Tài khoản chứng khoán

Tài khoản chứng khoán (Securities account) đôi khi được gọi là tài khoản môi giới (Brokerage account) là tài khoản nắm giữ tài sản tài chính (chẳng hạn như chứng khoán) thay mặt cho nhà đầu tư trong giao dịch với ngân hàng, nhà môi giới hoặc bên giám sát. Các nhà đầu tư và các nhà giao dịch (Trader) thường có tài khoản chứng khoán với nhà môi giới hoặc ngân hàng mà họ sử dụng để mua và bán chứng khoán. Tài khoản chứng khoán có thể có nhiều loại khác nhau, chẳng hạn như tài khoản cổ phiếu, tài khoản quyền chọn, tài khoản ký quỹ hoặc tài khoản tiền mặt. Tài khoản chứng khoán thường được coi là quỹ khách hàng (Client fund), tách biệt chúng với tiền và tài sản của công ty. Sự tách biệt này đáp ứng các quy định tài chính của hầu hết các quốc gia.

Tài khoản chứng khoán là nơi các nhà đầu tư (người chơi chứng khoán) cất giữ tiền và các sản phẩm cổ phiếu cũng như các loại chứng khoán khác nhau. Khi có tài khoản chứng khoán, nhà đầu tư mới đủ điều kiện mua bán tại thị trường chứng khoán niêm yết tập trung. Nhà đầu tư cá nhân được mở nhiều tài khoản, nhưng theo nguyên tắc mỗi công ty chứng khoán chỉ được mở duy nhất một tài khoản giao dịch. Các nhà đầu tư không bị giới hạn số lượng tài khoản chứng khoán nhưng tại mỗi công ty chứng khoán, người đầu tư chỉ được mở một tài khoản duy nhất nên một người có thể mở tài khoản tại nhiều công ty chứng khoán khác nhau. Tài khoản chứng khoán sẽ được các công ty chứng khoán quản lý. Số lượng tài khoản chứng khoán tại Việt Nam tính đến hết tháng 10 năm 2023 là 7,45 triệu tài khoản, trong đó, số tài khoản của nhà đầu tư cá nhân trong nước vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 7,38 triệu đơn vị. Việc một người mở nhiều tài khoản chứng khoán cũng rất bình thường vì tùy theo nhu cầu mỗi thời điểm, công ty chứng khoán nào có chính sách hấp dẫn và phù hợp thì có sự dịch chuyển dòng vốn. Thậm chí cùng một loại cổ phiếu nhưng có công ty chứng khoán cho vay margin cao, có nơi không cho vay margin thì việc mỗi nhà đầu tư có nhiều tài khoản để tối ưu hóa, đồng thời sự phát triển của công nghệ cũng giúp cho việc mở tài khoản chứng khoán nhanh hơn rất nhiều, các công nghệ xác thực từ xa hiện nay đã giúp nhà đầ tư mở tài khoản chứng khoán. Số lượng tài khoản lớn phải đi kèm với thị phần cao, còn số lượng tài khoản lớn, nhưng thị phần vẫn thấp đồng nghĩa với kém hiệu quả.

Xuất hiện một số hành vi tiêu cực như hành vi cho mượn tài khoản chứng khoán, mở và sử dụng nhóm các tài khoản chứng khoán đứng tên các cá nhân khác để mua bán, thâu tóm cổ phiếu và giao dịch, đặt lệnh giao dịch chứng khoán để mua bán, khớp lệnh làm tăng tính thanh khoản và đẩy giá cổ phiếu, kết hợp với các thao tác khớp lệnh mua, bán nội bộ, mua bán chéo, khớp lệnh tạo giá đóng cửa ATC, mua bán thỏa thuận, đứng tên thực hiện việc nhận tiền, chuyển tiền, nộp rút tiền vào các tài khoản chứng khoán để giao dịch mua, bán cổ phiếu, sử dụng tài khoản chứng khoán mượn nhờ, giả tạo để giao dịch cổ phiếu, ký các chứng từ để hợp thức hóa, nguyên nhân do việc mở tài khoản chứng khoán dễ dàng, không kiểm soát nên có các đối tượng đã lợi dụng thuê, nhờ người khác mở tài khoản để sử dụng nhằm thao túng chứng khoán.

Sau đó, đã có sự việc 545.386 tài khoản chứng khoán bị đóng trong tháng 10 năm 2023, gấp ba lần so với số tài khoản mở mới là 167.659 tài khoản. Có những nhà đầu tư mở tài khoản ở ngân hàng, sau đó liên kết với công ty chứng khoán, sau đó công ty chứng khoán ghi nhận có nhiều tài khoản không hoạt động nên chủ động đóng lại, mặt khác thì chính quyền cũng yêu cầu tổ chức tín dụng, trung gian thanh toán phối hợp với các cơ quan thu thập, xử lý, rà soát và làm sạch dữ liệu.

Chú thích