Catalina của Áo và Castilla

)
| tiền nhiệm = Leonor của Castilla
| kế nhiệm = Anna của Áo
| chức vị 1 = Nhiếp chính hậu của Bồ Đào Nha
| tại vị 1 = 11 tháng 6 năm 1557 – 22 tháng 12 năm 1562 ()
| kiểu nhiếp chính 1 = Quân chủ
| nhiếp chính 1 = Sebastião I của Bồ Đào Nha
| phối ngẫu = João III của Bồ Đào Nha
| con cái = Afonso, Thái tử Bồ Đào Nha Maria Manuela, Thái nữ Bồ Đào Nha Vương nữ Isabel của Bồ Đào Nha Vương nữ Beatriz của Bồ Đào Nha Manuel, Thái tử Bồ Đào Nha Filipe, Thái tử Bồ Đào Nha Vương tử Dinis của Bồ Đào Nha João Manuel, Tự vương Bồ Đào Nha Vương tử Antônio của Bồ Đào Nha
| kiểu hoàng tộc = Vương tộc
| hoàng tộc = Nhà Habsburgo
Nhà Avis (kết hôn)
| cha = Philipp của Áo
| mẹ = Juana I của Castilla và Aragón
| sinh = 14 tháng 1 năm 1507
| nơi sinh = Torquemada, Vương quyền Castilla
| mất =
| nơi mất = Cung điện Ribeira, Lisboa, Vương quốc Bồ Đào Nha
| tôn giáo = Công giáo La Mã
| chữ ký = Assinatura D. Catarina de Áustria.svg
}}

Catalina của Castilla, hay Catalina của Áo (tiếng Tây Ban Nha: Catalina de Castilla hay Catalina de Austria; tiếng Đức: Katharina von Kastilien; Tiếng Bồ Đào Nha: Catarina de Áustria; tiếng Anh: Catherine of Austria; tiếng Pháp: Catherine de Castille) là vương hậu của Bồ Đào Nha từ ngày 2 tháng 2 năm 1525 đến ngày 11 tháng 6 năm 1557.

Thân thế
Catalina sinh ngày 14 tháng 1 năm 1507, tại Torquemada. Là một Infanta của Castila và Nữ Đại vương công Áo, Catalina là đứa con gái của Juana I của Castilla và Philipp của Áo. Bà được đặt tên để vinh danh dì ruột của mình, Catalina của Aragón. Vì Nữ vương không có bà đỡ vào thời điểm đó, việc sinh nở của bà được trợ giúp bởi thị nữ María de Ulloa.

Bà được làm lễ rửa tội được tổ chức tại Santa Eulalia. Cha đỡ đầu của Catalina là Bernardino Fernández de Velasco, Công tước thứ nhất xứ Frías, và Diego Ramírez de Villaescusa, Giám mục Málaga.

Trong tất cả năm anh chị em của Catalina, ngoại trừ Fernando, đều sinh ra tại vùng Habsburg Hà Lan và được giao cho cô là Margarete của Áo chăm sóc, nhưng Juana lại giữ cô con gái út Catalina bên cạnh mình. Catalina sống cùng mẹ trong thời gian bà bị giam tại Tordesillas dưới thời ông ngoại là Ferrando II của Aragón làm nhiếp chính và khi anh trai bà, Karl, trị vì với tư cách đồng vương. Khi đến thời điểm Catalina phải kết hôn, bà được giải thoát khỏi sự giam giữ mà mẹ bà phải chịu đựng cho đến khi qua đời.

= Giáo dục =
Catalina được giáo dục kỹ lưỡng, mặc dù lớn lên trong môi trường cô lập do sự giam giữ của mẹ ở Tordesillas từ năm 1509, khi bà mới hai tuổi. Juana giám sát trực tiếp việc học của con gái, để chuẩn bị đảm bảo một nền tảng cho cuộc hôn nhân chính trị chiến lược. Bà được đào tạo nhấn mạnh vào lòng sùng đạo Công giáo, phát triển trí tuệ và các kỹ năng ứng xử trong triều đình, sử dụng tiếng Tây Ban Nha làm ngôn ngữ chính.

Những năm đầu đời, bà còn làm quen tiếp xúc với văn hóa và kho tàng nghệ thuật của triều đại, bao gồm thảm Flemish, bản thảo minh họa và trang sức, vốn sau này trở thành hồi môn trong liên minh với Bồ Đào Nha. Những yếu tố này phản ánh truyền thống trong việc sưu tập của hoàng tộc, đặt nền tảng cho niềm say mê sở thích nghệ thuật và học vấn sau này của bà, đồng thời trang bị khả năng ngoại ngữ có thể bao gồm cả Latin và phong thái cần thiết cho vai trò ngoại giao. trí thức trong triều đình. Bà đưa nhiều nữ học giả vào cung, bao gồm các nhà nhân văn Joana Vaz và Públia Hortênsia de Castro cùng nữ thi sĩ Luisa Sigea de Velasco. Vaz chịu trách nhiệm dạy dỗ con gái duy nhất còn sống của bà Maria, cũng như cô cháu gái của Catalina, cũng tên là Maria người về sau trở thành một học giả thực thụ.

Sau khi chồng bà qua đời năm 1557, Catalina bị con dâu đồng thời là cháu gái mình, Juana của Áo, thách thức quyền nhiếp chính đối với đứa cháu nội còn nhỏ. Sự hòa giải của Karl V đã giải quyết vấn đề theo hướng có lợi cho em gái ông thay vì con gái ông là Juana, người được cần đến ở Tây Ban Nha trong lúc Felipe II vắng mặt.

= Nhiếp chính =
Sau khi chồng bà, Vua João III, qua đời vào năm 1557, Catalina đảm nhận quyền nhiếp chính của Bồ Đào Nha cho cháu trai ba tuổi, Sebastião I, theo di chúc của nhà vua. Bà chịu trách nhiệm quản lý toàn bộ các lĩnh vực tư pháp, tài chính và hành chính, thực hiện thông qua một hội đồng cố vấn được lựa chọn kỹ lưỡng. Các sắc lệnh được ban hành dưới tên Sebastian nhằm củng cố quyền lực hoàng gia và duy trì trật tự trong triều đình. Trong nhiệm kỳ nhiếp chính, Catalina đặt trọng tâm vào ổn định tài chính, đối phó với tình trạng thâm hụt ngân khố và các áp lực kinh tế từ sự bành trướng quá mức của đế quốc. Bà thực hiện nhiều cải cách quan trọng: quản lý thu thuế chặt chẽ hơn, thống nhất các khoản thu và hạn chế số lượng quan chức trong bộ máy hành chính tài chính, nhằm tăng thu nhập mà không cần áp dụng các loại thuế mới. Song song đó, bà cải tiến hệ thống pháp lý, rút ngắn thủ tục tố tụng, cải tổ nhân sự tòa án và đảm bảo việc thực thi pháp luật diễn ra hiệu quả. Bên cạnh các lĩnh vực hành chính và tài chính, bà cũng chú trọng đến vấn đề tôn giáo, giám sát hoạt động của Tòa án Dị giáo và mở rộng quyền hạn ra các vùng thuộc địa như Goa. Bà đảm bảo việc điều tra dị giáo và các vụ phù thủy được tiến hành nghiêm túc, đồng thời bổ nhiệm các quan tòa đáng tin cậy để duy trì trật tự xã hội theo giáo luật.

= Hậu duệ =

Ngày nay, Catherine không còn hậu duệ, vì cả hai người cháu của bà đều không có con. Dòng dõi của bà tuyệt tự chỉ trong vòng sáu tháng sau khi bà qua đời, bởi người hậu duệ duy nhất còn sống sau bà Vua Sebastião của Bồ Đào Nha đã chết vào tháng 8 năm 1578.

= Nhà sưu tầm =
Nhờ vị thế là Vương hậu Bồ Đào Nha, Catalina sở hữu một trong những bộ sưu tập đồ sứ Trung Quốc sớm nhất và tinh mỹ nhất châu Âu. "Bà thu thập số lượng lớn đồ sứ và các vật phẩm kỳ lạ từ châu Á, vốn đều được chuyển đến Lisbon thường xuyên để trang hoàng cung điện hoàng gia Lisbon cũng như phục vụ nhu cầu cá nhân của bà, và những thứ ấy trở thành biểu tượng cho quyền lực của bà. Bộ sưu tập của bà trở thành kunstkammer (phòng trưng bày các kỳ vật) đầu tiên trên bán đảo Iberia."

Bà tiếp nối truyền thống từng được thiết lập bởi Vua Manuel I của Bồ Đào Nha, người đã mua đồ sứ cho vợ mình là Maria xứ Castilla(1482–1517), dì của Catherine. Giữa năm 1511 và 1514, Thủ quỹ phụ trách Gia vị ở Lisbon "đã ghi nhận tổng cộng 692 món đồ sứ và hàng hóa kỳ lạ" được mua thay mặt cho Maria xứ Castile, lúc ấy là người vợ thứ hai của Vua Manuel.

Ngoài đồ sứ, bộ sưu tập các "kỳ vật" của Catherine còn bao gồm răng cá mập hóa thạch, đầu rắn bọc vàng, các viên đá jasper hình trái tim dùng để cầm máu, một nhánh san hô được xem như bùa hộ mệnh chống tà, đá bezoar, một chiếc "sừng kỳ lân" (thực ra là ngà của cá kỳ lân biển narwhal), cùng nhiều đá quý rời như ruby, ngọc lục bảo và kim cương.

= Trong văn hóa đại chúng =
Catherine của Áo xuất hiện trong tiểu thuyết The Elephant's Journey (Hành trình của Con voi) của José Saramago xuất bản năm 2008. Bà cũng góp mặt trong tiểu thuyết Civilizations (Nền văn minh) của Laurent Binet năm 2019.

Bà còn xuất hiện trong manga Arte của Kei Ohkubo, ban đầu dưới bí danh Irene; về sau bà tiết lộ mình chính là Catalina, con gái của Juana xứ Castilađiểm trong câu chuyện không được nêu rõ, nhưng lần Catalina đến Firenze trong hư cấu có thể diễn ra trong giai đoạn bà được thả khỏi sự quản thúc và trước khi kết hôn, người anh trai đã ra lệnh cho một hồng y tháp tùng Catalina giám sát hành trình của bà được mô tả là đang đội vương miện.

Phả hệ

|2= 2. Juana I của Castilla và Aragón
|3= 3. Philipp của Áo
|4= 4. Isabel I của Castilla
|5= 5. Ferrando II của Aragón
|6= 6. Maximilian I của Thánh chế La Mã
|7= 7. Marie I xứ Bourgogne
|8= 8. Juan II của Castilla
|9= 9. Isabel của Bồ Đào Nha (≠ 29)
|10= 10. Chuan II của Aragón
|11= 11. Juana Enríquez
|12= 12. Friedrich III của Thánh chế La Mã
|13= 13. Leonor của Bồ Đào Nha
|14= 14. Charles I của Bourgogne
|15= 15. Isabelle xứ Bourbon
|16= 16. Enrique III của Castilla
|17= 17. Catherine của Lancaster
|18= 18. João, Lãnh chúa Reguengos de Monsaraz
|19= 19. Isabel xứ Barcelos
|20= 20. Ferrando I của Aragón
|21= 21. Leonor xứ Alburquerque
|22= 22. Fadrique Enríquez de Mendoza
|23= 23. Mariana Fernández de Córdoba y Ayala
|24= 24. Ernst I của Áo
|25= 25. Cymbarka xứ Mazowiecka
|26= 26. Duarte I của Bồ Đào Nha
|27= 27. Alionor của Aragón
|28= 28. Philippe III của Bourgogne
|29= 29. Isabel của Bồ Đào Nha (≠ 9)
|30= 30. Charles I của Bourbon
|31= 31. Agnès xứ Bourgogne}}

Xem thêm

Juana I của Castilla
Catalina của Aragón
Karl V của Thánh chế La Mã
Leonor của Áo và Castilla
João III của Bồ Đào Nha

Tham khảo