Rasbora

Cá lòng tong hay Cá lòng tong đá (Danh pháp khoa học: Rasbora) là một chi cá trong họ Cá chép, gồm các loại cá cỡ nhỏ sống ở môi trường nước ngọt. Lòng tong là nhóm cá khá phổ biến, có thể sống tại những khu vực có nước chảy mùa mưa và nước tù hãm mùa khô.
Đặc điểm
Cá lòng tong thuộc nhóm cá thịt trắng, giàu chất đạm và các vitamin A, B, D, chất khoáng như phôtpho và calci. Cá chứa ít chất béo hơn thịt nên dễ tiêu hóa. Cá lòng tong xưa nay được người người ta dùng để kho, kho khô hoặc kho nước với tiêu bột ăn cơm nóng, mình cá bóng nhẫy những mỡ một cách hấp dẫn. Những người bị bệnh tăng huyết áp hoặc bị phù thũng do xơ gan, suy tim, suy thận nên tránh xa món cá kho vì rất mặn.
Các loài
Hiện hành có 83 loài được ghi nhận trong chi này
Rasbora atranus Kottelat & H. H. Tan, 2011
Rasbora atridorsalis Kottelat & X. L. Chu, 1987
Rasbora aurotaenia Tirant, 1885 (Pale rasbora)
Rasbora baliensis C. L. Hubbs & Brittan, 1954
Rasbora bankanensis Bleeker, 1853
Rasbora beauforti Hardenberg, 1937 (Spotlight rasbora)
Rasbora bindumatoga Lumbantobing, 2014
Rasbora daniconius F. Hamilton, 1822 (Slender rasbora)
Rasbora dies Kottelat, 2008

Rasbora dorsinotata Kottelat & X. L. Chu, 1987
Rasbora dusonensis Bleeker, 1851 (Rosefin rasbora)
Rasbora einthovenii Bleeker, 1851 (Brilliant rasbora)
Rasbora elegans Volz, 1903 (Twospot rasbora)
Rasbora ennealepis T. R. Roberts, 1989
Rasbora everetti Boulenger, 1895
Rasbora gerlachi C. G. E. Ahl, 1928
Rasbora haru Lumbantobing, 2014
Rasbora rubrodorsalis Donoso-Büchner & J. Schmidt, 1997
Rasbora rutteni M. C. W. Weber & de Beaufort, 1916
Rasbora sarawakensis Brittan, 1951
Rasbora semilineata M. C. W. Weber & de Beaufort, 1916
Rasbora septentrionalis Kottelat, 2000
Rasbora spilotaenia C. L. Hubbs & Brittan, 1954
Rasbora steineri Nichols & C. H. Pope, 1927 (Chinese rasbora)
Rasbora subtilis T. R. Roberts, 1989
Rasbora sumatrana Bleeker, 1852
Rasbora tawarensis M. C. W. Weber & de Beaufort, 1916
Rasbora taytayensis Herre, 1924
Rasbora tobana C. G. E. Ahl, 1934
Rasbora tornieri C. G. E. Ahl, 1922 (Yellowtail rasbora)
Rasbora trifasciata Popta, 1905
Rasbora trilineata Steindachner, 1870 (Three-lined rasbora)
Rasbora truncata Lumbantobing, 2010
Rasbora tubbi Brittan, 1954
Rasbora tuberculata Kottelat, 1995
Rasbora vietnamensis Vasil'eva & Vasil'ev, 2013
Rasbora volzii Popta, 1905
Rasbora vulcanus H. H. Tan, 1999
Rasbora vulgaris Duncker, 1904
Rasbora wilpita Kottelat & Pethiyagoda, 1991
Trong ẩm thực
Ở đồng bằng sông Cửu Long khi ùa gió chướng về báo hiệu sắp hết năm cũ sang năm mới, xuất hiện rất nhiều cá lòng tong. Có hai loại cá lòng tong phổ biến là lòng tong đá và lòng tong bay. Khi mùa nước nổi bắt đầu dâng ở các tỉnh đầu nguồn sông Tiền, sông Hậu, thì miệt hạ lưu sông Cửu Long dòng sông dâng nước. Đó cũng là thời điểm bắt đầu mùa cá lòng tong. Đối với cư dân sống ở miền Tây hình ảnh con cá lòng tong thân quen. Khi những đợt gió lạnh từ phương Bắc thổi về, nước các ao hồ, sông rạch chuyển sang trong hơn, người ta có thể nhìn thấy hàng đàn cá lòng tong bơi ở mặt nước nông, ăn móng.

Ở một số vùng sâu thuộc nông thôn miền Tây, khi có gió chướng, nước ròng sát, người ta kéo lưới bắt rất nhiều cá lòng tong. Ăn không hết để làm khô tết đãi khách. Ngoài ra, cá lòng tong kho mắm ăn chẳng thua gì cá linh non. Cá lòng tong kho tương ăn rất ngon. Cá lòng tong có thể chế biến nhiều món, nhưng ngon nhất và nổi tiếng nhất là cá lòng tong kho tiêu trong ơ đất với tóp mỡ. “Thiếp như con cá lòng tong/Đói đem kho quẹt đỡ lòng trống không”.

Tham khảo