John Henry Newman

|tên = Gioan Henricô Newman
|danh xưng sau =
|chức vụ = Hồng y đẳng phó tế Nhà thờ San Giorgio in Velabro
|hình = Photo of John Henry Newman.jpg
|cỡ hình =
|liên kết hình =
|chú thích hình = Tranh của Herbert Rose Barraud, khoảng năm 1885
|giáo hội =
|giáo tỉnh =
|đô thành =
|tổng giáo phận =
|giáo phận =
|tòa =
|bổ nhiệm = 12 tháng 5 năm 1879
|hết nhiệm = 11 tháng 8 năm 1890
|tiền nhiệm =Tommaso Martinelli
|đối kháng =
|kế nhiệm =Francis Aidan Gasquet
|các chức khác =

|thụ phong = 29 tháng 5 năm 1825 (linh mục Anh giáo) 30 tháng 5 năm 1847 (linh mục Công giáo)
|tấn phong =
|thăng hồng y = 12 tháng 5 năm 1879
|cấp bậc = Hồng y đẳng phó tế

|tên khai sinh =
|ngày sinh =
|nơi sinh = London, Anh
|ngày mất =
|nơi mất = Edgbaston, Birmingham, Anh
|nơi an táng = Nghĩa trang Oratory Retreat, Rednal, West Midlands, Anh
|quốc tịch =
|tôn giáo = Giáo hội Anh (1824–1845), Giáo hội Công giáo (1845–1890)
|nơi sinh trưởng =
|cha mẹ =
|người phối ngẫu =
|con cái =
|nghề nghiệp =
|dự tu =
|học trường = Trường Trinity, Viện Đại học Oxford
|khẩu hiệu =
|chữ ký =
|phù hiệu = Coat of arms of John Henry Newman.svg

|lễ kính = 9 tháng 10 (Công giáo Rôma) 11 tháng 8 (Anh giáo)
|tôn kính =
|thánh hiệu = Tiến sĩ Hội thánh
|tuyên phước ngày =
|tuyên phước tại =
|tuyên thánh ngày=
|tuyên thánh tại =
|tuyên thánh bởi =
|biểu trưng =
|quan thầy của = Giáo hạt tòng nhân Đức Mẹ Walsingham
|đền chính = Nhà nguyện Birmingham
|ngày bãi bỏ =

|khác =
|church=Giáo hội Công giáo|hồng y bởi=|cardinal=12 tháng 5 năm 1879|created_cardinal_by=Giáo hoàng Leo XIII|beatified_place=Công viên Cofton, Birmingham, Anh|canonized_by=Giáo hoàng Franciscus|canonized_place=Quảng trường Thánh Phêrô, Vatican|canonized_date=13 tháng 10 năm 2019|beatified_date=19 tháng 9 năm 2010|beatified_by=Giáo hoàng Benedictus XVI|signature=John Henry Newman - Subskribo.svg}}

Gioan Henricô Newman (21 tháng 2 năm 1801 – 11 tháng 8 năm 1890) là một hồng y người Anh của Giáo hội Công giáo và là một nhà thần học, học giả, triết gia, nhà sử học và nhà văn. Ban đầu, ông là một linh mục của Giáo hội Anh, tuy nhiên sau đó ông đã cải đạo sang Công giáo và được truyền chức linh mục trong thời gian học tập tại Roma. Hồng y Newman là một nhân vật quan trọng và gây nhiều tranh cãi trong lịch sử tôn giáo nước Anh vào thế kỷ 19 và tên tuổi của ông được biết đến trên khắp nước Anh vào giữa thập niên 1830. Ông được Giáo hội Công giáo tuyên hiển thánh vào năm 2019.

Vốn là một viện sĩ theo khuynh hướng Tin Lành của Đại học Oxford và là một linh mục của Giáo hội Anh, Newman dần bị thu hút bởi truyền thống giáo hội thượng lưu của Anh giáo rồi trở thành lãnh đạo nổi bật của Phong trào Oxford, một nhóm các tín hữu Anh giáo chống lại chủ nghĩa duy tự do đang lan mạnh, đồng thời vận động phục hồi các niềm tin và nghi thức phụng vụ trước khi xảy ra cuộc Cải cách Tin Lành. Đến năm 1845, Newman rời bỏ Giáo hội Anh và ông được đón nhận vào Giáo hội Công giáo Rôma; sau này ông được Giáo hoàng Leo XIII vinh thăng làm hồng y. Ngày 19 tháng 9 năm 2010, Giáo hoàng Benedictus XVI đã cử hành lễ tuyên chân phước cho ông trong chuyến viếng thăm Vương quốc Anh của mình.

Hồng y Newman là người sáng lập ra Viện Đại học Công giáo Ireland (sau này phát triển thành University College Dublin), viện đại học lớn nhất ở Ireland ngày nay. Ông cũng được biết đến trong vai trò là nhà văn và nhà sáng tác thánh ca, nổi bật trong số đó là "Lead, Kindly Light" và "Praise to the Holiest in the Height".

Ngày 31/7/2025, Giáo hoàng Leo XIV phê chuẩn tuyên bố ông là Tiến sĩ Hội thánh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
John Henry Newman, conggiaovietnam.net
Promulgation of Newman as venerable (tiếng Latinh)
Phác hoạ chân dung một vị thánh: ĐHY John Henry Newman, Vatican News