Đại bàng vàng châu Á

| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Aves
| ordo = Accipitriformes
| familia = Accipitridae
| genus = Aquila
| species = A. chrysaetos
| binomial = Aquila chrysaetos daphanea
| binomial_authority = Severtzov, 1888
| range_map =
| range_map_width =
| range_map_caption =
| synonyms =
}}
Đại bàng vàng châu Á hay còn gọi là Berkut (Danh pháp khoa học: Aquila chrysaetos daphanea) là một phân loài của loài đại bàng vàng (A. chrysaetos) phân bố ở các vùng thuộc châu Á từ vùng trung tâm Kazakhstan (bao gồm cả vùng Mông Cổ), phía Đông của Iran cho tới vùng cực đông của dãy Kavkaz và phân bố tràn rộng qua vùng Mãn Châu và Trung tâm của Trung Quốc cho đến dọc dãy núi Himalaya từ Bắc Pakistan tới phía Tây Bhutan và kéo dài cho đến phía Bắc Ấn Độ và phía Bắc Myanmar. Chúng cũng được nhập về Việt Nam nuôi làm cảnh.

Đại bàng vàng được coi là thần điểu của thảo nguyên, loại đại bàng mà người Kazakhstan nuôi là đại bàng vàng, một trong những giống chim săn mồi lớn nhất thế giới. Chúng là loại chim mạnh mẽ xuất hiện nhiều ở Trung Á. Phân loài Á-Âu này đã được sử dụng để đi săn và giết chết con mồi như sói xám (Canis lupus) trong một số cộng đồng bản địa. Ở Việt Nam, phân loài đại bàng này còn được gọi bằng tên thông dụng là đại bàng Mông Cổ hay đại bàng vàng Mông Cổ do xuất xứ của nó ở Việt Nam được nhập từ Mông Cổ, nó cũng được gọi là đại bàng hoàng kim vì giá cả đắt đỏ của chúng trên thị trường, hiện nay, vì phong cách hoang dã và dũng mãnh nên chúng rất được giới trẻ ưa chuộng.
Đặc điểm
Đại bàng lông vàng là loại chim mạnh mẽ xuất hiện nhiều ở Trung Á. Khi trưởng thành, nó nặng khoảng 6,5&nbsp;kg, chiều dài thân từ 66 – 102&nbsp;cm, sải cánh rộng hơn 2m (nặng 5.6&nbsp;kg và có sải cảnh dài 3m Những con đại bàng hùng dũng có đôi mắt rực sáng, móng vuốt và chiếc mỏ sắc như dao nhọn. Những con con đại bàng biển 4 tuổi, nặng gần 3&nbsp;kg, sải cánh rộng hơn 1m, đôi mắt dữ tợn cái mỏ và bộ móng vuốt sắc như dao do vậy chúng là loài dũng mãnh, biểu tượng của sức mạnh, sự kiêu hùng. Đại vàng bàng Mông Cổ sống ở vùng có khí hậu lạnh, chúng có cơ chế thoát nhiệt ở đôi chân.

Ở vùng Trung Á, đại bàng vàng có thể ăn hết một con thỏ chỉ trong vòng 2 ngày. Ở vùng Mông Cổ, lúc tập bay cho chim, người huấn luyện sẽ thưởng cho nó một miếng thịt thỏ mỗi lần bay đi và quay về đúng chỗ. Mỗi ngày, chú chim đại bàng được tập bay ở khoảng cách càng xa hơn. Người ta thường đặt miếng thịt ở bên trên cầu vai và huấn luyện nghiêm ngặt để đại bàng có thể tự quen mùi và tới ăn. Người Kazakh thường cho đại bàng ăn thịt còn dính máu của các loài vật khác nhau để chũng có thể phân biệt được mùi vị. Chúng cũng được huấn luyện để phân biệt các loại gia súc để không tấn công và ăn thị gia súc, gia cầm của con người

Ở Việt Nam, mỗi đại bàng mỗi ngày ăn hết 40.000 đồng thịt mà phải là loại thịt nạc tươi không mỡ và không được cho đại bàng ăn đồ lạnh. Thức ăn của đại bàng cũng dao động từ 100.000 – 200.000 đồng/ngày, chủ yếu là thịt sống như chim cút, chuột. Trong quá trình dưỡng bệnh hoặc cho chim biểu diễn thì cần phải bổ sung gan, tim bò, bồ câu nên rất tốn kém. mỗi ngày, con đại bàng ưng này ăn hết bốn con chim cút, tính ra mất 30 nghìn đồng. Thức ăn hàng ngày của giống "đại bàng hoàng kim" là các loại thịt động vật như gà, chuột và chim nhỏ. Khi thuần thục, người chủ cần vung mạnh cánh tay, chú đại bàng biển tung cánh bay liệng một vòng đẹp mắt, nghe thấy hiệu còi dài của chủ, nó liền bay trở lại đáp gọn vào chiếc găng tay da và thưởng thức miếng thịt bò tươi chủ thưởng cho.
Nhập khẩu
Đại bàng Mông Cổ cũng đã được nhập về Việt Nam làm cảnh. Người Mông Cổ thường nuôi chúng để đi săn bắt, kiếm thức ăn nên chúng còn được gọi là đại bàng vàng Mông Cổ, đại bàng Mông Cổ này tượng trưng cho sức mạnh và quyền lực. Giá của Đại bàng Mông Cổ ở Việt Nam với đầy đủ giấy tờ vào khoảng 10.000 USD/con (200 triệu đồng Việt Nam), hiện tại ở Việt Nam chỉ có khoảng năm con đại bàng vàng Mông Cổ; trong đó cả miền Bắc có bốn con và miền Nam có một con. Một con đại bàng có nguồn gốc từ Mông Cổ khi nhập về Việt Nam có giá khoảng hơn 10.000 USD, chưa kể các phụ kiện đi kèm, khi nhập từ Slovenia về Việt Nam với đầy đủ giấy tờ có giá khoảng 10.000 USD/con. Cặp đại bàng ở Hà Nội hiện là hai con duy nhất có đầy đủ giấy tờ hơp lệ ở Việt Nam. Là chim săn mồi độc nhất ở Việt Nam có xuất xứ từ Mông Cổ, "đại bàng hoàng kim" được trả giá tới 250 triệu đồng. Đây là giống chim săn mồi "khủng" nhất ở Việt Nam cho đến thời điểm hiện tại, ở Việt Nam không có môi trường cho chúng săn vì dòng này là dòng chuyên săn những con mồi lớn như sói, nai, hươu
Chú thích

Liên kết ngoài
Kazakh hunter. Fox Hunting with a Golden Eagle – Human Planet: Mountains, preview – BBC One
Photos Hunting with Golden Eagles
Ageing and sexing (PDF; 5.7 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
Website on the Golden Eagle maintained by Raptor Protection of Slovakia
Åldersbestämning av kungsörn – Ageing of Golden Eagles (in Swedish and English)
Golden Eagle Records from the Midwinter Bald Eagle Survey: Information for Wind Energy Management and Planning United States Geological Survey