undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
ATPase

ATPase là một lớp trong số các enzyme mà nó thực hiện quá trình xúc tác quá trình phân tách ATP thành ADP và giải phóng phosphor tự do. Phản ứng phân tách này giải phóng ra một năng lượng mà trong đó enzym (trong hầu hết các trường hợp) dùng năng lượng này để điều khiển các phản ứng hóa học khác mà nó không thể thực hiện được ngoài phương pháp đó. Quá trình này là quá trình cơ bản của tất cả các dạng thức của sự sống.

Một vài loại enzym là các protein màng tế bào tổng hợp (nằm bên trong các màng tế bào sinh học) và chuyển các chất tan qua màng tế bào. (Chúng được gọi là các ATPase truyền màng tế bào).

Các ATPase truyền màng tế bào thu nhận rất nhiều các chất cần thiết để trao đổi cho quá trình trao đổi chất của tế bào và bài tiết các độc tố, chất thải và các chất tan mà có thể gây trở ngại cho quá trình xử lý của tế bào. Một ví dụ quan trọng là quá trình trao đổi Na+-K+. Quá trình này tạo ra sự cân bằng về nồng độ ion bên trong và bên ngoài tế bào để tạo ra và duy trì điện thế màng tế bào.

Bên cạnh các quá trình trao đổi đó, các loại khác của ATPase truyền màng bao gồm các đồng vận chuyển và các bơm (tuy nhiên, một vài quá trình trao đổi cũng được gọi là các bơm). Một vài trong số đó, tương tự như Na+/K+ATPase, tạo ra các luồng chuyển dời của các điện tích, số còn lại thì không. Các quá trình này được gọi là các quá trình vận chuyện có tính điện hoặc phi điện.

Việc ghép đôi giữa quá trình thủy phân ATP và quá trình vận chuyển ít nhiều tuân theo phản ứng hoá học nghiêm ngặt mà trong đó số lượng các phân tử hòa tan được vận chuyển khi một phân tử ATP được thủy phân hóa. Ví dụ, 3 ion Na+ đi ra khỏi tế bào và 2 ion KNa+ đi vào trong tế bào mỗi lần ATP thủy phân, xét trong quá trình trao đổi Na+/K+.

Các ATPase truyền màng tạo ra năng lượng thế hóa của ATP để chúng thực hiện các công cơ học: chúng vận chuyển các chất tan theo hướng ngược với hướng chuyển động bình thường theo quy luật nhiệt động lực học của chúng, từ bên ngoài màng tế bào nơi có nồng độ thấp tới bên trong màng tế bào nơi có nồng độ cao. Quá trình này được gọi là quá trình vận chuyển tích cực.

Tham khảo

Liên kết ngoài

"ATP synthase - a splendid molecular machine"

- Proton or sodium translocating F- and V-type ATPases
- Different conformations of P-type ATPase
Electron microscopy structures of ATPases from the EM Data Bank(EMDB)
Góc sân và khoảng trời

Góc sân và khoảng trời là tập thơ của Trần Đăng Khoa được xuất bản lần đầu tiên năm 1968 khi tác giả mới 10 tuổi. Tập thơ mới đầu có tên là Từ góc sân nhà em, sau nhiều lần tái bản và chỉnh sửa, nay tập thơ tên là Góc sân và khoảng trời. Tập thơ như là những trang ký ức, nhật ký của tác giả thời thơ ấu. Tập thơ gồm có 107 bài thơ và Trường ca đánh Thần Hạn có 4 chương.

Tựa đề một số bài trong tập thơ
Một số bài thơ nổi tiếng trong tập thơ này là:
Con bướm vàng
Trăng sáng sân nhà em
Ò Ó O...
Khi mẹ vắng nhà
Trăng ơi... Từ đâu đến?
Kể cho bé nghe
Hạt gạo làng ta
Lời của than
Thơ vui
Mưa
Cây dừa
Sắp mưa
Những con mối

Đôi lời của tác giả
Trong bản in lần thứ 23, đoạn "Đôi lời của tác giả" đề ngày là tháng 11 năm 1996, Trần Đăng Khoa đã viết:

"...Làng tôi là một trạm nghỉ chân trên đường đi B của các trung đoàn đồng bằng Bắc bộ, trong suốt thời chống Mỹ sau khi huấn luyện ở núi rừng Yên Tử. Hàng ngàn chú bộ đội đã lần lượt rải chiếu ngủ trên nền đất nhà tôi, đã mắc võng nằm trong vườn cây nhà tôi. Các chú nghe thơ tôi, chép thơ tôi vào sổ tay và mang nó ra mặt trận. Sự tiếp xúc có phần ngẫu nhiên đó đã dậy tôi một cách nghiêm túc phải viết như thế nào. Đấy là điều lý giải vì sao thơ tôi đã có mặt từ những năm chiến tranh..."

"...Trong tập thơ, có bài tôi viết trong lúc sát hạch, nghĩa là các cô chú đến chơi, vây quanh rồi ra đề cho tôi làm, như bài "Bên sông Kinh Thầy", "Sao không về Vàng ơi?" Có bài tôi viết nhanh theo những thông tin và yêu cầu của báo Văn nghệ, như bài "Lời một bạn gái 12 tuổi". Có bài tôi viết để thay một bức thư trả lời, như bài "Thơ vui."

"Con bướm vàng là bài thơ đầu tiên tôi viết vào tháng 2 năm 1966, khi tôi 8 tuổi, đang học ở học kỳ II lớp 1 trường làng. Suốt 10 năm học phổ thông, tôi đã được đăng báo in sách khoảng trên 200 bài thơ và 4 trường ca."

Tham khảo

Liên kết ngoài
báo Tuổi trẻ, Ra mắt Góc sân và khoảng trời phiên bản sách tranh, truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2019
báo Tuổi trẻ, Góc sân và khoảng trời của Trần Đăng Khoa tái xuất với "giao diện" mới, truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2019
Đọc lại Góc sân và khoảng trời, truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2019
Nguyễn Thị Huyền (hoa hậu)

|nơi sinh= Hải Phòng, Việt Nam
|số đo=84 - 60 - 91
|chiều cao=
|cân nặng=
|màu mắt=Đen
|màu tóc=Đen
|kích thước giày= 38US - 6,5 UK - 8,5US
|màu da=Vàng
|children=1
|spouse=
}}
Nguyễn Thị Huyền (sinh 4 tháng 7 năm 1985 tại Hải Phòng) là Hoa hậu Việt Nam 2004. Cô giành vương miện trong cuộc thi hoa hậu quốc gia được tổ chức vào cuối tháng 10 năm 2004 tại Tuần Châu, Hạ Long, Quảng Ninh.

Cuối năm 2004, cô đại diện cho Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới tại Trung Quốc. Với khuôn mặt đầy đặn, mộc mạc mang vẻ đẹp đặc trưng của phụ nữ Á Đông, hình thể lợi thế (84-60-92) với chiều cao 1,72 m, cô đã có mặt trong Top 15 (đồng hạng 10 với hoa hậu Trung Quốc).

Tiểu sử
Nguyễn Thị Huyền sinh ra ở một ngõ nhỏ trên đường Hàng Kênh, |quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng, trong một gia đình công chức. Cha cô là ông Nguyễn Đình Minh. Mẹ cô là bà Phạm Thị Thúy. Cô còn có một anh trai tên là Nguyễn Đình Thông, từng là du học sinh ở Tây Ban Nha. Hai người có một con gái tên Tống Khánh Linh. Đến năm 2009, cô đã ly hôn với Tống Ngọc Trung.

}}

Liên kết ngoài
Nguyễn Thị Huyền đăng quang Hoa hậu VN
Hoa hậu Việt Nam 2004
"Sự thật những lời đồn thổi về Hoa hậu Nguyễn Thị Huyền" trong hồi ký của Dương Kỳ Anh (kỳ 1, kỳ 2)
Ảnh năm 2011: Nguyễn Thị Huyền kiêu sa
Cầu Chương Dương

Cầu Chương Dương là một cây cầu bắc qua sông Hồng, trên Quốc lộ 1 cũ tại km170+200, nối phường Hoàn Kiếm, phường Hồng Hà với phường Bồ Đề, thành phố Hà Nội . Đây là cây cầu lớn lần đầu tiên hoàn toàn do phía Việt Nam tự thiết kế và thi công mà không cần có sự trợ giúp kỹ thuật của các kỹ sư nước ngoài. Tại cây cầu này các kỹ sư cầu đường của Việt Nam tự thử sức mình để có thể tự thiết kế và thi công các cây cầu lớn khác. Hiện trên hai đầu nhịp cầu vẫn còn tấm biển kim loại có khắc tên cầu và thời gian thi công: Cầu Chương Dương - 10.1983 - 6.1985.

Lịch sử
Những năm 80 của thế kỷ XX, cả Hà Nội chỉ có cầu Long Biên bắc qua sông Hồng. Do làn đường ôtô quá nhỏ nên cảnh ách tắc luôn xảy ra và cầu được mệnh danh là cây cầu dài nhất thế giới do xe phải mất nhiều tiếng đồng hồ mới qua được. Trong khi đó, cầu Thăng Long còn đang dở dang và dù có xong thì nó cũng không chia sẻ được nhiều do vị trí quá xa trung tâm. Do vậy, dựng ngay một cây cầu để vào trung tâm Hà Nội là ưu tiên số một và chủ trương ban đầu là làm tạm một cầu treo. Lúc bắt đầu khởi công, công trình được mang tên "Cầu treo mùa xuân". Trách nhiệm chỉ đạo xây dựng cầu được giao cho tân Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Bùi Danh Lưu.

Ông Bùi Danh Lưu cùng lãnh đạo Bộ Giao thông vận tải thuyết phục Chính phủ làm cầu sắt vĩnh cửu với tốc độ làm cầu treo. Được đồng ý, ông cho tận dụng vật liệu "đầu thừa đuôi thẹo" là một số thanh thép phục vụ thi công cầu Thăng Long và rất nhiều dầm cầu đường sắt. Để các dầm sắt này phù hợp khổ cầu đường bộ như cầu Chương Dương, ông Lưu đã phải chỉ đạo "chế sửa" lại theo cách riêng mà thế giới chưa từng làm.

Sau một năm chín tháng, vào ngày 30-6-1985, cầu Chương Dương khánh thành, vượt tiến độ 12 tháng, chấm dứt hoàn toàn cảnh tắc nghẽn trên cầu Long Biên.

Thông tin chung
Đây là cây cầu nối phường Hoàn Kiếm, phường Hồng Hà với phường Bồ Đề của Hà Nội.

Cầu được khởi công ngày 10/10/1983, thông xe ngày 30/6/1985.

Từ 2002 cầu được sửa chữa, gia cố.

Thông số kỹ thuật

Thiết kế
Cầu chính là các nhịp bằng kết cấu thép gồm 21 nhịp: 11 nhịp thép; 10 nhịp bê tông trong đó 7 nhịp ở phía Hà Nội và phía Long Biên có 3 nhịp. Các nhịp dầm thép được cấu tạo bằng những thanh dầm gắn với nhau theo liên kết hình học tam giác thuộc loại dầm 89,28 m rất đặc biêt chỉ có ở cây cầu này. Các kỹ sư Việt Nam đã vận dung sáng tạo, "chế sửa" 2 loại dầm là dầm 105,28m và dầm 73,28m thành loại dầm 89,28m, tận dụng được nguồn nguyên liệu sẵn có ở trong nước.

Chiều dài: 1.230m.
Tải trọng: H30.
Phân tải: cầu chia làm bốn làn xe chạy hai chiều, ở giữa có phần cánh gà mỗi bên rộng 5 m. Phía ngoài cùng có làn đường dành cho xe máy rộng 1,5 m.
Đơn vị thiết kế: Viện thiết kế giao thông (nay là Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải TEDI).
Đơn vị xây dựng: Liên hiệp các xí nghiệp giao thông khu vực 1 và xí nghiệp liên hợp xây dựng cầu Thăng Long.

Chú thích

Xem thêm
Vụ án cầu Chương Dương
Cầu Long Biên

Liên kết ngoài
Nguyễn Đăng Đạo

Nguyễn Đăng Đạo (chữ Hán: 阮登道, 1651–1719) là một trong số rất ít trạng nguyên làm quan tới chức tể tướng thời Lê trung hưng. Ông còn có tên là Trạng Bịu.

Tiểu sử
Ông sinh năm 1651, người xã Hoài Bão (có tục danh là làng Bịu), tổng Nội Duệ (nay là thôn Hoài Thượng, xã Liên Bão, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh). Thân phụ ông là tiến sĩ Nguyễn Đăng Minh, giữ chức Quốc tử giám tế tửu trong triều Lê. Ông còn là cháu ruột của thám hoa Nguyễn Đăng Cảo, em trai Nguyễn Đăng Tuân. Ngay từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, hoạt bát.

Khoa cử
Năm 16 tuổi Nguyễn Đăng Đạo đi thi và đỗ tam trường (tú tài). Năm 19 tuổi lại đỗ đầu hương cống (cử nhân), được triều đình cho vào học tại Quốc Tử Giám. Năm Chính Hòa thứ 4 (Quý Hợi, 1683) ông thi đình và đỗ trạng nguyên lúc đó 33 tuổi.

Làm quan
Sau khi đỗ trạng, ông được triều đình giao cho giữ nhiều chức vụ quan trọng từ Đô đài ngự sử, Binh bộ Thượng thư rồi lên chức quan cao nhất là Tể tướng đời nhà Hậu Lê.

Lưỡng quốc trạng nguyên
Từ tháng 1 năm Đinh Sửu 1697 đến tháng 4 năm Mậu Dần 1698, Nguyễn Đăng Đạo đi sứ nhà Thanh Trung Quốc. Văn tài của Nguyễn Đăng Đạo đã làm kinh ngạc cả triều đình nhà Thanh cùng sứ thần các nước. Vua Thanh phong cho ông là Trạng nguyên của Bắc triều, ban mũ áo, võng lọng cho ông vinh quy về nước.

Ghi chú

Liên kết ngoài
Tỷ phú

là người giàu nhất thế giới]]
Tỷ phú là người có giá trị ròng ít nhất một tỷ (1.000.000.000, tức là một nghìn triệu) đơn vị tiền tệ nhất định, thường là các loại tiền tệ chính như đô la Mỹ, đồng euro hoặc bảng Anh. Tạp chí kinh doanh của Mỹ Forbes đưa ra danh sách toàn cầu về các tỷ phú đô la Mỹ được biết đến hàng năm và cập nhật phiên bản Internet của danh sách này theo thời gian thực. Ông trùm dầu mỏ người Mỹ John D. Rockefeller đã trở thành tỷ phú đô la Mỹ được xác nhận đầu tiên trên thế giới vào năm 1916, và vẫn giữ danh hiệu cá nhân giàu thứ hai trong lịch sử.

, có hơn 2.200 tỷ phú đô la Mỹ trên toàn thế giới, với tổng tài sản hơn nghìn tỷ}}, tăng lên từ nghìn tỷ}} năm 2017. Theo một báo cáo năm 2017 của Oxfam, 8 tỷ phú giàu nhất hàng đầu sở hữu khối tài sản tổng hợp bằng "một nửa nhân loại".

Các tỷ phú đô la Mỹ hiện tại
toàn cầu theo nhóm giàu có, Credit Suisse, 2017]]
Theo báo cáo Báo cáo tỷ phú UBS / PwC 2019 được công bố vào tháng 11 năm 2019, hiện có 2.101 tỷ phú đô la Mỹ trên toàn thế giới, đến từ 66 quốc gia, với tổng giá trị tài sản ròng là 8,5 nghìn tỷ đô la. Phần lớn tỷ phú là nam giới, chỉ có ít hơn 11% (197 trên 1.826 người) trong danh sách năm 2015 là nữ tỷ phú. trong khi Trung Quốc, Ấn Độ và Nga lần lượt là quê hương của 213, 90 và 88 tỷ phú. , chỉ có 46 tỷ phú là ở độ tuổi dưới 40,

Năm 2019, hiện có kỷ lục 607 tỷ phú ở Hoa Kỳ, bao gồm 14 trong số 20 người giàu nhất thế giới. Jeff Bezos một lần nữa đứng số 1 thế giới, tiếp theo là Bernard Arnault và gia đình, và Bill Gates ở vị trí thứ 3.

Xem thêm
Danh sách tỷ phú
Danh sách tỷ phú (2007)

Tham khảo

Liên kết ngoài

de:MillionärMilliardäre
Cầu Thanh Trì

| Chiều dài = 3.084 m
| Chiều rộng = 33 m
| Chiều cao = 30 m
| Kiến trúc sư =
| Nhà thầu = Liên doanh Obayashi và Sumitomo Construction
| Kiểu = Cầu bê tông cốt thép dự ứng lựcLiên tục nhiều nhịpĐúc hẫng
| Khởi công = 2002
| Hoàn thành = 2007
|Tuyến đường =
}}
Cầu Thanh Trì là cây cầu lớn nhất trong dự án 7 cây cầu của Hà Nội bắc qua sông Hồng. Cây cầu nằm trên lý trình Km164 + 646 Quốc lộ 1 và đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông nối quận Hoàng Mai với huyện Gia Lâm, bắt đầu từ điểm cắt Quốc lộ 1 tại nút giao Pháp Vân (quận Hoàng Mai), cắt đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng tại phường Thạch Bàn, quận Long Biên, điểm cuối cắt quốc lộ 5 tại Cổ Bi (huyện Gia Lâm). Với chiều rộng hơn 33m, dài 3&nbsp;km, cầu Thanh Trì là cầu bê tông cốt thép dự ứng lực dài và rộng nhất Việt Nam tại thời điểm hoàn thành.

Tổng quan
Cầu Thanh Trì và đoạn tuyến phía nam đường vành đai 3 Hà Nội được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1106/QĐ–TTg ngày 26 tháng 11 năm 1999, bao gồm ba gói thầu với tổng mức đầu tư 5.700 tỷ đồng.

Cầu Thanh Trì có trọng tải H30 – XB80 tức là: xe tải bánh lốp có tải trọng dưới 30 tấn, cũng như xe bánh xích có tải trọng dưới là 80 tấn thì đạt điều kiện về tải trọng để qua cầu. Cầu chính dài 5.084 m với tổng chiều dài hơn 12.000 m, rộng 33,10 m với 6 làn xe chạy (4 làn xe cao tốc), tốc độ cho phép 100 km/h.

Phạm vi dự án bắt đầu tại Pháp Vân (giao điểm quốc lộ 1 cũ), hướng đi Đông Bắc, vượt đê sông Hồng tại Thanh Trì rồi vượt sông Hồng với cầu dài 3.084 m, tiếp tục vượt đê sông Hồng tại Gia Lâm. Đoạn cuối tuyến đường cắt quốc lộ 5 tại thị trấn Sài Đồng và nối với Quốc lộ 1 mới. Tổng chiều dài toàn bộ dự án là 12.832 m, trong đó cầu chính dài 3.084 m; rộng 33,1 m với 6 làn xe; 6,1&nbsp;km đường đô thị phía Thanh Trì với chiều rộng 71 m và 3,5&nbsp;km đường phía Gia Lâm rộng gần 49 m.

Toàn tuyến có 6 nút giao thông lập thể tại nút giao Pháp Vân, đường Tam Trinh, đường Lĩnh Nam, đê Gia Lâm, đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng và Quốc lộ 5 (cả đường sắt và đường bộ).

Nguồn vốn
Dự án cầu Thanh Trì có tổng mức đầu tư 5.700 tỷ đồng (410 triệu USD), sử dụng vốn vay ODA của Nhật Bản (thông qua Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản–JBIC). Chủ đầu tư là Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam, và Ban quản lý dự án Thăng Long làm đại diện chủ đầu tư.
Ngày 2 tháng 2 năm 2007, cầu được thông xe.
Ngày 9 tháng 10 năm 2010, khánh thành cầu vượt cạn Pháp Vân kết nối cầu Thanh trì.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cầu Thanh Trì có nguy cơ "đắp chiếu" vì chưa có đường dẫn!
Thông tin về cầu Thanh Trì trên VnExpress
Bộ Hoa tím

Bộ Hoa tím (Violales) là một danh pháp để chỉ một bộ thực vật có hoa. Tên gọi này được sử dụng trong một số hệ thống phân loại thực vật, mặc dù tên gọi Parietales là phổ biến hơn cho các loại thực vật trong nhóm này. Trong phiên bản năm 1981 của hệ thống Cronquist nó là một bộ thuộc phân lớp Dilleniidae với định nghĩa như sau:
Bộ Violales
: Họ Achariaceae → bộ Malpighiales
: họ Ancistrocladaceae → bộ Caryophyllales
: họ Begoniaceae → bộ Cucurbitales
: họ Bixaceae → bộ Malvales
: họ Caricaceae → bộ Brassicales
: họ Cistaceae → bộ Malvales
: họ Cochlospermaceae → bộ Malvales (có thể đưa vào trong họ Bixaceae)
: họ Cucurbitaceae → bộ Cucurbitales
: họ Datiscaceae → bộ Cucurbitales
: họ Dioncophyllaceae → bộ Caryophyllales
: họ Flacourtiaceae → đưa vào họ Salicaceae, trong bộ Malpighiales
: họ Fouquieriaceae → bộ Ericales
: họ Frankeniaceae → bộ Caryophyllales
: họ Hoplestigmataceae → vị trí không chắc chắn
: họ Huaceae → nhánh Hoa hồng thực thụ I (eurosids I)
: họ Lacistemataceae → bộ Malpighiales
: họ Loasaceae → bộ Cornales
: họ Malesherbiaceae → bộ Malpighiales (có thể đưa vào trong họ Passifloraceae)
: họ Muntingiaceae → bộ Malvales
: họ Neumanniaceae → ?
: họ Oceanopapaveraceae → ?
: họ Passifloraceae → bộ Malpighiales
: họ Peridiscaceae → bộ Malpighiales
: họ Plagiopteraceae → nằm trong họ Celastraceae, thuộc bộ Celastrales
: họ Scyphostegiaceae → nằm trong họ Salicaceae, thuộc bộ Malpighiales
: họ Stachyuraceae → bộ Crossosomatales
: họ Tamaricaceae → bộ Caryophyllales
: họ Tetramelaceae → bộ Cucurbitales
: họ Turneraceae → bộ Malpighiales (có thể đưa vào trong họ Passifloraceae)
: họ Violaceae → bộ Malpighiales

Tham khảo
Hồng ngọc mai

| synonyms_ref =
|image=Malpighia glabra blossom and fruit.jpg}}
Hồng ngọc mai (tên khoa học: Malpighia glabra) là loài cây bụi hay cây thân gỗ nhỏ có quả thuộc họ Sơ ri (Malpighiaceae), phân bố tự nhiên chủ yếu ở các vùng thuộc Tây Bán cầu và cả ở Việt Nam. Cây thường được chủ yếu để làm cảnh, làm thức ăn cho động vật, thuốc chữa bệnh và thực phẩm.

Đặc điểm
Cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ, cao 1–6 m. Lá thường xanh, lá mọc đối, lá hình elip hoặc hình trứng, gân lá hình lông chim, đỉnh thường nhọn, mép lá nguyên, cuống lá ngắn. Hoa: 5 cánh hoa màu hồng, nhăn nheo. Quả màu đỏ tươi, có vị chua chua, chứa rất nhiều vitamin C, hình tròn.

Mặc dù quả tương tự như quả anh đào, nhưng loài cây này không có quan hệ họ hàng gì với anh đào (chi Prunus). Cây thường bị nhầm lẫn với sơ ri trồng trọt Malpighia emarginata.

Từ nguyên
Từ glabra bắt nguồn từ tiếng Latin nghĩa là "không lông", "nhẵn lông"

Chú thích

Liên kết ngoài
Thám tử

Thám tử là người chuyên điều tra các vụ việc. Thám tử có thể là một thành viên của lực lượng cảnh sát hoặc là một người hoạt động độc lập hay còn gọi là thám tử tư.

Tại một số nước như Hoa Kỳ, Canada... thám tử thông thường là thành viên cảnh sát. Họ là những nhân viên cảnh sát mặc thường phục chuyên điều tra các vụ án.

Tại Anh thám tử thường điều tra các tội phạm hình sự.
Ở Việt Nam cho đến nay chưa có văn bản pháp luật nào quy định về thám tử và hoạt động thám tử nhưng do nhu cầu thực tế mà dịch vụ này phát triển khá mạnh do nhu cầu của cá nhân, doanh nghiệp.

Thám tử trong văn học
Điển hình là loạt truyện Sherlock Holmes Huyền Thoại của nhà văn Sir Arthur Conan Doyle hay loạt truyện Thám tử lừng danh Conan hiện đại của Aoyama Gōshō.

Thám tử và công việc của họ
Nghề thám tử
Chính do đặc thù công việc, nên rất nhiều người, nhất là thanh niên muốn trở thành thám tử.

Để trở thành thám tử thực thụ, tại Mỹ thì người đó phải phục vụ trong ngành cảnh sát như là một nhân viên mặc đồng phục từ 1 đến 5 năm. Tại Anh, họ phải phục vụ trong ngành cảnh sát ít nhất 2 năm và phải được qua đào tạo kĩ càng

Công việc chính
Phạm vi vụ việc điều tra của thám tử thường rộng hơn của nhân viên cảnh sát bình thường. Những tội danh chính mà thám tử được điều tra:
Giết người
Cướp
Tội phạm có tổ chức
Lừa đảo
Trộm
Tội phạm công nghệ cao
Xâm hại tình dục
Ma túy
Theo dõi chồng, vợ ngoại tình
Xác minh nhân thân lý lịch
Quản lý giáo dục con em
Tìm người bỏ nhà ra đi
Ngược đãi trẻ em
Khủng bố
Đánh bom
Thu thập thông tin
Hacker
Tìm đồ bị mất

Xem thêm
Thám tử tư
Cảnh sát
Gián điệp
Truyện trinh thám

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bộ Sơ ri

| image = Starr_010309-0546_Calophyllum_inophyllum.jpg
| image_caption = Hoa mù u (Calophyllum inophyllum)
| authority = Juss. ex Bercht. & J.Presl, 1820 với tên gọi các bộ lấy từ website của Angiosperm Phylogeny. Các nhánh với mức hỗ trợ tự khởi động thấp hơn 50% bị bỏ qua. Các nhánh khác có mức hỗ trợ 100% ngoại trừ những nơi có con số chỉ ra mức hỗ trợ cụ thể.

|label2=Nhánh&nbsp;cố&nbsp;định&nbsp;nitơ&nbsp;
|2=
}}
}}
}}
}}
|label2=Malvidae&nbsp;sensu&nbsp;lato&nbsp;
|2=
|2=
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}

Cho tới năm 2009, phát sinh chủng loài trong phạm vi nội bộ của bộ Malpighiales, ở mức sâu nhất của nó, là một đa phân chưa giải quyết được gồm 16 nhánh. Người ta ước tính rằng sự dung giải trọn vẹn trong phát sinh chủng loài của bộ này cần ít nhất là 25.000 cặp base của dữ liệu trình tự DNA trên mỗi đơn vị phân loại. Tình hình tương tự cũng tồn tại trong bộ Lamiales và nó đã được phân tích ở một số chi tiết. Cây phát sinh chủng loài chỉ ra dưới đây lấy theo Wurdack & Davis (2009). Hỗ trợ thống kê cho mỗi nhánh là 100% độ tự trợ và 100% xác suất hậu nghiệm, ngoại trừ những chỗ nào có nhãn với phần trăm tự trợ (trước) và phần trăm xác suất hậu nghiệm (sau).

|2=Irvingiaceae
|label3=84/100&nbsp;&nbsp;
|3=Centroplacaceae
|4=Caryocaraceae
|5=Pandaceae
|6=Ixonanthaceae
|7=Humiriaceae
|8=Linaceae
|9=
|label10=84/100&nbsp;&nbsp;
|10=
}}
|label11=99/100&nbsp;&nbsp;
|11=
|2=
}}
}}
|label12=Ochnaceae&nbsp;s.l.&nbsp;&nbsp;
|12=
|label13=clusioids&nbsp;&nbsp;
|13=
|2=
}}
}}
|label14=phyllanthoids&nbsp;&nbsp;
|14=
|15=
}}
|label16=parietal&nbsp;clade&nbsp;&nbsp;
|16=
}}
}}
|3=
}}
}}
}}
}}
}}
}}
Năm 2012, Xi et al. đã đưa ra cây phát sinh chủng loài được dung giải tốt hơn so với các nghiên cứu trước đó thông qua việc sử dụng các dữ liệu từ một lượng gen lớn hơn. Họ đã bao gồm các phân tích 82 gen thể hạt từ 58 đơn vị phân loại trong 39/42 họ (nhưng bỏ qua họ Rafflesiaceae đang gây vấn đề), sử dụng các phân chia được nhận ra bằng kiến thức kinh nghiệm (a posteriori) bằng cách áp dụng mô hình hỗn hợp Bayes. Xi et al. đã nhận dạng 12 nhánh phụ và ba nhánh gốc chính.

|2=
|label2=linoids&nbsp;
|2=
}}
}}
|2=
|2= Samydaceae
}}
|2= Lacistemataceae
}}
|label2= Passifloraceae&nbsp;s.l.&nbsp;
|2=
|2=Malesherbiaceae
}}
}}
|2=
}}
|2=Achariaceae
}}
|2=Humiriaceae
}}
}}
|2=
|2=Calophyllaceae
}}
|2=
}}
|label2= ochnoids/Ochnaceae&nbsp;s.&nbsp;l.&nbsp;
|2=
}}
}}
|label2= rhizophoroids&nbsp;
|2=
|2= Ctenolophonaceae
}}
|label3= pandoids&nbsp;
|3=
}}
|3=
|2=
}}
|2=Balanopaceae
}}
|label2= malpighioids&nbsp;
|2=
|2=Centroplacaceae
}}
|3=Caryocaraceae
|label4= putranjivoids&nbsp;
|4=
}}
}}
}}

Chú thích


Tham khảo
Liên kết ngoài
Delaware

Delaware (phát âm là Đe-la-ve) là tiểu bang thuộc miền Trung Đại Tây Dương của Hoa Kỳ. Nó là một trong 13 tiểu bang đầu tiên của Mỹ và được gọi là "Tiểu bang Thứ nhất" vì nó là tiểu bang đầu tiên phê chuẩn Hiến pháp Hoa Kỳ.

Địa lý
Delaware là tiểu bang nhỏ thứ hai của Hoa Kỳ. Nó giáp với Pennsylvania về phía bắc; với sông Delaware và Đại Tây Dương về phía đông; và với Maryland về phía tây và nam. Một số phần nhỏ của Delaware nằm vào bên xa, tức là bên đông, của cửa sông Delaware; và những mảnh đất này có biên giới trên đất với New Jersey. Cùng với các quận Bờ biển Đông của Maryland và hai quận của Virginia, tiểu bang Delaware là một phần của bán đảo Delmarva, một đơn vị địa lý kéo dài xuống bờ biển Trung Đại Tây Dương.

Biên giới bắc của tiểu bang được định một cách bất thường. Phần nhiều của biên giới giữa Delaware và Pennsylvania được định rõ là một đường cung xa vòm của trụ sở tòa án tại New Castle cách 19 kilômét (12 dặm); và được gọi là Đường vuông 12 dặm. Đây là biên giới hành chính duy nhất trong nước Mỹ là đường cung thật. Biên giới này kéo tới điểm nước thấp nhất của bờ biển New Jersey, nó chạy tiếp xuống bờ biển đến đường cung về miền nam; sau đó biên giới này chạy tiếp theo kiểu thường hơn qua lòng sông chính (Thalweg) của cửa sông Delaware. Một phần của đường cung này vào Maryland về phía tây, và phía tây của biên giới tiếp tuyến với đường cung này và chạy hơi về phía đông. Miền nêm, cái miếng đất giữa đường cung và biên giới Maryland bị tranh cãi đến năm 1921, lúc đó lời tuyên bố quyền đất của Delaware được xác nhận.

Các thành phố quan trọng
Wilmington là thành phố lớn nhất và trung tâm kinh tế của tiểu bang này. Nó nằm gần Philadelphia và Baltimore nên có thể lái xe đến hai thành phố đó. Các vùng Delaware đang được mở mang rất nhiều, nhất là Dover và các khu nghỉ mát bên cạnh bờ biển.

Dân số đến năm 2000.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Delaware.com – trang chủ của chính phủ tiểu bang
The Delaware DataMIL – dữ liệu bản đồ tiểu bang
Dự đoán dân số Delaware
Cây gạo

:Bài này nói về một loài cây, gạo còn có nghĩa là sản phẩm thu được từ hạt cây lúa sau khi bỏ vỏ, xem bài Gạo.

Cây gạo, bông gạo (danh pháp hai phần: Bombax ceiba), tương tự như các loài cây khác trong chi Bombax, còn có tên gọi khác là mộc miên, hoặc hồng miên và người Tây Nguyên gọi là cây Pơ-lang. Trong một số hệ thống phân loại cũ, người ta đưa nó vào họ Gạo (Bombacaceae).

Đây là loài cây ở vùng nhiệt đới với thân cây cao và thẳng với lá rụng vào mùa đông. Các hoa đỏ với 5 cánh hoa mọc vào mùa xuân (tháng 3 hoặc tháng 4) trước khi cây ra lá non. Quả nhỏ chứa các sợi tương tự như sợi bông. Thân cây có các gai để ngăn cản sự tấn công của động vật. Mặc dù bề ngoài thì thân cây có vẻ tốt cho mục đích khai thác gỗ, nhưng gỗ của nó quá mềm để có thể sử dụng vào những việc như vậy.

Loài cây này có lẽ có nguồn gốc ở Ấn Độ nhưng hiện nay nó được trồng rộng rãi ở các bang của Malaysia, Indonesia, miền nam Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan và Việt Nam. Theo ghi chép trong lịch sử Trung Quốc thì vua Nam Việt là Triệu Đà (趙佗) đã tặng một cây cho vua của nhà Hán vào thế kỷ 2 TCN.

Các sợi bông của nó cũng được dùng nhồi vào gối hay nệm cũng như làm lớp cách nhiệt lót áo lạnh. Tuy nhiên vì bông cây gạo không dài sợi nên không thể kéo sợi và dệt như bông vải được.

Hoa gạo được dùng trong một số loại trà thuốc Trung Hoa.

Tại Quảng Đông (Trung Quốc), cây này gọi là 木綿 - mộc miên (cây bông thân gỗ), hay 紅綿 - hồng miên (bông đỏ). Nó còn được gọi là 英雄樹 - anh hùng thụ (cây anh hùng) do có thân cao và thẳng.

Hoa của loài cây này là hoa biểu trưng cho Quảng Châu, Cao Hùng (Đài Loan), Nam Định (Việt Nam).

Thành ngữ
Trong tiếng Việt có thành ngữ liên quan đến cây gạo: "Thần cây đa, ma cây gạo, cáo cây đề" hay "Cây gạo có ma, cây đa có thần" nhắc đến phép siêu nhiên gắn bó với ba loại cây này trong tâm thức văn hóa Việt.

Hình ảnh

File:Semal (Bombax ceiba) flower bud in Kolkata W IMG 4134.jpg|Nụ
File:Semal (Bombax ceiba)- fallen flower at ground in Kolkata W IMG 4121.jpg|Hoa
File:Bombax ceiba - Cotton tree - Shimul Flower (2).jpg |Nở hoa
File:Bombax-ceiba-Hong-Kong-12.JPG|Trái cây chưa trưởng thành
File:Bombax ceiba - young tree bark.jpg|Vỏ cây non
File:Bombax ceiba 17zz.jpg|Vỏ cây trưởng thành
File:Muk Min (Chinese- 木綿, lit. wood cotton) (485385322).jpg|Thân cây có gai phía trên
File:HK CottonTreeSeed.JPG|Hạt

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cột sắt Delhi

| begin =
| complete =
| open =
| dismantled =
| dedicated_to = Vishnu
| map_name = India
| map_textʒ ʒ=
| map_width =
| map_relief = yes
| coordinates =
| website =
| extra =
}}
Cột sắt Delhi là một cây cột sắt được đúc vào thế kỷ thứ 5, do Kumara Gupta I thuộc triều Gupta, cai trị bắc Ấn Độ trong giai đoạn 320-540, dựng lên. Ban đầu cột này là một phần thuộc đền Muttra, với thần tượng Garuda trên đỉnh. Tuy nhiên sau khi ngôi đền Hindu này bị Qutb-ud-din Aybak phá huỷ để xây dựng Qutub Minar và đền thờ Hồi giáo Quwwat-ul-Islam, nó là phần duy nhất còn sót lại. Qutub được xây dựng xung quanh cột.

Cột có những dòng chữ cho thấy nó đã được dựng lên làm cột cờ để bày tỏ lòng thành kính tới vị thần Vishnu của đạo Hindu, và tưởng nhớ vị vua Gupta là Chandragupta II (375-413). Được làm từ 98% sắt rèn không hoàn toàn tinh khiết, nó cao 7.21 m và có đường kính 0.41 m. Cột này là minh chứng cho kỹ năng tinh xảo của thợ rèn Ấn Độ cổ xưa trong xử lý thành phần và gia công thép. Nó đã lôi cuốn sự chú ý của các nhà khảo cổ học và nhà luyện kim bởi vì nó đã chống chịu được rỉ sét trong 1600 năm, dù điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Một hàng rào đã được dựng lên quanh cột để ngăn người dân theo tín ngưỡng truyền thống tới đứng dựa vào cột vòng tay ra phía sau ôm lấy nó để lấy hên.

Các phân tích khoa học

Các nhà luyện kim ở Kanpur IIT cho rằng, và họ cũng đã khám phá ra hợp chất này, một lớp mỏng "misawite", một hỗn hợp gồm sắt, oxy, và hydro, đã bảo vệ cột sắt không bị gỉ. Lớp bảo vệ đã hình thành trong ba năm kể từ khi cột được dựng lên và từ đó ngày càng trở nên dày thêm. Theo R. Balasubramaniam của IIT, sau 1600 năm, lớp này chỉ tăng thêm một phần hai mươi milimét.

Trong một báo cáo trên tờ Current Science, Balasubramaniam nói lớp bảo vệ được hình thành nhờ xúc tác với sự hiện diện của một khối lượng lớn phospho trong sắt — lượng phospho này lớn hơn 1% so với chưa tới 0.05% trong thép hiện nay. Lượng phospho nhiều là kết quả của quá trình xử lý thép đặc biệt và duy nhất do người Ấn Độ cổ thực hiện, họ biến quặng sắt thành thép bằng cách vùi nó trong than. Những lò luyện kim ngày nay dùng đá vôi thay cho than, chế tạo ra xỉ nóng chảy và gang sau này biến thành thép. Trong quá trình xử lý hiện đại đa phần phospho bị xỉ lấy đi.

Tuyên bố rằng cột sắt là "một minh chứng sống cho trình độ tinh xảo của những nhà luyện kim Ấn Độ cổ", Balasubramaniam nói rằng "lược đồ động lực" (kinetic scheme) mà nhóm ông phát triển để dự đoán sự tăng thêm của lớp bảo vệ có thể hữu ích để làm mô hình tính toán quá trình rỉ sét trong thời gian dài của các container chứa chất thải hạt nhân.

Một lý thuyết khác cho rằng lý do cột có thể chống lại được rỉ sét vì độ dày của nó, cho phép Mặt Trời hun nóng cột trong thời gian ban ngày tới mức đủ để làm bay hơi hơi nước hay sương trên bề mặt. Nhiệt tích luỹ được cũng giữ cho bề mặt cột khô vào ban đêm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vì sao trụ sắt Delhi không gỉ?
Bí ẩn trụ sắt không gỉ
Wikitravel

| revenue =
}}

Wikitravel là dự án để xây dựng bộ hướng dẫn du lịch đầy đủ, cập nhật, và xác thực có nội dung mã nguồn mở. Tuy nó sử dụng mô hình wiki để xây dựng sách hướng dẫn này và cung cấp nó trên World Wide Web, nhưng dự án cũng có mục đích in ra bộ hướng dẫn này trên giấy. Wikitravel được xây dựng bởi các Wikitraveller cộng tác từ khắp mọi nơi. Những bài viết có thể nói về những địa danh lớn như lục địa hay nhỏ bé như khu phố. Các bài này được xếp theo cỡ, bằng cách định rõ là địa danh của một bài "nằm trong" nơi lớn hơn của bài khác.

Năm 2006, sau khi Internet Brands mua Wikitravel, một số thành viên cộng đồng tách ra thành dự án Wikivoyage. Wikivoyage hiện đã được hợp nhất vào Wikimedia Foundation như một dự án "anh em" với Wikipedia.

Lịch sử
Wikitravel được bắt đầu vào tháng 7 năm 2003 với mục đích giống của Wikipedia. Tương tự Wikipedia, dự án này cũng sử dụng phần mềm MediaWiki. Tuy nhiên, Wikitravel không trực thuộc Quỹ Hỗ trợ Wikimedia, và lúc đó khác với Wikipedia ở giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự thay vì Giấy phép Văn bản Tự do GNU. Giấy phép này để cho cá nhân, hãng du lịch, v.v. có thể xuất bản dễ dàng và miễn phí nội dung của trang riêng. Tuy Wikipedia và Wikitravel là nơi tham khảo nội dung mở, do hai dự án này sử dụng giấy phép không hợp nhau, nên không có thể sao chép nội dung giữa hai dự án. Các mục đích khác của Wikitravel cũng dẫn đến quy định và hướng dẫn khác về nội dung.

Ngày 20 tháng 4 năm 2006, Wikitravel tuyên bố rằng họ và World66 bị mua bởi Internet Brands. Wikitravel sẽ tiếp tục chuyên môn về hướng dẫn cộng tác và khách quan, còn World66 sẽ chuyên môn hơn về kinh nghiệm và ý kiến cá nhân.

Ngày 23 tháng 12 năm 2005, Wikitravel nói chung đạt đến cột mốc 10.000 hướng dẫn; ngày 11 tháng 6 năm 2006, Wikitravel tiếng Anh đạt 10.000 hướng dẫn sau khi một trang về Loveland, Ohio được tạo ra.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang Chính Wikitravel tiếng Anh&nbsp;– chín phiên bản ngôn ngữ khác được liên kết ở đấy
Thể loại:Bản mẫu hộp thông tin

Các hộp thông tin được sử dụng vào đầu bài để cung cấp các thông tin quan trọng nhất của đề tài hễ độc giả cần đọc nhanh. Nên đừng bỏ nhiều thông tin vào những bảng này mà nó sẽ dài hơn các bài. Cái bảng được sử dụng trong các bài sinh vật học và bài ngôn ngữ được gọi bảng phân loại vì phần lớn của nó có thông tin về hệ thống phân loại.
Chi Bông gòn

| genus_authority = Mill., 1754
| name = Chi Bông gòn
}}
Chi Bông gòn (danh pháp khoa học: Ceiba) là tên gọi để chỉ một chi với một vài loài cây thân gỗ lớn trong một số khu vực nhiệt đới, bao gồm México, Trung và Nam Mỹ, Bahamas, Caribe, Tây Phi và Đông Nam Á. Một số loài có thể cao tới 70 mét hoặc hơn thế, với thân cây thẳng, nói chung ít tạo cành nhánh, tán lá lớn, trải rộng và các rễ "gia cố" có thể cao hơn chiều cao của một người lớn đứng thẳng. Loài được biết đến và trồng nhiều nhất là cây bông gòn (Ceiba pentandra).

Quan điểm của các nhà thực vật học gần đây là đưa chi Chorisia vào trong chi Ceiba, sẽ làm tăng số lượng loài được chấp nhận từ 10 lên tới 20 hoặc nhiều hơn và đặt toàn bộ chi mới trong họ Cẩm quỳ.

Các loài thuộc chi Ceiba bị ấu trùng của một số loài thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, như Bucculatrix ceibae chỉ phá hoại chi này.

Loài cây thuộc chi này có lẽ là cây trung tâm trong thần thoại Maya, trong đó người ta cho rằng ngọn của nó cao tới tận trời và nó là trụ chống đỡ bầu trời.

Ceiba không nên nhầm lẫn với tên gọi bản địa ceibo (Erythrina crista-galli, tên Việt: vông kê), một loại cây mà hoa của nó là quốc hoa của Argentina, Uruguay và Guatemala.

Danh sách loài

Ceiba acuminata
Ceiba allenii
Ceiba anfractuosa
Ceiba aesculifolia
Ceiba boliviana
Ceiba burchellii
Ceiba caribaea
Ceiba casearia
Ceiba chodatii
Ceiba crispiflora
Ceiba erianthos
Ceiba fiebrigii
Ceiba glaziovii
Ceiba glaziovii var. glabriflora
Ceiba grandiflora
Ceiba guineensis
Ceiba incana
Ceiba insignis
Ceiba integrifolia
Ceiba jaibana
Ceiba jasminiflora
Ceiba jasminodora
Ceiba mandoni
Ceiba microphylla
Ceiba mythica
Ceiba occidentalis
Ceiba pallida
Ceiba parvifolia
Ceiba pentandra - Bông gạo
Ceiba pentandra var. caribaea
Ceiba petandra
Ceiba phaeosantha
Ceiba pubiflora
Ceiba pubiflora var. genuina
Ceiba pubiflora var. glabriflora
Ceiba rivieri
Ceiba rosea
Ceiba salmonea
Ceiba samauma
Ceiba schottii
Ceiba sipolisii
Ceiba soluta
Ceiba speciosa
Ceiba thonningii
Ceiba tomentosa
Ceiba trischistandra
Ceiba tunariensis
Ceiba ventricosa

Xem thêm

Cây linh thiêng của người Maya

Hình ảnh

Tập tin:Balboa park flower and fruit.jpg
Tập tin:Kapok tree Honolulu.jpg
Tập tin:Ceiba speciosa (stem).jpg
Tập tin:"A Paineira", Avenida Sete de Setembro, Centro, Porto Alegre, Brasil.JPG

Chú thích

Liên kết ngoài


Thư viện ảnh các loài thuộc chi Ceiba
Thông tin và ảnh về chi Ceiba
Bông gòn

Bông gòn (danh pháp hai phần: Ceiba pentandra) là một loài cây nhiệt đới thuộc bộ Cẩm quỳ (Malvales) và họ Cẩm quỳ nghĩa rộng, trước đây được tách ra trong họ riêng gọi là họ Gạo (Bombacaceae), có nguồn gốc ở México, Trung Mỹ, Caribe, miền bắc Nam Mỹ và khu vực nhiệt đới miền tây châu Phi (phân loài Ceiba pentandra guineensis). Từ này còn được sử dụng để chỉ sợi thu được từ quả của nó. Nó có lẽ là loại cây linh thiêng trong thần thoại Maya. Nó còn có tên gọi là cây bông Java, bông gòn Java hay cây bông lụa.

Miêu tả

Loài cây này cao tới 60–70 mét; thân cây to lớn (đường kính tới 3 m) với các rễ phụ gia cố thêm. Thân cây và các cành lớn có nhiều gai lớn và cứng. Lá phức chứa 5–9 lá chét, mỗi lá chét dài tới 20&nbsp;cm và tương tự như lá cọ (lá dạng chân vịt). Cây trưởng thành sinh ra khoảng vài trăm quả dài khoảng 15&nbsp;cm mỗi quả. Quả có hạt được bao bọc trong các sợi bông mịn là hỗn hợp của linhin và xenluloza.

Thu hoạch
Quá trình thu hoạch và tách sợi là một thủ công tốn nhiều công sức. Sợi bông gòn nhẹ, có đàn hồi, nổi trên nước. Vì không thấm nước, sợi bông gòn rất dễ cháy. Sợi bông gòn không thể xe thành chỉ được nên thông dụng chỉ dùng làm chất nhồi cho các loại nệm, gối, bàn ghế, đồ chơi trẻ em và các lớp cách âm, cách nhiệt. Sợi bông gòn xưa kia cũng được chuộng dùng trong các loại áo bông, chăn bông nhưng ngày nay vật liệu này thường được thay thế bằng sợi tổng hợp nhân tạo.

Hạt bông gòn chứa chất dầu có thể sử dụng nấu xà phòng và làm phân bón.

Ở châu Á, nhất là Java canh tác và thu hoạch cây bông gòn được thực hiện quy mô. Ngoài ra một số địa phương khác ở Indonesia, Malaysia, Philipin và Nam Mỹ cũng trồng bông gòn.

Một loại sợi tương tự của cây Bombax malabarica gọi là cây bông lụa Ấn Độ (hay cây bông gòn Ấn Độ) có màu sẫm hơn sợi bông gạo. Trọng lượng cũng nặng hơn nên không được ưa chuộng bằng.

Văn hóa
Loài cây này là "quốc thụ" của Puerto Rico, Guatemala, Guinea xích đạo. Nó cũng xuất hiện trên phù hiệu áo giáp và quốc kỳ của Guinea xích đạo.

Cây bông gòn cũng là một trong các chủ đề chính trong truyện The Great Kapok Tree của Lynne Cherry.

Tham khảo

Liên kết ngoài


Cây gòn trên SVRVN
Hoa trong nhạc: hoa gạo
Chi Gạo

| subdivision_ranks = Các loài
| subdivision =

}}
| synonyms =
Eriodendron DC.
Salmalia Schott & Endl.
| name = Bombax
}}
Chi Gạo (danh pháp khoa học: Bombax) là một chi thực vật có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Nam Á, bắc Úc và nhiệt đới châu Phi. Các tên gọi phổ biến trong chi này là bông lụa, hồng miên (bông đỏ), mộc miên hay bông gòn Ấn Độ.

Các loài trong chi này là các loại cây thân gỗ lớn trong khu vực của chúng, cao tới 30–40 m và đường kính thân cây tới 3 m. Lá của chúng rụng vào mùa khô, rộng 30–50&nbsp;cm, hình chân vịt, với 5-9 lá chét. Chúng ra hoa có màu đỏ vào giai đoạn từ tháng Một đến tháng Ba, khi kết quả tạo ra các quả chứa sợi, tương tự như ở cây bông gòn (Ceiba pentandra) và cây bông, mặc dù các sợi của chúng ngắn hơn sợi bông.

Chúng cũng được trồng như loại cây cho mục đích tái trồng rừng ở các khu vực có rừng bị phá hoại.

Các loài trong chi Bombax bị ấu trùng của một số loài thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, như Bucculatrix crateracma chỉ ăn lá của cây gạo (Bombax ceiba).

Danh sách loài
Bombax albidum
Bombax anceps
Bombax blancoanum
Bombax brevicuspe
Bombax buonopozense
Bombax ceiba
Bombax costatum
Bombax insigne
Bombax rhodognaphalon

Hình ảnh

Tập tin:Cotton tree at Tsing Yi Island.jpg
Tập tin:Semal (Bombax ceiba)- fallen flower at ground in Kolkata W IMG 4121.jpg
Tập tin:Bombax ceiba Blanco1.226b.png
Tập tin:Assuan Fryal Garden 02.JPG

Chú thích

Liên kết ngoài


Chi Gạo tại pgrc3.agr.ca
Chi Gạo tại www.haryana-online.com
Chi Gạo tại plants.usda.gov
Chi Gạo tại www.abasar.net (bằng tiếng Bengal)
Tháp Khương Mỹ

| tình trạng =
| tên di tích =
| cấp di tích =
| loại di tích =
| loại di tích 2 =
| loại di tích 3 =
| tiêu chuẩn =
| ngày nhận =
| ngày tước =
| một phần của =
| quyết định =
| hồ sơ tham khảo =
}}

Tháp Khương Mỹ là di tích văn hóa Chăm pa còn sót lại thuộc thôn 4 (Khương Mỹ), xã Tam Xuân I, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam. Khu tháp nằm cách Quốc lộ 1 (đoạn đường tránh Thành phố Tam Kỳ) khoảng 200 m về phía tây theo hướng từ thành phố Tam Kỳ vào.

Tổng quan
Nhóm tháp Khương Mỹ gồm 3 công trình kiến trúc xếp thành hàng ngang theo trục Bắc-Nam. Đây là kiểu tháp Champa truyền thống với mặt bằng gần vuông, cửa ra vào ở hướng đông, mái tháp gồm 3 tầng, tầng trên là hình ảnh thu nhỏ của tầng dưới, trên cùng có chóp tháp bằng sa thạch. Mỗi tháp có một cửa ra vào và 5 cửa giả. Vòm cuốn trên các cửa uốn hình vòng cung, trang trí hoa văn thảo mộc cách điệu, đầu lá uốn cong xoắn xuýt, lá xếp thành nhiều tầng, thu nhỏ dần lên trên, phần đỉnh của mỗi vòm cuốn là một tổ hợp cành lá uốn thành hình lá đề. Trên mỗi mặt tường có 5 trụ ốp tường trang trí hoa văn thảo mộc cuộn thành những chữ S nối tiếp nhau, xen kẽ với các mảng tường trang trí hình thoi nối tiếp nhau từ chân đến đỉnh tường.

Kiến trúc
Nhóm Khương Mỹ gồm có 3 tháp, cửa ra vào ở hướng Đông, là kiểu tháp Champa truyền thống với mặt bằng gần vuông, mái tháp gồm 3 tầng, tầng trên là hình ảnh thu nhỏ của tầng dưới, trên cùng có chóp tháp bằng sa thạch.

Điêu khắc
Tại Khương Mỹ, vào năm 1918, các nhà khảo cổ người Pháp đã tìm thấy một thành bậc cấp bằng sa thạch có chạm cảnh hai người đang đấu vật, trong đó gương mặt của người ở bên phải rất dữ tợn, miệng có răng nanh; một số nhà nghiên cứu cho rằng đây là trích đoạn cảnh chiến đấu của Rama và quỷ vương Ravana trong trường ca Ramayana.

Được sự cho phép của Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch, đầu tháng 7 - 2007, Trung tâm Bảo tồn Di Tích tỉnh Quảng Nam đã phối hợp với khoa Sử Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn Hà Nội tiến hành khai quật phát lộ chân tháp Khương Mỹ để chuẩn bị cho việc tu bổ di tích.

Do tìm thấy nhiều tác phẩm điêu khắc mang tính chất Vishnu giáo, lại vắng bóng Siva và Brahma, nên một số nhà nghiên cứu cho rằng Khương Mỹ là một khu đền thờ thần Vishnu. Tuy một số lượng tác phẩm điêu khắc ở Khương Mỹ không nhiều, nhưng chúng thể hiện được sự chuyển tiếp từ những nét mạng mẽ, dữ dội của phong cách Đồng Dương sang những nét nhẹ nhàng, trang nhã của phong cách Trà Kiệu, do đó các nhà nghiên cứu đã xếp chúng vào phong cách riêng: Phong cách Khương Mỹ - đầu thế kỷ X.

Tham khảo
Tháp cổ Chăm Pa, huyền thoại và sự thật - Nhà xuất bản Trẻ 1996, Ngô Văn Doanh

Xem thêm
Phong cách nghệ thuật các tháp Chăm
Danh sách đền tháp Chăm Pa
Tháp Chăm

Chú thích

Tham khảo
Rosales (đô thị)

|subdivision_type1 = Bang
|subdivision_name1 = Chihuahua
|subdivision_type2 = Thủ phủ
|subdivision_name2 =Rosales

|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =

|area_magnitude =
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 =

|area_land_km2 =
|area_water_km2 =
|area_total_sq_mi =
|area_land_sq_mi =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 =
|area_urban_sq_mi =
|area_metro_km2 =
|area_metro_sq_mi =
|area_blank1_title =
|area_blank1_km2 =
|area_blank1_sq_mi =

|population_as_of =2005
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total =15935
|population_density_km2 =
|population_density_sq_mi =
|population_metro =
|population_density_metro_km2 =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban =
|population_density_urban_km2 =
|population_density_urban_sq_mi =

|timezone = CST
|utc_offset = -6
|timezone_DST = CDT
|utc_offset_DST = -5
|latd=|latm=|lats=|latNS=|longd=|longm=|longs=|longEW=
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =

|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code =
|blank_name =
|blank_info =
|blank1_name =
|blank1_info =
|website =
|footnotes =
}}
Rosales là một đô thị thuộc bang Chihuahua, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 15935 người.

Tham khảo
Giải bóng đá A1 toàn quốc 1980

Giải bóng đá A1 toàn quốc 1980 là giải bóng đá A1 toàn quốc lần đầu tiên được tổ chức sau ngày thống nhất đất nước, diễn ra từ ngày 3 tháng 2 đến ngày 1 tháng 5 năm 1980. 18 đội bóng đã tham dự giải đấu (8 đội từ giải Hồng Hà ở miền Bắc, 2 đội từ giải Trường Sơn ở miền Trung và 8 đội từ giải Cửu Long ở miền Nam), trừ câu lạc bộ Quân đội xin rút lui.

Thể thức
Giải đấu bao gồm hai giai đoạn:

Vòng bảng: 17 đội bóng được chia làm 3 bảng, thi đấu vòng tròn hai lượt. Đội đứng đầu mỗi bảng lọt vào vòng chung kết, đội xếp cuối bảng sẽ phải xuống hạng.
Vòng chung kết: 3 đội đứng đầu từ ba bảng thi đấu vòng tròn một lượt, đội có nhiều điểm nhất là đội vô địch.

Vòng bảng
Bảng A

Bảng B

Bảng C

Vòng chung kết

Tham khảo
Giải bóng đá A1 toàn quốc 1981–82

Giải bóng đá A1 toàn quốc 1981–82 là mùa giải thứ hai của Giải bóng đá A1 toàn quốc, giải đấu bóng đá hạng cao nhất Việt Nam. Giải diễn ra từ ngày 8 tháng 3 năm 1981 đến ngày 4 tháng 4 năm 1982 với 17 đội bóng tham dự, trong đó có hai đội mới thăng hạng (Than Quảng Ninh, Công nhân Xây dựng Hà Nội) và Câu lạc bộ Quân đội (không tham gia mùa giải trước). Đội Công nghiệp Thực phẩm tham gia mùa giải này với tên mới Lương thực Thực phẩm. 17 đội được chia làm 2 bảng thi đấu vòng tròn hai lượt, đội đứng cuối bảng xuống hạng còn 3 đội đứng đầu mỗi bảng vào vòng chung kết đấu vòng tròn 1 lượt để chọn ra đội vô địch.

Thể thức
Giải đấu bao gồm hai giai đoạn:

Vòng bảng: 17 đội bóng được chia làm 2 bảng, thi đấu vòng tròn hai lượt. Ba đội đứng đầu mỗi bảng lọt vào vòng chung kết, đội xếp cuối bảng sẽ phải xuống hạng.
Vòng chung kết: 6 đội đứng đầu từ hai bảng thi đấu vòng tròn một lượt, đội có nhiều điểm nhất là đội vô địch.

Vòng bảng
Vòng bảng đã diễn ra từ ngày 8 tháng 3 đến 25 tháng 10 năm 1981.

Bảng A

Bảng B

Vòng chung kết
Vòng chung kết đã diễn ra từ ngày 17 tháng 3 đến 4 tháng 4 năm 1982.

Tham khảo
Giải bóng đá A1 toàn quốc 1982–83

| thời gian = 19 tháng 12 năm 1982 – 1 tháng 5 năm 1983
| số đội = 17
| vô địch = Câu lạc bộ Quân đội
| hạng nhì = Hải Quan
| hạng ba = Cảng Hải Phòng
| xuống hạng = Tây Ninh
| cúp quốc tế =
| số trận = 155
| số bàn thắng = 357
| lượng khán giả =
| vua phá lưới = Nguyễn Cao Cường (Câu lạc bộ Quân đội)(22 bàn)
| cầu thủ xuất sắc =
| mùa giải trước = 1981–82
| mùa giải sau = 1984
}}
Giải bóng đá A1 toàn quốc 1982–83 là mùa giải thứ 3 của Giải bóng đá A1 toàn quốc, giải đấu bóng đá hạng cao nhất Việt Nam. Giải diễn ra từ ngày 19 tháng 12 năm 1982 đến ngày 1 tháng 5 năm 1983 với 17 đội bóng tham dự.

Thể thức
Giải đấu bao gồm hai giai đoạn:

Giai đoạn 1: 17 đội bóng được chia làm hai bảng, thi đấu vòng tròn hai lượt. Bốn đội đứng đầu mỗi bảng lọt vào giai đoạn 2, còn hai đội xếp cuối của hai bảng phải thi đấu trận play-off để tranh 1 suất trụ hạng.
Giai đoạn 2: 8 đội vượt qua giai đoạn 1 được chia thành hai bảng 4 đội, thi đấu vòng tròn một lượt. Hai đội đứng đầu hai bảng sẽ thi đấu trong trận chung kết để tranh chức vô địch, hai đội nhì bảng sẽ tham dự trận tranh hạng ba.

Giai đoạn 1
Bảng A
Bảng xếp hạng

Kết quả thi đấu

() Công nghiệp Hà Nam Ninh thắng Quân Khu 3 với tỷ số 2-1 ở vòng 5 hoặc với tỷ số 1-0 ở vòng 12.

Bảng B
Bảng xếp hạng

Kết quả thi đấu

Giai đoạn 2
Bảng 1

Bảng 2

Tranh suất trụ hạng
Đội thua trong trận play-off xuống thi đấu tại giải A2 toàn quốc mùa sau.

Tranh hạng ba

Chung kết

Tham khảo

Xem thêm
Lịch sử bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá vô địch quốc gia
Giải bóng đá Cúp Quốc gia
Siêu cúp bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia
Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia

Liên kết ngoài

Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam
Liên đoàn Bóng đá Việt Nam
Thể thao - Việt Nam Net
Đông Hải (định hướng)

Đông Hải hay là Biển Đông có thể chỉ:

Biển
Khái niệm Biển Đông của Việt Nam
Khái niệm Đông Hải Trung Quốc.
Đông Hải Triều Tiên.
Biển Đông Siberi.

Ngoài ra, trong một số ngôn ngữ, hay là thơ văn, Biển Đông (hay Đông Hải, East Sea, Eastern Sea) cũng có thể hàm ý chỉ đến:
Biển Nhật Bản
Biển Baltic
Đại Tây Dương, được gọi là East Sea hoặc Eastern Sea, trong thơ văn cổ tại Bắc Mỹ.
Thái Bình Dương

Đơn vị hành chính
Việt Nam
Phường Đông Hải, thành phố Hải Phòng
Phường Đông Hải, tỉnh Khánh Hòa
Xã Đông Hải, tỉnh Cà Mau
Xã Đông Hải, tỉnh Vĩnh Long.

; Địa danh cũ
Huyện Đông Hải thuộc tỉnh Bạc Liêu
Phường Đông Hải, thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa
Phường Đông Hải (quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng); nay là một phần của phường Lê Chân
Xã Đông Hải (huyện An Hải, thành phố Hải Phòng), sau chuyển thành phường Đông Hải (quận Hải An), tách phường Đông Hải 1 và Đông Hải 2; nay là một phần phường Đông Hải
Xã Đông Hải, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh
Xã Đông Hải, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
Xã Đông Hải thuộc huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình; nay là một phần xã Đông Trà.
Phường Đông Hải 1, Đông Hải 2 (huyện An Hải, thành phố Hải Phòng); nay là một phần phường Đông Hải

Trung Quốc
Huyện Đông Hải thuộc thành phố Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô.

Xem thêm
Hải Đông
Đồng Hải
Nam Hải (định hướng)
Bắc Hải (định hướng)
Phân lớp Kim lũ mai

Phân lớp Kim lũ mai (danh pháp: Hamamelididae hay ở dạng không được công nhận là Hamamelidae) là một danh pháp khoa học ở cấp độ phân lớp. Hệ thống được nhiều người biết đến có sử dụng các tên gọi như thế là hệ thống Cronquist, mặc dù trong dạng phát âm không được công nhận là Hamamelidae. Trong phiên bản gốc năm 1981 của hệ thống này thì định nghĩa phân lớp này là:

Phân lớp Hamamelidae
: bộ Trochodendrales
: bộ Hamamelidales
: bộ Daphniphyllales
: bộ Didymelales
: bộ Eucommiales
: bộ Urticales
: bộ Leitneriales
: bộ Juglandales
: bộ Myricales
: bộ Fagales
: bộ Casuarinales

Một thực tế cho bất kỳ tên gọi khoa học nào trong thực vật học là định nghĩa của phân lớp này sẽ thay đổi theo hệ thống phân loại được sử dụng; yêu cầu duy nhất là nó phải bao gồm họ Kim lũ mai (Hamamelidaceae). Hệ thống APG II, được chấp nhận sử dụng trong Wikipedia khi viết về phân loại thực vật, vì thế trong các bài viết tại Wikipedia sẽ không dùng các tên gọi hình thức ở cấp độ cao hơn bộ: Trong Wikipedia tên gọi này về mặt phân loại học là không được định nghĩa. APG II đặt phần lớn các đơn vị phân loại vào trong phân nhóm Hoa hồng (rosid).
Lưu ý
Trong một số tài liệu về thực vật của Việt Nam gọi phân lớp này là phân lớp Sau sau, lấy theo tên loài sau sau (Liquidambar formosane), hiện nay được sắp xếp lại và thuộc họ Tô hạp (Altingiaceae), bộ Tai hùm. Rõ ràng tên gọi phân lớp sau sau là thiếu chính xác, trong khi chi cơ bản để có dẫn xuất của tên gọi cho phân lớp này là chi Hamamelis (các loài cây kim lũ mai).

Tham khảo