Tiếng M'Nông

|region= Việt Nam: Tây Nguyên: Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Phước; Mondulkiri ở Campuchia
|speakers= (2009)
|date=2002–2008
|ref=e18
|familycolor=Austro-Asiatic
|fam2=Bahnar
|fam3=Bahnar Nam
|fam4=Sre–Mnong
|lc1=cmo|ld1=Central Mnong
|lc2=mng|ld2=Eastern Mnong
|lc3=mnn|ld3=Southern Mnong
|lc4=rka|ld4=Kraol
|glotto=mnon1259
|glottorefname=Mnong
|script=KhmerLatinh (bảng chữ cái tiếng Việt)
|map=Mnong language.jpg
}}

Tiếng M'Nông (còn gọi là Pnong hoặc Bunong) (Bunong: ឞូន៝ង) là ngôn ngữ thuộc ngữ chi Bahnar của người M'Nông, một dân tộc cư trú ở vùng Tây Nguyên ở Việt Nam và người Pnong ở vùng Mondulkiri ở đông bắc Campuchia.

Tiếng M'Nông là thành viên của ngữ chi Bahnar thuộc họ ngôn ngữ Môn-Khmer của ngữ hệ Nam Á

Phân bố
Ở Việt Nam, tiếng M'Nông được nói ở huyện Lắk của tỉnh Đắk Lắk, huyện Đăk Song, Đăk Mil, Đăk R'Lấp, Krông Nô, thành phố Gia Nghĩa và các khu vực lân cận ở tỉnh Đắk Nông (Nguyễn & Trương 2009).

Phân loại
Theo Ethnologue, có bốn phương ngữ chính: Trung, Đông, Nam (tất cả được nói ở Việt Nam) và Kraol (nói ở Campuchia). Các phương ngữ không hiểu lẫn nhau. Tiếng M'Nông được nghiên cứu đầu bởi nhà ngôn ngữ học Richard Phillips vào đầu những năm 1970.

Nguyễn & Trương (2009) phân chia các phương ngữ như sau:

M'Nông Preh
Kuêñ
Mạ
M'Nông Nâr (Bu Nâr)
M'Nông Nông (Bu Nông)
M'Nông RLăm
M'Nông Prâng

Lê Bá Thảo et al. (2014:234-235) liệt kê các phân nhóm M'Nông và vị trí tương ứng sau đây:
M'Nông Gar: tây bắc Lâm Đồng và phía nam hồ Lắk.
M'Nông Nong: huyện Đắk Nông và huyện Đắk Mil.
M'Nông Kuênh: huyện Krông Pắc.
M'Nông Pré: phần lớn tại huyện Đắk Nông và huyện Đắk Mil, và một số tại hồ Lắk.
M'Nông Prâng: rải rác tại các huyện Đắk Nông và huyện Đắk Mil, một số tại phía nam hồ Lắk và tại Bản Đon, huyện Ea Súp.
M'Nông Rlăm: huyện Lắk. Có mối quan hệ gần gũi với người Ê-đê.
M'Nông Bu-đâng: Bản Đon, huyện Ea Súp.
M'Nông Chỉl: huyện Lắk. Có mối quan hệ gần gũi với người Ê-đê. Một số sống tại huyện Lạc Dương và huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng.
M'Nông Bu Nor: huyện Đắk Nông và huyện Đắk Mil
M'Nông Dih Bri: dân số nhỏ tại huyện Đắk Nông; Êa Krông.
M'Nông Đíp: huyện Đắk Mil và phần phía bắc của tỉnh Sông Bé cũ.
M'Nông Biat: dân số nhỏ tại tỉnh Sông Bé cũ. Phần lớn sống gần biên giới Việt Nam-Campuchia.
M'Nông Bu Đêh: tỉnh Sông Bé cũ và tỉnh Đắk Lắk
M'Nông Si Tô: một nhóm người Mạ (Mạ Tô) tại huyện Đắk Nông bị đồng hoá vào nhóm dân M'Nông (người Mạ "M'Nông hoá").
M'Nông K'ah: một nhóm người Ê-đê sống rải rác tại các huyện Đắk Nông, Lắk và M'Đrăk bị đồng hoá vào nhóm dân M'Nông (người Ê-Đê "M'Nông hoá").
M'Nông Phê Đâm: dân số nhỏ tại xã Quảng Tín, huyện Đắk Nông.

Các nhóm M'Nông khác bao gồm M'Nông Rơ Đe, M'Nông R'Ông và M'Nông K'Ziêng.

Ngữ âm

Phụ âm

Các phụ âm hút vào /ʄ, ɠ/ có thể khác nhau giữa các phương ngữ.

Nguyên âm

Từ vựng
Từ vựng M'Nông, theo Nguyễn & Trương (2009):

Số đếm
Bảng so sánh số đếm tiếng M'Nông trong các phương ngữ khác nhau, theo Nguyễn & Trương (2009).

Tham khảo

Đọc thêm

Blood, Henry Florentine. A Reconstruction of Proto-Mnong. Waxhaw, N.C.: Wycliffe-JAARS Print Shop, 1968.
Nguyễn Kiên Trường & Trương Anh. 2009. Từ Điển Việt - M'Nông. Hà Nội: Nhà Xuất Bản Từ Điển Bách Khoa.

Liên kết ngoài

Mnong at www.peoplesoftheworld.org

Xem thêm