Họ Hoa môi

|type_genus = Lamium
|type_genus_authority = L.
}}
Họ Hoa môi (danh pháp khoa học: Lamiaceae), còn được gọi bằng nhiều tên khác như họ Húng, họ Bạc hà v.v, là một họ thực vật có hoa. Nó từng được coi là có họ hàng gần với họ Verbenaceae nhưng một số nghiên cứu phát sinh loài gần đây đã chỉ ra rằng một loạt các chi được phân loại trong họ Verbenaceae thực chất là thuộc về họ Lamiaceae, trong khi các chi cốt lõi của họ Verbenaceae thì không có quan hệ họ hàng gần với Lamiaceae mà là có quan hệ họ hàng gần hơn với các thành viên khác của bộ Lamiales. Họ Lamiaceae mở rộng chứa từ khoảng 233 tới 263 tới 236 loài.

Các loài thực vật trong họ này nói chung có hương thơm trong mọi phần của cây và bao gồm nhiều loài cây thân thảo được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực, như húng quế, bạc hà, hương thảo, xô thơm, oải hương, tía tô, hương nhu tía. Một số loài là cây bụi hay cây gỗ, hiếm gặp hơn là các dạng dây leo. Nhiều loài được gieo trồng rộng rãi, không chỉ vì hương thơm của chúng mà còn vì dễ gieo trồng: chúng thuộc về các loài thực vật dễ nhân giống nhất bằng các cành giâm. Bên cạnh những loài lấy lá để ăn, làm gia vị còn một số loài được trồng làm cảnh, như húng chanh. Một số loài khác được trồng vì mục đích lấy hạt (chứ không phải lá) làm thực phẩm, như hạt cây chia.

Tên gọi nguyên gốc của họ này là Labiatae, do hoa của chúng thông thường có các cánh hoa hợp thành môi trên và môi dưới. Tên gọi này hiện nay vẫn là hợp lệ, nhưng phần lớn các nhà thực vật học hiện tại thích sử dụng tên gọi "Lamiaceae" hơn khi nói về họ này.

Các lá của chúng mọc chéo chữ thập, nghĩa là lá sau mọc vuông góc với lá trước, hay mọc vòng.

Thân cây nói chung có tiết diện hình vuông, nhưng điều này không phải bắt buộc ở tất cả các loài cũng như tiết diện kiểu này cũng có thể xuất hiện ở các họ thực vật khác.

Hoa của chúng đối xứng hai bên với 5 cánh hoa hợp, 5 lá đài hợp. Chúng thường là lưỡng tính và mọc vòng (cụm hoa trông giống như một vòng hoa nhưng thực tế bao gồm 2 cụm chụm lại).

Các chi
ở Hyderabad, Ấn Độ]]
]]
]]
]]
Bản sửa đổi cuối cùng của toàn bộ họ này được xuất bản vào năm 2004. Một số ít trong số chúng được công nhận trong các phương pháp xử lý hiện đại của họ này.

Vườn thực vật Kew cung cấp danh sách các chi bao gồm thông tin bổ sung. Danh sách tại Trang web Angiosperm Phylogeny thường xuyên được cập nhật. Plants of the World Online hiện chấp nhận 227 chi.

Acanthoprasium
Achyrospermum
Acinos , synonym of Clinopodium
Acrocephalus , synonym of Platostoma
Acrotome
Acrymia
Adelosa , synonym of Clerodendrum
Aegiphila
Aeollanthus
Agastache
Ajuga
Ajugoides
Alajja , synonym of Eriophyton
Alvesia
Amasonia
Amethystea
Anisochilus , synonym of Coleus
Apatelantha
Anisomeles
Asterohyptis
Ballota
Basilicum
Becium , synonym of Ocimum
Benguellia
Betonica
Blephilia
Bostrychanthera , synonym of Chelonopsis
Bovonia , synonym of Aeollanthus
Brachysola
Brazoria
Bystropogon
Calamintha , synonym of Clinopodium
Callicarpa
Cantinoa
Capitanopsis
Capitanya , synonym of Coleus
Caryopteris
Catoferia
Cedronella
Ceratanthus , synonym of Platostoma
Chaiturus
Chamaesphacos
Chaunostoma , synonym of Lepechinia
Chelonopsis
Chloanthes
Cleonia
Clerodendrum
Clinopodium
Colebrookea
Coleus
Collinsonia
Colquhounia
Comanthosphace
Condea
Congea
Conradina
Coridothymus , synonym of Thymbra
Cornutia
Craniotome
Cryphia , synonym of Prostanthera
Cuminia
Cunila
Cyanocephalus
Cyanostegia
Cyclotrichium
Cymaria
Dasymalla
Dauphinea , synonym of Capitanopsis
Dicerandra
Dicrastylis
Discretitheca
Dracocephalum
Drepanocaryum
Elsholtzia
Endostemon
Englerastrum , synonym of Coleus
+Eplingiella
Equilabium
Eremostachys , synonym of Phlomoides
Eriope
Eriophyton
Eriopidion
Eriothymus
Erythrochlamys , synonym of Ocimum
Euhesperida , synonym of Satureja
Eurysolen
Faradaya , synonym of Oxera
Fuerstia
Galeopsis
Garrettia
Geniosporum , synonym of Platostoma
Glechoma
Glechon
Glossocarya
Gmelina
Gomphostemma
Gontscharovia
Gymneia
Hanceola
Haplostachys
Haumaniastrum
Hedeoma
Heliacria
Hemiandra
Hemigenia
Hemiphora
Hemizygia , synonym of Syncolostemon
Hesperozygis
Heterolamium
Hoehnea
Holmskioldia
Holocheila
Holostylon , synonym of Coleus
Horminum
Hosea
Hoslundia
Huxleya , synonym of Volkameria
Hymenocrater , synonym of Nepeta
Hymenopyramis
Hypenia
Hypogomphia
Hyptidendron
Hyptis
Hyssopus , synonym of Dracocephalum
Isodictyophorus , synonym of Coleus
Isodon
Isoleucas
+Kalaharia
Karomia
Keiskea , synonym of Collinsonia
Killickia
Kudrjaschevia
Kurzamra
Lachnostachys
Lagochilus
Lagopsis
Lallemantia , synonym of Dracocephalum
Lamiophlomis , synonym of Phlomoides
Lamium
Lavandula
Leocus , synonym of Coleus
Leonotis
Leonurus
Lepechinia
Leptohyptis
Leucas
Leucophae , synonym of Sideritis
Leucosceptrum
Limniboza , synonym of Platostoma
Lophanthus , synonym of Nepeta
Loxocalyx
Lycopus
Macbridea
Madlabium , synonym of Capitanopsis
Marmoritis , synonym of Nepeta
Marrubium
Marsypianthes
+Martianthus
Matsumurella
Meehania
Melissa
Melittis
Mentha
Meriandra , synonym of Salvia
Mesona , synonym of Platostoma
Mesosphaerum
Metastachydium , synonym of Phlomoides
Microcorys
Micromeria
Microtoena
Minthostachys
Moluccella
Monarda
Monardella
Monochilus
Mosla
Muniria
Neohyptis , synonym of Coleus
Neorapinia , synonym of Vitex
Nepeta
Newcastelia
Nosema , synonym of Platostoma
Notochaete , synonym of Phlomoides
Obtegomeria
Ocimum
Octomeron , synonym of Platostoma
Ombrocharis
Oncinocalyx , synonym of Teucrium
Oocephalus
Origanum
Orthosiphon
Otostegia
+Ovieda
Oxera
Panzerina
Paralamium
Paraphlomis
Paravitex , synonym of Vitex
Peltodon , synonym of Hyptis
Pentapleura
Perilla
Perillula
Peronema
-Perovskia , synonym of Salvia
Perrierastrum , synonym of Capitanopsis
Petitia
Petraeovitex
Phlomidoschema
Phlomis
Phlomoides
Phyllostegia
Physominthe
Physopsis
Physostegia
Piloblephis
Pitardia , synonym of Nepeta
Pityrodia
Platostoma
Plectranthus
Pogogyne
Pogostemon
Poliomintha
Prasium
Premna
Prostanthera
Prunella
Pseuderemostachys , synonym of Phlomoides
Pseudocarpidium
Pseudocaryopteris
Pseudochamaesphacos
Pseudodictamnus
Pseudomarrubium , synonym of Phlomoides
Puntia , syononym of Endostemon
Pycnanthemum
Pycnostachys , synonym of Coleus
Quoya
Rabdosiella , synonym of Coleus
Renschia
Rhabdocaulon
Rhaphiodon
Rhododon
-Rosmarinus , synonym of Salvia
Rostrinucula
Rotheca
Roylea
Rubiteucris
+Rydingia
Sabaudia , synonym of Lavandula
Saccocalyx
Salazaria , synonym of Scutellaria
Salvia
Satureja
Schizonepeta
Schnabelia
Scutellaria
Sideritis
Siphocranion
Solenostemon , synonym of Coleus
Spartothamnella , synonym of Teucrium
Sphenodesme
Stachydeoma
Stachyopsis , synonym of Eriophyton
Stachys
Stenogyne
Sulaimania , synonym of Moluccella
Suzukia
Symphorema
Symphostemon , synonym of Coleus
Synandra
Syncolostemon
Tectona
Teijsmanniodendron
+Tetraclea
Tetradenia
Teucridium , synonym of Teucrium
Teucrium
Thorncroftia
Thuspeinanta
Thymbra
Thymus
Tinnea
Trichostema
Tripora
Tsoongia , synonym of Vitex
Vitex
Viticipremna , synonym of Vitex
+Volkameria
Warnockia
Wenchengia
Westringia
Wiedemannia , synonym of Lamium
Wrixonia , synonym of Prostanthera
Xenopoma , synonym of Clinopodium
Zataria
Ziziphora
}}

Các phân họ
Vào năm 2004, họ Lamiaceae được chia thành 7 phân họ với 10 chi độc lập. Mười chi độc lập gồm: Tectona, Callicarpa, Hymenopyramis, Petraeovitex, Peronema, Garrettia, Cymaria, Acrymia, Holocheila và Ombrocharis. Các phân họ gồm Symphorematoideae, Viticoideae, Ajugoideae, Prostantheroideae, Nepetoideae, Scutellarioideae và Lamioideae. Phân họ Viticoideae được xác định là không đơn ngành. Hai phân họ Prostantheroideae và Nepetoideae được phân chia tiếp thành các tông.

Phân loại Cantino (1992):
Ajugoideae
Chloanthoideae
Lamioideae
Nepetoideae
Scutellarioideae
Teucrioideae
Viticoideae
Pogostemoideae

Phân loại Angiosperm Phylogeny Website (2010):
Ajugoideae
Lamioideae
Nepetoideae
Prostantheroideae
Scutellarioideae
Symphorematoideae
Viticoideae

Phân loại NCBI (2010):
Lamioideae
Nepetoideae
Pogostemonoideae
Prostantheroideae
Scutellarioideae
Symphorematoideae
Teucrioideae
Viticoideae

Cây phát sinh chủng loài

|label4=Viticoideae (pro parte)
|4=Vitex
|label5=Symphorematoideae
|5=
|label6=Ajugoideae
|6=
|2=
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
|label7=Prostantheroideae
|7=
}}
|label8=Nepetoideae
|8=
|2=
}}
}}
}}
|label2=Elscholtzieae
|2=
|label3=Mentheae
|3=
|2=
}}
|2=
|2=
|3=
|4=
}}
}}
}}
}}
}}
}}
|9=
|label2=Lamioideae
|2=
}}
}}
|4=Leonurus
|5=Marrubium
|6=Moluccella
|7=
}}
}}
}}
}}
}}
}}

Hình ảnh

Tập tin:Prostantera aspalathoides MJT398 Flowers.JPG|Prostanthera aspalathoides
Tập tin:Callicarpa japonica 1.jpg|Tử châu Nhật Bản
Tập tin:Elsholtzia splendens 8.jpg
Tập tin:Origanum vulgare - harilik pune.jpg
Tập tin:Vitex-agnus-castus-foliage.JPG
Tập tin:Starr-071024-0091-Congea tomentosa-inflorescences-Enchanting Floral Gardens of Kula-Maui (24526336239).jpg
Tập tin:Tectona grandis-2-nallur-yercaud-salem-India.jpg
Tập tin:Premna coriacea 20.JPG
Tập tin:Clerodendrum trichotomum JPGLF1.jpg
Tập tin:Teucrium pseudochamaepitys flowers Closeup DehesaBoyaldePuertollano.jpg
Tập tin:Holmskioldia sanguinea 21zz.jpg
Tập tin:Stachys palustris - soo-nõianõges.jpg
Tập tin:Galeopsis speciosa-02-Kaernten-2008-Thomas Huntke.jpg
Tập tin:Phlomis crinita1.jpg

Chú thích

Tham khảo

Lamiaceae trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. http://delta-intkey.com
Hình ảnh họ Lamiaceae
Lamiaceae Hoa tại Israel