Yakov Sinai

|birth_place=Moscow, Russian SFSR, Soviet Union|nationality=Russian / American|alma_mater=Moscow State University|doctoral_advisor=Andrey Kolmogorov|doctoral_students=Leonid BunimovichNikolai Chernov Dmitry DolgopyatSvetlana JitomirskayaAnatole KatokKonstantin KhaninGrigory MargulisLeonid PolterovichMarina RatnerCorinna Ulcigrai|known_for=Measure-preserving dynamical systems, various works on dynamical systems, mathematical and statistical physics, probability theory, mathematical fluid dynamics|footnotes=|spouse=Elena B. Vul|field=Mathematics|work_institution=Moscow State University, Landau Institute for Theoretical Physics, Princeton University|prizes=Boltzmann Medal (1986)Dannie Heineman Prize (1990)Dirac Prize (1992)Wolf Prize (1997)Nemmers Prize (2002)Lagrange Prize (2008) Henri Poincaré Prize (2009) Foreign Member of the Royal Society (2009)Leroy P. Steele Prize (2013) Abel Prize (2014)Marcel Grossmann Award (2015)}}Yakov Grigorevich Sinai ( ; sinh ngày 21 tháng 9 năm 1935) là một nhà toán học người Mỹ gốc Nga được biết đến với những công trình nghiên cứu về hệ động lực học. Ông đã đóng góp vào lý thuyết hệ metric hiện đại về hệ động lực học và kết nối thế giới của các hệ (động lực học) tất định với thế giới của các hệ ngẫu nhiên. Ông cũng nghiên cứu về vật lý toán và lý thuyết xác suất. Những nỗ lực của ông đã tạo nền tảng cho những tiến bộ trong khoa học vật lý. Cha mẹ của ông, Nadezda Kagan và Gregory Sinai, đều là nhà vi sinh vật học. Ông nội của ông, Veniamin Kagan, là trưởng bộ môn Hình học Vi phân tại Đại học Tổng hợp Moscow và là người có ảnh hưởng lớn đến cuộc đời của Sinai.

Những đóng góp khác trong toán học và vật lý toán học bao gồm những nền tảng vững chắc của phương pháp nhóm tái chuẩn hóa Kenneth Wilson, phương pháp đã dẫn đến giải Nobel Vật lý của Wilson năm 1982, các độ đo Gibbs trong lý thuyết ergodic, phân hoạch Markov hyperbolic, lời giải về sự tồn tại của động lực học Hamilton cho các hệ vô hạn hạt theo ý tưởng "động lực học cụm", mô tả các toán tử Schrödinger rời rạc bằng cách xác định các hàm riêng, phân hoạch Markov cho hệ bida và bản đồ Lorenz (cùng với Bunimovich và Chernov), một phương pháp giải quyết chặt chẽ cho sự dưới khuếch tán trong động lực học, xác minh tiệm cận phân phối Poisson của khoảng trống mức năng lượng cho một loại hệ thống động lực học tích hợp, và phiên bản khác cho phương trình Navier-Stokes của ông cùng với Khanin, Mattingly và Li.

Từ năm 1960 đến năm 1971, Sinai là nghiên cứu viên trong Phòng thí nghiệm các phương pháp thống kê và xác suất tại Đại học Tổng hợp Moskva. Năm 1971, ông nhận lời làm nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Vật lý lý thuyết Landau ở Nga, đồng thời tiếp tục giảng dạy tại Đại học Tổng hợp Moskva. Ông phải đợi đến năm 1981 mới thành giáo sư tại trường này, có thể là do ông đã ủng hộ nhà thơ bất đồng chính kiến, nhà toán học và nhà hoạt động nhân quyền Alexander Esenin-Volpin vào năm 1968.

Từ năm 1993, Sinai là giáo sư toán học tại Đại học Princeton, trong khi vẫn giữ chức vụ của mình tại Viện Landau. Trong năm học 1997–98, ông là Giáo sư Thomas Jones tại Princeton, và năm 2005, ông là Học giả Xuất sắc Moore tại Viện Công nghệ California. Giới thiệu giải thưởng, Jordan Ellenberg cho biết Sinai đã giải quyết các vấn đề vật lý trong thế giới thực "với tâm hồn của một nhà toán học".

Chú thích