Quận 1

| ghi chú hình = Từ trái sang phải, từ trên xuống dưới: Đường Nguyễn Huệ, Hươu cao cổ trong Thảo Cầm Viên, Dinh Độc Lập, Chùa Ngọc Hoàng, Phố đi bộ Bùi Viện
| vĩ độ = 10
| vĩ phút = 46
| vĩ giây = 34
| kinh độ = 106
| kinh phút = 41
| kinh giây = 45
| bản đồ 1 =
| diện tích = 7,72 km²
| dân số = 225.780 người
| mã bưu chính =
| trụ sở UBND = 47 Lê Duẩn, phường Bến Nghé
| biển số xe = 59-T1, 59-T2, 59-TA
| web =
|đại biểu quốc hội = Đỗ Đức HiểnNguyễn Sỹ QuangTrần Kim Yến
|chủ tịch UBMTTQ=Dương Thị Hồng Gấm|chánh án TAND=Nguyễn Quang Huynh|bí thư=Tô Thị Bích Châu|chủ tịch UBND=Lê Đức Thanh|chủ tịch HĐND=Nguyễn Duy An}}

Quận 1 (gọi là Quận Nhất hay Quận Nhứt) là quận trung tâm cũ của Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Quận 1 là nơi tập trung nhiều cơ quan chính quyền, các lãnh sự quán các nước và các tòa nhà cao tầng của thành phố (tòa nhà cao nhất Quận 1 và thứ nhì Thành phố Hồ Chí Minh là Bitexco Financial Tower). Quận 1 được xem là nơi sầm uất và có mức sống cao nhất của Thành phố về mọi phương diện, nổi tiếng với những địa điểm Phố đi bộ Nguyễn Huệ, Dinh Độc Lập, Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn, Thảo Cầm Viên Sài Gòn, Phố đi bộ Bùi Viện, Chợ Bến Thành,...

Quận 1 được thành lập vào ngày 20 tháng 5 năm 1976 trên cơ sở sáp nhập Quận Nhứt và Quận Nhì của Đô thành Sài Gòn thời Việt Nam Cộng hòa. Từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, Quận 1 chính thức giải thể khi Việt Nam thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn quận được sắp xếp lại thành bốn phường: Sài Gòn, Tân Định, Bến Thành và Cầu Ông Lãnh thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. mật độ dân số đạt 18.475 người/km².

Lịch sử
Thời Pháp thuộc
Trước năm 1900

Sau khi chiếm được Sài Gòn vào năm 1859, người Pháp đã gấp rút quy hoạch xây dựng Sài Gòn thành một đô thị lớn nhiều chức năng (hành chính, quân sự, kinh tế, cảng, v.v.). Quyết định của đô đốc Charner ngày 11 tháng 4 năm 1861 đã ấn định địa phận Thành phố Sài Gòn (Ville de Saigon) và cho những ranh giới "một mặt là rạch Bến Nghé và rạch Thị Nghè, mặt kia là chính sông Sài Gòn và một đường rạch nối từ chùa Cây Mai đến những phòng tuyến cũ đồn Chí Hòa" thì Sài Gòn lúc này mới bắt đầu là một đơn vị hành chính riêng, diện tích 25&nbsp;km².

Theo Nghị định của Thống đốc Nam Kỳ, ngày 12 tháng 4 năm 1861, chính quyền Pháp thành lập thành phố Sài Gòn, trên địa bàn một số thôn của hai tổng: Bình Trị Thượng và Bình Trị Trung thuộc huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định. Địa giới hành chính lúc đầu của thành phố Sài Gòn chỉ gồm một phần của hai quận: Quận 1 và Quận 3 hiện nay.

Với quyết định này, thành phố Sài Gòn lúc bấy giờ bao gồm cả hai khu Sài Gòn và Chợ Lớn. Năm 1862, dự án thiết kế thành phố Sài Gòn với 500.000 dân của Coffyn được phê duyệt. Đến năm 1864, người Pháp cho tách khu Chợ Lớn ra khỏi thành phố Sài Gòn.

Ngày 3 tháng 10 năm 1865, Thống đốc Nam Kỳ ban hành Nghị định về việc đặt ranh giới cho thành phố Sài Gòn và thành phố Chợ Lớn, theo nghị định này diện tích thành phố Sài Gòn là 3&nbsp;km². Về phía Bắc, địa bàn thành phố Sài Gòn tiếp giáp với một phần con rạch Thị Nghè (đoạn từ cầu Bông cho tới cầu Thị Nghè) và đường Trần Quang Khải ngày nay. Về phía Đông tiếp giáp với sông Sài Gòn, phía Nam đến rạch Bến Nghé, cầu Ông Lãnh và một đoạn đường đi Chợ Lớn (Lý Tự Trọng), đường Thuận Kiều (Cách mạng Tháng Tám) rẽ vào đường Chasseloup Laubat (Nguyễn Thị Minh Khai). Phía Tây thành phố tiếp giáp với hai con đường Chasseloup Laubat (Nguyễn Thị Minh Khai) và đường Impériale (sau này đổi tên thành đường Nationale tức đường Hai Bà Trưng ngày nay).

Ngày 3 tháng 2 năm 1866, theo nghị định của Thống đốc Nam Kỳ, Khu thanh tra Sài Gòn (khác với thành phố Sài Gòn) được thành lập trên địa bàn hai huyện Bình Dương và Bình Long của phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định. Ngày 16 tháng 8 năm 1867, tỉnh Gia Định đổi tên thành tỉnh Sài Gòn. Lúc này đô thị Sài Gòn là lỵ sở của hạt Sài Gòn thuộc tỉnh Sài Gòn. Dân số Sài Gòn thời kỳ này có khoảng 10.735 người (1866). Trong đó người Âu có 555 người, người Ấn có 180 người, người Việt và người Hoa có độ 10.000 người. Ngày 5 tháng 6 năm 1871 khu thanh tra Sài Gòn đổi thành hạt (một số tài liệu gọi là "hạt tham biện") Sài Gòn. Ngày 24 tháng 8 năm 1876, do dời lỵ sở hạt từ Sài Gòn về làng Bình Hòa, hạt Sài Gòn đổi tên thành hạt Bình Hòa. Ngày 16 tháng 12 năm 1885, hạt Bình Hòa đổi tên thành hạt Gia Định theo quyết định của Thống đốc Nam Kỳ. Lúc này, các phường cũ đều giải thể, lập các phường mới có diện tích, dân số nhỏ hơn và mang tên số. Quận 1 chia ra 25 phường và đánh số từ 1 đến 25 (địa bàn quận Nhất cũ có 10 phường từ 1-10, riêng địa bàn quận Nhì cũ có 15 phường từ 11-25).

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VI, kỳ họp thứ 1 chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Quận 1 trở thành quận trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 26 tháng 8 năm 1982, theo Quyết định số 147-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng về việc giải thể 5 phường: 2, 5, 9, 16 và 22, địa bàn các phường giải thể nhập vào các phường kế cận với số phường trực thuộc còn 20.

Ngày 28 tháng 12 năm 1988, giải thể toàn bộ 20 phường mang tên số và thay thế bằng 10 phường mang tên chữ: Tân Định, Đa Kao, Bến Nghé, Bến Thành, Nguyễn Thái Bình, Cầu Ông Lãnh, Cô Giang, Cầu Kho, Nguyễn Cư Trinh và Phạm Ngũ Lão:
Hợp nhất phường 1, phường 3 và phường 4 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường Tân Định.
Hợp nhất phường 8 và phường 10 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường Bến Nghé.
Hợp nhất phường 11 và phường 12 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường Bến Thành.
Hợp nhất phường 13 và phường 17 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường Phạm Ngũ Lão.
Hợp nhất phường 14 và phường 15 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường Nguyễn Cư Trinh.
Hợp nhất phường 18 và phường 19 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường Nguyễn Thái Bình.
Đổi tên phường 20 thành phường Cầu Ông Lãnh.
Hợp nhất phường 21 và phường 23 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường Cô Giang.
Hợp nhất phường 24 và phường 25 thành một đơn vị hành chính lấy tên là phường Cầu Kho.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 (áp dụng từ ngày 30 tháng 6 năm 2025). Theo đó, giải thể quận 1 và sắp xếp lại các phường mới thuộc quận 1 cũ:
Sáp nhập phường Phạm Ngũ Lão, một phần phường Cầu Ông Lãnh và một phần phường Nguyễn Thái Bình vào phường Bến Thành.
Sáp nhập phường Cầu Kho, Cô Giang và Nguyễn Cư Trinh vào phần còn lại của phường Cầu Ông Lãnh.
Sáp nhập phường Bến Nghé, một phần phường Đa Kao và phần còn lại của phường Nguyễn Thái Bình thành phường Sài Gòn.
Sáp nhập phần còn lại của phường Đa Kao vào phường Tân Định.

Ngày 1 tháng 7 năm 2025, Quận 1 chính thức bị giải thể.

Hành chính
Quận 1 có 10 phường trực thuộc, bao gồm: Bến Nghé, Bến Thành, Cô Giang, Cầu Kho, Cầu Ông Lãnh, Đa Kao, Nguyễn Cư Trinh, Nguyễn Thái Bình, Phạm Ngũ Lão, Tân Định.

| width="50%" valign="top" style="background: f9f9f9;" |

|}

Giáo dục
Các cơ sở giáo dục đại học

Các trường cao đẳng

Các trường THPT, trường liên cấp có bậc THPT

Các trường THCS

Du lịch
Các công trình kiến trúc nổi bật

Hầu như các công trình kiến trúc nổi bật của thành phố đều tập trung tại đây: Nhà hát Thành phố, Nhà thờ Đức Bà, Tòa nhà Bưu điện Thành phố, Trụ sở UBND Thành phố, Dinh Độc Lập, Tòa nhà Bitexco Financial Tower.

Đây cũng là quận tập trung phần lớn các tòa nhà cao ốc, các công viên lớn của thành phố này, như Công viên Tao Đàn, Thảo Cầm Viên. Ngoài ra, ở đây cũng có Viện Bảo tàng Thành phố, Đài Truyền hình HTV.

Du lịch
Quận 1 là trung tâm hành chính của Thành phố Hồ Chí Minh, cũng là quận nổi tiếng và thu hút nhiều khách du lịch nhất của thành phố này. Khu vực trung tâm này tọa lạc rất nhiều khách sạn, homestay với đủ mức giá, phục vụ nhu cầu lưu trú của khách du lịch để tham quan các điểm du lịch trong khu vực hoặc di chuyển sang các quận lân cận.

Giao thông
Đường phố
Alexandre de RhodesBà Lê ChânBùi Thị XuânBùi ViệnCalmetteCao Bá NhạCao Bá QuátCách Mạng Tháng TámCây ĐiệpCô BắcCô GiangCông trường Lam SơnCông trường Mê LinhCông Xã ParisCống QuỳnhChu Mạnh TrinhĐặng DungĐặng TấtĐặng Thị NhuĐặng Trần CônĐề ThámĐiện Biên PhủĐinh Công TrángĐinh Tiên HoàngĐông DuĐồng KhởiĐỗ Quang ĐẩuHai Bà TrưngHàm NghiHàn ThuyênHải TriềuHòa MỹHoàng SaHồ Hảo HớnHồ Huấn NghiệpHồ Tùng MậuHuyền Trân Công ChúaHuỳnh Khương NinhHuỳnh Thúc KhángKý ConLê Anh XuânLê Công KiềuLê DuẩnLê LaiLê LợiLê Thánh TônLê Thị Hồng GấmLê Thị RiêngLê Văn HưuLương Hữu KhánhLưu Văn LangLý Tự TrọngLý Văn PhứcMai Thị LựuMã LộMạc Đĩnh ChiMạc Thị BưởiNam Kỳ Khởi NghĩaNam Quốc CangNgô Đức KếNgô Văn NămNguyễn An NinhNguyễn Bỉnh KhiêmNguyễn Cảnh ChânNguyễn Công TrứNguyễn Cư TrinhNguyễn DuNguyễn Đình ChiểuNguyễn HuệNguyễn Hữu CảnhNguyễn Hữu CầuNguyễn Huy TựNguyễn Khắc NhuNguyễn Phi KhanhNguyễn SiêuNguyễn Thái BìnhNguyễn Thái HọcNguyễn Thành ÝNguyễn Thị Minh KhaiNguyễn Thị NghĩaNguyễn TrãiNguyễn Trung NgạnNguyễn Trung TrựcNguyễn Văn BìnhNguyễn Văn ChiêmNguyễn Văn CừNguyễn Văn GiaiNguyễn Văn NghĩaNguyễn Văn NguyễnNguyễn Văn ThủNguyễn Văn TrángPasteurPhan Bội ChâuPhan Chu TrinhPhan Kế BínhPhan LiêmPhan NgữPhan TônPhan Văn ĐạtPhan Văn TrườngPhạm Hồng TháiPhạm Ngọc ThạchPhạm Ngũ LãoPhạm Viết ChánhPhó Đức ChínhPhùng Khắc KhoanSương Nguyệt AnhThái Văn LungThạch Thị ThanhThi SáchThủ Khoa HuânTôn Đức ThắngTôn Thất ĐạmTôn Thất ThiệpTôn Thất TùngTrần Đình XuTrần Hưng ĐạoTrần Khánh DưTrần Khắc ChânTrần Nguyên ĐánTrần Nhật DuậtTrần Quang KhảiTrần Quý KhoáchTrịnh Văn CấnTrương ĐịnhTrương Hán SiêuVõ Thị SáuVõ Văn KiệtYersin

Bên cạnh đó, do đặc điểm vị trí địa lý của quận được bao bọc bởi sông Sài Gòn ở phía đông, kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè ở phía bắc và kênh Bến Nghé ở phía nam nên trên địa bàn quận có khá nhiều công trình vượt sông, kênh rạch, bao gồm:
Cầu Kiệu bắc qua kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè nối với quận Phú Nhuận
Cầu Bông, cầu Bùi Hữu Nghĩa, cầu Điện Biên Phủ, cầu Thị Nghè và cầu Thị Nghè 2 bắc qua kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè nối với quận Bình Thạnh
Cầu Ba Son, đường hầm sông Sài Gòn vượt sông Sài Gòn nối với khu đô thị mới Thủ Thiêm, thành phố Thủ Đức
Cầu Khánh Hội, cầu Mống, cầu Calmette, cầu Ông Lãnh, cầu Nguyễn Văn Cừ bắc qua kênh Bến Nghé nối với Quận 4

Tên đường của Quận Nhất trước và sau năm 1975
Đại lộ Cường Để và Bến Bạch Đằng nay là đường Tôn Đức ThắngĐường Thủy Quân nay là đường Ngô Văn NămĐường Lý Trần Quán nay là đường Thạch Thị ThanhĐường Đồn Đất nay là đường Thái Văn LungĐường Duy Tân nay là đường Phạm Ngọc ThạchCông trường Hòa Bình (Kennedy) nay là công trường Công xã ParisĐường Tự Do nay là đường Đồng KhởiĐường Võ Di Nguy nay là đường Hồ Tùng MậuĐường Công Lý nay là đường Nam Kỳ Khởi NghĩaĐường Trương Công Định nay là đường Trương Định (cả Trương Công Định - quận 1 và Đoàn Thị Điểm - quận 3 đều đổi thành Trương Định)Đường Nguyễn Phi nay là đường Lê Anh XuânĐường Phan Văn Hùm nay là đường Nguyễn Thị NghĩaĐường Lê Văn Duyệt nay là đường Cách Mạng Tháng TámĐường Ngô Tùng Châu nay là đường Lê Thị RiêngĐường Bùi Chu nay là đường Tôn Thất TùngĐường Đặng Đức Siêu nay là đường Nam Quốc CangĐường Huỳnh Quang Tiên nay là đường Hồ Hảo HớnĐường Phát Diệm nay là đường Trần Đình XuĐường Nguyễn Hữu Cảnh nay là đường Nguyễn Văn NguyễnĐường Trần Văn Thạch nay là đường Nguyễn Hữu CầuĐường Nguyễn Văn Đượm nay là đường Nguyễn Văn NghĩaĐường Hiền Vương nay là đường Võ Thị SáuĐường Phan Thanh Giản nay là Điện Biên PhủĐường Tự Đức nay là đường Nguyễn Văn ThủĐường Phan Đình Phùng nay là đường Nguyễn Đình ChiểuĐường Hồng Thập Tự nay là đường Nguyễn Thị Minh KhaiĐại lộ Thống Nhất nay là đường Lê DuẩnĐường Nguyễn Hậu nay là đường Nguyễn Văn BìnhĐường Gia Long nay là đường Lý Tự TrọngĐường Võ Tánh nay là đường Nguyễn Trãi. (cả Võ Tánh-quận 1 và Nguyễn Trãi-quận 5 đều đổi thành Nguyễn TrãiĐường Tạ Thu Thâu nay là đường Lưu Văn LangCông trường Diên Hồng (Bùng binh chợ Bến Thành) nay là công trường Quách Thị TrangĐường Phủ Kiệt nay là đường Hải TriềuĐường Nguyễn Văn Thinh nay là đường Mạc Thị BưởiĐường Thái Lập Thành nay là đường Đông DuĐường Bùi Quang Chiêu nay là đường Đặng Thị NhuĐường Hồ Văn Ngà nay là đường Lê Thị Hồng GấmĐường Nguyễn Văn Sâm nay là đường Nguyễn Thái BìnhBến Chương Dương nay là đường Võ Văn KiệtĐại lộ Cộng Hòa nay là đường Nguyễn Văn Cừ

Hệ thống đường sắt đô thị
Tuyến số 1: Ga Bến Thành - Ga Nhà hát Thành phố - Ga Ba Son → (Quận Bình Thạnh)

Tuyến số 2 (Đang xây dựng): Ga Bến Thành - Ga Tao Đàn → (Quận 3, Quận 10)

Tổng lãnh sự quán các nước tại Quận 1

Chú thích