Phuket (tỉnh)

| image_skyline =
| image_flag =
| image_seal =
| image_map =
| subdivision_name =
| leader_title = Tỉnh trưởng
| leader_name = Niran Kanlayanamit
| area_total_km2 = 543
| population_as_of = 2019
| population_total = 540200
| population_density_km2 = auto
| timezone = +7
| utc_offset = +7
| postal_code_type = Mã bưu chính
| postal_code =
| area_code =
| twin1 =
| website =
}}

Phuket (tiếng Thái: ภูเก็ต, phiên âm: Bu-két; tiếng Mã Lai: Talang hay Tanjung Salang) là một trong những tỉnh miền Nam của Thái Lan. Nó bao gồm đảo Phuket, hòn đảo lớn nhất của đất nước và 32 hòn đảo nhỏ khác ngoài khơi. Nó nằm ngoài khơi bờ biển phía tây Thái Lan trên biển Andaman. Đảo Phuket được kết nối bởi cầu Sarasin đến tỉnh Phang Nga ở phía bắc. Tỉnh gần nhất là Krabi, về phía đông qua Vịnh Phang Nga.

Thủ phủ tỉnh này là thành phố Phuket. Tỉnh này là một hòn đảo không có lãnh thổ giáp giới với đất liền Thái Lan. Tỉnh Phuket có diện tích 576 km2 (222 dặm vuông), ít hơn so với Singapore và là tỉnh nhỏ thứ hai của Thái Lan. Hòn đảo nằm trên một trong những tuyến giao dịch chính giữa Ấn Độ và Trung Quốc, và thường được đề cập trong nhật ký tàu nước ngoài của các thương nhân Bồ Đào Nha, Pháp, Hà Lan và Anh. Nó trước đây có được sự giàu có từ thiếc và cao su và bây giờ từ du lịch.

Tên gọi
Có một số dẫn xuất có thể có của cái tên tương đối gần đây "Phuket" (trong đó các phiến đồ biểu thị một ph khát vọng). Một giả thuyết cho rằng nó bắt nguồn từ từ bukit (Jawi: بوكيت) trong tiếng Mã Lai có nghĩa là "ngọn đồi", vì đây là những gì hòn đảo xuất hiện từ xa.

Phuket trước đây được biết đến với tên gọi là Thalang (ถลาง; Tha-Laang), có nguồn gốc từ "telong" tiếng Mã Lai cũ (Jawi: تلوڠ) có nghĩa là "áo choàng". Huyện phía bắc của tỉnh, nơi từng là thủ đô cũ, vẫn sử dụng tên này. Trong các nguồn và biểu đồ điều hướng của phương Tây, nó được biết đến với cái tên Jung Ceylon hoặc Junkceylon (một dạng thay đổi của Malay Tanjung Salang, tức là "Mũi Salang").

Con dấu
Con dấu là một mô tả của Đài tưởng niệm Hai nữ anh hùng dọc theo Quốc lộ 402 ở Phuket. Điều này tưởng nhớ hai chị em Thao Thep Krasnattri và Thao Si Sunthon, những người đã giúp bảo vệ tỉnh khỏi cuộc xâm lược của người Miến Điện trong cuộc Chiến tranh Xiêm-Miến năm 1785. Năm 1785, quân đội Miến Điện đang chuẩn bị tấn công Phuket. Thống đốc quân sự của tỉnh này vừa qua đời, do đó người Miến Điện nghĩ rằng hòn đảo có thể dễ dàng bị chiếm giữ. Nhưng Khun Jan, góa phụ của thống đốc quá cố và chị gái của cô, Khun Mook, đã ra lệnh cho các phụ nữ của hòn đảo ăn mặc như những người lính và đảm nhận vị trí chiến đấu trên các bức tường thành phố Thalang. Người Miến đã ngừng cuộc tấn công của họ do lo ngại sức mạnh của đội phòng thủ Phuket. Thiếu lương thực, họ rút lui. Hai người phụ nữ trở thành nữ anh hùng địa phương. Họ đã nhận được các danh hiệu danh dự, Thao Thep Kasatri và Thao Sri Sunthon, từ Vua Rama I.

Con dấu là một vòng tròn được bao quanh bởi một mô hình kranok cho thấy sự dũng cảm của các nhà lãnh đạo ở tỉnh Phuket. Con dấu đã được sử dụng từ năm 1985.

Lịch sử
.]]
Nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha, ông Fernão Mendes Pinto đến Xiêm năm 1545. Các tài liệu của ông về đất nước này vượt ra ngoài vương quốc Ayutthaya và bao gồm một tài liệu chi tiết hợp lý về các cảng ở phía nam Vương quốc. Pinto là một trong những nhà thám hiểm châu Âu đầu tiên mô tả chi tiết về Phuket trong các tài khoản du lịch của mình. Ông gọi hòn đảo này là Junk Ceylon, một cái tên mà người Bồ Đào Nha sử dụng cho đảo Phuket trong bản đồ của họ. Junk Ceylon được nhắc đến bảy lần trong nguồn của Mendes Pinto. Pinto nói rằng Junk Ceylon là một cảng đích nơi các tàu buôn bán thường xuyên dừng lại để cung cấp và cung cấp. Tuy nhiên, vào giữa thế kỷ 16, hòn đảo đã suy tàn do cướp biển, chúng thường là xuất hiện ở những vùng biển động và không thể đoán trước, điều này đã ngăn cản các tàu buôn đến thăm Junk Ceylon. Pinto đã đề cập đến một số thành phố cảng đáng chú ý khác trong các nguồn của mình, bao gồm Patani và Ligor, đó là Nakhon Si Thamarat ngày nay.

Vào thế kỷ 17, người Hà Lan, tiếng Anh và sau thập niên 1680, người Pháp đã cạnh tranh để có cơ hội giao dịch với đảo Phuket (lúc đó được gọi là "Jung Ceylon"), một nguồn tin phong phú. Vào tháng 9 năm 1680, một con tàu của Công ty Đông Ấn thuộc Pháp đã đến thăm Phuket và rời đi với một hàng thiếc đầy đủ.

Một hoặc hai năm sau, Vua Xiêm Narai, tìm cách giảm ảnh hưởng của người Hà Lan và người Anh, chọn thống đốc của Phuket là một nhà truyền giáo y tế người Pháp, René Charbonneau, một thành viên của phái bộ Xiêm của Hội Thừa sai Paris. Charbonneau vẫn là thống đốc cho đến năm 1685.

Năm 1685, Vua Narai đã xác nhận sự độc quyền của người Pháp ở Phuket với đại sứ của họ, Chevalier de Chaumont. Chủ trước đây của Chaumont, Sieur de Billy, được mệnh danh là thống đốc của hòn đảo. Tuy nhiên, người Pháp đã bị trục xuất khỏi Xiêm sau cuộc cách mạng Xiêm năm 1688. Vào ngày 10 tháng 4 năm 1689, Desfarges đã dẫn đầu một cuộc thám hiểm để chiếm lại Phuket để khôi phục quyền kiểm soát của Pháp ở Xiêm. Sự chiếm đóng hòn đảo của ông không dẫn đến điều gì, và Desfarges trở lại Puducherry vào tháng 1 năm 1690.

Người Miến Điện tấn công Phuket năm 1785, Francis Light, một thuyền trưởng của Công ty Đông Ấn Anh đi qua đảo, thông báo cho chính quyền địa phương rằng ông đã quan sát thấy lực lượng Miến Điện chuẩn bị tấn công. Than Phu Ying Chan, vợ của thống đốc vừa qua đời và chị gái Mook đã tập hợp những gì lực lượng địa phương họ có thể làm được. Sau một cuộc bao vây kéo dài một tháng, người Miến Điện buộc phải rút lui vào ngày 13 tháng 3 năm 1785. Hai phụ nữ trở thành nữ anh hùng địa phương, nhận tước hiệu hoàng gia Thao Thep Kasattri và Thao Si Sunthon để thể hiện sự biết ơn từ vua Rama I. Dưới thời Vua Chulalongkorn (Rama V), Phuket trở thành trung tâm hành chính của các tỉnh phía Nam sản xuất thiếc. Năm 1933 Monthon Phuket bị giải thể và Phuket trở thành một tỉnh.

Sóng thần năm 2004

Vào ngày 26 tháng 12 năm 2004, Phuket và các khu vực lân cận khác trên bờ biển phía tây của Thái Lan đã bị thiệt hại khi họ bị một trận sóng thần gây ra bởi trận động đất ở Ấn Độ Dương. Sóng đã phá hủy một số khu vực đông dân cư trong khu vực, giết chết tới 5.300 người ở Thái Lan và hơn hai trăm ngàn người ở khắp khu vực châu Á. Khoảng 250 người được báo cáo đã chết ở Phuket, bao gồm cả khách du lịch nước ngoài. Hầu như tất cả các bãi biển lớn trên bờ biển phía tây của Phuket, đặc biệt là Kamala, Patong, Karon và Kata chịu thiệt hại lớn, với một số thiệt hại gây ra cho các khu nghỉ mát và làng mạc trên các bãi biển phía nam của hòn đảo. Khu vực chịu thiệt hại nặng nề nhất của Thái Lan là huyện Takua Pa của tỉnh Phang Nga phía bắc Phuket, nơi một ngàn hoặc nhiều công nhân Miến Điện xây dựng khu nghỉ dưỡng bãi biển mới đã chết.

Vào tháng 12 năm 2006, Thái Lan đã phóng chiếc phao đầu tiên trong số 22 phao phát hiện sóng thần được bố trí xung quanh Ấn Độ Dương như một phần của hệ thống cảnh báo khu vực. Các phao biển sâu liên kết với vệ tinh trôi nổi ngoài khơi 1.000&nbsp;km (620&nbsp;mi), gần giữa Thái Lan và Sri Lanka.

Địa lý

| archipelago =
| total_islands =
| major_islands =
| area_km2 = 576
| length_km = 50
| width_km = 20
| highest_mount = Khao Mai Thao Sip Song
| elevation_m = 529
| country = Thailand
| country_admin_divisions_title =
| country_admin_divisions =
| country_admin_divisions_title_1 =
| country_admin_divisions_1 =
| country_admin_divisions_title_2 =
| country_admin_divisions_2 =
| country_largest_city =
| country_largest_city_population =
| population =386,605
| population_as_of =2015
| density_km2 =1,042
| ethnic_groups =
| additional_info =
}}

Phuket là hòn đảo lớn nhất Thái Lan với diện tích gần 540&nbsp;km², nằm ở biển Adaman thuộc miền Nam Thái Lan. Hòn đảo chủ yếu là núi với một dãy núi ở phía tây của đảo từ phía bắc đến phía nam. Phía Bắc Phuket giáp quần đảo Mergui của Myanmar, phía Tây giáp quần đảo Andaman của Ấn Độ. Dải bờ biển rộng lớn này với hàng trăm hòn đảo lớn nhỏ, vô số đỉnh núi, vách đá, hang động đang chờ đợi những cuộc thám hiểm, khai phá của du khách.

Mặc dù một số nghiên cứu địa lý gần đây đề cập đến các phần của Tenasserim Hills trong isthmus là "Phạm vi Phuket", những tên này không được tìm thấy trong các nguồn địa lý cổ điển. Ngoài ra, cái tên Phuket tương đối gần đây trước đây đã được đặt tên là Jung Ceylon và Thalang. Đảo này phần lớn là núi với một dãy núi ở phía tây của đảo chạy từ phía bắc xuống phía nam. Các núi của Phuket tạo thành phần Nam của dãy núi Phuket có phạm vi 440&nbsp;km từ eo đất Kra. Điểm cao nhất của đảo là Mai Thao Sip Song (Twelve Canes), độ cao 529 m trên mực nước biển. Tuy nhiên, nó đã được báo cáo bởi các nghiên cứu áp suất khí quyển rằng có một độ cao thậm chí cao hơn (không có tên rõ ràng), ở độ cao 542 mét trên mực nước biển, trong các ngọn đồi Kamala phía sau thác nước Kathu.

Chiều dài của hòn đảo, từ bắc xuống nam, là 48&nbsp;km (30&nbsp;mi) và chiều rộng của nó là 21&nbsp;km (13&nbsp;mi).

Phuket cách thủ đô Bangkok khoảng 863 kilômét (536&nbsp;mi) về phía nam và có diện tích 543 km2 (210 dặm vuông) không bao gồm các đảo nhỏ. Người ta ước tính rằng Phuket sẽ có tổng diện tích khoảng 576 km2 (222 dặm vuông) nếu bao gồm tất cả các hòn đảo xa xôi của nó. Các đảo khác là: Ko Lone 4,77 km2 (1,84 sq mi), Ko Maprao 3,7 km2 (1,4 sq mi), Ko Naka Yai 2,08 km2 (0,80 sq mi), Ko Racha Noi 3,06 km2 (1,18 sq mi), Ko Racha Yai 4,5 km2 (1,7 dặm vuông), và lớn thứ hai, Ko Sire 8,8 km2 (3,4 dặm vuông).

70% diện tích của Phuket được bao phủ bởi những ngọn núi trải dài từ Bắc đến Nam. 30 phần trăm còn lại là đồng bằng ở phần trung tâm và phía đông của đảo. Nó có tổng cộng chín suối và lạch, nhưng không có bất kỳ con sông lớn nào.

Các đồn điền rừng, cao su và dầu cọ chiếm 60% hòn đảo. Bờ biển phía tây có nhiều bãi cát trong khi bờ đông thì sình lầy. Gần điểm cực Nam là Laem Promthep (mũi Brahma), là một nơi ngắm cảnh hoàng hôn nổi tiếng. Ở vùng núi phía bắc của đảo là Khu bảo tồn cuộc sống hoang dã Khao Phra Thaeo, bảo vệ hơnn 20&nbsp;km² rừng mưa nhiệt đới. Ba đỉnh cao nhất của khu bảo tồn này là Khao Prathiu (384 m), Khao Bang Pae (388 m) và Khao Phara (422 m). Vườn quốc gia Sirinat ở bờ biển tây bắc được thành lập năm 1981 và bảo vệ một khu vực rộng 90&nbsp;km² (68&nbsp;km² diện tích biển), bao gồm Bãi biển Nai Yang nơi loài rùa biển đẻ trứng.

Một trong những khu vực du lịch nổi tiếng và đông đúc nhất của Phuket là Bãi tắm Patong ở bờ biển tây trung tâm, có lẽ nhờ vào lối đi dễ dàng đến bãi biển rộng và dài của nó. Hầu hết những cơ sở dịch vụ và mua sắm về đêm của Phuket là ở Patong, và khu vực này ngày càng phát triển. Patong có nghĩa là "rừng đầy lá chuối" trong tiếng Thái. Phía nam Patong có các bãi tắm đẹp khác như: Bãi tắm Karon, Bãi tắm Kata, Bãi tắm Kata Noi và ở mũi phía Nam của đảo có Bãi tắm Nai Han và Bãi tắm Rawai. Về phía bắc của Patong là Bãi biển Kamala, Bãi biển Surin và Bãi biển Bang Tao. Những khu vực này thường kém phát triển hơn nhiều so với Patong. Về phía đông nam là đảo Bon và về phía nam là một số đảo san hô. Quần đảo Similan nằm ở phía tây bắc và Quần đảo Phi Phi là một phần của tỉnh Krabi, ở phía đông nam.

Các đơn vị hành chính

Có chín khu vực thành phố (thesaban) trong tỉnh. Thủ đô Phuket có tình trạng thành phố (thesaban nakhon). Patong và Kathu có tình trạng thị trấn (thesaban mueang). Ngoài ra còn có sáu đô thị tiểu huyện (thesaban tambon): Karon, Thep Krasnattri, Choeng Thale, Ratsada, Rawai, và Doesit. Các khu vực phi thành phố được quản lý bởi chín tổ chức hành chính tambon (TAO).

Phuket có 3 đơn vị hành chính cấp huyện là:

Thành phố Phuket.
Kathu.
Thalang.

Tỉnh có 6 quận lớn là Karon, Thep Krasattri, Choeng Thale, Ratsada, Rawai và Wichit.Dưới quận còn có 17 xã và 103 làng.

File:Amphoe Phuket.svg|Bản đồ các amphoe, ba quận của Phuket
File:Phuket from space.jpg
File:Karte Golf von Thailand - Phuket.png

Khí hậu
Theo phân loại khí hậu Köppen, Phuket có khí hậu nhiệt đới gió mùa (Am). Do sự gần kề của đảo với đường xích đạo, trong quá trình cả năm, có rất ít sự thay đổi về nhiệt độ. Thành phố có mức nhiệt độ cao trung bình hàng năm là 32&nbsp;°C (90&nbsp;°F) và mức thấp hàng năm là 25&nbsp;°C (77&nbsp;°F). Phuket có một mùa khô kéo dài từ tháng 12 đến tháng 3 và một mùa ẩm ướt kéo dài tám tháng còn lại. Tuy nhiên, giống như nhiều thành phố có khí hậu nhiệt đới gió mùa, Phuket nhìn thấy một số lượng mưa ngay cả trong mùa khô. Lượng mưa Phuket trung bình khoảng 2.200&nbsp;mm (87&nbsp;in).

|source 2 = Office of Water Management and Hydrology, Royal Irrigation Department (sun and humidity)
}}

|source 2 = Office of Water Management and Hydrology, Royal Irrigation Department (sun and humidity)
: Hải Nam, Trung Quốc (2005)
: Nakhodka, Nga (2006)
: Toại Ninh, Trung Quốc (2016)

Tham khảo

Ts. Đỗ Quốc Thông, Giáo trình địa lý du lịch thế giới.
Meher Mc Arthur, Phan Quang Định, Tìm hiểu mỹ thuật Phật giáo, Nhà xuất bản Mỹ thuật.
G.S Nguyễn Tấn Đắc, Văn hóa Đông Nam Á, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội.
Trịnh Huy Hóa (biên dịch), Đối thoại với các nền văn hóa – Thái Lan, Nhà xuất bản Trẻ.
Vân Khánh, Hương Giang, Đền vàng Wat Prathat, Cẩm nang ẩm thực và khách sạn.
Hoàng Văn Quang (sưu tầm và biên soạn), Hướng dẫn tham quan thủ đô Bangkok – Nhà xuất bản Phương Đông.
Đại đức Thích Chân Tính, Lược truyện Đức Phật Thích Ca, Nhà xuất bản Tôn giáo.
Thu Thanh, Pattaya – Điểm hẹn lý tưởng, Tiếp thị và gia đình.
Nguyễn Chí Thông, Từ điển Thái Lan-Việt, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin.
Ts. Trần Văn Thông, Quy hoạch du lịch, Nhà xuất bản Giáo dục.
Lê Quốc Vinh (chủ biên), Hà Bích Liên, Các nhân vật lịch sử trung đại, Nhà xuất bản Giáo dục.
Elvis, English – Thai – English, Top. Bk.Th
Khumudriemsop, Hi-ed publishing, Spicy Co. Ltd.
Nangsudonthang, Panrawat Sumkhuthong, Bangkok Book.
Puangsonbat Yubin Puangsombat, English – Thai, Spicy Co.Ltd.
Mrs Juthamas Siriwan, Thailand Mice, Planding Guide.
Rajdammri, Thailand Traditation Isan and the Northeast, Duty Free Shop
Rajdammri, Bangkok and the central Plains, Duty Free Shop.