undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Đền tang lễ

Đền tang lễ (hay những Đền chôn cất, tiếng Anh: Mortuary Temple hay Funeral Temple) là những đền thờ được dựng liền kề, gần kề hoặc xung quanh khu vực gần các khu lăng mộ hoàng gia của Ai Cập cổ đại. Các ngôi đền kiểu này được thiết kế để tưởng niệm triều đại của Pharaon mà chúng được xây dựng, cũng như để sử dụng bởi giáo phái của nhà vua sau khi chết.

Lịch sử
, trong Khu lăng mộ Theban. Ảnh chụp từ trên không.]]
Những ngôi đền chôn cất được xây dựng xung quanh các kim tự tháp ở Cổ Vương quốc và Trung Vương quốc. Tuy nhiên, một khi các pharaon Tân Vương quốc bắt đầu xây dựng các ngôi mộ trong Thung lũng các vị Vua, họ đã xây dựng các đền thờ của họ một cách riêng biệt. Những ngôi đền ở Tân Vương quốc này được người Ai Cập gọi là "biệt thự hàng triệu năm".

Các đền thờ tang lễ cũng được sử dụng làm nơi an nghỉ cho con thuyền của Amun vào thời điểm diễn ra Lễ hội Đẹp của Thung lũng, trong thời gian đó, bức tượng của vị thần này đi đến bờ tây của Thebes.

Ngôi đền đầu tiên được xây dựng cho Amenhotep I của Vương triều thứ 18 trong thời kỳ Tân Vương quốc. Một số người cai trị khác của triều đại này đã xây dựng các đền thờ cho cùng một mục đích, nổi tiếng nhất là những ngôi đền ở khu đền thờ Deir el-Bahari, nơi Hatshepsut xây dựng bên cạnh ngôi đền tang lễ của Mentuhotep II, và của Amenhotep III.

Những người cai trị sau này của Vương triều thứ 18 hoặc là thất bại trong việc xây dựng ở đây hoặc là như trong trường hợp Tutankhamun, Ay và Horemheb, việc xây dựng của họ đã không được hoàn thành. Trong thời Vương triều thứ 19 cai trị, Seti I đã xây dựng ngôi đền tang lễ của mình tại nơi được gọi là Gurna. Một phần của "Ngôi đền vinh quang Seti Merenptah trên cánh đồng Amun cư ngụ ở phía Tây của Thebes" được dành cho cha của ông là Ramesses I, người mà trong một triều đại ngắn đã ngăn cản ông tự xây dựng, và được con trai ông Ramesses II đã hoàn thành.

Ramesses II đã xây dựng ngôi đền của riêng mình, được gọi là Ramesseum (tên được đặt theo tên của Champollion vào năm 1829): "Ngôi đền một triệu năm Usermaatre Setepenre được liên kết với Thebes-the-Quoted ở Cánh đồng của Amun, ở phía Tây".

Rất lâu sau, trong Vương triều thứ 20, Ramesses III đã xây dựng ngôi đền của riêng mình tại Medinet Habu.

Tham khảo
Khu lăng mộ Thebes

| location = Luxor, tỉnh Luxor, Ai Cập
| region = Thượng Ai Cập
| type = Nghĩa trang
| part_of = Thebes
| length =
| width =
| area =
| height =
| builder =
| material =
| built =
| abandoned =
| epochs =
| cultures =
| dependency_of =
| occupants =
| event =
| excavations =
| archaeologists =
| condition =
| ownership =
| management =
| public_access =
| website =
| notes =
| designation1 = WHS
| designation1_offname = Ancient Thebes with its Necropolis (Thebes cổ đại cùng với Nghĩa trang của nó)
| designation1_type = Văn hóa
| designation1_criteria = i, iii, vi
| designation1_date = 1979 (Kỳ họp thứ 3)
| designation1_number = 87
| designation1_free1name = Region
| designation1_free1value = Thế giới Ả Rập
}}

Khu lăng mộ Thebes là một khu lăng mộ và nghĩa địa trên bờ tây của sông Nile, đối diện với Thebes (Luxor) ở Thượng Ai Cập. Nó được sử dụng cho các nghi lễ chôn cất cho phần lớn thời kỳ các pharaon, đặc biệt là trong thời kỳ Tân Vương quốc.

Các ngôi đền tang lễ
Các ngôi đền tang lễ nằm trong Khu lăng mộ Theban:
Deir el-Bahri
Đền thờ của Hatshepsut
Đền thờ của Mentuhotep II
Đền thờ của Thutmose III
Medinet Habu
Đền thờ và cung điện của Ramesses III
Đền thờ của Ay và Horemheb
Đền thờ của Amenhotep III
Bức tượng khổng lồ của Memnon
Đền thờ của Merneptah
Đền thờ của Ramesses IV
Đền thờ của Thutmose IV
Đền thờ của Thutmose III
Đền thờ của Twosret
Đền thờ Nebwenenef
Qurna
Đền thờ của Seti I
Đền thờ của Amenhotep II
Ramesseum (Đền tang lễ của Ramesses II)

Khu lăng mộ hoàng gia

Thung lũng các vị vua (Hiện đại: " Wadi el-Muluk ")
Thung lũng của các nữ hoàng (Hiện đại: " Biban el-Harim ")

Các khu lăng mộ

HDeir el-Medina
Lăng mộ công nhân
Đền thờ Meretseger &amp;amp; Ptah
Ngôi mộ của Quý tộc
el-Assasif
el-Khokha
el-Tarif
Dra 'Abu el-Naga'
Qurnet Murai
Hoàng tử Abd Abd-Qurna

Xem thêm

Lễ hội Đẹp của Thung lũng
Danh sách các ngôi mộ ở Thebes

Tham khảo
Tiếng Shina

ở Pakistan
Tổng cộng các nước: 644.200. Shina Kohistan: 401.000|familycolor=Indo-European|fam2=Ấn-Iran|fam3=Ấn-Arya|fam4=Dard|lc1=scl|ld1=Shina|lc2=plk|ld2=Shina Kohistan|script=chữ Ả Rập (Nastaʿlīq)|map=Shina language.png|mapcaption=|glotto=shin1264|glottoname=Shina|glotto2=kohi1248|glottoname2=Kohistani Shina}}
Tiếng Shina ( = = )

Phương ngữ
Ở Ấn Độ, các phương ngữ tiếng Shina gìn giữ cả cụm phụ âm đầu và cuối thừa hưởng từ ngôn ngữ Ấn-Arya cổ (Old Indo-Arya, OIA), trong khi các phương ngữ Shina nói ở Pakistan thì không.

Các phương ngữ của tiếng Shina gồm: Gilgiti (phương ngữ uy tín), Astori, Chilasi Kohaha, Drasi, Gurezi, Jalkoti, Kolai và Palasi. Các ngôn ngữ liên quan được sử dụng bởi người dân tộc Shina là Brokskat (Shina ở Baltistan và Dras), Shina Kohistan, Palula, Savi và Ushojo.

Như vậy, tiếng Shina được viết với một biến thể của bảng chữ cái Urdu. Các chữ cái bổ sung để viết tiếng Shina là:

ݜ cho /ʂ/ /ݜَہ/
ڙ cho /ʐ/ /ڙاڙ/
څ cho /ts/ /څک/
ڇ cho /ʈʂ/ /ڇکےٚ/
ݨ cho /ɳ/ /ہݨےٗ/
ڱ cho /ŋ/ /کھڱَر/
ن٘ cho /◌̃/ /نآ/

beyaak 2018

Xem thêm

Tiếng Kashmir

Tham khảo

Tài liệu

}}

Đọc thêm

Lịch sử phát triển của văn bản ở Shina
Chứa một ngữ pháp Shina, từ điển Đức-Shina và Shina-Đức, và hơn 700 câu tục ngữ và văn bản ngắn của Shina.



Chứa 15000 từ cộng với tài liệu về ngữ âm của Shina.

Liên kết ngoài

Sasken Shina, chứa các tài liệu bằng và về ngôn ngữ
1992 Khảo sát xã hội học về Shina
Danh sách huấn luyện viên đội tuyển quốc gia thuộc AFC năm 2019

Bao gồm 47 thành viên ở châu Á ngoại trừ Síp và Israel nhưng lại bao gồm cả Úc. Dựa theo vị trí địa lý của khu vực Châu Á, AFC được chia làm 4 liên đoàn thành viên:

Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á (AFF) là tổ chức quản lý bóng đá khu vực Đông Nam Á kể cả Úc
Liên đoàn bóng đá Đông Á (EAFF) là tổ chức quản lý bóng đá khu vực Đông Á.
Liên đoàn bóng đá Tây Á (WAFF) là tổ chức quản lý bóng đá khu vực Tây Á.
Hiệp hội bóng đá Trung Á (CAFA) là tổ chức quản lý bóng đá khu vực Trung Á.
Liên đoàn bóng đá Nam Á (SAFF) là tổ chức quản lý bóng đá khu vực Nam Á.

Danh sách

Tham khảo
Ngữ hệ Khoe–Kwadi

Ngữ hệ Khoe–Kwadi là ngữ hệ bao gồm các ngôn ngữ Khoe ở miền nam châu Phi và tiếng Kwadi hầu như biến mất của Angola. Mối quan hệ đã được Tom Güldemann, Edward Elderkin và Anne-Maria Fehn giải quyết thỏa đáng.

Họ hàng gần nhất của Khoe-Kwadi có thể là ngôn ngữ tách biệt tiếng Sandawe; hệ thống đại từ Sandawe rất giống với hệ thống của Kwadi-Khoe, nhưng không có đủ các mối tương quan giải quyết đối ứng âm vị. Tuy nhiên, mối quan hệ này có một số giá trị dự đoán, ví dụ: sự hạn định nguyên âm hàng sau, tồn tại trong nhóm ngôn ngữ Khoe nhưng không có trong tiếng Sandawe, được tính đến.

Chú thích

Tham khảo

Güldemann, Tom and Edward D. Elderkin (2010) 'On External Genealogical Relationships of the Khoe Family.' in Brenzinger, Matthias and Christa König (eds.), Khoisan Languages and Linguistics: the Riezlern Symposium 2003. Quellen zur Khoisan-Forschung 17. Köln: Rüdiger Köppe.
Güldemann and Fehn (2014) 'Kwadi perspective on Khoe verb-juncture constructions'
Güldemann, Tom (forthcoming). 'Person-gender-number marking from Proto-Khoe-Kwadi to its descendants: a rejoinder with particular reference to language contact.'

Đọc thêm

Baucom, Kenneth L. 1974. Proto-Central-Khoisan. Trong Voeltz, Erhard Friedrich Karl (chủ biên), Kỷ yếu hội thảo thường niên lần thứ 3 về ngôn ngữ học châu Phi, 7-8 / 4/1972, 3-37. Bloomington: Viện nghiên cứu nội địa châu Á, Đại học Indiana.
Vụ tấn công cầu Luân Đôn 2019

}}
| location = Cầu London, London, Vương quốc Anh
| target =
| date =
| time =~13:58
| timezone = GMT
| type = Đâm
| fatalities = 3 (bao gồm cả kẻ tấn công)
| injuries = 3
| perpetrator = Usman Khan
| weapons =
| assailants =
| motive =
|Motive=Islamic Terrorism}}
Vào chiều ngày 29 tháng 11 năm 2019, cảnh sát đã được gọi đến một vụ đâm hàng loạt trên cầu London, ở Trung tâm Luân Đôn, Anh. Năm người bị đâm, và hai người chết vì bị thương. Nghi phạm đã bị cảnh sát thành phố London bắn chết và chết tại hiện trường.
Vụ tấn công

Vào lúc 13:58 GMT ngày thứ Sáu 29 tháng 11 năm 2019, Cảnh sát thành phố Luân Đôn đã được gọi đến một vụ việc tại Hội trường của Fishmongers, ở cuối phía bắc của cầu London ở Trung tâm Luân Đôn, nơi diễn ra một hội nghị tư pháp hình sự. Một người đàn ông tham dự sự kiện, và mặc vest tự sát giả, đe dọa sẽ làm nổ tung hội trường. Anh ta bắt đầu đâm người bên trong tòa nhà. Sau đó anh ta bắt đầu đâm người đi bộ ở phía bắc của cây cầu. Một số người bị thương trước khi các thành viên của công chúng kiềm chế và giải giáp kẻ tấn công trên cây cầu. Cảnh sát đến ngay sau đó và bao vây kẻ tấn công, bắn nhiều phát đạn. Kẻ tấn công đã chết tại hiện trường. Một số người đã chiến đấu trở lại, trong đó có một người lấy một chiếc vòi kỳ lân từ bức tường bên trong Hội trường của Người bắt cá để sử dụng làm vũ khí.
Tham khảo
Thể loại:Trang đổi hướng từ việc di chuyển

}}}
Thể loại này chứa các trang đổi hướng từ việc di chuyển/đổi tên trang dùng
Các đổi hướng này đựoc sử dụng để tránh phá vỡ các liên kết, cả bên trong và bên ngoài, có thể đã được liên kết tới tên trang cũ.

rcat được sử dụng để gắn thẻ đổi hướng và điền vào thể loại này, , được tự động thêm vào đổi hướng dẫn do việc di chuyển/đổi tên trang. Đổi hướng cũ hơn từ di chuyển trang vẫn có thể cần phải được gắn thẻ thủ công.
Nhóm ngôn ngữ Volta-Congo

Nhóm ngôn ngữ Volta-Congo là một nhóm ngôn ngữ đại diện của ngữ hệ Niger-Congo. Đặc biệt, nó bao gồm nhóm ngôn ngữ Bantu (thông qua nhóm ngôn ngữ Benue-Congo).

Phân loại

Savan (Gur + Amadawa)
Benue-Congo
Volta-Niger
Kwa (có thể không phải là đơn ngành).
Ngôn ngữ tách biệt: tiếng Fali (tiếng Adamawa trước đây), tiếng Mbre, tiếng Ukraan

Nhóm Kru và nhóm Senufo (trước đây là Adamawa) có thể tạo thành các nhánh cơ bản của nhóm ngôn ngữ Đại Tây Dương-Congo bên ngoài nhóm Volta-Congo.
Tham khảo
Ngữ hệ Tuu

Ngữ hệ Tuu, hay ngữ hệ Taa–ǃKwi (Taa–ǃUi, ǃUi–Taa, Kwi) là một ngữ hệ bao gồm hai cụm phương ngữ nói ở Botswana và Nam Phi. Mối quan hệ giữa hai cụm là rõ ràng nhưng không quá gần gũi. Tên gọi Tuu bắt nguồn từ từ "người" trong cả hai nhánh của ngữ hệ.

Phân loại

Chưa chứng minh được ngữ hệ Tuu có mối quan hệ phát sinh với ngữ hệ nào; tuy nhiên, nó có nhiều nét tương đồng với hệ Kxʼa. Điều này là do sự tiếp xúc và ảnh hưởng lẫn nhau (tức tạo nên một sprachbund) trong hàng ngàn năm.

Ngữ hệ Tuu từng được cho là một nhánh trong "ngữ hệ Khoisan" (ngày nay đã bị bác bỏ) dưới tên gọi Khoisan Nam.

Ngôn ngữ
Taa
ǃXóõ (một cụm phương ngữ)
Hạ Nossob (hai phương ngữ, ǀʼAuni và Kuǀhaasi) †
ǃKwi (!Ui)
Nǁng (một cụm phương ngữ; sắp biến mất)
ǀXam (một cụm phương ngữ, gồm Nǀuusaa) †
ǂUngkue †
ǁXegwi †
ǃGãǃne †

Nhánh ǃKwi (!Ui) sắp biến mất, với chỉ một ngôn ngữ còn sót lại là tiếng Nǁng (một ngôn ngữ với chưa tới 5 người nói lớn tuổi). Các ngôn ngữ ǃKwi một thời có mặt rộng khắp Cộng hoà Nam Phi; ngôn ngữ nổi tiếng hơn cả, tiếng ǀXam, là ngôn ngữ trong khẩu hiệu quốc gia (tiêu ngữ) '.

Nhánh Taa ở Botswana có sức sống hơn, dù chỉ có một ngôn ngữ, tiếng ǃXóõ, với 2.500 người nói.

Vì nhiều ngôn ngữ Tuu biến mất khi chưa có gì được ghi chép, vấn đề một số tên gọi có chỉ ngôn ngữ riêng biệt hay chăng vẫn còn vướng mắc.

Nhóm Tuu, cùng với tiếng ǂʼAmkoe lân cận, nổi danh nhờ là những ngôn ngữ tự nhiên duy nhất có âm click đôi môi (ngôn ngữ xây dựng phụng vụ hành lễ Damin ở Bắc Úc chưa bao giờ là bản ngữ của ai cả). Tiếng Taa, ǂʼAmkoe và Gǀui (trong nhóm Khoe) tạo nên một sprachbund (vùng ngôn ngữ) với hệ thống âm vị thuộc hàng phức tạp nhất thế giới.

Nguồn tham khảo

Liên kết ngoài
Taa at DoBeS, Documentation of endangered languages
Dụ Toàn

| nơi mất = Bắc Kinh, Đại Thanh
| ngày an táng =
| nơi an táng =
| học vấn =
| nghề nghiệp =
| tôn giáo =
| chữ ký =
}}
Dụ Toàn (; 1777 – 1840) là một hoàng thân của nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc, người thừa kế 1 trong 12 tước vị Thiết mạo tử vương.

Cuộc đời
Dụ Toàn sinh vào giờ Hợi, ngày 9 tháng 5 (âm lịch) năm Càn Long thứ 42 (1777), trong gia tộc Ái Tân Giác La. Ông là con trai thứ năm của Dự Lương Thân vương Tu Linh, và là em trai ruột của Dĩ cách Dự Thân vương Dụ Phong, Dĩ cách Dự Thân vương Dụ Hưng. Mẹ ông là Đích Phúc tấn Phú Sát thị (富察氏).

Năm Gia Khánh thứ 4 (1799), tháng 12, ông được phong làm Bất nhập Bát phân Phụ quốc công, sau đó thụ chức Tán trật đại thần. Năm thứ 10 (1805), tháng 12, ông bị cách chức Tán trật đại thần. Tháng 9 năm sau được phục chức. Năm thứ 20 (1815), tháng 8, thụ Phó Đô thống Hán quân Chính Hoàng kỳ. Năm thứ 21 (1816), tháng 7, quản lý Hữu dực Tiền phong Thống lĩnh. Năm thứ 23 (1818), tháng 5, thụ Phó Đô thống Mãn Châu Chính Hồng kỳ.

Năm thứ 25 (1820), tháng 2, anh trai thứ ba của ông là Dự Thân vương Dụ Hưng bị đại tội mà đoạt tước, nên ông được thế tập tước vị Dự Thân vương đời thứ 10. Năm Đạo Quang nguyên niên (1821), tháng 6, quản lý sự vụ của Tương Lam kỳ Giác La học. Năm thứ 9 (1829), ông được ban thưởng mang Tam nhãn Hoa linh

Năm thứ 20 (1840), giờ Ngọ ngày 3 tháng 11 (âm lịch), ông qua đời, thọ 64 tuổi, được truy thụy Dự Hậu Thân vương (豫慎親王).

Gia quyến

Thê thiếp

Đích Phúc tấn: Đồng thị (佟氏), con gái của Tử tước Đức Xương (德昌).
Trắc Phúc tấn:
Hàn thị (韓氏), con gái của Hàn thức Hàn Côn (韓崑).
Lưu thị (劉氏), con gái của Lưu Vạn Tụ (劉萬岫).
Lữ Giai thị (呂佳氏), con gái của Mã giáp Lữ Văn Tú (呂文秀).
Thứ Phúc tấn:
Lưu Giai thị (劉佳氏), con gái của Lưu Văn Hân (劉文欣).
Quan thị (觀氏), con gái của Quan Thành (觀成).
Hàn thị (韓氏), con gái của Bảo Sơn (寳山).

Con trai

Miên Trì (綿墀; 1796 – 1804), mẹ là Đích Phúc tấn Đồng thị. Chết yểu.
Nghĩa Đạo (義道; 1819 – 1868), mẹ là Trắc Phúc tấn Hàn thị. Năm 1840 được thế tập tước vị Dự Thân vương. Sau khi qua đời được truy thụy Dự Thận Thân vương (豫愼親王). Có ba con trai.
Nghĩa Duyệt (義悅; 1830 – 1857), mẹ là Trắc Phúc tấn Lữ Giai thị. Được phong làm Trấn quốc Tướng quân (鎭國將軍) kiêm Đầu đẳng Thị vệ. Vô tự.
Nghĩa Bảo (義寳; 1832 – 1865), mẹ là Trắc Phúc tấn Lữ Giai thị. Được phong làm Trấn quốc Tướng quân (鎭國將軍) kiêm Nhị đẳng Thị vệ. Cưới con gái của Nhất đẳng Thành Gia Nghị Dũng công Bác Khải Đồ - cháu nội của Minh Thụy. Vô tự.

Chú thích

Tham khảo

Ái Tân Giác La Tông phổ
Tiếng Hadza

Tiếng Hadza là một ngôn ngữ tách biệt, nói dọc bờ hồ Eyasi ở Tanzania, là ngôn ngữ của chừng 1.000 người Hadza (dân tộc săn bắt-hái lượm thuần tuý cuối cùng của châu Phi). Dù có số người nói nhỏ, đây vẫn là ngôn ngữ thường ngày và vẫn là bản ngữ của lớp trẻ. Vào cuối thế kỷ XX, tiếng Hadza được xếp vào nhóm Khoisan, chủ yếu dựa trên sự hiện diện của phụ âm click; song cách phân loại này không còn được chấp nhận nữa.

Nguồn tham khảo

Tài liệu
Edward Elderkin (1978) 'Loans in Hadza: internal evidence from consonants'. Occasional Papers 3, Dar es Salaam.
Kirk Miller (2008) Hadza Grammar Notes. 3rd International Symposium on Khoisan Languages and Linguistics, Riezlern.
———— (2009) Highlights of Hadza fieldwork. LSA, San Francisco.
Kirk Miller, ed., with Mariamu Anyawire, G.G. Bala, & Bonny Sands (2013) A Hadza Lexicon (ms).
Bonny Sands (1998) 'The Linguistic Relationship between Hadza and Khoisan'. In Schladt, Matthias (ed.) Language, Identity, and Conceptualization among the Khoisan (Quellen zur Khoisan-Forschung Vol. 15), Köln: Rüdiger Köppe, 265–283.
———— (2013) 'Phonetics and phonology: Hadza', 'Tonology: Hadza', 'Morphology: Hadza', 'Syntax: Hadza'. In Rainer Vossen, ed., The Khoesan Languages. Oxford: Routledge.
Bonny Sands, Ian Maddieson, Peter Ladefoged (1993) The Phonetic Structures of Hadza. UCLA Working Papers in Phonetics No. 84: Fieldwork Studies in Targeted Languages.
A.N. Tucker, M.A. Bryan, and James Woodburn as co-author for Hadza (1977) 'The East African Click Languages: A Phonetic Comparison'. In J.G. Moehlig, Franz Rottland, Bernd Heine, eds, Zur Sprachgeschichte und Ethnohistorie in Afrika. Berlin: Dietrich Diener Verlag.

Liên kết ngoài
Tiếng Hadza trên Glottopedia
Mục từ vựng tiếng Hadza trên Wiktionary
Pidgin Nigeria

Pidgin Nigeria (còn được gọi là Creole Nigeria) là một ngôn ngữ pidgin và creole dựa trên tiếng Anh được sử dụng như một lingua franca trên khắp Nigeria. Ngôn ngữ đôi khi được gọi là "Pijin" hoặc Broken (phát âm là "Brokun"). Nó có thể được nói như là một pidgin, một creole, tiếng lóng hoặc một decololated acrolect bởi những người nói khác nhau, những người có thể chuyển đổi giữa các hình thức tùy thuộc vào các thiết lập xã hội. Một chữ viết phổ biến đã được phát triển cho Pidgin được phổ biến đáng kể trong việc cung cấp cho ngôn ngữ một hệ thống chữ viết hài hòa.

Biến thể "Pidgin Nigeria" cũng được nói ở khắp Tây Phi và Trung Phi, tại các quốc gia như Guinea Xích Đạo, Ghana và Cameroon.

Một ví dụ về ngôn ngữ Brokun, cụm từ "How are you?" trong tiếng Anh, sẽ là "how you dey?" trong Brokun.

Tình trạng
Pidgin Nigeria thường được sử dụng trên toàn quốc, nhưng nó chưa có tư cách chính thức.

Năm 2011, Google ra mắt giao diện tìm kiếm bằng tiếng Anh Pidgin; "Effect of Nigerian Pidgin English". Cũng trong năm 2017, BBC bắt đầu dịch vụ bằng Pidgin.

Xem thêm

Pichinglis
Tiếng Creole
Creole Jamaica

Tham khảo

Chú thích

Tài liệu

Akhimien, Eronmonsele Pius. 2004. Việc sử dụng 'Bạn có khỏe không?' trong xã hội Nigeria, Tạp chí thực dụng tập 36, số 11, tháng 11 năm 2004, trang 2055-2058
Mazzoli, Maria. 2013. Các bản sao trong Pidgin Nigeria. Luận án trực tuyến
Ihemere, Kelechukwu Uchechukwu. 2006. " Một mô tả cơ bản và điều trị phân tích các khoản danh từ trong Pidgin Nigeria. " Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi Bắc Âu 15 (3): 296 trừ313.
Shnukal, Anna và Lynell Marchese. 1983. "Creolization của tiếng Anh Pidgin Nigeria: một báo cáo tiến độ." Tiếng Anh trên toàn thế giới 4: 17-26.
Ernest Edjeren. 2009. "Ngôn ngữ đơn: Sự thịnh vượng của linh hồn các quốc gia"

Liên kết ngoài

University of Puerto Rico, Nigerian Pidgin materials
A Dictionary of Nigerian English (circulation draft); Blench, Roger. 2005 (Internet Archive)
Introduction to Nigerian Pidgin (University of Hawaii)
Nigerian Pidgin/Broken English Dictionary Naija Lingo also contains Nigerian Slangs
Eastnaija.com Nigeria Pidgin Music & Movie Portal
Online Nigerian Pidgin
Pijjin.com A discussion forum run only in Pidgin (Internet Archive)
Pidginguide.com Nigerian Pidgin English dictionary, translator, and community
Naijagists.com Nigerian Information Portal
Nigerianschoolsonline- The Nigerian Pidgin English
Community curated Pidgin English Dictionary Dictionary of Nigerian Pidgin English and slangs
Nigerian Pidgin English videos Nigerian Pidgin English Audios and videos
Nam Phúc Thăng

Nam Phúc Thăng là một xã thuộc huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Nam Phúc Thăng nằm ở phía bắc huyện Cẩm Xuyên, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Thiên Cầm và xã Cẩm Dương
Phía tây giáp thị trấn Cẩm Xuyên
Phía nam giáp xã Cẩm Hà
Phía bắc giáp xã Yên Hòa.

Xã Nam Phúc Thăng có diện tích 23,27&nbsp;km², dân số năm 2018 là 11.797 người, mật độ dân số đạt 507 người/km². Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã: Cẩm Nam, Cẩm Phúc, Cẩm Thăng thành xã Nam Phúc Thăng.

Ngày 16 tháng 12 năm 2021, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 58/NQ-HĐND về việc:
Đổi tên Thôn 1 thành thôn Phúc Tiến.
Đổi tên Thôn 4 thành thôn Phúc Thịnh.
Đổi tên Thôn 5 thành thôn Hưng Quang.
Đổi tên Thôn 3A thành thôn Trung Tiến.
Đổi tên Thôn 4A thành thôn Trường Yên.
Đổi tên Thôn 5A thành thôn Phong Hầu.
Đổi tên Thôn 6A thành thôn Đông Cao.
Đổi tên Thôn 7A thành thôn Đông Đoài.
Thành lập thôn Hưng Lộc trên cơ sở thôn Tiến Hưng và thôn Nam Thành.
Thành lập thôn Hà Phúc Đồng trên cơ sở thôn Hà Bắc và thôn Tây Đồng.
Thành lập thôn Trung Đông trên cơ sở thôn Trung Bình Bá và thôn Đông Khê.
Thành lập thôn Phúc Trung trên cơ sở Thôn 2 và Thôn 3.
Thành lập thôn Vĩnh Phúc trên cơ sở Thôn 6 và Thôn 7.
Thành lập thôn Tân Trường trên cơ sở Thôn 1A và Thôn 2A.

Văn hóa
Di tích
Đền Trần Muông (di tích văn hóa cấp tỉnh từ năm 2003)
Đền Lộ Khê (di tích văn hóa cấp tỉnh từ năm 2001)
Kênh Nhà Lê nối từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.
Chùa Hàm Long Tự
Đình chợ Gon
Nhà thờ Đuồi
Đền Cương Khấu Đại vương, thôn Tây Nguyên
Đền Đương Cảnh Thành hoàng, thôn Trung Thành
Đền Quan Thái giám, thôn Đông Yên
Đền Quan Quản, thôn Nam Yên
Đền Dương Dừ, thôn Đông Khê.

Làng nghề
Nghề làm muối ở làng Cồn Cao
Nghề làm nón ở làng Đuồi.

Chú thích

Tham khảo
Nậm Lúc (Bắc Hà)

Nậm Lúc là phụ lưu của Sông Chảy, chảy ở huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai, Việt Nam.

Nậm Lúc dài 11 km, diện tích lưu vực 37 km², mã sông là "02 02 65 39 11".

Suối bắt nguồn từ vùng núi cao đến 1520 m ở phần đông bắc xã Nậm Lúc, chảy về hướng tây nam.

Đến bản Nàng Cảng thì Nậm Lúc đổ vào Sông Chảy.

Trên dòng Nậm Lúc đã xây dựng Thủy điện Nậm Lúc tại vùng đất xã Nậm Lúc và Cốc Lầu. Thủy điện Nậm Lúc có công suất lắp máy 24 MW với 2 tổ máy, khởi công tháng 01/2018, dự kiến hoàn thành năm 2020.

Chỉ dẫn

Tham khảo

Liên kết ngoài
Yên Hòa, Hà Tĩnh

Yên Hòa là một xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Yên Hòa nằm ở phía đông tỉnh Hà Tĩnh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Biển Đông và xã Thiên Cầm
Phía tây giáp xã Cẩm Bình và Cẩm Xuyên
Phía nam giáp xã Thiên Cầm
Phía bắc giáp xã Đồng Tiến và Biển Đông.

Xã Yên Hòa có diện tích 38,27&nbsp;km², dân số năm 2025 là 17.597 người, mật độ dân số đạt 358 người/km².

Lịch sử
Xã Yên Hòa được thành lập theo Nghị quyết số 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Yên Hòa cũ và Cẩm Dương thành xã mới có tên Xã Yên Hòa.

Du lịch
Nhà thờ Giáo xứ Mỹ Hòa
Bãi biển Phú Hoà, Bắc Hoà, Mỹ Hoà
Miếu Nhà Quan
Chùa Sò
Chùa Xích Phấn (Chùa Trâu)
Chùa Pháp Hải (Chùa Mướp)
Đền xóm Đông Chính
Đền Châu Sa: Còn gọi là đền Tứ vụ của thôn Châu Sa, thờ Thần Nông (Thành hoàng làng) cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, dân làng tổ chức lễ cúng 4 lần trong năm, nằm trong quần thể Đài Liệt sĩ xã.
Đình Trung Hợp Tự, hiện còn tòa nhà 4 gian và giếng nước sâu (Giếng Hạ)
Nhà thờ dòng họ Trần Đắc tại thôn Nhân Hòa, xây dựng năm 1846 - Thiệu Trị lục niên, thờ Thủy tổ và các danh nhân: Đô chỉ huy sứ Trần Đắc Hiền, Phấn lực tướng quân Trần Đắc Ngữ, Anh dũng Tướng quân Trần Đắc Huyền, Thái bộc tự khanh Hoằng tín đại phu Trần Đắc Đạo, Trì uy tướng quân Trần Đắc Xuyến. Nhà thờ còn lưu giữ 4 đạo sắc, 1 văn bia mộc bản (500 chữ khắc trên gỗ) và 4 bản long văn (trên vải), được công nhận là di tích văn hóa lịch sử cấp tỉnh vào năm 2017.

Chú thích

Tham khảo
Kim Song Trường

Kim Song Trường là một xã cũ thuộc huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của ba xã cũ là Kim Lộc, Song Lộc và Trường Lộc.

Địa lý
Xã Kim Song Trường nằm ở phía tây huyện Can Lộc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Khánh Vĩnh Yên và xã Thanh Lộc
Phía tây giáp huyện Đức Thọ và xã Thường Nga
Phía nam giáp xã Gia Hanh và xã Phú Lộc
Phía bắc giáp thị xã Hồng Lĩnh.

Xã Kim Song Trường có diện tích 15,94&nbsp;km², dân số là 8.904 người, mật độ dân số đạt 559 người/km². Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã: Kim Lộc, Song Lộc, Trường Lộc thành xã Kim Song Trường.

Ngày 18 tháng 7 năm 2024, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 188/NQ-HĐND về việc:
Thành lập thôn Phượng Lĩnh trên cơ sở thôn Phượng Sơn và thôn Đông Thạc.
Thành lập thôn Mật Thiết trên cơ sở thôn Đình Hồ và Thôn Lũy.
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, theo Nghị quyết số 1665/NQ-UBTVQH15, giải thể huyện Can Lộc thành lập xã Trường Lưu trên cơ sở sáp nhập các xã Kim Song Trường, Thường Nga và Phú Lộc.

Chú thích

Tham khảo
Khánh Vĩnh Yên

Khánh Vĩnh Yên là một xã thuộc huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Khánh Vĩnh Yên nằm ở phía tây huyện Can Lộc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Nghèn
Phía tây giáp xã Gia Hanh và xã Kim Song Trường
Phía nam giáp các xã Trung Lộc, Thượng Lộc, Xuân Lộc
Phía bắc giáp xã Thanh Lộc và xã Vượng Lộc.

Xã Khánh Vĩnh Yên có diện tích 18,63&nbsp;km², dân số năm 2018 là 10.244 người, mật độ dân số đạt 550 người/km². về việc thành lập thôn Đại Bản trên cơ sở thôn Thanh Phúc và thôn Vĩnh Phúc.

Trước khi sáp nhập, xã Khánh Lộc có diện tích 6,43&nbsp;km², dân số là 3.790 người, mật độ dân số đạt 589 người/km². Xã Vĩnh Lộc có diện tích 6,33&nbsp;km², dân số là 2.866 người, mật độ dân số đạt 453 người/km². Xã Yên Lộc có diện tích 5,87&nbsp;km², dân số là 3.588 người, mật độ dân số đạt 611 người/km², có 6 xóm: Yên Sơn, Phong Sơn, Đình Sơn, Tràng Sơn, Thạch Ngọc, Đông Lĩnh.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã: Khánh Lộc, Vĩnh Lộc và Yên Lộc thành xã Khánh Vĩnh Yên.

Ngày 16 tháng 12 năm 2021, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 58/NQ-HĐND về việc:
Thành lập thôn Hòa Bình trên cơ sở thôn Đông Hòa và thôn Nam Hòa.
Thành lập thôn Thăng Bình trên cơ sở thôn Thuận Thăng và thôn Thượng Thăng.
Thành lập thôn Thượng Phúc trên cơ sở thôn Thượng Triều và thôn Phúc Giang.

Chú thích

Tham khảo
Tiếng Beary

|familycolor=Dravidian|fam1=Dravidia|fam2=Dravidia Nam|fam3=Tamil–Kannada|fam4=Tamil–Kodagu|fam5=Tamil–Malayalam|fam6=Malayalam|protoname=|ancestor=|ancestor2=|standards=|stand1=|stand2=|dialects=|dia1=|dia2=|script=chữ Kannada, chữ Malayalam|sign=|posteriori=|nation=|minority=|agency=Học viện Karnataka Beary Sahitya|iso1=|iso2=|iso2b=|iso2t=|iso3=|iso3comment=|lc1=|ld1=|lc2=|ld2=|glotto=|glottoname=|glottofoot=|glottorefname=|glotto2=|glottoname2=|glottorefname2=|lingua=|lingua_ref=|ietf=|map=|mapsize=|mapalt=|mapcaption=|map2=|mapalt2=|mapcaption2=}}
Tiếng Beary hoặc Byari (ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆ Byāri Base) là một ngôn ngữ Ấn Độ nói bởi cộng đồng người Hồi giáo chủ yếu tại Karnataka (Dakshina Kannada và Udupi) và một số khu vực ở Bắc Kerala (Byaris). Ngôn ngữ này theo truyền thống được gọi là Mappila Bashe vì liên hệ chặt chẽ với Mappila, người Hồi giáo Malayali. Beary Bashe được nói bởi hơn 1.500.000 người trên khắp thế giới. Lịch sử của phương ngữ này chí ít có 1200 năm tuổi.

Ngôn ngữ này sử dụng chữ Ả Rập và chữ Kannada để viết. Là anh em họ hàng xa của các ngôn ngữ Malayalam và được bao quanh bởi các nhóm ngôn ngữ khác trong nhiều thế kỷ, ngôn ngữ này thể hiện các đặc điểm cổ xưa cũng như những thay đổi hiện đại không tìm thấy trong các ngôn ngữ nổi tiếng khác của Malayalam. Giáo sư BM Ichlangod bằng công trình nghiên cứu gần đây về ngôn ngữ Beary đã chứng minh rằng, nó là một trong những ngôn ngữ Dravidia Nam Ấn Độc lập có nguồn gốc từ ngôn ngữ Tamil nguyên thủy và cũng hiếm khi người Beary sử dụng thứ chữ viết gọi là chữ Vatteluthu.

Xem thêm


Tiếng Tulu
Ahmed Noori
Mygurudu ngôn ngữ bí mật từ người Hồi giáo Malabar ở Bắc Kerala

Chú thích

Tham khảo
Thanh Bình Thịnh

Thanh Bình Thịnh là một xã thuộc huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Thanh Bình Thịnh nằm ở phía đông huyện Đức Thọ, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị xã Hồng Lĩnh và huyện Can Lộc
Phía tây giáp xã An Dũng và xã Lâm Trung Thủy
Phía nam giáp huyện Can Lộc
Phía bắc giáp thị xã Hồng Lĩnh và các xã Bùi La Nhân, Yên Hồ.

Xã Thanh Bình Thịnh có diện tích 13,64&nbsp;km², dân số năm 2018 là 14.061 người, mật độ dân số đạt 1.031 người/km².

Trước khi sáp nhập, xã Đức Thanh có diện tích 5,74&nbsp;km², dân số là 3.584 người, mật độ dân số đạt 624 người/km². Xã Đức Thịnh có diện tích 3,72&nbsp;km², dân số là 3.927 người, mật độ dân số đạt 1.056 người/km². Xã Thái Yên có diện tích 4,18&nbsp;km², dân số là 6.550 người, mật độ dân số đạt 1.567 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Đức Thanh, Đức Thịnh và Thái Yên thành xã Thanh Bình Thịnh.

Chú thích

Tham khảo
Quang Vĩnh

Quang Vĩnh là một xã thuộc huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Quang Vĩnh nằm ở phía đông bắc huyện Đức Thọ, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị xã Hồng Lĩnh
Phía tây giáp xã Tùng Châu
Phía nam giáp xã Bùi La Nhân và xã Yên Hồ
Phía bắc giáp tỉnh Nghệ An.

Xã Quang Vĩnh có diện tích 9,27&nbsp;km², dân số năm 2018 là 3.129 người, mật độ dân số đạt 338 người/km². Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Đức Quang và Đức Vĩnh thành xã Quang Vĩnh.

Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.

Chú thích

Tham khảo
Tiếng Hindustan Caribe

|speakers2=|familycolor=Indo-European|fam2=Ấn-Iran|fam3=Ấn-Arya|fam4=Ấn-Arya Đông|fam5=Bihar|fam6=Bhojpur và Awadh|dia1=Hindustan Trinidad (Bhojpur Trinidad)|dia2=Hindustan Guyan (Aili Gaili)|dia3=Hindoestan Suriname|script=Devanagarichữ Ba Tư-Ả Rập (bảng chữ cái Urdu)chữ Latinhchữ Kaithi|nation=|iso3=hns|glotto=cari1275|glottorefname=Caribbean Hindustani}}
Tiếng Hindustan Caribe là một ngôn ngữ Ấn-Arya được sử dụng bởi người Ấn-Caribe và cộng đồng Ấn-Caribe nhập cư. Nó dựa trên tiếng Bhojpur cùng với những ảnh hưởng từ tiếng Awadh. Những điều này được nói bởi những người lao động theo hợp đồng di cư đến vùng Caribe từ tiểu lục địa Ấn Độ. Nó có liên quan chặt chẽ với tiếng Hindi Fijivà tiếng Hindustan được nói ở Mauritius và Nam Phi.

Bởi vì phần lớn mọi người đến từ khu vực Awadh ở Uttar Pradesh và khu vực Bhojpur ở Bihar, Jharkhand và Uttar Pradesh, tiếng Hindustan Caribe chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ tiếng tiếng Bhojpur, tiếng Awadh và các phương ngữ Đông Hindi - Bihar khác. Nó chịu một ảnh hưởng rất ít từ tiếng Tamil, tiếng Telugu và các ngôn ngữ Dravida khác. Nó cũng đã mượn nhiều từ của tiếng Hà Lan ở Suriname và các thuộc địa khác của Hà Lan, tiếng Anh và tiếng Pháp ở các thuộc địa vương thất cũ của Anh và thuộc địa Pháp. Nhiều từ duy nhất của Hindustan Caribe đã được tạo ra để phục vụ cho môi trường mới nơi mà người Ấn-Caribe hiện đang sống.

Giống như tiếng Hindustan được nói ở tiểu lục địa Ấn Độ, tiếng Hindustan Caribe cũng được chia thành hai ngữ vực tiếng Hindi Caribe và tiếng Urdu Caribe. Tiếng Hindustan dùng để chỉ cả tiếng Hindi và tiếng Urdu. Tiếng Hindi Caribe được nói bởi người Hindu và người gốc Ấn Độ giáo, trong khi tiếng Urdu Caribe được nói bởi người Hồi giáo và người gốc Hồi giáo. Hindi Caribe chịu nhiều ảnh hưởng từ tiếng Phạn và Prakrit, trong khi Urdu Caribe chịu nhiều ảnh hưởng hơn từ tiếng Ả Rập, tiếng Sát Hợp Đài và tiếng Ba Tư. Tiếng Hindi được viết bằng chữ Devanagari, chữ nổi Devanagari và chữ Kaithi, trong khi tiếng Urdu được viết bằng chữ chữ Ba Tư-Ả Rập và chữ nổi tiếng Urdu, mặc dù trong thời gian gần đây cả hai đều được viết bằng chữ Latinh và chữ nổi tiếng Anh.

Nhạc chutney, chutney soca, chutney parang, baithak gana, nhạc dân gian, nhạc cổ điển, một số bài hát Hindu giáo, một số bài hát Hồi giáo và thậm chí một số bài hát Kitô giáo Ấn Độ được hát bằng tiếng Hindustan Caribe, đôi khi được hòa trộn với tiếng Anh Caribe ở khu vực nói tiếng Anh Caribe hoặc tiếng Hà Lan ở Suriname và vùng Caribe thuộc Hà Lan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Điền Mỹ

Điền Mỹ là một xã thuộc huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Điền Mỹ nằm ở phía bắc huyện Hương Khê, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Hà Linh
Phía tây giáp xã Hòa Hải và huyện Vũ Quang
Phía nam giáp xã Phúc Đồng
Phía bắc giáp các huyện Can Lộc, Đức Thọ, Vũ Quang.

Xã Điền Mỹ có diện tích 63,80&nbsp;km², dân số năm 2018 là 4.763 người, mật độ dân số đạt 75 người/km². về việc:
Xã Phương Điền: Sáp nhập Thôn 6 vào Thôn 5.
Xã Phương Mỹ: Thành lập thôn Trung Thành trên cơ sở thôn Tân Trung và thôn Tân Thành.

Trước khi sáp nhập, xã Phương Mỹ có diện tích 49,80&nbsp;km², dân số là 2.732 người, mật độ dân số đạt 55 người/km². Xã Phương Điền có diện tích 14,00&nbsp;km², dân số là 2.031 người, mật độ dân số đạt 145 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Phương Điền và Phương Mỹ thành xã Điền Mỹ.

Ngày 15 tháng 12 năm 2019, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 185/NQ-HĐND về việc thành lập thôn Trung Tiến trên cơ sở thôn Trung Thượng và thôn Ấp Tiến.

Chú thích

Tham khảo
Tân Mỹ Hà

Tân Mỹ Hà là một xã thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của ba xã cũ là Sơn Tân, Sơn Mỹ và Sơn Hà.

Địa lý
Xã Tân Mỹ Hà nằm ở phía đông huyện Hương Sơn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Đức Thọ
Phía tây giáp xã Sơn Châu
Phía nam giáp các xã Sơn Bình, Sơn Long, Sơn Trà
Phía bắc giáp xã An Hòa Thịnh và tỉnh Nghệ An.

Xã Tân Mỹ Hà có diện tích 13,98&nbsp;km², dân số năm 2018 là 5.384 người, mật độ dân số đạt 385 người/km². Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Sơn Tân, Sơn Mỹ và Sơn Hà thành xã Tân Mỹ Hà.

Chú thích

Tham khảo
An Hòa Thịnh

An Hòa Thịnh là một xã thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã An Hòa Thịnh nằm ở phía đông huyện Hương Sơn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Nghệ An
Phía tây giáp xã Sơn Lễ
Phía nam giáp các xã Sơn Châu, Sơn Ninh, Tân Mỹ Hà
Phía bắc giáp xã Sơn Tiến.

Xã An Hòa Thịnh có diện tích 14,04&nbsp;km², dân số năm 2018 là 6.233 người, mật độ dân số đạt 444 người/km². về việc thành lập thôn Sâm Cồn trên cơ sở Thôn Sâm và Thôn Cồn.

Trước khi sáp nhập, xã Sơn An có diện tích 4,30&nbsp;km², dân số là 1.996 người, mật độ dân số đạt 464 người/km². Xã Sơn Hòa có diện tích 3,86&nbsp;km², dân số là 2.057 người, mật độ dân số đạt 533 người/km². Xã Sơn Thịnh có diện tích 5,88&nbsp;km², dân số là 2.180 người, mật độ dân số đạt 371 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Sơn An, Sơn Hòa và Sơn Thịnh thành xã An Hòa Thịnh.

Chú thích

Tham khảo
Kim Hoa (xã)

Kim Hoa là một xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Kim Hoa có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp xã Sơn Giang và xã Hương Sơn.
Phía nam giáp xã Vũ Quang.
Phía đông giáp xã Tứ Mỹ và xã Mai Hoa.
Phía tây giáp xã Sơn Tây.

Lịch sử
Ngày 13 tháng 12 năm 2018, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 126/NQ-HĐND về việc:
Thành lập thôn Cao Trà trên cơ sở thôn Cao Sơn và thôn Trà Sơn.
Thành lập thôn Châu Lâm trên cơ sở thôn Châu Sơn và thôn Sơn Lâm.

Trước khi sáp nhập, xã Sơn Phúc có diện tích 6,22&nbsp;km², dân số là 2.060 người, mật độ dân số đạt 331 người/km². Xã Sơn Mai có diện tích 19,16&nbsp;km², dân số là 1.937 người, mật độ dân số đạt 101 người/km², có 5 xóm: Minh Giang, Hội Sơn, Kim Lộc, Tân Hoa, Kim Lĩnh. Xã Sơn Thủy có diện tích 21,11&nbsp;km², dân số là 3.701 người, mật độ dân số đạt 175 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Sơn Mai, Sơn Phúc và Sơn Thủy thành xã Kim Hoa.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1665/NQ-UBTVQH15. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Hàm Trường và xã Kim Hoa thành xã mới có tên gọi là xã Kim Hoa.

Chú thích

Tham khảo
Quang Diệm

Quang Diệm là một xã thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Quang Diệm nằm ở trung tâm huyện Hương Sơn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Phố Châu và xã Sơn Giang
Phía tây giáp xã Sơn Lĩnh và xã Sơn Tây
Phía nam giáp xã Hàm Trường
Phía bắc giáp xã Sơn Lâm.

Xã Quang Diệm có diện tích 34,32&nbsp;km², dân số năm 2018 là 6.566 người, mật độ dân số đạt 191 người/km². về việc thành lập thôn Hà Sơn trên cơ sở thôn Đông Hà và thôn Bảo Sơn.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Sơn Quang và Sơn Diệm thành xã Quang Diệm.

Danh nhân
Quê ngoại của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.

Chú thích

Tham khảo
Lâm Hợp

| mã bưu chính =
}}

Lâm Hợp là một xã thuộc huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Kỳ Lâm và Kỳ Hợp.

Địa lý
Xã Lâm Hợp nằm ở phía nam huyện Kỳ Anh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị xã Kỳ Anh và xã Kỳ Tân
Phía tây giáp xã Kỳ Tây và xã Kỳ Thượng
Phía nam giáp xã Kỳ Lạc và xã Kỳ Sơn
Phía bắc giáp xã Kỳ Tây và xã Kỳ Văn.

Xã Lâm Hợp có diện tích 61,65&nbsp;km², dân số năm 2018 là 7.207 người, mật độ dân số đạt 117 người/km².

Năm 1980, xã Vọng Sơn lại được chia thành hai xã Kỳ Lâm và Kỳ Sơn. Xã Kỳ Lâm sau khi tái lập gồm có các xóm Minh Châu, Hà Thành, Mỹ Thành.

Xã Kỳ Hợp được thành lập vào ngày 8 tháng 9 năm 1986 trên cơ sở 230 ha diện tích tự nhiên với 308 người của xã Kỳ Tân, 1.566 ha diện tích tự nhiên với 580 người của xã Kỳ Lâm và 1.379 ha diện tích tự nhiên với 399 người của xã Kỳ Tây.

Khi mới thành lập, xã Kỳ Hợp có tổng diện tích tự nhiên 3.175 ha với 1.287 người.

Trước khi sáp nhập, xã Kỳ Lâm có diện tích 36,32&nbsp;km², dân số là 4.905 người, mật độ dân số đạt 135 người/km². Xã Kỳ Hợp có diện tích 25,33&nbsp;km², dân số là 2.302 người, mật độ dân số đạt 91 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Kỳ Lâm và Kỳ Hợp thành xã Lâm Hợp.

Chú thích

Xem thêm
Đan Trường (xã)

Đan Trường là một xã ven biển thuộc huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Đan Trường nằm ở phía bắc huyện Nghi Xuân, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Biển Đông
Phía tây giáp tỉnh Nghệ An với ranh giới là sông Lam
Phía nam giáp xã Xuân Phổ
Phía bắc giáp xã Xuân Hội.

Xã Đan Trường có diện tích 13,68&nbsp;km², dân số năm 2018 là 7.301 người, mật độ dân số đạt 534 người/km².

Trước khi sáp nhập, xã Xuân Đan có diện tích 6,48&nbsp;km², dân số là 2.639 người, mật độ dân số đạt 407 người/km². Xã Xuân Trường có diện tích 7,20&nbsp;km², dân số là 4.662 người, mật độ dân số đạt 648 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Xuân Đan và Xuân Trường thành xã Đan Trường.

Ngày 18 tháng 7 năm 2024, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 188/NQ-HĐND về việc:
Thành lập thôn Long Thủy trên cơ sở thôn Trường Vịnh và thôn Trường Thủy.
Thành lập thôn Thanh Văn Hải trên cơ sở thôn Trường Thanh và thôn Trường Hải.
Thành lập thôn Quý Du Châu trên cơ sở thôn Trường Quý và thôn Trường Châu.
Thành lập thôn Tỉnh Phú Hoa trên cơ sở thôn Trường Tỉnh và thôn Trường Hoa.

Chú thích

Tham khảo
Nam Điền, Thạch Hà

Nam Điền là một xã thuộc huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Nam Điền nằm ở phía nam huyện Thạch Hà, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Cẩm Xuyên
Phía tây giáp huyện Hương Khê
Phía nam giáp huyện Cẩm Xuyên và huyện Hương Khê
Phía bắc giáp xã Tân Lâm Hương và xã Thạch Xuân.

Xã Nam Điền có diện tích 47,18&nbsp;km², dân số năm 2018 là 7.221 người, mật độ dân số đạt 153 người/km².

Trước khi sáp nhập, xã Nam Hương có diện tích 21,05&nbsp;km², dân số là 1.959 người, mật độ dân số đạt 93 người/km², có 8 thôn: Vòng, Lâm Hưng, Tân Hòa, Hòa Bình, Tiên Yên, Yên Thượng, Việt Hương, Tây Hương. Xã Thạch Điền có diện tích 26,13&nbsp;km², dân số là 5.262 người, mật độ dân số đạt 201 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Nam Hương và Thạch Điền thành xã Nam Điền.

Tham khảo

Xem thêm
Tân Lâm Hương

Tân Lâm Hương là một xã thuộc thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của ba xã cũ là Thạch Tân, Thạch Lâm và Thạch Hương.

Địa lý
Xã Tân Lâm Hương nằm ở phía nam huyện Thạch Hà, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Cẩm Xuyên
Phía tây giáp xã Thạch Đài và xã Thạch Xuân
Phía nam giáp xã Nam Điền
Phía bắc giáp thành phố Hà Tĩnh.

Xã Tân Lâm Hương có diện tích 20,59&nbsp;km², dân số năm 2018 là 14.214 người, mật độ dân số đạt 690 người/km².

Trước khi sáp nhập, xã Thạch Lâm có diện tích 5,06&nbsp;km², dân số là 2.845 người, mật độ dân số đạt 562 người/km², có 6 thôn: Kỉ Các, Tiền Ngoại, La Xá, Phái Thượng, Phái Đông, Sơn Trình. Xã Thạch Tân có diện tích 9,40&nbsp;km², dân số là 7.203 người, mật độ dân số đạt 766 người/km², có 12 xóm: Văn Minh, Mỹ Triều, Tân Hòa, Tiến Bộ, Bình Tiến, Trung Hòa, Tân Tiến, Đông Tân, Nhân Hòa, Thắng Hòa, 17, 18. Xã Thạch Hương có diện tích 6,13&nbsp;km², dân số là 4.166 người, mật độ dân số đạt 680 người/km², có 7 thôn: Tân Hòa, Yên Trung, Trung Thành, Tân Tiến, Minh Đình, Hương Long, Hương Mỹ.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Thạch Tân, Thạch Lâm, Thạch Hương thành xã Tân Lâm Hương.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1283/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2023–2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, xã Tân Lâm Hương sáp nhập vào thành phố Hà Tĩnh

Chú thích

Tham khảo
Việt Tiến, Thạch Hà

Việt Tiến là một xã thuộc huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Việt Tiến nằm ở phía tây bắc huyện Thạch Hà, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Thạch Hà và các xã Thạch Long, Thạch Sơn
Phía tây giáp xã Thạch Ngọc và huyện Can Lộc
Phía nam giáp xã Lưu Vĩnh Sơn
Phía bắc giáp xã Thạch Kênh và xã Thạch Liên.

Xã Việt Tiến có diện tích 20,01&nbsp;km², dân số năm 2018 là 9.226 người, mật độ dân số đạt 461 người/km². Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Phù Việt, Việt Xuyên và Thạch Tiến thành xã Việt Tiến.

Ngày 16 tháng 12 năm 2021, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 58/NQ-HĐND về việc thành lập thôn Phúc Lộc trên cơ sở Thôn Phúc và thôn Lộc Thọ.

Giao thông
Quốc lộ 1 và Quốc lộ 15B đi qua địa bàn xã, tỉnh lộ 2 giao với Quốc lộ 1 tại Ngã ba Giang.
Danh nhân
Lý Tự Trọng.

Chú thích

Tham khảo
Thọ Điền

Thọ Điền là một xã thuộc huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Hương Điền và Sơn Thọ.

Địa lý
Xã Thọ Điền nằm ở phía tây huyện Vũ Quang, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Vũ Quang và xã Đức Lĩnh
Phía tây và phía bắc giáp huyện Hương Sơn
Phía nam giáp xã Quang Thọ và Lào.

Xã Thọ Điền có diện tích 198,29&nbsp;km², dân số năm 2018 là 3.279 người, mật độ dân số đạt 17 người/km². Theo đó, các xã Hương Điền, Sơn Thọ và Vũ Quang chuyển sang trực thuộc huyện Vũ Quang mới thành lập.

Ngày 3 tháng 10 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 112/2003/NĐ-CP. Theo đó, đổi tên xã Vũ Quang thành xã Hương Quang.

Đến năm 2018, xã Hương Điền có diện tích 30,64&nbsp;km², dân số là 369 người; xã Hương Quang có diện tích 325,78&nbsp;km², dân số là 594 người; xã Sơn Thọ có diện tích 45,91&nbsp;km², dân số là 2.910 người.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó:
Điều chỉnh 121,74&nbsp;km² diện tích tự nhiên của xã Hương Quang về xã Hương Điền. Sau khi điều chỉnh, xã Hương Điền có diện tích 152,38&nbsp;km², dân số là 369 người.
Thành lập xã Thọ Điền trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hương Điền và Sơn Thọ.

Sau khi thành lập, xã Thọ Điền có diện tích 198,29&nbsp;km², dân số là 3.279 người.

Ngày 18 tháng 7 năm 2024, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 188/NQ-HĐND về việc:
Thành lập thôn Ngân Kiều trên cơ sở thôn Ngân Móc và Thôn Kiều.
Thành lập thôn Đăng Thị trên cơ sở Thôn Đãng và thôn Hoa Thị.

Chú thích

Tham khảo
Đường tỉnh 706B

tại Vòng xoay Nguyễn Thông, Phú Hài
| Cuối = tại Vòng xoay Nguyễn Hữu Thọ, Mũi Né
| tỉnh = Bình Thuận
| thành phố = Phan Thiết
| Q_H =
| DB_Trước = Đường tỉnh 706
| DB_Sau =
}}
Đường tỉnh 706B hay tỉnh lộ 706B hay còn có tên gọi là đường Võ Nguyên Giáp (Phan Thiết), là một con đường huyết mạch tại thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, Việt Nam. Đường tỉnh 706B khởi đầu tại vòng xoay Nguyễn Thông, giáp với đường tỉnh 706 thuộc phường Phú Hài và kết thúc tại vòng xoay Nguyễn Hữu Thọ, giáp với đường tỉnh 716 thuộc phường Mũi Né. Đường này được dân địa phương gọi tắt là đường ven biển hay đường 706B, đường dẫn từ Phan Thiết ra Mũi Né. Đường tỉnh 706B qua các địa phương: Phú Hài, Hàm Tiến, Thiện Nghiệp và Mũi Né. Đường tỉnh 706B dài 16&nbsp;km. Đường tỉnh 706B hiện nay 2 bên đường đã xuất hiện nhiều khu đô thị mới, trong tương lai chúng sẽ sớm được triển khai. Đường tỉnh 706B đi qua một số địa danh, như Đại học Phan Thiết, Đồi cát hồng, Lâu đài rượu vang. Từ đường 706B nhìn về hướng Đông chúng ta sẽ thấy bãi biển Mũi Né ở xa xa.

Tham khảo
Chú thích

Liên kết ngoài
Hypoplectrus atlahua

Hypoplectrus atlahua, thường được gọi là cá mú Jarocho, là một loài cá biển thuộc chi Hypoplectrus trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2013.

Từ nguyên
Loài cá này được đặt theo tên của thần nước Atlahua, một vị thần trong thần thoại Aztec, người bảo trợ các ngư dân và cung thủ.

Phân bố và môi trường sống
H. atlahua có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài này được tìm thấy trong vịnh Mexico, đã được quan sát tại Bajo de Tuxpan và đảo Lobos. Môi trường sống của H. atlahua chưa được khảo sát. Hai mẫu vật của loài cá này được thu thập ở độ sâu khoảng 20 m.

Mô tả
Mẫu vật có chiều dài cơ thể lớn nhất ở H. atlahua với kích thước được ghi nhận là 10,4&nbsp;cm. Cơ thể và đầu đều có màu nâu sẫm. Một vòng màu tím quanh mắt, bên dưới mắt có một hàng chấm. Nhiều đốm màu tím trên má và hai bên mõm. Trên nắp mang có 4 đường sọc màu tím, trải dài xuống ngực. Các vây tiệp màu với cơ thể, ngoại trừ vây ngực trong suốt. Vây lưng mềm và vây hậu môn hầu hết không có vảy.

Tham khảo
Jose Tavera & Arturo P. Acero (2013), Description of a new species of Hypoplectrus (Perciformes: Serranidae) from the Southern Gulf of Mexico , aqua, International Journal of Ichthyology 19 (1): 29 - 38.

Chú thích
Hypoplectrus castroaguirrei

Hypoplectrus castroaguirrei, thường được gọi là cá mú trắng Veracruz, là một loài cá biển thuộc chi Hypoplectrus trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2012.

Phân bố và môi trường sống
H. castroaguirrei có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài cá này chỉ được tìm thấy duy nhất tại một rạn san hô nhỏ nằm ngoài khơi Veracruz trong vịnh Campeche (Mexico). H. castroaguirrei được thu thập ở độ sâu khoảng 12 m trở lại.

Bị đe dọa
H. castroaguirrei đang đối mặt với nguy cơ mất môi trường sống rạn san hô. Trong khoảng thời gian từ năm 1965 đến 1999, độ che phủ của san hô ngoài khơi Veracruz đã mất đi 17% do các tác động từ con người như sự cố tràn nhiên liệu, hoạt động vận chuyển thương mại qua vùng biển được bảo vệ và ô nhiễm dòng nước.

Từ nguyên
Loài cá này được đặt theo tên của nhà ngư học người Mexico, tiến sĩ José Luis Castro-Aguirre.

Thức ăn của H. castroaguirrei chủ yếu là tôm và cá.

Chú thích