undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Bebeto

| birth_place = Salvador, Brasil
| height =
| currentclub =
| position = Tiền đạo
| youthyears1 = 1981–1983
| youthyears2 =
| youthclubs1= Vitória
| years1 = 1983
| years2 = 1983–1989
| years3 = 1989–1991
| years4 = 1992–1996
| years5 = 1996
| years6 = 1997
| years7 = 1997
| years8 = 1997
| years9 = 1998–1999
| years10 = 1999
| years11 = 2000
| years12 = 2000
| years13 = 2001–2002
| years14 = 2002
| clubs1 = Vitória
| clubs2 = Flamengo
| clubs3 = Vasco da Gama
| clubs4 = Deportivo La Coruña
| clubs5 = Flamengo
| clubs6 = Sevilla F.C.
| clubs7 = Vitória
| clubs8 = Cruzeiro
| clubs9 = Botafogo
| clubs10 = Toros Neza
| clubs11 = Kashima Antlers
| clubs12 = Vitória
| clubs13 = Vasco da Gama
| clubs14 =Al-Ittihad
| caps1 = 0
| goals1 = 7
| caps2 = 80
| goals2 = 34
| caps3 = 53
| goals3 = 28
| caps4 = 131
| goals4 = 86
| caps5 = 15
| goals5 = 7
| caps6 = 5
| goals6 = 0
| caps7 = 8
| goals7 = 8
| caps8 = 0
| goals8 = 0
| caps9 = 17
| goals9 = 9
| caps10 = 8
| goals10 = 2
| caps11 = 8
| goals11 = 1
| caps12 = 3
| goals12 = 0
| caps13 = 8
| goals13 = 2
| caps14 = 5
| goals14 = 1
| totalcaps = 341
| totalgoals = 178
| nationalyears1= 1985–1998
| nationalteam1= Brasil
| nationalcaps1=75|nationalgoals1=39
| manageryears1 = 2009–2010
| managerclubs1 = América
| medaltemplates =
}}

}}

José Roberto Gama de Oliveira, được biết đến với tên Bebeto, (sinh ngày 16 tháng 2 năm 1964) là một cựu cầu thủ bóng đá người Brasil, người đã giành chức vô địch World Cup 1994 cùng đội tuyển Brasil.

Biệt danh Bebeto, theo ông giải thích là do mọi người đặt cho khi còn nhỏ, lúc đầu họ gọi ông là Beto, đến khi ông trở thành người ghi nhiều bàn thắng nhất trong những trận đấu ngoài phố với các bạn, ông mới có biệt hiệu Bebeto và biệt hiệu này trở nên thân thuộc và yêu mến của mọi người.

Bebeto bắt đầu vào nghề năm 1983 với Câu lạc bộ Vitória và sau đó chơi cho các câu lạc bộ Flamengo, Vasco da Gama và Botafogo ở Brasil, các câu lạc bộ Deportivo La Coruña và Sevilla ở Tây Ban Nha, câu lạc bộ Toros Neza ở México, Kashima Antlers ở Nhật Bản, và Al Ittihad ở Ả Rập Xê Út. Bebeto nghỉ hưu năm 2002.

Từ khi bắt đầu được khoác áo cho đội tuyển quốc gia vào năm 1985 trong trận Brasil gặp Peru đến hết World Cup 1998, Bebeto đã có 42 bàn thắng. Ông đã chơi trong 3 giải bóng đá thế giới: 1990, 1994, và 1998. Năm 1994, ông là cầu thủ xuất sắc nhất của vòng thi đấu. Năm 1999, tạp chí FIFA đã chọn ra 6 gương mặt cầu thủ được khán giả mến mộ nhất, mỗi châu lục có một đại diện duy nhất và chính Bebeto là người đại diện cho Nam Mỹ

Tham khảo

Liên kết ngoài



}}
Ralph Fiennes

| birth_place = Ipswich, Suffolk, Anh
| citizenship = | (danh dự; kể từ 2017)}}
| years_active = 1985–nay
| notable_works =
| alma_mater = Học viện Kịch nghệ Hoàng gia
| occupation =
| spouse =
| partner = Francesca Annis (1995–2006)
| father = Mark Fiennes
| mother = Jennifer Lash
| relatives =
| awards =
| module = }}
}}

Ralph Nathaniel Twisleton-Wykeham-Fiennes ( ; Năm 1995, ông giành được Giải thưởng Tony khi đóng vai Hoàng tử Hamlet trên sân khấu Broadway. Kể từ năm 1999, Fiennes là đại sứ cho UNICEF Vương quốc Anh. Fiennes cũng là Học viên danh dự của Trường Điện ảnh London. Năm 2018, ông nhận được Giải thưởng Thành tựu Đặc biệt cho Đóng góp Nghệ thuật Xuất sắc tại Liên hoan Phim Quốc tế Tokyo vì đạo diễn bộ phim The White Crow. Đối với công việc của mình đằng sau máy quay, vào năm 2019, ông đã nhận được Giải thưởng Stanislavsky.

Đầu đời và giáo dục

Sự nghiệp

Đời tư

Chính trị
với tư cách một thành viên thiện chí của UNICEF.]]
nói chuyện với Ralph Fiennes tại buổi hòa nhạc của U2]]

Danh sách phim

Tham khảo

Liên kết ngoài


The Constant Gardener review
Forum bàn luận về Ralph Fiennes
Cuộc phỏng vấn với Ralph Fiennes
Tom Selleck

| location = Detroit, Michigan, Mỹ
| deathdate =
| deathplace =
| othername =
| yearsactive = 1969 - nay
| spouse = Jacqueline Ray (1972 - 1980) Jillie Mack (1987 - nay)
| partner = Mimi Rogers
| parents =
| residence =
| homepage =
| notable role = Thomas Magnum trongMagnum P.I.Dr. Richard Burke trong Những người bạn
| academyawards =
| emmyawards = Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actor in a Drama Series
1984 Magnum P.I.
| tonyawards =
| goldenglobeawards = Best Actor in a Television Drama Series
1985 Magnum P.I.
| baftaawards =
| cesarawards =
| goyaawards =
| afiawards =
| filmfareawards=
| sagawards =
| olivierawards =
| geminiawards =
| grammyawards =
}}

Thomas William Selleck (sinh ngày 29 tháng 1 năm 1945 tại Detroit, Michigan) là một diễn viên, người viết kịch bản và nhà sản xuất phim người Mỹ nổi tiếng với những giải thưởng như Emmy Award và Quả Cầu Vàng. Anh được biết đến với vai diễn trong bộ phim truyền hình dài tập Magnum P.I.. Thomas cũng tham gia đóng nhiều phim điện ảnh và đã tham gia đóng vai Dr. Richard Burke trong Những người bạn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Góc nhìn chính trị của Selleck
Trang chủ của Ngày Tom Selleck
Rob Schneider

| birthname = Robert Michael Schneider
| location = San Francisco, tiểu bang California, Mỹ
| height = 5' 4" (1.70 m)
| notable role = Various roles trong Saturday Night LiveDeuce Bigalow trongDeuce Bigalow: Male Gigolo và Deuce Bigalow: European GigoloClive/Jessica trong The Hot Chick
| spouse = London King (1988 - 1990) (li dị) có một con
}}
Robert Michael Schneider (sinh ngày 31 tháng 10 năm 1963) một diễn viên, người viết kịch bản và nhà sản xuất phim người Mỹ. Schneider có một sự nghiệp điện ảnh rất thành công với các vai diễn chính trong Deuce Bigalow: Male Gigolo và The Hot Chick.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ
Sakakibara Yasumasa

(1548-1606) là một trong số Đức Xuyên Tứ Thiên Vương. Ông là con trai út của Sakakibara Nagamasa.

Các trận đánh
Trận đánh đầu tiên của ông là dập tắt 1 cuộc bạo động ở Mikawa. Sau đó, ông được cử đi lãnh đạo 1 đơn vị với Honda Tadakatsu. Khi ông tới tuổi về già, ông đã từ chức và sống trong hoà bình.
Các trận đánh của ông là ở Anegawa, Nagashino và Takatenjin vào năm 1581. Ông có 2 đứa con trai là Tadamasa, Yasukatsu.

Đọc thêm
Bolitho, Harold (1974). Treasures among men; the fudai daimyo in Tokugawa Japan. New Haven: Yale University Press.

Tham khảo
Morville-sur-Nied

Morville-sur-Nied là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Delme. Tọa độ địa lý của xã là 48° 56' vĩ độ bắc, 06° 26' kinh độ đông. Morville-sur-Nied nằm trên độ cao trung bình là 240 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 227 mét và điểm cao nhất là 271 mét. Xã có diện tích 5,64&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 112 người; mật độ dân số là 19 người/km². Xã nằm về phía đông nam của Metz cạnh sông Nied, thuộc Pháp từ năm 1661.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Moulins-lès-Metz

Moulins-lès-Metz là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Woippy. Tọa độ địa lý của xã là 49° 06' vĩ độ bắc, 06° 06' kinh độ đông. Moulins-lès-Metz nằm trên độ cao trung bình là 175 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 165 mét và điểm cao nhất là 196 mét. Xã có diện tích 6,98&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 4663 người; mật độ dân số là 668 người/km². Xã nằm về phía tây của Metz.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Moussey, Moselle

Moussey là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Réchicourt-le-Château. Tọa độ địa lý của xã là 48° 40' vĩ độ bắc, 06° 46' kinh độ đông. Moussey nằm trên độ cao trung bình là 250 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 236 mét và điểm cao nhất là 280 mét. Xã có diện tích 7,89&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2004 là 611 người; mật độ dân số là 77,3 người/km². Moussey nằm 21&nbsp;km về phía tây của Sarrebourg, thuộc Pháp từ năm 1681.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Mousson, Meurthe-et-Moselle

Mousson là một xã trong vùng hành chính Lorraine, thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle, quận Nancy, tổng Dieulouard. Tọa độ địa lý của xã là 48° 54' vĩ độ bắc, 06° 04' kinh độ đông. Mousson nằm trên độ cao trung bình là 326 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 204 mét và điểm cao nhất là 380 mét. Xã có diện tích 5,73&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 143 người; mật độ dân số là 24 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Moyenmoutier

Moyenmoutier là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Vosges, quận Saint-Dié-des-Vosges, tổng Senones. Tọa độ địa lý của xã là 48° 22' vĩ độ bắc, 06° 54' kinh độ đông. Moyenmoutier nằm trên độ cao trung bình là 320 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 285 mét và điểm cao nhất là 642 mét. Xã có diện tích 34,21&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 3350 người; mật độ dân số là 98 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Các thành phố kết nghĩa
Oberthal (Saar), Đức

Địa điểm tham quan
Nhà thờ Saint-Hydulphe

Tham khảo
Lý thuyết tổng quát về việc làm, lãi suất và tiền tệ

Lý thuyết tổng quát về việc làm, lãi suất và tiền tệ (tên gốc tiếng Anh: The General Theory of Employment, Interest, and Money) là một cuốn sách của nhà kinh tế học nổi tiếng người Anh John Maynard Keynes (1883-1946). Tác phẩm này thường được xem là cuốn sách gối đầu giường của các nhà kinh tế học ở Anh và được cho là đã đặt nền móng cho môn kinh tế học vĩ mô hiện đại.

Ngay từ lần xuất bản thứ nhất vào tháng 2 năm 1936, tác phẩm đã gây tiếng vang mạnh mẽ bởi sự mới mẻ trong tư tưởng kinh tế cũng như bởi sự quan tâm tới tính khả thi của các chính sách kinh tế và sự can thiệp vào tổng cầu. Người ta hay gọi đây là "Cuộc cách mạng của Keynes". Những tư tưởng nêu ra trong tác phẩm này trở thành hòn đá tảng trong kinh tế học Keynes. Nó phê phán kinh tế học cổ điển và tân cổ điển. Nó đưa ra các lý luận quan trọng về hàm tiêu dùng, về nguyên lý số nhân, về hiệu suất biên của vốn và về sự ưa thích tính thanh khoản.

Một số luận điểm chính mà Keynes trình bày trong cuốn Lý thuyết tổng quát gồm:
Tiền công có tính cứng nhắc. Mức tiền công được thỏa thuận giữa chủ và thợ là tiền công danh nghĩa chứ không phải tiền công thực tế và mức tiền công này được ghi trong hợp đồng, được công đoàn và được luật pháp bảo vệ. Do đó, mức tiền công không phải là linh hoạt như giới học thuật kinh tế vẫn giả định. Giới chủ chỉ tăng thuê mướn lao động khi tiền công thực tế giảm; mà muốn thế thì tiền công danh nghĩa phải giảm nhiều hơn mức giá chung của nền kinh tế. Song nếu vậy, thì cầu tiêu dùng sẽ giảm, kéo theo tổng cầu giảm. Đến lượt nó, tổng cầu giảm lại làm tổng doanh số giảm, lợi nhuận giảm làm triệt tiêu động lực đầu tư mở rộng sản xuất- việc cần thiết để thoát khỏi suy thoái.
Kỳ vọng về giảm tiền công và giá cả sẽ khiến người ta giảm chi tiêu do nghĩ rằng tiền trong túi của mình đang tăng giá trị. Cầu tiêu dùng và tổng cầu giảm. Cứ thế, vòng xoáy đi xuống của nền kinh tế hình thành.
Lãi suất giảm không nhất thiết dẫn tới đầu tư tăng. Lãi suất giảm, nhưng tiết kiệm chưa chắc đã giảm theo do hiệu ứng thu nhập và hiệu ứng thay thế của giảm lãi suất triệt tiêu lẫn nhau. Và khi tiết kiệm tăng, thì đầu tư giảm. Thêm vào đó, đầu tư cố định là đầu tư có kế hoạch dựa vào những dự tính dài hạn; nên không vì lãi suất giảm mà đầu tư tăng.
Cái quy định lãi suất, nhất là trong ngắn hạn, chính là cung và cầu về tiền.
Lãi suất không nên xuống thấp hơn một mức nào đó, vì ở mức thấp đó, các nhà đầu tư không còn muốn giữ trái phiếu mà chuyển sang giữ tiền mặt, tạo nên tình trạng tiết kiệm quá mức trong khi đầu tư lại thiếu. Cầu đầu tư giảm sẽ khiến tổng cầu giảm theo.
Có thể đạt được mức cân bằng ngay cả khi có thất nghiệp.
Thắt chặt chi tiêu trong thời kỳ khủng hoảng chỉ làm cho khủng hoảng thêm trầm trọng. Khi kinh tế suy thoái, chính phủ nên đẩy mạnh chi tiêu nhằm tăng tổng cầu như một chính sách chống suy thoái. Và nói chung, chính phủ nên tích cực sử dụng các chính sách chống chu kỳ, chứ đừng nên trông mong vào sự tự điều chỉnh của thị trường.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đọc trên mạng tác phẩm Lý thuyết tổng quát về việc làm, lãi suất và tiền tệ , bản tiếng Anh.
Chi Na

|subdivision_ranks = Loài
|subdivision = Khoảng 169 (xem văn bản)
|synonyms =
Guanabanus
Raimondia
Rollinia
Rolliniopsis
|synonyms_ref =
|type_species = Annona muricata
}}

Chi Na (danh pháp khoa học: Annona) là một chi điển hình của họ Na (Annonaceae). Chi này có khoảng 100-170 loài chủ yếu là các cây hoặc cây bụi tân nhiệt đới có lá đơn, mọc so le và quả ăn được. Trong họ Na, chỉ có chi Guatteria có nhiều loài hơn chi Na. Một số loài na chỉ có ở châu Phi mà không có ở châu Á. Phương ngữ Nam Bộ gọi na là mãng cầu hay mẳng cầu.

Danh sách loài
Dưới đây là một số loài quan trọng. Một số loài đặc biệt có giá trị trong nông nghiệp, y dược.
Annona ambotay
Annona bullata
Annona cacans
Annona calophylla
Annona campestris
Annona cherimola
Annona coriacea
Annona cornifolia
Annona crassiflora
Annona crotonifolia
Annona dioica
Annona dolabripetala
Annona echinata
Annona excellens
Annona glabra (bình bát)
Annona glaucophylla
Annona haematantha
Annona hayesii
(loài lai giữa A. cherimola và A. squamosa)]]
Annona hypoglauca
Annona hystricoides
Annona jahnii
Annona longiflora
Annona macrocalyx
Annona malmeana
Annona montana (mãng cầu núi)
Annona monticola
Annona mucosa
Annona muricata (mãng cầu xiêm)
Annona nutans
Annona paludosa
Annona paraguayensis
Annona purpurea
Annona reticulata (lục bát/ nê/ na rừng)
Annona salzmannii
Annona scleroderma
Annona senegalensis (mãng cầu hoang)
Annona sericea
Annona spinescens
Annona spraguei
Annona squamosa (na, mãng cầu ta, mãng cầu dai)
Annona sylvatica

Tham khảo

Liên kết ngoài
Type Collections of Neotropical Annonaceae - Annona — has pictures and details on these and other Annona species
Moyeuvre-Grande

Moyeuvre-Grande là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Ouest, tổng Moyeuvre-Grande. Tọa độ địa lý của xã là 49° 15' vĩ độ bắc, 06° 02' kinh độ đông. Moyeuvre-Grande nằm trên độ cao trung bình là 200 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 168 mét và điểm cao nhất là 330 mét. Xã có diện tích 9,59&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 8992 người; mật độ dân số là 938 người/km².

Tham khảo
Mulcey

Mulcey là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Dieuze. Tọa độ địa lý của xã là 48° 48' vĩ độ bắc, 06° 39' kinh độ đông. Mulcey nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 201 mét và điểm cao nhất là 307 mét. Xã có diện tích 8,34&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2005 là 229 người; mật độ dân số là 27,6 người/km². Mulcey nằm về phía đông của Metz.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Munster, Moselle

Munster là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Albestroff. Tọa độ địa lý của xã là 48° 54' vĩ độ bắc, 06° 54' kinh độ đông. Munster nằm trên độ cao trung bình là 248 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là %%alt mini%% mét và điểm cao nhất là %%alt maxi%% mét. Xã có diện tích 6,6&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2004 là 198 người; mật độ dân số là 30 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Mắt biếc (tiểu thuyết)

Mắt biếc là tiểu thuyết của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh trong loạt truyện viết về tình yêu thanh thiếu niên của tác giả này cùng với Thằng quỷ nhỏ, Cô gái đến từ hôm qua... Đây được xem là một trong những tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Nhật Ánh, từng được dịch giả Kato Sakae dịch để giới thiệu với độc giả Nhật Bản với tựa đề Tsuburana hitomi (つぶらな瞳).

Tác phẩm này được chuyển thể thành phim Mắt biếc do Victor Vũ làm đạo diễn, khởi chiếu chính thức vào ngày 20 tháng 12 năm 2019.

Nội dung
Mắt biếc kể về cuộc đời của nhân vật chính tên Ngạn. Ngạn sinh ra và lớn lên ở một ngôi làng tên là làng Đo Đo (thuộc xã Bình Quế, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam – cũng là nguyên quán của tác giả). Lớn lên cùng với Ngạn là cô bạn hàng xóm có đôi mắt tuyệt đẹp tên là Hà Lan. Tuổi thơ của Ngạn và Hà Lan gắn bó với bao nhiêu kỉ niệm cùng đồi sim, đánh trống trường... Tình bạn trẻ thơ dần dần biến thành tình yêu thầm lặng của Ngạn dành cho Hà Lan. Đến khi lớn hơn một chút, cả hai phải rời làng ra thành phố để tiếp tục học. Trong khi tấm lòng của Ngạn luôn hướng về Hà Lan và về làng, thì Hà Lan không cưỡng lại được cám dỗ của cuộc sống xa hoa nơi đô thị và ngã vào vòng tay của Dũng. Việc Hà Lan ngã vào vòng tay Dũng, một thanh niên nhà giàu, sành điệu, giỏi võ nhưng rất thiếu đúng đắn đã làm cho Ngạn đau khổ rất nhiều vì điều Ngạn cần là hạnh phúc của Hà Lan.

Mỗi khi Dũng làm Hà Lan tổn thương cô lại tìm đến Ngạn để tâm sự, điều đó lại càng làm cho Ngạn buồn thêm. Có lần Ngạn đã đánh nhau với Dũng vì đã làm khổ Hà Lan, và tất nhiên là anh đã bị đánh tơi tả. Dù vậy, điều đó đã không làm cho Ngạn bớt đi tính anh hùng, sẵn sàng bảo vệ Hà Lan mỗi khi cô gặp nạn. Cũng từ đó những cảm xúc mỗi khi Hà Lan tìm đến Ngạn để giãi bày niềm tâm sự giảm bớt đi.

Hà Lan mang thai, nhưng bị Dũng ruồng bỏ để làm đám cưới với Bích Hoàng. Cô đành gửi con về cho bà ngoại chăm sóc và đặt tên là Trà Long. Tuy hiểu rõ tình yêu của Ngạn dành cho mình, Hà Lan vẫn không đáp lại vì cô hiểu rõ mình muốn sống theo một lối sống hoàn toàn khác với Ngạn. Bằng tình yêu của mình dành cho Hà Lan, Ngạn hết lòng yêu thương và chăm sóc cho Trà Long. Trà Long lớn lên trở thành cô giáo trường làng, và vô cùng yêu quý Ngạn. Trong khi ai cũng nghĩ rằng Trà Long sẽ là sự nối tiếp những gì mà Hà Lan đã bỏ dở trong đời Ngạn, thì Ngạn quyết định ra đi vì anh nhận ra rằng Trà Long chỉ là cái bóng của Hà Lan trong anh mà thôi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
"Giải mã" Nguyễn Nhật Ánh
Dịch giả 'Mắt biếc' sang VN thăm Nguyễn Nhật Ánh
Nguyễn Nhật Ánh: Độc giả giúp tôi kéo dài tuổi thọ sáng tác của một nhà văn
Bensheim

Bensheim với dân số hơn 40.000 người là thành phố lớn nhất của huyện Bergstraße thuộc bang Hessen (Đức). Nó nằm tại rìa núi Odenwald nhìn ra đồng bằng sông Rhein.

Lễ lộc trong năm
Hội rượu nho Bergstraße: Nổi tiếng cả ở ngoài vùng, được tổ chức hàng năm vào đầu tháng 9 tại mọi nơi trong nội thành, bắt đầu vào ngày thứ bảy và kéo dài 9 ngày. Vào ngày chủ nhật đầu tiên có diễu hành và ngày thứ bảy sau đó có bắn pháo bông trên đồi Kirchberg. Lễ hội rượu nho đầu tiên xảy ra vào năm 1929, ngay vào năm đó cũng có diễu hành và pháo bông trên đồi Kirchberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài

http://www.bensheim.de/
http://www.schloesser-hessen.de/schloesser/bensheim/bensheim.htm
Đại học West of England

|sinh viên đại học = 23.350

UWE được xếp vào nhóm top 5 trường đại học trong các bảng xếp hạng giảng dạy do Quality Assurance Agency ấn hành và được xếp hạng 64 (trong số 108 trường) trong bảng "good honours" năm 2006 do Times Higher Education Supplement ấn hành sử dụng dữ liệu của Higher Education Statistics Agency (HESA).

Hiện trường có liên kết hợp tác đào tạo Chương trình Cử nhân Quốc tế (IBD@NEU) ngành Kinh tế, chuyên ngành Tài chính Ngân hàng và chuyên ngành Tài chính Kế toán với Trường Đại học Kinh tế Quốc dân và Học viện Ngân hàng Việt Nam

Chú thích
Alyson Michalka

| Died =
| Origin = Torrance, California,
| Occupation = Ca sĩ, diễn viên
| Genre = pop, Pop rock, electro-pop
| Years_active = 2004 — nay
| Instrument = Hát, guitar, piano
| Label = Hollywood (2004 - nay)
| URL = http://www.alyandaj.com
}}
Alyson Michalka sinh ngày 25 tháng 3 năm 1989 tại Torrance, California, Mỹ. Thường được gọi là Aly (cho ngắn). Cô là 1 ca sĩ kiêm diễn viên tài năng. Vai diễn được biết đến nhất của cô là vai Keely trong 'Phil of the future' (Disney), đóng cùng Ricky Ullman và Brenda Song. Ngoài ra, Aly còn là thành viên của nhóm nhạc hai chị em Aly & Aj.

Sự nghiệp
Về đóng phim, Aly chưa tham gia nhiều lắm, cô mới chỉ có vài bộ phim đóng vai chính:

Now You See It...(2005) - Allyson Miller
Cow Belles (2006) - Taylor Callum
Super Sweet 16: The Movie (2007) - Taylor Tiara

Còn trong lĩnh vực ca hát, Aly rất nổi trội.Cô và em gái Amanda Michalka đã cho ra mắt 3 album:

Into The Rush (16/8/2005)
Insomniatic
Acoustic Hearts of Winter

Bài hát "Potential Break-Up Song" của Aly & Aj đã đứng trong top MTV một thời gian dài.

Các chương trình
Fox & Friends (2007)

Live with Regis and Kelly (2007)

Punk'd (2007)

MTV Cribs (2006)

The Megan Mullally Show (2006)

Live with Regis and Kelly (2006)

America's Got Talent (2006)

Good Morning America (2006)

Total Request Live (2006)

TMI CBBC Saturday Morning TV Show

Tham khảo

Liên kết ngoài
AlyandAjmusic.com

Aly and AJ at MySpace
Aly and AJ Official Music site
Cò ke (nhạc cụ)

Cò ke là đàn nhị của dân tộc Mường.

Nó có cần đàn làm bằng một đoạn tay tre uốn thẳng, cắm xuyên qua một đoạn tre rỗng suốt hai đầu. Đầu trên của cần đàn có lỗ để cắm trục chỉnh dây. Phía trước của đoạn ống được bịt bằng một mảnh mo măng tre hoặc một tấm da ếch, da trăn hay da rắn, giúp ống trở thành bộ phận tăng âm. Cò ke có hai dây đàn bằng xơ dứa hoặc tơ tằm se, vuốt lá khoai. Người ta chỉnh hai dây cách nhau một quãng bốn hoặc năm.

Cung kéo là một miếng cật nứa được kéo cong lại bằng một túm xơ dừa hay lông đuôi ngựa. Cung kéo này nằm rời khỏi dây đàn, không bôi nhựa thông nhằm tăng thêm độ ma xát. Trước khi chơi nhạc cụ này, người ta nhúng túm xơ dừa hoặc lông đuôi ngựa vào nước. Trong lúc diễn, nếu thấy túm xơ dừa hay lông đuôi ngựa bị khô, họ nhúng nước lã vào để làm ướt trở lại.

Âm thanh của cò ke không chuẩn vì dây mắc khá cao so với cần đàn, ngoài ra nó không có bộ phận chỉnh độ cao dây buông như ở đàn nhị của người Kinh hay các loại đàn cung kéo thuộc họ hồ cầm của Trung Quốc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cò Ke
Đao đao

Đao đao là nhạc cụ của cộng đồng dân tộc Khơ-Mú sống tại Việt Nam.

Đao đao là một ống nứa dài từ 1 đến 1,2m, đục thông suốt thân ống. Ở một đầu ống người ta chẻ thành hai mảnh, vót lại để có hai thanh nhỏ dài khoảng 30&nbsp;cm. Hai thanh này được gọt mỏng phần bên trong lòng ống và được làm tròn cạnh đầu. Trên phần cuối ống nứa có một lỗ đục nhỏ làm lỗ bấm. Đôi khi người ta giữ lại mấu kín ở đốt nứa phần cuối ống và khoét lỗ cạnh phần mấu này.

Người ta giữ gốc đàn bằng tay phải, ngón cái của tay này bịt, mở lỗ bấm trong lúc đập phần đầu ống nứa có hai mảnh vào cạnh bàn tay trái đang giơ ngửa. Hai mảnh đầu ống sẽ rung lên, làm chấn động cột không khí trong ống, phát ra âm thanh. Tiếc rằng âm thanh rất khó nghe vì quá nhỏ và bị tiếng va chạm của hai mảnh trên đầu ống át bớt đi. Nhưng điều này không quan trọng, vì người ta sử dụng đao đao để tạo nhịp điệu cho múa hơn là để thưởng thức âm thanh của nó.

Đao đao là nhạc cụ dành cho nữ giới, thường dùng trong nghi lễ nông nghiệp. Hiện nay các nhà nghiên cứu chưa thống nhất việc xếp đao đao vào bộ nhạc cụ nào, bởi vì căn cứ tính chất sản xuất âm thanh của nó người ta có thể vào bộ dây, bộ hơi đều hợp lý.

Tham khảo
Đinh đuk

Đinh Đuk là nhạc cụ hơi của vài dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Nhìn chung, người Ba Na gọi nhạc cụ này là Đinh Tuk; riêng người Ba Na ở vùng Măng Giang gọi là "hi hơ", người Gia Rai gọi là "đinh dương".

Đinh Đuk là một bộ ống nứa nhỏ, rỗng hai đầu, tổng cộng từ 10 đến 13 ống với độ dài ngắn khác nhau (từ 14 đến 62&nbsp;cm). Những ống này được bó tròn, một bên đầu của các ống xếp dài bằng nhau, bên còn lại tùy theo độ dài ngắn mà chìa ra. Mỗi ống phát ra một âm thanh. Người chơi nâng đinh đuk ngang tầm miệng (cách miệng 8 đến 10&nbsp;cm), chúm môi thổi mạnh vào ống như cách dùng ống thổi lửa. Để tạo ra nhiều âm thanh khác nhau, họ giữ hơi thổi liên tục trong lúc đưa miệng sang những ống khác, cho hơi vào ống mà họ muốn phát ra âm thanh. Với cách thổi như thế, âm thanh của đinh đuk không chuẩn cao độ, nghe nhỏ và có nhiều tạp âm, nhưng gợi lên được cảm giác xa xăm, huyền bí.

Theo truyền thống, chỉ có nữ giới sử dụng đinh đuk. Họ thổi nhạc cụ này trong nhà hoặc ngoài sàn vào đêm khuya hay lúc gà gáy sáng trước khi giã gạo.

Tham khảo
Đuk đik

Đuk đik là nhạc cụ của người Giẻ Triêng. Nó là một ống tre dài 64&nbsp;cm, đường kính 8&nbsp;cm với đầu này có mấu kín, còn đầu kia được vát bớt để làm tay cầm và tạo âm theo cao độ mà người thiết kế mong muốn.

Đuk đik là nhạc cụ không thể thiếu trong ba dàn cồng (dàn chiêng đinh) của người Giẻ Triêng. Cái tên của nó xuất phát từ ngôn ngữ của dân tộc này. Theo quy định, cao độ của đuk đik phải bằng cao độ của chiếc cồng có nốt cao nhất trong bộ ba dàn cồng. Cồng này có tên gọi là kon preh.

Tham khảo
Đuống

Đuống thực chất là một cái cối giã gạo của người Mường. Người ta gọi nó là nhạc cụ vì nó có thể phát ra vài âm và phục vụ được cho nhu cầu giải trí.

Đuống là một cái cối hình thuyền độc mộc dài khoảng 2m, lòng cối bên trong dài 160&nbsp;cm, ngang 40&nbsp;cm và sâu 30&nbsp;cm. Để sử dụng nhạc cụ này người ta dùng một cái chày dài khoảng 120&nbsp;cm, đường kính khoảng 10&nbsp;cm để làm vật kích âm.

Ngày xưa người Mường giã gạo trong cối đó. Việc này tạo ra âm thanh trầm đục, đơn điệu. Để giúp không khí lao động vui tươi hơn, ngoài việc giã gạo bình thường họ còn đánh chày vào thân cối để tạo âm thanh vang và khô. Khi nhấc những chiếc chày ra khỏi lòng cối họ cố tình để chúng chạm nhau phát ra âm thanh đanh gọn.

Với ba cách kích âm trên, người ta tạo ra nhiều nhịp điệu để giã gạo với tốc độ nhanh dần khiến âm thanh tuôn ra khá vui và ồn.

Trong những đêm trăng sáng, dù không có nhu cầu giã gạo trai gái vẫn đổ trẩu vào lòng cối để giã giải trí. Mỗi bên thành cối là một đôi nam nữ thi nhau giã.

Đuống là tên gọi theo tiếng Mường, người Thái vùng Sơn La và Phù Yên cũng có cách giải trí như thế, gọi là kueng loóng.

Tham khảo
Goong

Goong là loại nhạc cụ họ dây chi gẩy phổ biến trong một số dân tộc sống ở tỉnh Kon Tum và Gia Lai. Nó còn được gọi là Tinh Ninh (Ting Ning) hay Teng Neng (cách gọi của người Ba Na vùng Măng Giang và An Khê - Gia Lai) hoặc Puội Brol như người Giẻ Triêng ở huyện Đák Glay, Kom Tum gọi.

Goong là một ống tre lồ ồ dài khoảng 70 đến 90&nbsp;cm, đường kính từ 5 đến 8&nbsp;cm, hai đầu ống đều có mấu kín. Phía chân đàn, phần dưới mấu tre có mắc một đầu dây vào, phần đầu dây còn lại quấn vào những trục lên dây bằng gỗ, cắm xuyên qua ống ở phía đầu đàn. Ngày xưa, người ta dùng dây tơ se vuốt sáp ong để làm dây cho đàn goong, ngày nay dây thường được tách ra từ cáp của phanh xe đạp hay cáp của máy bay. Mỗi dây đàn phát ra một âm, được tăng độ vang bằng ống tre. Tuy nhiên, có lẽ do ống tre có độ vang kém nên một số nghệ nhân đã nghĩ ra cách gắn thêm nửa quả bầu khô rỗng ruột ở dưới các dây phía chân đàn để làm tăng độ vang của âm thanh. Một số người khác lại gắn thêm nửa quả bầu khô rỗng ruột (đường kính nhỏ hơn quả bầu kia một chút) vào phía đầu đàn (nơi có trục vặn dây). Nửa quả bầu này không có mặt trên.

Đàn goong có nhiều loại, tùy theo thiết kế, đàn có 10 dây đến 18 dây. Lúc diễn, người ta chống ốc đàn vào bụng, đưa đầu đàn về phía trước thành một góc 45 độ. Hai ngón út đỡ thân đàn, những ngón còn lại dùng để móc vào dây đàn tạo ra âm thanh: lấy phần thịt của ngón tay bật dây từ dưới lên, không khảy từ trên xuống.

Goong là nhạc cụ do nam giới sử dụng, thường dùng để diễn lại những bài của cồng chiêng bằng hình thức độc tấu. Đôi khi, họ sử dụng goong để đệm hát. Ngày nay, ngoài đệm hát và độc tấu, người ta còn sử dụng 2 -3 chiếc đàn goong để đánh đồng âm cùng một lúc. Trên sân khấu chuyên nghiệp, người ta còn hòa tấu đàn goong với những nhạc cụ của dàn nhạc nhẹ (theo bản hòa âm và phối khí hiện đại).

Tham khảo
Hơgơr prong

Hơgơr Prong là loại trống rất lớn, không định âm của các dân tộc ở Tây Nguyên. Người Ba Na gọi nó là hơgơr tăk hoặc p'nưng, người Gia Rai gọi là hơgơr prong hoặc hơge m'nâng, còn người Êđê gọi đơn giản là hơgơr. Tuy nhiên, loại trống này còn có một cái tên tượng thanh phổ biến là "đùng" (nhiều dân tộc gọi).

Hơgơr gồm các bộ phận chính như sau:
Thân trống: bằng gỗ lim, dâu; dài khoảng 1,5m; đường kính khoảng 1m và có 2 đầu rỗng. Thân trống hình trụ, đoạn giữa hơi phình ra, được làm từ 1 cây gỗ duy nhất.
Mặt trống: bịt da voi hoặc trâu hay loại da khác (nhưng phải là da của một con đực và một con cái để bịt hai mặt). Lớp da căng trên 2 đầu trống bằng đinh tre, gỗ đóng theo phương pháp nêm dăm rồi phủ trùm toàn bộ thân trống, đính chặt vào thân trống bằng những đinh tre nhỏ.
Dùi gỗ: dài khoảng 60&nbsp;cm, đường kính 5&nbsp;cm, đầu dùi bọc vải.

Trống hơgơr prong có âm thanh trầm, vang xa. Nó phụ trách những âm trầm, đánh điểm các phách mạch hoặc gây không khí, tạo cao trào trong dàn nhạc. Theo truyền thống, người ta treo hơgơr prong trên xà nhà, đặc biệt nếu là loại thiêng thì không bao giờ mang xuống đất sau khi đã treo lên. Chỉ có những người uy tín nhất trong bản làng mới có quyền sử dụng loại trống này. Nếu 1 người đánh thì chỉ đánh vào 1 mặt, còn nếu 2 người thì mỗi người đánh 1 mặt bằng dùi.

Người dân tộc thường sử dụng trống hơgơr prong trong lễ đâm trâu, lễ cúng thần gươm, lễ cúng cầu mưa và lễ Tết. Trống hơgơr còn xuất hiện trong lễ Cúng sức khoẻ của người Ê Đê.

Tham khảo
Kèn lá

Kèn lá là nhạc cụ rất đơn giản, có nguồn gốc tiếng Trung là mộc diệp (木叶) - kèn lá của một số dân tộc Trung Quốc. Sau đó nó phổ biến trong các cộng đồng dân tộc ở Tây Bắc, Việt Nam và Campuchia. Người Khmer gọi kèn lá là slek (ស្លឹក).

Cấu tạo
Người ta chỉ cần lấy 1 chiếc lá cây, cắt phần cuống, gấp đôi theo sống lá để có 1 chiếc kèn đơn sơ. Tuy nhiên, không phải lá cây nào cũng làm được kèn, phải chọn lá phù hợp, còn nguyên vẹn và tươi tốt. Nếu lá héo thì không thể làm kèn được.

Âm vực
Kèn lá có âm thanh cao, vang xa lảnh lót, rất khó tạo ra âm trầm. Nếu bản nhạc có những nốt trầm, người thổi sẽ nâng những nốt đó lên 1 quãng tám để thổi dễ dàng hơn. Kèn lá diễn tả những âm thanh mang nét đặc thù của thiên nhiên (tùy theo tài nghệ của người thổi), âm vực của kèn là giống kèn bầu ở quãng cao, nghe hơi chói tai.

Cách thổi
Để sử dụng kèn lá, người ta thổi theo cách huýt gió, mô phỏng giai điệu của bài nhạc. Chính vòm hàm và khoang miệng của người thổi sẽ tạo ra âm thanh của kèn lá. Tuy là nhạc cụ đơn giản, nhưng kèn lá có thể phát ra những giai điệu nhanh (vivac) và ngắt (staccato). Người ta sử dụng kèn lá để độc tấu có dàn nhạc đệm hoặc hòa tấu với các nhạc cụ khác.

Kèn lá là nhạc cụ dùng để giải trí, giúp trai gái tỏ tình, múa hát v.v.

Danh sách nhạc cụ cổ truyền Trung Quốc

Tham khảo
Khinh khung

Khinh khung là nhạc cụ thời tiền sử, vận hành bằng sức nước. Ở Việt Nam người Ba Na gọi nhạc cụ này là khinh khung, còn người Gia Rai gọi là Goong klơng klơi.

Thời kỳ mới xuất hiện, nhạc cụ này chỉ là những mảnh đá, ống tre, nứa treo lơ lửng trên cành cây ở bờ suối hoặc nương rẫy, dùng để đuổi chim thú. Những ống này có một sợi dây liên kết nối với hệ thống điều khiển bằng sức nước (guồng nước, máng nước). Mỗi lần hệ thống này đầy nước, nó sẽ tạo ra sức nặng khi rơi xuống, kéo dây liên kết căng ra khiến giàn đàn chuyển động, những ống đàn sẽ đập vào 1 cây gỗ được bố trí dưới giàn để phát ra âm thanh.

Ngày nay người ta thường chế tạo khinh khung bằng những ống nứa có số lượng không cố định, có thể từ 5 đến 20 ống. Cách bố trí đánh đàn cũng giống như ở trên, nhưng đôi khi nó có những chiếc vồ đập theo chiều ngang, còn ống nứa thì treo lơ lửng trên một giàn đàn cố định.

Khinh khung phát ra âm thanh trong âm, theo hệ thống ngũ cung. Nó là nhạc cụ có tính kỹ thuật (kết hợp các yếu tố vật lý) và nghệ thuật (chạm khắc những hoa văn truyền thống tinh xảo). Ngày xưa chỉ dùng để đuổi chim thú giữ rẫy, nhưng ngày nay nó đảm đương việc phục vụ cho tinh thần con người với tính năng âm nhạc lạ lùng của nó.

Tham khảo
K'lông pút

K'lông pút là nhạc cụ của một số dân tộc ở Tây Nguyên. Người Gia Rai gọi nó là Đinh pút, còn người Ba Na ở vùng An Khê gọi nhạc cụ này là Đinh pơl. Tuy nhiên cái tên K'lông pút đã trở nên quen thuộc với mọi người, dù ở trong hay ngoài nước.

Cách sử dụng K'lông pút khá lạ so với những nhạc cụ khác. Người ta để hai bàn tay gần đầu ống nứa rồi vỗ tay vào nhau khiến hơi tác động vào cột không khí của ống phát ra âm thanh, nghĩa là người sử dụng không cần chạm tay vào nhạc cụ.

K'lông pút là nhạc cụ do nữ giới sử dụng, thường được chơi trên nương rẫy vào mùa lúa. Người ta tin rằng những ống nứa, tre của k'lông pút có "họ hàng" với những ống tre, nứa đựng hạt giống, mà trong các ống đựng hạt thì có hồn của "Mẹ lúa" trú ngụ, do đó đánh k'lông pút trên nương rẫy hay trong những việc có liên quan đến lúa thóc "mẹ lúa" sẽ giúp cho công việc tốt đẹp. K'lông pút dân gian có từ 2 đến 5 ống nứa rỗng loại lớn, dài ngắn khác nhau. Ống ngắn nhất từ 60 đến 70&nbsp;cm, ống dài nhất từ 110 đến 120&nbsp;cm. Đường kính ống từ 5 đến 8&nbsp;cm. Những ống này xếp thanh một hàng trên giá, các đầu ống xếp bằng nhau ở một bên, còn bên kia có đường xéo vì xếp theo thứ tự từ ống ngắn nhất đến ống dài nhất.

K’lông pút có âm sắc độc đáo, vừa có tính chất âm hơi lẫn âm vỗ. Nó diễn đạt tình cảm mênh mông khoáng đạt hay xa xăm, huyền bí.

K’lông pút dân gian có âm vực từ nốt đô của khóa fa đến nốt sol của khóa sol. Về sau để diễn tốt hơn một số nghệ nhân cải tiến K’lông pút bằng cách thêm một số ống bổ sung, sắp xếp thành hàng trên những ống của loại K’lông pút bình thường, hoặc xen kẽ mới những ống cũ. Do đó loại cải tiến có âm vực từ 2 quãng tám trở lên, tính từ nốt sol của khóa fa đến nốt sol của khóa sol. Loại này có đủ các âm và nửa âm trong 2 quãng tám.

Có hai cách chính để chơi K’lông pút:
Các ống nằm ngang trên một tản đán hoặc gác lên hai thân cây, làm sao để vừa tầm cúi của người sử dụng. Cô gái khum 2 bàn tay trước miệng ống cách khoảng 10&nbsp;cm rồi vỗ hơi bàn tay vào nhau để luồng hơi phát ra lùa vào miệng ống, làm chuyển động cột không khí bên trong phát ra âm thanh.
Có hai cô gái cùng sử dụng nhạc cụ này. Một cô giá có nhiệm vụ chơi một số ống. Họ chơi những bài nhạc hai bè hoặc một bè nền kéo dài trong lúc bè kia chạy giai điệu.

Tham khảo
M'linh

M'linh là nhạc cụ tự thân vang khi lắc chúng. Nhạc cụ này là những cái chuông đồng nhỏ phổ biến trong cộng đồng dân tộc người Dao và người Mường.

M'linh làm bằng đồng đen, bụng rỗng, bên trong treo một quả lắc. Nhạc cụ này cao từ 8 đến 10&nbsp;cm, đường kính từ 4 đến 6&nbsp;cm; phần núm của nó có mấu để treo dây hay tra cán gỗ có phần đầu hình vuốt của con diều hâu. M'linh là nhạc cụ thường được sử dụng trong nghi lễ. Khi tiến hành lễ Cấp sắc, người Dao lắc cái chuông này theo điệu múa chuông "Lap mian M'linh" để báo cáo với tổ tiên về những người trong gia đình và dòng họ. M'linh còn được sử dụng trong lễ mừng năm mới, đặc biệt là dùng để đuổi tà ma theo quan niệm của người Mường và Dao.

Tham khảo
Pi cổng

Pi cổng là nhạc cụ hơi của nhiều dân tộc ở vùng Tây Bắc Việt Nam. Pi cổng là tên gọi theo tiếng Thái.

Nó là nhạc cụ thô sơ như pi nướng, nhưng có hai ống rạ tươi nối với nhau và đầu có mấu kín, sát mấu là lưỡi gà hình chữ nhật. Cách lưỡi gà khoảng 3,4&nbsp;cm là một lỗ bấm. Gần cuối lỗ bấm thứ hai có thêm một lỗ bấm nằm phía sau mặt ống. Cuối ống thứ hai là một đoạn ống được cắt ra nhưng còn dính lại đôi chút với thân ống. Đoạn ống này có nhiệm vụ tạo ra âm thanh trầm hơn khi người ta chống đầu ống xuống mặt đất, đoạn ống này sẽ nối lại với thân ống, làm thân ống dài hơn. Khi người ta cầm thân ống song song hay hơi chúi xuống mặt đất thì đoạn ống cắt sẽ rời ra giúp ống phát ra âm cao hơn.

Nhìn chung pi cổng được sử dụng như pi phướng và là nhạc cụ dành riêng cho nữ giới thổi trong mùa gặt. Nó không có bài bản riêng mà chơi lại giai điệu của những bài nhạc nào phù hợp với nó.

Tham khảo
Pí đôi

Pí đôi là một nhạc cụ phổ biến trong cộng đồng người Thái đang sinh sống ở Việt Nam.

Pí đôi gồm 2 chiếc pí pặp nối song song.

Hai chiếc pí này có kích thước bằng nhau, cùng được định âm. Người ta chỉ dùng các lỗ bấm của một ống để tạo ra giai điệu khi thổi, còn ống thứ hai giữ nhiệm vụ phát ra bè rền trì tục (ostinato) dù có đủ các lỗ bấm (không bấm vào các lỗ này). Do đó ống phát giai điệu sẽ có âm thanh vang và trong, ống bè nên rè và giòn.

Pí đôi là nhạc cụ dành riêng cho nam giới, có thể chơi giai điệu hoặc đệm hát.

Xem thêm
Pí pặp

Tham khảo
Pí một lao

Pí một lao là nhạc cụ hơi phổ biến ở vùng Tây Bắc, Việt Nam. Tên nhạc cụ này xuất phát từ tiếng Thái, nhưng ngoài người Thái còn có người Kháng, người La Ha và Khơ Mú sử dụng nhạc cụ này. Pí một lao là ống nứa tép dài từ 70 đến 90&nbsp;cm, đường kính từ 1,5 đến 2&nbsp;cm. Nó có 1 đầu bịt mấu kín, ngay sát mấu kín là 1 lỗ hình chữ nhật có cạnh ngắn 1&nbsp;cm và cạnh dài 2&nbsp;cm, được bịt kín bằng đầu bát mỏng chứa lưỡi gà tam giác.

Trên thân ống có nhiều lỗ nhưng chỉ sử dụng 5 lỗ để phát ra hàng âm: đô, rê, fa, sol, la. Lỗ đầu tiên nằm sau thân ống còn 5 lỗ kia nằm thẳng hàng với lưỡi gà. Ở đoạn giữa lỗ bấm thứ nhất và lưỡi gà có thêm một lỗ nửa. Lỗ này được phủ bằng 1 màng mỏng lòng nứa, chung quanh lỗ đắp sáp ong thành núm. Khi người ta thổi màng mỏng này sẽ rung lên, tạo ra âm thanh nghe giòn và rè. Pí một lao dùng để đệm cho thầy Mo hát khi cúng chữa bệnh người ốm. Lối hát cúng này gọi là Xên một lao.

Nhạc cụ này còn tên khác là pí lao luông (sáo một lao loại lớn). Người giữ nương rẫy và trẻ con thường này lấy nứa tươi mô phỏng nhạc cụ này để thổi giải trí trong lều canh hoặc trên bãi chăn trâu. Loại pí giải trí này gọi là pí lao nọi (sáo một lao loại nhỏ)...

Pí một lao chỉ dùng trong việc hát cúng ngừa bệnh, rất kiêng thổi trong nhà lúc bình thường. Theo thông lệ, có hai người thổi nhạc cụ này, mỗi người một pí để đệm cho thấy mo hát. Người thổi được gọi là Mo pí (ông Mo thổi Pí).

Cách thổi pí tương tự khi dùng sáo ngang. Họ không ngậm đầu ống pí trong miệng mà thổi vào lỗ nằm cuối thân ống, mỗi tay giữ một bên thân pí và bấm lỗ, đưa hơi chếch thân pí về phía bên tay phải của người thổi.

Tham khảo
Pí pặp

Pí pặp hoặc pí chum (tiếng Thái:(ปี่จุม) là nhạc cụ hơi phổ biến ở cộng đồng người Thái, Việt Nam và người Thái vùng Làn Nà, Thái Lan. Nó là một ống nứa dài từ 30 đến 40&nbsp;cm, đường kính to hơn hoặc bằng 1&nbsp;cm. Pí pặp có một đầu bịt mấu kín, sát mấu là một lỗ hình chữ nhật với cạnh ngắn 0,4&nbsp;cm và cạnh dài 1,5&nbsp;cm. Lỗ này được bịt kín bằng một miếng đồng hoặc bạc dát mỏng chứa bên trong lưỡi gà tam giác.

Trên thân ống, có sáu lỗ bấm nằm từ đoạn giữa ống đến phần cuối ống (một lỗ nằm ở phía mặt sau, năm lỗ còn lại nằm cùng hàng với lưỡi gà). Tuy 6 lỗ bấm nhưng người ta chỉ dùng năm lỗ để tạo ra sáu âm, nếu tính tờ khóa sol pí pặp bắt đầu từ âm thấp nhất là si giáng rồi đến rê, fa, sol, la và đô.

Người ta ngậm phân ống có lưỡi vào miệng, giữ thân ống nằm ngang hơi chếch xuống để thổi. Âm thanh phát ra âm nhưng rè, riêng những âm bồi thì trong và vang.

Pí pặp là nhạc cụ do nam giới sử dụng. Họ thường đệm cho bài hát cho con gái. Khi thổi một mình họ chơi lại phần đệm ấy với ít nhiều biến tấu.

Pí chum của người Thái vùng Làn Nà làm từ ống nứa tép hoặc tre. Nó được dùng để đệm hát cho dân ca Làn Nà, theo phân loại về kích thước thì pí chum có các loại sau:

Pí mae (ปี่แม่): Pí giọng trầm 8 lỗ
Pí klang (ปี่กลาง): có âm vực trung bình.
Pí koi (ปี่เล็ก): dài từ 30 đến 40 cm, đường kính to hơn hoặc bằng 1 cm
Pí lek (ปี่เล็ก): Âm vực cao của nó không khác gì sáo ba ô hay sáo mèo nữ Trung Quốc.

Tham khảo
Pí phướng

Pí phướng là nhạc cụ hơi của nhiều dân tộc ở vùng Tây Bắc Việt Nam. Cái tên nhạc cụ này xuất phát từ tiếng Thái.

Pí phướng là một ống rạ tươi, một đầu có mấu kín. Sát đầu mấu là 1 mảnh hình chữ nhật nhỏ. Mảnh này có đầu rời, đầu kia dính vào thân ống, gọi là lưỡi gà. Giữa thân ống có 2 lỗ bấm, có thể tạo ra 4 âm khác nhau khi người ta thổi. Tuy nhiên 4 âm này không cố định thành 1 hàng âm, chúng gần với các nốt đô, rê, fa, sol.

Pi phương không có bài bản riêng, người thổi dùng nó để chơi những giai điệu của các bài hát phù hợp với cách thể hiện của nó. Người ta thường ngậm kín phần lưỡi gà của pi phướng trong miệng và thổi hơi liên tục.

Pi phướng là nhạc cụ dành riêng cho nữ giới. Các cô gái thổi nó trong mùa gặt.

Tham khảo
Pơ nưng yun

Pơ nưng yun là loại trống vừa phổ biến trong cộng đồng các dân tộc ở Tây Nguyên. Pơ nưng yun là cách gọi của người Ba Na. Người Gia Rai gọi nó là hơgơr ching arăp, người Mnâm gọi là hơgơr cân, người Hà Lang gọi là hơgơr tuôn, còn người Rơ năm gọi là Hơ huôl. Nhiều dân tộc Tây Nguyên còn gọi nó bằng một từ tượng thanh là "đơng".

Pơ nưng yun có cấu tạo giống như loại hơgơr prong, đường kính từ 50 đến 80&nbsp;cm. Mặt trống bịt da bò hay da của những loại thú khác với những đinh tre hoặc gỗ giúp da dính vào 2 đầu trống. Lớp da này lại phủ trùm kín thân trống và được dán vào thân trống bằng những đinh tre nhỏ.

Pơ nưng yun là trống có màng rung phát ra âm trầm, vang, nhưng không được định âm trước. Người ta thường dùng nhiều cách đánh nhạc cụ này bằng dùi gỗ bịt vải ở phần đầu. Trong dàn nhạc chiêng, nhiệm vụ của pơ nưng yun là đánh đệm, tạo không khí trong những đoạn cao trào.

Pơ nưng yun có chỗ móc đòn gánh trên thân trống. Thông thường 2 người dùng đòn gánh móc vào lỗ này để khiêng trống đi, đồng thời dùng dùi gõ vào mặt trống. Đôi khi lại do 4 người dùng 2 đòn gánh bắt chéo để khiêng trống trong lúc đánh. Có khi chỉ 1 người thật khỏe mạnh đeo nó trước ngực để đánh. Dù khiêng hay đeo, nhất thiết trong lúc đánh những người này phải nhún nhảy, múa theo nhịp điệu của bài nhạc chiêng.

Tham khảo
Rang leh

Rang leh là nhạc cụ môi hơi phổ biến rộng rãi trong các cộng đồng dân tộc ở vùng Tây Nguyên, Việt Nam. Rang leh là theo cách gọi của người Gia Rai, còn người Stră gọi nó là rôông gui, người Ca Dong gọi là pôper, người Kinh gọi là đàn môi.

Hiện nay có hai loại rang leh cùng tồn tại ở Tây Nguyên: loại bằng tre và loại bằng đồng. Dù bằng chất liệu nào chúng cũng có hình thức cấu tạo giống nhau, nghĩa là hình dáng giống như chiếc thoi dệt vải.

Rang leh dài khoảng 8&nbsp;cm, rộng 2&nbsp;cm, thuôn dần về hai phía để có 1 đầu lớn và 1 đầu nhỏ hơn. Rang leh tre hay đồng đều mỏng, trên thân có 2 đường chéo tạo thành lưỡi gà ở đoạn giữa. Nhạc cụ này có tính đàn hồi cao, bẻ cong cũng không gãy.

Người ta cầm rang leh bằng tay trái, đặt nó ngang miệng rồi ngậm lại để hai phần đầu ló ra, môi hơi hở. Họ dùng ngón trỏ tay phải khẽ bật đầu lưỡi, miệng phát âm theo bài nhạc quen thuộc nào đó. Âm thanh sẽ được khoang miệng cộng hưởng phát ra, tuy nhiên nghe nhỏ, chỉ thích hợp nơi yên tĩnh, lúc đêm khuya. Nam nữ đều dùng nhạc cụ này, chủ yếu để phơi bày tình cảm yêu đương.

Tham khảo
Rang rai

Rang rai là một loại chũm chọe phổ biến trong nhiều cộng đồng dân tộc anh em ở Việt Nam, đặc biệt là người Ba Na và người Gia Rai thường sử dụng nhạc cụ này. Người Rơ Măm gọi nó là sar, người Ba Na gọi là Ha cam.

Rang rai được đúc bằng đồng, có hai loại kích cỡ khác nhau. Loại lớn có đường kính 30&nbsp;cm, thân nhẵn, ở giữa có núm như tay cầm của nắp vung. Loại nhỏ có đường kính 11&nbsp;cm, mặt ngoài nhẵn, ở giữa có núm và một lỗ để xỏ dây. Thông thường, người ta dùng hai chiếc nhỏ đập vào nhau, còn hai chiếc lớn thì xoa vào nhau. Đôi khi họ dùng hai chiếc lớn đập vào nhau khi hòa tấu với những loại cồng chiêng khác.

Rang rai là nhạc cụ không định âm. Loại đập có âm sắc chói, vang, còn loại xoa phát ra âm thanh nhẹ nhàng hơn. Âm thanh của nó hoàn toàn tương phản với những nhạc cụ định âm khi hòa tấu, do đó nó chỉ có nhiệm vụ là giữ nhịp và tạo cường độ âm thanh trong dàn nhạc. Khi chơi với dàn cồng chiêng, rang rai giữ vai trò làm bè nền.

Tham khảo
Sáo H'Mông

Sáo H'Mông hay sáo Mèo hoặc Miêu tộc địch (), (tiếng Hmong: raj nplaim) là nhạc cụ của người H’Mông ở miền Bắc Việt Nam và Trung Quốc. Nó thường được sử dụng để giải trí sau giờ phút lao động mệt nhọc. Tuy nhiên nó còn là phương tiện giao duyên hữu hiệu của các chàng trai đối với con gái trong bản làng.

Sáo H’Mông có khả năng diễn tả ngôn ngữ của người H’Mông, thay họ nói lên tình cảm trong lòng. Ngày xưa sáo H’Mông chỉ là nhạc cụ độc tấu cho số lượng người nghe hạn chế. Ngày nay nhiều nghệ nhân đã tăng cung bậc, âm vực và độ vang của nhạc cụ này để giúp nó có khả năng hòa tấu với những nhạc cụ khác hay độc tấu có dàn nhạc đệm (ví dụ như sáo H'Mông loại mèo nữ đi đôi với sáo địch tử Trung Quốc và đàn nhị hồ).

Sáo H’Mông cổ truyền làm bằng ống nứa dày hoặc trúc, dài khoảng 20&nbsp;cm và có đường kính khoảng 0,7&nbsp;cm. Trên 1 đầu ống có lưỡi gà đồng, còn trên thân ống có từ 2 đến 4 lỗ bấm nằm cùng hàng. Lưỡi gà đồng còn được gọi là lam, hình tam giác cân được khía ra trên 1 miếng đồng mỏng hình chữ nhật. Người ta cài miếng đồng này vào 1 đầu sáo và dùng sáp ép lại cho khỏi xê dịch. Người diễn ngậm cả đầu ống có lưỡi gà vào 1 bên miệng để thổi. Ở phía dưới có một lỗ bấm nằm giữa lỗ bấm đầu và lỗ bấm thứ hai phía trên.

Loại sáo H’Mông cải tiến có thân ống to hơn, đường kính khoảng 2&nbsp;cm và dài đến 45&nbsp;cm. Nó được khoét tổng cộng 8 lỗ bấm, người thổi chỉ cần áp vào phần thân ống có lưỡi gà vào miệng rồi dùng đôi môi bịt quanh lưỡi gà để thổi. Khi những lỗ bấm được bịt hoặc mở chúng sẽ phát ra âm thanh cao thấp khác nhau lúc thổi.

Sáo H’Mông dân gian có âm vực chưa đủ 1 quãng tám nhưng ở loại cải tiến có thêm 1 âm trầm nữa, thấp hơn âm trầm nhất 1 quãng tám. Âm sắc của sáo H’Mông trong trẻo, mượt mà, tuy nhiên còn có cả âm rè. Nếu người thổi không tạo ra được âm sắc cổ truyền của người H’Mông thì đồng bào H’Mông không công nhận đó là tiếng sáo H’Mông vì nó không diễn tả được tiếng nói người H’Mông.

Để diễn sáo này người ta thường sử dụng kỹ thuật rung, đánh lưỡi, phi, nhấn hơi, vuốt và láy …

Tham khảo
Ta in

Ta in là nhạc cụ của dân tộc Hà Nhì ở các tỉnh Lai Châu và Lào Cai, Việt Nam. Nó có cần đàn bằng gỗ rắn, bộ phận tăng âm bằng gỗ, hình chữ nhật có bốn cạnh vuốt tròn. Mặt đàn bịt da trăn hoặc rắn. Đầu đàn có họng tra dây và ba trục chỉnh dây. Cần đàn trơn, không phím. Ba dây đàn chỉnh theo quãng năm – quãng năm (đồ sol rế) hoặc quãng năm – quãng bốn (đồ – sol – đố).

Đàn ta in có hình dáng giống như đàn tam của người Kinh, tuy nhiên chiều dài cần đàn kích thước bộ phận tăng âm khác với đàn tam.

Dây đàn ta in bằng tơ tằm se, vuốt nhựa cây, được chỉnh không căng lắm trên thân đàn. Người ta khảy ba dây đàn bằng một miếng khảy.

Ta in là nhạc cụ do nam giới sử dụng, thường dùng trong việc đệm hát và nhạc múa. Nó có âm sắc tương tự đàn tam nhưng rè và đục hơn.

Tham khảo
Tơ đjếp

Tơ đjếp là nhạc cụ hơi có lưỡi gà rung tự do, phổ biến ở một số dân tộc vùng Tây Nguyên Việt Nam. Cái tên của nó xuất phát từ tiếng Ba Na, về sau trở nên quen thuộc với nhiều dân tộc.

Tơ đjếp làm bằng 1 đoạn sừng trâu hình cái phễu cong, dài từ 25 đến 30&nbsp;cm. Âm thanh tơ đjếp không chuẩn cao độ, âm sắc rè, đục và giòn như pha trộn âm sắc của tù và khèn.

Nhạc cụ này có hai đầu hở (phần nhọn của sừng được cắt bỏ). Ở giữa lòng cong của nó khoét một lỗ hình chữ nhật với cạnh ngắn 0,8&nbsp;cm và cạnh dài 2,5&nbsp;cm, chung quanh hình có một gờ cao 0,5&nbsp;cm bằng sáp ong. Trên mặt gờ là một miếng đồng mỏng chứa lưỡi bịt kín lỗ hình chữ nhật lại.

Người ta cầm ngang sừng tơ đjếp, đưa đầu nhỏ về phía bên trái, miệng ngậm kín mấu sáp ong gắn lưỡi gà rồi thổi. Ngón cái của tay trái bịt, mở phần đầu ống nhỏ, còn những ngón khác giữ thân nhạc cụ. Lòng bàn tay phải bịt, mở phần đầu to của sừng. Kết quả âm thanh sẽ phát ra có cao độ khác nhau khi phối hợp bịt, mở cả hai đầu sừng. Nếu bịt, mở nhanh một đầu âm thanh sẽ có dạng láy rền (trille).

Tơ đjếp là nhạc cụ do nam giới sử dụng để thông tin với nhau hoặc dùng trong lễ hội, kiêng dùng trong nhà và không tham gia hòa tấu với những nhạc cụ khác.

Tơ đjếp là nhạc cụ đặc trưng của người Gia Rai và vài dân tộc khác. Người Rơ Măm gọi nó là jặp, người Êđê gọi là Kly Pă, người Hà Lang gọi là Tơ diết, còn người Stră gọi là Đuđea.

Tham khảo
Tơ nốt

Tơ nốt là nhạc cụ hơi của người Ba Na, Việt Nam có quan hệ mật thiết với các nhạc cụ săn bắn. Nó là nhạc cụ mang tính chiến đấu. Ngày xưa người ta dùng nó để báo tin cho cộng đồng biết đang có việc quan trọng. Ngày nay nhiều dân ở Tây Nguyên sử dụng nhạc cụ này.

Tơ nốt làm bằng sừng trâu, bò hoặc dê rừng, dài khoảng 20&nbsp;cm sau khi được cắt thủng hai đầu. Đầu nhọn có một lỗ nhỏ là lỗ thổi, đầu lớn dùng sáp ong đắp thành một cái bầu nhỏ có công dụng như bộ phận tăng âm. Dưới đáy bầu có một lỗ nhỏ để thoát hơi. Giữa sừng có một lỗ hình chữ nhật với cạnh dài 4&nbsp;cm và cạnh ngắn 1&nbsp;cm. Lỗ này được đắp sáp ong để gắn vào dăm kèn bằng nứa. Nhìn tổng quát, tơ nốt có phần cuống dài gấp đôi phần bầu.

Tơ nốt là nhạc cụ không định âm. Nó chỉ có hai âm nhưng nghe vang dội, hơi chói tai. Nhờ tính chất này người ta dùng nó để đuổi muôn thú vào chỗ có chó săn phục sẵn trong lúc đi săn bắn. Người ta còn thổi tơ nốt để báo hiệu cho dân làng về dự lễ hội của cộng đồng.

Để thổi tơ nốt người ta ngậm phần có lỗ thổi vào miệng, càng thổi mạnh thì âm thanh càng lớn. Muốn có hai âm phải dùng tay bịt, mở lỗ thoát hơi dưới đáy bầu.

Theo truyền thống người sử dụng tơ nốt thường là người chỉ huy, có uy tín và sức khỏe. Họ dùng nó để báo động, thông tin và gây huyên náo chứ không sử dụng trong việc hòa tấu với những nhạc cụ khác.

Tại đảo Madagascar ở châu Phi, có thổ dân cũng dùng một loại nhạc cụ giống như tơ nốt, gọi là antsiva. Nhạc cụ này cũng do nam giới sử dụng (trong việc ra hiệu tập trung hay lễ xuống đồng).

Tham khảo