undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Đường (họ)

Đường là một họ của người châu Á. Họ này có mặt ở Việt Nam, Trung Quốc (chữ Hán: 唐, Bính âm: Tang) và Triều Tiên (tuy rất hiếm, Hangul: 당, Romaja quốc ngữ: Dang). Trong danh sách Bách gia tính họ này đứng thứ 64.

Ở Việt Nam họ Đường có số lượng dân cư rất ít phân bố chủ yếu ở Miền Trung (Bắc Trung Bộ - Thanh Hóa; Nghệ An; Hà Tỉnh) và một số ít sống ở Miền Tây Nam Bộ và TP HCM.

Họ Đường Việt Nam được ghi nhận là gốc ở Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa lâu đời từ trước tới nay. Còn đa số có nguồn từ Trung Quốc là chủ yếu nên dù dân họ Đường sống ở Miền Trung vào trước và Miền Tây chủ yếu người Tiều mới sang sau này.

Cũng giống như ở Trung Quốc, họ Đường ở Việt Nam là dòng họ thiểu số nên giữa các thành viên trong dòng họ khắp đất nước thường có giao lưu, gặp gỡ và các hoạt động rất gắn bó, gần gũi.
Người Việt Nam họ Đường nổi tiếng
Đường Minh Hưng, Tiến sĩ, Giáo sư, Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Cựu Công an nhân dân Việt Nam
Đường Hoài Nam, Bí thư Đảng ủy phường Việt Hưng, thành phố Hà Nội
Người Trung Quốc họ Đường nổi tiếng
Đường Thúc Ngu, người lập ra nước Đường, tiền thân của nước Tấn
Đường Muội, đại tướng quân nước Sở thời Chiến Quốc
Đường Bỉnh, ẩn sĩ cuối đời nhà Tần, một trong Thương Sơn tứ hạo
Đường Mông, nhà ngoại giao thời Tây Hán
Đường Dần, tự là Bá Hổ, học giả thời nhà Minh
Đường Giám, học giả thời nhà Thanh, thầy dạy của Tăng Quốc Phiên
Đường Chính Tài, tổng quản thủy quân của Thái Bình Thiên Quốc
Đường Cảnh Tùng, Tướng nhà Thanh thời Quang Tự
Đường Kế Nghiêu, Đại tướng quân đội Quốc Dân Đảng Trung Quốc, Đốc quân Vân Nam từ 1913-1927 thời Trung Hoa Dân Quốc
Đường Gia Triền, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Đường Quốc Cường, diễn viên Trung Quốc
Đường Đan, danh thủ cờ tướng Trung Quốc
Đường Yên, nữ diễn viên Trung Quốc
Đường Đăng Kiệt (1964 -), Ủy viên dự khuyết Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX, Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Phúc Kiến.
Đường Lương Trí (1960 -), Ủy viên dự khuyết Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX, Thị trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Trùng Khánh.
Đường Nhân Kiện, (1962 -), Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX, Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Cam Túc, nhiều năm làm việc tại các Ủy ban Trung ương, Tiểu tổ Lãnh đạo Trung ương.

Tham khảo
Tăng (họ)

Tăng là một họ của người thuộc vùng Văn hóa Đông Á. Họ này có mặt ở Việt Nam, Trung Quốc (chữ Hán: 曾, bính âm: Zēng) và Triều Tiên (Hangul: 증, Romaja quốc ngữ: Jeung). Trong danh sách Bách gia tính họ này chỉ đứng thứ 384 nhưng người mang họ Tăng đông thứ 32 ở Trung Quốc theo thống kê năm 2006.

Còn một họ nữa cũng được phiên âm là Tăng đó là họ 增. Đây là một họ rất hiếm nhưng cũng xuất hiện đầy đủ ở Việt Nam, Trung Quốc, Triều Tiên. Ở Triều Tiên, cả hai họ này đều rất hiếm.}}

Người Việt Nam họ Tăng có danh tiếng
Tăng Bạt Hổ, chí sĩ Việt Nam
Tăng Huệ, Trung tướng, Tư lệnh Bộ đội biên phòng Quân đội nhân dân Việt Nam
Tăng Minh Lộc, Phó Chủ tịch Hội khoa học phát triển Nông thôn Việt Nam, nguyên Cục trưởng, CVP điều phối Nông thôn mới TW.
Tăng Thanh Hà, diễn viên Việt Nam
Tăng Phúc, ca sĩ nhạc hiện đại
Tăng Ngọc Tuấn, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao
Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường
Tăng Văn Phả, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam

Người Trung Quốc họ Tăng có danh tiếng

Tăng Tử, Nhà Tư tưởng Nho giáo nổi tiếng Trung quốc
Tăng Củng, nhà văn thời Bắc Tống, một trong Đường-Tống Bát gia
Tăng Công Lượng, đại thần nhà Bắc Tống
Tăng Nam Trọng, nhà thiên văn thời Bắc Tống
Tăng Khải, thi đỗ trạng nguyên thời nhà Minh
Tăng Quốc Phiên, đại tướng thời nhà Thanh
Tăng Khánh Hồng, phó chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Tăng Bồi Viêm, phó thủ tướng Quốc vụ viện Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Tăng Âm Quyền, trưởng Đặc khu hành chính Hồng Kông
Tăng Chí Vĩ, diễn viên Hồng Kông
Tăng Hoa Thiên, diễn viên Hồng Kông
Tăng Khải Huyền, diễn viên Đài Loan
Tăng Kỳ, diễn viên Trung Quốc

Ghi chú

Tham khảo
Động cơ bốn kỳ

Động cơ 4 kì ở động cơ xăng 4 chu kì, có một chuỗi các chu kì miêu tả sự vận hành hoàn chỉnh của piston (pít-tông):

Kì nạp: Van nạp được mở và van xả đóng lại, Piston chuyển động xuống dưới cylinder (xi-lanh) tạo ra một khoảng không trong cylinder để chứa nhiên liệu phun sương từ bộ chế hoà khí.
Kì nén: Van nạp và van xả lúc này đều được đóng lại, piston chuyển động lên trên cylinder, nén hỗn hợp khí và xăng. Ngay trước khi piston chạm vào điểm chết trên (ĐCT) của cylinder, bộ phận đánh lửa (bougie) sẽ đốt cháy hoà khí (hỗn hợp xăng ở dạng hơi và không khí).
Kì cháy giãn nở và sinh công : Cả hai van vẫn tiếp tục đóng. Lúc này, piston chuyển động đến ĐCT của cylinder. Khí được tạo ra từ việc đốt cháy hoà khí bây giờ nổ một cách nhanh chóng và piston lại chuyển động xuống dưới xi lanh (xuống điểm chết dưới (ĐCD)). Sự chuyển động này được thực hiện nhờ vào chuyển động quay của trục khuỷu và thanh truyền được nối với nhau. Áo nước bọc bên ngoài thân cylinder giúp giảm nhiệt độ do lượng nhiệt phát ra trong quá trình đốt cháy, nhờ đó động cơ được làm mát.
Kì xả: Van xả được mở nhưng van nạp vẫn đóng. Piston chuyển động lên trên cylinder, đẩy khí xả ra ngoài thông qua van xả.Van xả đóng muộn sau ĐCT 10-30 độ góc quay trục khuỷu để lợi dụng quán tính dòng khí thải, tăng khả năng thải sạch. Cũng như vậy, van nạp được mở sớm hơn. Do đó, cuối kỳ xả, trong một khoảng thời gian nào đó, cả van xả và van nạp cùng mở.
Đỉnh pittong sử dụng cho động cơ diezen 4 kì là đỉnh lõm

Tham khảo
Duyên Sơn

Duyên Sơn (chữ Hán giản thể: 铅山县, âm Hán Việt: Duyên Sơn huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2178 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2003 là 410.000 người. Mã số bưu chính là 334500, mã vùng điện thoại là 0793. Chính quyền huyện đóng ở trấn Hà Khẩu.
Hành chính
Huyện Duyên Sơn được chia ra làm 17 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 8 trấn, 7 hương và 2 hương dân tộc. Ngoài ra huyện này còn quản lí 2 đơn vị tương đương cấp hương khác.
Trấn: Hà Khẩu (河口镇), Thủy Bình (永平镇), Thạch Đường (石塘镇), Nga Hồ (鹅湖镇), Hồ Phường (湖坊镇), Vũ Di Sơn (武夷山镇), Uông Nhị (汪二镇), Cát Tiên Sơn (葛仙山镇)
Hương: Trần Phường (陈坊乡), Hồng Kiều (虹桥乡), Tân Than (新滩乡), Giá Hiên (稼轩乡), Anh Tướng (英将乡), Tử Khê (紫溪乡), Thiên Trụ Sơn (天柱山乡)
Hương dân tộc của người Dư: Thái Nguyên (太源畲族乡), Hoàng Bích (篁碧畲族乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác: trung tâm phục vụ Thanh Khê (铅山县青溪服务中心), rừng ươm quốc doanh Duyên Sơn (铅山县国营森林苗圃)

Tham khảo
Dư Can

Dư Can (chữ Hán giản thể: 余干县, âm Hán Việt: Dư Can huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2326 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2003 là 849.000 người. Mã số bưu chính là 335100, mã vùng điện thoại là 0793. Chính quyền huyện đóng ở trấn Ngọc Đình.
Lịch sử
Thời nhà Tần lập huyện, sau này đã từng được đổi tên thành Dư Hãn, Trị Cán. Năm 1296 nâng thành châu. Năm 1952 thuộc Thượng Nhiêu và có tên như hiện nay.
Hành chính
Huyện Dư Can được chia ra làm 20 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 9 trấn và 11 hương. Ngoài ra huyện này còn quản lí 7 đơn vị tương đương cấp hương khác.
Trấn: Ngọc Đình (玉亭镇), Thụy Hồng (瑞洪镇), Hoàng Kim Phụ (黄金埠镇), Cổ Phụ (古埠镇), Ô Nê (乌泥镇), Thạch Khẩu (石口镇), Dương Phụ (杨埠镇), Cửu Long (九龙镇), Xã Canh (社赓镇)
Hương: Khang Sơn (康山乡), Đông Đường (东塘乡), Đại Đường (大塘乡), Lộ Tư Cảng (鹭鸶港乡), Tam Đường (三塘乡), Hồng Gia Chủy (洪家嘴乡), Bạch Mã Kiều (白马桥乡), Giang Phụ (江埠乡), Phong Cảng (枫港乡), Đại Khê (大溪乡), Mai Cảng (梅港乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác:
Khu thủy sản hồ ao cá (渔池湖水产场)
Khu trữ giống tốt của huyện (县良种场)
Lâm trường: Lý Mai (李梅林场), Hạp Sơn (峡山林场)
Khu khai khẩn: Khang Sơn (康山垦总场), Hòa Hộc Lĩnh (禾斛岭垦殖场), Tín Phong (信丰垦殖场)

Tham khảo
Hoành Phong

Hoành Phong (chữ Hán giản thể: 横峰县, âm Hán Việt: Hoành Phong huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 655 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2003 là 208.000 người. Mã số bưu chính là 334300, mã vùng điện thoại là 0793. Chính quyền huyện đóng ở trấn Sầm Dương.
Hành chính
Huyện Hoàng Phong được chia ra làm 9 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 1 nhai đạo, 2 trấn và 6 hương. Ngoài ra huyện này còn quản lí 4 đơn vị tương đương cấp hương khác.
Nhai đạo: Hưng An (兴安街道)
Trấn: Sầm Dương (岑阳镇), Cát Nguyên (葛源镇)
Hương: Diêu Gia (姚家乡), Liên Hà (莲荷乡), Tư Phố (司铺乡), Cảng Biên (港边乡), Long Môn Phán (龙门畈乡), Thanh Bản (青板乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác:
Khu khai khẩn: Hồng Kiều (红桥垦殖场)
Lâm trường: Thượng Khanh Nguyên (上坑源林场), Sơn Hoàng (山黄林场)
Biện sự xứ: Tân Hoàng (新篁办事处)

Tham khảo
Xi lanh

Xi lanh () là bộ phận hoạt động chính của động cơ, là không gian để piston di chuyển.

Nắp xi lanh

Nắp xi lanh là một bộ phận trong động cơ diesel. Nắp xi lanh sẽ bịt kín khoang đốt trong. Van chỉ dẫn sẽ hướng dẫn thân van trong suốt quá trình đóng và mở van mà nó được nén vào bên trong nắp xi lanh. Tất cả các nắp xi lanh được làm bằng một hợp kim sắt đặc biệt có chứa cácbon, silicon và đồng. Hỗn hợp hợp kim này có độ co giãn và dẫn nhiệt tốt và hạ thấp tỉ lệ giãn nở vì nhiệt. Kích thước của nắp xi lanh không dựa vào số lượng xi lanh mà dựa vào các nhân tố như: tổng chi phí của động cơ, kiểu dáng của khối xi lanh, số lượng vòng bi, ứng suất nhiệt, hệ thống làm mát và những trở ngại trong việc bít kín nắp xi lanh.

Mỗi nắp xi lanh được sử dụng trong xi lanh cần có đủ độ bền và độ cứng. Nắp xi lanh sẽ bít kín bề mặt giữa ống bọc ngoài xi lanh, mặt trên của khối xi lanh và lượng dầu và chất làm mát mà không làm ảnh hưởng đến ống bọc ngoài hoặc van. Nắp xi lanh cần đủ bền để không xuất hiện các khe nứt giữa đinh tán của nắp xi lanh, giữa các van xả và nạp hay giữa các van và máy phun.

Đường dẫn làm mát bên trong cần đảm bảo cho các chất làm mát đạt được tốc độ chuyển động cao và hướng đến các van cùng ống phun nhiên liệu. Nó cần được làm sạch nhằm thải bỏ các chất cặn bã hay vẩy. Ngoài ra, các van cần được đặt sao cho các tia nhiên liệu có thể phủ toàn bộ khoang đốt, nhưng nó cũng cần được đặt xa đủ để các chất làm mát có thể lưu chuyển bên trong để ngăn nắp x-lanh bị rạn nứt giữa các đế van.

Tham khảo
Dặc Dương

Dặc Dương (chữ Hán giản thể: 弋阳县, âm Hán Việt: Dặc Dương huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1592 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2003 là 365.000 người. Mã số bưu chính là 334400, mã vùng điện thoại là 0793. Chính quyền huyện đóng ở trấn Dặc Giang.
Hành chính
Huyện Dặc Dương được chia ra làm 17 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 2 nhai đạo, 10 trấn và 5 hương
Nhai đạo: Đào Nguyên (桃源街道), Hoa Đình (花亭街道)
Trấn: Tào Khê (曹溪镇), Tất Công (漆工镇), Chương Thụ Đôn (樟树墩镇), Nam Nham (南岩镇), Chu Khanh (朱坑镇), Khuê Phong (圭峰镇), Điệp Sơn (叠山镇), Cảng Khẩu (港口镇), Dặc Giang (弋江镇), Tam Huyện Lĩnh (三县岭镇)
Hương: Trung Phán (中畈乡), Cát Khê (葛溪乡), Loan Lý (湾里乡), Thanh Hồ (清湖乡), Húc Quang (旭光乡)

Tham khảo
Vạn Niên

Vạn Niên (chữ Hán giản thể: 万年县, âm Hán Việt: Vạn Niên huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1140,76 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2003 là 361.000 người. Mã số bưu chính của huyện Vạn Niên là 335500, mã vùng điện thoại 0793. Chính quyền huyện đóng ở.
Lịch sử
Năm thứ 7 Minh Chính Đức (1512), hương Vạn Xuân của huyện Dư Can được tách ra lập huyện. Do phía bắc huyện có núi Vạn Niên nên lấy tên là huyện Vạn Niên.
Hành chính
Huyện Vạn Niên được chia ra làm 12 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 6 trấn và 6 hương
Trấn: Trần Doanh (陈营镇), Thạch Trấn (石镇镇), Thanh Vân (青云镇), Tử Phụ (梓埠镇), Đại Nguyên (大源镇), Bùi Mai (裴梅镇)
Hương: Hồ Vân (湖云乡), Tề Phụ (齐埠乡), Uông Gia (汪家乡), Thượng Phường (上坊乡), Tô Kiều (苏桥乡), Châu Điền (珠田乡)

Tham khảo
Ngọc Sơn, Thượng Nhiêu

Ngọc Sơn (chữ Hán giản thể: 玉山县, âm Hán Việt: Ngọc Sơn huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1728 ki-lô-mét vuông, dân số 550.000 người. Mã số bưu chính của huyện Ngọc Sơn là 334700, mã vùng điện thoại là 0793. Chính quyền huyện đóng ở trấn Thủy Khê.
Hành chính
Huyện Ngọc Sơn được chia ra làm 18 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 2 nhai đạo, 10 trấn và 6 hương
Nhai đạo: Băng Khê (冰溪街道), Văn Thành (文成街道)
Trấn: Lâm Hồ (临湖镇), Tất Mỗ (必姆镇), Hoành Nhai (横街镇), Hạ Trấn (下镇镇), Nham Thụy (岩瑞镇), Song Minh (双明镇), Tử Hồ (紫湖镇), Tiên Nham (仙岩镇), Chương Thôn (樟村镇), Phong Lâm (枫林镇)
Hương: Nam Sơn (南山乡), Hoài Ngọc (怀玉乡), Hạ Đường (下塘乡), Tứ Cổ Kiều (四股桥乡), Lục Đô (六都乡), Tam Thanh (三清乡)

Địa lý
Phong cảnh Ngọc Sơn.

Tham khảo
Chiến dịch hồ Khasan

|combatant2=
|commander1= Vasily Blyukher Gregory Stern Nikolai Berzarin
|commander2= Sato Kotoku
|strength1=22.950
|strength2=7.500+
|casualties1=792 người chết và mất tích
3,279 bị thương
|casualties2=526 người chết 913 bị thương
}}

Chiến dịch hồ Khasan (29 tháng 7 năm 1938 – 11 tháng 8 năm 1938) được biết tới với tên khác là Sự kiện Chương Cổ Phong (chữ Hán: 張鼓峰事件, phát âm theo tiếng Trung: Zhānggǔfēng Shìjiàn, phát âm theo tiếng Nhật: Chōkohō Jiken) ở Trung Quốc và Nhật Bản, là một nỗ lực đột kích vào lãnh thổ Liên Xô của quân đội Nhật và Mãn Châu Quốc. Quân Nhật tổ chức cuộc tấn công này vì cho rằng người Liên Xô đã diễn giải sai hiệp định phân mốc biên giới trong Hiệp định Bắc Kinh được chính quyền Đế quốc Nga ký với triều đình nhà Thanh (và những thỏa thuận phụ khác về phân mốc bên giới), và họ còn cho rằng những người thảo ra bản hiệp ước đã bị mua chuộc. Kết quả là mặc dù quân Nhật phải triệt thoái, nhưng những thiệt hại mà họ gây ra cho quân đội Liên Xô đã thôi thúc họ tiến hành tiếp Chiến dịch Khalkhin Gol. Về phần quân đội Liên Xô, tư lệnh Vasily Blyukher bị quy kết trách nhiệm vì thiệt hại nặng của quân đội Liên Xô; và sau này người ta lấy đây là lý do để bắt và xử tử ông.

Chiến dịch hồ Khasan là một trong hai trận đánh lớn của cuộc Chiến tranh biên giới Xô-Nhật.

Hoàn cảnh
Vào nửa đầu thế kỷ 20, quan hệ giữa Moskva, Tokyo và Bắc Kinh trở nên vô cùng căng thẳng vì việc phân mốc biên giới chung của ba nước này rất mập mờ (biên giới này ngày nay thuộc vùng Đông Bắc Trung Quốc). Tuyến đường sắt Đông Trung Quốc (CER) thuộc Mãn Châu quốc nối Trung Quốc và vùng Viễn Đông của Nga. Nhánh phía nam của tuyến đường sắt này, còn được coi là nhánh phía tây thuộc tuyến đường sắt Nam Mãn Châu quốc, trở thành địa điểm tranh chấp và là nguyên nhân gây ra các trận giao tranh, điển hình là Chiến tranh Nga-Nhật, Chiến tranh Xô-Trung (giữa Liên Xô và chính quyền Quốc dân Đảng Trung Quốc) và Chiến tranh Trung-Nhật lần thứ 2. Chiến dịch hồ Khasan xảy ra là trận đọ sức giữa hai lực lượng luôn nghi ngờ lẫn nhau.

Diễn biến
Ngày 20 tháng 7 năm 1938, chính phủ Nhật Bản đã đưa ra tối hậu thư cho phía Liên Xô về việc chuyển giao cho Nhật Bản một phần lãnh thổ của Liên Xô ở gần hồ Khasan. Tối hậu thư ngay lập tức đã bị phía Liên Xô bác bỏ. Bất chấp nỗ lực của Blyukher tìm cách làm giảm nguy cơ nổ ra xung đột bằng cách dàn xếp hòa bình, chính phủ Liên Xô quyết định đáp trả những khiêu khích của Nhật Bản bằng những biện pháp cứng rắn.

Sáng ngày 29 tháng 7 năm 1938, hai đại đội Nhật Bản đã vượt qua biên giới và tấn công đồn biên phòng Liên Xô tại Bezymyannaya (Безымянная), do 11 lính biên phòng Liên Xô chốt giữ, mở đầu cuộc xung đột hồ Khasan. Cuộc tấn công của quân Nhật nhanh chóng thất bại sau khi Liên Xô tăng viện thêm một đại đội súng trường.

Chú thích
Cát An (huyện)

Cát An (chữ Hán giản thể: 吉安县, âm Hán Việt: Cát An huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Cát An, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2111 ki-lô-mét vuông, dân số năm 1999 là 554.693 người..Mã số bưu chính là 343100. Chính quyền huyện đóng ở trấn Đôn Hậu. Di chỉ đồ gốm Cát An, một di tích cấp quốc gia Trung Quốc nằm ở huyện này.
Hành chính
Huyện Cát An được chia ra làm 21 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 2 nhai đạo, 13 trấn và 6 hương. Ngoài ra huyện này còn quản lí 2 đơn vị tương đương cấp hương khác
Nhai đạo: Cao Tân (高新街道), Kim Kê Hồ (金鸡湖街道)
Trấn: Đôn Hậu (敦厚镇), Vĩnh Dương (永阳镇), Thiên Hà (天河镇), Hoành Giang (横江镇), Cố Giang (固江镇), Vạn Phúc (万福镇), Vĩnh Hòa (永和镇), Đồng Bình (桐坪镇), Phượng Hoàng (凤凰镇), Du Điền (油田镇), Ngao Thành (敖城镇), Mai Đường (梅塘镇), Lý Điền (浬田镇)
Hương: Bắc Nguyên (北源乡), Đại Xung (大冲乡), Đăng Long (登龙乡), An Đường (安塘乡), Quan Điền (官田乡), Chỉ Dương (指阳乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Khu công nghiệp kĩ thuật cao Cát An (吉安高新技术产业园区)
Khu khai phát kinh tế kĩ thuật Tỉnh Cương Sơn (井冈山经济技术开发区)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chính quyền Cát An
Tỉnh Cương Sơn (thành phố cấp huyện)

}}
|image_skyline=201906 Jinggangshan City Skyline.jpg|
image_map=Location_Of_Jinggangshan.svg
|map_caption=Vị trí của Tỉnh Cương Sơn (đỏ) trong địa cấp thị Cát An (vàng) và tỉnh Giang Tây.
|settlement_type=Thành phố cấp huyện
|pushpin_map_caption=Vị trí của Tỉnh Cuơng Sơn trên bản đồ Trung Quốc.
|pushpin_map=China
|area_total_km2=1279,5
|population_total=149700
}}

Tỉnh Cương Sơn (chữ Hán giản thể: 井冈山市, âm Hán Việt: Tỉnh Cương Sơn thị) là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Cát An, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này có diện tích 1297,5 ki-lô-mét vuông, dân số 168.000 người (năm 2014). Mã số bưu chính là 343600, mã vùng điện thoại là 0796, đầu biển số xe là 赣D. Chính quyền thành phố đóng ở nhai đạo Hạ Bình. Năm 1950, đặc khu Tỉnh Cương Sơn được lập ở Tỳ Bình. Năm 1959, thành lập Cục quản lý Tỉnh Cương Sơn trực thuộc tỉnh. Năm 1981 đổi cục thành huyện. Năm 1984 lập thành phố cấp huyện trên cơ sở huyện Tỉnh Cương Sơn. Tháng 5 năm 2000, Quốc vụ viện Trung Quốc phê chuẩn sáp nhập thành phố Tỉnh Cương Sơn với huyện Ninh Cương để lập thành phố Tỉnh Cương Sơn mới.
Hành chính
Tỉnh Cương Sơn được chia ra làm 19 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 1 nhai đạo, 7 trấn và 11 hương. Ngoài ra thành phố này còn quản lí 4 đơn vị tương đương cấp hương khác
Nhai đạo: Hồng Tinh (红星街道)
Trấn: Hạ Bình (厦坪镇), Long Thị (龙市镇), Cổ Thành (古城镇), Tân Thành (新城镇), Đại Lũng (大陇镇), Tì Bình (茨坪镇), Nã Sơn (拿山镇)
Hương: Hoàng Ao (黄垇乡), Hạ Thất (下七乡), Trường Bình (长坪乡), Ao Lí (坳里乡), Nga Lĩnh (鹅岭乡), Bách Lộ (柏露乡), Mao Bình(茅坪乡), Cát Điền (葛田乡), Hà Hoa (荷花乡), Mục Thôn (睦村乡), Đông Thượng (东上乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Tập đoàn Tỉnh Xí (井企集团)
Khu bảo hộ tự nhiên Tỉnh Cương Sơn (井冈山自然保护区)
Khu công nghiệp thành phố Tỉnh Cương Sơn (井冈山市工业园区)
Khu khai khẩn Bạch Thạch (白石垦殖场)

Tỉnh Cương Sơn và Hồng quân Trung Hoa
Vào thập niên 1920, khu vực này hoang vu, núi non trùng điệp, rừng cây rậm rạp là một nơi lý tưởng để lập chiến khu. Sau thảm sát Thượng Hải vào tháng 4 năm 1927 và sự thất bại của cuộc khởi nghĩa Vụ gặt mùa thu vào tháng 10 cùng năm, Mao Trạch Đông dẫn một nhóm tàn quân khoảng 1.000 người vào Tỉnh Cương Sơn lập nên khu căn cứ cách mạng đầu tiền. Ngày 4 tháng 5 năm 1928, Chu Đức, Trần Nghị và đã đem toàn bộ lực lượng của mình gia nhập lực lượng của Mao tại Tỉnh Cương Sơn, thành lập đội quân số 4 Hồng quân Công-nông. Lực lượng đó sau này là Bát lộ quân do Chu Đức làm Quân đoàn trưởng và trở thành nòng cốt cho cuộc cách mạng cộng sản tại Trung Hoa. Chiến khu Tỉnh Cương Sơn được mở rộng xuống miền nam Giang Tây và trở thành căn cứ xô viết đầu tiên tại Trung Hoa. Tại thời điểm hưng thịnh nhất, chiến khu Tỉnh Cương Sơn bao gồm diện tích của huyện Ninh Cương, huyện Vĩnh Tân, huyện Liên Hoa và một phần của huyện Toại Xuyên, huyện Cát An, huyện An Phúc,... Tỉnh Cương Sơn cũng là nơi Mao gặp Hạ Tử Trân và Chu Đức kết hôn Khang Khắc Thanh.
Tham khảo
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1970

| team1score = 2
| team2 = Celtic
| team2association =
| team2score = 1
| details = Sau hiệp phụ
| date = 6 tháng 5 năm 1970
| stadium = San Siro
| city = Milano
| man_of_the_match1a =
| referee = Concetto Lo Bello ()
| attendance = 53.187
| weather =
| previous = 1969
| next = 1971
}}
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1970 là trận chung kết thứ mười lăm của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đấu giữa Feyenoord Rotterdam của Hà Lan và Celtic F.C. của Scotland trên San Siro, Milan, Ý vào ngày 6 tháng 5 năm 1970. Với bàn thắng ở phút thứ 117 nâng tỷ số lên 2&ndash;1 của tiền đạo người Thụy Điển Ove Kindvall, Feyenoord Rotterdam lần đầu tiên giành Cúp C1 châu Âu.

Chi tiết trận đấu
|
score = 2&ndash;1 (h.p.) |
team2 = Celtic |
goals1 = Israël Kindvall |
goals2 = Gemmell |
stadium = San Siro, Milan|
attendance = 53.187|
referee = Concetto Lo Bello }}

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu 1969-70

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cúp C1 châu Âu trên trang chủ của RSSSF
Mùa giải 1969-70 trên trang chủ của UEFA
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1970
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1971

| team1score = 2
| team2 = Panathinaikos
| team2association =
| team2score = 0
| details =
| date = 2 tháng 6 năm 1971
| stadium = Sân vận động Wembley
| city = Luân Đôn
| referee = Jack Taylor (Anh)
| attendance = 83.179
| weather =
| previous = 1970
| next = 1972
}}
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1971 là trận chung kết thứ mười sáu của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đấu giữa Ajax Amsterdam của Hà Lan và Panathinaikos FC của Hy Lạp trên sân vận động Wembley, London, Anh vào ngày 2 tháng 6 năm 1971. Với chiến thắng 2&ndash;0, Ajax Amsterdam lần đầu tiên giành Cúp C1 châu Âu. Đây là khởi đầu của 3 lần vô địch Cúp C1 liên tiếp của câu lạc bộ này.

Chi tiết trận đấu
|
score = 2&ndash;0 |
team2 = Panathinaikos|
goals1 = Van Dijk Haan |
goals2 = |
stadium = Sân vận động Wembley, London|
attendance = 90.000|
referee = Jack Taylor }}

|valign="top" width="50%"|

|}

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu 1970-71

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mùa giải 1970-71 trên trang chủ của UEFA
Cúp C1 châu Âu trên trang chủ của RSSSF
Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1971
1971 Chung kết Cúp C1 châu Âu
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1972

| team1score = 2
| team2 = Inter Milan
| team2association =
| team2score = 0
| details =
| date = 31 tháng 5 năm 1972
| stadium = De Kuip
| city = Rotterdam
| man_of_the_match1a = Johan Cruijff
| man_of_the_match1atitle =
| man_of_the_match1b =
| man_of_the_match1btitle =
| referee = Robert Héliès (France)
| attendance = 61,354
| weather =
| previous = 1971
| next = 1973
}}
Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1972 là trận chung kết thứ mười bảy của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đấu giữa Ajax Amsterdam của Hà Lan và Inter Milan của Ý trên sân vận động De Kuip, Rotterdam, Hà Lan vào ngày 31 tháng 5 năm 1972. Với 2 bàn thắng trong hiệp hai của Johan Cruijff, Ajax Amsterdam lần thứ 2 liên tiếp giành Cúp C1 châu Âu.

Chi tiết trận đấu
|
score = 2–0 |
team2 = Inter Milan|
goals1 = Cruijff |
goals2 = |
stadium = Sân vận động De Kuip, Rotterdam|
attendance = 61.354|
referee = Robert Héliès }}

|valign="top" width="50%"|

|}

Xem thêm
Cúp C1 châu Âu 1971-72

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mùa giải 1971-72 trên trang chủ của UEFA
Cúp C1 châu Âu trên trang chủ của RSSSF
Trận đấu trên Youtube
Vĩnh Phong, Cát An

Vĩnh Phong (chữ Hán giản thể: 永丰县, âm Hán Việt: Vĩnh Phong huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Cát An, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2695 ki-lô-mét vuông, dân số năm 1999 là 394.356 người..Mã số bưu chính là 331500, mã vùng điện thoại 0796. Chính quyền huyện đóng ở trấn Ân Giang.
Hành chính
Vĩnh Phong được chia ra làm 21 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 8 trấn, 12 hương và 1 hương dân tộc. Ngoài ra huyện này còn quản lí 3 đơn vị tương đương cấp hương khác
Trấn: Ân Giang (恩江镇), Khanh Điền (坑田镇), Duyên Pha (沿陂镇), Cổ Huyện (古县镇), Dao Điền (瑶田镇), Đằng Điền (藤田镇), Thạch Mã (石马镇), Sa Khê (沙溪镇)
Hương: Tá Long (佐龙乡), Bát Giang (八江乡), Đàm Thành (潭城乡), Lộc Cương (鹿冈乡), Thất Đô (七都乡), Đào Đường (陶唐乡), Trung Thôn (中村乡), Thượng Khê (上溪乡), Đàm Đầu (潭头乡), Tam Phường (三坊乡), Thượng Cố (上固乡), Quân Phụ (君埠乡)
Hương dân tộc của người Xa: Long Cương (龙冈畲族乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Khu công nghiệp huyện Vĩnh Phong (永丰县工业园区)
Khu khai khẩn La Phố (罗铺垦殖场)
Lâm trường Quan Sơn (官山林场)

Tham khảo
Vịt cổ xanh

| image = Пара уток крякв (Anas platyrhynchos), Коломенское.jpg
| image_caption = Vịt mái và vịt trống
| image2 = Anas platyrhynchos - Mallard - XC62258.ogg
| image2_caption =
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref =
| genus = Anas
| species = platyrhynchos
| authority = Linnaeus, 1758
| subdivision_ranks = Phân loài
| subdivision =
A. p. platyrhynchos Linnaeus, 1758
A. p. domesticus Linnaeus, 1758
A. p. conboschas C. L. Brehm, 1831 (disputed)
| synonyms =
Anas boschas
Anas adunca
| range_map = AnasPlatyrhynchosIUCN2019 2.png
| range_map_caption =Range of A. platyrhynchos
}}
Vịt cổ xanh hay vịt bầu cổ xanh (danh pháp hai phần: Anas platyrhynchos), tên tiếng Anh là mallard () hay wild duck, có lẽ là loài vịt được biết đến nhất và dễ nhận ra nhất, sinh sống trên khắp các vùng ôn đới và cận nhiệt đới tại châu Mỹ, Lục địa Á-Âu, châu Á, New Zealand (hiện là loài vịt phổ biến nhất tại đây), Úc, Peru, Brazil, Uruguay, Argentina, Chile, Colombia, Quần đảo Falkland và Nam Phi. Ở các vùng phía bắc, vịt cổ xanh di cư vào mùa đông. Ví dụ, ở Bắc Mỹ, vào mùa đông, vịt cổ xanh di cư về Mexico.

Vịt cổ xanh được cho là tổ tiên của tất cả các giống vịt nhà.

Hiệp ước bảo tồn chim nước di cư Á-Âu-Phi (Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds - AEWA) áp dụng cho vịt cổ xanh.

Ảnh

Tập tin:Male_Mallard_Headshot.jpg|Màu xanh cổ vịt trên vịt trống
Tập tin:Male mallard flight - natures pics.jpg|Vịt trống đang bay
Tập tin:Flying mallard duck - female.jpg|Vịt mái hạ cánh
Tập tin:Mallard speculum.jpg|Phối màu lam-đen-trắng trên cánh vịt trống
Tập tin:Female mallard nest - natures pics edit2.jpg|Mẹ và con
Tập tin:Mallard ducklings.jpg|Ba vịt con.
Tập tin:Male mallard3.jpg|Vịt trống bơi.
Tập tin:Snow crystallization in Akureyri 2005-02-26 15-57-55.jpeg|Vịt đực lai giữa vịt nhà và vịt cổ xanh, Akureyri (Iceland); lưu ý dáng bệ vệ.
Tập tin:Mallard flying.jpg| Vịt trống bay.
Tập tin:Mallard-snow-kingston-ontario-march-2008.JPG| Vịt cổ xanh trên tuyết. Kingston, Ontario, Canada.
Anas platyrhynchos MHNT.ZOO.2010.11.18.6.jpg |Museum specimen

Chú thích

Liên kết ngoài
Quảng Phong, Thượng Nhiêu

Quảng Phong (chữ Hán giản thể: 广丰区, âm Hán Việt: Quảng Phong khu) là một quận thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 1377,79 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2003 là 76,4 vạn người. Mã số bưu chính là 334600, mã vùng điện thoại là 0793. Chính quyền quận đóng ở nhai đạo Vĩnh Phong.
Hành chính
Quận Quảng Phong được chia ra làm 23 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 5 nhai đạo, 15 trấn và 3 hương. Ngoài ra quận này còn quản lí 1 đơn vị tương đương cấp hương khác.
Nhai đạo: Vĩnh Phong (永丰街道), Lô Lâm (芦林街道), Phong Khê (丰溪街道), Hạ Khê (下溪街道), Đại Thạch (大石街道)
Trấn: Ngũ Đô (五都镇), Dương Khẩu (洋口镇), Hoành Sơn (横山镇), Đồng Phán (桐畈镇), Hồ Phong (湖丰镇), Đại Nam (大南镇), Bài Sơn (排山镇), Mao Thôn (毛村镇), Kiển Để (枧底镇), Tuyền Ba (泉波镇), Hồ Kiệu (壶峤镇), Hà Phong (霞峰镇), Ngô Thôn (吴村镇), Sa Điền (沙田镇), Đồng Bạt Sơn (铜钹山镇)
Hương: Đông Dương (东阳乡), Tung Phong (嵩峰乡), Thiếu Dương (少阳乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác: khu khai khẩn Đồng Bạt Sơn (铜拔山垦殖场)

Tham khảo
Vĩnh Tân, Cát An

Vĩnh Tân (chữ Hán giản thể: 永新县, âm Hán Việt: Vĩnh Tân huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Cát An, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2195 ki-lô-mét vuông, dân số năm 1999 là 460.913 người. Huyện này nằm ở trung đọan của dãy núi La Tiêu. Mã số bưu chính của huyện Vĩnh Tân là 343400. Chính quyền huyện đóng ở trấn Hòa Xuyên.
Hành chính
Vĩnh Tân được chia ra làm 24 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 1 nhai đạo, 10 trấn và 13 hương. Ngoài ra huyện này còn quản lí 1 đơn vị tương đương cấp hương khác
Nhai đạo: Tam Nguyệt Bình (三月坪街道)
Trấn: Hòa Xuyên (禾川镇), Thạch Kiều (石桥镇), Long Nguyên Khẩu (龙源口镇), Lễ Điền (澧田镇), Long Môn (龙门镇), Sa Thị (沙市镇), Văn Trúc (文竹镇), Phụ Tiền (埠前镇), Hoài Trung (怀忠镇), Cao Kiều Lâu (高桥楼镇)
Hương: Ao Nam (坳南乡), Khúc Bạch (曲白乡), Tài Phong (才丰乡), Yên Các (烟阁乡), Tại Trung (在中乡), Tam Loan (三湾乡), Đài Lĩnh (台岭乡), Long Điền (龙田乡), Cao Khê (高溪乡), Liên Châu (莲洲乡), Cao Thị (高市乡), Tượng Hình (象形乡), Lô Khê (芦溪乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Khu công nghiệp huyện Vĩnh Tân (永新县工业园区)

Tham khảo
Sân bay Ban Huoeisay

| website =
| metric-rwy =
| r1-number = 16/34
| r1-length-f = 4.830
| r1-length-m = 1.472
| r1-surface = asphalt
| footnotes = Nguồn: World Aero Data
}}

Sân bay Ban Huoeisay hay Sân bay Ban Houay Xay, Sân bay Ban Houei Sai là một sân bay ở Ban Hat Tai, Lào. Sân bay này có một đường băng dài 1472 m có bề mặt rải bê tông nhựa.
Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Cho đến năm 2008, chỉ có hãng hàng không Lào (Lao Airlines) hoạt động tại đây với tuyến bay Viêng Chăn.
Lao Airlines (Vientiane)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Baucau

|subdivision_type1 = Quận
|subdivision_name1 =
|subdivision_type2 =
|subdivision_name2 =
|subdivision_type3 =
|subdivision_name3 =
|subdivision_type4 =
|subdivision_name4 =

|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 =
|leader_name1 =
|leader_title2 =
|leader_name2 =
|leader_title3 =
|leader_name3 =
|leader_title4 =
|leader_name4 =
|established_title =
|established_date =
|established_title2 =
|established_date2 =
|established_title3 =
|established_date3 =

|area_magnitude =
|unit_pref =Imperial
|area_footnotes =
|area_total_km2 =
|area_land_km2 =
|area_water_km2 =
|area_total_sq_mi =
|area_land_sq_mi =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 =
|area_urban_sq_mi =
|area_metro_km2 =
|area_metro_sq_mi =
|area_blank1_title =
|area_blank1_km2 =
|area_blank1_sq_mi =

|population_as_of =
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 16.000
|population_density_km2 =
|population_density_sq_mi =
|population_metro =
|population_density_metro_km2 =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban =
|population_density_urban_km2 =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title =Dân tộc
|population_blank1 =
|population_blank2_title =Tôn giáo
|population_blank2 =
|population_density_blank1_km2 =
|population_density_blank1_sq_mi =

|timezone =
|utc_offset =
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|latd=8 |latm=28 |lats= |latNS=S
|longd=126 |longm=27 |longs= |longEW=E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =

|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code =
|blank_name =
|blank_info =
|blank1_name =
|blank1_info =
|website =
|footnotes =
}}

Baucau là thành phố lớn thứ hai ở Đông Timor, sau thủ đô Dili nằm cách đó 122&nbsp;km.

Baucau có 16.000 dân, là thủ phủ của quận Baucau, nằm ở phía đông quốc gia này. Trong thời kỳ Timor thuộc Bồ Đào Nha, Baucau được gọi là Vila Salazar theo tên của António de Oliveira Salazar người Bồ Đào Nha.

Phần lớn hạ tầng của Baucau và khu vực phụ cận đã bị phá hủy trong các cuộc bạo loạn sau cuộc trưng cầu dân ý độc lập vào năm 1999. Tuy nhiên, một vài công trình thời thuộc địa Bồ Đào Nha ở khu phố cổ vẫn còn tồn tại

Baucau là nơi có tòa tổng giáo phận Đông Timor.

Sân bay Cakung (code IATA: NCH), nằm cách thành phố 6&nbsp;km, đây là sân bay có đường băng dài nhất của quốc gia này.

Tham khảo
Viqueque

Viqueque (Tetum: Vikeke) là thành phố ở đông nam Đông Timor, cách thủ đô Dili 183&nbsp;km. Viqueque là thủ phủ của quận Viqueque, nằm ở phía đông của quốc gia này. Thành phố này có dân số 22.000, còn quận này có dân số khoảng 62.000. Viqueque có 4 phó quận: Uatu-Lari, Uatu-Carbau, Lacluta and Ossu.

Tham khảo
Viên (họ)

.]]
Viên là một họ của người châu Á, họ này xuất hiện ở Việt Nam, Triều Tiên (Hangul: 원, Romaja quốc ngữ: Won) và Trung Quốc (chữ Hán: 袁, Bính âm: Yuan). Trong danh sách Bách gia tính họ này xếp thứ 59 còn tính về mức độ phổ biến ở Trung Quốc thì nó xếp thứ 37 theo số liệu năm 2006.

Người Trung Quốc họ Viên nổi tiếng

Viên Gia Quân (1962), Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX, Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Chiết Giang.
Viên Áng, đại thần nhà Tây Hán
Viên An, đại thần nhà Đông Hán
Viên Thiệu, thủ lĩnh cát cứ đầu thời Tam Quốc
Viên Thuật, em trai của Viên Thiệu, thủ lĩnh cát cứ đầu thời Tam Quốc
Viên Hoành, sử gia thời Đông Tấn
Viên Tung, sử gia thời Đông Tấn
Viên Sùng Tổ, tướng nhà Lưu Tống và Nam Tề thời Nam Bắc triều
Viên Sùng Hoán, danh tướng cuối thời nhà Minh, người chỉ huy quân Minh đánh bại Nỗ Nhĩ Cáp Xích tại trận Ninh Viễn
Viên Mai, nhà văn thời nhà Thanh
Viên Thế Khải, Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc vào đầu thế kỷ XX
Viên Hòa Bình, đạo diễn Hồng Kông
Viên Vịnh Nghi, hoa hậu Hồng Kông, diễn viên
Viên Băng Nghiên, diễn viên Trung Quốc
Viên Nhất Kỳ, nữ ca sĩ và diễn viên Trung Quốc

khác
Viên Thừa Chí, Nhân vật trong tiểu thuyết bích huyết kiếm của Kim Dung

Tham khảo
Phân họ Vịt lặn

Phân họ Vịt lặn (danh pháp khoa học: Aythyinae) là một phân họ trong họ Vịt (Anatidae) chứa khoảng 15 loài vịt lặn còn sinh tồn, nói chung gọi là vịt đầu nâu/đen hay vịt bãi/vịt biển. Chúng là một phần của họ đa dạng chứa các loài vịt, ngỗng, thiên nga v.v.

Các loài vịt lặn trong bài này được đặt trong một phân họ khác biệt. Trong khi về mặt hình thái thì chúng gần giống như các loài vịt thật sự, tuy nhiên giữa chúng có các khác biệt rõ nét, chẳng hạn như cấu trúc của khí quản. Các trình tự dữ liệu mtDNA cytochrome b và NADH dehydrogenaza chỉ ra rằng hai nhóm vịt thật sự và vịt lặn là tương đối xa nhau, sự giống nhau bề ngoài chỉ là do tiến hóa hội tụ.

Theo kiểu khác, nhóm vịt lặn được coi là một tông với danh pháp Aythyini trong phân họ Anatidae nghĩa rộng, bao gồm toàn bộ các loài thủy điểu dạng vịt, ngoại trừ nhóm le nâu.

Các loài vịt biển nói chung hay tìm thấy ở các vùng duyên hải, chẳng hạn như vịt đuôi dài, vịt scoter, vịt mắt vàng và vịt nhung, đôi khi cũng được gọi một cách dân dã là vịt lặn tại Bắc Mỹ do chúng cũng tìm kiếm thức ăn bằng cách lặn; nhưng phân họ chứa chúng (Merginae) là rất khác biệt.

Mặc dù nhóm này có phân bố toàn cầu, nhưng phần lớn các thành viên là bản địa của Bắc bán cầu và nó bao gồm một số loài vịt khá quen thuộc ở Bắc bán cầu.

Nhóm này được gọi là vịt lặn do các thành viên của nó kiếm ăn chủ yếu bằng cách lặn, mặc dù trên thực tế thì các loài chi Netta ít khi lặn và chủ yếu kiếm ăn giống như vịt thật sự.

Những loài vịt này sống thành bầy, chủ yếu tại các vùng nước ngọt ven cửa sông, mặc dù vịt bãi lớn sinh sống ngoài biển trong mùa đông ở phương Bắc. Chúng bay khỏe; các cánh rộng và tù đầu đòi hỏi những cú đập cánh nhanh hơn so với ở nhiều loài vịt khác và chúng hơi khó bay lên. Các loài ở phía bắc có xu hướng di trú còn các loài ở phía nam thì không di trú mặc dù vịt đầu cứng vượt qua những khoảng cách dài. Các loài vịt lặn đi lại không tốt trên đất liền như vịt thật sự; các chân của chúng có xu hướng lui về phía sau của cơ thể để giúp chúng tạo lực đẩy khi ở dưới nước.

Hệ thống hóa
Trong bài này thì 3 chi được gộp trong phân họ vịt lặn. Tuy nhiên, vịt cẩm thạch loài duy nhất của chi Marmaronetta, lại dường như rất khác biệt và có thể đã rẽ nhánh ra trước khi có sự chia tách giữa vịt thật sự với vịt lặn như được chỉ ra bằng các đặc trưng hình thái ngược lại với ý kiến của Livezey năm 1986, Các phân tích trình tự DNA có lẽ sẽ giải quyết được câu hỏi này nhưng cho tới nay vẫn chưa được thực hiện do thiếu các dữ liệu cần thiết. Nó có thể là sự phân kỳ sớm từ dòng dõi vịt thật sự. hay vịt búi lông , vịt nâu đỏ
Aythya valisineria: Vịt lặn vai buồm
Aythya cf. innotata: Vịt đầu nâu Réunion - tuyệt chủng (khoảng thập niên 1690)

Chú thích

Tham khảo
Phân họ Vịt khoang

Phân họ Vịt khoang (danh pháp khoa học: Tadorninae) là một phân họ chứa vịt khoang-ngỗng khoang của họ Vịt (Anatidae), họ sinh học chứa các loài vịt và các loài thủy điểu trông giống vịt nhất như ngỗng và thiên nga.

Nhóm này có sự phân bố chủ yếu tại vùng nhiệt đới hay Nam bán cầu, với chỉ hai loài là vịt khoang thường (Tadorna tadorna) và vịt khoang hung đỏ hay vịt vàng (Tadorna ferruginea) sinh sống trong khu vực ôn đới Bắc bán cầu, mặc dù vịt khoang mào (Tadorna cristata) (hiện nay coi là tuyệt chủng) từng sinh sống ở phương Bắc.

Phần lớn các loài có bộ lông đặc biệt, nhưng không có kiểu mẫu cụ thể cũng như cả hai giới tính có giống nhau hay không, thậm chí ngay trong phạm vi của chỉ một chi.

Hệ thống hóa
Theo sự xem xét lại của Livezey (1986), một vài loài trước đây được phân loại như là vịt thật sự hay như là "vịt đậu cây" một cách lầm lạc đã được đặt vào phân họ Tadorninae. Các phân tích trình tự mtDNA đặt ra sự nghi vấn về sự định vị của một vài chi; nhiều loài vịt được nghĩ là nhóm vịt thật sự và một loài ngỗng kỳ dị có thể thuộc vào phân họ này thì chính xác hơn, trong khi một vài chi được tin tưởng là có quan hệ gần gũi với vịt khoang thì lại dường như có các quan hệ khác biệt hoàn toàn.

Các dữ liệu hiện có chỉ ra rằng phân họ Tadorninae trên thực tế, giống như bề ngoài của chúng gợi ý, ở mức độ nào đó là trung gian giữa nhóm ngỗng và vịt thật sự, nhưng cần phải lưu ý rằng các dữ liệu phân tử cũng gợi ý rằng chúng không phải là dòng dõi duy nhất tiến hóa về phía có hình thái giống như vịt nhiều hơn, với các nhóm vịt lặn và vịt biển là các họ hàng xa hơn.

HỌ ANATIDAE
Phân họ Tadorninae
Đặt chắc chắn trong phân họ này:
Pachyanas: Vịt đảo Chatham (quần đảo Chatham, tiền sử Hậu Đệ Tứ)
Tadorna: Vịt khoang (châu Âu, châu Phi, Australasia; 7 loài) – có lẽ cận ngành
Salvadorina: Mòng két/Vịt Salvadori (New Guinea) – trước đây trong họ Anatidae và "vịt đậu cây"
Centrornis: Ngỗng Madagascar (Madagascar, tiền sử Hậu Đệ Tứ)
Alopochen: Ngỗng/vịt châu Phi và Mascarene (Khu vực châu Phi lục địa và Madagascar; 1 loài còn sinh tồn, 2-3 loài tuyệt chủng)
Neochen: Ngỗng Orinoco (Nam Mỹ)
Chloephaga: Ngỗng khoang (Nam Mỹ; 5 loài)
Hymenolaimus: Vịt lam (New Zealand) – trước đây trong nhóm "vịt đậu cây"
Merganetta: Vịt nước lũ (Dãy núi Andes, Nam Mỹ) - trước đây trong nhóm "vịt đậu cây"
Tạm thời đặt trong nhóm này:
Malacorhynchus: Vịt tai hồng (Australia; 1 loài sinh tồn, 1 loài tiền sử Hậu Đệ Tứ) – có thể gần gũi hơn với Oxyurinae
Sarkidiornis: Vịt mồng (Nam Mỹ, châu Phi, Ấn Độ) - trước đây trong nhóm "vịt đậu cây"; có thể thuộc về phân họ Anatinae
Cyanochen: Ngỗng cánh lam (Ethiopia) – có thể thuộc phân họ khác biệt
Tachyeres: Vịt guồng (Nam Mỹ; 4 loài) – có thể thuộc về phân họ Anatinae
Có thể thuộc về Tadorninae, hiện tại đặt ở chỗ khác:
Aix: Uyên ương và vịt Carolina (tương ứng là Đông Á và Bắc Mỹ)
Cairina moschata: Ngan bướu mũi (kể cả ngan nhà), nhiệt đới châu Mỹ; chi Cairinia có thể là cận ngành.
Cereopsis: Ngỗng đảo Cape Barren (Australia)
Callonetta: Mòng két vòng (Nam Mỹ)
Chenonetta: Vịt bờm (Australia và trước đây ở New Zealand; 1 loài sinh tồn, 1 loài tuyệt chủng)

Chú thích

Tham khảo
Đổng (họ)

Đổng (; Wade-Giles: Tung3) là một họ của người thuộc vùng Văn hóa Đông Á. Họ này có mặt ở Trung Quốc, Triều Tiên và Việt Nam. Chữ Đổng (董) trong tiếng Trung còn có nghĩa là "giám sát" hay "quản trị". Một trong những câu chuyện về nguồn gốc họ Đổng kể rằng, vào thế kỷ 23 TCN, một người đã được Đế Thuấn phong họ này do khả năng thuần dưỡng rồng. Trong danh sách Bách gia tính, họ này được xếp thứ 127. Về mức độ phổ biến, họ này xếp thứ 39 ở Trung Quốc theo thống kê năm 2006. Vào năm 2019, nó là họ phổ biến thứ 35 ở Trung Quốc Đại lục, với 6.770.000 người hay 0,51% dân số sử dụng.

Nhân vật
Người với họ Đổng gồm:

Nhân vật lịch sử
Đổng Phụng, thầy thuốc nhà Đông Hán
Đổng Trọng Thư, học giả nhà Tây Hán
Đổng Trác, đại quyền thần cuối thời Đông Hán
Đổng Kì Xương, họa sĩ cuối thời nhà Minh
Đổng Ế, tướng nhà Tần
Đổng Chiêu, đại thần thời Đông Hán
Đổng Doãn, thừa tường Thục Hán một trong Thục Hán tứ tướng

Nhân vật thời hiện đại
Đổng Tất Vũ, chủ tịch Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Đổng Kiến Hoa, người đầu tiên giữ chức Trưởng Đặc khu hành chính Hồng Kông
Đổng Phương Trác (Dong Fangzhuo), cầu thủ bóng đá Trung Quốc
Đổng Khiết, diễn viên Trung Quốc
Đổng Trinh, ca sĩ-nhạc sĩ sáng tác bài hát người Trung Quốc
Đổng Tư Thành, nghệ danh Winwin, ca sĩ, thành viên nhóm nhạc Hàn Quốc NCT và nhóm nhạc Trung Quốc WayV
Taeyang (tên thật: Dong Young Bae, Hán Việt: Đổng Vĩnh Bồi), thành viên nhóm nhạc Big Bang

Xem thêm
Danh sách họ người Trung Quốc phổ biến

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích
Phân họ Vịt biển

Phân họ Vịt biển (danh pháp khoa học: Merginae), là một phân họ trong họ Vịt (Anatidae).

Đặc điểm
Như tên gọi của phân họ này gợi ý, phần lớn (nhưng không phải tất cả) các loài trong phân họ này sinh sống tại các vùng biển (ngoài mùa sinh đẻ) nông ven bờ. Nhiều loài đã phát triển các tuyến muối chuyên biệt hóa để cho phép chúng có thể chịu được nước mặn, nhưng các tuyến này vẫn chưa phát triển ở vịt non. Một vài loài của chi Mergus lại ưa thích các môi trường sống trong sông.

Khoảng 18 trên tổng số 20 loài trong phân họ này chiếm lĩnh các môi trường sống tại các vĩ độ xa về phía bắc.

Các thành viên ăn cá của phân họ này, chẳng hạn chi Mergus và vịt mào, có các khía răng cưa ở rìa mỏ để giúp chúng giữ chắc con mồii. Vì thế chúng còn được gọi là "vịt mỏ cưa".

Các loài vịt biển khác ăn các loại động vật thân mềm hay động vật giáp xác mà chúng tìm kiếm được từ đáy biển.

Phân loại
Hiện tại, người ta công nhận 20 loài còn sinh tồn trong 10 chi.

Phân họ Merginae
Chi Chendytes. Loài ngỗng/vịt lặn trông tựa như ngỗng này đã tuyệt chủng từ thời kỳ tiền sử. Chúng là vịt lớn, giống ngỗng với cánh tiêu giảm không phù hợp cho việc bay lượn, nhưng có thể hỗ trợ cho việc lặn, giống như ở anca lớn. Ít nhất có 1 loài còn sinh sống cho tới thế Holocen.
Chendytes lawi: Ngỗng lặn Law
Chi Polysticta
Polysticta stelleri: Vịt biển Steller
Chi Somateria. Các loài vịt nhung. Là vịt biển lớn. Con đực có bộ lông đen trắng với kiểu lông đầu khác biệt. Con mái màu nâu.
Somateria fischeri: Vịt nhung đeo kính
Somateria mollissima: Vịt nhung thường
Somateria spectabilis: Vịt nhung vua
Chi Histrionicus
Histrionicus histrionicus: Vịt Harlequin
Chi Camptorhynchus
Camptorhynchus labradorius: Vịt Labrador
Chi Melanitta. Các loài vịt biển mập mạp. Con đực có lông chủ yếu màu đen và mỏ phồng to. Con mái màu nâu.
Melanitta americana: Vịt Scoter đen hay Scoter Mỹ, (đôi khi coi là phân loài của M. nigra)
Melanitta deglandi: Vịt Scoter cánh trắng (đôi khi coi là phân loài của M. fusca)
Melanitta fusca: Vịt Scoter nhung
Melanitta nigra: Vịt Scoter thường
Melanitta perspicillata: Vịt biển khoang cổ
Chi Clangula
Clangula hyemalis: Vịt đuôi dài
Chi Bucephala, vịt mắt vàng. Chúng ít sống ở biển hơn một số loàig trong phân họ này và chúng trú qua đông trong vùng nước ngọt. Con trống có lông mình màu trắng, lưng màu đen và đầu có các đốm khác biệt. Con mái màu xám với đầu màu nâu hạt dẻ.
Bucephala albeola: Vịt đầu vàng da bò
Bucephala clangula: Vịt mắt vàng thường
Bucephala islandica: Vịt mắt vàng Barrow
Chi Mergellus (đôi khi gộp vào chi Mergus)
Mergellus albellus: Vịt mào
Chi Lophodytes (đôi khi gộp vào chi Mergus)
Lophodytes cucullatus: Vịt biển mào
Chi Mergus, vịt cát điển hình. Các loài này ít sống ngoài biển, chỉ có vịt cát ngực đỏ là sống ngoài biển. Chúng có mỏ với khía răng cưa và lặn để tìm kiếm cá.
Mergus australis: Vịt cát quần đảo Auckland
Mergus merganser: Vịt cát thường
Mergus octosetaceus: Vịt cát Brasil
Mergus serrator: Vịt cát ngực đỏ
Mergus squamatus: Vịt mỏ nhọn hay vịt cát Trung Hoa

Chú thích

Tham khảo
Tân Can

Tân Can (chữ Hán giản thể: 新干县, âm Hán Việt: Tân Can huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Cát An, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1248 ki-lô-mét vuông, dân số 305.000 người. Mã số bưu chính là 331300. Chính quyền huyện đóng ở trấn Kim Xuyên.
Hành chính
Tân Can được chia ra làm 14 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 1 nhai đạo, 7 trấn và 6 hương. Ngoài ra huyện này còn quản lí 3 đơn vị tương đương cấp hương khác
Nhai đạo: Dương Phong (洋峰街道)
Trấn: Kim Xuyên (金川镇), Tam Hồ (三湖镇), Đại Dương Châu (大洋洲镇), Thất Cầm (七琴镇), Mạch Tà (麦㙦镇), Giới Phụ (界埠镇), Lật Giang (溧江镇)
Hương: Đào Khê (桃溪乡), Thành Thượng (城上乡), Đàm Khâu (潭丘乡), Thần Chính Kiều (神政桥乡), Nghi Giang (沂江乡), Hà Phố (荷浦乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Khu công nghiệp Tân Can (新干工业园区)
Đại đội địa chất (地质大队)
Lâm trường Lê Sơn (黎山林场)

Tham khảo
Dư (họ)

Dư là một họ của người ở vùng Văn hóa Đông Á như Trung Quốc (chữ Hán: 余, Bính âm: Yu), và Việt Nam.

Tại Trung Quốc trong danh sách Bách gia tính họ Dư đứng thứ 90, còn theo thống kê năm 2006 họ Dư xếp thứ 40 về mức độ phổ biến.

Người Việt Nam họ Dư có danh tiếng
Dư Quốc Đống (1932-2008), Trung tướng Quân lực Việt Nam Cộng Hòa, Tư lệnh Dù thời kỳ 1964-1972, Tư lệnh Vùng 3 chiến thuật,
Dư Văn Toán, (1968_) Ứng hoà, Hà Nội, Năm 2001 nhận danh hiệu tiến sỹ địa lý. Nghiên cứu, thúc đẩy phát triển Năng lượng tái tạo biển Việt Nam: điện thủy triều, điện sóng, điện hải lưu, điện gió ngoài khơi.,OTEC, Green Hydrogen... Cùng các nghiên cứu về net zero, Bddkh, môi trường, đa dạng sinh học Biển Đông, Trường Sa và Hoàng Sa.

Người Trung Quốc họ Dư có danh tiếng
Dư Tĩnh, gián nghị đại phu của Tống Nhân Tông
Dư Tế Đường, phó chủ tịch tỉnh Tứ Xuyên
Dư Hoa, nhà văn Trung Quốc
Dư Quang Trung, nhà thơ Đài Loan
Dư Văn Lạc, diễn viên Hồng Kông
Dư Thiếu Quần, diễn viên, ca sĩ, MC, nhà ảo thuật Trung Quốc
Dư Cảnh Thiên, ca sĩ, diễn viên, vũ công Trung Quốc

Tham khảo
Diệp (họ)

Diệp là một họ của người ở vùng Văn hóa Đông Á. Họ này có mặt ở Đài Loan, Việt Nam, Trung Quốc và Triều Tiên tuy rất hiếm.

Tại Việt Nam, họ Diệp phổ biến trong cộng đồng người Việt gốc Hoa và người Sán Dìu.

Phát âm
Tại Việt Nam, họ này được phát âm là Diệp, riêng người Ngái phát âm là Giáp.

Tại Trung Quốc, họ này viết là 葉, phát âm khác nhau tùy địa phương: Yeh, Yee, Ee, Yip, Yeap, Yap, Ip.

Tại bán đảo Triều Tiên, họ này được viết là 섭, phát âm là Seop.

Khởi nguồn
Họ Diệp được ghi nhận là khởi nguồn từ vùng đất tên Diệp (nay là Diệp huyện), ngày nay nó ở vùng Bình Đỉnh Sơn, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc.

Vào thời Xuân Thu Chiến Quốc, nước Sở có vị tướng Thẩm Chư Lương, trong cuộc chiến Ngô-Sở (506 trước Công nguyên) có công hộ giá Sở Chiêu vương chạy sang cầu viện quân Tần. Sau khi được Tần Ai Công xuất quân giúp đỡ đánh lui quân Ngô, Sở Chiêu vương đã phong cho ông tước công, ban cho vùng đất Diệp, cũng cho đổi họ từ Thẩm sang Diệp. Từ đó ông được gọi là Diệp Công, con cháu ông cũng mang họ Diệp, còn thân thích vẫn mang họ Thẩm.

Diệp Công được xem là thủy tổ của họ Diệp.

Trong tiếng Trung Quốc cổ, chữ Diệp (ye) không mang một ý nghĩa gì. Về sau nó mới mang nghĩa là lá, có thể là do vùng đất Diệp chủ yếu là sản xuất rau.

Người Việt Nam họ Diệp có danh tiếng
Diệp Đình Tòng (Tk.18), sư phụ của tướng Tây Sơn Trần Quang Diệu.
Diệp Văn Cương (1862-1929), nhà giáo, nhà quốc ngữ học, là tác giả cuốn Syllabaire Sách vần Quốc Ngữ xuất bản năm 1919, người đề xuất cách ghép vần: a, bờ, cờ...
Diệp Văn Kỳ (1895-1945), nhà tư sản, nhà báo nhà trí thức yêu nước đầu thế kỷ XX.
Diệp Minh Châu (1919-2002), họa sĩ, nhà điêu khắc Việt Nam.
Diệp Minh Tuyền (1941-1997), nhạc sĩ Việt Nam, tác giả Hát mãi khúc quân hành.
Diệp Quang Ban, Giáo sư, nguyên giảng viên Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
Diệp Dũng, nguyên Chủ tịch HĐQT Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TPHCM (Saigon Co.op).
Diệp Bửu Chi, Phó Giám đốc Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh.

Người Trung Quốc họ Diệp có danh tiếng
Diệp Vấn: Võ sư phái Vịnh Xuân, sư phụ của Lý Tiểu Long
Diệp Kiếm Anh (1897-1986) nguyên soái CHND Trung Hoa

Tham khảo

Xem thêm

Liên kết ngoài
Phân họ Vịt đuôi cứng

Phân họ Vịt đuôi cứng (danh pháp khoa học: Oxyurinae) là một phân họ trong họ Vịt (Anatidae) chứa khoảng 8 loài vịt còn sinh tồn, không có loài nào có mặt tại Việt Nam. Phần lớn các loài của phân họ này đều có tên gọi là vịt đuôi cứng, do chúng có, như tên gọi chung gợi ý, những chiếc lông đuôi dài và cứng, dựng thẳng khi chúng nghỉ ngơi. Phần lớn các loài đều có mỏ phồng tương đối to. Ngoại lệ là vịt đầu đen Nam Mỹ trông giống như những con vịt (thật sự) điển hình với đuôi ngắn và mỏ bình thường.

Chúng là những loài vịt sinh sống trong môi trường nước ngọt, kiếm ăn bằng cách lặn. Các chân của chúng lùi sâu về phía sau cơ thể, làm cho chúng trông lạch bạch và vụng về khi ở trên mặt đất, vì thế chúng ít khi rời khỏi môi trường nước.

Kiểu cách "phô diễn" của những con trống là không bình thường với việc phát ra âm thanh từ một túi ở họng có thể thổi phồng lên được, lao đầu về phía trước và dựng đứng chiếc mào nhỏ. Phần lớn các loài này đều phô diễn đơn độc (trước con mái), riêng vịt xạ "phô diễn" thành từng nhóm.

Các chi
Oxyura: Chi Vịt đuôi cứng, khoảng 5 loài sinh tồn và 4-5 loài hóa thạch
Nomonyx: Chi Vịt mặt nạ, 1 loài sinh tồn (Nomonyx dominica)
Biziura: Chi Vịt xạ, 1 loài sinh tồn (Biziura lobata)
Heteronetta: Chi Vịt đầu đen Nam Mỹ, 1 loài sinh tồn (Heteronetta atricapilla)
†Dendrochen
†Dunstanetta
†Manuherikia
†Mionetta
†Pinpanetta
†Tirarinetta

Hiện tại, người ta đang nghiên cứu các mối quan hệ giữa vịt tai hồng với nhóm này.
Hình ảnh

Tập tin:Weißkopfruderente Oxyura leucocephala 0505059 Wikiausschnit.jpg
Tập tin:Weißkopfruderente Oxyura leucocephala 050324 Ausschnitt.jpg
Tập tin:Oxyura dominica.jpg

Chú thích

Tham khảo