Cách mạng xe ủi

Cách mạng xe ủi (tiếng Anh: Bulldozer Revolution, tiếng Nam Tư: Багер револуција, Bager revolucija) thường được gọi là Cách mạng tháng 10 ngày 5 (tiếng Nam Tư: Петооктобарска револуција, Petooktobarska revolucija) hay là Cuộc lật đổ Slobodan Milošević (Overthrow of Slobodan Milošević) là một cuộc cách mạng màu bùng phát ở Cộng hòa Liên bang Nam Tư (cũ) sau cuộc tổng tuyển cử Nam Tư năm 2000 vào ngày 24 tháng 9 năm 2000 và lên đến đỉnh điểm khi chính phủ của Slobodan Milošević giải tán vào ngày 5 tháng 10 năm 2000 và sau đó, chính Milošević cũng đã bị bắt, rồi bị dẫn độ ra nước ngoài để xét xử tại Tòa án Hình sự Quốc tế cho Nam Tư cũ (Tòa án La Hay) và chết trong ngục tù. Đây được coi là cuộc cách mạng màu thành công đầu tiên của thế kỷ XXI và trở thành hình mẫu cho nhiều phong trào tương tự ở các quốc gia khác. Cuộc cách mạng xe ủi ở Nam Tư đã truyền cảm hứng cho cuộc cách mạng Hoa hồng của Gruzia. Tổ chức đối lập Otpor của Serbia cũng đã tham gia huấn luyện sinh viên về bất tuân dân sự ở Gruzia.

Khởi sự
Cuộc cách mạng này không phải là một sự kiện bộc phát, mà là đỉnh cao của một quá trình đấu tranh có chiến lược, được lên kế hoạch và thực hiện bài bản và được tài trợ, chỉ đạo bởi CIA của Hoa Kỳ. Những nguyên nhân bắt đầu bùng phát cuộc cách mạng màu này từ những cáo buộc về gian lận bầu cử, kiểm duyệt truyền thông và được trợ giúp bởi các biện pháp trừng phạt đối với Nam Tư do phương Tây áp đặt và cũng là di chứng từ cuộc chiến tranh Nam Tư. Khởi đầu vào năm 1998, một phong trào sinh viên có tên Otpor! (nghĩa là "Phản kháng!") ra đời. Ban đầu, họ chỉ là một nhóm nhỏ phản đối các đạo luật hạn chế tự do học thuật, nhưng nhanh chóng phát triển thành lực lượng đối lập có tổ chức và hiệu quả nhất. Họ tạo ra một biểu tượng đơn giản nhưng rất mạnh mẽ là nắm đấm giơ cao, được in trên khắp các poster, áo phông, huy hiệu. Biểu tượng này trở thành một hình ảnh thách thức, dễ nhận biết và lan truyền. Tổ chức Otpor! nghiên cứu và áp dụng triệt để các phương pháp đấu tranh bất bạo động của Gene Sharp để chống lại chế độ Milošević. Trong cuộc bầu cử Nam Tư năm 2000 là sự kiện then chốt của cuộc cách mạng màu. Các đảng phái đối lập đã gạt bỏ bất đồng và thống nhất ủng hộ một ứng cử viên duy nhất để đối đầu với Milošević là Vojislav Koštunica là quân cờ hữu hiệu.

Lúc này đã xuất hiện sự tham gia của Hoa Kỳ vào cuộc cách mạng màu khi trong cuộc bầu cử, các nhà tư vấn do Hoa Kỳ tài trợ đã đóng một vai trò quan trọng trong chiến dịch chống Milošević. Trong những tháng trước cuộc bầu cử, Quỹ quốc gia hỗ trợ dân chủ (NED) đã cung cấp tài trợ cho các đảng đối lập và phương tiện truyền thông, các công đoàn và nhóm sinh viên, trong đó Otpor! là bên hưởng lợi lớn nhất.

Slobodan Homen vốn người đứng đầu bộ phận quan hệ quốc tế tại Otpor đã nhớ lại cách mà Ngoại trưởng Madeleine Albright phát biểu công khai tại một cuộc họp vào tháng 6 năm 2000 tại Berlin rằng bà muốn thấy Milošević bị loại bỏ khỏi quyền lực. Slobodan Homen cũng đã gặp cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Hungary là William Dale Montgomery tại Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Croatia.

Trong số những hành sự khác, Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton đã chỉ thị CIA chỉ đạo các nỗ lực ngăn chặn nhà lãnh đạo Serbia giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống. Ngay sau khi bị lật đổ, Ljubisav Đokić bắt đầu phản đối chính phủ mới, cho rằng họ hầu như không làm gì để cải thiện chất lượng cuộc sống của đất nước bị chiến tranh tàn phá. Ông thậm chí còn nói rằng dưới thời Milošević, ông là chủ một công ty hoạt động rất thành công, nhưng các chính trị gia hậu Milošević đã tạo ra những điều kiện kinh tế bất lợi đến mức công việc kinh doanh của ông thất bại và ông phá sản, thậm chí phải bán chiếc máy xúc lật mang tính biểu tượng của mình và sống nhờ khoản trợ cấp xã hội 180 euro.

Chú thích

Tham khảo




Liên kết ngoài