Bộ Guốc chẵn

Đầu thế Eocen –thế Holocen
| image = The Cetartiodactyla.jpg
| image_caption = Các động vật móng guốc chẵn. Cá voi and cá heo không phải là những thành viên bình thường, nhưng chúng cũng thuộc nhánh móng guốc này; bộ Artiodactyla đôi khi được gọi là bộ Cetartiodactyla để phản ánh điều này. với sự sắp xếp lại lấy theo Spaulding et al. (2009). Các họ còn sinh tồn được Mammal Species of the World xuất bản năm 2005 công nhận. Hiện tại, nhóm cá voi (Cetacea) và động vật guốc chẵn (Artiodactyla) được đặt trong nhóm lớn không phân hạng Cetartiodactyla như là các nhóm nhỏ có quan hệ chị-em, mặc dù phân tích DNA đã chỉ ra rằng Cetacea đã tiến hóa từ trong Artiodactyla. Học thuyết gần đây nhất về nguồn gốc của hà mã (Hippopotamidae) gợi ý rằng hà mã và cá voi chia sẻ cùng một tổ tiên chung sống bán thủy sinh, đã tách khỏi các động vật guốc chẵn khác khoảng 60 triệu năm trước. Nhóm tổ tiên giả định này rất có thể đã tách thành hai nhánh khoảng 54 triệu năm trước. Một nhánh đã tiến hóa thành cá voi, rất có thể là khởi đầu với tiền-cá voi Pakicetus từ 52 triệu năm trước với các tổ tiên sớm khác của cá voi được gọi chung là nhóm Archaeoceti, cuối cùng đã trải qua sự thích nghi thủy sinh để biến thành các loài cá voi hoàn toàn sống dưới nước.
Bộ Artiodactyla/Cetartiodactyla
Phân bộ Tylopoda
Họ †Anoplotheriidae?
Họ †Cainotheriidae
Họ †Merycoidodontidae
Họ †Agriochoeridae
Họ Camelidae: lạc đà
Họ †Oromerycidae
Họ †Xiphodontidae
Nhánh Artiofabula
Phân bộ Suina
Họ Suidae: lợn (19 loài)
Họ Tayassuidae: lợn cỏ peccari (4 loài)
Họ †Sanitheriidae
Nhánh Cetruminantia
Nhánh Cetancodontamorpha
Chi †Andrewsarchus?
Họ †Entelodontidae
Phân bộ Whippomorpha
Liên họ Dichobunoidea - cận ngành với Cetacea và Raoellidae
Họ †Dichobunidae
Họ †Helohyidae
Họ †Choeropotamidae
Họ †Cebochoeridae
Họ †Mixtotheriidae
Phân thứ bộ Cetacea: cá voi, cá heo (khoảng 90 loài)
Tiểu bộ †Archaeoceti
Họ †Pakicetidae
Họ †Ambulocetidae
Họ †Remingtonocetidae
Họ †Basilosauridae
Tiểu bộ Mysticeti: cá voi tấm sừng hàm
Liên họ Balaenoidea
Họ Balaenidae
Họ Neobalaenidae
Liên họ Balaenopteroidea
Họ Balaenopteridae
Họ Eschrichtiidae
Tiểu bộ Odontoceti: cá voi răng
Liên họ Delphinoidea: cá heo
Họ Delphinidae: cá heo (38 loài)
Họ Monodontidae
Họ Phocoenidae: cá heo chuột (6 loài)
Liên họ Physeteroidea: cá nhà táng
Họ Kogiidae
Họ Physeteridae: cá nhà táng
Liên họ Platanistoidea: cá heo sông
Họ Iniidae: cá heo sông Nam Mỹ (2 loài)
Họ Lipotidae: cá heo sông Trung Quốc (0/1 loài, có lẽ đã tuyệt chủng)
Họ Platanistidae: cá heo sông Nam Á (1 loài)
Họ Pontoporiidae: cá heo La Plata (1 loài)
Liên họ Ziphioidea
Họ Ziphidae: cá heo mỏ (22 loài)
Họ †Raoellidae
Phân thứ bộ Ancodonta
Họ †Anthracotheriidae - cận ngành với Hippopotamidae
Họ Hippopotamidae: hà mã (2 loài)
Nhánh Ruminantiamorpha
Phân bộ Ruminantia
Phân thứ bộ Tragulina
Họ †Amphimerycidae
Họ †Prodremotheriidae
Họ †Protoceratidae
Họ †Hypertragulidae
Họ †Praetragulidae
Họ Tragulidae: cheo cheo (6-10 loài)
Họ †Archaeomerycidae
Họ †Lophiomerycidae
Phân thứ bộ Pecora
Họ †Gelocidae
Họ †Palaeomerycidae
Họ Antilocapridae: linh dương Bắc Mỹ (1 loài)
Họ †Climacoceratidae
Họ Giraffidae: hươu cao cổ, hươu đùi vằn (2 loài)
Họ †Hoplitomerycidae
Họ Cervidae: hươu nai (49 loài)
Họ †Leptomerycidae
Họ Moschidae: hươu xạ (7 loài)
Họ Bovidae: trâu, bò, dê, cừu, linh dương Cựu thế giới và họ hàng (135 loài)

Phát sinh chủng loài
Phân loại được công nhận rộng khắp vào cuối thế kỷ 20 là như hình dưới đây:

|label2=&nbsp;Selenodont&nbsp;
|2=
}}
}}
}}
trong một thời gian dài được coi là tổ tiên của cá voi|alt=Hình minh họa một loài mesonychid, trông giống như chó sói.]]
Các loài cá voi (Cetacea) hiện đại là các động vật biển thích nghi cao, về mặt hình thái có rất ít điểm chung với động vật có vú sống trên cạn; chúng trông giống như các loài động vật có vú sinh sống trong biển khác, như hải cẩu (Pinnipedia) và bò biển (Sirenia), do tiến hóa hội tụ. Tuy nhiên, chúng đã tiến hóa từ các động vật có vú sống trên cạn. Tổ tiên có thể nhất của cá voi trong một thời gian dài được coi là mesonychid — các động vật ăn thịt to lớn sinh sống vào đại Tân sinh (thế Paleocen và thế Eocen), với các móng guốc thay cho vuốt trên chân của chúng. Các răng hàm của chúng đã thích nghi với khẩu phần ăn là thịt, tương tự như răng của cá voi có răng hiện đại và không giống như các động vật có vú khác, các răng này có kết cấu đồng nhất.

Mối quan hệ nghi vấn này được thể hiện trong hình sau:

}}
}}
Các phát hiện phân tử và các chỉ dấu hình thái gợi ý rằng Artiodactyla là cận ngành đối với Cetacea và cùng nhau chúng hợp thành đơn vị phân loại đơn ngành là Cetartiodactyla. Người ta phân chia Cetartiodactyla thành 5 đơn vị phân loại nhỏ hơn là lạc đà (Tylopoda), lợn và lợn cỏ pêcari (Suina), động vật nhai lại (Ruminantia), hà mã (Ancodonta) và cá voi (Cetacea).

Ý tưởng cho rằng động vật nhai lại có quan hệ họ hàng gần với cá voi và hà mã hơn là với các động vật guốc chẵn khác mới chỉ được nghiên cứu trong sinh học phân tử, nhưng chưa được nghiên cứu về mặt hình thái, và vì thế có thể là mâu thuẫn.

Các dòng dõi có thể có trong phạm vi Cetartiodactyla được thể hiện trong biểu đồ sau:

|label2=&nbsp;Cetancodonta/Whippomorpha&nbsp;
|2=
}}
}}
}}
}}

Xem thêm
Bộ Guốc lẻ

Tham khảo

Liên kết ngoài





}}