Văn minh Olmec

Olmec là nền văn minh lớn đầu tiên của Mexico, sau một thời gian phát triển tại Soconusco. Họ sống trong các vùng áp thấp nhiệt đới ở miền trung nam Mexico, tại các khu vực mà ngày nay là các bang Veracus và Tabasco. Đã có giả thuyết cho rằng người Olmec bắt nguồn một phần từ nước láng giềng Mokaya hoặc Mixe-Zoque.

Olmec phát triển mạnh sau thời kỳ tiền cổ đại tại Trung Bộ châu Mỹ, thời kỳ hình thành có niên đại sớm nhất là năm 1500 TCN tới năm 400 TCN. Nền văn hóa trước Olmec đã phát triển mạnh ở khu vực này từ khoảng năm 2500 TCN, nhưng năm 1600-1500 trước công nguyên, văn hóa Olmec sớm đã xuất hiện, tập trung vào các vùng đất của San Lorenzo Tenochtitlán (thuật ngữ gọi chung cho ba trung tâm hành hương Olmec ở bang Veracruz, Mexico, được tìm thấy gần ngôi làng của San Lorenzo Tenochtitlan và Portero Nuevo), gần bờ biển phía đông nam Veracus. Họ là nền văn minh Trung Mỹ đầu tiên và tạo nền móng căn bản cho các nền văn minh khác sau đó. Trong số những cái "nhất" khác, Olmec đã thực hành nghi lễ trích máu và chơi các trò chơi bóng Trung Mỹ, điểm nổi bật của gần như tất cả các xã hội Trung Mỹ sau đó.

Ấn tượng nổi bật nhất hiện nay của người Olmec là các tác phẩm nghệ thuật của họ, thường được gọi là "đầu khổng lồ". Nền văn minh Olmec trước tiên đã được chú ý và xác định rõ qua các hiện vật tạo tác mà người sưu tập mua vào thị trường nghệ thuật thời tiền Côlômbô vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Tác phẩm nghệ thuật Olmec được coi là một trong ấn tượng cổ xưa nhất tại Mỹ.

Từ nguyên
Olmec xuất phát từ tiếng Nahuatl:Ōlmēcatl (số ít) hay là Ōlmēcah (số nhiều). Từ này bao gồm hai từ ōlli , có nghĩa là "cao su", và mēcatl , nghĩa là "sợi dây" và cả cụm từ có nghĩa là "dây cao su hay là dòng dõi".

Olmec
Những dấu hiệu đầu tiên của xã hội phức tạp ở Trung Mỹ là nền văn minh Olmec tiền-Columbian cổ sống ở các vùng đất thấp nhiệt đới phía nam-trung tâm mexico

Tổng quan
, nơi Olmec trị vì từ năm 1400 &ndash; 400 TCN]]
Các trung tâm Olmec là ở khu vực vùng đất thấp vùng Vịnh, nơi nó được mở rộng sau khi thời kỳ phát triển sớm tại Soconusco. Đặc trưng của khu vực này là những vùng đầm lầy đất thấp nằm xen kẽ giữa những ngọn đồi thấp, rặng núi, và núi lửa. Dãy núi Tuxtlas cao dần ở phía bắc, dọc theo Vịnh Campeche của Vịnh Mexico. Ở đây, Olmec xây dựng những khu phức hợp thành phố và đền thờ vĩnh viễn tại San Lorenzo Tenochtitlan, La Venta, Tres Zapotes, và Laguna de los Cerros. Trong khu vực này, nền văn minh Trung Mỹ đầu tiên xuất hiện và trị vì từ khoảng 1400-400 TCN..

Nguồn gốc
Khởi đầu của nền văn minh Olmec có từ giữa 1400 và 1200 trước Công Nguyên. Phát hiện gần đây của Olmec còn nghi lễ gửi ở đền El Manati (gần San Lorenzo) di chuyển trở lại này "ít nhất" 1600-1500 trước công nguyên.CÓ vẻ như Olmec có gốc từ nền văn hóa nông nghiệp đầu tiên của Tabasco,bắt đầu từ giữa 5100 TCN và 4600 TCN. Chia sẻ các cây lương thực giống nhau và kỹ thuật của nền văn minh Olmec.

Những gì ngày nay được gọi là Olmec đầu tiên xuất hiện đầy đủ trong thành phố San Lorenzo Tenochtitlan, nơi mà tính năng Olmec đặc biệt xảy ra vào khoảng năm 1400 trước Công nguyên. Sự gia tăng của nền văn minh đã được hỗ trợ bởi các hệ sinh thái của địa phương cũng tưới đất phù sa,cũng như của các mạng lưới giao thông được cung cấp bởi lưu vực Coatzacoalcos River. Môi trường này có thể được so sánh với các trung tâm khác của nền văn minh cổ đại:sông Nile, Indus, và thung lũng sông Hoàng Hà, và Lưỡng Hà.môi trường năng suất cao này đã khuyến khích dân tập trung đông, mà lần lượt kích hoạt sự nổi lên của một tầng lớp ưu tú.
Sắc tộc và ngôn ngữ

Hình ảnh

Tập tin:Olmeca head in Villahermosa.jpg|Colossal Head
Tập tin:Olmec Head from San Lorenzo, Veracruz.jpg|Olmec colossal head monument
Tập tin:San Lorenzo Monument 3.jpg|Monument 3, San Lorenzo Tenochtitlan
Tập tin:Piezas del Conjunto Escultórico "Los Gemelos".jpg|Scultures The "twins" from El Azuzul
Tập tin:Estatuilla de Tuxtla.jpg|Tuxtla Statuette
Tập tin:Olmec Bird jug.jpg|Bird Vessel, 12th–9th century BCE
Tập tin:Olmec celts from Met.jpg|Three celts, Olmec ritual objects
Tập tin:Olmec-style bottle 1.jpg|Olmec style bottle, reputedly from Las Bocas, 1100-800 BCE
Tập tin:WLA metmuseum Olmec Baby Figure.jpg|Olmec Baby Figure 1200-900 BCE
Tập tin:Jaguarbaby.jpg|Olmec were-jaguar
Tập tin:Juxtlahuaca Ruler (M Lachniet).jpg|Olmec-style painting from the Juxtlahuaca cave
Tập tin:Chalcatzingo - el rey close.jpg|Olmec-style bas relief "El Rey" from Chalcatzingo

Chú thích

Tham khảo


: |year=1991 |title=Prehistoric Mesoamerica |url=https://archive.org/details/prehistoricmesoa0000adam |edition=Revised |location=Norman |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=0-8061-2304-4 |oclc=22593466 }}
: |authorlink=Elizabeth P. Benson|year=1996 |chapter=110. Votive Axe |title=Olmec Art of Ancient Mexico |editor=Elizabeth P. Benson and Beatriz de la Fuente |edition=To accompany an exhibition at the National Gallery of Art, Washington, June 30 to Oct. 20, 1996 |publisher=National Gallery of Art |location=Washington D.C. |pages=262–263|isbn=0-89468-250-4 |oclc=34357584}}
: |others=, and |date=March 2007 |title=Did the Olmec Know How to Write? |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/citation/315/5817/1365b |journal=Science |volume=315 |issue=5817 |pages=1365–1366 |doi=10.1126/science.315.5817.1365b |location=Washington, D.C. |publisher=American Association for the Advancement of Science |pmid=17347426 |issn=0036-8075 |oclc=206052590 }}
: |authorlink=Lyle Campbell |others=and |year=1976 |title=A Linguistic Look at the Olmec |url=https://archive.org/details/sim_american-antiquity_1976-01_41_1/page/80 |journal=American Antiquity |location=Menasha, WI |publisher=Society for American Archaeology |volume=41 |issue=1 |pages=80–89 |issn=0002-7316 |oclc=1479302 |doi=10.2307/279044 |jstor=279044 }}
: (1975) "Lodestone Compass: Chinese or Olmec Primacy? Multidisciplinary Analysis of an Olmec Hematite Artifact from San Lorenzo, Veracruz, Mexico", Science, New Series, Vol. 189, No. 4205 (Sep. 5, 1975), pp. 753–760 (753).
: |authorlink=John E. Clark |year=2001 |chapter=Gulf Lowlands: South Region |title=Archaeology of Ancient Mexico and Central America: an Encyclopedia |url=https://archive.org/details/archaeologyofanc0000unse_k5m3 |editor=Susan Toby Evans and David L. Webster |location=New York |publisher=Garland Publishing |pages=340–344 |isbn=0-8153-0887-6 |oclc=45313588 }}
: |authorlink=Michael D. Coe |year=1967 |chapter=San Lorenzo and the Olmec Civilization |url=http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/olmec.html |format=PDF online reproduction |title=Dumbarton Oaks Conference on the Olmec, October 28th and 29th, 1967 |editor=Elizabeth P. Benson |publisher=Dumbarton Oaks Research Library and Collection; Trustees for Harvard University |location=Washington D.C. |pages=41–72 |oclc=52523439 |access-date= |archive-date=ngày 8 tháng 11 năm 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111108084525/http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/olmec.html }}
: |authorlink=Michael D. Coe |year=1968|title=America's First Civilization: Discovering the Olmec|publisher=The Smithsonian Library|location=New York }}
: |authorlink=Michael D. Coe |others=with |year=2002 |origyear= |title=Mexico: from the Olmecs to the Aztecs |url=https://archive.org/details/mexicofromolmecs0000coem |edition=5 , revised and enlarged |publisher=Thames & Hudson |location=London and New York |isbn=0-500-28346-X |oclc=50131575 }}
: |authorlink=Miguel Covarrubias |year=1977 |origyear=1946 |chapter=Olmec Art or the Art of La Venta |title=Pre-Columbian Art History: Selected Readings |url=https://archive.org/details/precolumbianarth0000unse_m3z0 |editor=Alana Cordy-Collins and Jean Stern |others=Robert Pirazzini (trans.) |edition=Reprint of original paper |location=Palo Alto, CA |publisher=Peek Publications |pages=1–34 |isbn=0-917962-41-9 |oclc=3843930 }}
: |authorlink=Miguel Covarrubias |year=1957 |title=Indian Art of Mexico and Central America |edition=Color plates and line drawings by the author |location=New York |publisher=Alfred A. Knopf |oclc=171974}}
: |year=1996 |chapter=2. San Lorenzo Monument 4 - Colossal Head|title=Olmec Art of Ancient Mexico |editor=Elizabeth P. Benson and Beatriz de la Fuente |edition=To accompany an exhibition at the National Gallery of Art, Washington, June 30 to Oct. 20, 1996 |publisher=National Gallery of Art |location=Washington D.C. |pages=156|isbn=0-89468-250-4 |oclc=34357584}}
: |year=1999 |chapter=From Stone to Symbols: Olmec Art in Social Context at San Lorenzo Tenochtitlán |chapter-url=http://www.doaks.org/Social/social07.pdf |format=PDF online e-text reproduction |title=Social patterns in pre-classic Mesoamerica: a symposium at Dumbarton Oaks, 9 and ngày 10 tháng 10 năm 1993 |editor=David C. Grove and Rosemary A. Joyce |location=Washington D.C. |publisher=Dumbarton Oaks Research Library and Collection and Trustees for Harvard University |pages=155–181 |isbn=0-88402-252-8 |oclc=39229716 |access-date=ngày 23 tháng 8 năm 2014 |archive-date=ngày 17 tháng 6 năm 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060617131711/http://www.doaks.org/Social/social07.pdf }}
: |authorlink=Nigel Davies (historian) |year=1982 |title=The Ancient Kingdoms of Mexico |url=https://archive.org/details/ancientkingdomso0000davi_q0q4 |series=Pelican Books series |location=Harmondsworth, England |publisher=Penguin Books |isbn=0-14-022232-4 |oclc=11212208 }}
: |authorlink=Richard Diehl |year=2004 |title=The Olmecs: America's First Civilization |series=Ancient peoples and places series|publisher=Thames & Hudson |location=London |isbn=0-500-02119-8 |oclc=56746987}}
: |year=2001 |chapter=Rubber and Rubber Balls in Mesoamerica |title=The Sport of Life and Death: The Mesoamerican Ballgame |url=https://archive.org/details/sportoflifedeath00emic |editor=E. Michael Whittington |edition=Published in conjunction with an exhibition of the same name organized by the Mint Museum of Art, Charlotte, NC. |location=New York |publisher=Thames & Hudson |pages=20–31 |isbn=0-500-05108-9 |oclc=49029226 }}
: |authorlink=Kent V. Flannery |others=, and |year=2005 |title=Implications of new petrographic analysis for the Olmec "mother culture" model |url=http://www.pnas.org/cgi/content/full/102/32/11219 |format=online reproduction |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=102 |issue=32 |pages=11219–11223 |location=Washington, D.C. |publisher=National Academy of Sciences |doi=10.1073/pnas.0505116102 |pmc=1183595 |issn=0027-8424 |pmid=16061797 |oclc=209632728 |access-date=ngày 27 tháng 3 năm 2007 }}
: |authorlink=David Grove |year=1976 |title=Olmec Origins and Transpacific Diffusion: Reply to Meggers |journal=American Anthropologist, New Series |format=JSTOR reproduction |volume=78 |issue=3 |pages=634–637|location=Arlington, VA |publisher=American Anthropological Association and affiliated societies |doi= 10.1525/aa.1976.78.3.02a00120|issn=0002-7294 |oclc=1479294 |jstor=674425}}
: |authorlink=David Grove |year=1981 |chapter=Olmec monuments: Mutilation as a Clue to Meaning |title=The Olmec and their Neighbors: Essays in Memory of Matthew W. Stirling |url=https://archive.org/details/olmectheirneighb0000unse |editor=Elizabeth P. Benson |others=Michael D. Coe and David C. Grove (organizers) |location=Washington, D.C. |publisher=Dumbarton Oaks Research Library and Collection; Trustees for Harvard University |pages=49–68 |isbn=0-88402-098-3 |oclc=7416377 }}
: |authorlink= |year=2004 |title=Mexico and the early history of magnetism |url=http://redalyc.uaemex.mx/redalyc/src/inicio/ArtPdfRed.jsp?iCve=57063107 |format=PDF online reproduction |journal=Revista Mexicana de Física |location=Mexico D.F. |publisher=Sociedad Mexicana de Física |volume=50 |issue=Enseñanza 1 |pages=51–53 |issn=0035-001X |oclc=107737016 |access-date=ngày 9 tháng 9 năm 2008 |archive-date=ngày 21 tháng 12 năm 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081221213532/http://redalyc.uaemex.mx/redalyc/src/inicio/ArtPdfRed.jsp?iCve=57063107 }}
: |year=2007 |title=Hidden History |url=https://archive.org/details/hiddenhistorylos0000haug |publisher=New Page Books |isbn=978-1-56414-897-1 }}
: (1996) "[Catalogue ]53. Figure Seated on a Throne with Infant on Lap", in Olmec Art of Ancient Mexico, eds. E. P. Benson and B. de la Fuente, National Gallery of Art, Washington D.C., ISBN 0-89468-250-4, pp. 218.
: |others=Merle Greene Robertson (series ed.) |year=1991 |title=Olmec Bloodletting: An Iconographic Study |url=http://www.mesoweb.com/pari/publications/RT08/Bloodletting.pdf |format=PDF; reprinted online by PARI [2003] |book-title=Sixth Palenque Roundtable, 1986 |conference=Sixth Palenque Round Table Conference, held June 8–14, 1986, at Palenque, Chiapas, Mexico |editor=Virginia M. Fields (volume ed) |series=Palenque Round Table series, |location=Norman |publisher=University of Oklahoma Press |pages=143–150 |isbn=0-8061-2277-3 |oclc=21230103 }}
: |authorlink= |year=2007 |title=Beyond the Family Feud |journal=Archaeology |volume=60 |issue=2 |pages=20–25 |id= |url= |access-date = |quote= }}
: |year=1999 |title=Archéologie du Mexique: les Olmèques |location=Paris |publisher=Éditions Artcom' |isbn=2-912741-24-6 |oclc=43630189}}
: |authorlink=Caterina Magni |year=2003 |title=Les Olmèques: des origines au mythe |location=Paris |publisher=Éditions du Seuil |isbn=2-02-054991-3 |oclc=52385926}}
: (2002) Scientists Find Earliest "New World" Writings in Mexico , 2002.
: (1987) Paléopaysages et archéologie pré-urbaine du bassin de México. Tomes I & II published by Centro Francés de Estudios Mexicanos y Centroamericanos, Mexico, D.F. (Resume)
: (1999) "Olmec Ritual Behavior at El Manatí: A Sacred Space" in Social Patterns in Pre-Classic Mesoamerica, eds. Grove, D. C.; Joyce, R. A., Dumbarton Oaks Research Library and Collection, Washington, D.C., p. 225 - 254.
: |others=, and |year=1997 |title=They Were NOT Here before Columbus: Afrocentric Hyperdiffusionism in the 1990s |journal=Ethnohistory |volume=44 |issue=2 |pages=199–234 |location=Durham, NC |publisher=Duke University Press, issued by the American Society for Ethnohistory |issn=0014-1801 |oclc=42388116 |doi=10.2307/483368 |jstor=483368}}
: |authorlink= |others=, and |year=2002 |title=Olmec Origins of Mesoamerican Writing |journal=Science |volume=298 |issue= 5600|pages=1984–1987 |doi=10.1126/science.1078474 |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-12-06_298_5600/page/1984|access-date = |quote= |pmid=12471256 }}
: "Economic Foundations of Olmec Civilization in the Gulf Coast Lowlands of México", Foundation for the Advancement of Mesoamerican Studies, Inc., accessed March 2007.
: |year=2007|title=Olmec Archaeology and Early Mesoamerica |series=Cambridge World Archaeology|location=Cambridge and New York|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78882-3 |oclc=68965709}}
: |authorlink= |others=et al. |year=2001 |title=Origin and Environmental Setting of Ancient Agriculture in the Lowlands of Mesoamerica |journal=Science |pmid=11359011 |volume=292 |issue=5520 |pages=1370–1373 |doi=10.1126/science.292.5520.1370 |url=https://archive.org/details/sim_science_2001-05-18_292_5520/page/1370|access-date = |quote= }}
: "Art, Ritual, and Rulership in the Olmec World" in Ancient Civilizations of Mesoamerica: a Reader, Blackwell Publishing Ltd, p. 369-395.
: (2005) "Olmec People, Olmec Art", in Archaeology (online), the Archaeological Institute of America, accessed February 2007.
: |others=, and |year=1991 |chapter=The Politicization of the Mesoamerican Ballgame and its Implications for the Interpretation of the Distribution of Ballcourts in Central Mexico|editor=Vernon L. Scarborough and David R. Wilcox |others=|title=The Mesoamerican Ballgame|location=Tucson|publisher=University of Arizona Press|pages=3–24|isbn=0-8165-1180-2 |oclc=51873028}}
: (1999) The Seventy Wonders of the Ancient World, Thames & Hudson, London, ISBN 978-0-500-05096-5.
: (1996) "Daily Life in Olmec Times", in Olmec Art of Ancient Mexico, eds. E. P. Benson and B. de la Fuente, National Gallery of Art, Washington D.C., ISBN 0-89468-250-4, pp. 262–263.
: |year=2006 |title=The Cascajal Block: The Earliest Precolumbian Writing |url=http://www.mesoweb.com/reports/cascajal.html |format=PDF |work=Mesoweb Reports & News |publisher=Mesoweb |access-date=ngày 20 tháng 6 năm 2007 }}
: (2007) "Olmec-influenced city found in Mexico", Associated Press, accessed ngày 8 tháng 2 năm 2007.
: |authorlink=Matthew Stirling |year=1968 |chapter=Early History of the Olmec Problem |chapter-url=http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/olmec.html |format=PDF online reproduction |title=Dumbarton Oaks Conference on the Olmec, October 28th and 29th, 1967 |editor=Elizabeth P. Benson |publisher=Dumbarton Oaks Research Library and Collection; Trustees for Harvard University |location=Washington D.C. |pages=1–8 |oclc=52523439 |access-date= |archive-date=ngày 8 tháng 11 năm 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111108084525/http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/olmec.html }}
: |authorlink= |others=et al. |year=2005 |title=Petrographic evidence shows that pottery exchange between the Olmec and their neighbors was two-way |journal=PNAS |pmid=16061796 |volume=102 |issue=32 |pmc=1183596 |pages=11213–11218 |doi=10.1073/pnas.0505117102 |url= |access-date = |quote= }}
: |authorlink=Karl Taube |year=2004 |title=Olmec Art at Dumbarton Oaks |url=http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/OlmecArt.pdf |format=PDF |series=Pre-Columbian Art at Dumbarton Oaks, No. 2 |publisher=Dumbarton Oaks Research Library and Collection; Trustees of Harvard University |location=Washington, D.C. |isbn=0-88402-275-7 |oclc=56096117 |access-date= |archive-date=ngày 24 tháng 1 năm 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124053640/http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/OlmecArt.pdf }}
: (2006) Farming, Hunting, and Fishing in the Olmec World, University of Texas Press, ISBN 0-292-70980-3.
: |year=1997 |chapter=The Geoarchaeology of Settlement in the Grijalva Delta |title=Olmec to Aztec: Settlement Patterns in the Ancient Gulf Lowlands |url=https://archive.org/details/olmectoaztecsett0000unse |editor=Barbara L. Stark and Philip J. Arnold III |location=Tucson |publisher=University of Arizona Press |pages=253–277 |isbn=0-8165-1689-8 |oclc=36364149 }}
: |authorlink=Søren Wichmann |year=1995 |title=The Relationship Among the Mixe–Zoquean Languages of Mexico |publisher=University of Utah Press |location=Salt Lake City |isbn=0-87480-487-6}}
: |authorlink=Søren Wichmann|others=, and |year=2008 [in press]|title=Posibles correlaciones lingüísticas y arqueológicas involucrando a los olmecas|journal=Proceedings of the Mesa Redonda Olmeca: Balance y Perspectivas, Museo Nacional de Antropología, México City, March 10–12, 2005.|format=PDF|url=http://email.eva.mpg.de/~wichmann/Olmecs.pdf|access-date=ngày 18 tháng 9 năm 2008|archive-date=ngày 2 tháng 10 năm 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081002154243/http://email.eva.mpg.de/~wichmann/Olmecs.pdf}}
: |date=ngày 15 tháng 3 năm 2005 |title=Mother Culture, or Only a Sister? |url=http://www.nytimes.com/2005/03/15/science/15olme.html?hp |journal=The New York Times |access-date=ngày 19 tháng 9 năm 2008 }}
: |others=and |year=1965 |title=Sources of Rocks Used in Olmec Monuments |url=http://www.mesoweb.com/olmec/publications/Williams&Heizer1965-OCR.pdf |format=PDF online facsimile |issue=Sources of Stones Used in Prehistoric Mesoamerican Sites |journal=Contributions of the University of California Archaeological Research Facility |location=Berkeley |publisher=University of California Department of Anthropology |volume=1 |pages=1–44 |issn=0068-5933 |oclc=1087514 }}

Liên kết ngoài

Drawings and photographs of the 17 colossal heads
Stone Etchings Represent Earliest New World Writing Scientific American; Ma. del Carmen Rodríguez Martínez, Ponciano Ortíz Ceballos, Michael D. Coe, Richard A. Diehl, Stephen D. Houston, Karl A. Taube, Alfredo Delgado Calderón, Oldest Writing in the New World, Science, Vol 313, ngày 15 tháng 9 năm 2006, pp1610–1614.
BBC audio file. Discussion of Olmec culture (15 mins) A History of the World in 100 Objects.