Họ Hút mật

Họ Hút mật (danh pháp khoa học: Nectariniidae), là một họ trong bộ Sẻ (Passeriformes) chứa các loài chim nhỏ. Tổng cộng đã biết 132 loài trong 15 chi. Họ này chứa các loài chim có tên gọi chung trong tiếng Việt là hút mật, bắp chuối. Họ phân bố rộng khắp tại châu Phi, miền nam châu Á và có cả ở miền bắc Australia. Phần lớn các loài hút mật có thức ăn là mật hoa, mặc dù chúng cũng ăn cả sâu bọ, đặc biệt là khi nuôi chim non. Quả cũng là một phần thức ăn của một số loài. Chúng bay nhanh và thẳng bằng hai cánh ngắn.

Chim hút mật có các bản sao tương tự trong 2 nhóm có mối quan hệ họ hàng rất xa: chim ruồi ở châu Mỹ và ăn mật tại Australia. Sự tương tự bề ngoài chỉ là do tiến hóa hội tụ vì kiểu sống tương tự với thức ăn là mật hoa. Một vài loài hút mật có thể lấy mật hoa trong khi hai cánh vẫn vỗ và lơ lửng như chim ruồi, nhưng thông thường thì chúng đậu để ăn.

Miêu tả
Các loài chim trong họ này có khối lượng từ 5 gam như ở hút mật bụng đen tới 30 gam như ở bắp chuối bụng vàng. Giống như chim ruồi, hút mật có dị hình giới tính mạnh, với chim trống thường có bộ lông sáng màu ánh kim. Ngoài ra, đuôi của chim trống thuộc nhiều loài là dài hơn, và về tổng thể thì chim trống to lớn hơn. Chim hút mật có mỏ cong xuống phía dưới, dài và mỏng, lưỡi hình ống với chóp dạng chổi, cả hai đều là sự thích nghi cho cuộc sống ăn mật hoa.

Các loài bắp chuối của chi Arachnothera có bề ngoài khác biệt với các thành viên khác của họ. Chúng thông thường lớn hơn các loài chim hút mật khác, với bộ lông màu nâu xám xịt và mỏ to cong xuống dưới.

Các loài hút mật sống tại các cao độ lớn sẽ rơi vào trạng thái lịm đi khi chúng đậu để nghỉ đêm, hạ thấp nhiệt độ cơ thể và đi vào trạng thái ít hoạt động, phản ứng chậm.

Phân bố và môi trường sống
Hút mật là họ chim nhiệt đới Cựu thế giới, với các đại diện tại châu Phi, châu Á và Australasia. Tại châu Phi chúng chủ yếu được tìm thấy tại khu vực châu Phi hạ-Sahara và Madagascar nhưng cũng thấy có tại Ai Cập. Tại châu Á, hút mật sống tại khu vực duyên hải Hồng Hải và xa về phía bắc tới Israel, với khoảng hở trong sự phân bố của chúng kéo dài tới Iran, và từ đây chúng phân bố liên tục xa tới tận miền nam Trung Quốc và Indonesia. Tại Australasia, họ này có tại New Guinea, đông bắc Australia và quần đảo Solomon. Chúng nói chung không thấy có tại các đảo trên Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, ngoại trừ trên Seychelles. Sự đa dạng lớn nhất về loài có tại châu Phi, nơi có lẽ là nguồn gốc phát sinh ra họ này. Phần lớn các loài là chim không di trú theo mùa hoặc di trú theo mùa trên một khoảng cách ngắn. Hút mật sinh sống trong toàn bộ khu vực phân bố của họ trong khi bắp chuối chỉ sinh sống tại châu Á. Ở bắp chuối thì cả chim trống lẫn chim mái đều ấp trứng.
Anthreptes neglectus: Hút mật lưng tím Uluguru
Anthreptes orientalis: Hút mật lưng tím Kenya
Anthreptes rectirostris: Hút mật lục
Anthreptes reichenowi: Hút mật lưng phẳng
Anthreptes rhodolaemus: Hút mật họng đỏ
Anthreptes rubritorques: Hút mật sọc
Anthreptes simplex: Hút mật bình nguyên
Anthreptes singalensis: Hút mật má hồng ngọc
Chi Hedydipna (đôi khi gộp trong chi Anthreptes)
Hedydipna collaris: Hút mật khoang cổ
Hedydipna platura: Hút mật lùn
Hedydipna metallica: Hút mật thung lũng sông Nin
Hedydipna pallidigaster: Hút mật Amani
Chi Hypogramma
Hypogramma hypogrammicum: Hút mật bụng vạch hay hút mật gáy tía
Chi Anabathmis (đôi khi gộp trong chi Nectarinia)
Anabathmis hartlaubii: Hút mật Principe
Anabathmis newtonii: Hút mật Newton
Anabathmis reichenbachii: Hút mật Reichenbach
Chi Dreptes (đôi khi gộp trong chi Nectarinia)
Dreptes thomensis: Hút mật Sao Tome
Chi Anthobaphes (đôi khi gộp trong chi Nectarinia)
Anthobaphes violacea: Hút mật ngực cam
Chi Cyanomitra (đôi khi gộp trong chi Nectarinia)
Cyanomitra alinae: Hút mật đầu lam
Cyanomitra bannermani: Hút mật Bannerman
Cyanomitra cyanolaema: Hút mật nâu họng lam
Cyanomitra obscura: Hút mật ôliu miền tây
Cyanomitra olivacea: Hút mật ôliu miền đông
Cyanomitra oritis: Hút mật Cameroon
Cyanomitra veroxii: Hút mật màu chuột
Cyanomitra verticalis: Hút mật đầu lục
Chi Chalcomitra (đôi khi gộp trong chi Nectarinia)
Chalcomitra adelberti: Hút mật họng vàng da bò
Chalcomitra amethystina: Hút mật Amethyst
Chalcomitra balfouri: Hút mật Socotra
Chalcomitra fuliginosa: Hút mật Carmelite
Chalcomitra hunteri: Hút mật Hunter
Chalcomitra rubescens: Hút mật họng lục
Chalcomitra senegalensis: Hút mật ngực đỏ thắm
Chi Leptocoma (đôi khi gộp trong chi Nectarinia)
Leptocoma calcostetha: Hút mật lưng đen hay hút mật họng vàng đồng
Leptocoma minima: Hút mật lưng đỏ
Leptocoma sericea (trước đây là Nectarinia aspasia): Hút mật đen
Leptocoma sperata: Hút mật họng hồng hay hút mật họng tía
Leptocoma zeylonica: Hút mật phao câu tía
Chi Nectarinia (8 loài theo nghĩa hẹp)
Nectarinia bocagii: Hút mật Bocage
Nectarinia famosa: Hút mật Malachite
Nectarinia johnstoni: Hút mật tua đỏ
Nectarinia kilimensis: Hút mật đỏ đồng
Nectarinia purpureiventris: Hút mật ngực tía
Nectarinia reichenowi: Hút mật cánh vàng
Nectarinia tacazze: Hút mật Tacazze
(Hút mật ngực cam, Anthobaphes violacea, đôi khi được gộp trong chi Necarinia.)
Chi Cinnyris (đôi khi gộp trong chi Nectarinia)
Cinnyris afer: Hút mật khoang cổ kép lớn
Cinnyris chalybeus: Hút mật khoang cổ kép miền nam
Cinnyris chloropygius: Hút mật bụng ôliu
Cinnyris ludovicensis - đôi khi gộp trong C. afer: Hút mật khoang cổ kép miền núi
Cinnyris manoensis: Hút mật Miombo
Cinnyris mediocris: Hút mật khoang cổ kép miền đông
Cinnyris minullus: Hút mật nhỏ
Cinnyris moreaui: Hút mật Moreau
Cinnyris neergaardi: Hút mật Neergaard
Cinnyris preussi: Hút mật khoang cổ kép miền bắc
Cinnyris prigoginei - đôi khi gộp trong C. afer: Hút mật Prigogine
Cinnyris pulchellus: Hút mật đẹp
Cinnyris regius: Hút mật Regal
Cinnyris rockefelleri: Hút mật Rockefeller
Cinnyris stuhlmanni - đôi khi gộp trong C. afer: Hút mật Stuhlmann
Cinnyris loveridgei: Hút mật Loveridge
Cinnyris mariquensis: Hút mật Mariqua
Cinnyris shelleyi: Hút mật Shelley
Cinnyris congensis: Hút mật Congo
Cinnyris erythrocerca: Hút mật ngực đỏ
Cinnyris nectarinioides: Hút mật bụng đen
Cinnyris bifasciatus: Hút mật sọc tía
Cinnyris tsavoensis - đôi khi gộp trong C. bifasciatus: Hút mật Tsavo
Cinnyris chalcomelas: Hút mật ngực tím
Cinnyris pembae: Hút mật Pemba
Cinnyris bouvieri: Hút mật tua cam
Cinnyris oseus: Hút mật Palestine
Cinnyris habessinicus: Hút mật sáng
Cinnyris coccinigaster: Hút mật lộng lẫy
Cinnyris johannae: Hút mật Johanna
Cinnyris superbus: Hút mật Superb
Cinnyris rufipennis: Hút mật cánh hung
Cinnyris oustaleti: Hút mật Oustalet
Cinnyris talatala: Hút mật ngực trắng
Cinnyris venustus: Hút mật biến màu
Cinnyris fuscus: Hút mật tối màu
Cinnyris ursulae: Hút mật Ursula
Cinnyris batesi: Hút mật Bates
Cinnyris cupreus: Hút mật đồng
Cinnyris asiaticus: Hút mật họng đen hay hút mật tía
Cinnyris jugularis: Hút mật họng tím hay hút mật lưng ôliu
Cinnyris buettikoferi: Hút mật ngực vàng mơ
Cinnyris solaris: Hút mật ngực lửa
Cinnyris sovimanga: Hút mật Souimanga
Cinnyris dussumieri: Hút mật Seychelles
Cinnyris notatus: Hút mật Madagascar
Cinnyris humbloti: Hút mật Humblot
Cinnyris comorensis: Hút mật Anjouan
Cinnyris coquerellii: Hút mật Mayotte
Cinnyris lotenius: Hút mật mỏ dài
Chi Aethopyga
Aethopyga primigenia: Hút mật mũ xám
Aethopyga boltoni: Hút mật núi Apo
Aethopyga linaraborae: Hút mật Lina
Aethopyga flagrans: Hút mật lửa
Aethopyga pulcherrima: Hút mật cánh kim
Aethopyga duyvenbodei: Hút mật thanh lịch
Aethopyga shelleyi: Hút mật dễ thương
Aethopyga belli: Hút mật đẹp
Aethopyga gouldiae: Hút mật họng vàng hay hút mật Gould
Aethopyga eximia: Hút mật hông trắng
Aethopyga nipalensis: Hút mật Nepal hay hút mật đuôi lục
Aethopyga christinae: Hút mật đuôi nhọn hay hút mật đuôi chẻ
Aethopyga saturata: Hút mật ngực đỏ hay hút mật họng đen
Aethopyga vigorsii - đôi khi gộp trong A. siparaja: Hút mật đỏ thắm miền tây
Aethopyga siparaja: Hút mật đỏ hay hút mật đỏ thắm
Aethopyga mystacalis: Hút mật đỏ tươi
Aethopyga temminckii - đôi khi gộp trong A. mystacalis: Hút mật Temminck
Aethopyga ignicauda: Hút mật đuôi lửa
Chi Arachnothera: bắp chuối (10-11 loài)
Arachnothera crassirostris: Bắp chuối mỏ dày
Arachnothera flavigaster: Bắp chuối bụng vàng hay bắp chuối khoang mắt
Arachnothera robusta: Bắp chuối ngực vằn hay bắp chuối mỏ dài
Arachnothera longirostra: Bắp chuối mỏ dài hay bắp chuối nhỏ
Arachnothera chrysogenys: Bắp chuối má vàng hay bắp chuối tai vàng
Arachnothera clarae: Bắp chuối mặt trần
Arachnothera modesta - đôi khi gộp trong A. affinis: Bắp chuối ngực xám
Arachnothera affinis: Bắp chuối bụng xám hay bắp chuối ngực sọc
Arachnothera everetti: Bắp chuối Borneo
Arachnothera magna: Bắp chuối đốm đen hay bắp chuối sọc
Arachnothera juliae: Bắp chuối đầu trắng

Thư viện ảnh

Image:Collaredsunbird.jpg
Image:Plain-throated Sunbird.jpg
Image:Orange-breasted Sunbird (Nectarinia violacea).jpg
Image:CinnyrisMinimusMurray.jpg
Image:Purple-rumped Sunbird (Male) I2 IMG 7524.jpg
Image:PurpleSunbird.jpg
Image:Nectarinia regia.jpg
Image:Nordoublecllaredsunbird.jpg
Image:Redchestedsunbird.jpg
Image:Nectarinia osea (fledgling).JPG
Image:Brown-throated Sunbird.jpg

Tham khảo

Liên kết ngoài

Video về hút mật trên Internet Bird Collection