Yterbi

|left=Thuli
|right=Luteti
|above=-
|below=No
|series=Họ Lanthan
|period=6
|group = n/a
|block=f
|image name= Ytterbium-3.jpg
|appearance=Bạc trắng
|atomic mass= 173,054(5)
|electron configuration= &91;Xe&93; 4f14 6s2
|electrons per shell= 2, 8, 18, 32, 8, 2
|color=Bạc trắng
|phase=Chất rắn
|density gpcm3nrt= 6,90
|density gpcm3mp= 6,21
|melting point K=1097
|melting point C=824
|melting point F=1515
|boiling point K=1469
|boiling point C=1196
|boiling point F=2185
|heat fusion= 7,66
|heat vaporization= 159
|heat capacity= 26,74
|vapor pressure 1= 736
|vapor pressure 10= 813
|vapor pressure 100= 910
|vapor pressure 1 k= 1047
|vapor pressure 10 k= (1266)
|vapor pressure 100 k= (1465)
|vapor pressure comment=
|crystal structure= Lập phương tâm mặt
|oxidation states= 3, 2
|oxidation states comment=base
|electronegativity= ? 1,1
|number of ionization energies=3
|1st ionization energy= 603,4
|2nd ionization energy= 1174,8
|3rd ionization energy= 2417
|atomic radius= 176
|covalent radius= 187±8
|magnetic ordering= Thuận từ
|electrical resistivity= (r.t.) (β, poly) 0,250 µ
|thermal conductivity= 38,5
|thermal expansion= (r.t.) (β, poly) 26,3
|speed of sound rod at 20= 1590
|Young's modulus= (Dạng β) 23,9
|Shear modulus= (Dạng β) 9,9
|Bulk modulus= (Dạng β) 30,5
|Poisson ratio= (Dạng β) 0,207
|Vickers hardness= 206
|Brinell hardness= 343
|CAS number= 7440-64-4
|isotopes=







|isotopes comment=
}}
Yterbi là một nguyên tố đất hiếm thuộc nhóm Lanthan có ký hiệu Yb và số nguyên tử 70. Yterbi là kim loại màu trắng bạc mềm được tìm thấy trong các khoáng vật gadolinit, monazit, và xenotim. Nguyên tố này đôi khi đi cùng với ytri hoặc các nguyên tố liên quan khác và được dùng trong các loại thép nhất định. Yterbi tự nhiên là hỗn hợp của 7 đồng vị ổn định. Yterbi-169 là một đồng vị nhân tạo, được dùng làm nguồn tạo tia gamma.

Tính chất
Tính chất vật lý
Yterbi là một nguyên tố mềm, dễ uốn và dễ kéo có ánh bạc lấp lánh. Là nguyên tố đất hiếm, nó dễ hòa tan trong các axit vô cơ, phản ứng chậm với nước và bị oxy hóa chậm trong không khí.

Yterbi có 3 dạng thù hình gọi là alpha, beta và gamma, và các điểm chuyển đổi hình dạng ở −13 °C và 795&nbsp;°C. Dạng beta tồn tại ở nhiệt độ phòng và có cấu trúc tinh thể tâm mặt trong khi dạng gamma tồn tại ở nhiệt độ cao hơn có cấu trúc tâm khối.

Trái ngược với các kim loại đất hiếm khác, thường chúng mang tính chất phản sắt từ hoặc sắt từ ở nhiệt độ thấp, Yb có tính thuận từ ở các giá trị nhiệt độ lớn hơn 1 K.

:2Yb (r) + 3H2SO4 (dd) → 2Yb3+ (dd) + 3SO42- (dd) + 3H2 (k)

Các hợp chất
Yterbi có phản ứng hóa học tương tự như các nguyên tố trong nhóm Lanthan. Hầu hết các hợp chất được tìm thấy có trạng thái oxy hóa +3, các muối ở trạng thái này gần như không màu. Giống europi, samari hoặc thuli, các trihalogen có thể bị oxy hóa hoặc bị khử bởi hydro bằng các thêm vào kim loại tạo ra các dihalogen, ví dụ như YbCl2. Trạng thái +2 phản ứng tương tự với các hợp chất của kim loại kiềm thổ, ví dụ như Yterbi(II) oxit (YbO) có cùng cấu trúc như calci oxit (CaO).
Các halide: YbCl2, YbBr3, YbCl3, YbF3
Oxit: Yb2O3

Các đồng vị

Yterbi trong tự nhiên là hợp phần của 7 đồng vị bền: Yb-168, Yb-170, Yb-171, Yb-172, Yb-173, Yb-174, và Yb-176, trong đó Yb-174 là đồng vị phổ biến nhất chiếm 31,83%. 27 đồng vị phóng xạ đã được phát hiện, trong đó đồng vị ổn định nhất là Yb-169 có chu kỳ bán rã 32,026 ngày, Yb-175 là 4,185 ngày, và Yb-166 là 56,7 giờ. Tất cả đồng vị phóng xạ còn lại có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 2 giờ, và đa số trong đó có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 20 phút. Nguyên tố này có 12 đòng vị ổn định giả, trạng thái ổn định nhất là Yb-169m (t½ 46 giây).

Khối lượng nguyên tử của các đồng vị ytterbi nằm trong khoảng từ 147,9674 u (Yb-148) đến 180,9562 u (Yb-181). Cơ chế phân rã chủ yếu trước đồng vị ổn định nhất Yb-174 là bắt điện tử, và cơ chế chủ yếu sau là phát tia beta. Các sản phẩm phân rã chủ yếu trước Yb-174 là các đồng vị của nguyên tố 69 (thuli), và sau là các đồng vị của nguyên tố 71 (luteti). Về lĩnh vực quang lượng tử, các đồng vị ytterbi khác nhau tuân theo hoặc là Bose-Einstein statistics hoặc là Fermi-Dirac statistics, dẫn đến ứng xử thú vị trong các ô mạng quang học.

Lịch sử
Yterbi được nhà hóa học Thụy Điển Jean Charles Galissard de Marignac phát hiện năm 1878. Marignac đã tìm thấy một thành phần mới trong đất sau đó được gọi là erbia và đặt tên nó là ytterbia (theo tên Ytterby, một ngôi làng ở Thụy Điển nơi ông tìm thấy thành phần mới này). Ông nghi ngờ rằng ytterbia là một hỗn hợp của nguyên tố mới mà ông gọi là ytterbi.

Xem thêm
Erbi
Terbi
Ytri

Tham khảo

Đọc thêm
Guide to the Elements – Revised Edition, Albert Stwertka, (Oxford University Press; 1998) ISBN 0-19-508083-1

Liên kết ngoài

It's Elemental – Ytterbium