Maria của Ba Lan

1725
| con cái =
| tên đầy đủ =
| tên tự =
| tên hiệu =
| tôn hiệu =
| miếu hiệu =
| thụy hiệu =
| niên hiệu =
| thời gian của niên hiệu =
| niên hiệu 2 =
| thời gian của niên hiệu 2 =
| niên hiệu 3 =
| thời gian của niên hiệu 3 =
| niên hiệu 4 =
| thời gian của niên hiệu 4 =
| niên hiệu 5 =
| thời gian của niên hiệu 5 =
| niên hiệu 6 =
| thời gian của niên hiệu 6 =
| tước hiệu =
| hoàng tộc = Leszczyński
| cha = Stanisław I của Ba Lan
| mẹ = Katarzyna Opalińska
| sinh =
| nơi sinh = Trzebnica, Silesia, Đế quốc La Mã Thần thánh (hiện tại là Ba Lan)
| mất =
| nơi mất = Versailles, Yvelines, Pháp
| ngày an táng =
| nơi an táng = Vương cung thánh đường Thánh Denis, Pháp
| học vấn =
| nghề nghiệp =
| tôn giáo = Công giáo La Mã
| chữ ký =
}}

Maria Karolina Zofia Felicja Leszczyńska của Ba Lan (; 23 tháng 6 năm 1703 &ndash; 24 tháng 6 năm 1768), còn được gọi là Marie Leczinska (), là Vương hậu Pháp sau khi kết hôn với Louis XV của Pháp kể từ năm 1725 cho đến khi qua đời vào năm 1768. Là con gái thứ hai của Stanisław I Leszczyński của Ba Lan (sau này là Công tước xứ Lorraine) và Katarzyna Opalińska, bà có thời gian tại vị lâu nhất so với bất kỳ Vương hậu nào của Pháp, khi tại vị trong suốt 42 năm. Là một người Công giáo ngoan đạo suốt cuộc đời, Maria được người dân Pháp yêu mến vì nhiều hoạt động từ thiện của bà và việc giới thiệu nhiều phong tục của Ba Lan đến triều đình hoàng gia tại Versailles. Bà là bà nội của Louis XVI, Louis XVIII và Charles X của Pháp.

Đầu đời

Maria Karolina Zofia Felicja Leszczyńska (Wieniawa) là con gái thứ hai của Stanisław I Leszczyński và vợ là Katarzyna Opalińska. Bà có một người chị gái là Anna Leszczyńska, qua đời vì viêm phổi vào năm 1717.

Cuộc sống ban đầu của Maria gặp khó khăn bởi sự kém may mắn trong vấn đề chính trị của cha. Trớ trêu thay, sự nghiệp chính trị vô vọng của Vua Stanisław lại là lý do khiến cô con gái Maria được chọn làm cô dâu của Louis XV của Pháp. Không có mối liên hệ chính trị, con gái ông được người Pháp xem là thoát khỏi gánh nặng của các liên minh quốc tế.

Maria sinh ra ở Trzebnica () tại Hạ Silesia, một năm trước khi cha bà được Karl XII của Thụy Điển phong làm Quốc vương Ba Lan, người đã xâm lược đất nước vào năm 1704. Năm 1709, cha bà bị phế truất khi quân đội Thụy Điển mất quyền lực quân sự ở Ba Lan và gia đình được Karl XII cho tị nạn tại thành phố Kristianstad của Thụy Điển ở Skåne. Trong thời gian trốn thoát, Maria bị tách khỏi phần còn lại của gia đình; bà sau đó được tìm thấy cùng với y tá trốn trong một cái cũi trong chuồng, mặc dù một phiên bản khác nói đó là một hang động trong một hầm mỏ cũ. Tại Thụy Điển, gia đình bà được chào đón bởi Thái hậu Hedwig Eleonora xứ Holstein-Gottorp và trở thành thành viên nổi tiếng của đời sống xã hội trong các điền trang của giới quý tộc xung quanh Kristianstad. Năm 1712, họ đã có chuyến thăm chính thức tới Medevi, spa của Thái hậu. Trong giai đoạn này của cuộc đời bà, Maria bắt đầu nói tiếng Thụy Điển với giọng Skåne. Là Vương hậu của Pháp, bà được biết đến là người chào đón các đại sứ Thụy Điển đến Pháp bằng câu nói "Chào mừng, Trái tim yêu dấu!" bằng tiếng Thụy Điển.

Năm 1714, Karl XII cho phép gia đình bà được sống trong thái ấp ở Zweibrücken thuộc Đế quốc La Mã thần thánh, nơi họ được hỗ trợ bởi thu nhập của Zweibrücken. Họ sống ở đó cho đến khi Karl XII qua đời vào năm 1718.

Năm 1718, với sự hỗ trợ của Công tước xứ Lorraine, gia đình Ba Lan được phép định cư tại Wissem thuộc tỉnh Alsace, nơi đã bị Pháp sáp nhập, một nơi được đề xuất bởi Philippe II xứ Orléans, cháu trai của Louis XIV và nhiếp chính của Vương quốc Pháp khi Louis XV còn nhỏ. Gia đình bà có một cuộc sống khiêm tốn trong ngôi nhà do nhiếp chính người Pháp tài trợ.

Lối sống của họ ở Wissembourg được coi là rất thấp so với tiêu chuẩn của một gia đình hoàng gia vào thời điểm đó; họ sống trong một ngôi nhà nhỏ, và không thể trả lương cho đoàn tùy tùng nhỏ của mình, trong đó có một số người "phục vụ như một lời xin lỗi cho sự danh dự", và đồ trang sức của cựu Vương hậu Katarzyna được cho là bị một người cho vay tiền giữ làm vật thế chấp.

Mẹ của Maria và bà nội Anna Leszczyńska phải chịu sự cay đắng khi phải lưu đày và mất đi vị trí vốn có, điều này làm xấu đi mối quan hệ của họ với Stanisław, người mà họ thỉnh thoảng đổ lỗi cho việc phải lưu đày. Tuy nhiên, Maria rất gần gũi với cha mình và dành nhiều thời gian để trò chuyện với ông, vì bà "sở hữu khả năng chịu đựng trong im lặng và không bao giờ làm phiền người khác bằng những rắc rối của mình" và được cho là đã phát triển "một lòng mộ đạo sâu sắc và mãnh liệt", điều này mang lại "cho tâm trí trẻ trung của bà sự trưởng thành của một người phụ nữ không còn đòi hỏi hạnh phúc". Đội kỵ binh do Nhiếp chính cung cấp để bảo vệ gia đình bao gồm sĩ quan Hầu tước de Courtanvaux, người yêu Maria và yêu cầu Nhiếp chính phong cho mình chức Công tước để ông có thể cầu hôn bà, nhưng Nhiếp chính từ chối và vì cấp bậc thấp nên cuộc hôn nhân không thể diễn ra. Ludwig Georg, Phiên địa Bá tước xứ Baden-Baden cũng như Đại công tử thứ ba của Baden đã được đề xuất, nhưng những cuộc đàm phán này thất bại vì của hồi môn của bà không đủ. Stanisław không thành công khi cố gắng sắp xếp một cuộc hôn nhân cho bà với Bá tước Charolais, anh trai của Công tước xứ Bourbon. Vào năm 1724, bà được Bá tước đề nghị làm cô dâu cho Công tước xứ Orleans mới, nhưng mẹ của Công tước là Louise Françoise de Bourbon lại mong muốn có cuộc hôn nhân với lợi thế chính trị.

Năm 1723, Công tước xứ Bourbon trở thành Nhiếp chính nước Pháp trong thời niên thiếu của Louis XV. Vị Nhiếp chính bị chi phối rất nhiều bởi người tình của ông, Madame de Prie. Có những cuộc đàm phán kéo dài về cuộc hôn nhân giữa Maria và Công tước xứ Bourbon hiện đang góa vợ: Madame de Prie ủng hộ cặp đôi, vì bà không coi Maria không hấp dẫn là mối đe dọa đối với mình.

Khi danh sách 17 bị giảm xuống còn 4, những lựa chọn được ưa chuộng vẫn còn nhiều vấn đề. Vương nữ Anne và Amelia của Đại Anh, những người được xem xét với việc cả hai sẽ cải sang Công giáo sau khi kết hôn, được Công tước xứ Bourbon và Madame de Prie ủng hộ, vì nó được hỗ trợ bởi các nhà tài chính chính trị của họ, công ty của hai anh em Paris. Hồng y Fleury dễ dàng ngăn chặn cặp chị em người Anh vì lý do tôn giáo. Hai người cuối cùng là chị em của Công tước xứ Bourbon, Henriette Louise và Élisabeth Alexandrine, người mà chính nhà vua đã từ chối kết hôn vì sự từ chối của Hồng y. Bản thân Hồng y Fleury ủng hộ việc ghép cặp với Caroline xứ Hessen-Rheinfels-Rotenburg, được ông ngoại của Louis XV, Quốc vương Sardegna ủng hộ thông qua điệp viên là Thân vương phi xứ Carignano, Maria Vittoria của Savoia.

Trong những tranh chấp phức tạp về việc lựa chọn bạn đời hoàng gia, Maria Leszczyńska cuối cùng nổi lên như một lựa chọn được cả đảng của Công tước xứ Bourbon và Madame de Prie, cũng như đảng của Hồng y Fleury chấp nhận, phần lớn là vì bà không gây tranh cãi về mặt chính trị và không có bất kỳ liên minh nào có thể gây hại cho cả hai đảng. Trong hợp đồng hôn nhân, bà được trao những điều khoản giống như trước đây đã trao cho Infanta của Tây Ban Nha, và do đó bà được đảm bảo năm mươi nghìn crown cho nhẫn và đồ trang sức, hai trăm năm mươi nghìn crown khi kết hôn và được đảm bảo thêm khoản trợ cấp góa phụ hàng năm là hai mươi nghìn crown.

Mối quan hệ riêng tư với Louis XV
Cuộc hôn nhân theo ủy quyền diễn ra vào ngày 15 tháng 8 năm 1725 tại Nhà thờ Strasbourg, Louis XV được đại diện bởi người anh em họ của ông là Công tước xứ Orleans, Louis le Pieux. Khi kết hôn, tên tiếng Ba Lan của Maria được sửa đổi thành tiếng Pháp với cái tên Marie. Mặc dù họ của bà khó phát âm đối với người Pháp, nhưng nó vẫn thường được dân thường sử dụng. Bà được hộ tống bởi Mademoiselle de Clermont, bảy nữ quan, hai nữ thị tùng, nhiều quản gia và thị vệ trong một đoàn xe ngựa dài; tuy nhiên, bà không được chào đón bằng những nghi lễ diễu hành mừng chiến thắng, lời chào ngoại giao hay các nghi lễ chính thức khác, như thường lệ khi một Vương nữ nước ngoài đến để kết hôn với hoàng gia. Một năm sau, một cô con gái khác, Marie Louise chào đời, khiến cho nhà vua thất vọng. Trữ quân được chờ đợi từ lâu, Louis, sinh ra vào ngày 4 tháng 9 năm 1729 trong sự nhẹ nhõm của một đất nước mà vương thất đã có lịch sử không thể thiết lập được dòng nam kế vị an toàn.

Tổng cộng Maria có 10 người con còn sống, trong số đó 7 ngườisống sót đến tuổi trưởng thành. Tất cả các con của Maria đều coi mẫu hậu như là hình mẫu của đức hạnh, đặc biệt là các cô con gái, mặc dù bản thân Maria với bản tính lạnh lùng không biểu lộ nhiều tình cảm với các con. Tuy nhiên, nhiều tài khoản đương thời như thư của chính con cái bà cho thấy một người mẹ chu đáo và tận tâm. Những người bạn thân như Công tước de Luynes và nữ quan Marechale de Mouchy hoặc Luật sư Barbier đã ghi lại trong hồi ký của họ rằng "Vương hậu yêu thương con cái của mình một cách dịu dàng" và được cho là dành cho chúng "những cái ôm và nụ hôn" và giám sát việc học của chúng. Bà cũng sẽ thực hiện và thường xuyên gửi quà và viết thư cho các cô con gái nhỏ hơn của mình, những người mà bà bị cấm gặp tại Fontevraud. Theo nhật ký, Maria đã an ủi các con về những vấn đề cá nhân, và chăm sóc các con khi chúng bị ốm.

Maria được những người đương thời coi là có vẻ ngoài giản dị và mảnh mai nhưng có làn da tươi tắn và khỏe mạnh. Điều đó phai nhạt theo tuổi tác nhưng lòng mộ đạo đã ngăn cản bà sử dụng các phương tiện nhân tạo để làm cho mình trông hấp dẫn. Ví dụ, có lần bà không tìm được cách nào khác để giải trí cho chồng ngoài việc đề nghị ông giết những con ruồi trong khung cửa sổ.

Louis XV, người mắc chứng u sầu và buồn chán, đã có xu hướng lắng nghe khi Maria bị so sánh bất lợi với những người phụ nữ khác, và Hồng y Fleury, người muốn ngăn chặn Maria khỏi việc có được bất kỳ ảnh hưởng nào đối với nhà vua, đã ủng hộ ý tưởng nhà vua lấy một tình nhân miễn là người đó không quan tâm đến chính trị.

Louis XV cuối cùng trở thành một kẻ trăng hoa khét tiếng. Năm 1733, ông bắt đầu mối quan hệ đầu tiên với Louise Julie de Mailly; cho đến năm 1737, mối quan hệ này không chính thức, và bà được biết đến tại triều đình với cái tên Fair Unknown. Tuy nhiên, việc ngoại tình này được Hồng y Fleury ủng hộ vì de Mailly không quan tâm đến chính trị, và sau những năm đầu tiên nhà vua ngoại tình, Maria đành phải cam chịu. Sau khi sinh Vương nữ Louise vào năm 1737, ca sinh khó khăn suýt nữa cướp đi mạng sống của bà, các bác sĩ khuyên Maria rằng nếu mang thai lần nữa, bà có thể mất mạng, và từ năm 1738, bà đã từ chối cho Louis vào phòng ngủ của mình.

Song song với điều này, Louise Julie de Mailly được chính thức công nhận là tình nhân hoàng gia và là người được nhà vua sủng ái tại triều đình, và mối quan hệ giữa nhà vua và Vương hậu trở nên tồi tệ, mặc dù họ vẫn tiếp tục thực hiện các vai trò nghi lễ của mình bên cạnh nhau. nhà vua chỉ đến thăm phòng của bà một cách hoàn toàn theo nghi lễ và không còn tham gia vào các trò chơi bài của bà nữa. Triều đình, cảnh giác với việc bà mất đi tình cảm của nhà vua, chỉ chăm sóc bà khi đại diện của triều đình yêu cầu. Bà và các giáo sĩ ủng hộ ý tưởng nhà vua lưu đày tình nhân Marie Anne de Mailly và cả em gái, và nhà vua nên công khai xin lỗi vì tội ngoại tình, nhưng điều này không cải thiện được cuộc hôn nhân của họ.

Madame de Pompadour được giới thiệu tại triều đình vào năm 1745, và được trao một vị trí quan trọng và nhiều ảnh hưởng tại triều đình cho đến khi qua đời vào năm 1764, khiến bà phần nào làm lu mờ Vương hậu. Những người tình của Louis thường được trao các vị trí trong triều đình của Maria để họ có thể tiếp cận lâu dài và có lý do chính thức để ở lại triều đình, điều này khiến Maria rơi vào tình thế khó khăn. Bà coi người tình chính thức đầu tiên Louise Julie de Mailly là người gây tổn thương nhất vì bà là người đầu tiên; tuy nhiên, bà không thích Marie Anne de Mailly ở cấp độ cá nhân hơn vì Marie Anne kiêu ngạo và hỗn xược. Ngược lại với những tình nhân chính thức khác, Maria có mối quan hệ khá thân thiện và nồng hậu với Madame de Pompadour, người luôn đối xử với Vương hậu bằng sự tôn kính và cung kính, mặc dù Maria đã không thành công khi phản đối việc bổ nhiệm Pompadour làm nữ quan vào năm 1756. Hồng y de Fleury, người từng là gia sư của Louis, được bổ nhiệm làm Đại phát chẩn. Điều này dẫn đến một cuộc khủng hoảng khi Nhà vua đưa ra cho Bourbon sự lựa chọn hoặc trục xuất Madame de Prie và Paris de Verney hoặc bị cách chức Tể tướng. Sự việc này khiến Hồng y Fleury xếp Vương hậu Maria vào danh sách đối thủ của mình và quyết định phế truất chức vụ của Công tước xứ Bourbon. Hồng y Fleury cảnh báo Nhà vua rằng không phụ nữ nào được phép tham gia vào các công việc nhà nước và việc nghe theo lời khuyên của phụ nữ sẽ dẫn đến thảm họa. Một ngày sau khi chính quyền của Công tước xứ Bourbon sụp đổ, Louis XV tuyên bố với Vương hậu Maria rằng ông yêu cầu bà để Hồng y Fleury chỉ đạo mình trong tương lai bằng những lời sau:

: "Ta cầu xin, Madame, và nếu cần thiết, ta ra lệnh cho nàng hãy tin vào mọi điều mà cựu Tổng giám mục Frejus nói với nàng thay mặt ta, như thể ông ấy chính là ta - Louis". Vương hậu Maria chấp nhận lời khuyên và làm theo nó trong suốt quãng đời còn lại của mình, vì bà không bao giờ tham gia vào bất kỳ hoạt động chính trị nào nữa. Sau cuộc khủng hoảng năm 1726 và cho đến khi một dauphin ra đời vào năm 1729, Hồng y Fleury và Thân vương phi xứ Carignano đã có những chuẩn bị lâu dài để thay thế Maria nếu bà qua đời khi sinh con, tốt nhất là với Charlotte xứ Hessen-Rheinfels-Rotenburg.

Maria sau đó làm hòa với Hồng y Fleury, người mà bà vẫn giữ liên lạc qua thư từ và khiêm tốn giao phó nhiệm vụ tư vấn cho bà cách cư xử để làm hài lòng nhà vua. Hoạt động chính trị của bà sau năm 1726 chỉ giới hạn trong việc yêu cầu Louis XV cấp lương hưu hoặc thăng chức cho một người bạn, và bà thường nhờ Hồng y Fleury làm trung gian để đạt được điều này.

Mặc dù không có ảnh hưởng, bà vẫn có quan điểm chính trị, và cũng có một số tầm quan trọng chính trị gián tiếp. Trong Chiến tranh Kế vị Ba Lan năm 1733–1736, bà ủng hộ việc ứng cử cha mình lên ngai vàng Ba Lan, và theo yêu cầu của cha mình, Sau chiến tranh, Stanisław được trao Công quốc Lorraine vì ông là cha vợ của Quốc vương Pháp, và Công quốc trở thành một phần của Pháp sau khi ông qua đời, người trở thành Công tước xứ Lorraine, do đó khiến bà gián tiếp hữu ích trong chính trường. Là một người Công giáo ngoan đạo, Vương hậu Maria ủng hộ thụ động cho đảng Dévots tự nhận tại triều đình, ủng hộ các giám mục trong các cuộc xung đột của họ với Nghị viện Paris và bày tỏ sự đồng cảm với dòng Tên trong cuộc xung đột ngôi vị. Cũng là một sự thật rằng nếu nhà vua qua đời trước khi con trai trưởng thành, thì theo phong tục, bà sẽ trở thành nhiếp chính của nước Pháp cho đến sinh nhật lần thứ 13 của con trai, điều này khiến Maria trở thành nhiếp chính tiềm năng từ khi dauphin chào đời cho đến sinh nhật lần thứ 13 của con trai, người kế vị bà là Vương hậu Maria Antonia đã bỏ qua nhiều quy tắc này và từng chỉ ra rằng, trái ngược với người tiền nhiệm là Vương hậu Maria Leszczyńska, bà không cần phải nâng cao địa vị và phẩm giá của mình vì địa vị của mình đã thể hiện rõ ràng ngay từ khi sinh ra, và do đó, bà có thể thoải mái trong nghi thức của mình mà không mất đi sự tôn trọng. Mặc dù có thói quen đơn giản, hay phòng của bà tại Versailles không được trang trí lại sau năm 1737 – trò chơi yêu thích của bà, cavagnole thường khiến bà lâm vào cảnh nợ nần, và nhà vua thường không muốn trả nợ cho việc này. Giống như mẹ mình, Maria duy trì mối quan hệ chính trị với Margareta Gyllenstierna, vợ của Arvid Horn, sau làm quen trong thời gian ở Thụy Điển.

Cuối cùng, Vương hậu Maria đã giành được sự tôn trọng của giới quý tộc trong triều đình bằng cách tuân thủ nghiêm ngặt nghi thức, điều này khiến cho tiếng nói của bà ít nhất là về mặt hình thức trở nên quan trọng. Năm 1747, Voltaire bị trục xuất khỏi triều đình hoàng gia do ảnh hưởng của bà. Lý do là hai sự cố, cả hai đều xúc phạm đến Vương hậu: Trong một đêm dài đánh bạc, người tình của Voltaire, Émilie du Châtelet, đã thua một khoản tiền lớn tại bàn đánh bạc của Vương hậu, trong lúc đó Voltaire thì thầm với Émilie bằng tiếng Anh rằng bà đã bị lừa. Điều này được coi là một sự xúc phạm đối với Vương hậu, vì nó cho rằng khách của bà là những kẻ gian lận; Voltaire có thể đã bị bắt vì lời nhận xét không đúng lúc của mình. Ngay sau đó, Voltaire viết một bài thơ để vinh danh người bảo trợ của mình, tình nhân hoàng gia Madame de Pompadour, trong đó ông ám chỉ đến mối quan hệ giữa Pompadour và nhà vua. Điều này đã xúc phạm Maria và dẫn đến việc trục xuất Voltaire khỏi triều đình.

Khi con dâu đầu tiên của bà qua đời vào năm 1746, Vương hậu, người rất yêu thương con trai duy nhất của mình, đã phản đối việc lựa chọn người vợ tiếp theo là Maria Josepha xứ Sachsen, vì là con gái của August III của Ba Lan, đối thủ của cha bà. Việc Maria không thích ghép cặp này được biết đến nhưng bị bỏ qua, vì bà không có mối liên hệ nào với triều đại khác. Ban đầu, vấn đề này gây ra một số bất hòa giữa Vương hậu và con dâu mới của bà. Tuy nhiên, sự bất hòa sớm được khắc phục được cho là vì Maria Josepha là người ngưỡng mộ cha của Vương hậu. Để vinh danh ông, một số cháu trai của Vương hậu nhận được tên Stanislaus (Stanisław trong tiếng Pháp) tại lễ rửa tội.|title=Tổ tiên của Marie Leszczyńska|boxstyle_1=background-color: fcc;|boxstyle_2=background-color: fb9;|boxstyle_3=background-color: ffc;|boxstyle_4=background-color: bfc;|boxstyle_5=background-color: 9fe;}}

Tham khảo

Đọc thêm

Zieliński, Ryszard (1978). Polon na na francuskim tronie. Czytelnik.

Liên kết ngoài

Hồ sơ về Maria Leszczyńska tại en.chateauversailles.fr
Gu thưởng thức của Marie Leszczyńska tại en.chateauversailles.fr

|-

|-

|-

|-