Chiến dịch Bắc Donetsk

Chiến dịch Bắc Donetsk (Northeast Donetsk Oblast campaign) là một mặt trận giao tranh ác liệt và dai dẳng bậc nhất trong cuộc chiến tranh Nga với Ukraina nằm ở khu vực giáp ranh giữa tỉnh Luhansk và phía Bắc tỉnh Donetsk. Chiến dịch này là một chuỗi các đợt tấn công và phòng ngự dọc theo tuyến Kreminna-Siversk-Lyman ở trên hai mặt trận được gọi là Mặt trận Lyman và Mặt trận Siversk. Ý đồ của Nga là kiểm soát thành phố chiến lược Lyman và mở toang cánh cửa phía Bắc để tấn công vào Sloviansk, hoàn thành việc bao vây cụm đô thị đôi Sloviansk-Kramatorsk. Chiến trường này bị chia cắt bằng dòng sông Siverskyi Donets và các khu rừng rậm rạp (rừng Kreminna), tạo ra thế trận giằng co, tiêu hao sinh lực khủng khiếp thông qua pháo kích và các cuộc đột kích nhỏ lẻ. Các lực lượng Nga đã thiết lập một đầu cầu qua sông Zherebets vào đầu tháng 1 năm 2025. Các quan chức Ukraina và giới phân tích phương Tây phỏng đoán động thái này là một phần trong nỗ lực nhằm chiếm Lyman.
Bối cảnh
Sau cuộc phản công của Ukraina ở phía đông vào năm 2022, Nga đã thất bại trong mục tiêu ban đầu là bao vây phía bắc tỉnh Donetsk, khi mỏm lồi của Nga ở phía đông tỉnh Kharkiv sụp đổ tan tành và các thành phố chiến lược Lyman và Sviatohirsk bị Ukraina lần lượt tái chiếm, tình thế này buộc các lực lượng Nga phải rút lui về hướng tỉnh Luhansk. Sau cuộc rút quân này, chiến tuyến bắt đầu đình đốn và duy trì dọc theo biên giới phía tây của tỉnh Luhansk trong suốt phần còn lại của năm 2022 và 2023 và bắt đầu hâm nóng lại những năm sau đó khi Nga dồn toàn lực để tái chiếm. Vào tháng 1 năm 2025, trong cuộc giao tranh giành ngôi làng Ivanivka, một người phát ngôn của Lữ đoàn Cơ giới 60 của Ukraina nói rằng quân Nga đang lên kế hoạch chiếm Lyman để tiếp cận thành phố lớn Sloviansk thông qua khu định cư nông thôn Raihorodok. Tháng 4 năm 2025, người phát ngôn của Lữ đoàn Cơ giới 66 của Ukraina, đang chiến đấu trên mặt trận Lyman cho biết rằng đôi khi đơn vị của họ bị bộ binh Nga áp đảo quân số theo tỷ lệ 10:1.
Hướng Lyman
Đến tháng 11 năm 2024, các lực lượng Nga bắt đầu nỗ lực chiếm các ngôi làng Terny và Yampolivka (Ямполівка), nhưng các cuộc tấn công của họ đã bị lực lượng thuộc Lữ đoàn Cơ giới 60 của Ukraina đẩy lùi. Vào ngày 26 tháng 12 năm 2024, truyền thông Nga tuyên bố rằng các lực lượng Nga đã kiểm soát tới 40% ngôi làng Terny. Ngày 28 tháng 12 năm 2024, quân Nga tiến hành một cuộc tấn công cơ giới vào các vị trí của Lữ đoàn 60 Ukraina trên mặt trận Lyman lần đầu tiên sau khoảng một tháng, mặc dù các cuộc tấn công bộ binh hàng ngày vẫn diễn ra trong suốt thời gian đó. Tuy nhiên, quân Nga đã không thể tiến lên do công tác hậu cần yếu kém và các cánh đồng trống trải xung quanh Terny theo thế đồng không mông quạnh đã làm lộ diện các chuyển động của quân Nga, dẫn đến việc Nga bị máy bay không người lái trinh sát của Ukraina phát hiện và tấn công tới tấp. Dù vậy, các nguồn tin Nga tuyên bố đã kiểm soát 90% Terny vào ngày 31 tháng 12 năm 2024. Các nguồn tin Nga khẳng định vào ngày 2 tháng 1 năm 2025 rằng quân Nga đã đạt được những bước tiến ở phía nam Terny. Đến ngày 5 tháng 1 năm 2025, các lực lượng Ukraina đã dũng cảm tái chiếm thành công các vị trí ở trung tâm Terny. Vào ngày 14 tháng 1 năm 2025, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố lực lượng của họ đã chiếm được Terny. Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) đã không thể xác nhận quyền kiểm soát của Nga đối với Terny cho đến khi các đoạn phim được định vị địa lý công bố vào ngày 18 và 19 tháng 1 năm 2025 cho thấy quân Nga đã chiếm giữ ngôi làng. Ngày 1 tháng 5 năm 2025, quân Nga đã tiến đến phố Pivnichna ở phía bắc Torske, nằm ở phía đông Lyman.

Tình hình ở đầu cầu của Nga qua sông Zherebets: Vào ngày 21 tháng 4 năm 2025, quan sát viên quân sự Ukraina Oleksandr Kovalenko đã đưa ra một dự báo ngắn về tiền tuyến và tuyên bố rằng: "Nếu bất cứ ai hy vọng rằng các lực lượng chiếm đóng của Nga sẽ đồng ý 'ngừng bắn' hoặc giảm cường độ các hoạt động tác chiến – thì đó chỉ là những ảo tưởng và không hơn không kém". Điều này cũng đồng nghĩa với việc bất chấp "Thỏa thuận ngừng bắn Lễ Phục sinh", lệnh ngừng bắn này chỉ là một giai đoạn tạm thời nhằm tạo điều kiện cho sự leo thang hơn nữa dọc theo hướng Lyman-Kupyansk. Các quan chức Ukraina cũng tuyên bố rằng mục tiêu là chuyển hướng lực lượng khỏi khu vực Donetsk, nơi quân Nga đã tập trung Tập đoàn quân binh chủng hợp thành số 8 và một phần của Tập đoàn quân binh chủng hợp thành số 51. Quân Nga cũng được cho là đã sử dụng lệnh ngừng bắn để tái tập hợp và phát động một cuộc tấn công bộ binh quy mô lớn ngay sau khi lệnh ngừng bắn kết thúc. Blyshchyk tuyên bố rằng: "Vài giờ sau khi Putin tuyên bố ngừng bắn, các vị trí của chúng tôi đã hứng chịu hỏa lực pháo binh dữ dội". Ông cũng tuyên bố rằng quân Nga đã lợi dụng khoảng lặng để tái bố trí các đơn vị và chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới trong thời gian ngừng bắn. Các quan chức Ukraina tuyên bố rằng vào Ngày Chiến thắng 9 tháng 5, quân Nga có khả năng sẽ tấn công trục Lyman và Nga đã tập trung lực lượng gần thành phố Lyman để chuẩn bị cho một cuộc tấn công.

Vào ngày 2 tháng 1 năm 2025, các blogger quân sự Nga tuyên bố rằng quân Nga đã vượt sông Zherebets và tiến vào các cánh đồng phía tây Ivanivka (Іванівка), phía đông bắc Lyman. Các đoạn phim được định vị địa lý công bố vào ngày 18 và 19 tháng 1 cho thấy quân Nga đã chiếm giữ Ivanivka. Vào đầu tháng 4 năm 2025, ISW đánh giá rằng mục đích của đầu cầu Nga có thể là tạo điều kiện cho việc chiếm giữ Lyman và Borova thuộc tỉnh Kharkiv trong những tháng tới. Vào ngày 20 tháng 4 năm 2025, DeepState báo cáo rằng Katerynivka đã bị quân Nga chiếm giữ. Ngày 1 tháng 5 năm 2025, quân Nga tiến về phía đông Katerynivka. đến 2 ngày sau vào ngày 15 tháng 5 năm 2025, các đoạn phim định vị địa lý cho thấy quân Nga tiến vào trung tâm Torske, phía đông Lyman. Tuy nhiên, vào ngày 17 tháng 5 năm 2025, các lực lượng Ukraina đã tiến hành một chiến dịch phản công giúp họ tái chiếm các vị trí ở trung tâm Torske, nơi quân Nga vừa tiến vào 2 ngày trước đó. Vào ngày 24 tháng 5 năm 2025, quân Nga tiến thêm một chút vào trung tâm Lypove, phía bắc Lyman. Hai ngày sau, vào ngày 26 tháng 5 năm 2025, các đoạn phim định vị địa lý được công bố cho thấy quân Nga đã tiến sâu hơn vào Ridkodub và chạm đến vùng ngoại ô phía nam của ngôi làng. Ngày 28 tháng 5 năm 2025, Bộ Tổng tham mưu Ukraina báo cáo rằng các lực lượng Nga đã phát động 32 cuộc tấn công, với mục tiêu chọc thủng hệ thống phòng thủ của Ukraina gần khu rừng Serebrianka, các khu định cư Nadiia, Novomykhailivka, Ridkodub, Kopanky, Katerynivka, Yampolivka, Zelena Dolyna, Hrekivka, Hryhorivka, Karpivka và Novyi Myr. Đến ngày 29 tháng 5 năm 2025, quân Nga chiếm được khu định cư Ridkodub.

Hướng Siversk
Vào ngày 2 tháng 1 năm 2025, quân Nga đã tiến vào khu vực trung tâm của làng Bilohorivka. Vào ngày 23 tháng 2 năm 2025, các đoạn phim định vị địa lý cho thấy quân Nga đã chiếm giữ Bilohorivka và mỏ đá phía nam ngôi làng. Đơn vị được cho là đã chiếm Bilohorivka là Lữ đoàn Súng trường Cơ giới Cận vệ Độc lập số 123 thuộc Tập đoàn quân binh chủng hợp thành Cận vệ số 3. Trong tháng 3 năm 2025, sau khi chiếm được Bilohorivka, các lực lượng Nga tiến về phía tây của ngôi làng, phía nam ngôi làng lân cận Hryhorivka, cũng như phía bắc và phía nam của ngôi làng lân cận Verkhn'okam'yans'ke. Sau một khoảng lặng tác chiến rất dài trên mặt trận Siversk, các đoạn phim định vị địa lý chỉ ra rằng quân Nga đã đạt được những bước tiến ở vùng ngoại ô phía đông Hryhorivka vào ngày 28 tháng 4 năm 2025. Ngày 1 tháng 5 năm 2025, quân Nga tấn công Serebrianka và Verkhn'okam'yans'ke nhưng không thành công. Quân Nga tiến vào vùng ngoại ô phía đông Hryhorivka vào ngày 1 tháng 5 năm 2025,

Ở hướng Nam Siversk: Đoạn phim công bố ngày 24 tháng 12 năm 2024 cho thấy quân Nga có khả năng đã kiểm soát ngôi làng Ivano-Dar'yivka, phía đông nam Siversk. Ngày 25 tháng 7 năm 2025, Quân đoàn 11 của Ukraina (Chính thức là Nhóm Tác chiến Chiến thuật Luhansk) tuyên bố đã đẩy lùi một cuộc tấn công của 150 lính Nga vào Siversk. Họ tuyên bố đã tiêu diệt 80 lính Nga và làm bị thương 37 người, đồng thời cho biết giao tranh vẫn đang tiếp diễn.
Chú thích