SMS König

SMS König là chiếc dẫn đầu cho lớp thiết giáp hạm König được Hải quân Đế quốc Đức chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất. König (tiếng Đức, nghĩa là Quốc vương) được đặt tên nhằm tôn vinh Hoàng đế (Kaiser) Wilhelm II của Đức, là vua nước Phổ đồng thời cũng là Hoàng đế Đức. König được đặt lườn vào ngày tháng 10 năm 1911 và được hạ thủy vào ngày 1 tháng 3 năm 1913. Việc trang bị cho König được hoàn tất không lâu sau khi chiến tranh nổ ra, và nó được đưa ra hoạt động cùng Hạm đội Biển khơi Đức vào ngày 9 tháng 8 năm 1914.

Cùng với ba chiếc tàu chị em cùng lớp Grosser Kurfürst, Markgraf và Kronprinz, König đã tham gia hầu hết các hoạt động của hạm đội trong chiến tranh. Là chiếc dẫn đầu hàng chiến trận Đức vào ngày 31 tháng 5 năm 1916 trong trận Jutland, nó đã đối đầu quyết liệt với nhiều thiết giáp hạm Anh Quốc và bị bắn trúng mười phát đạn pháo hạng nặng. Vào tháng 10 năm 1917, nó đã buộc chiếc thiết giáp hạm tiền-dreadnought của Nga Slava phải tự đánh đắm trong chiến dịch Albion tại vịnh Riga.

König bị lưu giữ cùng với hầu hết Hạm đội Biển khơi tại căn cứ của Hải quân Hoàng gia Anh tại Scapa Flow vào tháng 11 năm 1918 sau thỏa thuận Đình chiến. Vào ngày 21 tháng 6 năm 1919, Chuẩn Đô đốc Ludwig von Reuter ra lệnh đánh đắm hạm đội trong khi các tàu Anh làm nhiệm vụ canh phòng tiến ra khỏi cảng để tập trận. König chìm lúc 14 giờ 00. Không giống như đa số các tàu bị đánh đắm khác, König chưa từng được cho nổi lên; xác tàu đắm của nó hiện vẫn còn nằm dưới đáy vũng biển.

Thiết kế và chế tạo

König được đặt hàng dưới cái tên tạm thời "S" và được chế tạo tại xưởng tàu của hãng Kaiserliche Werft ở Wilhelmshaven dưới số hiệu chế tạo 33. Nó được đặt lườn vào tháng 10 năm 1911 và được hạ thủy vào ngày 1 tháng 3 năm 1913. Công việc trang bị được hoàn tất vào ngày 9 tháng 8 năm 1914, ngày mà nó được đưa ra hoạt động cùng Hạm đội Biển khơi Đức. Nó đã làm tiêu tốn cho Chính phủ Đế quốc Đức 45 triệu Mác vàng Đức. Là chiếc đầu tiên trong lớp của nó, König được tiếp nối với sự tham gia của những chiếc Grosser Kurfürst, Markgraf và Kronprinz.

König có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn khi chế tạo và lên đến khi đầy tải nặng, với chiều dài , mạn thuyền rộng và độ sâu của mớn nước là . Nó được vận hành bởi ba turbine hơi nước Parsons, sản sinh ra tổng công suất và đặt được tốc độ tối đa . Dàn pháo hạng hai bao gồm mười bốn khẩu , sáu khẩu và năm ống phóng ngư lôi ngầm, gồm ống một trước mũi và hai ống mỗi bên mạn. Thủy thủ đoàn của nó bao gồm 41 sĩ quan và 1.095 thủy thủ. Vào ngày 9 tháng 12, König bị mắc cạn tại vũng biển Wilhelmshaven; con tàu chị em với nó Grosser Kurfürst đang đi ngay phía sau, nên không thể né tránh và đã húc phải phần đuôi của König, gây ra một số hư hại nhỏ. König rút ra được và quay trở lại Wilhelmshaven, nơi công việc sửa chữa kéo dài cho đến ngày 2 tháng 1 năm 1915. Vào ngày 22 tháng 1 năm 1915, König cùng phần còn lại của Hải đội Chiến trận 3 được cho tách ra khỏi hạm đội để tiến hành các cuộc huấn luyện cơ động, tác xạ và ngư lôi tại biển Baltic. Chúng quay trở lại Bắc Hải vào ngày 11 tháng 2 để trợ giúp Đội Tuần tiễu một trong trận Dogger Bank. König có mặt tại vùng biển Baltic vào ngày 17 tháng 1 năm 1916 để huấn luyện, rồi đến ngày 24 tháng 1 đã quay trở lại Bắc Hải. Hai đợt xuất quân khác được tiếp nối vào các ngày 5–6 tháng 3 và 21–22 tháng 4.

Bắn phá Yarmouth và Lowestoft

König đã có mặt vào ngày để tham gia một cuộc bắn phá khác xuống bờ biển Anh Quốc, một lần nữa hỗ trợ cho các tàu chiến-tuần dương của Đội Tuần tiễu 1. Các tàu chiến-tuần dương khởi hành từ Jade Estuary lúc 10 giờ 55 phút ngày 24 tháng 4 năm 1916, và phần còn lại của Hạm đội Biển khơi lên đường tiếp theo lúc 13 giờ 40 phút. Tàu chiến-tuần dương Seydlitz trúng phải một quả thủy lôi trên đường đi đến mục tiêu, nên bị buộc phải rút lui. Các tàu chiến-tuần dương khác tiến hành bắn phá Lowestoft mà hầu như không gặp sự kháng cự, nhưng trên đường đi đến Yarmouth, chúng đụng độ với các tàu tuần dương Anh thuộc Lực lượng Harwich. Một cuộc đấu pháo ngắn ngủi diễn ra trước khi Lực lượng Harwich rút lui. Các báo cáo về hoạt động của tàu ngầm Anh tại khu vực đã buộc Đội Tuần tiễu 1 phải rút lui. Vào lúc này, Đô đốc Reinhard Scheer nhận được cảnh báo về việc Hạm đội Grand đã khởi hành từ căn cứ của chúng ở Scapa Flow, ông ra lệnh rút lui về vùng biển Đức an toàn hơn. Sau đó König đi đến khu vực Baltic cho một lượt thực hành khác, bao gồm việc thực tập ngư lôi ngoài khơi Mecklenburg. các tàu chiến-tuần dương thuộc Đội Tuần tiễu 1 đối đầu với Hải đội Tuần chiến-Tuần dương 1 Anh Quốc dưới quyền chỉ huy của Đô đốc David Beatty. Các lực lượng đối địch bắt đầu một cuộc đấu pháo, vốn đã đưa đến việc phá hủy chiếc HMS Indefatigable không lâu sau 17 giờ 00, rồi đến lượt HMS Queen Mary không đầy nữa giờ sau đó. Vào lúc này, các tàu chiến-tuần dương Đức di chuyển về phía Nam nhằm thu hút các tàu chiến Anh về phía lực lượng chủ lực của Hạm đội Biển khơi. Đến 17 giờ 30, thiết giáp hạm Đức dẫn đầu König nhìn thấy cả Đội Tuần tiễu 1 của Đức bên mạn phải và Hải đội Tàu chiến-tuần dương 1 của Anh bên mạn trái. Đến 17 giờ 45 phút, Scheer ra lệnh bẻ lái 2 point (22,5°) sang mạn trái để đưa các con tàu của ông đến gần hơn các tàu chiến-tuần dương Anh. Lệnh khai hỏa được đưa ra chỉ một phút sau đó.

König cùng với Grosser Kurfürst và Markgraf là những chiếc đầu tiên đến được tầm bắn hiệu quả, chúng đã tuần tự đối đầu với các tàu chiến-tuần dương Lion, Princess Royal và Tiger tương ứng ở khoảng cách . Loạt đạn pháo đầu tiên của König đã không với tới mục tiêu, nên nó chuyển hỏa lực sang chiếc tàu chiến Anh ở gần hơn là Tiger. Cùng một lúc, König và các tàu chị em đã nổ súng vào các tàu khu trục Nestor và Nicator bằng dàn pháo hạng hai của chúng. Hai con tàu Anh đã tiếp cận hàng chiến trận Đức, và mặc dù chịu đựng một màn hỏa lực dày đặc, vẫn cơ động vào vị trí tấn công thuận tiện. Mỗi chiếc đã phóng hai ngư lôi nhắm vào König và Grosser Kurfürst, mặc dù tất cả đều bị trượt. Đáp trả lại, một quả đạn pháo hạng hai từ một trong các thiết giáp hạm đã đánh trúng Nestor làm hỏng phòng động cơ. Nó cùng với tàu khu trục Nomad bị đánh hỏng nằm chắn ngay hướng tiến của hàng chiến trận Đức. Cả hai chiếc tàu khu trục đều bị đánh chìm, và các tàu phóng lôi Đức đã dừng lại để vớt những người sống sót. Vào khoảng 18 giờ 00, König cùng ba tàu chị em chuyển hỏa lực sang những thiết giáp hạm lớp Queen Elizabeth thuộc Hải đội Chiến trận 5 của Anh đang đến gần. König thoạt tiên đối đầu với Barham cho đến khi đối thủ đi ra ngoài tầm bắn; nó chuyển mục tiêu sang chiếc Valiant. Tuy nhiên, các thiết giáp hạm Anh với tốc độ nhanh hơn đã di chuyển ra ngoài tầm bắn hiệu quả.

Vào khoảng 19 giờ 00, tàu tuần dương Wiesbaden bị đánh bất động do một quả đạn pháo từ tàu chiến-tuần dương Anh Invincible; Chuẩn Đô đốc Paul Behncke trên chiếc König dự định cơ động các con tàu của mình hỗ trợ cho con tàu bị đánh hỏng. Cùng lúc đó, các hải đội tuần dương nhẹ 3 và 4 của Anh bắt đầu một đợt tấn công bằng ngư lôi vào hàng chiến trận Đức; trong khi tiến đến đủ khoảng cách để phóng ngư lôi, chúng tấn công Wiesbaden bằng hỏa lực của dàn pháo chính. König cùng các tàu chị em đã nhắm vào các tàu tuần dương Anh, nhưng việc chịu đựng hỏa lực pháo hạng nặng của thiết giáp hạm đối phương không đủ để đánh đuổi các tàu tuần dương Anh. Trong cuộc chiến hỗn loạn diễn ra sau đó, tàu tuần dương bọc thép Defence bị bắn trúng nhiều phát đạn pháo hạng nặng từ những chiếc dreadnought Đức. Một loạt đạn pháo đã xuyên thủng hầm đạn của con tàu, và một vụ nổ dữ dội sau đó đã phá hủy nó hoàn toàn.

Không lâu sau 19 giờ 20 phút, một lần nữa König đi vào tầm bắn đối với thiết giáp hạm Warspite và nó khai hỏa vào mục tiêu, có sự tham gia của các chiếc dreadnought Friedrich der Grosse, Ostfriesland, Helgoland và Thüringen. Tuy nhiên, König nhanh chóng mất dấu Warspite vì nó đang trong quá trình bẻ lái sang hướng Đông Đông Bắc. Gần như đồng loạt, các tàu khu trục và tàu tuần dương nhẹ của Anh tìm cách tung một đợt tấn công bằng ngư lôi khác vào những chiếc dẫn đầu hàng chiến trận Đức, kể cả König. Không lâu sau đó, lực lượng chủ lực Anh tiến vào tầm bắn đối với hạm đội Đức; và vào lúc 19 giờ 30 phút, các thiết giáp hạm Anh khai hỏa nhắm vào cả lực lượng tàu chiến-tuần dương lẫn các thiết giáp hạm lớp König. Bản thân König chịu đựng một màn hỏa lực ác liệt vào giai đoạn này. Trong vòng 5 phút, Iron Duke bắn 9 loạt đạn pháo nhắm vào König ở khoảng cách , nhưng chỉ bắn trúng một phát. Quả đạn pháo 13,5 inch bắn trúng tháp chỉ huy phía trước, nhưng đã không xuyên thủng mà lại nảy tung lên và phát nổ cách con tàu . Chuẩn Đô đốc Behncke bị thương, nhưng vẫn tiếp tục chỉ huy con tàu. Sau đó König bị che khuất bởi khói và tạm thời tránh bị hỏa lực đối phương nhắm đến.

Đến 20 giờ 00, hàng chiến trận Đức được lệnh bẻ lái sang hướng Đông để tách ra khỏi Hạm đội Anh. Là chiếc dẫn đầu, König hoàn tất việc chuyển hướng và giảm tốc độ để những chiếc theo sau nó quay trở lại đội hình. Không lâu sau đó, bốn tàu tuần dương hạng nhẹ Anh tiếp tục cuộc tấn công chiếc Wiesbaden đã bị đánh hỏng; những chiếc dẫn đầu hành chiến trận Đức, bao gồm König, khai hỏa vào các tàu tuần dương Anh để tìm cách ngăn chặn. Các thiết giáp hạm Anh đang đuổi theo vào lúc này quay về phía Nam, hầu như cắt ngang chữ T hàng chiến trận Đức. Để chữa lại tình thế, Đô đốc Scheer ra lệnh chuyển hướng 16 point về phía Nam, đồng thời tung các tàu chiến-tuần dương của Hipper ra tấn công về hướng Hạm đội Anh. Trong khi đổi hướng, König bị đánh trúng một quả đạn pháo 13,5 inch từ chiếc Iron Duke ngay phía sau tháp pháo tận cùng. König chịu đựng những hư hại cấu trúc đáng kể, nhiều phòng ngập đầy khói. Trong khi bẻ lái sang mạn phải, Tư lệnh Hải đội Chiến trận 1, Phó Đô đốc Schmidt, quyết định quay mũi các con tàu của ông ngay lập tức thay vì tuần tự quay mũi tiếp nối theo những chiếc dẫn trước. Điều này đã gây ra một sự lộn xộn lớn, suýt đưa đến nhiều vụ va chạm. Kết quả là nhiều chiếc thiết giáp hạm Đức buộc phải giảm tốc độ bất ngờ, đưa toàn bộ hạm đội vào tình thế nguy hiểm. Trong một cố gắng làm giảm nhẹ tình trạng khó khăn, König quay mũi sang mạn trái và thả một màn khói giữa hai hàng chiến trận Anh và Đức.

Trong trận chiến, König chịu đựng những hư hại đáng kể. Một quả đạn pháo hạng nặng xuyên thủng sàn tàu bọc thép ở phía mũi tàu. Một quả đạn pháo khác bắn trúng các tấm thép của đai giáp chính, xô lệch chúng vào phía trong đến 5 ft. Mảnh đạn pháo xuyên thủng nhiều tháp pháo ụ gắn các khẩu pháo 15 cm, loại khỏi vòng chiến hai khẩu trong số chúng. Kho đạn pháo của các khẩu này bị bốc cháy nên hầm đạn phải được làm ngập nước để ngăn ngừa bị nổ. Các khu vực các của con tàu phải được làm ngập nước để cân bằng; 1.600 tấn nước đã ngập con tàu do các hư hại trong chiến đấu hoặc các biện pháp kiểm soát hư hỏng. Việc ngập nước làm tăng chiều sân mớn nước, khiến con tàu chỉ có thể vượt qua Amrun Bank lúc 09 giờ 30 phút ngày 1 tháng 6. König được đưa đến Kiel cho những sửa chữa ban đầu, vì đây là địa điểm duy nhất có ụ nổi đủ lớn vừa với con tàu. Việc sửa chữa được tiến hành tại đây từ ngày 4 đến ngày 18 tháng 6, khi nó được cho chuyển đến xưởng tàu Howaldtswerke. König hoạt động trở lại vào ngày 21 tháng 7.

Các hoạt động tiếp theo
Sau khi hoàn tất việc sửa chữa, König được phái đến Baltic để huấn luyện từ cuối tháng 7 đến đầu tháng 8; nó quay trở lại Bắc Hải vào ngày 5 tháng 8. Trong đợt xuất quân của hạm đội vào ngày 18-19 tháng 8, với König lại dẫn đầu, Phía Anh đã biết được kế hoạch của Đức và đã cho toàn bộ Hạm đội Grand xuất trận để đối đầu. Đến 14 giờ 35 phút, Scheer được cảnh báo về sự xuất hiện của Hạm đội Grand, và vì không muốn đối đầu với toàn bộ Hạm đội Grand chỉ mười một tuần sau khi trận Jutland kết thúc, nên đã quay mũi lực lượng của mình rút lui trở về các cảng Đức.

König ở lại trong cảng cho đến ngày 21 tháng 10, khi nó lại được phái đến Baltic để huấn luyện; con tàu quay trở lại gia nhập hạm đội vào ngày 3 tháng 11. König cùng phần còn lại của Hải đội Chiến trận 3 di chuyển ra Horns Reef trong các ngày 5–6 tháng 11; sau đó nó được phân công nhiều nhiệm vụ khác nhau, bao gồm việc canh phòng tại German Bight và hộ tống các đoàn tàu vận tải tại khi vực Baltic. Nhiều nhiệm vụ huấn luyện được thực hiện tại Baltic trong các ngày 22 tháng 2–4 tháng 3 năm 1917, 14–22 tháng 3 và 17 tháng 5–9 tháng 6. Sau đó König đi đến Wilhelmshaven để bảo trì vào ngày 16 tháng 6; việc trang bị một cột ăn-ten trước cùng các công việc khác kéo dài cho đến ngày 21 tháng 7. Vào ngày 10 tháng 9, König lại đi đến Baltic cho một đợt huấn luyện cơ động. Ngày 18 tháng 9, mệnh lệnh được đưa ra cho một chiến dịch phối hợp Lục-Hải quân nhằm chiếm các đảo Ösel và Moon; lực lượng hải quân chủ yếu bao gồm soái hạm Moltke cùng với Hải đội Chiến trận 3 của Hạm đội Biển khơi, gồm có Đội 5 bao gồm bốn chiếc lớp König, vào lúc này được bổ sung thêm chiếc thiết giáp hạm mới Bayern, và Đội 6 bao gồm năm chiếc lớp Kaiser. Cùng với chín tàu tuần dương hạng nhẹ, ba chi hạm đội tàu phóng ngư lôi cùng nhiều tàu rải mìn và tàu quét mìn, toàn bộ lực lượng bao gồm khoảng 300 tàu chiến, được sự hỗ trợ của trên 100 máy bay và sáu khí cầu zeppelin. Lực lượng tấn công gồm khoảng 24.600 sĩ quan và binh sĩ. Đối đầu với lực lượng Đức là các thiết giáp hạm tiền-dreadnought cũ của Nga Slava và Tsarevitch, các tàu tuần dương bọc thép Bayan, Admiral Makarov và Diana, 26 tàu khu trục, nhiều tàu phóng lôi và pháo hạm, cùng một lực lượng đồn trú tại Ösel với khoảng 14.000 người cùng các khẩu đội pháo phòng thủ duyên hải.

König rời Kiel vào ngày 23 tháng 9 đi vịnh Putziger, nơi con tàu ở lại cho đến ngày 10 tháng 10. có sự tham gia của Moltke, Bayern và ba chiếc tàu chị em còn lại trong lớp König. Cùng lúc đó, những chiếc thuộc lớp Kaiser đối đầu với các khẩu đội trên bán đảo Sworbe; mục tiêu là nhằm bình định eo biển giữa các đảo Moon và Dagö, án ngữ lối thoát duy nhất của các con tàu Nga trong vịnh. Cả Grosser Kurfürst lẫn Bayern đều bị trúng mìn trong lúc cơ động vào vị trí bắn phá; Grosser Kurfürst chỉ bị hư hại nhẹ, nhưng Bayern bị hư hại nặng đến mức phải rút lui về Kiel để sửa chữa. và người Nga tìm cách giữ khoảng cách đủ rộng để các tàu chiến Đức không thể bắn trả, trong khi vẫn nả pháo hiệu quả vào các đối thủ Đức. Nhiều lúc các con tàu Đức phải thực hiện cơ động lẩn tránh các loạt đạn pháo của Nga. Tuy nhiên, đến 10 giờ 00, các tàu quét mìn đã dọn sạch một lối đi ngang qua bãi mìn, và König cùng Kronprinz tiến vào vịnh. Lúc 10 giờ 13 phút, König tiến vào tầm bắn đối với Slava và nhanh ch́ng khai hỏa. König đấu pháo tay đôi với Slava trong khi Kronprinz nổ súng vào cả Slava lẫn tàu tuần dương Bayan. Đến 10 giờ 30 phút, Đô đốc Mikhail Bakhirev tư lệnh lực lượng hải quân Nga ra lệnh cho lực lượng dưới quyền rút lui. König đã bắn trúng Slava bảy lần, gây cho nó nhiều hư hại đến mức không thể rút lui lên phía Bắc; thay vào đó chiếc tàu chiến Nga bị đánh đắm và thủy thủ đoàn của nó triệt thoái trên một tàu khu trục. Trong chuyến quay trở về, König bị mắc cạn vào lúc biển động mạnh; nó được sửa chữa tại Kiel; công việc kéo dài cho đến ngày 17 tháng 11. Sáng ngày 29 tháng 10 năm 1918, mệnh lệnh được đưa ra để chuẩn bị khởi hành từ Wilhelmshaven để tập trung lực lượng tại Jade Estuary vào ngày hôm sau. Bắt đầu từ đêm 29 tháng 10, thủy thủ trên chiếc Thüringen làm binh biến. Sự bất ổn lan rộng ra các tàu chiến khác, bao gồm König. König cùng phần còn lại của Hải đội Chiến trận 3 được gửi đến Kiel. Trong vụ nổi loạn này, thuyền trưởng của König bị thương ba lần, trong khi cả thuyền phó lẫn sĩ quan phụ tá đều bị thiệt mạng. Hạm đội đã gặp gỡ tàu tuần dương hạng nhẹ Anh Cardiff, vốn đã dẫn đầu các con tàu Đức đi đến điểm gặp gỡ hạm đội Đồng Minh, một lực lượng khổng lồ bao gồm 370 tàu chiến của Anh, Mỹ và Pháp, vốn sẽ hộ tống hạm đội Đức đến Scapa Flow. Khi bị lưu giữ trong suốt thời gian diễn ra các cuộc đàm phán hòa bình, mà sau này cuối cùng sẽ dẫn đến Hiệp ước Versailles,

Một bản in của báo The Times cung cấp thông tin cho von Reuter rằng Thỏa thuận Ngừng bắn sẽ hết hiệu lực vào giữa trưa ngày 21 tháng 6 năm 1919, thời hạn cuối cùng mà Đức phải ký vào Hiệp định hòa bình. Đô đốc Von Reuter đưa đến kết luận người Anh sẽ tìm cách chiếm hữu các con tàu Đức sau khi Thỏa thuận Ngừng bắn hết hiệu lực. Không biết rằng thời hạn của thỏa thuận đã được triển hạn đến ngày 23 tháng 6, ông quyết định đánh đắm các con tàu của mình vào cơ hội thuận tiện đầu tiên có được. Sáng ngày 21 tháng 6, Hạm đội Anh rời Scapa Flow tiến hành thực tập huấn luyện; và đến 11 giờ 20 phút Reuter truyền mệnh lệnh này đến các con tàu của mình. König chìm lúc 14 giờ 00. Không giống như các tàu chiến chủ lực bị đánh đắm khác, nó chưa bao giờ được cho nổi trở lại. Quyền trục vớt xác đắm của con tàu trong tương lai được bán cho Anh vào năm 1962.

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

Thư mục