Black Hawk Down (phim 2001)

| starring =
| music = Hans Zimmer
| cinematography = Sławomir Idziak
| editing = Pietro Scalia
| studio = Columbia PicturesRevolution StudiosJerry Bruckheimer FilmsScott Free Productions
| distributor = Sony Pictures Releasing
| released =
| runtime = 144 phút
| country = Hoa Kỳ Anh Quốc
| language = Tiếng Anh
| budget = 92 triệu USD
| gross = 173 triệu USD

Ken Nolan được ghi nhận là nhà viết kịch bản chính, và những đóng góp của người khác không được ghi nhận. Cụ thể, Mark Bowden đã viết một bản chuyển thể từ cuốn sách của chính mình, Stephen Gaghan sau đó đã rà soát và viết lại kịch bản, Steven Zaillian và Ezna Sands đã sửa lại phần lớn nội dung của Gaghan và Nolan, nam diễn viên Sam Shepard (trong vai Thiếu tướng Garrison) đã viết lại một số đoạn hội thoại của chính ông, và Eric Roth đã viết cuộc nói chuyện giữa hai nhân vật được thủ vai bởi Josh Hartnett và Eric Bana ở cuối phim. Ken Nolan đã ở trên phim trường bốn tháng để viết lại kịch bản của mình và sửa lại nội dung trước đó của Gaghan, Zaillian và Bowden.

Cuốn sách được viết dựa trên lời kể của những thành viên tham gia chiến dịch đột kích, và là cơ sở chính cho việc xây dựng bộ phim. Hạ sĩ John Stebbins, một lính Biệt Kích được trao thưởng Huân chương Sao Bạc vì sự dũng cảm trong trận Mogadishu, phải được đổi tên thành "John Grimes" do Stebbins đã bị tòa tuyên án 30 năm tù vì tội hiếp dâm và cưỡng bức đứa con gái sáu tuổi của mình vào năm 1999. Mark Bowden cho biết Lầu Năm Góc khá nhạy cảm và cẩn trọng trong việc xây dựng hình ảnh quân đội, nên họ đã yêu cầu ông thay đổi tên của Stebbins. Bowden đã viết các bản thảo kịch bản ban đầu, trước khi được Bruckheimer chuyển cho nhà biên kịch Nolan rà soát. Cuộc trò chuyện giữa viên phi công Mike Durant bị bắt làm tù binh và Firimbi được lấy từ một bản nháp kịch bản của Bowden.

Để giúp bộ phim có thời lượng xem hiệu quả, 100 nhân vật nổi bật trong cuốn sách đã được giới hạn xuống còn 39 người. Bộ phim cũng không có sự tham gia của bất kỳ diễn viên người Somalia nào. Ngoài ra, theo Bowden, không có một nhân chứng người Somalia tham gia chiến dịch được mời tham gia xây dựng bộ phim.

Về mặt quân sự, các diễn viên vào vai lính Biệt Kích đựoc tham gia một khóa học Biệt Kích kéo dài một tuần tại Fort Benning, và các diễn viên vào vai Đặc nhiệm Delta sẽ tham gia một khóa học Đặc nhiệm hai tuần tại Fort Bragg, và Ron Eldard cùng các diễn viên đóng vai phi công và thành viên của Trung đoàn Không vận Đặc nhiệm 160 sẽ được trực tiếp giảng dạy bởi cựu phi công Michael Durant tại Fort Campbell. Quân đội Hoa Kỳ sẽ cung cấp vật tư và trực thăng của Trung đoàn Không vận Đặc nhiệm 160.

Bộ phim bắt đầu được ghi hình vào tháng 3 năm 2001 tại Salé, Morocco, và kết thúc vào cuối tháng 6.

Mặc dù các nhà làm phim đã cân nhắc quay phim ở Jordan, nhưng họ nhận thấy rằng thành phố Amman ở Jordan không có khung cảnh phù hợp và không có biển. Scott và nhà thiết kế sản xuất Arthur Max sau đó đã chuyển sang Morocco, nơi từng được họ sử dụng để quay bộ phim Gladiator. Scott thích bối cảnh ở đó vì nó hợp với khung cảnh đô thị trong chiến dịch thực. Phần lớn các phân cảnh trong phim được quay ở thành phố Rabat và Salé; các phân cảnh căn cứ của Lực lượng Đặc nhiệm Ranger được quay tại Kénitra và Mehdya.

Nhạc phim
Phần nhạc cho Black Hawk Down được sáng tác bởi Hans Zimmer, người trước đây đã hợp tác với đạo diễn Scott trong một số bộ phim như Thelma & Louise (1991) và Gladiator (2000). Zimmer đã xây dựng bản nhạc thông qua sự hợp tác với nhiều nhạc sĩ để pha trộn "nhịp điệu và âm thanh của Đông Phi với phong cách synthesizer." Khi làm như vậy, Zimmer đã tránh bố cục truyền thống để chuyển sang cách tiếp cận phù hợp hơn với giai điệu của bộ phim. Zimmer nói: “Tôi muốn làm nó thể hiện được bản chất của bộ phim. "Vì vậy, tôi đã gọi ban nhạc vào phòng thu của tôi [...] và chúng tôi sẽ thả hồn trước bức ảnh, ý tôi là, bạn biết đấy với nguồn năng lượng tuyệt vời." Album nhạc phim được phát hành vào ngày 15 tháng 1 năm 2002, bởi Decca Records.

Đón nhận

Doanh thu phòng vé
Black Hawk Down ban đầu chỉ được phát hành giới hạn ở bốn rạp phim vào ngày 28 tháng 12 năm 2001, để đạt đủ điều kiện cho giải Oscar 2001. Bộ phim thu được 179.823 USD trong tuần đầu tiên công chiếu, trung bình 44.956 USD mỗi rạp. Vào ngày 11 tháng 1 năm 2002, bộ phim được mở rộng ra 16 rạp và tiếp tục đạt được thành công với tổng doanh thu hàng tuần là 1.118.003 USD và tổng doanh thu trung bình hàng ngày trên mỗi rạp là 9.982 USD. Vào ngày 18 tháng 1 năm 2002, bộ phim được công chiếu rộng rãi tại 3.101 rạp và thu về 28.611.736 USD trong tuần công chiếu rộng rãi đầu tiên. Trong kỳ nghỉ lễ Martin Luther King, bộ phim đã thu về 5.014.475 USD vào ngày thứ Hai, ngày 21 tháng 1 năm 2002, với tổng số tiền 4 ngày cuối tuần là $ 33.628.211. Chỉ có bộ phim Titanic trước đó đã đạt được doanh thu cao hơn trong kỳ nghỉ lễ Martin Luther King vào cuối tuần. Black Hawk Down đứng đầu tại phòng vé trong ba tuần đầu tiên công chiếu rộng rãi. Khi bộ phim được rút khỏi rạp vào ngày 14 tháng 4 năm 2002, sau tuần thứ 15, nó đã thu về 108.638.746 USD trong nước và 64.350.906 USD ở nước ngoài, nâng tổng doanh thu lên 172.989.651 USD trên toàn thế giới.

Đánh giá chuyên môn
Trên hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, bộ phim nhận được 76% lượng đồng thuận dựa trên 173 lượt đánh giá và đạt mức điểm trung bình là 7.00/10. Các chuyên gia của web cho rằng: "Dù bộ phim chưa đặt nặng việc phát triển nhân vật và sự đồng cảm văn hóa, Black Hawk Down là một bức tranh ấn tượng đầy sức sống về cuộc chiến tranh, được nâng lên tầm cao mới bởi kỹ năng tuyệt vời của Ridley Scott." Tại trang Metacitic, bộ phim có điểm trung bình là 74 trên 100 dựa trên 33 lượt nhận xét, nhìn chung là "những đánh giá mang tính tích cực". Lượt bình chọn của khán giả trên trang thống kê CinemaScore cho phần phim điểm "A-" trên thang từ A+ đến F.

Roger Ebert của báo Chicago Sun-Times đã cho bộ phim 4 sao trên tổng số 4 sao, nói rằng những bộ phim như thế này "sẽ giúp khán giả hiểu và thông cảm với trải nghiệm thực tế của quân đội, thay vì tầm thường hóa chúng thành trò giải trí." Tạp chí Empire cho rằng Black Hawk Down là một bộ phim "đầy tham vọng, điên cuồng và xa hoa, Black Hawk Down dù sao vẫn là một bộ phim chiến tranh hiếm hoi có thể làm thay đổi quy ước của thể loại này". Mike Clark của USA Today nhận xét bộ phim "cho thấy sự tinh nhuệ của Lực lượng Đặc nhiệm Delta - ngay cả trong các thảm họa không lường trước được là trận Mogadishu năm 1993," và ca ngợi hướng đi của Scott: "liên quan đến cuộc xung đột có 18 lính Mỹ đã chết và hơn 70 người bị thương, yếu tố khiến đặc điểm tiếp cận tiêu chuẩn của phim chiến tranh bị hạ thấp. Mặc dù một số người có thể coi đây là một thiếu sót, nhưng trên thực tế, đó là một ưu điểm."

Bộ phim đã tạo được một trào lưu văn hóa nhỏ, đã được các nhà phân tích truyền thông nghiên cứu về mặt học thuật khi phản ánh nhận thức của người Mỹ về chiến tranh. Evan Thomas của Tạp chí Newsweek coi bộ phim là một trong những bộ phim có ý nghĩa văn hóa nhất trong nhiệm kỳ tổng thống George W. Bush. Ông cho rằng mặc dù bộ phim mang tính chất phản chiến, nhưng cốt lõi của nó là ủng hộ chiến tranh. Ông viết thêm rằng "mặc dù nó mô tả lại một thất bại đáng xấu hổ, nhưng bộ phim vẫn cho ta thấy rằng những người lính đều là những anh hùng, sẵn sàng hi sinh vì người đồng đội trong vòng tay của họ ... Bộ phim cho thấy những cảnh giết người tàn bạo, nhưng cũng có lòng dũng cảm, chủ nghĩa khắc kỷ và danh dự ... Hiệu ứng tổng thể đã gây xôn xao, hơi mang tính khêu gợi, và nó dường như nâng cao mong muốn của người Mỹ về một cuộc chiến để trả thù cho sự kiện 11 tháng 9."

Phần thưởng và đề cử
Black Hawk Down nhận bốn đề cử Giải Oscar cho Đạo diễn xuất sắc nhất (thua A Beautiful Mind) và Quay phim xuất sắc nhất (thua Chúa tể những chiếc nhẫn: The Fellowship of the Ring) và giành hai giải Oscar cho Dựng phim xuất sắc nhất và Hòa âm xuất sắc nhất. Nó đã nhận được ba đề cử Giải BAFTA cho Quay phim xuất sắc nhất, Hòa âm xuất sắc nhất và Biên tập xuất sắc nhất.

Tranh cãi
Ngay sau khi Black Hawk Down được phát hành, Trung tâm Vận động Công lý Somalia (SJAC) ở California đã tố cáo những gì họ cảm thấy là mô tả tàn bạo và mất nhân tính về người Somalia và kêu gọi tẩy chay nó. Trung tâm SJAC ở Minnesota đã kêu gọi tẩy chay bộ phim "vì miêu tả người Somalia như' 'những con thú man rợ thích bắn nhau.'"

Trong một cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh, Brendan Sexton, diễn viên thủ vai Binh nhì Richard "Alphabet" Kowalewski, cho biết phiên bản của bộ phim được đưa lên rạp chiếu có nhiều khác biệt đáng kể so với phiên bản được viết trong kịch bản gốc. Theo anh, nhiều phân cảnh đặt ra các câu hỏi hóc búa của Mỹ liên quan đến hiện thực bạo lực của chiến tranh và mục đích thực sự của sứ mệnh của họ ở Somalia đã bị cắt đi.

Trong một bài đánh giá đăng trên The New York Times, nhà phê bình phim Elvis Mitchell bày tỏ sự không hài lòng với bộ phim "thiếu đặc trưng" và cho rằng bộ phim "ám chỉ sự phân biệt chủng tộc được dàn dựng một cách vụng về". Owen Gleiberman và Sean Burns, các nhà phê bình phim của tạp chí Entertainment Weekly và Philadelphia Weekly, cho rằng bộ phim có thiên hướng phân biệt chủng tộc.

Nhà phê bình phim người Mỹ Wheeler Winston Dixon cũng nhận thấy bộ phim "không có động cơ và tính cách" đáng lo ngại, và viết rằng trong khi khán giả Mỹ có thể thấy bộ phim là "lời ca tụng cho lòng yêu nước", thì những khán giả khác có thể thấy nó là một "tác phẩm có chủ ý thù địch ". Jerry Bruckheimer, nhà sản xuất của bộ phim, đã bác bỏ những tuyên bố như vậy trên The O'Reilly Factor, cho rằng bộ phim có mức độ đúng đắn về mặt chính trị một phần do khuynh hướng tự do của Hollywood.

Công dân Somali cho rằng các diễn viên châu Phi được chọn đóng vai người Somalia trong phim không mang những nét văn hóa độc đáo của vùng Sừng châu Phi, cũng như ngôn ngữ giao tiếp trong phim không giống như tiếng hệ Phi-Á mà người Somalia sử dụng. Họ cũng cho rằng bộ phim không nắm bắt được giọng điệu, cách cư xử và tinh thần của cuộc sống thực tế ở Somalia.

Trong một cuộc phỏng vấn với BBC, Osman Ali Atto nói rằng nhiều khía cạnh của bộ phim thực tế không chính xác. Ngoại trừ cách miêu tả quá phô trương về nhân vật của mình, Ali Atto tuyên bố ông có ngoại hình không giống như diễn viên đã đóng vai ông, và ông không hút xì gà hay đeo hoa tai. Những chi tiết này sau đó đã được xác nhận bởi cựu Đặc nhiệm Hải quân SEAL Howard E. Wasdin, một thành viên tham gia nhiệm vụ bắt cóc Atto vào ngày 21 tháng 9 năm 1993, trong cuốn hồi ký năm 2012 của anh. Wasdin cũng chỉ ra rằng, trong khi nhân vật trong phim có xu hướng khinh thường và chế nhạo những kẻ bắt giữ ông ta [Atto], trên thực tế, Atto có vẻ lo sợ rằng Wasdin và người của anh [lính SEAL] được gửi đến để giết hơn thay vì đến bắt ông ấy. Atto cũng nói thêm rằng ông đã không được hỏi ý kiến về bộ phim, cũng như không được nhận xin phép sử dụng hình ảnh của ông, và cảnh phim tái hiện lại vụ bắt giữ Atto có một số điểm không chính xác:Các quan chức quân đội Malaysia có đơn vị tham gia cuộc giao tranh cũng đã đưa ra lời phàn nàn về tính chính xác của bộ phim. Chuẩn tướng đã nghỉ hưu Abdul Latif Ahmad, cựu chỉ huy lực lượng Malaysia ở Mogadishu, nói với hãng tin AFP rằng khán giả Malaysia sẽ có ấn tượng sai lầm về trận chiến thực sự chỉ có người Mỹ chiến đấu, chiến công quân đội Malaysia đã bị hạ xuống để khiến những người lính Malaysia nhìn giống như "những tài xế xe buýt làm nhiệm vụ đưa họ [lính Mỹ] ra ngoài". Tướng Pervez Musharraf, sau này trở thành Tổng thống Pakistan sau một cuộc đảo chính, cũng cáo buộc các nhà làm phim không ghi nhận công lao của những người lính Pakistan. Trong cuốn tự truyện In the Line of Fire: A Memoir, Musharraf đã viết:
}}

Mogadishu Mile
Nhiều người thường tin rằng những người lính tham gia Mogadishu Mile phải chạy đến tận Sân vận động Mogadiscio, như trong phim. Tuy nhiên, trong cảnh đó, các nhà làm phim đã lấy giấy phép nghệ thuật và dàn dựng sự kiện khác với cuốn sách. Trong phim, Mogadishu Mile kết thúc với khoảng một chục binh lính tiến vào Sân vận động Mogadiscio sau khi chạy khắp thành phố. Trong cuốn sách, nó kết thúc với cảnh những người lính đến một điểm tập kết trên Đường National (theo hướng ngược lại với sân vận động):}}Những người lính Biệt Kích và Delta không phải là thành viên duy nhất của Hoa Kỳ tham gia Mogadishu Mile; còn có những người lính thuộc Sư đoàn Sơn cước số 10 Hoa Kỳ:}}Phần lớn phân cảnh đoàn xe bỏ lại toán lính, khiến họ phải chạy qua các con phố một mình, đã không miêu tả lại chính xác những gì đã xảy ra:

Xem thêm

Trận Mogadishu

Tham khảo

Thư mục

Cohen, David S. (2009). Screen Plays: How 25 Screenplays Made It to a Theater Near You—For Better or Worse. New York, New York: HarperCollins. .

Liên kết ngoài