Bào ngư

| synonyms =

}}
Bào ngư (ốc cửu khổng) là tên gọi chung cho các loài thân mềm chân bụng trong chi Haliotis - chi duy nhất của họ Haliotidae, liên họ Haliotoidea.

Đặc điểm sinh học

Hình dáng

Bào ngư có vỏ tầng thân phát triển lấn tầng xoắn ốc, khiến toàn thân bào ngư nom như một khối dẹt. Từ mép vỏ gần miệng có khoảng 7-9 gờ, xoắn tạo thành các lỗ (lý do tên gọi ốc cửu khổng) để thở với sự thoát nước từ mang.

Vỏ bào ngư phía ngoài có nhiều vân tím, nâu, xanh xen kẽ nhau, phụ thuộc vào từng loài thích nghi với môi trường sống riêng có; mặt trong có lớp xà cừ óng ánh. Vỏ rất cứng làm chủ yếu từ calci cacbonat gồm nhiều lớp xếp chồng lên nhau, có tác dụng phân tán lực khi bào ngư bị tấn công.

Chân bào ngư rộng, có cơ bám chắc vào đá đáy biển, giúp cho nó có thể sống được ở các vùng nước chảy mạnh.

Sinh thái học
Bào ngư bám vào đá ở vùng nước biển có độ mặn cao 2.5-3%, hay có sóng gió, xa cửa sông, nước trong.

Thức ăn của bào ngư gồm các loài rong tảo biên, mùn bã hữu cơ.

Bào ngư sinh sản hữu tính, thụ tinh ngoài, đẻ trứng vào mùa nóng, nghỉ hoạt động sinh dục mùa lạnh.

Phân loài
]]
]]
]]
]]
]]
;Lớp Chân bụng Gastropoda
:;Liên họ Haliotoidea
::;Họ Bào ngư cổ †Temnotropidae: đã tuyệt chủng
::;Họ Bào ngư Haliotidae
:::;Chi Bào ngư Haliotis bao gồm:

Haliotis alfredensis Reeve, 1846 - đồng nghĩa: Haliotis speciosa Reeve, 1846
Haliotis asinina Linné, 1758 (Bào ngư hình vành tai)
Haliotis australis Gmelin, 1791
Haliotis brazieri Angas, 1869 – đồng nghĩa: Haliotis melculus
Haliotis brazieri f. hargravesi (Cox, 1869) - đồng nghĩa: Haliotis ethologus, Haliotis hargravesi
Haliotis clathrata Reeve, 1846
Haliotis coccoradiata Reeve, 1846
Haliotis corrugata Wood, 1828
Haliotis cracherodii Leach, 1814
Haliotis cracherodii californiensis
Haliotis cracherodii cracherodii
Haliotis cyclobates Péron, 1816
Haliotis dalli Henderson, 1915
Haliotis dalli dalli Henderson, 1915
Haliotis dalli roberti McLean, 1970 – đồng nghĩa: Haliotis roberti
Haliotis discus Reeve, 1846
Haliotis discus discus Reeve, 1846
Haliotis discus hannai Ino, 1953
Haliotis dissona (Iredale, 1929)
Haliotis diversicolor - đồng nghĩa: Haliotis aquatilis
Haliotis diversicolor diversicolor Reeve, 1846
Haliotis diversicolor squamata Reeve, 1846 - đồng nghĩa:Haliotis squamata
Haliotis diversicolor supertexta
Haliotis dringi
Haliotis elegans Philippi, 1844
Haliotis emmae
Haliotis exigua
Haliotis fatui Geiger, 1999
Haliotis fulgens
Haliotis fulgens fulgens Philippi, 1845
Haliotis fulgens guadalupensis Talmadge, 1964
Haliotis fulgens turveri Bartsch, 1942
Haliotis gigantea Gmelin, 1791
Haliotis glabra Gmelin, 1791
Haliotis iris Gmelin, 1791
Haliotis jacnensis Reeve, 1846
Haliotis kamtschatkana
Haliotis kamtschatkana assimilis Dall, 1878 - đồng nghĩa:Haliotis assimilis
Haliotis kamtschatkana kamtschatkana Jonas, 1845
Haliotis laevigata Donovan, 1808
Haliotis madaka (Habe, 1977)
Haliotis mariae Wood, 1828
Haliotis marfaloni
Haliotis midae Linné, 1758
Haliotis mykonosensis Owen, Hanavan & Hall, 2001
Haliotis ovina (Bào ngư hình bầu dục) Gmelin, 1791
Haliotis ovina volcanius Patamakanthin & Eng, 2007
Haliotis ovina f. patamakanthini Dekker, Regter, & Gras, 2001 - đồng nghĩa:Haliotis patamakanthini
Haliotis parva Linné, 1758
Haliotis planata
Haliotis pourtalesii Dall, 1881
Haliotis pourtalesii aurantium Simone, 1998
Haliotis pourtalesii pourtalesii Dall, 1881
Haliotis pulcherrima Gmelin, 1791
Haliotis pustulata Reeve, 1846
Haliotis queketti E.A. Smith, 1910
Haliotis roei Gray, 1826
Haliotis rubiginosa Reeve, 1846 - đồng nghĩa:Haliotis howensis
Haliotis rubra Leach, 1814
Haliotis rubra conicopora Péron, 1816 - đồng nghĩa:Haliotis conicopora
Haliotis rubra rubra Leach, 1814 - đồng nghĩa:Haliotis ancile
Haliotis rufescens Swainson, 1822
Haliotis rugosa Lamarck, 1822 - đồng nghĩa:Haliotis multiperforata
Haliotis scalaris (Leach, 1814)
Haliotis scalaris emmae Reeve, 1846
Haliotis scalaris scalaris (Leach, 1814)
Haliotis schmackenmuut
Haliotis semiplicata Menke, 1843
Haliotis sorenseniBatsch, 1940
Haliotis spadicea Donovan, 1808
Haliotis squamosa Gray, 1826
Haliotis stomatiaeformis Reeve, 1846
Haliotis supertexta Lischke, 1870
Haliotis thailandis Dekker & Pakamanthin, 2001
Haliotis tuberculata Linné, 1758 – đồng nghĩa: Haliotis varia, Haliotis barbouri
Haliotis tuberculata coccinea Reeve, 1846
Haliotis tuberculata f. lamellosa Lamarck, 1822
Haliotis tuberculata fernandesi Owen, Grace, & Afonso
Haliotis tuberculata marmorata Linné, 1758 - đồng nghĩa: Haliotis virginea, Haliotis rosacea
Haliotis tuberculata tuberculata Linné, 1758
Haliotis unilateralis Lamarck, 1822
Haliotis varia Linné, 1758
Haliotis varia f. dohrniana Dunker, 1863 - đồng nghĩa:Haliotis dohrniana Dunker, 1863
Haliotis varia f. planata G.B. Sowerby II, 1882
Haliotis virginea Gmelin, 1791
Haliotis virginea crispata Gould, 1847
Haliotis virginea huttoni Filhol, 1880
Haliotis virginea morioria Powell, 1938
Haliotis virginea stewartae Jones & Owen, 2004
Haliotis virginea virginea Gmelin, 1791
Haliotis walallensis Stearns, 1899 - đồng nghĩa:Haliotis fulgens var. walallensis Stearns, 1899

Phân bố

Việt Nam: vịnh Hạ Long, Bạch Long Vĩ, Cát Bà, Cô Tô, Khánh Hòa (hòn Nội, hòn Trà Là, hòn Tầm, hòn Tre, vịnh Vân Phong), quần đảo Trường Sa, Côn Đảo, đảo Phú Quốc, hòn Thơm, hòn Vang, hòn Mây Rút, mũi Ông Đội, mũi Đất Đỏ, đảo Thổ Chu.

Công năng
Thịt bào ngư là một nguyên liệu làm các món đặc hải sản; vỏ bào ngư được dùng làm đồ mỹ nghệ.

Thực phẩm
Bào ngư được sử dụng nhiều trong ẩm thực nhằm làm tăng cường calci cho cơ thể. Một số phương pháp chế biến là:
Hấp cách thủy
Nấu cháo
Gỏi sống
Xào tỏi
Hầm với bồ câu
Nấu lẩu

Hình ảnh

Tập tin:AbaloneOutside.jpg
Tập tin:AbaloneInside.jpg
Tập tin:Abalone-farm1web.jpg
Tập tin:Chineseabalonecuisine.jpg

Tham khảo

Liên kết ngoài


Abalone: Species Diversity
ABMAP: The Abalone Mapping Project
Abalone biology
Conchology
Hardy's Internet Guide to Marine Gastropods: Shell Catalog
book on crafting with Abalone Shell
Imagemap of worldwide abalone distribution
Oman’s Abalone Harvest
Pro abalone diver, Mallacoota, Victoria (1967)
Tathra NSW(1961), Abalone (1963)






Bào ngư hình bầu dục Haliotis ovina
Bào ngư hình vành tai Haliotis asinina