Họ Rươi

Họ Rươi (Nereididae, trước đây được viết là Nereidae) là một họ thuộc bộ Phyllodocida, lớp Nhiều tơ (Polychaeta), ngành Giun đốt. Họ này chứa khoảng 500 loài, được phân thành 42 chi, chủ yếu là các loài giun biển và giun nước lợ. Tên gọi phổ biến của các loài trong họ này là rươi. Rươi còn được gọi là rồng đất trong dân gian.. Loài rươi có giá trị kinh tế thường được khai thác ở Việt Nam là rươi biển (Tylorhynehus heterocheatus).

Đặc trưng
Thùy trước miệng của họ Rươi mang một cặp các xúc tu được phân biệt thành hai khối, khối ở đầu gần lớn hơn khối ở đầu xa. Các chi bên chủ yếu là chẻ đôi (chỉ có hai cặp đầu tiên là không chẻ). Phần quanh miệng hợp nhất với phần đốt đầu tiên của cơ thể, thông thường với 2 cặp lông gai xúc tu. Đốt thứ nhất của cơ thể với 1-2 cặp lông gai xúc tu không có các chất kitin dạng hình kim.
Các tơ cứng phức hợp tồn tại (ít khi suy giảm). Các nhánh mặt lưng của các chi bên là khác biệt, thông thường với các thùy bẹt hơn, Các nhánh mặt bụng hợp thành các dạng hình liềm và/hoặc dạng hình gai (ít khi thiếu các nhánh mặt bụng).
Chúng có 2 râu thuộc thùy trước miệng (không có ở chi Micronereis). Hầu (họng) khi lộn ra ngoài, thấy rõ gồm hai phần, với một cặp hàm khỏe trên phần ngoại biên và thường có các răng nón trên một hoặc nhiều khu vực của cả hai phần.

Phần lớn các chi không có các mang (nếu có thì chúng thường phân nhánh và xuất hiện trên các đốt giữa-trước của cơ thể). Cơ thể ấu trùng bao gồm 4 đốt.

Image:Alitta_succinea_(epitoke).jpg
Image:Nereis Kopf.png

Phân loại
Họ Rươi hiện tại được cho là một đơn vị phân loại đơn ngành. Các họ hàng gần gũi nhất của chúng trong cây phát sinh loài của giun nhiều tơ là các họ Chrysopetalidae và Hesionidae (thuộc siêu họ Nereidoidea).

Họ Rươi được chia thành 42 chi, nhưng quan hệ giữa các chi vẫn chưa được sáng tỏ. Thông thường người ta chia họ này thành 3 phân họ - Namanereidinae, Gymnonereinae và Nereidinae.
;Họ Rươi Nereididae
Chi Aceronereis
Chi Alitta: 3 loài A. grandis, A. succinea và A. virens
Chi Australonereis
Chi Branchionereis
Chi Ceratocephale
Chi Ceratonereis
Chi Cheilonereis
Chi Cirroceros
Chi Cirronereis
Chi Composetia
Chi Cryptonereis
Chi Dawbinia
Chi Dendronereides
Chi Dendronereis
Chi Eunereis
Chi Ganganereis
Chi Gymnonereis
Chi Hediste
Chi Heminereis
Chi Imajimainereis
Chi Kainonereis
Chi Kinberginereis
Chi Laeonereis
Chi Laevispinereis
Chi Leonnates
Chi Lepidonereis
Chi Leptonereis
Chi Lycastilla
Chi Lycastoides
Chi Lycastonereis
Chi Lycastopsis
Chi Meganereis
Chi Micronereides
Chi Micronereis
Chi Namalycastis
Chi Namanereis
Chi Neanthes
Chi Nectoneanthes
Chi Nereis
Chi Nicomedes
Chi Nicon
Chi Nossis
Chi Olganereis
Chi Paraleonnates
Chi Perinereis
Chi Periserrula
Chi Platynereis
Chi Podonereis
Chi Profundilycastis
Chi Protolycoris
Chi Pseudonereis
Chi Rullierinereis
Chi Simplisetia
Chi Sinonereis
Chi Solomononereis
Chi Steninonereis
Chi Tambalagamia
Chi Tetratrocha
Chi Tylonereis
Chi Tylorrhynchus
Chi Typhlonereis
Chi Unanereis
Chi Websterinereis
Chi Wuinereis
Sinh thái
Rươi chủ yếu là các sinh vật biển, thỉnh thoảng có thể bơi ngược dòng vào sông hay thậm chí bò lên trên mặt đất (chẳng hạn Lycastopsis catarractarum). Chúng được tìm thấy ở nhiều tầng nước, tìm kiếm thức ăn trong các đám rong, cỏ biển, ẩn núp dưới đá hay giấu mình trong cát hay bùn. Các loài rươi chủ yếu là động vật ăn tạp nhưng nhiều loài lại là các động vật ăn thịt tích cực.

Ẩm thực

Rươi xuất hiện trong ẩm thực ở Việt Nam và một số vùng thuộc nam đảo Thái Bình Dương như Indonesia, quần đảo Fiji, Samoa.

Tại Việt Nam, rươi có nhiều ở vùng Kinh Môn, Tứ Kỳ (Hải Dương); Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, Kiến Thụy, An Lão (Hải Phòng). Rươi còn là một nguyên liệu để chế biến những món đặc biệt thơm ngon. Rươi có thể làm các món như: chả rươi, mắm rươi, rươi hấp, nem rươi, rươi kho, rươi xào củ niễng măng tươi hay củ cải, thậm chí có nơi còn làm canh riêu rươi.

Có ca dao về mùa rươi: Tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm. Còn có câu ca dao Tháng chín ăn rươi, tháng mười ăn nhộng, Bao giờ cho đến tháng mười, bát cơm thì trắng bát rươi thì đầy, đây là những thời điểm trong năm thường xuất hiện rươi và người dân có thể thu hoạch sử dụng hoặc mang đi bán.

Tại Hà Nội, Việt Nam, có phố Hàng Rươi, trong khu vực các phố cổ, nơi từng có hoạt động buôn bán rươi vào tháng 9 âm lịch hàng năm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

(Tylorrhynchus chinensis)
Tylorrhynchus chinensis [[:de:Adolf Eduard Grube|Grube], 1866] The World Polychaeta Database



Santos và những người khác, 2006
Các họ giun nhiều tơ (Polychaeta)
Trang của Đại học Hồng Kông về họ Nereidae
Nereididae tiếng Anh
Rươi tháng chín