Nội Bài

/)}} }} người/km²
| vùng = Đồng bằng sông Hồng
| thành phố = Hà Nội
| thành lập = 2025
| trụ sở UBND = thôn Thanh Nhàn
| mã hành chính =
| mã bưu chính =
}}

Nội Bài là một xã thuộc thành phố Hà Nội, thủ đô của Việt Nam.

Lịch sử
Từ xa xưa đến thập kỷ 50-60 của thế kỷ XX, Phú Cường có nhiều lần thay đổi về tên gọi và địa giới hành chính.

Năm 544-548, thời vua Lý Nam Đế, gọi là làng Gia Hạ, ở tại Đồng Nẻ. Về sau, làng Gia Hạ chuyển về định cư sát sông Cà Lồ nhằm đảm bảo nguồn nước sinh sống lâu dài.

Năm 557, thời Việt Vương Triệu Quang Phục, làng Gia Hạ đổi tên thành làng Hương Gia.

Năm 1816, thời vua Duy Tân, làng Gia Hạ được chia thành hai làng Hương Gia, Thụy Hương và thuộc các huyện Thiên Đức, Đông Ngàn, Kim Hoa (tỉnh Bắc Ninh).

Năm 1836-1909, Hương Gia là lỵ sở của Huyện Kim Anh.

Trước cách mạng Tháng Tám năm 1945, Ủy ban cách mạng lâm thời huyện Kim Anh quyết định thành lập xã Tân Hưng và lấy tên mới là xã Việt Cường.

Ngày 20/6/1949, do yêu cầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, huyện Kim Anh quyết định hợp nhất hai xã Việt Cường và Phù Xá lấy tên là xã Phú Cường. Khi sáp nhập, xã Phú Cường gồm các thôn: Hương Gia, Thụy Hương, Phú Ninh, (thuộc xã Việt Cường) và thôn Đông Bài, Nội Bài, Bùa Hậu, Phù Xá Đoài, Phù Xá Đông (thuộc xã Phù Xá), còn lại hai thôn Thạch Lỗi và Bến Cốc được nhập về xã Minh Tân.

Sau ngày miền Bắc hoàn toàn giải phóng, năm 1955, để phù hợp với giai đoạn cách mạng mới, huyện Kim Anh quyết định điều chỉnh lại địa giới hành chính một số thôn, xã. Theo đó, Phú Cường được chia tách thành hai xã Phú Minh và Phú Cường. Xã Phú Cường gồm các thôn: Hương Gia, Thụy Hương, ấp Cầu Đen, Đồng Lều, Tân Phú. Địa giới hành chính và tên gọi xã Phú Cường được giữ nguyên cho đến ngày nay

Xã Nội Bài được thành lập theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Phú Cường, Hiền Ninh, Thanh Xuân và một phần của các xã Mai Đình, Phú Minh, Quang Tiến (huyện Sóc Sơn) thành xã mới có tên gọi là xã Nội Bài.

Địa lý
Xã có diện tích tự nhiên 51,58 km2, quy mô dân số 69.293 người. Phía Bắc giáp xã Kim Anh, phía Tây giáp tỉnh Vĩnh Phúc, xã Tiến Thắng và xã Quang Minh, phía Đông giáp xã Sóc Sơn, phía Nam giáp xã Quang Minh và xã Phú Thịnh.

Giao thông
Trên địa bàn xã có Sân bay quốc tế Nội Bài.

Di tích - Danh thắng
Làng Thụy Hương
Thụy Hương là một làng cổ thuộc xã Nội Bài, nằm ở phía Nam sân bay quốc tế Nội Bài. Năm 544-548, thời vua Lý Nam Đế, gọi là làng Gia Hạ, ở tại Đồng Nẻ. Về sau, làng Gia Hạ chuyển về định cư sát sông Cà Lồ nhằm đảm bảo nguồn nước sinh sống lâu dài.

Vào thế kỉ thứ 9, làng Thụy Hương có tên là hương Cát Lợi, huyện Thường Lạc, sau là thôn Đoài, xã Da Hạ, huyện Kim Hoa phủ Bắc Hà.
Năm 1816, thời vua Duy Tân, có tên là Thụy Hương thuộc các huyện Thiên Đức, Đông Ngàn, Kim Hoa (tỉnh Bắc Ninh)
Ngày 20/6/1949, Thụy Hương thuộc xã Phú Cường, huyện Kim Anh, tỉnh Vĩnh Phú
ngày 5 tháng năm 1977, huyện Kim Anh hợp nhất với huyện Đa Phúc thành huyện Sóc Sơn. Ngày 29/12/1978 huyện Sóc Sơn được chuyển về Hà Nội.

Đình Thụy Hương là nơi thờ đức thánh Tam Giang – những vị tướng nổi tiếng trung quân ái quốc dưới thời Triệu Việt Vương.

Sự tích thánh Tam Giang cho biết: Vào năm 502, ở làng Vân Mẫu, thành phố Bắc Ninh có một người con gái tên là Phùng Từ Nhan. Năm 18 tuổi, Từ Nhan chiêm bao thấy thần Long từ trên trời hạ xuống quấn mình trên sông Lục Đầu, sau đó bà mang thai 14 tháng và sinh hạ được cái bọc năm con: 4 trai 1 gái. Do là con trời ban cho nên bà lấy họ Trương của Ngọc Hoàng đặt cho các con là Trương Hống, Trương Hát, Trương Lừng, Trương Lẫy và Trương Đạm Nương. Thời gian sau đó, Ngọc Hoàng sai Lã Tiên Ông xuống trần dạy văn võ cho 5 người con tại bãi Tràng Học gần nhà Cổ Trạch. Năm an hem đều văn võ song toàn, lớn lên hưởng ứng lời kêu gọi của Triệu Việt Vương, họ xung phòng làm tướng tiến đánh giặc Lương ở đầm Dạ Trạch và giành thắng lợi lớn. Trương Hống được phong tướng trấn giữ làng Tiên Tảo (Sóc Sơn, Hà Nội), Trương Hát được phong tướng trấn giữ làng Tam Lư (Từ Sơn, Bắc Ninh).

Khi Triệu Quang Phục lên ngôi vua, Lý Phật Tử đã đem quân đánh lại nhưng không thắng, bèn dùng kế cầu hôn gả con. Trương Hống và Trương Hát đã can Triệu Việt Vương nhưng Vua không nghe nên bị mắc mưu rồi bị đánh bại. Lý Phật Tử đoạt được ngôi vua, biết các ông là tướng tài giỏi bèn cho người mời ra làm quan. Song các ông nhất lòng trung quân, mắng lại rằng: "Tôi trung chẳng thờ hai vua, huống hồ hắn là kẻ vong ơn bội nghĩa?" Biết không thể khuất phục được, Lý Phật tử lệnh truy bắt các ông khắp nơi. Các ông biết không thoát được liền tự vẫn ở dòng sông Cầu để giữ trọn tấm lòng trung với vua. Ngọc Hoàng Thượng đế cảm thương đã sắc phong Trương Hống, Trương Hát làm thần sông. Nhân dân 372 làng dọc theo sông Cầu và các nơi hai ông từng đóng quân đánh giặc đều thương tiếc, lập đền thờ làm Thần. Các triều đại nhà Ngô, Đinh, Lê, Lý sau đó được âm phù giữ yên bờ cõi nên đều phong anh em họ Trương là Đức thánh Tam Giang - đại vương thượng đẳng thần. Thánh Tam Giang còn gắn liền với huyền thoại ra đời tác phẩm Nam quốc sơn hà, bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của người Việt.

Chùa Thụy Hương có tên khác là Linh Quang Tự có hầm của phi công công sản Việt Nam thời chiến tranh chống Mỹ, hiện nay di tích đã được tu bổ khang trang.

Nhân vật nổi bật
Thiền sư Ngô Chân Lưu, vị Tăng thống đầu tiên của trong lịch sử Phật giáo Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo