Bộ gen

Nhiễm sắc thể
DNA
RNA

Bộ gen
Tính di truyền
Đột biến

Nucleotide
Biến dị di truyền
|belowstyle=border-top:1px solid 90db90;border-bottom:1px solid 90db90;|content6style=border-top:1px solid 90db90;padding-top:0.15em;|content5= Giải trình tự DNA
Công nghệ sinh học
Di truyền y học|heading5=Phát minh|content5style=border-top:1px solid 90db90;padding-top:0.3em;|content4=
Di truyền học

Tiến hoá, Thuyết tiến hoá trung tính
Di truyền học quần thể
Quy luật Mendel
Sinh học phân tử|content4style=padding-bottom:0.2em;|heading4=Lược sử và chủ đề|content3style=border-top:1px solid 90db90;padding-top:0.3em;|heading2=Từ khoá cho trang|class=plainlist|content1=&nbsp;|content1style=background:none;font-size:40%;line-height:0.4em;|image=|contentstyle=background:e7f4e7;padding:0.2em 0.4em 0.4em;|headingstyle=background:90db90;|title=Di truyền học|titlestyle=background:90db90;font-size:175%;padding-top:0.2em;font-weight:normal;|pretitle=Các phần chính trong|pretitlestyle=padding-bottom:0.15em;|style=border:2px solid 90db90;|below=Sinh học
Sinh học phân tử}}
Trong lĩnh vực sinh học phân tử và di truyền học, thuật ngữ bộ gen dùng để chỉ tất cả các vật chất di truyền chứa trong một cá thể sinh vật. Những vật chất di truyền này gồm DNA ở nhiễm sắc thể, DNA ngoài nhiễm sắc thể (như DNA vòng ở ti thể, ở lục lạp nếu có), cả các RNA (nếu là RNA virut), có thể mang thông tin di truyền ở vùng mã hóa hoặc không mã hóa. Thuật ngữ này dịch từ nguyên gốc tiếng Anh là genome, cũng đã được dịch là hệ gen. Môn khoa học chuyên nghiên cứu về bộ gen được gọi là hệ gen học (genomics). Nhiều kiến thức thuộc lĩnh vực này được đề cập ở tạp chí Genome Research.

Từ nguyên
nhỏ|Bộ gen chính ở người phân bố trên 46 nhiễm sắc thể, cũng gọi là bộ gen lưỡng bội. (Trong ảnh không biểu hiện bộ gen ti thể).
Thuật ngữ genome được giáo sư người Đức là Hans Winkler, đề xuất vào năm 1920, mà từ điển Oxford gợi ý rằng cái tên này là sự pha trộn giữa các từ gen và nhiễm sắc thể.
nhỏ|Sơ đồ biểu hiện các phần của một bộ gen nhân sơ (vi khuẩn).
Tuy nhiên, bộ gen của một sinh vật bao gồm tất cả các vật chất mang thông tin di truyền, dù ở nhiễm sắc thể hay ở ngoài nhiễm sắc thể. Nhưng ở các sinh vật có nhiễm sắc thể (sinh vật có cấu tạo tế bào), có tác giả gọi axit nucleic ở nhiễm sắc thể như là bộ gen chính, còn ở ngoài là bộ gen phụ. Chẳng hạn ở người, mỗi cá thể có bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội là 2n = 46, thì tập hợp tất cả các DNA ở mọi nhiễm sắc thể tạo nên bộ gen chính, còn gọi là bộ gen lưỡng bội; còn lại các gen trong ti thể, ở ngoài nhân được coi là phụ, mặc dù có tầm quan trọng nhất định và đột biến có thể gây bệnh, như một bệnh gây động kinh di truyền theo dòng mẹ.

Bộ gen virut
Bộ gen virut có thể có DNA hoặc RNA tùy loại.
Các bệnh như đậu mùa, herpes và thủy đậu là do các virut DNA gây ra: bộ gen của chúng là phân tử DNA.
Các bệnh như AIDS và Covid-19 là do virut RNA gây ra: bộ gen của chúng là RNA. Khi chúng xâm nhiễm vào vật chủ (người, dơi), phân tử RNA sẽ được enzym phiên mã ngược tạo nên DNA bổ sung của chúng, rồi từ đó nhân đôi thành DNA hai mạch chèn vào nhiễm sắc thể của vật chủ.

Bộ gen nhân sơ
Nhân sơ (Prokaryotes) có cấu tạo đơn bào, nhưng bộ gen của chúng được phân biệt thành hai phần: hầu hết các gen phân bố ở một phân tử DNA vòng lớn gọi là nhiễm sắc thể nhân sơ (viết tắt: DNA-NST), còn lại phân bố ở các plasmit có số lượng rất không ổn định.

Đặc điểm một số bộ gen
Dưới đây là bảng giới thiệu một số bộ gen đại diện.

Xem thêm

Bacterial genome size
Cryoconservation of animal genetic resources
Genome Browser
Genome Compiler
Genome topology
Genome-wide association study
List of sequenced animal genomes
List of sequenced archaeal genomes
List of sequenced bacterial genomes
List of sequenced eukaryotic genomes
List of sequenced fungi genomes
List of sequenced plant genomes
List of sequenced plastomes
List of sequenced protist genomes
Metagenomics
Microbiome
Molecular epidemiology
Molecular pathological epidemiology
Molecular pathology
Nucleic acid sequence
Pan-genome
Precision medicine
Regulator gene
Sequenceome
Whole genome sequencing

Tham khảo








Hình ảnh

Tập tin:Human karyotype with bands and sub-bands.png
Tập tin:Components of the Human Genome.jpg

Nguồn trích dẫn

Liên kết ngoài

UCSC Genome Browser – view the genome and annotations for more than 80 organisms.
genomecenter.howard.edu
Build a DNA Molecule
Some comparative genome sizes
DNA Interactive: The History of DNA Science
DNA From The Beginning
All About The Human Genome Project—from Genome.gov
Animal genome size database
Plant genome size database
GOLD:Genomes OnLine Database
The Genome News Network
NCBI Entrez Genome Project database
NCBI Genome Primer
GeneCards—an integrated database of human genes
BBC News – Final genome 'chapter' published
IMG (The Integrated Microbial Genomes system)—for genome analysis by the DOE-JGI
GeKnome Technologies Next-Gen Sequencing Data Analysis—next-generation sequencing data analysis for Illumina and 454 Service from GeKnome Technologies.