Gõ sầu riêng

Gõ sầu riêng là kỹ năng trong thu hoạch và là công việc làm thuê phổ biến ở vùng canh tác trồng sầu riêng. Kỹ năng này liên quan khả năng thăm dò quả trên cây xem đã có thể thu hoạch được hay chưa. Ngoài ra, các lái buôn thu mua và người bán hàng trực tiếp cũng nắm bắt kỹ năng này để có thể chọn lựa hàng khi mua và khi bán. Đây là kỹ năng vô cùng quan trọng trong ngành trồng trọt và mua bán sầu riêng. Người làm công việc này thường được gọi là thợ gõ, thợ cắt. Công việc này quan trọng trong ngành sầu riêng, đảm bảo chất lượng cho các lô hàng xuất khẩu, chẳng hạn từ Việt Nam sang Trung Quốc. Thông thường là một con dao có cán dao dày, cứng và nặng tương đối. Người thu hoạch sẽ dùng cán dao gõ vào vỏ quả bên ngoài và lắng nghe âm thanh. Tiếng kêu "bộp bộp" như rỗng bên trong là đã có thể cắt. Còn tiếng nghe nhỏ, nặng, tiếng "boong boong" nghĩa là quả chưa cắt được. Do đó, việc thu hoạch và các công việc khác liên quan gõ sầu riêng có áp lực rất lớn. rất ít trường hợp mà nhà vườn mang đến cho họ, ngoại trừ gần như hết các mùa vụ và nhà vườn có quá ít hàng họ sẽ mang đến tận nơi của thương lái. Có hai trường hợp đến nhà vườn thu mua, một là trái đã được chủ vườn thu hoạch và chất đống sẵn, hai là họ sẽ leo cây để thu hoạch hoặc thuê mướn người chuyên làm công việc này vào thu hoạch theo chỉ định của họ. là mặt hàng chủ yếu thu mua quả non (sầu riêng non) nên việc cắt và thu gom sẽ do thương lái và người làm của họ thực hiện. Trước đây, các thương lái trung gian (giữa nhà vườn và thương lái lớn) đứng ra thu mua sầu riêng. Họ trực tiếp làm trong việc kiểm tra bằng cách gõ sầu riêng để xem hàng hóa có bất kỳ sai sót nào không. Sau đó, xếp quả theo từng lô riêng biệt dựa vào kích cỡ quả, cân chúng để tính tiền theo các lớp hàng có giá khác nhau, rồi vận chuyển đi. Dụng cụ và kỹ năng của họ cũng giống như những người leo cây để gõ và cắt. Họ có thể sử dụng thêm một găng tay để cầm quả sầu riêng trong khi tay còn lại cầm con dao xoay cán lại để gõ. Hiện nay, thương lái trung gian không trực tiếp làm công việc này mà họ thuê mướn người gõ sầu riêng làm. Những đội nhóm gõ sầu riêng nhận khoán các khu vườn từ thương lái lớn đã trực tiếp nhận tiền cọc, cắt và giao hàng do đó thực tế một bộ phận trong số họ đã trở thành tầng lớp thương lái trung gian.

Kỹ năng của người bán hàng
Đối với người bán hàng sầu riêng họ thường dùng kỹ năng gõ để chọn lựa trái chín thay cho khách hàng nếu khách hàng không biết chọn lựa. Việc chọn lựa chủ yếu để ưu tiên quả nào đã quá chín sẽ được bán trước, quả nào chưa đạt độ chín hay còn quá tươi sống sẽ được giữ lại. Để có thể biết được một quả chín thì dựa vào âm thanh, gõ vào quả nếu kêu "bộp bộp" là quả đã chín. Ngoài việc gõ sầu riêng thì có thể ngửi bên ngoài quả bằng mũi để thăm dò độ chín bằng mùi thơm. Những người leo cây để gõ và cắt nhờ kỹ năng nên có thu nhập cao hơn người chụp quả. Việc leo trèo cũng là kỹ năng đi đôi cần thiết, rủi ro nguy hiểm lớn nếu nhánh cây mà người gõ leo yếu, mục. Gõ sầu riêng cũng gặp khó khăn khi quả trong một vườn trồng thiếu nước, rụng lá... khiến cho kinh nghiệm gõ trở nên thiếu chính xác.

Máy móc thay thế
Vào năm 2024, một thiết bị có thể xác định độ chín của sầu riêng thông qua công nghệ cảm biến và âm thanh được ra mắt. Thiết bị do nhóm sinh viên Trường Đại học Tây Nguyên dẫn đầu là Đinh Trung Đức tạo ra. Thiết bị sẽ thu âm thanh gõ lên quả sầu riêng và hiển thị thông số xác định quả đã đạt độ chín hay chưa. Thiết bị có hai loại và đã được bán trên thị trường với giá 2,9 và 4,0 triệu VND. Thiết bị cũng đã đoạt Giải Nhất Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp năm 2024 vào tháng 5 năm 2024 tại Thành phố Cần Thơ.

Hội thi
Trong Hội thi Nông dân sản xuất sầu riêng giỏi trong chuỗi hoạt động của Lễ hội sầu riêng Krông Pắk lần thứ II năm 2024, 11 đội gõ sầu riêng đã tham gia thi gõ sầu riêng và phân loại xuất khẩu chúng. Giải Nhất thuộc về đội gõ sầu riêng đến từ thị trấn Phước An.

Chú thích

Liên kết ngoài