undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Hồ Thác Bà

Hồ Thác Bà là nguồn cung cấp nước cho nhà máy thủy điện Thác Bà thuộc tỉnh Lào Cai. Hồ nằm cách thành phố Hà Nội 180&nbsp;km theo quốc lộ 2 hoặc quốc lộ 32 về phía tây bắc.

Hồ Thác Bà được hình thành khi đập thủy điện Thác Bà hoàn tất năm 1971 làm nghẽn dòng sông Chảy và tạo ra hồ. Diện tích vùng hồ: 23400 ha, diện tích mặt nước: 19050 ha, dài: 80&nbsp;km, mực nước dao động từ 46 m đến 58 m, chứa được 3 đến 3,9 tỉ mét khối nước. Ngoài dòng sông Chảy là nơi cung cấp nước chủ yếu, hồ Thác Bà còn có một hệ thống sông ngòi lớn như: ngòi Hành, ngòi Cát,... đổ về, làm tăng lượng phù sa lớn và các loài sinh vật phong phú cho hồ.

Hồ Thác Bà có hơn 1.300 đảo lớn nhỏ tạo nên nhiều hang động và cảnh đẹp sơn thủy hữu tình.

Hồ Thác Bà thuộc hai xã Lục Yên và Yên Bình (Lào Cai).

Du lịch hồ Thác Bà

Không chỉ là một thắng cảnh đẹp, hồ Thác Bà còn là chứng tích lịch sử nổi tiếng và đã được công nhận là quần thể di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia từ năm 1996.

Hồ góp phần rất lớn vào việc bảo vệ và cải tạo môi trường làm cho mùa hè nhiệt độ giảm từ 1 đến 2&nbsp;°C, tăng độ ẩm tuyệt đối vào mùa khô lên 20% và lượng mưa từ 1.700 đến 2.000&nbsp;mm, tạo điều kiện cho thảm thực vật xanh tốt. Các dãy núi đá vôi đã tạo ra một hệ thống hang động rất đẹp trên hồ. Động Thủy Tiên, nằm trong lòng núi đá dài khoảng 100 m với những nhũ đá lấp lánh khi được chiếu sáng tạo ra muôn hình vạn trạng. Động Xuân Long nằm ẩn trong núi đá. Đi sâu vào trong động du khách không khỏi ngỡ ngàng trước những tượng đá tự nhiên kỳ lạ.

Núi Cao Biền là dãy núi lớn và dài nhất của thắng cảnh hồ Thác Bà, có thể đứng trên đỉnh núi phóng tầm mắt ngắm cảnh hồ chìm trong sương với vẻ đẹp lung linh huyền ảo. Khu vực hồ thuộc huyện Lục Yên lại có nhiều di tích lịch sử đền Đại Cại, hang Ma mút, chùa São, núi Vua Áo Đen... Tại đây các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra những dấu vết của người Việt cổ.

Khu vực làng ven hồ vẫn giữ được nét hoang sơ cùng bản sắc văn hóa của các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao, Phù Lá, Cao Lan... Nhiều lễ hội đặc sắc thường diễn ra như: Lễ hội mừng cơm mới của người Tày tổ chức vào ngày 9 tháng 10 âm lịch khi tiết trời sang thu, mùa thu hoạch lúa nếp đến, mùi thơm lan tỏa khắp bản làng. Trong đêm trăng sáng, lễ hội tưng bừng, trai gái hẹn hò nhau cùng giã cốm, rồi từng cặp nhảy múa với trang phục rất độc đáo. Lễ Tết nhảy của dân tộc Dao với các điệu múa miêu tả cuộc sống của cộng đồng, như cấy lúa, làm nương... với hình thức mang đậm nét dân gian.

Khai thác làm thủy điện

Tại hồ Thác Bà có nhà máy thủy điện Thác Bà. Thông số kỹ thuật chính của hồ chứa và nhà máy:
Vị trí: trên sông Chảy.
Diện tích lưu vực: 6.430km2.
Công suất lắp máy: 120MW.
Chiều cao lớn nhất của đập: 48m.
Chiều dài đỉnh đập: 657m.
Thể tích đập: 1,33 triệu m3.
Dung tích hữu ích của hồ chứa: 2.160.000.000 m3.
Dung tích toàn bộ của hồ chứa:2.490.000.000 m3.
Diện tích mặt hồ ứng với MN bình thường: 235km2.
Chiều dài lớn nhất của hồ chứa: 80&nbsp;km.
Cao trình MNBT: +58,0
Cao trình MN lũ 0,01%: +61,0
Cao trình MN lũ 0,1%: +59,65
Cao trình MN lũ 1%: +58,85
Mực nước chết: +46,0
Mực nước trước lũ: +50,3
Khả năng xả lũ lớn nhất: 3.650m3/s.

Tham khảo
Hồ Trị An

| type = Hồ chứa
| inflow =
| outflow =
| catchment =
| basin_countries = Việt Nam
| length =
| width =
| area = 323 km²
| depth =
| max-depth =
| volume =
| residence_time =
| shore =
| elevation =
| islands =
| cities =
}}
Hồ Trị An là một hồ nước nhân tạo nằm trên sông Đồng Nai, thuộc các huyện Vĩnh Cửu, Định Quán, Thống Nhất và Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam. Hồ là nơi trữ nước để cung cấp cho Nhà máy thủy điện Trị An. Hồ Trị An được khởi công vào năm 1984 và hoàn thành đầu năm 1987. Hồ Trị An có diện tích mặt hồ rộng 323&nbsp;km², với dung tích toàn phần 2,765&nbsp;tỷ m³, dung tích hữu ích 2,547&nbsp;tỷ m³. Hồ được thiết kế để cung cấp nước cho Nhà máy thủy điện Trị An với công suất 400 MW với sản lượng điện hàng năm 1,7 tỷ kWh. Phía thượng nguồn của hồ có Vườn quốc gia Cát Tiên - nơi có nhiều thảm thực vật xanh quý còn sót lại với nhiều loài động vật quý hiếm. Trên vùng hồ Trị An, tạm thống kê có 72 hòn đảo lớn nhỏ, rải rác có nhà dân sinh sống.

Tham khảo
Hồ Than Thở

Hồ Than Thở là một hồ nước tự nhiên thuộc thành phố Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) và cũng là một địa điểm du lịch của thành phố này.

Vị trí địa lý
Hồ Than Thở nằm cách trung tâm thành phố Đà Lạt khoảng 6&nbsp;km về phía đông, theo trục đường Quang Trung - Hồ Xuân Hương. Hồ nằm trên đồi cao giữa một rừng thông, không gian hoang vắng tĩnh mịch, cạnh thắng cảnh Đồi thông hai mộ với truyền thuyết về mối tình tan vỡ. Mặt nước hồ luôn trong xanh phẳng lặng. Phía bắc của hồ có một đôi cây thông quấn quýt rất lạ như đôi tình nhân bên nhau không rời.

Lịch sử
Vùng hồ Than Thở có một cái ao gọi là Tơnô Pang Đòng. Vào năm 1917, người Pháp đắp đập, xây dựng hồ chứa nước cung cấp nước sinh hoạt cho thành phố Đà Lạt hình thành nên hồ rộng như ngày nay, đặt tên hồ là Lacdes Soupirs với nghĩa thứ hai (tiếng rì rào), nhưng khi dịch sang tiếng Việt lại dịch theo nghĩa thứ nhất (than thở).

Theo ông Hiền Trưởng phòng tư liệu Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Lạt thì vào năm 1956, dựa trên đề xuất của ông Nguyễn Vĩ, chủ tịch Hội đồng thị xã Đà Lạt lúc bây giờ, hồ được đổi từ tên Pháp ra tên Việt thành hồ Than Thở. Từ năm 1975 hồ Than Thở được đổi tên thành hồ Sương Mai, nhưng người dân Đà Lạt mỗi khi nhắc đến hồ đều gọi là hồ Than Thở nên sau đó hồ được khôi phục lại tên cũ

Truyền thuyết

Truyền thuyết kể rằng nơi đây gắn với câu chuyện tình của Hoàng Tùng và Mai Nương. Chuyện xảy ra vào thế kỷ 18, khi người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ dấy binh đánh đuổi quân Thanh xâm lược, trai tráng khắp nơi hưởng ứng, trong đó có Hoàng Tùng. Trước khi chia tay, hai người rủ nhau ra bên bờ than thở hẹn thề. Chàng hẹn đến mùa xuân - khi hoa mai anh đào nở sẽ đem tin thắng trận trở về. Ở nhà, Mai Nương được tin Hoàng Tùng tử trận nên nàng đã quyết định gieo mình xuống hồ tự vẫn. Nhưng trớ trêu thay, đến giữa mùa xuân Hoàng Tùng thắng trận trở về, chàng vô cùng đau buồn khi biết người yêu đã chết. Cảnh cũ còn đây nhưng người yêu đã mất, chàng đau khổ đến tận cùng nên gieo mình xuống hồ nước chết theo để minh chứng cho lòng chung thủy sắt son. Cảm thương đôi trai gái bạc mệnh, rừng thông rì rầm khúc nhạc bi ai. Từ đó hồ có tên là Than Thở cho đến ngày nay.

Đến thăm hồ Than Thở, du khách sẽ được nghe kể về những chuyện tình cảm động nơi đây.

Qua biết bao nhiêu thế sự thăng trầm, Hồ Than Thở vẫn là nguồn cảm hứng cho nhiều bài thơ hay, nhất là những bài về những cuộc tình buồn, điển hình là bài Hồ Than Thở của nhà thơ Văn Liêm:

::
:Anh dắt em đi thăm Hồ Than Thở
:Gió lạnh về – Đà Lạt đã vào Đông
:Xe ngựa đưa ta xuôi thung lũng
:Gió, mây, trời cùng đọng về đây...

:Hồ Than Thở bao đời nằm đó
:Ôm đồi thông trong tiếng gió gào
:Sao không nói ra điều trăn trở
:Để ôm sầu muộn đến mai sau?

:Em hỏi anh: Vì sao buồn vậy?
:Câu truyện tình từ thủa xa xưa
:Đôi trai gái yêu nhau không được
:Để nỗi buồn còn đọng đến bây giờ...

:Gió thêm lạnh, mưa rơi nặng hạt
:Đưa em về, bát ngát mưa giăng
:Ta nghe tiếng lòng hồ thổn thức
:Như nỗi buồn còn mãi ngàn năm

Tham khảo
Quận Columbia

Quận Columbia là tên của tám quận tại Hoa Kỳ. Tên này cũng được dùng trong tiếng Việt để chỉ District of Columbia, thủ đô của Hoa Kỳ.

Quận Columbia, Arkansas
Quận Columbia, Florida
Quận Columbia, Georgia
Quận Columbia, New York
Quận Columbia, Oregon
Quận Columbia, Pennsylvania
Quận Columbia, Washington
Quận Columbia, Wisconsin

Xem thêm
Quận Columbiana, Ohio
Đèo Cù Mông

| topo =
| lat_d = | lat_m = | lat_s =| lat_NS =
| long_d = | long_m = | long_s = | long_EW =
| region =
| source =
| range =
| scale =
| display =
| format =
| coordinates =
| coordinates_ref =
| traversed =
|length=7 km}}
Đèo Cù Mông nằm trên Quốc lộ 1 ở ranh giới giữa 2 tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk

Đèo là một trong những đèo núi hiểm trở nhất Việt Nam. Đèo dài 7&nbsp;km, từ km 1239 đến km 1247 + 470, độ cao của đỉnh đèo là 245 m, độ dốc 9%. Đường dốc, có nhiều cua gấp, 2 bên là núi cao, dễ gây ra tai nạn giao thông.

Về địa lý, đèo là tuyến đường bộ đi qua dãy núi Cù Mông, 1 trong những nhánh đâm ra biển của dãy Trường Sơn Nam. Trước đây khi chưa có tuyến đường quốc lộ 1D và hầm Cù Mông thì đèo là con đường chính để qua lại giữa Gia Lai và Đắk Lắk

Lịch sử
Theo sử sách, năm 1471 sau trận chiến giữa Đại Việt và Chiêm Thành, người Chăm thua trận nên đã bị mất vùng đất phía Bắc từ đèo Hải Vân tới đèo Cù Mông, và từ năm 1471 đèo Cù Mông này chính là ranh giới mới giữa Đại Việt và Chiêm Thành cho đến năm 1611.

Hầm đường bộ Cù Mông
Hầm đường bộ Cù Mông trên quốc lộ 1 và đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông đoạn Quy Nhơn – Chí Thạnh đã được xây dựng để giảm đường đèo dốc quanh co. Hầm có chiều dài toàn tuyến hơn 6,6&nbsp;km, trong đó chiều dài hầm 2,6&nbsp;km. Trên tuyến còn có 2 cầu với tổng chiều dài 36 m. Hầm gồm 2 ống hầm, thiết kế cho vận tốc lưu hành 80&nbsp;km/h, quy mô 2 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp. Sau khi hoàn thành, hầm giúp nhằm giảm thiểu tai nạn giao thông, đặc biệt là khúc cua gấp, độ dốc lớn, gây nguy cơ mất an toàn giao thông nhất là với các xe tải nặng, xe siêu trường, siêu trọng trên đèo này.

Hầm khởi công tháng 9 năm 2015 và đã hoàn thành và thông xe ngày 21 tháng 1 năm 2019.

Chú thích

Xem thêm

Liên kết ngoài
Quốc lộ 3

| Chiều dài = 366 km
| Hướng đầu = Nam
| Hướng cuối = Bắc
| Đầu = tại Phù Đổng, Hà Nội
| Giữa = tại Đông Anh, Hà Nội
tại Đông Anh, Hà Nội
tại nút giao Phù Lỗ, Sóc Sơn, Hà Nội
tại Sóc Sơn, Hà Nội
tại phường Bách Quang, Thái Nguyên
tại phường Gia Sàng, Thái Nguyên
tại phường Quan Triều, Thái Nguyên
tại phường Quan Triều, Thái Nguyên
tại Vô Tranh, Thái Nguyên
tại Yên Trạch, Thái Nguyên
tại phường Bắc Kạn, Thái Nguyên
tại Đèo Giàng, Hiệp Lực, Thái Nguyên
tại Nà Phặc, Thái Nguyên
tại phường Thục Phán, Cao Bằng
| Cuối = tại Cửa khẩu Tà Lùng, Phục Hòa, Cao Bằng
| QL_Trước =
| QL_Sau =
}}
Quốc lộ 3 là tuyến đường huyết mạch nối thủ đô Hà Nội với các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc.

Lộ trình
Quốc lộ 3 dài 366&nbsp;km, chạy theo hướng Nam – Bắc. Điểm đầu từ phía Bắc cầu Đuống tại Phù Đổng – Hà Nội qua Sóc Sơn và đi qua các tỉnh: Thái Nguyên, Cao Bằng. Điểm cuối tại cửa khẩu Tà Lùng biên giới Việt – Trung. Tổng chiều dài 350,44&nbsp;km.

Đoạn từ cầu Đuống đến xã Phủ Thông (tỉnh Thái Nguyên) dài khoảng 180&nbsp;km, đường bằng phẳng. Đoạn xã Phủ Thông đến xã Phục Hòa (tỉnh Cao Bằng), dài khoảng 170&nbsp;km, qua vùng núi cao, đường quanh co, vách ta luy cao, vực sâu. Riêng đoạn phường Thục Phán – Thủy Khẩu, Quốc lộ 3 qua các thung lũng, dân cư thưa thớt, dễ bị ngập nước vào mùa mưa.

Trên tuyến quốc lộ có tổng cộng 84 cầu; đi qua một số đèo dốc lớn như: đèo Giàng, đèo Gió, đèo Cao Bắc, đèo Tài Hồ Sìn, đèo Mã Phục, Kéo Pựt và đèo Khâu Chỉa.

Lịch sử
Quốc lộ 3 là một trong 8 tuyến quốc lộ có điểm đầu từ Hà Nội, được hình thành từ thời phong kiến. Đến thế kỷ XIX, trục đường đã được người Pháp nâng cấp. Sau 1954 và đặc biệt là sau năm 1975, trục đường được nâng cấp và mở rộng hơn nữa, trở thành con đường huyết mạch nối Hà Nội với các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc.

Chú thích

Tham khảo
Đèo Lũng Lô

| topo =
| lat_d= 21.346111
| long_d= 104.756667
| region =
| source =
| range =
| scale =
| display =
| format =
| coordinates =
| coordinates_ref =
| traversed =
}}
Đèo Lũng Lô là đèo trên Quốc lộ 37 ở ranh giới huyện Phù Yên tỉnh Sơn La và huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái, Việt Nam.

Đèo còn có tên gọi khác là Đèo Đao. Đèo Lũng Lô được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích lịch sử quốc gia tại Quyết định số 1409/QĐ-BVHTTDL ngày 27/8/2012

Địa lý
Đèo Lũng Lô nằm trên Quốc lộ 37 (tức Đường 379 cũ, nối Quốc lộ 32 với Quốc lộ 32B) tại vùng đất giáp ranh giữa bản Bau xã Mường Cơi huyện Phù Yên tỉnh Sơn La và bản Dạ xã Thượng Bằng La huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Quốc lộ 7

tại TT. Diễn Châu, Diễn Châu
| Giữa = tại Diễn Cát, Diễn Châu
và tại Đô Lương
tại Xá Lượng, Tương Dương
| Cuối = tại Cửa khẩu Nậm Cắn, Kỳ Sơn
| Tỉnh = Nghệ An
| Q_H = Diễn Châu, Đô Lương, Tương Dương, Kỳ Sơn
| QL_Trước =
| QL_Sau =
}}
Quốc lộ 7 (còn được gọi là Quốc lộ 7A) là quốc lộ dài 220&nbsp;km, nằm hoàn toàn trong địa phận tỉnh Nghệ An.

Lộ trình
Điểm đầu của quốc lộ 7 cắt với tuyến đường sắt Bắc - Nam tại thị trấn Diễn Châu, huyện Diễn Châu (giao với Quốc lộ 1); điểm cuối tại cửa khẩu Nậm Cắn (biên giới Việt - Lào thuộc xã Nậm Cắn, huyện Kỳ Sơn). Quốc lộ này chạy qua các huyện Diễn Châu, Yên Thành, Đô Lương, Anh Sơn, Con Cuông, Tương Dương, Kỳ Sơn. Hầu hết thị trấn huyện lỵ của các huyện nói trên (Diễn Châu, Đô Lương, Kim Nhan, Trà Lân, Thạch Giám, Mường Xén) đều nằm trên Quốc lộ 7.

Quốc lộ 7 còn giao với các con đường như: Quốc lộ 1, Quốc lộ 15, Quốc lộ 46, đường tỉnh 534, đường tỉnh 538, đường Hồ Chí Minh, đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông, đường tỉnh lộ 27D (Anh Sơn), đường tỉnh lộ 496 (Đô Lương) đường Hồ Tông Thốc (Tương Dương) và đường Đặng Thúc Hứa (Yên Thành).

Quốc lộ 7 còn chạy sang Lào. Tuyến đường này bên Lào cũng được gọi là Quốc lộ 7. Tuyến đường này dài 65&nbsp;km và nó giao nhau với đường 1C ở Lào (hay còn gọi là đường Soxomphone)

Thông số chung
]]
Đường được đổ nhựa hoàn toàn; mặt đường rộng từ 3,5 đến 10 m.
Đoạn Diễn Châu - Đô Lương đã được san bê tông bằng phẳng, qua khu vực đông dân cư.
Đoạn Đô Lương - Nậm Cắn dài 192&nbsp;km, chạy dọc sông Cả, gần Nậm Cắn đường qua đèo Mường Xén dài 22&nbsp;km, độ dốc 10-12%, đường hẹp, xe tránh nhau khó khăn, nhiều đoạn có vách ta luy cao hay bị sạt lở vào mùa mưa. Tuy nhiên vào năm 2015 chính phủ đã mở rộng mặt đường nhiều đoạn và làm thêm nhiều cầu mới nên đoạn đường từ thị trấn Đô Lương lên đến đường Hồ Chí Minh tương đối rộng rãi và tốt.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cườm khô

. Crystalline Lens: thủy tinh thể ]]
Cườm khô của thủy tinh thể trong mắt là hiện trạng thủy tinh thể bị đục làm kém thị giác.

Nguyên nhân
Cườm thường do nhiều yếu tố khác nhau gây ra, nhưng đa số là do lớn tuổi.
Lớn tuổi: Khoảng 50% người tuổi 65-74 và 70% người tuổi trên 75 bị cườm
Tia sáng cực tím: Nếu mắt bị chói lâu có thể tạo cườm
Do bệnh khác tạo nên: Điển hình là bệnh Đái tháo đường
Bệnh bẩm sinh
Tai nạn vào mắt
Phơi nhiễm phóng xạ

Triệu chứng
Thị giác bị mờ hay tối lại
Ban đêm mắt không thấy rõ
Bị chói khi quá sáng
Nhìn thấy hào quang chung quang đèn
Phải thay kính mắt nhiều lần
Có cảm tưởng màu sắc đồ vật bị ố hay vàng đi
Đôi khi nhìn một vật thành hai (bằng một mắt)

Phân loại
Cườm có nhiều dạng: nặng hay nhẹ, cứng hay mềm, thay đổi nhanh hay chậm, toàn bộ thủy tinh thể hay chỉ một phần.
Có ba dạng cườm chính - phân định theo phần nào của thủy tinh thể bị ảnh hưởng:

Lõi (Nuclear). Chất đặc trong lõi thủy tinh thể bị đục và từ từ cứng lại, thay đổi độ hội tụ của mắt. Đôi khi trong một thời gian ngắn có thể làm nhãn quan khá ra và nhiều người khỏi đeo kính khi đọc sách. Nhưng sau đó lõi tiếp tục bị đục mờ nhiều hơn, ố thành màu vàng, xanh rồi nâu. Bệnh nhân khó phân biệt hình vật khi gần tối.
Vỏ (Cortical). Bắt đầu như một vệt trắng, cườm ăn lan theo lớp màng bọc hủy tinh thể từ ngoài rìa vào trung tâm và gây rối loạn cho ánh sáng đi qua thủy tinh thể. Thị giác xa và gần đều bị giảm, đôi khi hình ảnh bị bóp méo. Bệnh nhân hay bị chói mắt và khó phân biệt sáng tối.
Dưới vỏ (Subcapsular). Loại cườm này mọc khu phía sau thủy tinh thể, dưới lớp màng bọc, và thường nằm trên trục thị giác chắn hoặc làm rối loạn tia sáng đi vào võng mạc. Bệnh nhân đọc sách không rõ chữ, hay bị chói và khi tối thường thấy hào quang chung quanh những điểm sáng.

Phòng ngừa

Những chứng bệnh liên hệ

Rối loạn Chromosom

:Hội chứng Alport
: hội chứng Cri-du-chat
: hội chứng Conradi
: Myotonia dystrophica
: hội chứng Patau
: hội chứng Schmid-Fraccaro
: hội chứng Edward's (Trisomy 18)
: hội chứng Turner's
Bệnh Da liễu
: Atopic dermatitis
: Basal-cell nevus syndrome
: Ichthyosis
: Pemphigus
Chuyển hóa và Dinh dưỡng
: Aminoaciduria (Lowe's syndrome)
: Đái tháo đường
: Fabry's disease
: Galactosemia
: Homocystinuria
: Tăng ứ Vitamin D
: Hyperparathryroidism
: Suy giáp trạng
: Mucopolysaccharidoses
: Wilson's disease
Bệnh truyền nhiễm
: Bẩm sinh
:: Congential herpes simplex
:: Congenital syphilis
:: Cytomegalic inclusion disease
:: Rubella
: Nhiễm trùng
:: Cysticercosis
:: Leprosy
:: Onchocerciasis
:: Toxoplasmosis
Thuốc hay độc tố
: Corticosteroids
: Haloperidol
: Miotics
: Triparanol

Xem thêm
Fred Hollows

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hồ Ayun Hạ

Hồ Ayun Hạ là hồ nước nhân tạo thuộc tỉnh Gia Lai.

Hồ hình thành khi dòng sông Ayun được chặn lại vào đầu năm 1994, để khởi công xây dựng công trình thủy lợi Ayun Hạ, đập chính và cửa cấp nước của hồ nằm trên địa bàn xã Chư A Thai huyện Phú Thiện, cách thành phố Pleiku 70&nbsp;km về phía Đông Nam. Vùng ngập chính của hồ thuộc địa phận xã HBông huyện Chư Sê.

Mặt nước hồ có diện tích 37 km2, chiều dài 25&nbsp;km nơi rộng nhất 5&nbsp;km.

Thủy điện
Năm 1999, nhà máy thủy điện Ayun Hạ 3 MW được xây dựng.

Tham khảo

Xem thêm
Thủy điện Ayun Thượng 1A
Thủy điện Ayun Trung

Liên kết ngoài
Tập tin:Tombe inca.JPG

Hình này được phát hành dưới Giấy phép Attribution ShareAlike (ghi công và chia sẻ dùng giấy phép này) của Creative Commons, phiên bản 2.0 theo luật Pháp.

fr:Image:Tombe inca.JPG
Hiệu ứng domino

.]]
Hiệu ứng domino là một phản ứng chuỗi xảy ra khi một thay đổi nhỏ tại điểm gốc của hệ có thể gây ra những thay đổi tương tự tại các điểm lân cận, từ đó lan tỏa ra các điểm xa hơn và tạo ra một chuỗi thay đổi tuyến tính. Hiệu ứng này thường được sử dụng trong trò chơi xếp quân domino, nó cũng được biết tới thông qua thuyết domino, học thuyết chính trị hay được đề cập trong giai đoạn chiến tranh Việt Nam.

Mô tả

Khi xếp các quân cờ domino đứng cạnh nhau với khoảng cách giữa hai quân cờ không quá xa, ta có thể đẩy đổ một quân cờ domino đầu tiên, quân cờ đó sẽ đổ vào quân cờ đứng cạnh khiến nó đổ theo, quá trình này tiếp diễn đến khi toàn bộ loạt quân cờ domino đều đổ. Các thay đổi đối với những quân cờ là giống nhau, vì vậy chúng tạo ra một chuỗi thay đổi tuyến tính, điều này có được khi ta coi hệ quân cờ domino là độc lập và sự thay đổi của hệ chỉ gây ra bởi tác động tới quân cờ đầu tiên, điều này khác với hiệu ứng cánh bướm khi thay đổi của hệ còn phụ thuộc nhiều điều kiện khác và vì thế chúng là phi tuyến tính.

Hình ảnh

Hình:Toppledominos.jpg|Các quân cờ domino xếp hàng.
Hình:Domino effect.jpg|Một minh họa khác cho hiệu ứng domino.
Hình:Domino 01.jpg|Trò chơi xếp quân domino.
Hình:Domino 02.JPG|Cận cảnh hệ quân domino.

Xem thêm
Hiệu ứng cánh bướm
Quan hệ nhân quả
Thuyết domino

Tham khảo
Thể loại:Quốc lộ 1

Quốc lộ 1 hay Quốc lộ 1A, Đường 1 (viết tắt QL.1) là tuyến đường giao thông xuyên suốt Việt Nam, bắt đầu (km 0) tại cửa khẩu Hữu Nghị trên biên giới Việt Nam – Trung Quốc. Tuyến đường đi qua 31 tỉnh thành và kết thúc (km 2301+340) tại thị trấn Năm Căn, huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau.
Nhiệt độ sôi

nhỏ|253x253px|Nhiệt độ sôi (đường màu hồng) và nhiệt độ nóng chảy (đường màu xanh lam) của tám Acid carboxylic|axit cacboxylic đầu tiên (°C)
Nhiệt độ sôi hay điểm sôi của một chất lỏng là nhiệt độ mà áp suất hơi của chất lỏng bằng với áp suất chung quanh chất lỏng. Khi đạt tới ngưỡng đó thì chất chuyển trạng thái từ lỏng sang khí.

Khi nói tới như nhiệt độ của thay đổi ngược lại (tức là từ trạng thái khí sang trạng thái lỏng), nó được coi là nhiệt độ ngưng tụ hay điểm ngưng tụ.

Không giống như điểm nóng chảy, điểm sôi tương đối nhạy cảm với áp suất.

Xem thêm
Danh sách nguyên tố hóa học theo điểm bay hơi
Các pha của vật chất
Nhiệt hoá hơi
Điểm nóng chảy
Điểm ba trạng thái
Sự suy giảm điểm đóng băng
Nóng chảy
Ngưng tụ
Thăng hoa

Tham khảo
Fred Hollows

Frederick Bossom (Fred) Hollows, (9 tháng 4 năm 1929 – 10 tháng 2 năm 1993) sinh tại Dunedin, New Zealand, là một bác sĩ phẫu thuật nhãn khoa. Ông nổi tiếng trên thế giới qua công trình thiện nguyện chữa bệnh mắt, hồi phục thị lực cho không biết bao nhiêu người thổ dân Úc và sau đó tiếp tục chữa mắt cho nhiều bệnh nhân khác, nhất là tại các nước kém phát triển, trong đó có Việt Nam.

Người ta phỏng đoán hiện nay có khoảng hơn 1 triệu người có thể trông thấy được là nhờ công trình phát động của Fred Hollows.

Sau khi xong bằng nghiên cứu tại Wales, ông về Úc năm 1965 làm chức phó giáo sư nhãn khoa tại Đại học New South Wales Sydney.

Trong thập niên năm 1970, Fred Hollows đi viếng thăm các tỉnh lẻ trong tiểu bang NSW của Úc và các cộng đồng người thổ dân. Ông lấy làm lo ngại vì tình trạng bệnh mắt (nhất là bệnh mắt hột làm mù mắt) lan tràn trong những cộng đồng này. Năm 1971 ông thành lập Ủy ban Y tế cho Thổ Dân tại khu vực Redfern ở Sydney và từ đó thành lập những chi nhánh phục vụ y tế cho thổ dân khắp nước Úc. Bản thân ông đã thăm viếng tân nơi những cộng đồng thổ dân trong suốt 3 năm liền, chăm lo chữa mắt cho họ. Hơn 460 cộng đồng thổ dân được thăm viếng. Tổ chức của Fred Hollows khám mắt 62000, chữa lành 27000 ca bệnh mắt hột và thực hiện hơn 1000 cuộc giải phẫu mắt.

Fred Hollows đi Nepal (1985), Eritrea (1987) và Việt Nam (1991) và thành lập các nhóm đào tạo nhân viên kỹ thuật địa phương về phẫu thuật mắt, nhất là phẫu thuật thay thủy tinh thể (cho bệnh mắt bị cườm). Vì các nhà sản xuất thủy tinh thể nhân tạo tại các nước tây phương không chịu hạ giá cho công tác thiện nguyện này, Fred Hollows đã giúp xây dựng những phòng thí nghiệm để sản xuất thủy tinh thể ngay tại các nước Eritrea và Nepal, với giá thành rẻ. Năm 1991, ông được là công dân danh dự của Eritrea. Từ năm 1994 (một năm sau khi Fred Hollows mất) hai phòng này đã bắt đầu sản xuất.

Năm 1985 Fred Hollows được trao tặng danh dự Order of Australia nhưng ông từ chối để lên tiếng về việc chính phủ Úc không ngó ngàng gì đến sức khỏe mắt của các sắc tộc thổ dân. Tuy nhiên, ông trở thành công dân Úc năm 1989, lãnh chức vụ cố vấn cho Tổ chức Y tế Thế giới. Năm 1992 Quỹ Fred Hollows thành lập, phát động cuộc chăm sóc sức khỏe mắt lan tràn khắp các nước nghèo hay thiếu điều kiện trên thế giới.

Fred Hollows có hai đời vợ. Vợ thứ nhất là Mary Skiller chết năm 1975. Năm 1980, ông cưới vợ thứ hai là Gabi O'Sullivan. Ông có sáu người con.

Ông mất năm 1993 tại Sydney (sau 6 năm bị ung thư).

Lễ tang cho ông được cử hành theo nghi lễ quốc gia tại St Mary's Cathedral Sydney ngày 15 tháng 2 1993. Mộ của ông tại vùng Bourke, New South Wales, Úc.

Chú thích
Quốc lộ 13

| chiều dài = 149,5 km
| Hướng đầu = Nam
| Hướng cuối = Bắc
| Đầu = Tại Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh
| Giữa = tại Hiệp Bình Phước, Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh
tại An Thạnh, Thuận An, Thành phố Hồ Chí Minh
tại Thành Tâm, Chơn Thành, Đồng Nai
tại Chơn Thành, Đồng Nai
| Cuối = Cửa khẩu Hoa Lư, Lộc Ninh, Đồng Nai
| QL_Sau =
| QL_Trước =
|Tỉnh/Thành phố=TP.HCM, Đồng Nai}}
Quốc lộ 13 là quốc lộ theo hướng Nam – Bắc, từ Thành phố Hồ Chí Minh qua, Đồng Nai và kết thúc tại cửa khẩu Hoa Lư, biên giới Việt Nam – Campuchia. Quốc lộ 13 nối với quốc lộ 7 của Campuchia và quốc lộ này lại nối với quốc lộ 13 của Lào.

Quốc lộ 13 bắt đầu (km 0) từ ngã 5 Đài Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh qua quận Bình Thạnh, thành phố Thủ Đức (Thành phố Hồ Chí Minh), các thành phố Thuận An, Thủ Dầu Một, Bến Cát và huyện Bàu Bàng (Thành phố Hồ Chí Minh), thị xã Chơn Thành, huyện Hớn Quản, thị xã Bình Long và huyện Lộc Ninh, đến cửa khẩu Hoa Lư (tỉnh Đồng Nai) (km 140 + 500)

Quốc lộ 13 giao nhau với Đường vành đai 3 tại thành phố Thuận An, Đường vành đai 4 tại Thành phố Bến Cát thuộc tỉnh Bình Dương, Quốc lộ 14, Đường cao tốc Chơn Thành – Đức Hòa (Đường Hồ Chí Minh) tại thị xã Chơn Thành, tỉnh Đồng Nai. Quốc lộ này khi vào vùng đô thị của tỉnh Bình Dương cũ (từ Thuận An đến Bến Cát) còn có tên gọi khác là Đại lộ Bình Dương.

Thông số chung
Tổng chiều dài 149,5&nbsp;km;
Mặt đường rộng từ 5 m đến 7 m; Đến năm 2002, bề rộng mặt đường đoạn từ ngã tư Bình Phước đến Bến Cát đã được mở rộng từ 4–6 làn xe; chiều rộng từ 16–24 m.
Trải bê tông nhựa 99,6&nbsp;km, đá nhựa 14&nbsp;km và đường đất 28,57&nbsp;km;
Trên đường có 9 cầu, tải trọng đến 25 tấn.
Chiều dài một số đoạn
Đoạn qua Thành phố Hồ Chí Minh: dài 72,5 km
Đoạn qua tỉnh Đồng Nai: dài 77&nbsp;km

Quoc lo 13, cau vuot Pham van dong- Hiệp Bình Chánh, Thủ Đức, Hồ Chí Minh, Việt Nam - panoramio.jpg|Đoạn qua phường Hiệp Bình Chánh, thành phố Thủ Đức
Vĩnh Phú, tx. Thuận An, Binh Duong, Vietnam - panoramio (5).jpg|Cổng chào tỉnh Bình Dương
Binh Long town3.jpg|Đoạn qua thị xã Bình Long

Xem thêm
Quốc lộ 7 (Campuchia)
Quốc lộ 13 (Lào)

Tham khảo
Quốc lộ 15

| Tồn tại = Khoảng năm 1959
| Hướng đầu = Bắc
| Đầu = tại Tòng Đậu, Mai Châu, Hòa Bình
| Giữa = tại Đồng Tâm, Bá Thước, Thanh Hóa
tại thị trấn Ngọc Lặc, Ngọc Lặc, Thanh Hóa
tại thị trấn Lam Sơn, Thọ Xuân, Thanh Hóa
tại Yên Cát, Như Xuân, Thanh Hóa
tại thị xã Thái Hòa, Nghệ An
và tại Đô Lương, Nghệ An
tại thị trấn Nam Đàn, Nam Đàn, Nghệ An
tại Ngã ba Đồng Lộc, Can Lộc, Hà Tĩnh
tại Đức Thọ, Hà Tĩnh
tại Ngã ba Khe Ve, Tuyên Hóa, Quảng Bình
tại Hóa Tiến, Minh Hóa, Quảng Bình
| Hướng cuối = Nam
| Cuối = tại Sơn Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình
| tỉnh = Hòa Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình
| Q_H =
| QL_Trước =
| QL_Sau =
}}
Quốc lộ 15 (còn gọi là Quốc lộ 15A) là là tuyến quốc lộ thứ yếu khu vực miền Trung và Tây Nguyên đi qua 5 tỉnh: Hòa Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình theo quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kì 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 của chính phủ. Quốc lộ 15 dài 729 &nbsp;km, quy mô tiêu chuẩn cấp III, IV miền núi, 2 làn xe, vận tốc tối đa 60&nbsp;km/h.

Lộ trình
Quốc lộ 15 bắt đầu từ Km125 Quốc lộ 6, xã Tòng Đậu, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình đến Sơn Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình Trước năm 1980, Quốc lộ 15A bắt đầu từ Suối Rút nối với Quốc lộ 6 cũ, khi bắt đầu xây dựng hồ thủy điện Sông Đà đoạn này bị ngập dưới lòng hồ và Quốc lộ 6 phải xây dựng lại về phía nam hồ do đó Quốc lộ 15A mới bắt đầu từ Tòng Đậu.

Nếu Quốc lộ 1 nối các thị xã của các tỉnh với nhau, thì Quốc lộ 15A chạy gần song song với Quốc lộ 1 và nối các thị trấn miền núi dưới đây với nhau. Quốc lộ 15 đi qua các huyện sau: Mai Châu – Quan Hóa - Lang Chánh - Ngọc Lặc - Thọ Xuân - Như Xuân - Tân Kỳ - Đô Lương - Nam Đàn - Đức Thọ - Can Lộc - Hương Khê - Bố Trạch - Lệ Thủy. Hầu hết các thị trấn huyện lỵ của các huyện nói trên đều nằm trên Quốc lộ 15.

Thông số chung
Tổng chiều dài 401&nbsp;km;
Mặt đường rộng từ 4 m đến 5 m, được rải nhựa thấm nhập hoặc bê tông at-phan. Chạy qua vùng rừng núi, nhiều đèo, dân cư thưa thớt.
Trên đường có 107 cầu (tải trọng từ 8 tấn đến 30 tấn), có 33 ngầm và đập tràn;
Đây là nền móng của phần lớn đường Hồ Chí Minh và đường Hồ Chí Minh đông đang được nâng cấp giai đoạn 1.

Tham khảo
Giải bóng đá Vô địch U-21 Quốc gia Việt Nam

| confed = AFC
| founded = 1997
| teams =
| promotion =
| relegation =
| levels =
| champions =
| most successful club = Hà Nội (2006)(6 lần)
| season = 2025
| website = Trang chủ
| current =Giải bóng đá Vô địch U-21 Quốc gia 2025
|name=}}

Giải bóng đá Vô địch U-21 Quốc gia (trước đây được gọi là Giải bóng đá U-21 Quốc gia) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 21 do Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức.

Giải đấu ra mắt vào năm 1997 với tên gọi Giải bóng đá U-22 Quốc gia, dưới sự hợp tác của VFF và báo Thanh Niên, sau đó được đổi tên thành giải U-21 Quốc gia kể từ năm 1998. Năm 2024, báo Thanh Niên đã rút lui khỏi việc đồng tổ chức các giải U-21 và U-19 Quốc gia.

Các đội đoạt huy chương

Các đội từng tham dự
Thống kê thành tích
Dưới đây là thành tích cụ thể của các đội bóng từng tham dự giải đấu qua các năm.

Lưu ý: Bảng này chủ yếu chỉ liệt kê các đội bóng là đại diện chính thức của các địa phương hoặc bộ/ngành, một số đội bóng nhỏ với số lần tham dự ít hoặc có thành tích hạn chế sẽ không được liệt kê trong bảng này.

Chú thích:
– Vô địch
– Á quân
– Hạng ba
– Hạng tư
– Bán kết (đồng hạng ba)
– Tứ kết
– Vòng bảng
– Vượt qua vòng loại cho mùa giải tới
– Bị loại
– Vượt qua vòng loại nhưng sau đó rút lui
– Không vượt qua vòng loại
– Không tham dự
– Rút lui/bỏ cuộc/bị cấm tham dự
– Không tồn tại ở thời điểm tương ứng (chưa thành lập/đã giải thể)

– Không rõ

Bảng tổng sắp huy chương

Vua phá lưới

Xem thêm

Giải bóng đá Vô địch U-15 Quốc gia Việt Nam
Giải bóng đá Vô địch U-17 Quốc gia Việt Nam
Giải bóng đá Vô địch U-19 Quốc gia Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài
Liên đoàn bóng đá Việt Nam
U-21 Quốc gia
Giải bóng đá Vô địch U-19 Quốc gia Việt Nam

| country =
| confed = AFC
| founded = 1996
| teams =
| levels =
| champions =
| most successful club = Hà Nội (2006)(7 lần)
| season = 2025
| website = Trang chủ
| current = Giải bóng đá Vô địch U-19 Quốc gia 2025
|image=Logo Giải bóng đá U19 quốc gia Việt Nam, VFF, 2025.png|pixels=180}}
Giải bóng đá Vô địch U-19 Quốc gia (trước đây được gọi là Giải bóng đá U-19 Quốc gia) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 19 do Liên đoàn bóng đá Việt Nam tổ chức. Từ năm 2005 trở về trước, giải dành cho các cầu thủ dưới 18 tuổi.

Những năm 1990, giải đấu được thành lập với tư cách là giải bóng đá dành cho độ tuổi U-19, với hai mùa giải trong các năm 1996 và 1997. Trong giai đoạn từ năm 1998 đến năm 2005, giải dành cho các cầu thủ dưới 18 tuổi nên còn được gọi là Giải bóng đá U-18 Quốc gia. Năm 2006, VFF chuyển đổi trở lại giải U-18 thành U-19 Quốc gia từ đó đến nay.

Các đội đoạt huy chương

Bảng tổng sắp huy chương

Vua phá lưới

Xem thêm
Giải bóng đá Vô địch U-15 Quốc gia Việt Nam
Giải bóng đá Vô địch U-17 Quốc gia Việt Nam
Giải bóng đá Vô địch U-21 Quốc gia Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài
Liên đoàn bóng đá Việt Nam
U-19 Quốc gia
Giải bóng đá Vô địch U-15 Quốc gia Việt Nam

| country =
| founded = 1998
| teams =
| champions =
| most_champs = (7 lần)
| season = 2025
| website = Trang chủ
| tv =
| current =Giải bóng đá Vô địch U-15 Quốc gia 2025
|confed=AFC}}
Giải bóng đá Vô địch U-15 Quốc gia (trước đây được gọi là Giải bóng đá U-15 Quốc gia) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 15 do Liên đoàn bóng đá Việt Nam tổ chức. Từ năm 2004 trở về trước, giải dành cho các cầu thủ dưới 16 tuổi.

Các đội đoạt huy chương

Bảng tổng sắp huy chương

Nhà tài trợ chính

Vua phá lưới

Tham khảo

Liên kết ngoài
Liên đoàn bóng đá Việt Nam
U-15 Quốc gia
Giải bóng đá nhi đồng toàn quốc

| confed = AFC
| founded = 1996
| promotion =
| relegation =
| levels =
| champions = Hưng Yên
| most successful club = (7 lần)
| season = 2025
| website = Trang chủ
| current =
}}
Giải bóng đá nhi đồng toàn quốc (hay còn gọi là Giải bóng đá U-11 Quốc gia) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 11 do báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng và Liên đoàn bóng đá Việt Nam phối hợp tổ chức. Từ năm 2000 trở về trước, giải dành cho các cầu thủ dưới 12 tuổi. Giải được thi đấu trên sân futsal.

Các đội đoạt huy chương

Bảng tổng sắp huy chương

Xem thêm
Giải bóng đá U-9 quốc gia
Giải bóng đá thiếu niên toàn quốc

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
Liên đoàn bóng đá Việt Nam
U-11 Quốc gia
Trung Quốc đại lục

|s = |l = Trung Quốc đại lục
|bpmf = ㄓㄨㄥ ㄍㄨㄛˊ ㄉㄚˋ ㄌㄨˋ |w = Chung¹-Kuo² Ta⁴-lu⁴ |p = Zhōnggúo Dàlù |tp = Jhonggúo Dàlù |mps = Jūng-gúo Dà-lù |gr = Jonggwo Dahluh
|j = zung1 gwok3 daai6 luk6 |wuu = tson平 koh入 du去 loh入 |poj = Tiong-kok Tāi-lio̍k |buc = Dṳ̆ng-guók Dâi-lṳ̆k
|t2 = |s2 = |l2 = Nội lục
|p2 = Nèidì
|j2 = noi6 dei6
|wuu2 = ne去 di去
|poj2 = lōe-tē / lōe-tōe
|order = st
}}

Trung Quốc đại lục (), còn gọi là Hoa Lục, là một tên gọi thường đồng nghĩa với khu vực hiện đang dưới sự quản lý của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa; tuy nhiên, nó thường không tính hai đặc khu hành chính Hồng Kông và Ma Cao, đang được quản lý dưới chính sách "Một quốc gia, hai chế độ". Cụm từ này thường được dùng để phân biệt Trung Hoa lục địa với Đài Loan và một số đảo khác đang nằm dưới sự quản lý của Trung Hoa Dân quốc (Bành Hồ, Kim Môn, và Mã Tổ), cũng như hai đặc khu hành chính của nước này là Hồng Kông và Ma Cao.

"Trung Quốc đại lục" hay "đại lục" thường được người Trung Quốc của cả hai phía của eo biển Đài Loan cũng như trong các cộng đồng Hoa kiều sử dụng. Cụm từ này trung lập trong vị thế chính trị của Đài Loan. Nó ngụ ý rằng có một quốc gia lớn hơn bao gồm cả lục địa và Đài Loan, nhưng không nói rõ do ai quản lý, và cho phép người Trung Quốc chỉ đến địa lục Trung Hoa mà không cần phải tranh cãi về chính trị. Tuy nhiên, "Trung Hoa đại lục" gần như không bao giờ được sử dụng bởi những người ủng hộ độc lập cho Đài Loan. Những người này gọi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là "Trung Quốc" và chế độ Trung Hoa Dân quốc là "Đài Loan".

Tại đại lục, cụm từ "Trung Quốc nội địa" cũng được sử dụng cho khu vực này để phân biệt với Đài Loan, Hồng Kông, và Ma Cao.

Xem thêm
Trung Quốc
Đài Loan
Hồng Kông
Trung Quốc (khu vực)
Ma Cao

Tham khảo
Thác Đray Sáp

__NOTOC__

Thác Đray Sáp hay Thác Dray Sap là thác trên dòng sông Srêpốk ở vùng đất xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

Thác Đray Sáp còn có tên gọi nữa là thác Chồng. Thác ở cách phường Buôn Ma Thuột chừng 30&nbsp;km về hướng Nam. Cách thác Đray Sáp không xa là thác Đray Nur (hay thác Vợ) thuộc địa phận tỉnh Đăk Lăk. Phía thượng nguồn chừng 3,5&nbsp;km là Thác Gia Long .

Theo tiếng Ê Đê, Dray Sap có nghĩa là "thác khói" (dray: thác, sap: Khói), bởi lẽ dòng nước từ trên cao đổ xuống thung lũng tạo thành một khối lớn bụi nước bay là như màu sương khói.

Hình:Draysap01.JPG|
Hình:Draysap02.JPG|
Hình:Draysap03.JPG|
Thác Dray Sáp ở Lâm Đồng

Huyền thoại
Truyền thuyết kể rằng, xưa kia ở Đăk Lăk, dòng sông Srêpốk chỉ mới là một dòng nước bình thường, chảy quanh thôn làng. Và rồi, ở nơi hai bên bờ sông, một đôi nam nữ đã đem lòng yêu thương nhau, nhưng tình yêu của họ không chỉ bị ngăn cách bởi dòng sông, mà còn bị cấm đoán bởi hai gia đình. Quá đau khổ, trong một đêm tĩnh lặng, đôi tình nhân cùng nhau gieo mình xuống dòng nước để mãi mãi bên nhau. Thời khắc ấy, từ đâu gió to sóng lớn nổi lên cơn thịnh nộ, chia tách sông Sê-rê-pôk thành hai nhánh, mà sau này người dân hay gọi là nhánh sông đực và nhánh sông cái. Dòng chảy của nhánh sông đực đã tạo ra thác Dray Sap và dòng chảy của nhánh sông cái chính là hiện thân của thác Dray Nur

Hệ thống thác Đray Sáp
Đray Sáp là một hệ thống gồm ba thác ngoạn mục. Dòng sông Sê-rê-pốk từ thượng nguồn đổ xuống tới đây và được chia làm ba tầng. Trước đây du khách thường chỉ đến thác đầu tiên sau khi xuống được các bậc cấp đá. Vào mùa mưa nước đổ dữ dội, bụi nước bắn tung lên lan rộng cả một vùng đến ngàn mét vuông. Ngoài Đray Sáp, còn có hai thác nữa nằm bên kia dòng đổ của thác chính. Khi qua khỏi cầu treo du khách sẽ đến một vùng đất cao thoáng đãng. Đây là một đảo nằm giữa hai dòng thác của hệ thống Đray Sáp. Đó là thác Đray Nu (thác Hầm), cao chừng 12 m, gồm hai dòng nước đổ giữa cảnh quan hùng vĩ và thơ mộng giữa chốn đại ngàn.

Cách thác Đray Nu chừng 100 m là thác lớn, cũng thuộc hệ thống Đray Sáp. Thác này cũng có độ cao 12 m nhưng rộng đến 140 m luôn tung bụi nước mịn như sương khói.

Ngày nay, Đray Sáp trở thành điểm tham quan du lịch ở Tây Nguyên. Tất cả các tour du lịch về Đăk Lăk - Buôn Ma Thuột đều ghé lại đây nghỉ ngơi.

Chú thích

Xem thêm
Công viên địa chất Đắk Nông
Hang Sửng Sốt

Hang Sửng Sốt là một hang động dạng karst trong khối núi đá vôi của đảo Bồ Hòn, vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam.

Vị trí và nguồn gốc tên gọi
Hang Sửng Sốt nằm tại Đảo Bồ Hòn, khu vực trung tâm của vịnh Hạ Long. Nguồn gốc của tên gọi là do diện tích đầu lòng hang rất nhỏ, nhưng vào trong thì lòng hang được mở rộng ra, tưởng như mâu thuẫn với cửa hang nên gọi là Hang Sửng Sốt.

Lịch sử phát hiện
Hang Sửng Sốt nằm trên đảo Bồ Hòn, cùng với Hang Luồn, Hang Trống và Hang Trinh Nữ ở vị trí trung tâm của Vịnh Hạ Long. Năm 1901, một nhà khoa học người Pháp đã đến đây và đặt tên cho hang là "Grotte de la surprise" nghĩa là hang động đáng kinh ngạc bởi vẻ đẹp thiên nhiên, thiên nhiên ban tặng.

Mãi 40 năm sau khi được phát hiện, hang Sửng Sốt mới có nhiều người biết đến vào năm 1993, hang mới đón những vị khách du lịch đầu tiên đến tham quan, khám phá. Đây là một trong những hang động đẹp và rộng nhất ở Vịnh Hạ Long.

Theo truyền thuyết từ xưa về lịch sử hang Sửng Sốt, sau khi đánh tan giặc  Ân, Thánh Gióng cưỡi mây về trời, để lại thanh gươm và con ngựa quý để an lòng dân, xua đuổi tà ma và quỷ dữ. Nơi lưu giữ trọn vẹn những dấu tích của trận chiến hào hùng, oanh liệt năm xưa chính là hang Sửng Sốt. Những ao hồ nhỏ trong hang cũng chính là dấu chân ngựa năm xưa để lại.

Đặc điểm

Đường lên hang Sửng Sốt luồn dưới những tán lá rừng, những bậc đá ghép cheo leo. Hang động được chia làm hai ngăn chính, toàn bộ ngăn một như một nhà hát rộng lớn. Trần hang được phủ bằng một lớp nhũ đá hay nói chính xác hơn là Măng đá, những cột thạch nhũ hình thành qua hàng ngàn đến hàng triệu năm khi thạch nhũ và măng đá gặp nhau và nối liền, chúng tạo thành các cột lớn.

Bên trong hang động có một lối đi lát đá dài 800 mét. Điều đặc biệt là bên trong hang động có hồ nước và là nơi sinh sống của các loài sinh vật chịu được môi trường hang động.

Xem thêm
Vịnh Hạ Long
Hang Đầu Gỗ
Đảo Ti Tốp
Động Thiên Cung
Núi Bài Thơ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tư liệu liên quan đến bestprice
Tư liệu tham khảo từ vinpearl
Thể loại:Văn hóa Anh

Văn hoá Anh và Vương quốc Anh có nhiều điểm "chồng chéo" lên nhau. Xem thêm :Thể loại:Văn hóa Vương quốc Liên hiệp Anh.
Đèo Ngoạn Mục

| map = Vietnam
| map_caption = Vị trí Đèo Ngoạn Mục trong Việt Nam
| coordinates =
}}



Đèo Ngoạn Mục hay đèo Sông Pha là một ngọn đèo nằm trên Quốc lộ 27 giữa ranh giới huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận và huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam. Đèo là ranh giới tự nhiên giữa xã Lâm Sơn, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận và thị trấn D'Ran, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng.

Đèo Ngoạn Mục là một trong các đèo núi đẹp nhất Việt Nam, men theo những sườn núi dựng nối thung lũng Ninh Sơn với cao nguyên Lang Biang. Đây là tuyến giao thông huyết mạch, cửa ngõ giữa các tỉnh Tây Nguyên và Duyên hải Miền Trung.

Lịch sử
Sau khi Yersin phát hiện ra Đà Lạt năm 1893, năm 1897 trong kế hoạch xây dựng thành phố này viên toàn quyền Doumer đã phái một nhóm nghiên cứu thực địa nhằm lập bản đồ mở tuyến đường từ Phan Rang lên Đà Lạt. Dưới sự chỉ huy của đại uý Thouars, nhóm người này đã vẽ được lộ trình dài 122&nbsp;km từ Phan Rang băng qua xóm Gòn (tên gọi của thung lũng Ninh Sơn lúc bấy giờ) để lên Dran (Đơn Dương), thung lũng Đa Nhim, Klong, Prenn rồi đến Đà Lạt. Lộ trình ấy làm phác thảo một hướng đường bộ qua đèo Bellevue, tức Ngoạn Mục ngày nay và một hướng đường sắt răng cưa được xây dựng đến năm 1917. Ngoạn Mục được coi là con đường được hình thành trong vất vả, giữa lam sơn chướng khí và sự rình rập của thú dữ cùng những toán lục lâm thảo khấu.

Gần một thế kỷ trôi qua, con đường đèo được mở rộng hơn qua 2 lần sửa chữa lớn của Pháp và Nhật về sau này và quá trình tu sửa liên tục của nhà nước Việt Nam trong thời gian gần đây. Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đèo Ngoạn Mục được công nhận theo Quyết định số 194/CT của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, ký ngày 09 tháng 8 năm 1986.

Đặc điểm
Đèo Ngoạn Mục dài khoảng 18&nbsp;km, có độ dốc trung bình trên 9 độ, là đèo có độ dốc lớn nhất ở các tỉnh phía Nam. Nằm trên quốc lộ từ thành phố Phan Rang - Tháp Chàm đi Đà Lạt, đèo có độ cao trong khoảng 200m ở điểm thấp nhất và lên tới 980 m ở đỉnh đèo. giao thông v.v.

Khí hậu
Nằm trong khu vực chuyển tiếp giữa vùng đồng bằng ven biển nam Trung Bộ và cao nguyên Đà Lạt, Đèo Ngoạn Mục mang trong mình nhiều trạng thái cảnh quan và khí hậu khác nhau. Nếu đi từ dưới lên, sẽ dễ dàng nhận ra sự giảm dần nhiệt độ qua những thay đổi về hệ sinh thái. Sự xuất hiện dần của thông, hoa dã quỳ hai bên đường tạo nên một ấn tượng về một tiểu vùng khí hậu lạnh hơn và một vùng phong thổ khác. Phân định tại Eo Gió với một khúc cua ngoặt khuỷu tay, khí hậu đột ngột thay đổi từ cái nắng gắt gỏng của Ninh Sơn chuyển sang những đợt gió cao nguyên lạnh buốt.

Du lịch
Đèo Ngoạn Mục hấp dẫn du khách với cảnh sắc thay đổi liên tục theo thời gian và không gian. Lên Ngoạn Mục vào buổi sáng bằng xe gắn máy, du khách dễ bị choáng ngợp bởi những cụm mây mịt mù. Lên Ngoạn Mục những chiều đông, có thể đứng ở vực cao ngắm ra khoảng rừng những vách đồi trước mặt, thấy những mảng rừng đổi màu lá xanh, lá đỏ. Lên đèo Ngoạn Mục vào những đêm trăng sáng, dễ nhận ra một không gian ảo huyền giữa bao la núi rừng.

Với địa thế khá hiểm trở, Đèo Ngoạn Mục trở thành đoạn đường thú vị cho một tour bằng xe đạp, xe gắn máy trên đường từ phố núi Đà Lạt xuôi về duyên hải Phan Rang.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đèo Prenn

Đèo Prenn là một đèo núi nằm ở cửa ngõ phía nam thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam, nằm trên quốc lộ 20 cũ.

Đèo dài 7,4 km; kéo dài từ điểm cuối Đường cao tốc Liên Khương – Prenn đến đầu đường Ba Tháng Tư. Mặt đường rộng khoảng 14 m, gồm 4 làn xe. Đường đèo có 79 đoạn cong, trong đó có 18 đoạn cong bán kính 40 mét, các đoạn cong khác có bán kính từ 50 – 1000 mét, độ nghiêng tối đa từ 3 - 7%.

Đầu thập niên 2000, để đáp ứng nhu cầu lưu thông ngày càng lớn, chính quyền đã có kế hoạch khôi phục đường đèo Prenn cũ để tạo thành hai con đường song song kết nối ra vào TP. Đà Lạt và tổ chức lưu thông một chiều trên mỗi đường. Việc nâng cấp đèo Prenn cũ được hoàn thành vào năm 2002 và con đường này sau đó được đặt tên là đèo Mimosa. Tuy nhiên việc tổ chức lưu thông một chiều không được thực hiện mà thay vào đó, đèo Mimosa trở thành tuyến đường dành cho xe tải chuyên chở nông sản từ Đà Lạt đi các tỉnh thành khác và ngược lại.

Cho đến năm 2016, đèo Prenn vẫn là một phần của đường Quốc lộ 20 qua TP. Đà Lạt. Tuy nhiên vào cuối năm này, Bộ Giao thông Vận tải đã ra quyết định chuyển hướng tuyến của đường Quốc lộ 20 sang đèo Mimosa và chuyển đèo Prenn thành đường địa phương do Sở Giao thông Vận tải tỉnh Lâm Đồng quản lý. Từ đó, đèo Mimosa trở thành tuyến đường chính của Quốc lộ 20, còn đèo Prenn sẽ chỉ được xem là tuyến nhánh phụ của đường này.

Nâng cấp
Cuối năm 2021, tỉnh Lâm Đồng thống nhất chủ trương cải tạo, mở rộng đường đèo Prenn. Theo đó, dự án có tổng chiều dài 7,4 km, quy mô 4 làn xe ô tô theo tiêu chuẩn đường cấp 3 miền núi, tốc độ thiết kế 60 km/h, nền đường rộng 15 m và mặt đường 14 m (mở rộng gấp đôi). Trên tuyến xây dựng thêm cầu Datanla dài 120 m để cải tạo đoạn cong, kết hợp với bố trí vọng ngắm cảnh, có 2 đường lánh nạn, 4 vịnh đậu xe để hạn chế các phương tiện giao thông dừng đỗ trong phần đường xe chạy. Công trình dự kiến khởi công vào tháng 4 năm 2022, hoàn thành vào tháng 3 năm 2023. Tuy nhiên trên thực tế, đến ngày 6 tháng 2 năm 2023, chính quyền và Tập đoàn Đèo Cả mới chính thức cho đóng đường để khởi công dự án. Ngày 31 tháng 1 năm 2024 đèo Prenn đã chính thức thông xe trở lại trên toàn tuyến.

Chú thích

Xem thêm

Quốc lộ 20
Thác Prenn
Đèo Bảo Lộc
Phương trình truyền xạ

Phương trình truyền xạ mô tả sự lan truyền của sóng điện từ trong không gian mà bản thân không gian này cũng phát xạ, hấp thụ và tán xạ.

Định nghĩa cường độ phổ

Đại lượng cơ bản mô tả một trường bức xạ điện từ là cường độ phổ.

Trong trường hợp bỏ qua sự phân cực, có thể mô tả cường độ phổ như sau: Xét một diện tích rất nhỏ trong trường bức xạ, sẽ có dòng năng lượng của bức xạ chạy qua diện tích này, đo bằng lượng năng lượng chảy qua trong một đơn vị đo thời gian trong một đơn vị đo góc khối, theo chiều dòng chảy, trong khoảng bước sóng của bức xạ điện từ đang xét.

Biểu diễn theo ký kiệu toán học của cường độ phổ là:
:dE_\nu = I_\nu(\mathbf{r},\hat{\mathbf{n}},t) \cos\theta ~ d\nu da d\Omega dt
Với:
I_\nu là cường độ phổ
da là mảnh diện tích nhỏ đang xét
\mathbf{r} là vị trí của mảnh diện tích này
dt là khoảng thời gian đo dòng năng lượng
d\Omega là góc khối đo dòng, nằm quanh hướng \hat{\mathbf{n}}
\nu\, đến \nu+d\nu\, là khoảng bước sóng của bức xạ đang xét
\theta là góc giữa véc tơ đơn vị \hat{\mathbf{n}} tạo với pháp tuyến của mảnh diện tích

Như vậy đơn vị đo cường độ phổ là năng lượng/thời gian/diện tích/góc khối/tần số. Ví dụ, trong hệ đo lường quốc tế, nó là W·m−2·sr−1·Hz−1 (watt trên mét vuông trên steradian trên hertz).

Phương trình truyền xạ

Phương trình truyền xạ nói rằng khi một dòng bức xạ lan truyền theo một phương, nó sẽ mất năng lượng do sự hấp thụ của môi trường nhưng cũng nhận thêm năng lượng do sự phát xạ của môi trường, và phân tán năng lượng ra các hướng lan truyền khác do sự tán xạ của môi trường. Ở dạng vi tích phân, phương trình viết là:

:\frac{dI_\nu}{ds}=\epsilon_\nu - \kappa_\nu I_\nu + \iint \sigma^0_{\nu}(\Omega,{\nu'}) I_{\nu'} d\nu' d\Omega

Với:
\epsilon_\nu là hệ số phát xạ phổ
\kappa_\nu là hệ số hấp thụ phổ
\sigma^0_\nu là hệ số tán xạ tổng quát.
Phát xạ
Lượng năng lượng tỏa ra bởi một vùng môi trường có thể tích dV là:

:dE_\nu = \epsilon_\nu(\mathbf{r},\hat{\mathbf{n}},t) ~ d\nu dV d\Omega dt

Hệ số phát xạ có thể là hàm số của cường độ sáng rọi tới môi trường.
Hấp thụ
Khi một tia bức xạ lan truyền qua quãng đường ds, lượng năng lượng mà nó mất đi là
\kappa(\mathbf{r},\hat{\mathbf{n}},t)\,ds.
Tán xạ
Trong nhiều bài toán hệ số tán xạ tổng quát có thể phân tích làm hai phần:
:\sigma^0_{\nu}(\Omega,{\nu'})=\sigma_{\nu}\times P(\Omega,{\nu'})
Với:
\sigma_{\nu} là hệ số tán xạ thuần thể hiện tổng độ lớn dòng năng lượng bị phân tán theo hướng khác
P(\Omega,{\nu'}) là hàm tán xạ đã chuẩn hóa, thể hiện phân bố theo các hướng mà dòng năng lượng bị tán xạ.

Cách giải
Cách giải tổng quát cho phương trình truyền xạ hiện chưa được tìm thấy. Có rất nhiều các cách giải gần đúng hay chính xác khác nhau phụ thuộc vào điều kiện của các hệ số phát xạ, hấp thụ, tán xạ và hàm tán xạ; cũng như mục đích ứng dụng, độ chính xác cần thiết.

Một số cách giải được liệt kê dưới đây:
Tìm cường độ phổ
Phương pháp Monte-Carlo
Phương pháp tung độ rời rạc cầu điều hòa
Tìm dòng năng lượng
Phương pháp hai dòng
Xử lý hàm tán xạ nhọn
Phương pháp delta Eddington

Xem thêm
Phương trình Maxwell
Định luật Beer-Lambert
Laser

Tham khảo
Sông Đuống

Sông Đuống, tên chữ gọi là sông Thiên Đức hay Thiên Đức Giang, là một con sông dài 68&nbsp;km, nối sông Hồng với sông Thái Bình. Sông Đuống là 1 nhánh chảy của sông Hồng, nhưng là phụ lưu của sông Thái Bình.

Sông Đuống là chi lưu của sông Hồng tách ở vùng phía Bắc thành phố Hà Nội, chảy về phía Đông qua tỉnh Bắc Ninh, đổ vào sông Thái Bình ở Lục Đầu. Cũng tại đây, sông Đuống (Thiên Đức) gặp sông Cầu (Nguyệt Đức) từ Thái Nguyên chảy xuống và sông Thương (Nhật Đức) từ Lạng Sơn chảy về. Cả ba sông hội lại ở Phả Lại thành sông Lục Đầu còn gọi là sông Thao Giang. Sông Đuống có một chi lưu là sông Ngũ Huyện Khê, chảy vào Từ Sơn, Bắc Ninh (bắt nguồn từ thôn Đông Ngàn).

Dòng chảy
Điểm đầu từ ngã ba Dâu (xã Xuân Canh, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội tại địa giới giữa 2 đơn vị hành chính là huyện Đông Anh và quận Long Biên của thành phố Hà Nội).

Điểm cuối là ngã ba Mỹ Lộc (giáp ranh giữa Trung Kênh, Cao Đức và Cổ Thành) phía nam ngã ba Lác (nơi sông Cầu hợp lưu với sông Thương thành sông Thái Bình) khoảng 3&nbsp;km.

Về tổng thể sông Đuống chảy theo hướng tây-đông. Nó là một phân lưu của sông Hồng, trước đây chỉ là một dòng sông nhỏ, do cửa nối với sông Hồng bị cát bồi cao nên chỉ khi sông Hồng có lũ lớn mới tràn qua được. Từ năm 1958, cửa sông được mở rộng để trở thành một phân lưu quan trọng giảm sức uy hiếp của lũ sông Hồng đối với Hà Nội. So với lượng lũ của sông Hồng tại Sơn Tây thì sông Đuống tiêu được 20-30 %. Theo Bách khoa toàn thư Việt Nam, tại Thượng Cát?, lưu lượng nước trung bình nhiều năm 880 m³/s, còn theo website tỉnh Bắc Ninh thì lưu lượng trung bình đạt khoảng 1.000 m³/s. Lưu lượng đỉnh lũ lớn nhất 9.000 m³/s (ngày 22 tháng 8 năm 1971). Đoạn chảy qua Bắc Ninh dài 42&nbsp;km.
Ngoài ra, tỉnh Bắc Ninh đã có đề án xây dựng một số cầu mới bắc qua sông Đuống trong giai đoạn tới như:
Cầu Tri Phương nối xã Tri Phương thuộc huyện Tiên Du với xã Đình Tổ thuộc thị xã Thuận Thành.
Cầu Hoài Thượng trên đường Vành đai 4 - Hà Nội nối xã Hoài Thượng thuộc thị xã Thuận Thành với xã Chi Lăng thuộc thị xã Quế Võ.
Cầu Chì nối xã Chi Lăng thuộc thị xã Quế Võ với xã Giang Sơn thuộc huyện Gia Bình

Các huyện thị chảy qua
Hà Nội:
Đông Anh
Long Biên
Gia Lâm
Bắc Ninh:
Tiên Du
Thuận Thành
Quế Võ
Gia Bình
Lương Tài

Thơ văn
Nhà thơ Hoàng Cầm có bài thơ "Bên kia sông Đuống" nổi tiếng.
: Em ơi! Buồn làm chi
: Anh đưa em về sông Đuống
: Ngày xưa cát trắng phẳng lỳ
: Sông Đuống trôi đi
: Một dòng lấp lánh
: Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kỳ...

Tham khảo

Liên kết ngoài