Galicia (Tây Ban Nha)

| official_name =
| settlement_type = Cộng đồng tự trị

| image_alt =
| image_caption =
| image_flag = Flag of Galicia.svg
| flag_size = 150px
| flag_alt =
| image_shield = Escudo de Galicia.svg
| shield_size = 90px
| shield_alt = Coat-of-arms of Galicia
| nickname =
| motto =
| anthem = Os Pinos (Những cây thông)

| image_map =
| mapsize =
| map_alt =
| map_caption = Vị trí của Galicia tại Tây Ban Nha và bán đảo Iberia
| coordinates =
| coor_pinpoint =
| subdivision_type = Quốc gia
| subdivision_name = Tây Ban Nha
| subdivision_type1 = Thủ phủ
| subdivision_name1 = Santiago de Compostela
| subdivision_type2 = Thành phố lớn nhất
| subdivision_name2 = A Coruña
| subdivision_type3 = Municipio lớn nhất
| subdivision_name3 = Vigo
| parts_type = Các tỉnh
| parts_style = para
| parts =
| p1 = A Coruña
| p2 = Lugo
| p3 = Ourense
| p4 = và Pontevedra

| government_footnotes =
| government_type = Chính quyền địa phương trong nền quân chủ lập hiến
| governing_body = Xunta de Galicia
| leader_party = PPdeG
| leader_title = Tổng thống
| leader_name = Alberto Núñez Feijóo

| area_total_km2 = 29574.4
| area_land_km2 =
| area_water_km2 =
| area_water_percent =
| area_rank = 7 (5,8% Tây Ban Nha)

| population_total = 2718525
| population_as_of = 2016
| population_footnotes =
| population_rank = 5 (6% toàn Tây Ban Nha)
| population_density_km2 = auto
| population_note =

| timezone = CET
| utc_offset = +1
| timezone1_DST = CEST
| utc_offset1_DST = +2

| postal_code_type = ISO 3166-2
| postal_code = ES-GA
| area_code_type = Area code
| area_code = +34 98-

| blank_name_sec1 = Statute of Autonomy
| blank_info_sec1 = 1936ngày 28 tháng 4 năm 1981
| blank1_name_sec1 = Official languages
| blank1_info_sec1 = Galicia, Tiếng Tây Ban Nha
| blank2_name_sec1 = Internet TLD
| blank2_info_sec1 = .gal
| blank3_name_sec1 = Patron saint
| blank3_info_sec1 = St. James

| blank_name_sec2 = Legislature
| blank_info_sec2 =
| blank1_name_sec2 = Parliament
| blank1_info_sec2 = 75 deputies
| blank2_name_sec2 = Congress
| blank2_info_sec2 = 25 deputies (out of 350)
| blank3_name_sec2 = Senate
| blank3_info_sec2 = 19 senators (out of 264)

| website = Xunta de Galicia
| footnotes =
}}
Galicia (, , hay ; ; tiếng Galicia và tiếng Bồ Đào Nha: Galiza, , , , ) là một cộng đồng tự trị của Tây Ban Nha và một vùng dân tộc lịch sử dưới luật Tây Ban Nha. Tọa lạc ở miền tây bắc bán đảo Iberia, nó bao gồm các tỉnh A Coruña, Lugo, Ourense và Pontevedra, giáp với vùng Norte của Bồ Đào Nha về phía nam, các cộng đồng tự trị Castilla và León và Asturias về phía đông, Đại Tây Dương về phía tây, và biển Cantabria về phía bắc. Nó có dân số 2.718.525 (2016) và tổng diện tích . Galicia có hơn đường bờ biển, với những đảo ven bờ, gồm quần đảo Cíes, Ons, Sálvora, Cortegada, và A Illa de Arousa (đảo lớn nhất và đông dân nhất).

Khu vực mà nay gọi là Galicia đã được con người đến định cư vào thời Trung kỳ đồ Đá cũ, với tên gọi xuất phát từ Gallaeci, một dân tộc Celt sinh sống ở phía bắc sông Douro vào thiên niên kỷ 1 TCN, ở một vùng trùng khớp với của nền văn hóa Castro địa phương. Galicia được sáp nhập vào đế quốc La Mã vào cuối các cuộc chiến tranh Cantabria năm 19 TCN, và trở thành một tỉnh Lã Mã vào thế kỷ 3. Năm 410, người Suebi (một dân tộc German) thiết lập một vương quốc với thủ đô đặt tại Braga (Bồ Đào Nha); vương quốc này được sáp nhập vào vương quốc của người Visigoth năm 585. Năm 711, Khalip quốc Omeyyad xâm lược bán đảo Iberia, thắng lợi trước vương quốc Visigoth Hispania năm 718, nhưng không lâu sau Galicia được hợp nhất vào vương quốc Asturias theo Kitô giáo năm 740. Vào thời Trung cổ, vương quốc Galicia có khi được cai trị bởi các vị vua của chính mình, nhưng thường thì nó phụ thuộc vào vương quốc Leon và sau đó là Castilla, tuy vẫn giữ phong tục tập quán và văn hóa của riêng mình. Từ thế kỷ thứ 13, vua của Castilla, dưới danh nghĩa vua Galicia, chọn ra một Adiantado-mór để quản lý nơi đây. Hội đồng này bị phá vỡ năm 1833 khi vương quốc Galicia bị chia ra thành bốn tỉnh hành chính ít có quan hệ tương tác. Thế kỷ 19-20, những yêu cầu quyền tự trị và sự công nhận văn hóa Galicia lên cao. Điều này dẫn đến Đạo luật Tự trị năm 1936, nhưng sớm đổ vỡ bởi cuộc đảo chính của Franco và chế độ độc tài sau đó. Sau khi nền dân chủ được tái lập, cơ quan lập pháp đã thông qua Đạo luật Tự trị năm 1981, cho Galicia quyền tự quản, đã đồng thuận trong cuộc trưng cầu dân ý và hiện tại đang có hiệu lực.

Về địa lý, vùng nội địa Galicia có cảnh quan đồi núi; những dãy núi cao ở miền đông và nam. Vùng duyên hải là những rías và vách đá xen kẻ nhau. Khí hậu Galicia mang tính ôn đới và nhiều mưa, mùa hè khô; đây được phân loại là khí hậu đại dương. Điều kiện địa lý và khí hậu này khiến việc chăn nuôi gia súc và trồng trọt trở thành ngành kinh tế chính của Galicia trong gần suốt chiều dài lịch sử, cho phép Galicia nuôi đủ một lượng dân cư tương đối lớn thời điểm đó. Trừ đóng tàu và chế biến thực phẩm, kinh tế Galicia dựa trên nuôi trồng và đánh bắt hải sản cho tới giữa thế kỷ 20, khi nơi đây bắt đầu công nghiệp hóa. Năm 2012, tổng sản phẩm nội địa (GDP) là 56.000 triệu €, với GDP trên đầu người danh nghĩa 20.700 €.

Hai ngôn ngữ có địa vị chính thức và sử dụng phổ biến tại Galicia: tiếng Galicia, một ngôn ngữ Rôman có quan hệ chặt chẽ với tiếng Bồ Đào Nha (cả hai xuất phát từ tiếng Galicia-Bồ Đào Nha chung thời Trung cổ) và tiếng Tây Ban Nha (thường được gọi là tiếng Castilla ("lingua castelá")). 56% dân số Galicia nói tiếng Galicia như ngôn ngữ thứ nhất (tiếng mẹ đẻ), 43% còn lại nói chủ yếu tiếng Castilla.

Địa lý

, trên bờ biển Galicia]]
Galicia có diện tích . Điểm cực bắc là Estaca de Bares ở 43°47′B (cũng là điểm cực bắc của Tây Ban Nha); điểm cực nam là rìa vườn quốc gia Baixa Limia-Serra do Xurés chung biên giới với Bồ Đào Nha, ở 41°49′B. Điểm cực đông (6°42′T) là một điểm biên giới giữa Ourense và tỉnh Zamora của Castilla và León, còn điểm cực tây (9°18′T) nằm ở hai nơi: Fisterra và Mũi Touriñán, cả hai đều ở tỉnh A Coruña.
Ghi chú

Tham khảo