Lê Hồng Hạnh

| ngày sinh = 1953
| nơi sinh = Vĩnh Linh, Quảng Trị, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
| nơi ở = Thành phố Hà Nội, Việt Nam
| ngày chết =
| nơi chết =
| chức vụ = Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa IX, khóa X
| bắt đầu = 20 tháng 9 năm 2019
| kết thúc = nay
| tiền nhiệm =
| kế nhiệm =
| địa hạt =
| trưởng chức vụ =
| trưởng viên chức =
| phó chức vụ =
| phó viên chức =
| chức vụ khác =
| thêm =
| chức vụ 1 = Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam
| bắt đầu 1 = 20 tháng 8 năm 2024
| kết thúc 1 = nay
| tiền nhiệm 1 = Vũ Tiến Lộc
| kế nhiệm 1 = Đương nhiệm
| trưởng chức vụ 1 =
| trưởng viên chức 1 =
| địa hạt 1 =
| phó chức vụ 1 =
| phó viên chức 1 =
| chức vụ khác 1 =
| thêm 1 =
| chức vụ 2 = Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội
| bắt đầu 2 = 1995
| kết thúc 2 = 2006
| tiền nhiệm 2 =
| kế nhiệm 2 =
| địa hạt 2 =
| trưởng chức vụ 2 =
| trưởng viên chức 2 =
| phó chức vụ 2 =
| phó viên chức 2 =
| chức vụ khác 2 =
| thêm 2 =
| chức vụ 3 = Viện trưởng Viện Khoa học Pháp lýBộ Tư pháp
| bắt đầu 3 = 2006
| kết thúc 3 = 2013
| phó chức vụ 3 =
| phó viên chức 3 =
| chức vụ khác 3 =
| thêm 3 =

| đa số =
| đảng =
| ngày vào đảng =
| nghề = Giáo sư, luật gia
| giáo dục =
| học trường = Đại học Harvard (1995) Trường Quan hệ Quốc tế Moskva (MGIMO) (1976) Trường đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva (1986)
| nghề nghiệp =
| dân tộc = Kinh
| đạo = Không
| chữ ký =
| giải thưởng =
| họ hàng =
| cha =
| mẹ =
| vợ =
| kết hợp dân sự =
| con =
| website =
| chú thích =
| học vấn =
}}

Lê Hồng Hạnh là một giáo sư ngành luật của Việt Nam. Tốt nghiệp cả hai đại học danh tiếng — Đại học Harvard và Trường đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva — ông có "nhiều đóng góp to lớn cho sự phát triển của nền tư pháp Việt Nam", là chuyên gia về , đồng thời có nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước.

Ông hiện là Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa IX và khóa X, với tư cách là "Trí thức, chuyên gia trên các lĩnh vực". Ông có nhiều ý kiến về chống tham nhũng và đổi mới hệ thống pháp luật, được nhiều báo chí đưa tin.

Tiểu sử
Sinh năm 1953, Lê Hồng Hạnh là một học giả luật học với nền tảng học thuật vững vàng. Ông bảo vệ Tiến sĩ Luật học tại Trường đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva, hoàn thành Thạc sĩ Luật thương mại quốc tế tại Đại học Harvard, và được Hội đồng Chức danh Giáo sư Nhà nước bổ nhiệm học hàm Giáo sư vào năm 2006. Đó là bệ phóng cho một sự nghiệp bền bỉ trong nghiên cứu, quản lý và thúc đẩy cải cách pháp luật.

Ông đã trải qua những chặng đường lãnh đạo quan trọng trong hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu pháp lý:

Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội (1995–2006).
Viện trưởng Viện Khoa học Pháp lý – Bộ Tư pháp (2006–2013).
Viện trưởng Viện Pháp luật và Kinh tế ASEAN (2013–2023).
Ở Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), dấu ấn của ông kéo dài liên tục từ năm 2002 khi trở thành . Ông đồng thời là Chủ tịch Hội đồng Khoa học VIAC, và từ năm 2021 được bầu làm Phó Chủ tịch Hội đồng VIAC trước khi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch VIAC năm 2024.

Song song với công tác trọng tài và nghiên cứu, ông hiện:

Là Tổng Biên tập Tạp chí Pháp luật và Phát triển (thuộc Viện Nghiên cứu Pháp luật và Kinh tế ASEAN, Hội Luật gia Việt Nam).
Giữ cương vị Chủ tịch Ủy ban thường trực về giải quyết tranh chấp thay thế (ADR) của Hiệp hội Luật gia ASEAN (ASEAN Law Association).
Là Ủy viên Hội đồng tư vấn Dân chủ – Pháp luật.
Là Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Nhìn rộng hơn, Lê Hồng Hạnh được biết đến như một trong những chuyên gia hàng đầu tại Việt Nam, với đóng góp đáng kể cho sự phát triển của nền tư pháp. Ông chủ trì và tham gia nhiều đề tài khoa học, công bố dày dặn trên các tạp chí trong nước và quốc tế, và nhiều nhiệm kỳ là thành viên Hội đồng Giáo sư ngành luật.

Căn cốt của một bộ máy trong sạch nằm ở công tác cán bộ. Ông phê phán tình trạng "đúng quy trình" nhưng vẫn sai người, dễ nảy sinh thân hữu, gia đình trị; tiêu chí đánh giá thiếu định lượng khiến người làm tốt và người kém khó phân biệt. Giải pháp là đổi mới mạnh mẽ cách tuyển chọn, bổ nhiệm dựa trên năng lực, kết quả cụ thể và trách nhiệm giải trình; mở rộng vai trò tham gia lựa chọn của nhân dân để tìm ra những người thật sự xứng đáng gánh vác việc nước.

Theo ông, việc kiểm soát quyền lực chưa hiệu quả bắt nguồn từ tính phức tạp, dài hơi của công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền, cùng những bất cập thể chế hiện hành. Pháp luật chưa bảo đảm "tính giải trình"; tiêu chí đánh giá, bổ nhiệm cán bộ còn chung chung, thiếu định lượng; chưa có cơ chế ràng buộc trách nhiệm pháp lý đủ mạnh, dẫn tới tâm lý "muốn vào bộ máy để hưởng lợi nhưng ít chịu trách nhiệm". Ông nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi: quyền lực phải được ràng buộc bằng trách nhiệm — quyền lực đến đâu, trách nhiệm đến đó; quyền lực càng cao, trách nhiệm càng lớn; lạm dụng, lợi dụng quyền lực phải bị truy cứu và xử lý.

Về hiệu quả thực tế, ông nhấn mạnh không thể chỉ "cấm" quan chức mà bỏ qua người thân/người quen — vì dòng tiền có thể đi "đường vòng". Hơn nữa, trong bối cảnh quốc tế đề cao minh bạch và chống rửa tiền, việc gửi tiền ra nước ngoài lại có rủi ro "lộ" và bị tịch thu cao. Bởi vậy, kẻ tham nhũng thường chọn giữ tài sản ở trong nước để "biến hóa" và hợp thức hóa. Điểm mấu chốt, theo ông, không nằm ở chỗ tài sản ở đâu, mà ở chỗ làm thế nào để chúng được "rửa" sạch hay không. Tức là, vấn đề cốt lõi là kiểm chứng nguồn gốc: tài sản đó có đến từ thu nhập hợp pháp hay không.

Bài học lớn từ Singapore: trọng dụng nhân tài và xây dựng một hệ thống pháp luật "sạch", hiệu quả. Họ sẵn sàng mời các chuyên gia, giáo sư hàng đầu (Harvard, Cambridge, ...) tham gia soạn thảo pháp luật, qua đó tạo khung pháp lý chặt chẽ phục vụ phát triển bền vững. Với Việt Nam, để khắc phục tình trạng luật pháp chồng chéo, kém hiệu quả, cần mời các chuyên gia có kiến thức sâu rộng tham gia soạn thảo, tiếp cận các vấn đề theo góc nhìn tổng thể, gắn chặt với thực tiễn để hệ thống pháp luật vận hành hiệu quả.

Ông khẳng định đầu tư, đặc biệt là đầu tư trực tiếp, có ý nghĩa quyết định với phát triển kinh tế – xã hội: tạo năng lực sản xuất, hạ tầng và dịch vụ công thiết yếu; đồng thời mang lại lợi nhuận và mức độ an toàn tương đối cho nhà đầu tư. Thu hút đầu tư là chiến lược cốt lõi của Việt Nam và đã đạt thành tựu, nhưng để đáp ứng nhu cầu phát triển mới, Việt Nam cần hút mạnh hơn FDI lẫn vốn trong nước. "Nút thắt" hiện nằm ở thể chế và tính cạnh tranh trong môi trường đầu tư; vì vậy phải khẩn trương hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn. Giải pháp trọng tâm là thể chế hóa và thực thi nguyên tắc "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ", nhằm tạo lập môi trường pháp lý công bằng, bền vững cho Nhà nước, nhà đầu tư và xã hội.

Tham khảo