Gián

}}
Gián là một số loài côn trùng thuộc bộ Blattodea mà có thể mang mầm bệnh cho con người. Phổ biến nhất là loài gián Mĩ (Periplaneta americana), có chiều dài khoảng 30 mm (1.2 inch), gián Đức (Blattella germanica), dài khoảng 15&nbsp;mm (0.59 inch), gián châu Á, Blattella asahinai, cũng khoảng 15&nbsp;mm (0.59 inch), gián phương Đông (Blatta orientalis), khoảng 25&nbsp;mm (.98 inch), gián vành nâu, Supella longipalpis (serville) dưới 1.2&nbsp;cm, và gián xám Periplaneta fuliginosa (serville), khoảng 2.5&nbsp;cm. Gián nhiệt đới thường lớn hơn nhiều, và ngược lại với quan điểm phổ biến, các loài gián đã tuyệt chủng và các loài 'roachoids' như Cacbon Archimylacris và Permi Apthoroblattina không lớn như các loài gián hiện đại.

Trong số 4600 loài gián có khoảng 30 loài sống trong môi trường gần con người. Khoảng bốn loài gián được biết đến là loài gây hại.

Lịch sử tiến hóa và quan hệ họ hàng
Những hóa thạch giống loài gián sớm nhất có từ kỷ Than Đá, vào khoảng 354–295 triệu năm trước đây. Tuy nhiên, những hóa thạch này khác so với những loài gián hiện đại ở chỗ chúng có cơ quan đẻ trứng dài và là tổ tiên của cả bọ ngựa lẫn gián hiện đại. Những hóa thạch đầu tiên của các loài gián hiện đại với cơ quan đẻ trứng nằm trong cơ thể xuất hiện vào đầu kỷ Creta.

Phân loài
;Dictyoptera Siêu bộ Cánh lưới
Blattodea Bộ Gián:
Siêu họ Blaberoidea
Họ Blaberidae
Phân họ: Blaberinae - Diplopterinae - Epilamprinae - Gyninae - Oxyhaloinae - Panchlorinae - Panesthiinae - Perisphaeriinae - Pycnoscelinae - Zetoborinae - Blaberidae incertae sedis
Siêu họ Blattoidea
Họ Blattellidae:
Phân họ: Anaplectinae - Blattellinae - Ectobiinae - Nyctiborinae - Pseudophyllodromiinae
Họ Blattidae
Phân họ: Archiblattinae - Blattinae - Lamproblattinae - Macrocercinae - Polyzosteriinae - Tryonicinae
Siêu họ Polyphagoidea
Họ Polyphagidae

Sinh sản

File:Cockroach nymph australia.jpg|Gián non 3&nbsp;millimet
File:Cockroach egglaying 1.jpg|Periplaneta fuliginosa cái với bọc trứng
File:Captured roach with babies.jpg|Con trưởng thành và các con non xung quanh bọc trứng
File:Old Ootheca.jpg|Bọc trứng rỗng
File:Periplaneta-americana-Eier.jpg|Bọc trứng gián Mỹ

Hình ảnh

Tập tin:Blaberus giganteus MHNT.jpg
Tập tin:Cockroachcloseup.jpg
Tập tin:Madagascan.hissing.cockroach.750pix.jpg
Tập tin:Audubon Insectarium Roach Infestation.jpg

Chú thích

Tham khảo

Jumping cockroaches (Blattaria, Skokidae fam. n.) from the Late Jurassic of Karatau in Kazakhstan
Cockroach Fact Sheets on American, Brown-banded and Oriental species
Orthopteroid Internet Resources links to online cockroach resources
Cockroach Species File Online world catalogue of cockroaches.
Online book about cockroaches
Allpet Roaches Photos and information about pet relevant species.
Order Blattodea (Cockroaches), Exploring California Insects photos of a few California species
Cockroach Health Threats
UC Davis on cockroaches
The cockroach FAQ
Cockroach Pest Control Information – National Pesticide Information Center
Cosmic cockroaches faster developers, Russian scientists say
Cockroaches: Household Pests
Cockroaches chapter in United States Environmental Protection Agency and UF/IFAS National Public Health Pesticide Applicator Training Manual
A phylogenetic analysis of Dictyoptera (Insecta) based on morphological characters