undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Entamoeba histolytica

Trùng kiết lị (Entamoeba histolytica) giống trùng biến hình, chỉ khác là chân giả rất ngắn và sinh sản nhanh hơn.Khi mắc bệnh kiết lị, mỗi bệnh nhân trung bình thải ra tới 300 triệu bào xác trùng kiết lị mỗi ngày.Ở môi trường tự nhiên, bào xác có thể tồn tại được 9 tháng, nó cũng có thể bám vào cơ thể con ruồi hoặc con nhặng để truyền qua thức ăn gây bệnh cho nhiều người. Đến đường ruột, trùng kiết lị chui ra khỏi bào xác, gây ra các vết loét ở niêm mạc ruột rồi nuốt hồng cầu ở đó để tiêu hóa chúng và sinh sản rất nhanh. Bệnh nhân đau bụng, đi ngoài, phân có lẫn máu và chất nhầy như nước mũi. Đó là triệu chứng bệnh kiết lị. Trùng kiết lị rất có hại cho con người.

Chúng ký sinh ở thành ruột con người và hủy hoại hồng cầu gây bệnh nguy hiểm cho con người.

Triệu chứng của bệnh, đó là:

Bệnh lị a-mip ruột thường gặp nhất, xảy ra do trùng kiết lị vào ruột vào nuốt hồng cầu ở đó. Bệnh nhân đau bụng âm ỉ, mơ hồ, tiêu chảy phân lỏng một vài lần rồi chuyển sang hội chứng lỵ (đau quặn bụng, mót rặn, tiêu phân đàm máu) số lần đi tiêu 5-15 lần, thường là không sốt hoặc đôi khi sốt nhẹ. Nếu điều trị không đúng, bệnh dễ tái phát và gây apxe gan
Bệnh lị a-mip gan biểu hiện ở dạng viêm gan, dẫn đến gan hóa mủ. Dấu hiệu của bệnh là đau hạ sườn phải lan lên vai, sốt cao, rung gan (+) ấn kẻ sườn (+). Gan hóa mủ có thể gây tràn mủ màng phổi và gây áp-xe phổi.

Từ nguyên
Entamoeba Histolytica được đặt tên tiếng Latinh khi Fritz Schaudinn mô tả nó. Vào năm 1903, tuy rằng bản chất bệnh lý của sinh vật này đã được báo cáo từ năm 1875 bởi Lösch
Ent nói đến môi trường đường ruột mà sinh vật này được tìm thấy.
amoeba dùng để chỉ trùng biến hình.
histolytica dùng để chỉ việc phá hủy mô của sinh vật này.
Hình thể

Thể hoạt động ăn hồng cầu (etamoeba histolytica histolytica): Kích thước 20-40 micromet. Ngoại bào chất có chân giả. Nhân tròn 4-7 micromet hat nhiễm sắc bám ở màng nhân, nhân thể ở giữa. Chuyển động khá nhanh
Thể hoạt động không ăn hồng cầu (etamoeba histolytica minuta): Kích thước 10-20 micromet. Chuyển động chậm
Thể bào nang (etamoeba histolytica cyst): Hình tròn 10-17 micromet, tế bào chất lấm tấm hạt mịn, có không bào, có từ 1-4 nhân, có cấu trúc nhân như thể hoạt động
Không có một hình dạng nhất định nào như trùng biến hình

Thời gian tồn tại của trùng kiết lỵ
Thể bào nang của trùng kiết lỵ tồn tại lâu hơn ngoài môi trường, là thể lây nhiễm. Các thể hoạt động có sức sống kém khi rời khỏi cơ thể, chết sau khoảng 2 giờ.

Trong phân bệnh nhân mắc bệnh lỵ do Amip ký sinh (E.histolytica) có thể tìm được cả 3 thể.

Chú ý: Lỵ có thể do amip hoặc trực khuẩn (vi khuẩn Shigella).

Tham khảo
1742

Năm 1742 (số La Mã: MDCCXLII) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
Mất

Tham khảo
1743

Năm 1743 (số La Mã: MDCCXLIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
Nguyễn Nhạc - vị hoàng đế sáng lập Nhà Tây Sơn

Mất

Tham khảo
1744

Năm 1744 (số La Mã: MDCCXLIV) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
1 tháng 8 - Jean-Baptiste Lamarck, nhà tự nhiên học người Pháp (mất 1829)
25 tháng 8 - Johann Gottfried von Herder, nhà thơ, nhà triết học người Đức (mất 1803)

Mất

Tham khảo
1746

Năm 1746 (số La Mã: MDCCXLVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
Ngô Thì Nhậm, danh sĩ, nhà văn đời Hậu Lê và Tây Sơn.

Mất

Tham khảo
1748

Năm 1748 (số La Mã: MDCCXLVIII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
Mất
Hiếu Hiền Thuần Hoàng Hậu-nguyên phối Thanh Cao Tông Càn Long Hoàng Đế qua đời

Tham khảo
1749

Năm 1749 (số La Mã: MDCCXLIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
Mất
Tham khảo
1750

Năm 1750 (số La Mã: MDCCL) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai [1] của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
1 tháng 1 - Frederick Muhlenberg, chủ tịch đầu tiên của Hạ viện Hoa Kỳ (mất 1801)
Tháng 4 - Joanna Southcott, người Anh (mất 1814)
17 tháng 4 - François de Neufchâteau, chính khách Pháp (mất 1828)
2 tháng 5 - John André, sĩ quan quân đội Anh của Cách mạng Hoa Kỳ (mất 1780)
31 tháng 5 - Karl August von Hardenberg, chính trị gia Phổ (mất 1822)
9 tháng 7 - Louise Marie Thérèse d'Orléans Bathilde, (mất 1822)
18 tháng 8 - Antonio Salieri, nhà soạn nhạc người Ý (mất 1825)
26 tháng 8 - Công chúa Marie Zéphyrine của Pháp, em gái của Louis XVI (mất 1755)
26 tháng 9 - Cuthbert Collingwood, 1st Baron Collingwood, đô đốc người Anh (mất 1810)
7 tháng 11 - Friedrich Leopold zu Stolberg-Stolberg, nhà thơ Đức (mất 1819)
10 tháng 12 - Tipu Sultan, Sultan của Mysore (mất 1799)
23 tháng 12 - Frederick Augustus I của Saxony (mất 1827)
'Không rõ ngày - Adwaita

Mất

Tham khảo
1752

Năm 1752 (số La Mã: MDCCLII) là một năm nhuận bắt đầu vào thứ Bảy trong lịch Gregory, và một năm nhuận bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 11 ngày

Sự kiện
Sinh
Mất

Tham khảo
1754

Năm 1754 (số La Mã: MDCCLIV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Thời kỳ Khai sáng: Nhà vua nước Phổ Friedrich II Đại Đế mở rộng cải cách luật pháp.

Sinh
Mất

Tham khảo
1755

Năm 1755 (số La Mã: MDCCLV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sinh

11 tháng 1 - Alexander Hamilton, nhà chính trị Mỹ (mất 1804)
25 tháng 1 - Paolo Mascagni, nhà giải phẫu (mất 1815)
11 tháng 2 - Albert Christoph qua đời, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1822)
3 tháng 4 - Simon Kenton, (mất 1836)
16 tháng 4 - Elisabeth-Louise Vigée-Le Brun, họa sĩ người Pháp (mất 1842)
21 tháng 5 - Alfred Moore, thẩm phán người Mỹ (mất 1810)
06 tháng 6 - Nathan Hale, thuyền trưởng người Mỹ Chiến tranh cách mạng, nhà văn, nhà yêu nước (mất 1776)
30 tháng 6 - Paul François Jean Nicolas Barras, chính trị gia Pháp (mất 1829)
09 tháng 9 - Benjamin Bourne, chính trị gia người Mỹ (mất 1808)
24 tháng 9 - John Marshall, luật gia người Mỹ (mất 1835)
2 tháng 11 - Maria Antonia, Nữ Đại vương công Áo và Vương hậu nước Pháp (mất 1793)
12 tháng 11 - Gerhard von Scharnhorst, người Phổ (mất 1813)
17 tháng 11 - XVIII của Pháp Louis
17 tháng 11 - Charles Manners-Sutton, Đức Tổng Giám mục của Canterbury (mất 1828)
không rõ - Vũ Văn Nhậm, tướng lĩnh nhà Tây Sơn (mất 1788)

Chi mama

Tham khảo
1756

Năm 1756 (số La Mã: MDCCLVI) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
1 tháng 10 - Chiến tranh Bảy năm: Quân đội Phổ dưới sự thống lĩnh của Friedrich Đại đế đánh bại quân Áo do Maximilian Ulysses chỉ huy trong trận Trận Lobositz.

Sinh
27 tháng 1 – Wolfgang Amadeus Mozart, nhà soạn nhạc nổi tiếng và có nhiều ảnh hưởng nhất trong thể loại nhạc cổ điển châu Âu (m. 1791).
26 tháng 12 – Bernard Germain de Lacépède, nhà tự nhiên học người Pháp (m. 1825).

Mất

Tham khảo
1757

Năm 1757 (số La Mã: MDCCLVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
5 tháng 11: Nhà vua Friedrich II Đại Đế thân chinh thống lĩnh Quân đội Phổ đập tan tác liên quân Áo - Pháp trong trận Roßbach.
5 tháng 12: Một tháng sau chiến thắng tại Roßbach, nhà vua Friedrich II Đại Đế lại đại phá quân Áo trong trận Leuthen.
Vua Chân Lạp nhường cho chúa Nguyễn, chúa Nguyễn giao cho Nguyễn Cư Trinh vào và thành lập đạo Châu Đốc cùng với đạo Tân Châu và đạo Đông Khẩu (Sa Đéc).

Sinh

Mất

Tham khảo
1759

Năm 1759 (số La Mã: MDCCLIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 11 ngày). Tại Anh, năm nay đã được biết đến như là mirabilis Annus vì chiến thắng của Anh trong cuộc Chiến tranh Bảy năm.

Trong lịch sử Việt Nam thì năm 1759 là năm Kỷ Mão triều vua Lê Hiển Tông niên hiệu Cảnh Hưng.

Sự kiện

Sinh

25 tháng 1 – Robert Burns, nhà thơ người Scotland (mất 1796)
15 tháng 2 – Friedrich Wolf Tháng Tám, nhà nôn ngữ học và nhà khảo cổ học Đức (mất 1824)
22 tháng 2 – Claude Lecourbe, người Pháp (mất 1815)
27 tháng 4 – Mary Wollstonecraft, (mất 1797)
20 tháng 5 – William Thornton, kiến trúc sư người Mỹ (mất 1828)
28 tháng 5 – William Pitt Trẻ, chính khách và Thủ tướng Chính phủ của Vương quốc Anh (mất 1806)
21 tháng 6 – Alexander J. Dallas, người Mỹ (mất 1817)
24 tháng 8 – William Wilberforce, người Anh (mất 1833)
Ngày 19 tháng 9 – William Kirby, nhà côn trùng học (mất 1850)
25 tháng 10 – Sophie Marie Dorothea của Württemberg, hoàng hậu của Paul I của Nga (mất 1828)
25 tháng 10 – Wyndham William Grenville, nam tước thứ nhất của Grenville, Thủ tướng Vương quốc Anh (mất 1834)
26 tháng 10 – Georges Danton, lãnh đạo cách mạng Pháp (mất 1794)
10 tháng 11 – Friedrich Schiller, nhà văn người Đức (mất 1805)
23 tháng 11 – Felipe Neri Enrique, nhà lập pháp Texas (mất 1820)
Nguyễn Đức Xuyên, võ quan nhà Nguyễn (mất 1824)

Mất
Tham khảo
1760

Năm 1760 (số La Mã: MDCCLX) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
15 tháng 8: Nhà vua nước Phổ Friedrich II Đại Đế đánh tan tác quân Áo trong trận đánh tại Liegnitz (Silesia).

Sinh
Mất
Tham khảo
1761

Năm 1761 (số La Mã: MDCCLXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
Mất
Tham khảo
1762

Năm 1762 (số La Mã: MDCCLXII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
29 tháng 4 - Jean-Baptiste Jourdan, người Pháp (mất 1833)
19 tháng 5 - Johann Gottlieb Fichte, nhà triết học Đức (mất 1814)
12 tháng 8 - King George IV của Vương quốc Anh (mất 1830)
11 tháng 9 - Joanna Baillie, nhà văn người Scotland (mất 1851)
23 tháng 10 - Samuel Morey, nhà phát minh người Mỹ (mất 1843)
30 tháng 10 - André Chénier, nhà văn người Pháp (mất 1794)
1 tháng 11 - Spencer Perceval, Thủ tướng Vương quốc Anh (mất 1812)
Mất
5 tháng 1 - Elizabeth của Nga (sinh 1709)
11 tháng 1 - Louis-François Roubiliac, nhà điêu khắc người Pháp (sinh 1695)
11 tháng 2 - Johann Tobias Krebs, nhà soạn nhạc Đức (sinh 1690)
12 tháng 2 - Laurent Belissen, nhà soạn nhạc Pháp (sinh 1693)
20 tháng 2 - Tobias Mayer, nhà thiên văn học Đức (sinh 1723)
21 tháng 3 - Nicolas Louis de Lacaille, nhà thiên văn học Pháp (sinh 1713)
26 tháng 5 - Alexander Gottlieb Baumgarten, nhà triết học Đức (sinh 1714)
17 tháng 6 - Prosper Jolyot de Crébillon, nhà văn người Pháp (sinh 1674)
19 tháng 6 - Johann Ernst Eberlin, nhà soạn nhạc Đức (sinh 1702)
13 tháng 7 - James Bradley, Nhà thiên văn Hoàng gia Anh (sinh 1693)
28 tháng 7 - George Dodington, 1st Baron Melcombe, nhà chính trị Anh (sinh 1691)
21 tháng 8 - Lady Mary Wortley Montagu, nhà văn người Anh (sinh 1689)
31 tháng 8 - Nhật hoàng Momozono của Nhật Bản (sinh 1741)
17 tháng 9 - Francesco Geminiani, nhà soạn nhạc Ý (sinh 1687)
6 Tháng 10 - Francesco MANFREDINI, nhà soạn nhạc Ý (sinh 1684)
Tham khảo
1763

Năm 1763 (số La Mã: MDCCLXIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
15 tháng 2: Hiệp định Hubertusburg kết thúc cuộc Chiến tranh Bảy năm ở châu Âu. Nhà vua nước Phổ Friedrich II Đại Đế giữ được nước.

Sinh
Mất

11 tháng 7 – Peter Forsskål, nhà tự nhiên học, Đông phương học người Thụy Điển (s. 1732).

Tham khảo
1764

Năm 1764 (số La Mã: MDCCLXIV) là một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
James Hargreaves sáng chế ra máy kéo sợi và lấy tên con gái mình đặt cho máy, gọi là máy kéo sợi Jenny.

Sinh

Mất
Christian Goldbach - Nhà toán học Đức.

Tham khảo
1765

Năm 1765 (số La Mã: MDCCLXV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
9 tháng 5 Lệnh quý phi được sắc phong làm Lệnh Hoàng quý phi quản lý lục cung

Sinh
11 tháng 1 - Antoine Alexandre Barbier, nhà thư viện Pháp (mất 1825)
01 tháng 2 - Charles Hatchett, nhà hóa học người Anh (mất 1847)
7 tháng 3 - Nicéphore Niépce, nhà phát minh người Pháp (mất 1833)
27 tháng 3 - Franz Xaver von Baader, nhà triết học và thần học người Đức (mất 1841)
01 tháng 4 - Luigi Schiavonetti, người Ý khắc (mất 1810)
6 tháng 4 - Duke Charles Felix của Savoy (mất 1831)
26 tháng 4 - Emma, Lady Hamilton, tiếng Anh tình nhân của Horatio Nelson (mất 1815)
15 tháng 6 - Henry Thomas Colebrooke, người Anh (mất 1831)
14 tháng 7-Abigail Adams Smith, con gái đầu của Abigail Adams và John Adams (mất 1813)
26 tháng 7 - Jean-Baptiste Drouet, Bá tước d'Erlon, Pháp soái (mất 1844)
21 tháng 8 - King William IV của Vương quốc Anh (mất 1837)
18 tháng 9 - Đức Giáo hoàng Gregory XVI (mất 1837)
08 tháng 10 - Harman Blennerhassett, luật sư người Mỹ gốc Ireland (mất 1831)
17 tháng 10 - Henri Jacques Guillaume Clarke, chính trị gia Pháp (mất 1818)
24 tháng 10 - James Mackintosh, người Scotland (mất 1832)
14 tháng 11 - Robert Fulton, nhà phát minh người Mỹ (mất 1815)
17 tháng 11 - Étienne-Jacques-Joseph-Alexandre MacDonald, người Pháp (mất 1840)
20 tháng 11 - Sir Thomas Fremantle, chính trị gia người Anh (mất 1819)
08 tháng 12 - Eli Whitney, nhà phát minh người Mỹ (mất 1825)
Ngày chưa biết'
Pyotr Bagration, tướng Nga (mất 1812)
Mary Bryant,
James Smithson, nhà khoáng vật học và nhà hóa học người Anh (mất 1829)
Trịnh Hoài Đức, quan nhà Nguyễn, nhà văn, nhà thơ, sử gia người Việt gốc Phúc Kiến (mất 1825)

Mất
• 15/4 - nhà văn, nhà bác học người Nga Mikhail Vasilyevich Lomonosov.

• 18/8 - Franz I của Thánh chế La Mã.

• Không rõ - Chúa Nguyễn, Nguyễn Phúc Khoát.

Tham khảo
1766

Năm 1766 (số La Mã: MDCCLXVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
3 tháng 1: Nguyễn Du, nhà thơ Việt Nam
6 tháng 9: John Dalton, nhà vật lý, hoá học người Anh (m. 1844)

Mất
14 tháng 7: Kế Hoàng Hậu Ô Lạp Na Lạp thị: là một phi tần rất được sủng ái của Càn Long. Nhưng sau chuyến du hành Nam tuần, bà lại bị thất sủng một cách đột ngột. Đây được coi là một bí ẩn lớn trong lịch sử Đại Thanh.

Tham khảo
1767

Năm 1767 (số La Mã: MDCCLXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
Mất
Tham khảo
1768

Năm 1768 (số La Mã: MDCCLXVIII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày Thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ ba của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
Sinh
07 tháng 1 - Joseph Bonaparte, vua của Napoli và Tây Ban Nha (mất 1844)
28 tháng 1 - Frederik VI của Đan Mạch (mất 1839)
12 tháng 2 - Franz II, Hoàng đế La Mã Thần thánh (mất 1835)
13 tháng 2 - Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier, Pháp soái (mất 1835)
21 tháng 3 - Jean Baptiste Joseph Fourier, nhà toán học và vật lý học Pháp (mất 1830)
22 tháng ba - Melesina rãnh, Ailen sinh ra nhà văn, nhà xa hội (mất 1827)
03 tháng 5 - Charles Tennant, nhà hóa học và nhà công nghiệp người Scotland (mất 1838)
17 tháng 5 - Caroline xứ Braunschweig-Wolfenbüttel, vương hậu của George IV của Vương quốc Anh (mất 1821)
17 tháng 5 - Henry Paget, 1 Hán của Anglesey, người Anh (mất 1854)
20 tháng 5 - Dolley Madison, Đệ Nhất Phu nhân Hoa Kỳ (mất 1849)
09 tháng 6 - Samuel Slater, nhà tư bản công nghiệp người Mỹ (mất 1835)
27 tháng 7 - Charlotte Corday. Pháp murderess của Jean-Paul Marat (mất 1793)
6 Tháng 8 - Jean-Baptiste Bessières, Pháp soái (mất 1813)
04 tháng 9 - François-René de Chateaubriand, nhà văn người Pháp và ngoại giao (mất 1848)
23 tháng 9 - William Wallace, nhà toán học người Scotland (mất 1843)
2 tháng 10 - William Carr Beresford, 1 Viscount Beresford, chính trị gia Anh (mất 1854)
3 tháng 11 - Karađorđe Petrović, lãnh đạo Serbia khởi nghĩa Serbia lần đầu chống lại Đế quốc Ottoman, và người sáng lập của Nhà Karađorđević của Serbia (mất 1817)
18 tháng 11 - Zacharias Werner, nhà tôn giáo nhà thơ Đức (mất 1823)
18 tháng 11 - José Ruiz de Marchena Cueto, nhà văn người Tây Ban Nha (mất 1821)
21 tháng 11 - Friedrich Schleiermacher, nhà thần học Đức (mất 1834)

Mất
Tham khảo
1783

Năm 1783 (số La Mã: MDCCLXXXIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện

Tháng 2
Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lần thứ tư tiến công Gia Định, phá tan quân Nguyễn, Nguyễn Ánh chạy trốn về Đồng Tuyên.

Tháng 8
Quân Tây Sơn truy kích, Nguyễn Ánh trốn ra đảo Côn Lôn.
Sinh
Cảnh Thịnh Đế Nguyễn Quang Toản.

Mất
Tham khảo
1785

Năm 1785 (số La Mã: MDCCLXXXV) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện

Tháng 1
Ngày 19 và 20: trận Rạch Gầm - Xoài Mút, quân Tây Sơn đại phá quân Xiêm La.
Nhà vua nước Phổ Friedrich II Đại Đế thiết lập "Liên minh các Vương hầu", bảo vệ các Vương hầu người Đức chống lại những âm mưu thôn tính của Đế quốc Áo.

Tháng 3
Bị Tây Sơn truy đuối, Nguyễn Ánh trốn sang Xiêm.
Sinh
Lâm Tắc Từ, tướng nhà Thanh, vị quan đã ra lệnh đốt thuốc phiện của người Anh

Mất

Tham khảo
1795

1795 (số La Mã: MDCCXCV) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện
14 tháng 1 – Trường Đại học North Carolina (đổi tên thành Trường Đại học North Carolina tại Chapel Hill vào năm 1963) mở cửa nhận sinh viên, trở thành trường đại học tiểu bang đầu tiên ở Hoa Kỳ.
16 tháng 1 – Pháp chiếm Utrecht, Hà Lan.
17 tháng 1 – Cách mạng xảy ra tại Amsterdam.
19 tháng 1 – Cộng hòa Batavia được công bố.
20 tháng 1 – quân Pháp vào Amsterdam.
5 tháng 4 – Hòa ước Basel được ký kết giữa Pháp và Phổ.
7 tháng 4 – Pháp thông qua việc chọn mét là đơn vị chiều dài.
3 tháng 9 – Lệnh Ý Hoàng quý phi được truy phong là Hiếu Nghi Thuần Hoàng hậu
3 tháng 9 – Vĩnh Diễm lên ngôi Hoàng thái tử

Sinh

18 tháng 1 – Anna Pavlovna của Nga, Hoàng hậu Hà Lan (mất 1865)
3 tháng 2 – Antonio José de Sucre, lãnh đạo cách mạng Venezuela (mất 1830)
18 tháng 2 – George Peabody, doanh nhân và nhà từ thiện Mỹ (mất 1869)
19 tháng 5 – Johns Hopkins, doanh nhân và nhà từ thiện Mỹ (mất 1873)
23 tháng 5 – Charles Barry, kiến trúc sư người Anh (mất 1860)
19 tháng 6 – James Braid, bác sĩ phẫu thuật người Scotland (mất 1860)
1 tháng 9 – James Gordon Bennett, nhà xuất bản báo chí người Mỹ (mất 1892)
6 tháng 9 – Baraguey Achille d'Hilliers, Thống chế Pháp (mất 1878)
16 tháng 9 – Saverio Mercadante, nhà soạn nhạc người Ý (mất 1870)
18 tháng 9 – Kondraty Ryleyev, nhà thơ người Nga.
15 tháng 10 – Vua Friedrich Wilhelm IV của Phổ (mất 1861)
16 tháng 10 – William Buell Sprague, mục sư và tác gia người Mỹ (mất 1876)
31 tháng 10 – John Keats, nhà thơ người Anh (mất 1821)
2 tháng 11 – James Knox Polk, Tổng thống Hoa Kỳ thứ 11 (mất 1849)
12 tháng 11 – Thaddeus William Harris, nhà tự nhiên học người Mỹ (mất 1856)
4 tháng 12 – Thomas Carlyle, nhà văn, nhà sử học người Scotland (mất 1881)
10 tháng 12 – Matthias W. Baldwin, nhà sản xuất đầu máy Mỹ (mất 1866)
Không rõ – Hồ Thị Tùy, phong hiệu Ngũ giai An tần, phi tần của vua Minh Mạng (m. 1839)

Mất
Đại tư mã Ngô Văn Sở nhà Tây Sơn (Việt Nam)
Thái sư Bùi Đắc Tuyên nhà Tây Sơn (Việt Nam)

Tham khảo
1609

Năm 1609 (số La Mã: MDCIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện
Sinh
Henrietta Maria

Mất
17 tháng 9 - Jehuda Löw ben Becalel, rabbi Do Thái giáo thành Praha (s.1512~1526)

Tham khảo
1610

Năm 1610 (số La Mã: MDCX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai [1] của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện
Ngày 7 Tháng 1
G. Galilei khám phá ra hành tinh Calisto

Sinh

13 tháng 1 - Anna Maria Maria Anna của Áo, Electress của Bayern (mất 1665)
1 tháng 3 - John Pell, toán học người Anh (mất 1685)
4 tháng 3 - William Dobson, tiếng Anh ve chân dung và họa sĩ (mất 1646)
1 tháng 4 - Charles de Saint-Évremond, người lính, nhà văn người Pháp (mất 1703)
22 tháng 4 - Đức Giáo hoàng Alexander VIII (mất 1691)
23 tháng 4 - Lettice Boyle, người Anh (mất 1657)
18 tháng 5 - Stefano della Bella, người Ý (mất 1664)
14 tháng 7 - Ferdinando II de 'Medici, Đại Công tước của Tuscany (mất 1670)
6 tháng 10 - Charles de Sainte, Maure, duc de Montausier, quân nhân Pháp (mất 1690)
19 tháng 10 - James Butler, 1 Công tước xứ Ormonde, người lính Anh (mất 1688)
9 tháng 12 - Baldassare Ferri, người Ý (mất 1680)
10 tháng 12 - Adriaen van Ostade, họa sĩ Hà Lan (mất 1685)
12 tháng 12 - Saint Vasilije (mất 1671)
15 tháng 12 - David Teniers Trẻ, nghệ sĩ Flemish (mất 1690)
18 tháng 12 - Charles du Fresne, sieur du Cange, nhà ngôn ngữ học (mất 1688)
Ngày chưa biết'
Dirck Rembrantsz van Nierop, nhà thiên văn và bản đồ Hà Lan (mất 4 tháng 11 năm 1682)
Reinhold Curicke, luật gia và sử gia của Danzig (mất 1667)
Richard Deane, người lính, thủy thủ (mất 1653)
William Dobson, họa sĩ Anh (mất 1646)
Huang Zongxi, nhà lý luận chính trị Trung Quốc (mất 1695)
Jean de Labadie, người Pháp (mất 1674)
Li Yu, nhà văn người Trung Quốc (mất 1680)
Louis Maimbourg, sử học Dòng Tên Pháp (mất 1686)
François-Eudes de Mézeray, sử gia người Pháp (mất 1683)
Pierre Mignard, họa sĩ người Pháp (mất 1695)
Philip Sherman, người sáng lập Rhode Island (mất 1687)
Antonio de Solis y Ribadeneyra, nhà viết kịch Tây Ban Nha (mất 1686)
Ngao Bái, Mãn Châu đệ nhất dũng sĩ dưới thời vua Thuận Trị và Khang Khi

Mất

Tham khảo
1611

Năm 1611 (số La Mã: MDCXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Năm 1611 là năm thành lập tỉnh Phú yên:

Năm 1578, Chúa Nguyễn Hoàng cử Phù nghĩa hầu Lương Văn Chánh đưa lưu dân (những người nghèo không sản nghiệp) vào vùng đất từ nam đèo Cù Mông đến đèo Cả khai hoang lập ấp, chính thức mở đầu sự nghiệp khai phá xứ Đàng Trong của các chúa Nguyễn trong công cuộc Nam tiến vĩ đại.

Năm Tân Hợi 1611, sau 33 năm xây dựng vùng đất mới, làng mạc hình thành, Chúa Nguyễn Hoàng ban chiếu thành lập phủ Phú Yên trực thuộc Thừa tuyên Quảng Nam, là đơn vị hành chính cấp tỉnh thứ 13 của Đại Việt.

Năm 1613, trước lúc băng hà, chúa Nguyễn Hoàng trối trăng lại cho người con thứ sáu là Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên phải dựa vào vùng đất mới từ Hoành Sơn (đèo Ngang, Hà Tĩnh) đến Thạch Bi Sơn (núi Đá Bia, Phú Yên) để xây dựng cơ nghiệp muôn đời và tiếp tục mở rộng cương vực vào phía Nam.

Sinh

Mất
Tham khảo
1612

Năm 1612 (số La Mã: MDCXII) là một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Gregory (hay một năm nhuận bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện
Sinh

Mất
Phùng Tiểu Thanh

Tham khảo
1613

Năm 1613 (số La Mã: MDCXIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện
Sinh

Mất
Tham khảo
1614

Năm 1614 (số La Mã: MDCXIV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện
Sinh

Mất
21 tháng 8 - Nữ Bá tước Elizabeth Báthory

Tham khảo
1615

Năm 1615 (số La Mã: MDCXV) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện
Hoàng đế Nỗ Nhĩ Cáp Xích thành lập Bát Kỳ

Sinh

Mất

Tham khảo
Thể loại:Planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~

là một visual novel được tạo ra bởi hãng phần mềm Key, công ty này cũng cho ra đời ba tác tác phẩm rất nổi tiếng khác là Kanon, AIR và CLANNAD. Các phiên bản trò chơi của planetarian đều dành cho mọi lứa tuổi và thuộc thể loại "tuyến tính tuyệt đối" vì không đưa ra bất kì sự lựa chọn nào cho người chơi. Một cuốn tiểu thuyết dày 243 trang tập hợp các mẫu truyện dựa trên planetarian cũng đã được ra mắt tại Nhật Bản.
1616

Năm 1616 (số La Mã: MDCXVI) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện
Sinh

Mất
Tham khảo
1617

Năm 1617 (số La Mã: MDCXVII) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện
Sinh

Mất
Pocahontas, cô gái da đỏ

Tham khảo
1618

Năm 1618 (số La Mã: MDCXVIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện
Sinh

Mất
Tham khảo
1619

Năm 1619 (số La Mã: MDCXIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện
Sinh
Hosokawa Mitsunao

Mất

Tham khảo
1620

Năm 1620 (số La Mã: MDCXX) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ tư trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Bảy [1] của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện
- Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên chấp nhận lời hỏi cưới con gái ông của quốc vương Chân Lạp là Chey Chetta II, gả con gái là công nữ Ngọc Vạn cho Chey Chetta II.

Sinh

Mất
Tham khảo
1621

Năm 1621 (số La Mã: MDCXXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện
Sinh
Shirō Amakusa

Mất

Tham khảo
Nụ hôn (Gustav Klimt)

Nụ hôn (tiếng Anh The Kiss, tên gốc tiếng Đức Der Kuss) là bức tranh của danh họa Gustav Klimt, và có thể coi là tác phẩm nổi tiếng nhất của ông. Klimt bắt tay vào thực hiện bức tranh vào năm 1907, năm đỉnh cao trong 'thời kì hoàng kim' của Klimt. Tranh miêu tả một đôi nam nữ hôn nhau, được vẽ trong sắc vàng và nhiều hình khối, với phông nền màu đồng. Có thể coi Nụ hôn là lời khẳng định khéo léo của Klimt về tư tưởng tình dục và tự do tình dục.

Klimt có cảm hứng đặc biệt với các phụ nữ tóc đỏ, và do đó người ta không hề ngạc nhiên khi nhân vật nữ trong Nụ hôn có mái tóc màu đỏ. Một vài người cho rằng Klimt và nàng thơ Emilie Flöge của ông là hình mẫu cho cặp đôi trong tuyệt phẩm này. Một vài ý kiến khác lại cho rằng người phụ nữ trong tranh là một người mẫu có biệt danh 'Red Hilda', bởi có rất nhiều bằng chứng cho thấy bà cũng là người mẫu cho các tranh khác của Klimt như 'Woman with feather boa', 'Goldfish' và 'Danaë'. Bà đã kể lại với cháu trai rằng mình là người mẫu trong Nụ hôn, tuy nhiên điều này cũng không có bằng cớ xác thực.

Hình ảnh của Gustav Klimt và bức tranh Nụ hôn đã được chọn để in lên đồng vàng 100 euro của bộ sưu tập tiền hội họa phát hành tháng 11 năm 2003. Mặt trước đồng xu là Klimt trong xưởng vẽ với 2 bức tranh chưa hoàn thành trên giá; mặt sau in hình cặp đôi trong Nụ hôn với dòng chữ "Der Kuss".

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gustav Klimt tại bảo tàng Österreichische Galerie Belvedere
Der Kuss
Alice Wilson

| birth_place = Cobourg, Ontario, Canada
| death_date =
| death_place = Ottawa, Ontario, Canada
| field = Địa chất học
| work_institution = Khảo sát địa chất Canada
| alma_mater = Đại học Chicago và Đại học Victoria, Toronto
| doctoral_advisor =
| doctoral_students =
| known_for = Nhà địa chất nữ đầu tiên ở Canada
| prizes =
| religion =
| footnotes =
}}
Alice Evelyn Wilson, M.B.E., F.R.S.C. (26 tháng 8 năm 1881 &ndash; 15 tháng 4 năm 1964) là một nhà địa chất học và cổ sinh vật học Canada. Bà nghiên cứu về lĩnh vực đá và hóa thạch ở vùng Ottawa trong khoảng thời gian giữa năm 1913 và 1963.

Bà trở thành thành viên nữ đầu tiên của Hội Hoàng gia Canada vào năm 1937. Năm 1935, bà là thành viên của Order of the British Empire.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Alice Wilson at The Canadian Encyclopedia
Royal Society of Canada's biography
Natural Resources Canada biography
Peter Watts (tác giả)

Peter Watts (sinh năm 1958) là một tác giả tiểu thuyết khoa học viễn tưởng Canada và là một nhà sinh học về động vật có vú sống ở biển.

Sự nghiệp
Tiểu thuyết đầu tay của ông Starfish (2000) có nội dung giới thiệu Lenie Clarke, một công nhân trạm năng lượng dưới biển sâu thay đổi để sinh sống trong điều kiện dưới nước và là nhân vật chính trong các tác phẩm sau đó: Maelstrom (2001), Behemoth: β-Max (2004) và Behemoth: Seppuku (2005). Hai tập cuối tạo thành một tiểu thuyết, và được xuất bản dưới hai ấn phẩm cho mục đích thương mại.

}}

Liên kết ngoài
http://www.rifters.com – personal website
http://www.rifters.com/real/newscrawl_2007.htm – old weblog
http://www.rifters.com/crawl – new weblog
http://www.rifters.com/real/shorts.htm—novels & short stories available online
Review of Ten Monkeys, Ten Minutes, short story collection available online
2004 Interview at The Agony Column
2007 interview at SF Diplomat
Audio review and discussion of Starfish at The Science Fiction Book Review Podcast
Suzumoto Yūichi

| birthplace = Shimizu-ku, Shizuoka, Nhật Bản
| deathdate =
| deathplace =
| occupation = Biên kịch
| nationality = Nhật Bản
| period =
| genre = Fantasy, Hư cấu, Sci-fi
| subject =
| movement =
| notableworks= AIR, CLANNAD, planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~
| awards = Japan Fantasy Novel Award
| influences =
| influenced =
| website =
}}

là một tiểu thuyết gia người Nhật đến từ phân khu Shimizu-ku thuộc thành phố Shizuoka, tỉnh Shizuoka, Nhật Bản; hiện ông đang sống tại Osaka, Nhật Bản. Từ năm 2006, ông làm việc cho Aquaplus, được biết đến như một công ty xuất bản của Leaf. Trước khi đến Leaf, Suzumoto làm việc cho hãng sản xuất visual novel Visual Art's với vai trò là nhà biên kịch cho nhiều thương hiệu và chi nhánh khác nhau thuộc quyền công ty này. Đáng chú ý nhất là ba tác phẩm có sự cộng tác của ông với Key: AIR, CLANNAD và planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~. Năm 1999, Key phát hành visual novel đầu tiên của họ là Kanon; trò chơi này đã gây ấn tượng với Suzumoto và khiến ông xin làm việc cho Visual Art's, công ty mẹ của Key, vào tháng 2 năm 2000 với vai trò là nhà biên kịch luân phiên cho các thương hiệu và chi nhánh thuộc quyền Visual Art's. và đồng thời cũng là trợ lý kịch bản cho tựa game Mamahaha Chōkyō của Giant Panda trong cùng năm. Trong tháng 12 năm 2006, cuốn light novel đầu tay của Suzumoto có tựa đề Die Nachtjäger đã được phát hành bởi SoftBank mang nhãn hiệu của nhà xuất bản GA Bunko.

Chú thích

Liên kết ngoài
Website cá nhân của Suzumoto Yūichi
Website chính thức của Aquaplus
Website chính thức của Key
Tiếng Aram

|states= Iran, Iraq, Israel, Syria, Thổ Nhĩ Kỳ
Người Assyria hải ngoại
|region=Trung Đông, châu Âu và châu Mỹ.
|speakers=2.200.000
|familycolor = Afro-Asiatic
|fam2=Semitic
|fam3=Tây Semit
|fam4=Trung Semit
|fam5=Tây Bắc Semit
|script=Abjad Aram, abjad Syriac, Hebrew, Bảng chữ cái Mandaic and Bảng chữ cái Trung Quốc
|lc1=arc|ld1=Tiếng Aram Đế quốc và Chính thức (700-300 TCN)|ll1=Official Aramaic language
|lc2=oar|ld2=Old Aramaic (before 700 BCE)|ll2=Old Aramaic language
|lc3=aii|ld3=Assyrian Neo-Aramaic
|lc4=aij|ld4=Lishanid Noshan
|lc5=amw|ld5=Western Neo-Aramaic
|lc6=bhn|ld6=Bohtan Neo-Aramaic
|lc7=bjf|ld7=Barzani Jewish Neo-Aramaic
|lc8=cld|ld8=Chaldean Neo-Aramaic
|lc9=hrt|ld9=Hértevin|ll9=Hértevin language
|lc10=huy|ld10=Hulaulá|ll10=Hulaulá language
|lc11=jpa|ld11=Jewish Palestinian Aramaic
|lc12=kqd|ld12=Koy Sanjaq Surat
|lc13=lhs|ld13=Mlahsô|ll13=Mlahsô language
|lc14=lsd|ld14=Lishana Deni
|lc15=mid|ld15=Modern Mandaic|ll15=Mandaic language
|lc16=myz|ld16=Classical Mandaic|ll16=Mandaic language
|lc17=sam|ld17=Samaritan Aramaic
|lc18=syc|ld18=Syriac (classical)|ll18=Syriac language
|lc19=syn|ld19=Senaya|ll19=Senaya language
|lc20=tmr|ld20=Jewish Babylonian Aramaic
|lc21=trg|ld21=Lishán Didán
|lc22=tru|ld22=Turoyo|ll22=Turoyo language| glotto = aram1259}}

Tiếng Aram(אַרָמָיָא Arāmāyā, , ) là một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Semit, nằm trong ngữ hệ Phi-Á (Afroasiatic). Tiếng Aram là một phần của nhánh ngôn ngữ tây bắc Semit, trong nhánh này còn có các ngôn ngữ Canaan như tiếng Hebrew và tiếng Phoenicia. Tiếng Aram có lịch sử khoảng 3000 năm. Nó xuất hiện khoảng giữa thế kỷ XI và thế kỷ IX TCN.

Tiếng Aram cổ đại

Tiếng Aram trung đại
Tiếng Aram hiện đại
Những người nói nhiều nhất các phương ngữ Aram ngày nay chủ yếu là người Assyria
Tham khảo












Chú thích

Liên kết ngoài

Ethnologue report for Aramaic
Omniglot written Aramaic/Proto-Hebrew outline
Jewish Language Research Website: Jewish Aramaic
Dictionary of Judeo-Aramaic
Comprehensive Aramaic Lexicon (including editions of Targums)&nbsp;– at the Hebrew Union College, Cincinnati
Aramaic Designs &nbsp;– website offering various designs based on historical Aramaic scripts.
The Aramaic Language and Its Classification - Efrem Yildiz, Journal of Assyrian Academic Studies
Aramaic Peshitta Bible Repository &nbsp;– Many free Syriac Aramaic language research tools and the Syriac Peshitta Bible
Aramaic Dictionary - search the online dictionary using English or Aramaic words, including many other options.
Aramaico Brasil
Semitisches Tonarchiv: Dokumentgruppe "Aramäisch" &nbsp;– recordings of modern Aramaic
cursodearameo.com.ar Free course of Assyrian Neo-Aramaic in Spanish
Tiếng Amhara

'
|pronunciation=
|states = Ethiopia
|ethnicity = Người Amhara
|speakers = 36.434.396 (thống kê dân số và nhà ở 2007)
|date =
|ref = e18
|familycolor=Afro-Asiatic
|fam2=Semit
|fam3=Nam Semit
|fam4=Ethiopia
|fam5=Amhara–Argobba
|script=Ge'ezHệ chữ nổi tiếng Amhara
|sign=Ngôn ngữ ký hiệu tiếng Amhara
|nation=
|agency=Viện Hoàng gia (trước đây)
|iso1=am
|iso2=amh
|iso3=amh
|glotto=amha1245
|glottorefname=Amharic
|lingua=12-ACB-a
| image = File:Amharic Fidel.png
| imagecaption ="ye’ītiyop’iya k’wanik’wa"("Tiếng Ethiopia") viết bằng chữ Ge'ez.
|notice=IPA
}}

Tiếng Amhara ( ', ) là một ngôn ngữ thuộc ngữ tộc Semit của ngữ hệ Phi-Á, được nói tại Ethiopia. Đây là ngôn ngữ Semit phổ biến thứ nhì trên thế giới, sau tiếng Ả Rập, là ngôn ngữ hành chính chính thức của Cộng hòa Dân chủ Liên bang Ethiopia và cũng là ngôn ngữ hành chính hoặc chính thức của nhiều vùng bên trong hệ thống liên bang của Ethiopia.

Ngôn ngữ này là ngôn ngữ hành chính của chính phủ, của thương mại và giao tiếp, của quân đội và của Giáo hội Chính thống giáo Tewahedo Ethiopia từ ít nhất là thế kỷ XIII. Thống kê 2007 ghi nhận 22 triệu người nói bản ngữ và 15 triệu người nói như ngôn ngữ thứ hai tại Ethiopia. Tiếng Amhara còn được nói bởi khoảng 3 triệu người di cư sống ngoài Ethiopia. Đa số cộng đồng Do Thái Ethiopia tại Ethiopia và Israel nói tiếng Amhara. Hơn nữa, tiếng Amhara là ngôn ngữ thần thánh của tôn giáo Rastafari. Đây là ngôn ngữ phổ biến nhất tại vùng Sừng châu Phi.

Tham khảo
Lars Ahlfors

|birth_place = Helsinki, Phần Lan
|death_date =
|death_place = Pittsfield, Massachusetts, Mỹ
|nationality = Phần Lan
|field = Toán học
|work_institutions = Đại học HelsinkiETH ZurichĐại học Harvard
|alma_mater = Đại học Helsinki
|doctoral_advisor = Ernst LindelöfRolf Nevanlinna
|doctoral_students = Paul GarabedianRobert Osserman
|known_for = Mặt Riemann
|influences =
|influenced =
|prizes = Huy chương Fields (1936)Giải thưởng Wihuri(1968)Giải Wolf trong Toán học (1981)
}}

Lars Valerian Ahlfors (ngày 18 tháng 4 năm 1907 - ngày 11 tháng 10 năm 1996) là một nhà toán học sinh ra ở Phần Lan, nổi tiếng với đóng góp của ông trong lĩnh vực các mặt Riemann và giải tích phức.

Ahlfors sinh ra tại Helsinki, Phần Lan. Mẹ ông, Sievä Helander, chết lúc ông mới sinh. Cha của ông, Axel Ahlfors, là một giáo sư ngành kỹ thuật tại Đại học Công nghệ Helsinki. Gia đình Ahlfors nói tiếng Thụy Điển, do đó, đầu tiên cậu bé theo học một trường tư, nơi tất cả các lớp học đã được giảng dạy bằng tiếng Thụy Điển. Ahlfors học tại Đại học Helsinki từ năm 1924, tốt nghiệp năm 1928 có theo học Ernst Lindelöf và Rolf Nevanlinna. Ông đã giúp Nevanlinna vào năm 1929 với công việc của mình trên phỏng đoán Denjoy về số lượng các giá trị tiệm cận của một hàm toàn bộ. Ông đã hoàn thành tiến sĩ của trường Đại học Helsinki vào năm 1930.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ahlfors entry on Harvard University Mathematics department web site.
Papers of Lars Valerian Ahlfors: an inventory (Harvard University Archives)
Lars Valerian Ahlfors The MacTutor History of Mathematics page about Ahlfors
The Mathematics of Lars Valerian Ahlfors, Notices of the American Mathematical Society; vol. 45, no. 2 (tháng 2 năm 1998).
Lars Valerian Ahlfors (1907–1996) , Notices of the American Mathematical Society; vol. 45, no. 2 (tháng 2 năm 1998).
Tarja Halonen

|predecessor = Martti Ahtisaari
|successor = Sauli Niinistö
|office1 = Bộ trưởng Ngoại giao
|primeminister1 = Paavo Lipponen
|term_start1 = 13 tháng 4 năm 1995
|term_end1 = 25 tháng 2 năm 2000
|predecessor1 = Paavo Rantanen
|successor1 = Erkki Tuomioja
|office2 = Bộ trưởng Tư pháp
|primeminister2 = Harri Holkeri
|term_start2 = 28 tháng 2 năm 1990
|term_end2 = 26 tháng 4 năm 1991
|predecessor2 = Matti Louekoski
|successor2 = Hannele Pokka
|office3 = Nghị sĩ Quốc hộiđại diện cho Helsinki
|term_start3 = 24 tháng 3 năm 1979
|term_end3 = 29 tháng 2 năm 2000
|predecessor3 = ???
|successor3 = Ilkka Taipale
|birth_name = Tarja Kaarina Halonen
|birth_date =
|birth_place = Helsinki, Phần Lan
|party = Đảng Dân chủ Xã hội
|spouse =
|children = một con gái
|alma_mater = Đại học Helsinki
|signature = Tarja Halonen signature.svg
|website =
}}

Tarja Kaarina Halonen (phát âm tiếng Phần Lan: [kɑ ː tɑrjɑ rinɑ hɑlonen]; sinh ngày 24 tháng 12 năm 1943) là Tổng thống thứ 11 và hiện tại của Phần Lan. Là nữ tổng thống đầu tiên của Phần Lan, Halonen trước đây đã là một thành viên của quốc hội 1979-2000 khi bà từ chức sau khi cuộc bầu cử của mình để trở thành tổng thống. Ngoài sự nghiệp chính trị của mình, bà là luật sư và đã có một sự nghiệp lâu dài và sâu rộng trong tổ chức công đoàn và các tổ chức phi chính phủ khác nhau.

Halonen tốt nghiệp tại Đại học Helsinki, nơi đó bà học luật 1963-1968. Bà đã tích cực tham gia hoạt động chính trị trong thời kỳ sinh viên và đã giữ chức thư ký các vấn đề xã hội của Liên hiệp Sinh viên Quốc gia 1969-1970. Năm 1971, bà gia nhập Đảng Dân chủ Xã hội Phần Lan và làm luật sư tại Tổ chức Trung ương của nghiệp đoàn Phần Lan công đoàn cho đến khi bà được bầu vào quốc hội năm 1979.
Bà đã làm dân biểu quốc hội 6 nhiệm kỳ từ năm 1979-2000, đại diện cho đơn vị bầu cử Helsinki. Hiện nay bà cũng là thành viên của Hội đồng Phụ nữ lãnh đạo thế giới.

Tham khảo
1532

Năm 1532 (số La Mã: MDXXXII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai của lịch Julius.
Sự kiện
13 tháng năm - Francisco Pizarro cập bờ vào bờ biển phía bắc của Peru
16 tháng 5 - Sir Thomas More từ chức Lord Chancellor Anh.
Ngày 25 tháng 6 - Suleiman I dẫn quân xâm lược Hungary, và đã thất bại.
Tham khảo
1531

Năm 1531 (số La Mã: MDXXXI) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Sinh

Mất
Tham khảo
1527

Năm 1527 (số La Mã: MDXXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện

Tháng 6
Ngày 15: Mạc Đăng Dung phế bỏ Lê Cung Hoàng lên ngôi vua, lấy niên hiệu Minh Đức lập ra nhà Mạc.
Ngày 15: Triều đại nhà Lê chấm dứt giai đoạn Lê Sơ sau đúng 100 năm tồn tại.
Sinh

17 tháng 2 - Charles của Guise, hồng y người Pháp (mất 1574)
21 tháng 3 - Hermann Finck, nhà soạn nhạc và nhà lý luận âm nhạc Đức (mất 1558)
14 tháng 4 - Abraham Ortelius, người vẽ bản đồ và địa lý (mất 1598)
13 tháng 7 - John Dee, nhà toán học người Anh, nhà thiên văn học, và địa lý (mất 1608)
31 tháng 7 - Maximilian II, Hoàng đế La Mã Thần thánh (mất 1576)
21 tháng 10 - Louis I, Đức Hồng y Guise, hồng y người Pháp (mất 1578)
Ngày chưa biết:
Giuseppe Arcimboldo, nghệ sĩ người Ý (mất 1593)
Luis Ponce de León, nhà thơ Tây Ban Nha (mất 1591)
Sakuma Nobumori, người Nhật Bản (mất 1581)
Annibale Padovano, nhà soạn nhạc Ý (mất 1575)

Mất

Tham khảo
1526

Năm 1526 (số La Mã: MDXXVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện

Tháng 12
Mạc Đăng Dung giết Lê Chiêu Tông tại phường Đông Hà.
Sinh

Mất
Lê Chiêu Tông bị giết
Tham khảo
1517

Năm 1517 (số La Mã: MDXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện
Tháng 7
Trịnh Tuy và Nguyễn Hoằng Dụ đánh nhau.
Lê Chiêu Tông hạ lệnh chém đầu Trịnh Duy Đại vì tội mưu phản.
Sinh
]]
Tháng 6
18 tháng 6: Thiên hoàng Ōgimachi của Nhật Bản (m. 1593)
Tháng 10
17 tháng 10: Amalia xứ Kleve, công chúa và nhà văn người Đức (m. 1586)

Mất
]]
Tháng 3
7 tháng 3: María của Aragón và Castilla, Vương nữ Tây Ban Nha, Vương hậu Bồ Đào Nha (s. 1482)
Tháng 6
7 tháng 6: Luca Pacioli, Nhà toán học, cộng sự của Leonardo da Vinci và là "cha đẻ của kế toán" (s. 1447)

Tham khảo
1516

Năm 1516 (số La Mã: MDXVI) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện

Tháng 4
Trần Cảo mang quân đánh vào các huyện Tiên Du, Quế Dương, Gia Lâm rồi tiến thẳng vào bến Bồ Đề, uy hiếp Thăng Long

Tháng 5
7 tháng 5: Trịnh Duy Sản mượn cớ đi đánh Trần Cảo rồi lại dẫn quân về Thăng Long giết chết vua Lê Tương Dực.
Lê Quang Trị được lập làm vua nhưng chỉ được 3 ngày thì bị phế và Lê Ý được lập làm vua niên hiệu Quang Thiệu.
Nguyễn Hoằng Dụ tấn công đốt phá Thăng Long.
Trần Cảo đánh chiếm Thăng Long, xưng hoàng đế, niên hiệu Thiên Ứng.
Triều đình Hậu Lê dời về Thanh Hóa.

Tháng 7
Quân Trần Cảo và quân Hậu Lê đại chiến ngoài thành Thăng Long.

Tháng 8
Lê Chiêu Tông tái chiếm Thăng Long, đánh bại Trần Cảo.
Tháng 11
Trần Cảo đại phá quân Hậu Lê giết tướng Trịnh Duy Sản.
Trần Chân đánh bại Trần Cảo tại Gia Lâm
Sinh

Mất
Lê Tương Dực bị giết
Trịnh Duy Sản.
Tham khảo
1514

Năm 1514 (số La Mã: MDXIV) là một năm thường, bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Sinh

Mất
9 tháng 1 – Anne xứ Bretagne, Công tước xứ Bretagne và Vương hậu Pháp.

Tham khảo
1513

Năm 1513 (số La Mã: MDXIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Sinh

Mất

Tham khảo
1512

Năm 1512 (số La Mã: MDXII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Sinh

Mất

Tham khảo
Mười công trình lớn của Bắc Kinh

.]]
Mười công trình lớn của Bắc Kinh (Giản thể: 北京十大建筑, Hán Việt: Bắc Kinh thập đại kiến trúc) là mười công trình lớn được xây dựng tại thủ đô Bắc Kinh vào năm 1959 nhân kỉ niệm 10 năm ngày thành lập nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đây là một phần của kế hoạch quy hoạch đô thị và xây dựng trong chương trình Đại Nhảy Vọt và được hoàn thành chỉ trong vòng 10 tháng, tính đến trước ngày quốc khánh Trung Quốc mùng 1 tháng 10.

Lịch sử
Mười công trình lớn của Bắc Kinh được xây dựng cùng với việc mở rộng Quảng trường Thiên An Môn. Kiến trúc sư của các công trình này là thành viên của Học viện Thiết kế Kiến trúc Bắc Kinh cùng với sự quản lý của Ủy ban Kế hoạch Bắc Kinh và Bộ Xây dựng Trung Quốc.

Các công trình
Dưới đây là danh sách cụ thể của Mười công trình:

Hình ảnh

Hình:Great Hall Of The People At Night.JPG|Đại lễ đường Nhân dân
Hình:NationalMuseumofChinapic1.jpg|Bảo tàng Quốc gia
Hình:MinzuGong.JPG|Cung Văn hóa Dân tộc
Hình:Beijingrailwaystation night.jpg|Ga Bắc Kinh
Hình:Workers Stadium.jpg|Sân vận động Công nhân
Hình:Beijing Military Museum Front - troops towards the sky.jpg|Bảo tàng Quân sự
Hình:Diaoyutai 3.jpg|Nhà khách Điếu Ngư Đài

Tham khảo
1511

Năm 1511 (số La Mã: MDXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Trần Tuân nổi dậy khởi binh vây đánh thành Thăng Long.
Sinh

1 tháng 1 - Henry, Công tước xứ Cornwall, con trai cả của Henry VIII của Anh
18 tháng 6 - Bartolomeo Ammanati, kiến trúc sư và nhà điêu khắc Florentine (mất 1592)
9 tháng 7 - Dorothea của Saxe-Lauenburg, vợ của Christian III từ 1525 và Nữ hoàng Đan Mạch và Na Uy (mất 1571)
30 tháng 7 - Giorgio Vasari, họa sĩ, kiến trúc sư người Ý (mất 1574)
29 tháng 9 - Michael Servetus, nhà thần học Tây Ban Nha (mất 1553)
22 tháng 10 - Erasmus Reinhold, nhà thiên văn học và toán học người Đức (mất 1553)
15 tháng 11 - Johannes Secundus, nhà thơ Hà Lan (mất 1536)

Mất

Tham khảo
Laurent Schwartz

| birth_place = Paris, Pháp
| death_date =
| death_place = Paris, Pháp
| nationality =
| fields = Toán học
| work_institution = Đại học GrenobleÉcole PolytechniqueĐại học Paris VII
| alma_mater = École normale supérieure
| doctoral_advisor = Georges Valiron
| doctoral_students = Maurice AudinBernard BeauzamyAlexander GrothendieckJacques-Louis LionsBernard MalgrangeHenri Hogbe NlendGilles PisierFrançois Treves
| known_for = Lý thuyết phân phốiĐịnh lý nhân SchwartzKhông gian SchwartzHàm Schwartz–BruhatToán tử RadonifyCylinder set measure
| influenced = Per Enflo
| awards = Huy chương Fields (1950)
}}
Laurent-Moïse Schwartz (5 tháng 3 năm 1915 – 4 tháng 7 năm 2002) là một nhà toán học người Pháp. Ông học đại học tại trường École normale supérieure, và giành được huy chương Fields năm 1950 cho những nghiên cứu của ông về lý thuyết phân phối, mang lại cách hiểu rõ ràng cho các đối tượng như hàm delta Dirac. Trong một thời gian dài ông dạy tại trường École polytechnique.

Ngoài công việc nghiên cứu khoa học, ông còn nổi tiếng là một người thẳng thắn, và thiên về chủ nghĩa cộng sản.

Tham khảo
1534

Năm 1534 (số La Mã: MDXXXIV) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Sinh

Mất
Tham khảo
1535

Năm 1535 (số La Mã: MDXXXV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Sinh

Mất
Tham khảo
1536

Năm 1536 (số La Mã: MDXXXVI) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo
1537

Năm 1537 (số La Mã: MDXXXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Sinh

Mất

Tham khảo
1540

Năm 1540 (số La Mã: MDXL) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Quân đội nhà Lê Trung Hưng do tướng Nguyễn Kim dẫn đầu chiếm được Nghệ An từ nhà Mạc và chính thức thành lập Nam triều.

Tháng 11
3 tháng 11: Mạc Thái Tổ dâng đất ngũ động hàng nhà Minh

Sinh
không rõ - François Viète, nhà toán học người Pháp (m. 1603)

Mất

Tham khảo
1541

Năm 1541 (số La Mã: MDXLI) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Sinh

Mất
22 tháng 8: Mạc Thái Tổ (sinh năm 1483)

Tham khảo
1542

Năm 1542 (số La Mã: MDXLII) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Sinh

19 tháng 3 - Jan Zamoyski, nhà quý tộc Ba Lan (mất 1605)
6 tháng 6 - Richard Grenville, nhà thám hiểm (mất 1591)
24 tháng 6 - St John của Cross, người Tây Ban Nha (mất 1591)
4 tháng 10 - Robert Bellarmine, tiếng Ý thánh (mất 1621)
15 tháng 10 - Akbar, Jellaladin Mahommed, Hoàng đế Mughal (mất 1605)
8 tháng 12 - (mất 1587)
Ngày chưa biết:
Toda Kazuaki, samurai (mất 1604)
John Speed, sử gia Anh (mất 1629)
Horio Yoshiharu, daimyo Nhật Bản (mất 1611)
Kuki Yoshitaka, chỉ huy Hải quân Nhật Bản (mất 1600)
Juan de la Cruz, nhà thơ Tây Ban Nha (mất 1591)
Mary I của Scotland

Mất
Tướng Trịnh Duy Thuân nhà Lê trung hưng ở Việt Nam

Tham khảo
1546

Năm 1546 (số La Mã: MDXLVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
Sự kiện
Người Tây Ban Nha chinh phục Yucatan.
Pháp và Anh tuyên bố hòa bình.
Sinh

Mất

Tham khảo
1544

Năm 1544 (số La Mã: MDXLIV) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện
Sinh

Mất

Tham khảo
1547

Năm 1547 (số La Mã: MDXLVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Julius.
Sự kiện
Sinh

Mất
28 tháng 1: Henry VIII của Anh

Tham khảo
1548

Năm 1548 (MDXLVIII) là một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật trong lịch Julius.

Sự kiện
Sinh

Mất

Tham khảo
1549

Năm 1549 (số La Mã: MDXLIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Julius.

Sự kiện
Sinh

Mất

Tham khảo
1550

Năm 1550 (số La Mã: MDL) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

Sự kiện
Sinh

Mất

Tham khảo
1551

Năm 1551 (số La Mã: MDLI) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Tháng 6
Trịnh Kiểm, Lê Bá Ly và Vũ Văn Uyên tấn công Thăng Long

Sinh

Mất

Tham khảo
1552

Năm 1552 (số La Mã: MDLII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Sáu trong lịch Julius.

Sự kiện
Sinh

Mất
Tham khảo