 1978 và ngôi á quân năm 1977 với Anderlecht. Sau khi kết thúc thời gian chơi ở Anderlecht, Rensenbrink đến Portland Timbers ở Mỹ và kết thúc sự nghiệp tại đó.

Sự nghiệp quốc tế
Rensenbrink lần đầu xuất hiện ở đội tuyển quốc gia Hà Lan trong trận gặp Scotland năm 1968. Ông chơi ở vị trí tiền đạo, vị trí mà có sự canh tranh rất lớn khi mà thời đó Hà Lan có các ngôi sao như Johan Cruijff và Piet Keizer. Tuy nhiên Rinus Michels vẫn triệu tập ông thi đấu ở vòng chung kết World Cup 1974 tổ chức tại Tây Đức. Đội hình Hà Lan năm đó hầu hết là các cầu thủ ở Ajax Amsterdam và Feyenoord Rotterdam, chỉ có Rensenbrink là đang chơi bóng ở nước ngoài. Giải năm đó ông chủ yếu ngồi ở băng dự bị. Ông ra sân một hiệp trong trận bán kết gặp Brasil. Trong trận chung kết Rinus Michels đã cho Rensenbrink ra sân ngay từ đầu. Tuy nhiên hết hiệp một ông bị thay bởi René van de Kerkhof. Trận đó Hà Lan đã vươn lên dẫn trước bằng bàn thắng của Johan Neeskens trên chấm 11m. Nhưng 2 bàn thắng của Paul Breitner và Gerd Müller đã đem lại chiến thắng 2–1 cho Đức.

Ông cũng tham gia thi đấu trong đội tuyển Hà Lan ở Euro 1976, và lần này đội nhà lại thất bại trước Tiệp Khắc trong trận bán kết.

World Cup 1978 tổ chức ở Argentina. Hà Lan tham gia giải lần này mà không có Johan Cruijff (từ chối tham gia đội tuyển vì lý do bị khủng bố, điều này Cruijff mới tiết lộ trên báo chí gần đây) dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Ernst Happel. Do không có Johan Cruijff nên Rensenbrink đã thể hiện được hết tài năng của mình, với sự hậu thuẫn của Johnny Rep và René van de Kerkhof. Ông đã lập hat-trick trong trận gặp Iran, còn trong trận gặp Scotland ông đã ghi bàn thắng thứ 1000 ở các kỳ World Cup. Hà Lan thi đấu thành công và lọt vào được trận chung kết. Trong trận chung kết gặp đội chủ nhà, họ bị dẫn trước sau bàn thắng của tiền đạo Mario Kempes, nhưng chỉ 9 phút sau Dick Nanninga đã san hòa tỉ số. Rensenbrink có cơ hội ghi bàn sau khi nhận được bóng từ đường chuyền dài của đội trưởng Ruud Krol tuy nhiên ông sút không thành công và chung cuộc Hà Lan thua với tỉ số 3–1.

Ông tham gia Euro 80 khi đã 32 tuổi, tuy nhiên Hà Lan thi đấu không thành công và bị loại từ vòng bảng. Sau giải ông giải nghệ sự nghiệp quốc tế. Tổng cộng Rensenbrink thi đấu cho đội tuyển quốc gia 49 trận và ghi được 14 bàn.

Danh hiệu
Chiếc giày vàng Bỉ 1976
Hạng 2 thế giới World Cup 1974, 1978
Có tên trong danh sách 125 cầu thủ còn sống xuất sắc nhất
Tham khảo
Điện Càn Thành (Hoàng thành Huế)

Điện Càn Thành còn có tên là điện Trung Hòa, đây là tư cung của vua triều Nguyễn nằm trong Tử Cấm thành (Huế). Công trình này được xây dựng năm Gia Long thứ 10 (1811) và hiện đã trở thành phế tích sau khi bị đốt trong chiến dịch Tiêu thổ kháng chiến của Việt Minh vào tháng 2 năm 1947.

Lịch sử
Điện Càn Thành ban đầu có tên là điện Trung Hòa, "bắt đầu xây dựng ngày Kỷ mùi, tháng 4, năm Gia Long thứ 10 (1811) và hoàn thành vào tháng 7 trong cùng năm".

Ban đầu, trong Đại Nội chưa đặt tên cho cung, đến năm Minh Mệnh thứ 14 (1833), "từ điện Trung Hòa trở ra đằng trước là cung Càn Thành, đằng sau là cung Khôn Thái. Từ điện Trung Hòa và điện Cần Chánh cùng với phối điện hai bên tả hữu đến hành lang giải vũ, đường, các, chung quanh đều thuộc về cung Kiền Thành. Các điện, đường, viện, vũ ở đằng sau điện Trung Hòa đều thuộc cung Khôn Thái".

Tháng 8 năm Minh Mệnh thứ 20 (1839), vua đổi tên điện Trung Hòa thành điện Kiền Thành (Càn Thành).

Công trình bị đốt trong chiến dịch Tiêu thổ kháng chiến của Việt Minh vào tháng 2 năm 1947. Vào giai đoạn cuối của triều Nguyễn, ngôi điện này được sử dụng với chức năng là phòng khánh tiết quốc gia, nơi tổ chức các buổi yến tiệc và ca múa trong những dịp khánh hỷ của Hoàng gia và triều đình (thường là sau khi tổ chức lễ Đại triều).
]]
Điện Càn Thành là trung tâm của Tử Cấm Thành, nằm sau điện Cần Chánh - nơi vua thiết triều, phía trước cung Khôn Thái - nơi từng là cung điện của Thừa Thiên Cao Hoàng hậu. Phía trước điện, bên phải có điện Trinh Minh (nơi ở của các bà phi) và bên trái có điện Quang Minh (nơi ở của Đông cung Hoàng tử).

Điện Càn Thành đặt trên nền cao 2 thước 3 tấc (gần 1m), được làm theo lối trùng thiềm điệp ốc gồm 3 tòa nhà ghép nối với nhau, chính điện 7 gian 2 chái kép, tiền điện và hậu điện đều 9 gian 2 chái đơn, nối với nhau bằng hai trần vỏ cua đỡ hai máng nước bằng đồng dài 50 m, mái lợp ngói lưu ly vàng và lắp cửa kính. Hành lang vòng hai bên điện nối với điện Cần Chánh ở phía Nam và điện Cao Minh Trung Chính ở phía Bắc, hành lang bên hữu nối ra cung Diên Thọ.

Bên phải, ở khoảng giữa điện Càn Thành và cung Khôn Thái là viện Thuận Huy. Phía Tây viện Thuận Huy là viện Đoan Huy, viện Đoan Thuận, viện Đoan Hoà, viện Đoan Trang và viện Đoan Tường. Các viện trên đây là chỗ ở của các phi tần chia nhau ra trú ngụ, được gọi chung là Lục viện.

Bên phải điện Càn Thành là một vườn ngự uyển, trong đó có điện Minh Thận, hồ Quang Văn, gác Tứ Phương Vô Sự, lầu Nhật Thành... đều làm năm Thiệu Trị thứ nhất và bị triệt giải vào triều vua Thành Thái. Trước điện có một sân rộng, giữa có đường dũng đạo lát đá, trước sân có một ao sen và một tấm bình phong.

Xem thêm
Hậu cung nhà Nguyễn
Hoàng thành Huế
Tử Cấm thành (Huế)

Chú thích

Tham khảo
Tử Cấm thành trên trang web Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế.
Đời sống trong Tử Cấm thành, tác giả Tôn Thất Bình. Nhà xuất bản Đà Nẵng 2007.
An Nam tạp chí

An Nam tạp chí (chữ Hán: 安南襍誌) là tên một tờ báo do Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu sáng lập năm 1926. Đây là tờ tạp chí chuyên về văn học đầu tiên của Việt Nam, ngoài ra nó cũng giữ một kỷ lục về số lần đình bản và tái xuất.
Nhận xét, bình luận
Chuyện lận đận giữa Tản Đà và báo An Nam là một đề tài được nhiều nhà cảm khái. Tú Mỡ Hồ Trọng Hiếu có bài thơ "Trời đầy Nguyễn Khắc Hiếu", nhại lại bài "Hầu trời" của Tản Đà. Kể chuyện Tản Đà ngâm thơ vang tới trời, trời giận quá chửi "cái thằng tiên ranh", "ta đầy xuống hạ giới/để bắt chịu nhục hình/ai ngờ hắn vẫn nhàn/Ngày tháng ngâm thơ tràn"... Trời hỏi các tiên nên bắt Tản Đà chịu hình phạt gì, để ông phải chịu gian nan, thì các tiên đồng thanh nói:

:"Tội nặng nhất trần gian
:Là bắt anh Khắc Hiếu
:Làm tạp chí "An Nam"

Chú thích
Giacinto Facchetti

| birth_place = Treviglio, Ý
| death_date =
| death_place = Milan, Italy
| height =
| position = Hậu vệ trái
| youthyears1 = 1956–1960
| youthclubs1 = Trevigliese
| years1 = 1960–1978
| clubs1 = Internazionale
| caps1 = 476
| goals1 = 59
| nationalyears1 = 1963–1977
| nationalteam1 = Ý
| nationalcaps1 = 94
| nationalgoals1 = 3
| medaltemplates =
| medaltemplates =
}}

}}

Giacinto Facchetti (18 tháng 7 năm 1942 – 4 tháng 9 năm 2006) là một cựu cầu thủ bóng đá Ý. Từ tháng 1 năm 2004 đến khi mất, ông là chủ tịch của câu lạc bộ Inter Milan, câu lạc bộ mà hầu như ông đã cống hiến cả sự nghiệp của mình trong thập niên 1960-1970. Ông chơi cho Inter 634 trận và ghi được 75 bàn, được biết đến là một hậu vệ cánh nổi tiếng với lối tranh cướp bóng quyết liệt và có tốc độ tuyệt vời. Facchetti đã thi đấu hết mình cho câu lạc bộ cũng như đội tuyển quốc gia và đã ghi được những bàn thắng quan trọng.

Tiểu sử
Ông sinh ra tại Treviglio, Bergamo (Lombardia), ông bắt đầu sự nghiệp tại đội bóng thị trấn nhà với vị trí tiền đạo. Ông được Helenio Herrera, huấn luyện viên của Inter Milan, phát hiện và nhanh chóng đưa ông lên thi đấu ở Serie A mùa giải 60-61 với vai trò là hậu vệ cánh. Sự thay đổi vị trí đó là đúng đắn và đã khiến ông trở thành một trong những hậu vệ huyền thoại của bóng đá thế giới. Với câu lạc bộ Facchetti đã giành được 4 scudetto vào các năm 1963, 1965, 1966, 1971; một cúp Italia năm 1978, hai cúp châu Âu năm 1964,1965; hai cúp liên lục địa 64,65.
Facchetti xuất hiện lần đầu trong đội tuyển quốc gia Italy ngày 23-3-1963. Ông khoác áo đội tuyển 94 lần, kỉ lúc 1 thời cho đến khi bị phá bởi Dino Zoff, Paolo Maldini và Fabio Cannavaro. Trong 94 trận ra sân có 70 lần ông là đội trưởng và ông ghi được 3 bàn. Ông tham gia WC 1966, 1970, 1974 và Euro 1968. Tại WC 1970 Ý thi đấu thành công và lọt vào trận chung kết nhưng bị thua Brasil 4-1.Ông cùng đội tuyển quốc gia giành cúp vô địch Châu Âu ở Euro 1968 sau khi đánh bại đội tuyển Nam Tư (cũ, đã tách thành Croatia, Secbia, Montenegro..) sau 2 trận đấu.(1-1 trận đá chính và 2-0 ở trận đá lại). Tháng 3-2004 ông được bầu chọn vào danh sách 125 cầu thủ vĩ đại nhất của bóng đá thế giới.
Ngày 4-9-2006 ông qua đởi vì căn bênh ung thư. Sự ra đi của ông đã để lại niềm tiếc thương vô hạn cho những người yêu mến bóng đá nói chung và bóng đá Ý nói riêng. Để ghi nhớ những đóng góp của ông cho CLB, ban lãnh đạo Inter Milan đã quyết định đưa chiếc áo số 3 của ông vào phòng truyển thống và không đùng để thi đấu nữa.

Danh hiệu
Italian Serie A champion: 1962, 1964, 1965, 1970
Coppa Italia: 1977
European Cup: 1963, 1964, 1966, 1971
Intercontinental Cup: 1964, 1965
World Cup 1970
Euro 1968
FIFA 100 (125 cầu thủ vĩ đại nhất (soạn) bởi Pelé): 2004

Tham khảo

Liên kết ngoài

Giacinto Facchetti - Trang chủ
Tri ân của người hâm mộ
Inter
Italia1910.com
Enciclopedia del Calcio
FIGC
FIFA

}}

}}
Giuseppe Bergomi

| birth_place = Milano, Ý
| height =
| position = Hậu vệ (bóng đá)
| currentclub =
| youthyears1 =
| youthclubs1 = Inter Milan
| years1 = 1979–1999
| clubs1 = Inter Milan
| caps1 = 519
| goals1 = 23
| totalcaps = 519
| totalgoals = 23
| nationalyears1 = 1981–1982
| nationalteam1 = U-21 Ý
| nationalcaps1 = 3
| nationalgoals1 = 0
| nationalyears2 = 1982–1998
| nationalteam2 = Ý
| nationalcaps2 = 81
| nationalgoals2 = 6
| medaltemplates =

}}

}}

Giuseppe Bergomi (sinh 22 tháng 12 năm 1963 tại Milan) là một cựu cầu thủ bóng đá người Ý, người đã dành cả sự nghiệp thi đấu của mình cho câu lạc bộ Inter Milan. Ông cũng là thành viên chủ chốt của đội tuyển Ý trong hai thập niên 1980 và 1990. Ông được người hâm mộ yêu mến gọi là Lo zio (chú nhóc) bởi vì ông tham gia World Cup 1982 khi mới 18 tuổi. Ông còn có biệt danh là Capitano (đội trưởng) vì nhiều lần đeo băng đội trưởng đội tuyển quốc gia. Bergomi cũng được xem là một trong những hậu vệ xuất sắc nhất của Ý từ trước đến nay.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Bergomi xuất hiện lần đầu ở Inter Milan mùa bóng 1980/81 khi mới 17 tuổi. Ông chơi cho Inter 19 mùa bóng nhưng chỉ giành được Scudetto 1 lần duy nhất và giành được 3 cúp châu Âu.

Sự nghiệp đội tuyển
Bergomi tham gia 3 kỳ World Cup với đội tuyển quốc gia. Tại World Cup 1982 ông đã giành được cúp vàng khi mới 18 tuổi. World Cup 1990 ông cùng đội tuyển Ý giành được hạng 3 trên sân nhà. Tại Euro 1988 Bergomi có mặt trong đội hình đội tuyển Ý vào đến trận bán kết nhưng bị thua Liên Xô. Sau một thời gian không được gọi vào đội tuyển quốc gia Bergomi bất ngờ được gọi lại vào đội tuyển tham dự World Cup 1998. Ông giải nghệ năm 1999 khi 36 tuổi. Bergomi đã thi đấu cho The Azzurri 81 trận và ghi được 6 bàn thắng. Hiện ông đang làm việc tại kênh truyền hình vệ tinh Sky Italia và bình luận các trận đấu của Ý tại World Cup 2006 cùng với Fabio Caressa.

Tôn vinh
Ông được Pele đưa vào danh sách 125 cầu thủ vĩ đại còn sống của bóng đá thế giới vào tháng 3 năm 2004.
Danh hiệu
Cúp bóng đá Ý: 1982
Vô địch World Cup: 1982; hạng 3: 1990
Vô địch Serie A: 1989
Siêu cúp bóng đá Ý: 1989
Cúp UEFA: 1991, 1994, 1998;
Tham khảo

Liên kết ngoài

}}

}}

}}
Độ mở

Trong quang học, độ mở (aperture) là đại lượng biểu diễn độ chắn sáng dùng để điều chỉnh lượng ánh sáng truyền qua.

Định nghĩa
Trong quang học, để điều chỉnh lượng ánh sáng, người ta dùng các vật dạng tấm để hấp thụ ánh sáng, hoặc các tấm chắn chỉ để cho một phần ánh sáng truyền qua, hoặc mở một lỗ nhỏ. Đáp ứng với ba yếu tố trên, những vật màu đen được dùng để hấp thụ ánh sáng, những lỗ mở được thiết kế sao cho chu vi của nó có thể dễ dàng được thay đổi bằng cách xếp các tấm mỏng nằm đè lên nhau như dạng nón. Đa số các lỗ mở có dạng hình tròn hoặc hình đa giác. Và để biểu diễn độ lớn cho các độ mở của ống kính, người ta dùng hệ số F.

Tham khảo
Vịnh (định hướng)

Vịnh có thể là:
Thể thức Vịnh thơ ca
Vịnh một dạng địa hình tự nhiên
;Tên người
Trung tướng Nguyễn Chí Vịnh Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Iván Zamorano

| birth_date =
| birth_place = Santiago, Chile
| position = Tiền đạo
| years1 = 1983–1988
| clubs1 = Cobresal
| caps1 = 31
| goals1 = 8
| years2 = 1985–1986
| clubs2 = → Cobreandino
| caps2 = 29
| goals2 = 27
| years3 = 1988–1990
| clubs3 = Al Nalser
| caps3 = 56
| goals3 = 34
| years4 = 1990–1992
| clubs4 = Sevilla F.C.
| caps4 = 59
| goals4 = 21
| years5 = 1992–1996
| clubs5 = Real Madrid
| caps5 = 137
| goals5 = 77
| years6 = 1996–2001
| clubs6 = Internazionale
| caps6 = 101
| goals6 = 25
| years7 = 2001–2002
| clubs7 = América
| caps7 = 63
| goals7 = 33
| years8 = 2003
| clubs8 = Colo-Colo
| caps8 = 14
| goals8 = 8
| totalcaps = 490
| totalgoals = 233
| nationalyears1 = 1987–2001
| nationalteam1 = Chile
| nationalcaps1 = 69
| nationalgoals1 = 34
| medaltemplates =

}}

Iván Luis Zamorano Zamora (sinh 18 tháng 1 năm 1967 tại Santiago) là một tiền đạo bóng đá người Chile. Ông từng chơi cho một số câu lạc bộ ở Tây Ban Nha như Sevilla và Real Madrid C.F. và thành công nhất là ở câu lạc bộ Inter Milan của Ý. Ivan vô địch La liga mùa bóng 94-95 và cũng là vua phá lưới của giải ở mùa bóng này. Ông cũng từng đoạt cúp UEFA với Inter Milan. Ông là thành viên của đội tuyển Chile tham dự giải vô địch bóng đá thế giới 1998 được tổ chức ở Pháp. Năm 2004, ông được bầu chọn vào danh sách 125 cầu thủ vĩ đại còn sống của bóng đá thế giới nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập FIFA.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Đội tuyển quốc gia
Ông đã khoác áo đội tuyển quốc gia 69 lần và ghi 34 bàn thắng. Ông lần đầu xuất hiện ở đội tuyển vào ngày 19-6-1987 khi 20 tuổi trong trận gặp giao hữu với Peru và giành thắng lợi 3-1. Ông chơi cả bốn trận của Chi lê ở WC 98 và góp công trong bàn thắng của Marcelo Salas. Ông cũng tham gia Olympic 2000 cùng đội tuyển và giành giải 3 và là vua phá lưới với 6 bàn thắng. Trận đấu quốc tế cuối cùng của ông vào ngày 1-9-2001 trong trận giao hữu với Pháp và giành thắng lợi với tỉ số 2-1.

Danh hiệu
Club

; Trasandino

Segunda División de Chile: 1985

; Cobresal

Copa Chile: 1987

; Real Madrid

Cúp nhà vua Tây Ban Nha: 1993
Siêu cúp Tây Ban Nha: 1993
La Liga: 1994–95

; Inter Milan

UEFA Cup: 1997–98

; Club América

Mexican Primera División: Verano 2002

Quốc tế

; Chile

Huy chương Đồng Olympic: 2000

Cá nhân

Cầu thủ nước ngoài xuất sắc nhất Swiss Super League: 1989–90
EFE Trophy: 1992–93, 1994–95
Pichichi: 1994–95
Cầu thủ nước ngoài xuất sắc nhất La Liga: 1994-95
European Sports Media Team of the Year (1): 1994-95
Vua phá lưới Olympic 2000
FIFA 100
Top 250 cầu thủ nam xuất sắc nhất lịch sử bóng đá (The Football History Boys Top 250 Players of All-Time) 249

Tham khảo

Liên kết ngoài
Inter Milan
Iván Luis Zamorano - rsssf.com (RSSSF).


}}

}}
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1959

| team1score = 2
| team2 = Stade de Reims
| team2association =
| team2score = 0
| details =
| date = 3 tháng 6 năm 1959
| stadium = Neckarstadion
| city = Stuttgart
| man_of_the_match1a =
| man_of_the_match1atitle =
| man_of_the_match1b =
| man_of_the_match1btitle =
| referee = Albert Dusch
| attendance = 72.000
| weather =
| previous = 1958
| next = 1960
}}
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1959 là trận chung kết thứ tư của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đầu giữa Real Madrid của Tây Ban Nha và Stade de Reims-Champagne của Pháp trên sân vận động Neckar ở Stuttgart vào ngày 3 tháng 6 1959 với 80.000 khán giả. Với chiến thắng 2–0, Real Madrid, lần thứ 4 liên tiếp đoạt Cúp C1 châu Âu.

Chi tiết trận đấu

|score = 2–0
|team2 = Stade de Reims
|goals1 = Mateos Di Stéfano
|goals2 =
|stadium = Sân vận động Neckar, Stuttgart
|attendance= 80.000
|referee = Dusch }}

|valign="top" width="50%"|

|}

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu
Chung kết Cúp C1 châu Âu và UEFA Champions League
Cúp C1 châu Âu 1958-59

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cúp C1 châu Âu 1958/59 trên trang web RSSSF
Cúp C1 châu Âu 1958/59 trên trang web UEFA
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1959
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1960

| team1score = 7
| team2 = Eintracht Frankfurt
| team2association =
| team2score = 3
| details =
| date = 13 tháng 5 năm 1960
| stadium = Hampden Park
| city = Glasgow
| man_of_the_match1a =
| man_of_the_match1atitle =
| man_of_the_match1b =
| man_of_the_match1btitle =
| referee = John Mowat
| attendance = 127.621
| weather =
| previous = 1959
| next = 1961
}}

Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1960 là trận chung kết thứ năm của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đầu giữa Real Madrid của (Tây Ban Nha và Eintracht Frankfurt của Đức trên Hampden Park ở Glasgow vào ngày 13 tháng 5 1960 với 135.000 khán giả. Với chiến thắng 7–3, Real Madrid, lần thứ 5 liên tiếp đoạt Cúp C1 châu Âu. Hai đội thua ở bán kết là FC Barcelona (thua Real Madrid với tổng tỷ số 2–6) và Rangers (thua Frankfurt với tổng tỷ số 4–12).

Chi tiết trận đấu

|score = 7–3
|team2 = Eintracht Frankfurt
|goals1 = Di Stéfano Puskás
|goals2 = Kress Stein
|stadium = Hampden Park, Glasgow
|attendance = 135.000
|referee = John Mowatt }}

|valign="top" width="50%"|

|}

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu 1959-60

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cúp C1 châu Âu 1959/60 trên trang web RSSSF
Cúp C1 châu Âu 1959/60 trên trang web UEFA
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1960
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1961

| team1score = 3
| team2 = Barcelona
| team2association =
| team2score = 2
| details =
| date = 31 tháng 5 năm 1961
| stadium = Sân vận động Wankdorf
| city = Bern
| man_of_the_match1a =
| referee = Gottfried Dienst ()
| attendance = 26.732
| weather =
| previous = 1960
| next = 1962
}}
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1961 là trận chung kết thứ sáu của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đầu giữa S.L. Benfica của (Bồ Đào Nha và FC Barcelona của Tây Ban Nha trên Sân vận động Wankdorf ở Berne vào ngày 31 tháng 5 1961.

Chi tiết trận đấu

|score = 3–2
|team2 = Barcelona
|goals1 = Águas Ramallets Coluna
|goals2 = Kocsis Czibor
|stadium = Sân vận động Wankdorf, Berne
|attendance = 33.000
|referee = Gottfried Dienst }}

|valign="top" width="50%"|

|}

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu 1960–61

Tham khảo

Liên kết ngoài
Giải 1960-61 trên trang web UEFA
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1961
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1962

| team1score = 5
| team2 = Real Madrid
| team2association =
| team2score = 3
| details =
| date = ngày 2 tháng 5 năm 1962
| stadium = Olympisch Stadion
| city = Amsterdam
| man_of_the_match1a =
| man_of_the_match1atitle =
| man_of_the_match1b =
| man_of_the_match1btitle =
| referee = Leo Horn ()
| attendance = 61,257
| weather =
| previous = 1961
| next = 1963
}}
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1962 là trận chung kết thứ bảy của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đầu giữa S.L. Benfica của (Bồ Đào Nha và Real Madrid của Tây Ban Nha trên sân vận động Olympic ở Amsterdam vào ngày 2 tháng 5 1962. Với chiến thắng 5–3, Benfica giành Cúp C1 châu Âu lần thứ 2 liên tiếp. Đây là trận chung kết cuối cùng của Alfredo Di Stéfano và đầu tiên của Eusébio.

Chi tiết trận đấu

|score = 5–3
|team2 = Real Madrid
|goals1 = Águas Cavém Coluna Eusébio
|goals2 = Puskás
|stadium = Sân vận động Olympic, Amsterdam
|attendance = 65.000
|referee = Leonard Horn }}

|valign="top" width="50%"|

|}

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu 1961-62

Tham khảo

Liên kết ngoài
Giải 1961-62 trên trang web UEFA
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1962
"1961/62: Benfica beat Real Madrid and win the European Cup!"
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1963

| team1score = 2
| team2 = Benfica
| team2association =
| team2score = 1
| details =
| date = 22 tháng 5 năm 1963
| stadium = Sân vận động Wembley
| city = Luân Đôn
| man_of_the_match1a =
| man_of_the_match1atitle =
| man_of_the_match1b =
| man_of_the_match1btitle =
| referee = Arthur Holland (Anh)
| attendance = 45.715
| weather =
| previous = 1962
| next = 1964
}}

Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1963 là trận chung kết thứ tám của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đầu giữa AC Milan của (Ý) và S.L. Benfica của (Bồ Đào Nha) trên sân vận động Wembley ở London vào ngày 22 tháng 5 1963. Với chiến thắng 2&ndash;1, AC Milan giành Cúp C1 châu Âu lần đầu tiên.

Đường đến trận chung kết

Chi tiết trận đấu

|score = 2&ndash;1
|team2 = Benfica
|goals1 = Altafini
|goals2 = Eusébio
|stadium = Sân vận động Wembley, London
|attendance = 45.700
|referee = Arthur Holland }}

|valign="top" width="50%"|

|}

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu
Chung kết Cúp C1 châu Âu và UEFA Champions League
Cúp C1 châu Âu 1962-63

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mùa giải 1962-63 trên trang web UEFA
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1963
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1964

| team1score = 3
| team2 = Real Madrid
| team2association =
| team2score = 1
| details =
| date = 27 tháng 5 năm 1964
| stadium = Sân vận động Prater
| city = Viên
| man_of_the_match1a =
| man_of_the_match1atitle =
| man_of_the_match1b =
| man_of_the_match1btitle =
| referee = Josef Stoll ()
| attendance = 71.333
| weather =
| previous = 1963
| next = 1965
}}
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1964 là trận chung kết thứ chín của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đầu giữa Inter Milan của (Ý) và Real Madrid của (Tây Ban Nha) trên sân vận động Prate ở Viên vào ngày 27 tháng 5 năm 1964. Với chiến thắng 3&ndash;1, Inter Milan giành Cúp C1 châu Âu lần đầu tiên.

Đường đến trận chung kết

Chi tiết trận đấu
|
score = 3&ndash;1 |
team2 = Real Madrid|
goals1 = Mazzola Milani |
goals2 = Felo |
stadium = Sân vận động Prater, Viên|
attendance = 72.000|
referee = Josef Stoll }}

|valign="top" width="50%"|

|}

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu
Chung kết Cúp C1 châu Âu và UEFA Champions League
Cúp C1 châu Âu 1963-64

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mùa giải 1963-64 trên trang web UEFA
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1964
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1965

| team1score = 1
| team2 = Benfica
| team2association =
| team2score = 0
| details =
| date = 27 tháng 5 năm 1965
| stadium = San Siro
| city = Milano
| man_of_the_match1a =
| man_of_the_match1atitle =
| man_of_the_match1b =
| man_of_the_match1btitle =
| referee = Gottfried Dienst ()
| attendance = 89.000
| weather =
| previous = 1964
| next = 1966
}}
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1965 là trận chung kết thứ mười của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đấu giữa Inter Milan của Ý và S.L. Benfica của Bồ Đào Nha trên San Siro ở Milan vào ngày 27 tháng 5 1965. Với chiến thắng 1&ndash;0, Inter Milan giành Cúp C1 châu Âu lần thứ hai liên tiếp.

Đường đến trận chung kết

Chi tiết trận đấu

|score = 1&ndash;0
|team2 = Benfica
|goals1 = Jair
|goals2 =
|stadium = San Siro, Milan
|attendance = 89.000
|referee = Gottfried Dienst }}

|valign="top" width="50%"|

|}

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu
Chung kết Cúp C1 châu Âu và UEFA Champions League
Cúp C1 châu Âu 1964-65

Tham khảo

Liên kết ngoài
1964-65 Mùa giải trên trang web UEFA
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1965
Văn hóa Soi Nhụ

Văn hóa Soi Nhụ gọi theo tên địa điểm khảo cổ học Soi Nhụ thuộc vịnh Bái Tử Long, là nền văn hóa của người tiền sử được các nhà khảo cổ học Việt Nam phát hiện năm 1964 và khai quật năm 1967. Khái niệm và đặc điểm của nền văn hóa này đầu tiên được Ts. Hà Hữu Nga, Viện Khảo cổ học đề xuất trong Hội nghị thông báo "Những phát hiện mới về khảo cổ học năm 1996" (Nhà Xuất bản KHXH, Hà Nội năm 1997).

Niên đại
Theo Ts. Hà Hữu Nga, văn hóa Soi Nhụ có niên đại tương đương với văn hóa Hòa Bình cũng như văn hóa Bắc Sơn của Việt Nam, và có thể có nguồn gốc từ 25.000 năm trước, ngang với văn hóa Ngườm khu vực Võ Nhai, Thái Nguyên. Văn hóa Soi Nhụ phân bố trong khu vực các đảo đá vôi của Vịnh Hạ Long và Bái Tử Long, bao gồm cả Cát Bà Hải Phòng, các huyện Vân Đồn, Cẩm Phả, Hoành Bồ, khu vực Hòn Gai, Yên Hưng, Kinh Môn, Đông Triều thuộc Quảng Ninh và Hải Dương.

Giai đoạn
Văn hóa Soi Nhụ được chia làm 3 giai đoạn bao gồm:
Giai đoạn sớm ở các hang Áng Mả (Cát Bà), Thiên Long, Mê Cung, Tra Giới, và Hang Trống trên Vịnh Hạ Long, có niên đại khoảng từ 25.510 đến 17.000 năm;
Giai đoạn giữa gồm các hang Soi Nhụ trên, Tiên Ông, Bồ Quốc... trên Vịnh Hạ Long, có niên đại từ khoảng 16.000 đến 9.000 năm cách ngày nay;
Giai đoạn muộn gồm các hang động và mái đá Đồng Đặng, Hà Lùng, Hang Dơi (Hạ Long), Phương Nam (Uông Bí) có niên đại từ 8000 - 6000 năm cách ngày nay.

Đặc điểm
Phản đối quan điểm của các nhà Tiền sử Úc đại diện là Peter Bellwood, coi nguồn gốc các văn hóa Mã Lai-Đa Đảo và các nền văn minh lúa nước Đông Nam Á xuất phát từ các văn hóa Ngưỡng Thiều, Long Sơn (Trung Quốc), Ts. Hà Hữu Nga khẳng định rằng các văn hóa Cái Bèo và văn hóa Hạ Long, hậu duệ của văn hóa Soi Nhụ, chính là tiền thân của các nhóm văn hóa ngôn ngữ biển đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á, sau này được biết dưới tên gọi các nhóm văn hóa thuộc ngữ hệ Mã Lai-Đa Đảo (Malayo-Polynesian). Cách tiếp cận đó phù hợp với một thực tế là cách ngày nay 5000-6000 năm, khi mực nước biển còn thấp, một trong những cái nôi của nền văn hóa biển Đông Nam Á chính là văn hóa Cái Bèo, phân bố rộng khắp trong khu vực Vịnh Hạ Long của Việt Nam, và kết nối dễ dàng với các hệ thống đảo khác của Đông Nam Á.

Tham khảo

Hà Hữu Nga 1997: Có một nền văn hóa Soi Nhụ trong khu vực Vịnh Hạ Long (Trong Những phát hiện mới về khảo cổ học năm 1996, Hà Nội 1997).
Hà Hữu Nga - Nguyễn Văn Hảo 2000. Tiền sử Hạ Long. Nhà Xuất bản Thế giới, Hà Nội năm 2000.
Tỉnh ủy, Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh 2001. Địa chí Quảng Ninh, Tập I. Quảng Ninh 2001.
Lỗ (họ)

Lỗ (Hán tự: 魯, Bính âm: Lu) là một họ của người Trung Quốc và Triều Tiên (Hangul: 노, Hanja: 魯, Romaja quốc ngữ: No/Ro), họ này đứng thứ 49 trong danh sách Bách gia tính. Họ này có nguồn gốc từ thời Chiến Quốc sau khi nước Lỗ bị diệt vong.

Người Trung Quốc họ Lỗ nổi tiếng
Lỗ Trọng Liên, danh sĩ thời Chiến Quốc
Lỗ Túc, đại thần nhà Đông Ngô thời Tam Quốc
Lỗ Trí Thâm,nhân vật trong Thủy Hử
Lỗ Trực, diễn viên Đài Loan
Lỗ Chấn Thuận, diễn viên Hồng Kông
Có một số nhân vật nổi tiếng thường bị nhầm là mang họ Lỗ như Lỗ Tấn (tên thật Chu Chương Thọ) hay Lỗ Ban (tên thật Công Du Ban)

Người Triều Tiên họ Lỗ nổi tiếng

Lucy (Tên thật: Noh Hyo Jung, Hán Việt: Lỗ Hiếu Tĩnh), nữ ca sĩ nhóm nhạc Weki Meki

Tham khảo
Hòa (họ)

Hòa (chữ Hán: 和, Bính âm: Hé, Hè, Huó, Huò) là một họ của người Trung Quốc, họ này đứng thứ 97 trong danh sách Bách gia tính.

Người Trung Quốc họ Hòa nổi tiếng
Nhân vật không rõ tên họ Hòa người nước Triệu thời Chiến Quốc, người đã tìm ra viên Ngọc bích họ Hòa, quốc bảo của nước Triệu, sau này được dùng để khắc ấn của Tần Thủy Hoàng.
Hòa Triệu Nguyên, võ sư thời nhà Thanh

Tham khảo
Rosmalen

Rosmalen là một đơn vị hành chính của Hà Lan, thuộc thành phố 's-Hertogenbosch, tỉnh Noord-Brabant.

Dân số Rosmalen có 30.000 người. Rosmalen có câu lạc bộ bóng đá nổi tiếng' OJC Rosmalen.
Rosmalen đã được tách thành một đô thị riêng cho đến năm 1996, khi nó trở thành một đơn vị thuộc 's-Hertogenbosch.

Địa điểm nổi tiếng

Hình:Sint-Lambertuskerk Rosmalen 2008.JPG|nhà thờ vị thánh Lambert
Image:Rosmalen standerdmolen voorzijde.jpg|cối xay gió Rosmalen
Image:Wielvanarmando.jpg

Tham khảo
Khổng (họ)

Khổng (chữ Hán: 孔, Bính âm: Kong) là một họ của Trung Quốc. Họ Khổng đã xuất hiện ở Việt Nam từ lâu đời nhưng không phổ biến. Ở Trung Quốc họ này đứng thứ 25 trong danh sách Bách gia tính, về mức độ phổ biến, thống kê dân số năm 2007 cho thấy người mang họ Khổng đông thứ 98 ở Trung Quốc. Họ này còn xuất hiện ở Triều Tiên nhưng không phổ biến (Hangul: 공, Romaja quốc ngữ: Gong). Họ này có nguồn gốc từ thời Xuân Thu ở nước Tống, người nổi tiếng nhất của họ Khổng là Khổng Tử, tên thật là Khổng Khâu, hiện nay ở Khúc Phụ vẫn còn tồn tại những người mang họ Khổng là con cháu nhiều đời của Khổng Tử.

Người Trung Quốc họ Khổng nổi tiếng
Khổng Phụ Gia tổ 6 đời Khổng Tử
Khổng Tử, nhà tư tưởng thời Xuân Thu, người sáng lập Nho giáo
Khổng Cấp tự Tử Tư, cháu nội đức Khổng Tử, thầy dạy của Mạnh Tử
Khổng Dung, nhà văn cuối thời Đông Hán, một trong Kiến An thất tử
Khổng Dĩnh Đạt, học giả thời Đường Thái Tông
Khổng Tường Hi, nhà kinh doanh Trung Quốc đầu thế kỷ XX, quan chức cao cấp trong chính quyền Tưởng Giới Thạch thời Trung Hoa Dân Quốc, chồng của Tống Ái Linh, chị cả trong Ba chị em họ Tống
Khổng Lệnh Phức, tức tên thật của nữ diễn viên Hồng Kông Tạ Tuyết Tâm, hậu duệ đời thứ 76 của Khổng Tử
Khổng Lệnh Huy, vận động viên bóng bàn Trung Quốc
Khổng Thùy Nam, nam ca sĩ, diễn viên người Trung Quốc
Khổng Tuyết Nhi, nữ ca sĩ, diễn viên người Trung Quốc
Khổng Tiếu Ngâm, nữ ca sĩ, cựu thành viên SNH48

Người Việt Nam họ Khổng nổi tiếng
Khổng Chiêu, vị tướng nhà Đinh có công giúp Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp 12 sứ quân thế kỷ X.
Khổng Minh Dụ, thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam
Khổng Tú Quỳnh, ca sĩ, diễn viên.
Khổng Đình Hùng, cầu thủ Đội tuyển Futsal Việt Nam, tham dự World Cup 2021.
Khổng Thị Hằng, cầu thủ Đội tuyển Bóng đá nữ Quốc gia Việt Nam
Khổng Minh Tuấn, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bênh tật thành phố Hà Nội
Khổng Mạnh Tuấn, nguyên Trưởng phòng Thông tin trực quan, Cục Thông tin cơ sở

Người Triều Tiên họ Khổng nổi tiếng

Minzy (tên thật: Kong Min Ji, Hán Việt: Khổng Mân Trí), nữ ca sĩ Hàn Quốc.
Kong Yoo (tên thật: Kong Ji Cheol, Hán Việt: Khổng Địa Triết), nam diễn viên người Hàn Quốc
Gong Hyo-jin (tên thật: Gong Hyo-jin, Hán Việt: Khổng Hiếu Trân), nữ diễn viên Hàn Quốc.
Kong Hee-yong: vận động viên cầu lông Hàn Quốc. Cô dành được huy chương đồng ở nội dung Đôi nữ tại Olympic Tokyo 2020 cùng với Kim So-yeong.
Gong Oh-kyun: cầu thủ bóng đá và huấn luyện viên Hàn Quốc.

Tham khảo
Tào (họ)

Tào (chữ Hán: 曹, Bính âm: Cao) là một họ của người Trung Quốc, Việt Nam và Triều Tiên (Hangul: 조, Romaja quốc ngữ: Jo).

Tại Trung Quốc họ này đứng thứ 26 trong danh sách Bách gia tính.

Nguồn gốc
Nguồn gốc họ Tào xuất phát từ họ Tào (Tào tính) trong , truy từ , người lập nên nước Chu (Trâu) thời nhà Chu. Chu tử Hiệp là con cháu của , con Lục Chung, một hậu duệ của Chuyên Húc.

Một nguồn gốc khác của họ Tào truy nguyên từ Tào thị họ Cơ, hậu duệ của Tào thúc Chấn Đạc, em trai Chu Vũ vương. Thời Xuân Thu, nước Tào bị nước Tống diệt, những người nước Tào vong quốc lấy tên nước làm họ của mình.

Nguồn gốc thứ ba bắt nguồn từ Tào thị ở huyện Tiêu, Túc Châu, gia tộc của Tào Tháo, vốn là con cháu họ Hạ Hầu. Họ Hạ Hầu là hậu duệ của Hạ hầu Đà, công tử nước Kỷ. Công tộc nước Kỷ, Kỷ thị của họ Tự, là con cháu của nhà Hạ.

Nguồn gốc thứ tư xuất phát từ nước Tào, tức của người Sogdia (nay thuộc Samarkand, Uzbekistan), trong thời Nam–Bắc triều cho đến Tuỳ-Đường.

Người Việt Nam họ Tào nổi tiếng
Tào Mạt (1930 - 1993), tên thật là Nguyễn Duy Thục, nhà soạn kịch hiện đại Việt Nam.
Tào Văn Nghệ, nguyên Phó Chủ tịch Hiệp hội Khách sạn Việt Nam thuộc Hiệp hội Du lịch Việt Nam, nguyên Giám đốc Khách sạn REX Sài Gòn.
Đại tá Tào Đức Thắng, Tổng giám đốc kiêm Chủ tịch HĐQT Viettel
Tào Thị Thanh Xuân, Trưởng Ban Truyền hình Đối ngoại (VTV4), Đài Truyền hình Việt Nam

Người Trung Quốc họ Tào nổi tiếng
Tào Quế, đại phu nước Lỗ thời Xuân Thu
Tào Mạt, thích khách
Tào Huấn, đại thần nước Ngụy thời Chiến Quốc
Tào Tham, thừa tướng của Hán Cao Tổ
Tào Tháo, có bố là Tào Tung, đổi họ theo hoạn quan Tào Đằng, đại quyền thần thời cuối Đông Hán
Các vua nhà Tào Ngụy bắt đầu từ Tào Phi (con trai thứ hai của Tào Tháo)
Tào Thực, con út của Tào Tháo, thi sĩ nổi tiếng thời Tam Quốc
Tào Quá Thuần, hoạn quan đầy quyền lực thời nhà Minh
Tào Tỷ, Tào Dần, những đại thần thời vua Khang Hy nhà Thanh
Tào Tuyết Cần, tác giả Hồng lâu mộng
Tào Côn, một quân phiệt Trực Lệ Quân và là một Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc giai đoạn 1923-1924
Tào Cương Xuyên, Thượng tướng Quân Giải Phóng Nhân dân Trung Quốc, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Tào Đạt Hoa, diễn viên Hồng Kông
Tào Dĩnh, nữ diễn viên Trung quốc Đại lục.

Người Triều Tiên họ Tào nổi tiếng

Jo Yuri (Hán Việt: Tào Nhu Lí), cựu thành viên nhóm nhạc IZONE
Cho Seungyoun (Hán Việt: Tào Thừa Diễn), thành víên nhóm nhạc UNIQ và X1
Cho Mi-yeon (Hán Việt: Tào Vy Quyên), ca sĩ thần tượng của nhóm nhạc nữ (G)I-DLE ở Hàn Quốc

Tham khảo
Bầu cử sơ bộ

Bầu cử sơ bộ (hay bầu cử chỉ định ứng viên, Tiếng Anh: primary election) là cuộc bầu cử mà ở đó cử tri trong một khu vực nhất định chọn các ứng viên cho một cuộc bầu cử tiếp theo đó. Hay nói cách khác, bầu cử sơ bộ là cuộc bầu cử để một đảng chỉ định các ứng viên cho cuộc tổng tuyển cử sau đó.

Đây là loại hình bầu cử mà chúng ta thường thấy trước khi diễn ra bầu cử tổng thống Mỹ. Các ứng viên tổng thống của một đảng ở Mỹ thông qua cuộc bầu cử sơ bộ tổng thống Mỹ để tìm ra một ứng viên duy nhất của đảng mình để tranh cử tổng thống trong cuộc bầu cử tổng thống.

Ngoài việc dùng các cuộc bầu cử sơ bộ, còn có các cách thức bầu cử khác mà các đảng dùng để chọn ứng viên như họp kín, đại hội đảng,...

Phân loại
Một số loại hình bầu cử sơ bộ thường được dùng:
Kín. Các cử tri có thể đi bầu trong một cuộc bầu cử sơ bộ của một đảng chỉ khi họ có tên thành viên của đảng đó.
Nửa kín. Tương tự như bầu cử sơ bộ kín nhưng cho phép các cử tri độc lập tham gia..
Mở. Một cử tri ký danh có thể đi bầu ở bất kỳ cuộc bầu cử sơ bộ của đảng nào bất kể người đó thuộc đảng nào.
Nửa mở. Mỗi cử tri có thể bầu cho từng cuộc bầu cử sơ bộ nào nhưng người ấy phải tuyên bố công khai rằng họ sẽ bầu trước khi vào phòng bỏ phiếu.
Bao quát (blanket primary) - cho phép cử tri bầu cho một ứng viên cho mỗi một chức vụ bất kể người đó thuộc đảng nào.
Bầu cử 2 vòng (một dạng dồn phiếu) là cuộc bầu cử sơ bộ ở đó việc bỏ phiếu kín không giới hạn trong một đảng và hai ứng viên dẫn đầu đều tiến đến cuộc tổng tuyển cử bất kể họ thuộc đảng nào.

Đôi lúc, cũng có các hình thức hỗn hợp được dùng.

Bầu cử sơ bộ trên thế giới
Bầu cử sơ bộ tổng thống Mỹ.
Ý.
Chile.
Uruguay, từ 1999
Nam Hàn, 2007
Armenia

Ghi chú

Tham khảo
Bibby, John, and Holbrook, Thomas. 2004. Politics in the American States: A Comparative Analysis, 8th Edition. Ed. Virginia Gray and Russell L. Hanson. Washington D.C.: CQ Press, p.&nbsp;62-100.
Brereton Charles. First in the Nation: New Hampshire and the Premier Presidential Primary. Portsmouth, NH: Peter E. Randall Publishers, 1987.
Hershey, Majorie. Political Parties in America, 12th Edition. New York: Pearson Longman, 2007. p.&nbsp;157-73.
Kendall, Kathleen E. Communication in the Presidential Primaries: Candidates and the Media, 1912-2000 (2000)
Primaries: Open and Closed
Palmer, Niall A. The New Hampshire Primary and the American Electoral Process (1997)
Scala, Dante J. Stormy Weather: The New Hampshire Primary and Presidential Politics (2003)
Ware, Alan. The American Direct Primary: Party Institutionalization and Transformation in the North (2002) , the invention of primaries around 1900
Sông Ayeyarwaddy

Sông Ayeyarwady, trước đây viết là sông Irrawaddy (tiếng Myanmar: ဧရာဝတီမြစ်, ei: ra wa. ti mrac) là một con sông chảy uốn lượn theo hướng bắc nam của Myanmar. Nó là con sông dài nhất của quốc gia này (khoảng 2170&nbsp;km hay 1350 dặm Anh) và nó là thủy lộ quan trọng về mặt kinh tế và giao thông vào bậc nhất của Miến với tổng diện tích lưu vực khoảng 411.000-413.674&nbsp;km² (158.700-159.789 dặm Anh vuông).

Đặc điểm
Sông Ayeyarwaddy bắt nguồn từ phía bắc bang Kachin, nơi hợp lưu của hai con sông Mali Hka từ phía tây (bắt nguồn từ phía nam Tây Tạng, tiếng Trung gọi là Mại Lập Khai Giang) và N'Mai Hka từ phía đông (đầu nguồn ở miền đông bang Kachin, phía bắc Myanmar). Nhánh phía tây Mali Hka bắt nguồn từ phía nam dãy núi Himalaya, phía bắc của Putao, và (tương tự như con sông chính) được gọi là Nam Kiu trong tiếng Shan.

Sông Ayeyarwaddy chia đôi Myanmar từ phía bắc xuống phía nam trước khi tỏa ra thành đồng bằng châu thổ Irrawaddy với chín nhánh đổ vào biển Andaman của Ấn Độ Dương. Trong thời kỳ thuộc địa, trước khi có đường sắt và xa lộ, con sông này được gọi là "con đường tới Mandalay" (cố đô của Miến Điện). Mặc dù tàu thuyền lớn có thể đi lại được tới tận Myitkyina, cách biển hơn 1.600&nbsp;km về thượng lưu, nhưng con sông này cũng có nhiều ghềnh cát và bãi cạn làm cho việc giao thông trên sông khó khăn. Trong thời gian khá dài mấy chục năm cây cầu duy nhất bắc qua sông Ayeyarwady River là cầu Inwa.

Sông Ayeyarwaddy còn là môi trường sinh sống của loài cá heo Irrawaddy (Orcaella brevirostris). Chúng sống ở lưu vực sông này và cả ngoài biển nên không hẳn là cá heo sông theo nhận định của các nhà sinh học.

Từ nguyên học

Các tên gọi Irrawaddy và Ayeyarwady có lẽ bắt nguồn từ tiếng Phạn "Iravati", một con sông thần thoại linh thiêng và đồng thời là một nữ thần trong Ấn Độ giáo. Một thuyết nữa thì cho là sông này lấy tên của Airavata, con trai bà Iravati. Airavati hóa kiếp làm voi để thần Indra cưỡi.

Các thành phố chính dọc sông
Từ thượng nguồn tới vùng đồng bằng châu thổ, sông này chảy qua các thành thị sau:

Putao
Myitkyina
Bhamo
Mandalay và Sagaing
Chauk, Bagan, Nyaung-U
Magwe
Pyay
Hinthada
Pantanaw.
Chi lưu
Sông Chindwin

Tham khảo

Liên kết ngoài
Pandaw. com Hành trình trên sông Irrawaddy
NASA Earth Observatory