undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Vùng Vành đai Mặt trời

Vành đai Mặt trời (Sun Belt) là khu vực băng ngang miền Tây và Tây Nam nước Mỹ. Trong vài thập kỷ qua, khu vực Vành đai Mặt trời chứng kiến sự phát triển dựa trên công nghiệp thuộc vùng Tây Bắc và Trung Tây Hoa Kỳ.

Arizona, California, Florida, Louisiana, Georgia, Nevada, New Mexico và Texas là các tiểu bang thường được xem là thuộc về Vành đai Mặt trời; các bang Nam Carolina, Mississippi, Arkansas và Alabama cũng được kể là thuộc vào khu vực này nếu dựa trên yếu tố khí hậu. Một số người xem Bắc Carolina là tiểu bang thuộc Vành đai Mặt trời bởi vì ở đây người ta cũng chứng kiến một sự tăng trưởng tương tự, mặc dù khí hậu ở đây "ảm đạm" hơn những nơi kể trên.

Kể từ năm 1964, tất cả Tổng thống đắc cử của Hoa Kỳ đều xuất thân từ các tiểu bang thuộc Vành đai Mặt trời (ngoại trừ Gerald Ford đến từ bang Michigan, nhưng Ford không trở thành tổng thống qua bầu cử mà được chỉ định kế nhiệm Nixon sau khi ông này từ chức). Danh sách này đến nay có bảy:
Lyndon B. Johnson (1964) – Texas
Richard M. Nixon (1968, 1972) – California
Jimmy Carter (1976) – Georgia
Ronald Reagan (1980, 1984) – California (nguyên quán Illinois)
George H. W. Bush (1988) – Texas (nguyên quán Massachusetts)
Bill Clinton (1992, 1996) – Arkansas
George W. Bush (2000, 2005) – Texas (nguyên quán Connecticut)

Trước giai đoạn kể trên, chỉ có duy nhất một tổng thống xuất thân từ một bang thuộc Vành đai Mặt trời – Woodrow Wilson, đến từ bang Georgia - mặc dù còn có hai vị nữa, Andrew Johnson và James Polk, nếu tiểu bang Bắc Carolina cũng được tính vào khu vực này. Hơn nữa, Dwight D. Eisenhower có thể được xem là xuất thân từ một bang thuộc Vành đai Mặt trời vì ông chào đời tại tiểu bang Texas, nhưng gia đình ông đến ngụ cư ở tiểu bang Kansas khi ông mới hai tuổi, và sống ở đó cho đến khi theo học tại trường võ bị West Point.

Đọc thêm
Tổng thống Hoa Kỳ
Đại Giáo đoàn

Tham khảo
Song Seung-heon

| ngày mất =
| học vị = Đại học Quốc gia HankyongĐại học Kyonggi
| nghề nghiệp = Diễn viên
| năm hoạt động = 1997–nay
| đại diện = King Kong by Starship
| chiều cao = 1,77 m
| cân nặng =
| người hôn phối =
| Bạn đời =
| website = http://www.songseungheon.com
| nơi sinh = Seoul, Hàn Quốc
| tên khác =
}}

Song Seung-heon (sinh ngày 5 tháng 10 năm 1976) là một diễn viên và người mẫu Hàn Quốc.

Sự nghiệp
Song Seung-heon bắt đầu sự nghiệp người mẫu từ năm 1997, quảng cáo cho nhãn hiệu quần bò STORM.

Những năm sau đó, Song Seung-heon nổi tiếng trên màn ảnh nhỏ với một loạt phim truyền hình. Năm 1999, anh bắt đầu được các đạo diễn điện ảnh để ý. Bộ phim đầu tiên của anh là Cánh hoa tình yêu (Calla), bên cạnh Kim Hee Sun.

Năm 2000, tên tuổi của Song Seung-heon trở nên nổi tiếng không chỉ tại Hàn Quốc mà còn lan sang nhiều nước châu Á khác với bộ phim truyền hình ăn khách Trái tim mùa thu cùng với Song Hye Kyo và Won Bin. Sau bộ phim anh giành được nhiều hợp đồng phim và quảng cáo.

Năm 2002, Song Seung-heon xuất hiện bên cạnh 3 người đẹp Trung Quốc-Hồng Kông, Thư Kì, Triệu Vi, Mạc Văn Úy trong Gác kiếm (So close). Diễn xuất của anh trong phim này không mấy ấn tượng, một phần cũng do vai của anh không có nhiều đất diễn. Năm 2003, anh tham gia phim Ice Rain nói về những vận động viên leo núi, cùng Kim Ha Nul và Lee Sung Jae. Bộ phim được quay tại Canada với nhiều cảnh núi tuyết hoành tráng và đẹp mắt. Anh cũng xuất hiện trong bộ phim truyền hình Hương Mùa Hè. Đây là bộ phim thứ 3 trong loạt phim "Tình yêu bốn mùa" của đài SBS

Tháng 11 năm 2006, sau vụ tai tiếng trốn nghĩa vụ quân sự, Song Seung-heon vào quân ngũ trong 2 năm. Sau khi xuất ngũ, anh trở lại màn ảnh với vai chính Lee Dong Chul trong siêu phẩm Phía Đông vườn địa đàng sau 5 năm vắng bóng. Để vào vai diễn này, Song Seung-heon từ hình ảnh của một hoàng tử lãng mạn chuyển sang một hình tượng hoàn toàn mới, một Lee Dong Chul thông minh đầy mạnh mẽ, cá tính, có nội tâm rất phức tạp và mang một vẻ bụi bặm phong trần. Bộ phim thành công vang dội và mang về cho Song Seung-heon một giải Daesang (Giải thường lớn), danh hiệu quan trọng nhất trong các hạng mục giải thưởng của MBC Drama Award

Phim đã tham gia

Phim truyền hình

Phim điện ảnh

MV

Album

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Liên kết ngoài
Website chính thức
Website chính thức
Bộ Bồ hòn

Bộ Bồ hòn (danh pháp khoa học: Sapindales) là một bộ thực vật có hoa nằm trong phân nhóm Hoa hồng của nhánh thực vật hai lá mầm thật sự. Thuật ngữ Sapindales có nguyên từ là từ tiếng Ba Tư "Spand" (اسپند).

Bộ này có các đặc điểm đáng chú ý như các hợp chất thứ cấp, tinh dầu, myricetin; có các tế bào/mô bài tiết; các thành phần của ống mạch với các lỗ châm kim đơn; gỗ hóa đá hay gỗ có chứa các hạt dioxide silic (SiO2) ở các họ chính, đặc biệt là Anacardiaceae và Burseraceae; các cuống lá để lại sẹo dễ thấy; các lá mọc vòng, lá kép lông chim lẻ, gập đôi; các chỉ nhị có khớp nối, (màng ngoài có khía), ít noãn/lá noãn.

Theo APG, bộ này có 9 họ, 460 chi và khoảng 5.670 loài, chiếm khoảng 30% sự đa dạng của thực vật hai lá mầm thật sự.

Phát sinh chủng loài
Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Wang và ctv. (2009), với tên gọi các bộ lấy từ website của Angiosperm Phylogeny. Các nhánh với mức hỗ trợ tự khởi động thấp hơn 50% bị bỏ qua. Các nhánh khác có mức hỗ trợ 100% ngoại trừ những nơi có con số chỉ ra mức hỗ trợ cụ thể.

|label2=Nhánh&nbsp;cố&nbsp;định&nbsp;nitơ&nbsp;
|2=
}}
}}
}}
}}
|label2=Malvidae&nbsp;sensu&nbsp;lato&nbsp;
|2=
|2=
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}

Phân loại

Trong các phân loại mới, như hệ thống APG II, người ta đưa vào đây các họ sau:
Họ Anacardiaceae (họ đào lộn hột hay họ điều)
Họ Biebersteiniaceae
Họ Burseraceae (họ hương trầm, trám, râm)
Họ Kirkiaceae
Họ Meliaceae (họ xoan, gụ)
Họ Nitrariaceae: Với 2 họ tùy chọn có thể nhập vào hoặc tách ra trong APG II, nhưng hệ thống APG III năm 2009 không cho phép tách ra.
Peganaceae
Tetradiclidaceae
Họ Rutaceae (họ cam, chanh, cửu lý hương)
Họ Sapindaceae (họ bồ hòn)
Họ Simaroubaceae (họ thanh thất, xoan rừng, xú xuân)

Trong hệ thống Cronquist cũ thì các họ nằm trong bộ này là:
Anacardiaceae
Burseraceae
Meliaceae
Rutaceae
Sapindaceae
Simaroubaceae
Aceraceae: hiện nay là một phần của họ Sapindaceae.
Akaniaceae: hiện nay đã chuyển sang bộ Brassicales.
Bretschneideraceae: hiện nay là một phần của họ Akaniaceae trong bộ Brassicales
Cneoraceae: hiện nay là một phần của họ Rutaceae.
Hippocastanaceae: hiện nay là một phần của họ Sapindaceae.
Julianiaceae: hiện nay là một phần của họ Anacardiaceae.
Melianthaceae: chuyển sang bộ Geraniales.
Staphyleaceae: hiện nay đã chuyển sang bộ Crossosomatales
Zygophyllaceae: hiện nay một phần là các họ Kirkiaceae, Nitrariaceae; một phần chuyển sang bộ Zygophyllales

Sự khác biệt so với hệ thống APG II là không lớn như thoạt nhìn, do các loài trong các họ Aceraceae và Hippocastanaceae vẫn nằm lại trong bộ này theo định nghĩa của APG II (cả hai đều là một bộ phận của họ Sapindaceae). Các loài hiện nay nằm trong họ Nitrariaceae thì trong hệ thống Cronquist cũng thuộc về bộ này (một phần của họ Zygophyllaceae), trong khi các loài hiện nay thuộc về họ Kirkiaceae cũng đã tồn tại trong hệ thống Cronquist như là một phần của họ Simaroubaceae.

Ghi chú
Trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi

là một trong những dự án riêng để phát triển MMORPG mã nguồn mở.]]

Trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi (), thường gọi là MMORPG là sự kết hợp giữa các trò chơi video nhập vai và các trò chơi trực tuyến nhiều người chơi, trong đó một số lượng rất lớn người chơi tương tác với nhau trong một thế giới ảo.

Như trong tất cả các game nhập vai hoặc RPG, người chơi đảm nhận vai trò của một nhân vật (thường là trong thế giới giả tưởng hoặc thế giới khoa học viễn tưởng) và kiểm soát nhiều hành động của nhân vật đó. MMORPG được phân biệt với các game nhập vai trực tuyến nhiều người chơi hoặc một người chơi nhỏ bởi số lượng người chơi có thể tương tác với nhau và bởi thế giới bền bỉ của trò chơi (thường được lưu trữ bởi nhà phát hành trò chơi), tiếp tục tồn tại và phát triển trong khi người chơi ngoại tuyến và rời khỏi trò chơi.

MMORPG được chơi trên toàn thế giới. Doanh thu toàn cầu cho MMORPG đã vượt quá nửa tỷ đô la trong năm 2005, và doanh thu tại các nước phương Tây đã vượt quá một tỷ đô la trong năm 2006. Năm 2008, chi tiêu cho đăng ký các tài khoản MMORPG của người dùng ở Bắc Mỹ và Châu Âu đã tăng lên 1,4 tỷ đô la.
World of Warcraft, một MMORPG nổi tiếng, có hơn 10 triệu người đăng ký tính đến tháng 11 năm 2014. Tổng doanh thu của World of Warcraft là 1,04 tỷ đô la Mỹ trong năm 2014. Star Wars: The Old Republic phát hành năm 2011, trở thành 'MMO tăng trưởng nhanh nhất thế giới' sau khi đạt được hơn 1 triệu người đăng ký trong ba ngày đầu tiên kể từ khi ra mắt.

Các tính năng cơ bản

Hiện nay, các game MMORPG có nhiều tính năng nhưng tất cả gần như có chung các đặc điểm sau:
:Hệ thống nhiệm vụ (quests), quái vật (monsters) và tài sản ảo.
:Hệ thống chat, trao đổi buôn bán và lập nhóm, hội.
:Hệ thống quản lý, kiểm tra dựa vào các Game Master.
:Hệ thống chiến đấu kiểu RPG (Game nhập vai), chủ yếu dựa vào việc lên level, tăng các chỉ số sức mạnh.
:Hệ thống ép đồ, tiểu bang hội giao tranh, công thành chiến, chung sức diệt trùm, phân loại nghề nghiệp.
:Hệ thống đội (party) lập đội với người chơi để cùng đánh quái, chia sẻ kinh nghiệm

Tham khảo

Liên kết ngoài
Arthur Erickson

|birth_place = Vancouver, British Columbia
|death_date =
|death_place = Vancouver, British Columbia
|resting_place = Cremation
|alma_mater =
|practice =
|significant_buildings= Simon Fraser University campus in British ColumbiaCanadian Embassy in WashingtonKuwait Oil Sector Complex in Kuwait CityKunlun Apartment Hotel Development in Beijing, Suki's Building in Vancouver, British Columbia
|significant_projects =
|significant_design =
|awards = Huy chương vàng AIA (1986)
}}

Arthur Charles Erickson (14 tháng 6 năm 1924 tại Vancouver, Canada – 20 tháng 5 năm 2009 tại Vancouver) là một kiến trúc sư Hiện đại nổi tiếng thế giới.

Bê tông là vật liệu ưu thích trong các thiết kế của Arthur Erickson, ông từng phát biểu: "Bê tông là đá hoa cương của thế kỉ 20". Công trình Đại sứ quán Canada tại Mỹ của ông được xem là nguồn cảm hứng cho tác phẩm Toà nhà phía Đông, Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia Mỹ của kiến trúc sư I.M Pei.

Năm 1973, ông được nhà nước Canada tặng Huân chương Canada (Order of Canada), bậc Sĩ quan (Officer) và năm 1981 được thăng bậc cao nhất của huân chương này (Companions of the Order of Canada). Năm 1986, ông được tặng thưởng Huy chương vàng AIA. Hiện nay ông đứng đầu hãng Thiết kế kiến trúc Arthur Erickson đặt trụ sở tại Vancouver, Canada và có văn phòng tại nhiều nơi trên thế giới.

Một số công trình thiết kế
Đại học Simon Fraser, Vancouver, Canada
Bảo tàng Nhân chủng học, Đại học British Columbia, Vancouver, Canada
Đại học Lethbridge, Alberta, Canada
Gian triển lãm Canada tại triển lãm thế giới Expo 1965, Tokyo
Sứ quán Canada ở Washington, D.C., Mỹ
Toà án Robson Square, Vancouver, British Columbia
Tòa thị chính, Fresno, California, Mỹ
Trung tâm hội nghị San Diego, California, Mỹ
Phòng hòa nhạc Roy Thomson, Toronto, Ontario, Canada
Toà án Palm, Vancouver, Canada.
Mở rộng khu nhà thí nghiệm, Khoa Sinh học, Đại học Stanford, Mỹ

Tham khảo
Erickson, The Architecture of Arthur Erickson, Scribner, 1976
Erickson, Whyte, và Hillman, The City As Dwelling: Walking, Sitting, Shaping, Dallas Institute of Humanities and Culture, 1983
Blake, P, The Architecture of Arthur Erickson, HarperCollins, 1988
Erickson, Libeskind, Scale & Timbre, Black Dog Publications Ltd, 2002

Liên kết ngoài
Trang web của hãng Thiết kế kiến trúc Arthur Erickson

Chú thích
Hình đa diện Birkhoff

:Bài này viết về địnhlý Birkhoff cho đại số ma trận, các định lý khác xem Định lý Birkhoff (định hướng)

Hình đa diện Birkhoff là một vấn đề được tìm ra năm 1946, tuy nhiên, kết quả đầu tiên của nó đã được tìm ra từ năm 1916 bởi Dénes König và sau đó được bổ sung bởi nhà toán học Mỹ John von Newmann vào năm 1953. Giống như định lý König, định lý này có thể được diễn dịch qua một dòng chảy mạng (network flow) trở thành một công thức cho lập trình tuyến tính (xem Lý thuyết đối ngẫu (lập trình tuyến tính)).

Các khái niệm
Ma trận ngẫu nhiên kép là ma trận mà các số hạng của nó là không âm và tổng số của các số hạng trên mỗi hàng hay mỗi cột đều bằng 1.
Ma trận hoán vị là ma trận mà mỗi hàng hay mỗi cột của nó chỉ có duy nhất một số hạng có giá trị bằng 1, còn lại các số hạng khác đều bằng 0.

Phát biểu vấn đề
:Mọi ma trận ngẫu nhiên kép đều là một tổ hợp lồi của các ma trận hoán vị

Xem thêm
Định lý Carathéodory

Tham khảo

Liên kết ngoài
Birkhoff polytope Web site by Dennis Pixton and Matthias Beck, with links to articles and volumes.
Kiến trúc cảnh quan

Kiến trúc cảnh quan là nghệ thuật, lập kế hoạch phát triển, thiết kế, quản lý, bảo tồn và phục chế lại cảnh quan của khu vực và địa điểm xây dựng của con người. Phạm vi hoạt động của kiến trúc cảnh quan liên quan đến thiết kế kiến trúc, thiết kế tổng mặt bằng, phát triển bất động sản, bảo tồn và phục chế môi trường, thiết kế đô thị, quy hoạch đô thị, thiết kế các công viên và các khu vực nghỉ ngơi giải trí và bảo tồn di sản. Người hoạt động trong lĩnh vực kiến trúc cảnh quan được gọi là kiến trúc sư cảnh quan.

Lịch sử của kiến trúc cảnh quan

Các hiệp hội tổ chức quốc tế về kiến trúc cảnh quan
IFLA Hiệp hội Kiến trúc cảnh quan Quốc tế
EFLA Hiệp hội Kiến trúc sư Kiến trúc cảnh quan châu Âu
ELAN Mạng kiến trúc cảnh quan châu Âu
ELASA Hiệp hội Sinh viên Kiến trúc cảnh quan châu Âu
ECLAS Hiệp hội các Trường đào tạo Kiến trúc cảnh quan châu Âu
IDAD Hiệp hội Kiến trúc sư Thiết kế khu Nghỉ và Du lịch

Các tổ chức quốc gia
Châu Mỹ
CAAP Trung tâm Kiến trúc sư cảnh quan Argentina
ABAP Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Brasil
CSLA Hội Kiến trúc sư cảnh quan Canada (Canadian Society of Landscape Architects)
OALA Hội Kiến trúc sư cảnh quan Ontario - Canada
APAP Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Peru
ASLA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Mỹ
CLARB Ủy ban đăng ký của Kiến trúc cảnh quan Mỹ và Canada

Châu Âu
ÖGLA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Áo
BVTL-ABAJP Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Bỉ
MARK Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Phần Lan
FFP Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Pháp
BDLA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Đức
FILA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Iceland
ILI Học viện Kiến trúc cảnh quan Ireland
AIAPP Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Ý
NVTL Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Hà Lan
APAP Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Bồ Đào Nha
ALA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Serbia và Montenegro
BSLA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Thụy Sĩ
LI Landscape Institute Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Anh
EFLA Quỹ Kiến trúc cảnh quan châu Âu

Châu Á và châu Úc
AILA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Úc
ISOLA Hiệp hội Liến trúc sư cảnh quan Ấn Độ
KILA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Hàn Quốc
NZILA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan New Zealand
SILA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Singapore
TALA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Thái lan

Châu Phi
ILASA Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Nam Phi
AAK Hiệp hội Kiến trúc sư cảnh quan Kenya

Xem thêm
Kiến trúc cảnh quan bền vững
Kiến trúc bền vững

Hình ảnh

File:Kirkyard Greyfriars.jpg|Một góc Đông Bắc của Greyfriars Kirkyard, Edinburgh EH1, Scotland.
File:Trees at UMW.JPG|Kiến trúc cảnh quan cây xanh tại Đại học Mary Washington, Virginia.

Tham khảo
Liên doanh Việt – Nga Vietsovpetro

|founder =
|defunct =
|location_city = Thành phố Hồ Chí Minh
|location_country = Việt Nam
|location =
|locations =
|area_served =
|key_people =
|industry = Thăm dò, khai thác dầu mỏ và hoạt động hỗ trợ
|products = Dầu mỏ, khí đồng hành
|production = 6,11 triệu tấn dầu,1,23 tỷ m³ khí ga (2012)
|services =
|revenue = 5 tỷ USD (2012)

Lịch sử
Liên doanh được thành lập từ ngày 19 tháng 11 năm 1981, có trụ sở tại Vũng Tàu. Nga (lúc đó còn là Liên Xô) và Việt Nam hiện có mỗi bên một nửa trong tổng vốn đầu tư 1,5 tỷ đô la. Đại diện cho phía Việt Nam trong liên doanh là Tập đoàn Dầu khí Việt Nam còn đại diện phía Nga là Liên đoàn Kinh tế đối ngoại Liên bang Nga (Zarubezhneft). Hiện nay đây là mảng hợp tác hiệu quả của hai nước, riêng ngân sách của Nga hàng năm nhận khoảng 500-700 triệu USD từ liên doanh, tổng doanh thu phía Nga đạt trên 4,5 tỷ USD.

Khai thác tấn dầu đầu tiên: ngày 26 tháng 6 năm 1986.
Hoạt động: đến 1992 đạt 10 triệu tấn, 20 triệu tấn vào năm 1993, 50 triệu tấn năm 1997, 100 triệu tấn năm 2001 và đến 4 tháng 12 năm 2005 đạt tổng sản lượng khai thác 150 triệu tấn dầu thô.
Quy mô: Vietsovpetro đóng góp khoảng 80% lượng dầu thô xuất khẩu hàng năm từ Việt Nam.

Chính phủ hai nước đã đồng ý cho liên doanh lập dự án mới về quy mô hoạt động sau khi hợp đồng liên doanh hết hạn vào 2010, bao gồm cả khả năng hoạt động tại một nước thứ ba.

Vào ngày 10 tháng 12 năm 2010, VietsovPetro đã đồng ý tiếp tục hợp tác với Công ty Cổ phần Zarubezhneft của nhà nước Nga trong 20 năm cho đến năm 2030. Theo thỏa thuận mới, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam Petrovietnam nắm 51% cổ phần trong liên doanh và công ty của Nga chiếm 49%. Hiện nay Tổng giám đốc là ông Vũ Mai Khanh.

Khen thưởng

Anh hùng Lao động 1997, 2001
Huân chương Hồ Chí Minh 2009
Huân chương Sao vàng 2010
Huân chương Độc lập hạng Nhất (2005), Nhì (1996), Ba (1993)
Huân chương Quân công hạng III (2011, 2016)
Huân chương Lao động hạng Nhất (1985, 1990), Nhì (2008), Ba (1996, 1997, 2007)
Huy chương Chiến công hạng Nhất (1995), Ba (2001)
Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất 2015

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web Xí nghiệp liên doanh Dầu khí Việt-Xô
Trang web Tập đoàn Dầu khí Việt Nam
Russia, Vietnam extend VietsovPetro JV agreement until 2030 |platts.com
Thức cột Ionic

Thức cột Ionic là một trong ba thức cột cổ điển của hệ thống kiến trúc cổ điển, hai loại còn lại là thức cột Doric và thức cột Corinth. Ngoài ra còn hai loại nữa, ít được sử dụng hơn là thức cột Tuscan và một phiên bản phức tạp của thức cột Corinthian là thức cột tổng hợp, được các kiến trúc sư Ý thêm vào trong lý thuyết và thực hành.

Thức cột Ionia xuất phát từ vùng Ionia (Ιωνία) từ giữa thế kỷ 6 trước Công nguyên; Ionia là vùng bao gồm bờ biển phía Tây Nam của Hy Lạp và các hòn đảo của vùng Tiểu Á, nơi mà người Hy Lạp định cư và thổ ngữ của người Ionia được sử dụng. Thức cột Ionic được bắt đầu sử dụng ở Hy Lạp từ thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên. Đền thờ thần Hera ở Samos (Σάμος), xây dựng từ năm 570 đến 560 trước Công nguyên do kiến trúc sư Rhoikos thực hiện, được coi là ngôi đền vĩ đại nhất trong số các đền sử dụng thức cột Ionic. Ngôi đền này tồn tại chỉ khoảng một thập kỷ trước khi bị đổ do một trận động đất.Một ngôi đền tồn tại lâu hơn có sử dụng thức cột Ionic là Đền thờ Artemis ở Ephesus, được xếp hạng một trong bảy kì quan thế giới cổ đại.

Không giống thức cột Doric, thức cột Ionic đặt trên phần đế và có phần bệ đỡ cột (stylobate) nằm giữa thân cột và đế cột. Đầu cột Ionic có đặc điểm gồm hai vòng cuốn xoắn ốc (volute) được gắn trên đầu cột được trang trí gờ chỉ. Đầu cột được trang trí với các họa tiết khắc chìm. Khởi đầu, phần cuốn ốc này thường nằm trên một mặt phẳng, sau này được uốn cong ra ngoài ở các góc. Đặc điểm này làm cột Ionic trông mềm mại hơn cột Docric, người quan sát có thể quan sát được cả từ mặt đứng hoặc mặt bên của cột. Vào thế kỉ 16, một kiến trúc sư và nhà lý thuyết kiến trúc người Italia là Vincenzo Scamozzi đã thiết kế một phiên bản của thức cột Ionic với sự kết hợp của bốn vòng cuốn xoắn ốc trên đầu cột. Phiên bản của Scamozzi đã trở nên phổ biến hơn thức cột nguyên bản.

Tham khảo

Vitruvius, Mười cuốn sách về kiến trúc
Rykwert, J, The dancing column, MIT, 1996
Sir John Summerson, The Classical Language of Architecture Revised edition, 1980
James Stevens Curl, Classical Architecture: An Introduction to Its Vocabulary and Essentials, with a Select Glossary of Terms
Georges Gromort, The Elements of Classical Architecture
Alexander Tzonis, Classical Architecture: The Poetics of Order

Kết nối ngoài
Thức cột Ionic ở một số công trình kiến trúc tại Buffalo, New York
Thức cột Ionic theo miêu tả của Vitruvius
Tìm hiểu công trình Thức cột
Denis Andrey và Mirko Galli, "Những phương pháp hình học của thế kỉ 16 trong việc xác định đường cuộn xoắn ốc của cột Ionic"
Canarium (ốc biển)

Canarium , còn được gọi là Ốc cà na, là một chi ốc biển thuộc họ Strombidae. chúng đều theo hình dạng đều thuộc chi mà danh pháp khoa học gọi canarium – để tả các loại giống quả trám với hai đầu nhọn

Các loài
Canarium betuleti (Kronenberg, 1991)
Canarium erythrinum (Dillwyn, 1817)
Canarium fusiforme (Sowerby, 1842)
Canarium hellii (Kiener, 1843)
Canarium klineorum (Abbott, 1960)
Canarium labiatum (Röding, 1798)
Canarium maculatum (Sowerby, 1842)
Canarium microurceus Kira, 1959
Canarium mutabile (Swainson, 1821)
Canarium ochroglottis (Abbott, 1960)
Canarium olydium (Duclos, 1844)
Canarium rugosum (Sowerby, 1825)
Canarium scalariforme (Duclos, 1833)
Canarium urceus (Linnaeus, 1758)
Canarium wilsonorum (Abbott, 1967)

; Đồng nghĩa:
Canarium haemastoma (Sowerby, 1842): synonym of Canarium scalariforme (Duclos, 1833)
Canarium otiolum Iredale, 1931: synonym of Canarium labiatum (Röding, 1798)
Canarium ustulatum Schumacher, 1817: synonym of Canarium urceus urceus (Linnaeus, 1758)

Chú thích

Tham khảo

Bandel K. (2007) About the larval shell of some Stromboidea, connected to a review of the classification and phylogeny of the Strombimorpha (Caenogastropoda). Freiberger Forschungshefte, ser. C 524: 97-206. page(s): 151
Liverani V. (2014) The superfamily Stromboidea. Addenda and corrigenda. In: G.T. Poppe, K. Groh & C. Renker (eds), A conchological iconography. pp.&nbsp;1–54, pls 131-164. Harxheim: Conchbooks.
Schumacher C.F. (1817). Essai d'un nouveau système des habitations des vers testacés. Schultz, Copenghagen. iv + 288 pp., 22 pls
Hồng xiêm

}}

Hồng xiêm (danh pháp hai phần: Manilkara zapota), hay người miền Nam gọi là lồng mứt, xa pô chê, saboche, sapoche (gọi tắt là sabo, sapo, xa pô) (từ tiếng Pháp sapotier), là một loài cây thân gỗ, sống lâu năm và thường xanh thuộc họ Hồng xiêm, bộ Âu thạch nam có nguồn gốc ở miền Nam Mexico, Trung Mỹ và Caribbe.

Đặc điểm
Hồng xiêm có thể cao từ 2–10 m. Nó là loại cây có khả năng chống gió tốt và vỏ cây rất nhiều nhựa màu trắng, giống như gôm. Lá của chúng có màu xanh lục và bóng mặt. Lá mọc cách tập trung đầu cành, hình elip hay ôvan, dài 7–15&nbsp;cm, với mép trơn. Hoa màu trắng, không dễ thấy, có hình dáng tương tự như quả chuông và có 6 tràng hoa hình thùy.

Quả là loại quả mọng, hình cầu hoặc hình quả trứng hoặc hình thon dài, đường kính 4–8&nbsp;cm và chứa từ 2–10 hạt. Vỏ có màu nâu-vàng nhạt. Bên trong là lớp cùi thịt có màu nâu ánh đỏ với kết cấu hạt mịn hơi giống với ruột quả lê. Hạt của nó có màu đen.

Quả của nó chỉ nên ăn khi đã chín vì khi còn xanh nó chứa nhiều nhựa dính như latex. Để biết chắc chắn là nó đã chín người ta hay nắn vỏ xem còn cứng hay đã mềm vì màu vỏ gần như không thay đổi từ lúc mới tạo quả đến khi chín, một cách khác là người ta cạo thử một ít lớp vỏ nâu vàng, sẽ lộ ra lớp da, quả xanh, lớp da này có màu xanh lá cây, xanh đậm, khi quả già, lớp vỏ dần chuyển sang xanh lá mạ. Hương vị của nó tương tự như mùi đường đen.

Cây hồng xiêm ra quả hai lần trong năm, tuy nhiên hoa có thể ra cả năm, ngoại trừ những vùng có nhiệt độ về mùa đông xuống thấp dưới 15–17&nbsp;°C. Nó được đưa từ México vào Philippines trong thời gian người Tây Ban Nha chiếm đóng quốc gia này. Tại Việt Nam, nó là loài cây đưa vào từ Thái Lan, mà Thái Lan được biết đến với cái tên là nước Xiêm, ngoài ra do hình dáng giống như quả hồng (chi Diospyros) nên mới có tên gọi hồng xiêm.

Ban đầu, hồng xiêm được đặt tên khoa học là Achras zapota,

Một số hình ảnh về cây hồng xiêm

Tập tin:Manilkara zapota 02368.jpg
Tập tin:Manilkara Zapota in HK.JPG
Tập tin:Manilkara Zapota.jpg
Tập tin:Manilkara zapota - Nispero fruit (sapodilla) and leaves 03.jpg
Tập tin:Three Manilkara zapota with some leaf.jpg
Tập tin:Manilkara zapota1.jpg

Thư viện ảnh

Liên kết ngoài
CRFG Publications: Sapodilla
Sapodilla

Chú thích
Phim điện ảnh

nhỏ|A film strip
Phim lẻ hay phim điện ảnh, là phim nhựa hay thường gọi là phim chiếu rạp trong ngành điện ảnh hay kỹ thuật số được làm để chiếu tại các rạp chiếu phim, nhằm phân biệt với các loại phim khác như video sử dụng băng hay đĩa và phim truyền hình thường có phí tổn thấp và đơn giản hơn. Thường phim điện ảnh là phim truyện, có một nội dung nhất quán và cốt truyện rõ ràng. Khác với phim tài liệu hay là phim chiếu nhiều kỳ như phim bộ. Làm phim điện ảnh bao giờ cũng cực hơn phim truyền hình.

Phim nhựa là loại phim được làm từ các vật liệu cơ bản như polyme, gelatin, bromide bạc. Nó có độ nhạy sáng và mịn hạt rất cao nên hiệu quả tạo hình và thẩm mỹ rất cao.

Kích thước phổ biến của phim nhựa là 8&nbsp;mm, 16&nbsp;mm, 35&nbsp;mm và 70&nbsp;mm. Ngày nay phim chiếu rạp chủ yếu sử dụng phim màu 35&nbsp;mm.

Trước đây, các nhà làm phim bao giờ cũng mơ ước làm phim nhựa để thỏa mãn khao khát nghệ thuật của mình bởi ưu thế hơn hẳn của phim nhựa so với phim video hay phim truyền hình chính ở hiệu năng tạo hình và thẩm mỹ cao của hai kênh nghe – nhìn khi phim được chiếu trên màn ảnh lớn ở rạp.

Hiện nay, với sự phát triển của công nghệ, các nhà làm phim sử dụng máy quay kỹ thuật số đã có thể mô phỏng lại màu phim nhựa trong giai đoạn hậu xử lý. Điều này không những giúp giảm thiểu các chi phí khi quay bằng phim nhựa như bảo quản phim và rửa phim, mà còn giúp nhà làm phim đạt được phong cách và thẩm mỹ như mong muốn.

Xem thêm
Phim
Rạp chiếu phim
Kỹ thuật điện ảnh
Quá trình làm phim

Tham khảo
Bộ Lan

Bộ Lan hay bộ Phong lan (danh pháp khoa học: Orchidales) là một bộ thực vật một lá mầm mà trong các hệ thống phân loại cũ được coi là một bộ, nhưng trong phân loại mới nhất của APG thì nó chỉ được coi là một phần của bộ Măng tây (Asparagales).

Tên gọi này là tương đối gần đây, do các hệ thống cũ hơn sử dụng danh pháp thực vật miêu tả cho bộ chứa các loài lan. Các hệ thống Bentham & Hooker cũng như Engler đưa các loài lan vào bộ Microspermae trong khi hệ thống Wettstein coi chúng như là bộ Gynandrae. Định nghĩa của bộ này thay đổi theo hệ thống phân loại được sử dụng. Mặc dù phần lớn của bộ này chỉ chứa các loài lan (thông thường chỉ trong một họ, nhưng đôi khi được tách ra thành nhiều họ, như trong hệ thống Dahlgren, xem dưới đây), và đôi khi các họ khác cũng được thêm vào.

Vấn đề phân loại
Trong một số phân loại cũ trước đây, nó được chia ra thành các họ sau:
Thismiaceae: Hiện nay được coi là cùng một kiểu với họ Burmanniaceae và được đưa vào trong họ này. Họ này lại thuộc về bộ khác là bộ Củ nâu (Dioscoreales).
Orchidaceae: Họ này được phân chia thành vài phân họ, và sau đó thành các tông, phân tông, và sau đó là các chi. Sáu phân họ sau được công nhận:
Phân họ Apostasioideae: đơn ngành (Apostasia và Neuwiedia)
Phân họ Cypripedioideae: đơn ngành (4 chi)
Phân họ Epidendroideae: bao gồm gần như 80% các loài đơn ngành
Phân họ Orchidoideae: được coi là đa ngành; phần lớn các loài lan (750 chi), có thể tách ra thêm thành một phân họ mới là phân họ Spiranthoideae
Phân họ Vandoideae: đơn ngành
Phân họ Vanniloideae: đôi khi được coi là một phân họ riêng rẽ nhưng từ quan điểm của các nghiên cứu phân tử thì nó gần như tương tự như hai phân họ Epidendroideae và Orchidoideae. Phân họ này là một nhánh lưỡng phân cơ sở của loại lan chỉ có một nhị.

Takhtajan
Bộ Orchidales
: Họ Orchidaceae

Cronquist 1981
Bộ Orchidales
: Họ Burmanniaceae
: Họ Corsiaceae
: Họ Geosiridaceae
: Họ Orchidaceae

Dahlgren
Bộ Orchidales
: Họ Apostasiaceae
: Họ Cypripediaceae
: Họ Neuwiediaceae
: Họ Orchidaceae

Thorne 1992
Bộ Orchidales
: Họ Orchidaceae

APG
Bộ này không được công nhận trong hệ thống APG II, người ta đưa nó vào bộ Asparagales.

Xem thêm

Phân loại các họ Lan
Hoa phong lan

Chú thích

Tham khảo
Họ Củ nâu

Họ Củ nâu (danh pháp khoa học: Dioscoreaceae) là một họ thực vật một lá mầm. Các loài được biết đến nhiều nhất tại Việt Nam có lẽ là củ nâu (Dioscorea cirrhosa), khoai mỡ (Dioscorea alata), củ mài (hay hoài sơn: Dioscorea persimilis) và củ từ (Dioscorea esculenta). Hiện nay, người ta đã biết 750-785 loài trong 8-9 chi.

Hệ thống APG năm 1998 và hệ thống APG II năm 2003 đều đặt họ này trong bộ Củ nâu (Dioscoreales) của nhánh monocots. Tuy nhiên, định nghĩa đã thay đổi trong hệ thống APG II, với hệ thống năm 2003 mở rộng ra để gộp cả các loài mà hệ thống năm 1998 đã coi là các họ riêng khác là Taccaceae và Trichopodaceae. Tuy nhiên, trên website của APG, truy cập ngày 29-11-2007 thì họ Taccaceae lại được tách ra.

Các chi
Dioscoreaceae nghĩa hẹp
Dioscoreaceae nghĩa hẹp (sensu stricto): Khoảng 750 loài trong 5-6 chi.

Dioscorea (gồm cả Borderea, Epipetrum, Helmia, Hyperocarpa, Nanarepenta, Oncus, Tamus, Testudinaria, Ubium): Các loài củ từ, củ nâu, củ mài, khoai mỡ.
Rajania
Stenomeris

Taccaceae
Taccaceae gồm khoảng 12-31 loài trong 1 chi, một số tài liệu, như IPNI, còn liệt kê thêm chi Schizocaspa.
Tacca (gồm cả Schizocapsa): Các loài củ nưa (bạch tinh), hạ túc, râu hùm, củ nhược thự.
Trichopodaceae
Trichopodaceae có 2 loài đặc hữu (?) của Madagascar trong 1-2 chi.
Trichopus (gồm cả Avetra, Trichopodium)
]]

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG II.

|2=
}}
}}
}}
}}

Tham khảo

Liên kết ngoài
Dioscoreaceae , Taccaceae , Trichopodaceae trong L. Watson và M. J. Dallwitz (1992 trở đi), Các họ thực vật có hoa
Các họ thực vật một lá mầm (USDA)
Quần thực vật Bắc Mỹ: Dioscoreaceae
Phân loại trong NCBI
Dioscoreaceae , Taccaceae , Trichopodaceae tại csdl.tamu.edu, Texas
Bổ đề Borel-Cantelli

Bổ đề Borel-Cantelli được phát biểu vào nửa đầu thế kỉ 20, được mang tên nhà toán học Pháp Emile Borel và nhà toán học Ý Francesco Palo Cantelli. Bổ đề này thường được dùng trong lý thuyết xác suất. Nó còn được gọi là tiêu chuẩn Borel cho luật không-một.

Lý thuyết này đề cập tới dãy các biến cố. Trong một tương đối tổng quát hơn, nó cũng là một kết quả trong lý thuyết độ đo (measure theory).

Phát biểu
Cho (E'n) là một dãy các biến cố trong không gian xác suất, bổ đề Borel-Cantelli cho rằng:

:Nếu tổng các xác suất của E'n là hữu hạn

::\sum_{n=1}^\infty \Pr(E_n)

:thì xác suất để chúng xảy ra vô hạn là bằng không, nghĩa là
::\Pr\left(\limsup_{n\to\infty} E_n\right) = 0.\,

Ở đây, limsup là ký hiệu của giới hạn trên. Lưu ý rằng không cần có giả thiết về sự độc lập (của các biến cố). Pr(X) là xác suất của biến cố X.

Thí dụ
Giả sử (X'n) là dãy các biến ngẫu nhiên, với Pr(X'n = 0) = 1/n2 cho mọi n. Thế thì tổng của Pr(X'n = 0) là hữu hạn (thật ra nó là π2/6 - xem Hàm Riemann zeta), thì bổ đề Borel-Cantelli kết luận rằng xác suất để X'n = 0 xảy ra một số nhiều vô hạn các n là bằng 0.

Tham khảo
Tiếng Séc

|script = biến thể Séc của Bảng chữ cái Latinh
----
Minority language:
|agency = Viện ngôn ngữ Séc
|iso1 = cs
|iso2b = cze
|iso2t = ces
|iso3 = ces
}}

Tiếng Séc (čeština) là một trong những ngôn ngữ thuộc nhánh phía Tây của các ngôn ngữ Slav - cùng với tiếng Slovak, Ba Lan, Pomeran (đã bị mai một) và Serb Lugic. Tiếng Séc được nói bởi hầu hết người Séc sống tại Cộng hòa Séc và trên toàn thế giới (tất cả trên khoảng 12 triệu người). Tiếng Séc rất gần gũi với tiếng Slovak và, với một mức độ thấp hơn, với tiếng Ba Lan. Phần lớn những người Séc và Slovak có thể hiểu được nhau không mấy khó khăn bởi hai nước đã sống cùng nhau như Tiệp Khắc từ năm 1918 cho đến Cách mạng Nhung.

Ngữ pháp
Tiếng Séc có 7 cách và 3 thời (thời hiện tại, quá khứ và tương lai). Có số ít và số nhiều (ví dụ: zub/zuby, město/města).

Danh từ (podstatné jméno), tính từ (přídavné jméno), đại từ (zájmeno) và số (číslovka) được chia theo 7 cách (xem dưới: 7 cách).

Động từ được chia theo ngôi:
số ít: já, ty, on, ona, ono (tôi, bạn, anh ấy, chị ấy, nó)
số nhiều: my, vy, oni, ony, ona (chúng tôi, các bạn, chúng)

Phó từ (příslovce), giới từ (předložka), liên từ (spojka), tiểu từ (částice) và thán từ (citoslovce) không đổi đuôi.

7 cách

1. Kdo ? Co? nominativ
2. (bez) Koho ? Čeho? genitiv
3. (ke) Komu ? (k) Čemu? dativ
4. (vidím) Koho ? Co? akuzativ
5. (oslovujeme, voláme) vokativ
6. O kom ? O čem? lokál
7. S kým ? S čím? instrumentál

Chữ
Tiếng Séc dùng ký tự Latinh cộng với các chữ có dấu sau:

Tiếng Séc cũng có một chữ ghép: ch.

Chữ ě và ů không bao giờ nằm ở đầu từ, vì chữ ě làm mềm (iotation) chữ cái đứng trước nó và chữ ů dùng để kéo dài chữ u khi đọc (đọc là [u:]). Nếu viết đầu từ, chữ ů được viết như ú (Những ngoại lệ - chữ ú cũng có thể nằm giữa từ: ví dụ - neúplný, zúčastnit se, vv. Trong những trường hợp này chữ ú thường nằm sau tiền tố - úplný x neúplný, účastnit se x zúčastnit se, vv.)

Người Việt Nam nổi tiếng giỏi tiếng Séc
Nguyễn Xuân Chuẩn (1942-2007), Tiến sĩ, nguyên Thứ trưởng Bộ Công nghiệp, đồng tác giả của Từ điển Việt - Tiệp .

Chú thích

Liên kết ngoài
SlovoDne.cz– Mỗi ngày một từ Séc được Každý den jedno české slovo komentované česky nebo anglicky.
Biến cách– Sự biến cách của tiếng Séc

Từ điển
Từ điển online
Từ điển nhiều thứ tiếng
Từ điển Tiệp-Anh

Khác

WordReference - a moderated forum of Slavic languages
Trang Omniglot dành cho tiếng Séc: Bao gồm Cách phát âm và lịch sử
Tiếng Séc
LocalLingo.com: Cách phát âm tiếng Séc
Tiếng Séc dành cho ngôn ngữ học
Diacritics Project – All you need to design a font with correct accents
Tiếng Séc trên BBC
Viết nguyên bản bằng tiếng Séc
Dân trí (báo)

|owners=Bộ Nội vụ|foundation=|language=Tiếng Việt, Tiếng Anh|country=|license=Giấy phép số 15/GP-BVHTTDL do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp ngày 14/04/2025|headquarters= Số 48 ngõ 2 Giảng Võ, Phường Giảng Võ, Hà Nội|website= (vi-VN) (en-US)|name=Dân trí}}

Dân trí là một tờ báo điện tử Việt Nam trực thuộc Bộ Nội vụ. Ấn bản truyền thông trên Internet của nhật báo chính thức lấy cột mốc thành lập vào ngày 15 tháng 7 năm 2005 với cơ quan chủ quản ban đầu là Hội Khuyến học Việt Nam. Sau ba năm định hình và phát triển, Dân Trí đã được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp phép hoạt động ở lĩnh vực báo điện tử. Đúng 12 năm sau, tờ báo nằm dưới sự điều hành của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, và đến năm 2023 thì hợp nhất với Báo Lao động & Xã hội thành Báo Dân trí, sự kiện này được triển khai theo chủ trương quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ. Cũng trong tháng 3 năm 2025, Dân trí chính thức trở thành cơ quan ngôn luận của Bộ Nội vụ trong đợt cải cách thể chế Việt Nam 2024–2025.

Một số liệu thống kê từ Google cho thấy tên miền website của Dân trí đứng vị trí thứ 9 trong Top 10 từ khóa có tốc độ "tăng trưởng tìm kiếm nhanh nhất toàn cầu" vào năm 2009. Đây cũng chính là nội dung duy nhất và lần đầu tiên của Việt Nam được thế giới biết đến. Cuối năm sau, theo trích dẫn từ Opera, ấn phẩm đứng thứ hai trong top 10 địa chỉ website được người sử dụng thiết bị điện tử truy cập nhiều nhất trong nước, chỉ đứng sau công cụ tìm kiếm Google.

Năm 2010, vụ việc một bé gái không tên mang chứng tắc ruột cùng bệnh tim bẩm sinh bị bố mẹ bỏ rơi tại Bệnh viện Nhi đồng 2 được Dân Trí đưa tin đã thu hút sự quan tâm của dư luận và truyền thông Việt Nam, riêng tờ báo nhận về một lượng lớn số tiền từ thiện để hỗ trợ trường hợp này. Tuy nhiên chỉ vài tháng sau thì đứa trẻ qua đời, và kể từ đây Dân trí đã thành lập một chuyên mục mang tên Quỹ Nhân Ái nhằm tiếp tục giúp đỡ các trẻ em bị bệnh hiểm nghèo hoặc có hoàn cảnh khó khăn.

Song hành với lĩnh vực xuất bản truyền thông, ấn phẩm đã phối hợp với Tập đoàn Bưu chính Viễn thông đồng tổ chức "Giải Nhân tài Đất Việt" kể từ năm 2005, với mục tiêu tìm kiếm và tôn vinh các tài năng trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại Việt Nam. Tính đến năm 2014, đã có 5.000 người tham dự giải thưởng với 2.000 sản phẩm hoàn thiện được cho là mang tính ứng dụng cao.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Phương pháp chuyển tự Wylie

Phương pháp chuyển tự Wylie là một phương pháp chuyển tự được dùng để biến các văn kiện đã được viết dưới dạng hoa văn của tiếng Tây Tạng sang dạng dùng các ký tự Latinh. Turrell Wylie là người đã hoàn thiện phương pháp này vào năm 1959, và từ đó phương pháp chuyển tự Wylie đã trở thành một chuẩn của các người nghiên cứu về văn học và ngôn ngữ Tây Tạng.

Bảng chuyển tự
Phụ âm

Ký tự cuối trong bảng, ཨ, là một "hư ký tự" (a null alphabet) nên không cần phải chuyển tự.

Trong cách viết dùng hoa văn của tiếng Tây Tạng, các phụ âm thường được viết phía trước (tiền tố) hay phía sau (hậu tố) của từ gốc, nhiều khi ngay bên trên hay ngay bên dưới của từ gốc. Phương pháp Wylie chỉ cần viết phụ âm phía trước, không cần 4 cách riêng biệt cho từng trường hợp trên, vì quy luật của tiếng Tây Tạng không tạo ra được sự lẫn lộn. Trường hợp đặc biệt độc nhất là tổ hợp phụ âm gy- vì nó có thể viết như tiền tố g- hay viết như y ngay bên dưới của từ gốc. Trong trường hợp g- đứng ngay phía trước của một từ gốc bắt đầu với y, Wylie đền nghị dùng một dấu chấm (.) giữa tiền tố g và ký tự y phía sau. Ví dụ, གྱང được chuyển tự thành gyang (hay "bức tường"), trong khi གཡང་ "chasm" được chuyển tự thành g.yang.

Nguyên âm
Bốn dấu dùng để báo hiệu nguyên âm được chuyển tự như sau (trong bảng chúng được viết cạnh "hư ký tụ" ཨ):

Khi một âm tiết (syllable) không có dấu báo hiệu nguyên âm thì ký tự a sẽ được dùng (Ví dụ, ཨ་ = a).

Viết hoa
Nhiều phương pháp chuyển tự cho tiếng Tây Tạng trước đây đã dùng cách viết hoa cho từ gốc, nằm tại giữa một từ, thay vì viết hoa ký tự đầu tiên của tiền tố của từ này. Lý do chính là các từ điển tiếng Tây Tạng thường được tổ chức theo từ gốc và các tiền tố của các từ Tây Tạng thường không được phát âm. Tuy vậy, cách này thường không được dùng một cách đồng nhất, thường là theo lối dùng của các ngôn ngữ dùng ký tự Latinh.

Wylie đã đề nghị nếu một từ Tây Tạng cần phải viết hoa thì ký tự đầu tiên sẽ được viết hoa, theo đúng cách dùng của các ngôn ngữ Tây phương. Ví dụ, một tông phái của Phật giáo Tây Tạng (Kagyu) được chuyển tự và viết hoa thành Bka' rgyud, thay vì bKa' rgyud.

Xem thêm
Ký tự Tây Tạng

Tham khảo

Liên kết ngoài
Wylie, Turrell (1959). A Standard System of Tibetan Transcription. Harvard Journal of Asiatic Studies, p. 261-267
(Các liên kết sau cần font tiếng Tây Tạng)
The Wylie Translation Table, at Nitartha International
THDL Extended Wylie Transliteration Scheme
Online Transliterator (converts Wylie or ACIP transliteration to graphics)
Thể loại:Tiểu bang Mỹ

bar:Kategorie:Vereinigte Staaten nach Bundesstaat
de:Kategorie:Vereinigte Staaten nach Bundesstaat
el:Κατηγορία:Πολιτείες των ΗΠΑ
Bộ Mộc lan

| subdivision_ranks = Các họ
| subdivision =
Annonaceae
Degeneriaceae
Eupomatiaceae
Himantandraceae
Magnoliaceae
Myristicaceae
}}
Bộ Mộc lan (danh pháp khoa học: Magnoliales) là một bộ thực vật có hoa trong phân lớp Mộc lan. Các phân loại mới nhất đưa vào trong bộ này các họ sau:

Họ Magnoliaceae (họ Mộc lan)
Họ Myristicaceae (họ Nhục đậu khấu)
Họ Degeneriaceae
Họ Himantandraceae
Họ Annonaceae (họ Na)
Họ Eupomatiaceae

Bộ Magnoliales là nhóm cơ sở, thông thường hay được đưa vào thực vật hai lá mầm nhưng dường như chúng có quan hệ họ hàng gần gũi với thực vật một lá mầm hơn là với phần lớn các bộ khác của thực vật hai lá mầm. Trong bộ này thì chi Mộc lan (Magnolia) là chi điển hình cho thực vật có hoa nói chung, vì thế một tên gọi khoa học hợp lệ của ngành thực vật có hoa là Magnoliophyta.

Hệ thống APG
Hệ thống APG (1998) và hệ thống APG II (2003) đặt bộ này trong nhánh magnoliids với định nghĩa như sau:

Trong các hệ thống này, do APG công bố, bộ Magnoliales là nhóm cơ sở, loại ra khỏi eudicots.

Các hệ thống sớm hơn
Hệ thống Cronquist (1981) đặt bộ này trong phân lớp Magnoliidae của lớp Magnoliopsida (=thực vật hai lá mầm) và sử dụng định nghĩa sau:
Bộ Magnoliales
Họ Annonaceae
Họ Degeneriaceae
Họ Eupomatiaceae
Họ Himantandraceae
Họ Magnoliaceae
Họ Myristicaceae
Họ Austrobaileyaceae
Họ Canellaceae
Họ Lactoridaceae
Họ Winteraceae

Hệ thống Thorne (1992) đặt bộ này trong siêu bộ Magnolianae, phân lớp Magnoliidae (= thực vật hai lá mầm), trong lớp Magnoliopsida (= thực vật hạt kín) và sử dụng định nghĩa này (bao gồm cả thực vật đặt trong bộ Laurales và Piperales bởi các hệ thống khác):
Bộ Magnoliales
Họ Amborellaceae
Họ Annonaceae
Họ Aristolochiaceae
Họ Austrobaileyaceae
Họ Calycanthaceae
Họ Canellaceae
Họ Chloranthaceae
Họ Degeneriaceae
Họ Eupomatiaceae
Họ Gomortegaceae
Họ Hernandiaceae
Họ Himantandraceae
Họ Illiciaceae
Họ Lactoridaceae
Họ Lauraceae
Họ Magnoliaceae
Họ Monimiaceae
Họ Myristicaceae
Họ Piperaceae
Họ Saururaceae
Họ Schisandraceae
Họ Trimeniaceae
Họ Winteraceae

Hệ thống Engler, trong phiên bản cập nhật năm 1964, đặt bộ này trong phân lớp Archychlamydeae trong lớp Dicotyledoneae (=thực vật hai lá mầm) và sử dụng định nghĩa này:
Bộ Magnoliales
Họ Amborellaceae
Họ Annonaceae
Họ Austrobaileyaceae
Họ Calycanthaceae
Họ Canellaceae
Họ Cercidiphyllaceae
Họ Degeneriaceae
Họ Eupomatiaceae
Họ Eupteleaceae
Họ Gomortegaceae
Họ Hernandiaceae
Họ Himantandraceae
Họ Illiciaceae
Họ Lauraceae
Họ Magnoliaceae
Họ Monimiaceae
Họ Myristicaceae
Họ Schisandraceae
Họ Trimeniaceae
Họ Tetracentraceae
Họ Trochodendraceae
Họ Winteraceae

Hệ thống Wettstein, phiên bản cuối cùng công bố năm 1935, không sử dụng tên gọi này mặc dù nó có bộ với định nghĩa tương tự với tên gọi Polycarpicae. Nó được đặt trong Dialypetalae trong phân lớp Choripetalae của lớp Dicotyledones.

Ghi chú
Bộ Cau

Hậu Creta - gần đây
| regnum = Plantae
| unranked_divisio = Angiospermae
| unranked_classis = Monocots
| unranked_ordo = Commelinids
| ordo = Arecales
| ordo_authority = Bromhead, 1840
| subdivision_ranks = Các họ
| subdivision = Dasypogonaceae
Arecaceae
}}
Bộ Cau (danh pháp khoa học: Arecales) là một bộ trong thực vật có hoa. Bộ này được công nhận rộng rãi chỉ trong vài chục năm gần đây; cho đến trước đó, tên gọi được chấp nhận cho bộ bao gồm các loài thực vật trong bộ Cau mới đặt ra này là Principes.

Hệ thống APG II năm 2003 cũng như Hệ thống APG III năm 2009 công nhận bộ này và đặt nó trong nhánh Thài lài (commelinids) của thực vật một lá mầm và sử dụng định nghĩa sau:

Bộ Arecales
: Họ Arecaceae, tên gọi khác Palmae

Định nghĩa này là không thay đổi so với hệ thống APG năm 1998, mặc dù khi đó người ta dùng từ "commelinoids" thay vì commelinids. Theo Website của nhóm APG thì bộ này chứa 188 chi với khoảng 2.600 loài. Hệ thống APG IV năm 2016 bổ sung họ Dasypogonaceae vào bộ này.

Hệ thống Cronquist năm 1981 cũng tương tự ở cấp độ họ và bộ, nhưng đặt bộ này trong phân lớp Arecidae của lớp Liliopsida.

Hệ thống Thorne (1992) và hệ thống Dahlgren tương tự như vậy nhưng đặt bộ này vào siêu bộ Arecanae trong phân lớp Liliidae (= thực vật một lá mầm).

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài của bộ Cau so với các bộ thực vật một lá mầm khác trong nhánh Thài lài lấy theo APG III.

}}
}}
}}
Tham khảo

Liên kết ngoài



Phân loại trong NCBI
Arecales trên website của APG
Danh sách chi của họ Cau

Đây là danh sách tất cả các chi trong họ Cau (Arecaceae), được sắp xếp theo tông trong phạm vi của họ này.

Tông Areceae
Acanthophoenix
Acrista
Acrostigma
Actinokentia
Actinophloeus
Actinorhytis
Adelodypsis
Adelonenga
Aeria
Antongilia
Archontophoenix
Areca - cau
Arenga
Asterogyne
Bacularia
Balaka
Barkerwebbia
Barselinia
Bentinckia
Bentinckiopsis
Brongniartikentia
Calyptrocalyx
Calyptrogyne
Campecarpus
Carpentaria
Caryota
Catis
Catoblastus
Ceroxylon
Chamaedorea
Clinosperma
Clinostigma
Cyclospathe
Cyphokentia
Cyphophoenix
Cyphosperma
Cyrtostachys
Denea
Dictyocaryum
Dictyosperma
Didymosperma
Dolickokentia
Drymophloeus
Dypsidium
Dypsis
Euterpe
Exorrhiza
Gaussis
Geonoma
Gronophyllum
Gulubia
Gulubiopsis
Haplodypsis
Haplophloga
Hedyscepe
Heterospatha
Howea - cọ Kentia
Hydriastele
Hyophorbe
Hyospathe
Iguanura
Iriartea
Iriartella
Jessenia
Juania
Kalbreyera
Kentiopsis
Kinetostigma
Leopoldinia
Leptophoenix
Linoma
Linospadix
Louvelia
Loxococcus
Macrophloga
Malortiea
Manicaria
Mischophloeus
Nenga
Nengella
Neodypsis
Neonicholsonia
Neophloga
Neoveitchia
Nephrosperma
Oenocarpus
Oncosperma
Opsiandra
Orania
Oreodoxa
Phloga
Phlogella
Physokentia
Pinanga
Plectis
Podococcus
Ponapea
Prestoea (đồng nghĩa Martinezia)
Pseudophoenix
Ptychandra
Ptychococcus
Ptychoraphis
Ptychosperma
Reinhardtia
Rhopaloblaste
Rhopalostylis
Rhynchocarpa
Roscheria
Roystonea - cọ hoàng gia, cọ Mỹ
Sclerosperma
Siphokentia
Socratea
Solfia
Sommiera
Stevensonia
Synechanthus
Taenianthera
Trichodypsis
Veitchia
Verschaffeltia
Vonitra
Wallichia
Welfia
Wendlandiella
Wettenia
Wettinella
Wettiniicarpus

Tông Borasseae
Borassodendron
Bismarckia
Borassus
Hyphaene (bao gồm cả cọ đum)
Latania
Lodoicea

Tông Calameae
Calamus
Calospatha
Ceratolobus
Daemonorops
Eremospatha
Eugeissonia
Korthalsia
Laccosperma
Metroxylon
Myrialepis
Oncocalamus
Pigafetta
Plectocomia
Plectomiopsis
Raphia - cọ Raffia
Zalacca
Zalacella

Tông Cocoeae
Acanthococos
Acrocomia
Aiphanes
Arecastrum
Arikury
Arikuryroba
Astrocaryum
Attalea
Bactris
Barbosa
Butia
Cocops
Cocos - Dừa
Curima
Desmoncus
Diplothemium
Elaeis - Cọ dầu
Jubaea
Jubaeopsis
Maximiliana
Nephrocarpus
Orbignya
Parajubaea
Pindarea
Polyandrococos
Rhyticocos
Scheelea
Syagrus
Tilmia

Tông Corypheae
Acanthorhiza
Acanthosabal
Acoelorhaphe
Brahea
Chamaerops
Chelyocarpus
Coccothrinax
Colpothrinax
Copernicia - cọ nhựa Carnauba
Corypha
Crysophila
Dammera
Erythea
Glaucothea
Hemithrinax
Inodes
Licuala
Livistona
Nannorhops
Neowashingtonia
Paurotis
Pelagodoxa
Pholidocarpus
Pritchardia
Pritchardiopsis
Rhapidophyllum
Rhapis
Sabal - cọ Palmetto
Serenoa
Styloma
Tessmaniophoenix
Teysmannia
Thrinax
Thrincoma
Thringis
Trachycarpus
Trithrinax
Washingtonia
Tông Lepidocaryeae
Lepidocaryum
Mauritia - Cọ Moriche
Tông Phoeniceae
Chamaephoenix
Phoenix - chà là
Tông Phytelephantineae
Ammandra
Nypa
Palandra
Phytelephas
Yarina

Tham khảo
Dẫn đường tên lửa

Tên lửa có điều khiển hay hỏa tiễn hướng dẫn là một loại tên lửa được trang bị hệ thống điều khiển để thay đổi các tham số động trên quỹ đạo bay nhằm ổn định và dẫn tên lửa tới mục tiêu. Quá trình điều khiển có thể diễn ra trên toàn bộ quỹ đạo hoặc một phần quỹ đạo. Hiện nay phần lớn tên lửa thuộc loại tên lửa có điều khiển.

Hệ thống điều khiển bao gồm bộ cảm biến, thiết bị tính toán, cơ cấu chấp hành.

Lịch sử
Khái niệm dẫn đường không người lái bắt nguồn sớm nhất là từ Chiến tranh thế giới thứ nhất, với ý tưởng dẫn đường từ xa cho một quả bom bay vào mục tiêu.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, tên lửa có điều khiển lần đầu tiên được phát triển, như một phần chương trình V-weapons (Vũ khí V) của Đức. Dự án Pigeon cũng là nỗ lực của nhà hành vi học người Mỹ B.F. Skinner nhằm phát triển một quả bom dẫn đường bằng chim bồ câu.

Mẫu tên lửa đạn đạo đầu tiên của Hoa Kỳ có hệ thống dẫn đường quán tính chính xác cao là PGM-11 Redstone, loại tầm ngắn.

Các loại hệ thống điều khiển
Hệ thống điều khiển tên lửa được chia thành nhiều loại khác nhau, tùy theo việc chúng được thiết kế để tấn công mục tiêu cố định hay mục tiêu di động. Các loại vũ khí này chia thành hai loại lớn: Hệ thống dẫn đường vào mục tiêu (GOT) và Xác định vị trí trong không gian (GOLIS). Tên lửa GOT có khả năng nhắm mục tiêu đang di chuyển hoặc cố định, trong khi loại GOLIS thì bị giới hạn ở mục tiêu đứng yên hoặc gần mục tiêu đứng yên. Quỹ đạo mà tên lửa thực hiện khi tấn công mục tiêu đang di chuyển phụ thuộc vào chuyển động của mục tiêu. Một mục tiêu đang di chuyển có thể là mối đe dọa ngay lập tức đối với bệ phóng tên lửa. Mục tiêu phải được tiêu diệt kịp thời để bảo toàn bệ phóng. Trong hệ thống GOLIS, vấn đề này đơn giản hơn nhiều bởi mục tiêu không di chuyển.

Phân loại
Tên lửa có điều khiển được phân loại theo hệ thống điều khiển:
Điều khiển theo chương trình hay tự lập: dẫn đường quán tính, dẫn đường thiên văn, dẫn đường theo từ trường của Trái Đất...
Điều khiển từ xa: bằng dây dẫn, cánh sóng hẹp, lệnh vô tuyến hoặc tia
Tự dẫn, còn gọi là phóng và quên, được chia ra làm ba loại tùy theo nơi đặt nguồn phát năng lượng sơ cấp để dẫn tên lửa: chủ động, bán chủ động và thụ động
Kết hợp các loại nói trên, chẳng hạn đoạn đầu và giữa quỹ đạo thì điều khiển theo chương trình hoặc từ xa, đoạn cuối điều khiển tự dẫn

Xem thêm
Tên lửa đạn đạo
Tên lửa hành trình

Tham khảo
Thể loại:Đồ thị

:Về các đồ thị biểu diễn dữ liệu bảng, xin xem :Thể loại:Biểu đồ.
Thể loại này dành cho các ví dụ cụ thể của các đồ thị (trong lý thuyết đồ thị). Các chủ đề chung về Lý thuyết đồ thị được đặt trong :Thể loại:Lý thuyết đồ thị. Về các chủ đề liên quan tới cây, xin xem :Thể loại:Cây (cấu trúc).