Bộ Rùa

Trias - gần đây
| regnum = Animalia
| phylum =
Chordata
| classis = Reptilia
| ordo = Testudines
| ordo_authority = Linnaeus, 1758
| range_map = World.distribution.testudines.1.png
| range_map_caption = màu xanh lục: rùa biển, màu đen: rùa cạn
| diversity_link = Danh sách các họ Rùa
| diversity = 14 họ tồn tại với khoảng 328 loài
| subdivision_ranks = Các phân bộ
| subdivision = CryptodiraPleurodira xem thêm văn bản
|name=Bộ Rùa}}
Bộ Rùa (danh pháp khoa học: Testudines) là những loài bò sát thuộc nhóm chỏm cây của siêu bộ Chelonia (hay Testudinata). Trong tiếng Việt, các loài thuộc bộ rùa được gọi bằng nhiều tên khác nhau như rùa, ba ba, giải, vích, đồi mồi...

Trong văn hóa, rùa được nhìn nhận dưới nhiều gốc độ khác nhau tùy theo nền văn hóa. Rùa được xem là một trong những con vật mang nhiều ý nghĩa biểu trưng văn hóa nhất (Rùa trong biểu tượng văn hóa).

Phân loại
Phân loại dưới đây lấy theo Meylan & Ganko, 1988 (sửa đổi theo Meylan & Ganko, 1997 và Meylan, 2001) và Anquetin, Barrett, Jones, Moore-Fay & Evans, 2009. Khi hiểu Testudines Linnaeus, 1758 (không Batsch, 1788) sensu Lee, 1996 (tương đương với Rhaptochelydia Gaffney & Kitching, 1994 như ở dưới đây) thì bộ này được chia thành các phân bộ và chi riêng lẻ như sau:

CHELONIA Macartney, 1802 = Testudinata sensu Zardoya & Meyer, 2001:
†Odontochelys
†Australochelys
Rhaptochelydia Gaffney & Kitching, 1994 = Testudines Linnaeus, 1758 [không Batsch, 1788] sensu Lee, 1996.
†Chinlechelys
†Proganochelys (= Proganochelyidae/Proganochelydia)
?†Palaeochersis - đặt vào đây không chắc chắn.
?†Condorchelys - đặt vào đây không chắc chắn.
?†Eileanchelys - đặt vào đây không chắc chắn.
?†Hackerochelys - đặt vào đây không chắc chắn.
Casichelyidia Gaffney, 1975 (tương đương với Testudinata Klein, 1760 (không Linnaeus, 1758) sensu Lee, 1997)
Cryptodira Cope, 1864 (fide Gaffney & Maylan, 1988)
Pleurodira Dumeril & Bibron, 1835 [không Cope, 1871]

Gaffney & Kitching, 1994 chia Chelonia ra như sau:
† Australochelidae
†Australochelys
Rhaptochelydia
†Proganochelydia
†Proganochelyidae
†Proganochelys
Casichelyidia
Cryptodira
Pleurodira

Trong khi đó, một số tác giả khác như Sterli (2008); Li, Wu, Rieppel, Wang, Zhao (2008); Anquetin, Barrett, Jones, Moore-Fay, Evans (2009) và Joyce, Lucas, Scheyer, Heckert, Hunt (2009) nói chung lại chia Testudinata ra thành một vài chi tuyệt chủng ở nhóm thân cây và Testudines là nhóm chỏm cây. Cụ thể xem sơ đồ cây phát sinh chủng loài tại Mikko's Phylogeny Archive.

Cryptodira
†Kayentachelys
†Indochelys
Selmacryptodira
†Paracryptodira (= ? Pleurosternoidea Hay, 1930)
†Kallokibotiidae
†Mongolochelyidae
†Solemydidae
†Pleurosternidae (bao gồm cả Chengyuchelyidae)
†Glyptopsidae ("Glyptopsinae")
†"Dinochelinae"
†Baenoidea (Baenidae sensu lato)
†Neurankylidae
†Macrobaenidae
†Baenidae sensu stricto
Eucryptodira Gaffney, 1975 sensu Gaffney, 1984 (= Daiocryptodira Milner, 2004)
†Eurysternidae
†Plesiochelyidae
? †Xinjiangchelyidae
Centrocryptodira
†"Sinemys"
†Chubutemys
†Meiolaniidae
†Osteopygis
? †"Macrobaenidae"
? †"Sinemydidae"
†Judithemys
†Hangaiemys
Polycryptodira (= Cryptodira sensu Parham & Hutchison, 2003)
Chelydridae
Procoelocryptodira
Chelonioidea
"Chelonioinea"
†Toxochelyidae
Cheloniidae
Dermochelyoidea
†Cimochelys
†"Protostega"
†Thalassemyidae
"Dermochelyoinea"
Dermochelyidae
†Protostegidae (có thể tách riêng họ Desmatochelyidae)
Chelomacryptodira
†Planetochelys
Trionychoidea
†Hoplochelys
†Adocidae (bao gồm cả Nanshiungchelyidae)
†Emarginachelys
Dermatemydidae
Kinosternidae (có thể bao gồm cả phân họ Staurotypinae, mặc dù phân họ này đôi khi xếp trong họ Chelydridae)
†Sandownia
Carettochelyidae
Trionychidae
Không chắc chắn
†Khunnuchelys
†(Axestemys) (có thể là một phần của Rafetus)
Testudinoidea
? †Haichemydidae
? †Sinochelyidae (bao gồm cả Peishanemydidae)
? †Lindholmemydidae
Emydidae (đôi khi tách riêng các họ Platysternidae và Geoemydidae)
Testudinidae

Pleurodira
†Proterochersidae (= Minipleurodira)
Megapleurodira
? †Dortokidae
†Platychelira
†Platychelyidae
Eupleurodira
Cheloides
Chelidae (= Chelyidae)
Pelomedusoides (= Pelumedusidae sensu lato)
Pelomedusera (= Pelomedusoidea)
†Araripemydidae
Pelomedusidae (= Eusarkiidae)
Podocnemidera
? †Teneremys
†Euraxemydoidea
†Euraxemydidae
Podocnemidoidea
†Bothremydinura
†Bothremydidae
Podocnemidinura
†Brasilemys
†Hamadachelys
Podocnemididae
Không chắc chắn:
†Apoidochelys
†Bauruemys
†Carteremys
†Palaeaspis (bao gồm cả Palaeochelys, Palemys)
†Paralichelys
†Potamochelys
†Stupendemys

Không chắc chắn
†Chitracephalus
†Neusticemys
†Scutemys
†Chelycarapookidae

Hình ảnh

Tập tin:Snapping turtle 3 md.jpg|
Tập tin:Random Turtle.jpg|
Tập tin:Rùa ở chùa Ngọc Hoàng.jpg|Rùa được phóng sinh tại chùa Ngọc Hoàng.

Xem thêm
Rùa cạn
Rùa trong biểu tượng văn hóa



Liên kết ngoài





UC Berkeley Museum of Paleontology
Chelonian studbook Collection and display of the weights/sizes of captive turtles
Biogeography and Phylogeny of the Chelonia (taxonomy, maps)
The word 'turtle' in different languages
New Scientist article (including video) on how the turtle evolved its shell

Tham khảo