Magister militum

, với một magister equitum riêng biệt và một magister peditum thay thế cho toàn bộ magister militum sau này trong cơ cấu chỉ huy của quân đội Đế quốc Tây La Mã.]]
.]]
Magister militum (tiếng Latinh nghĩa là "Quân vụ Trưởng quan", số nhiều magistri militum) là một viên chỉ huy quân sự cấp cao nhất của Đế quốc La Mã thời hậu kỳ. Thuật ngữ đề cập đến sĩ quan quân đội cao cấp (tương đương với một chỉ huy chiến trường, hoàng đế lại còn là tổng tư lệnh tối cao) của Đế chế. Trong các nguồn sử liệu Hy Lạp, thuật ngữ này được dịch thành strategos hoặc là stratelates.

Lịch sử chức vụ

Danh hiệu magister militum được tạo ra vào thế kỷ 4, khi Hoàng đế Constantinus Đại đế đoạt lấy chức năng quân sự của các pháp quan thái thú. Ban đầu khi hai chức vụ này được tạo ra thì một là người đứng đầu lực lượng bộ binh gọi là magister peditum ("Trưởng quan bộ binh"), và người còn lại trông coi lực lượng kỵ binh danh giá hơn gọi là magister equitum ("Trưởng quan kỵ binh"). Danh hiệu sau này đã tồn tại từ thời kỳ Cộng hòa La Mã trong vai trò như một viên chỉ huy thứ hai của nhà độc tài La Mã.

Dưới thời những người kế vị Constantinus, danh hiệu cũng được lập ở mức độ lãnh thổ: magistri peditum và magistri equitum đều được bổ nhiệm cho từng viên pháp quan thái thú (per Gallias, per Italiam, per Illyricum, per Orientem) và ngoài ra thêm cả Thracia và đôi lúc là châu Phi. Thỉnh thoảng, các chức vụ đó sẽ được kết hợp dưới một người duy nhất mà sau gọi là magister equitum et peditum hoặc magister utriusquae militiae ("Trưởng quan cả hai lực lượng"). Như vậy thì họ đều trực tiếp chỉ huy binh đoàn chiến trường cơ động địa phương của comitatenses chủ yếu gồm kỵ binh đóng vai trò như một lực lượng phản ứng nhanh. Magistri khác còn lại vẫn nằm dưới quyền điều động trực tiếp của Hoàng đế và được gọi là praesenti ("thay mặt" Hoàng đế). Đến cuối thế kỷ 4, các chỉ huy khu vực chỉ đơn giản gọi là magister militum.

Tại Đế quốc Tây La Mã, "tổng tư lệnh" đôi khi được bổ nhiệm với danh hiệu magister utriusquae militiae. Chức vị oai hùng này thường là quyền lực đằng sau ngai vàng do các quyền thần Stilicho, Ricimer và một số khác nắm giữ. Ở phía Đông La Mã, có hai vị tướng cấp cao được bổ nhiệm làm magister militum praesentalis. Trong suốt triều đại của Hoàng đế Justinianus I, với sự gia tăng các mối đe dọa quân sự và sự mở rộng của Đế quốc Đông La Mã, có ba chức vụ mới được lập ra: magister militum per Armeniam ở các tỉnh vùng Armenia, trước đây là một phần quyền hạn của magister militum per Orientem, magister militum per Africam ở các tỉnh châu Phi vừa được tái chiếm vào năm 534, với một cấp dưới là magister peditum và magister militum Spaniae (khoảng năm 562).

Xuyên suốt thế kỷ 6, các cuộc khủng hoảng nội bộ và bên ngoài tại các tỉnh thường xuyên đòi hỏi phải có sự kết hợp tạm thời của cơ quan dân sự tối cao với chức vụ magister militum. Trong việc thành lập các Trấn khu Ravenna và Carthage vào năm 584, thói quen này đã đặt nền móng cho sự biểu hiện thường trực đầu tiên của nó. Thật vậy, sau khi để mất các tỉnh phía đông trong cuộc chinh phục của người Hồi giáo vào những năm 640, những binh đoàn còn sống sót và chỉ huy của họ đã lập nên themata đầu tiên. Các viên chỉ huy quân sự tối cao đôi khi cũng nắm lấy danh hiệu này ở nước Ý đầu thời Trung Cổ, ví dụ như trong Lãnh thổ Giáo hoàng và tại Venezia mà viên Tổng trấn đã tuyên bố mình là người kế thừa chức Trấn thủ Ravenna.

Danh sách magistri militum
Chỉ huy không xác định
383-385/8: Flavius Bauto, magister militum dưới thời Valentinianus II
385/8-394: Arbogast, magister militum dưới thời Valentinianus II và Eugenius
383–388: Andragathius
422-?: Asterius
? – 480: Ovida

Comes et Magister Utriusque Militiae
411 – 421: Flavius Constantius
422 - 425: Castinus
425 - 430: Flavius Constantius Felix
431 - 432: Bonifacius
432 - 433: Sebastianus
433 – 454: Flavius Aetius
455 - 456: Avitus & Remistus
456 – 472: Ricimer
472–473: Gundobad
475: Ecdicius Avitus
475–476: Flavius Orestes

per Gallias
352–355: Claudius Silvanus
362–364: Flavius Iovinus, magister equitum dưới thời Julianus và Jovianus
? – 419: Flavius Gaudentius
425–433: Flavius Aetius
452–456: Agrippinus
456–461: Aegidius
461/462: Agrippinus
465–486: Syagrius

per Hispanias
441-442: Asterius
443: Flavius Merobaudes
446: Vitus

per Illyricum
?-350: Vetranio, magister peditum dưới thời Constans
361: Flavius Iovinus, magister equitum dưới thời Julianus
365–375: Equitius, magister utriusquae militiae dưới thời Valentinianus I
395-? Alaric I
457?–468: Marcellinus
468–474: Julius Nepos
477–479: Onoulphus
479–481: Sabinianus Magnus
528: Ascum
529–530/1: Mundus (lần thứ nhất)
532–536: Mundus (lần thứ hai)
ca. 538: Justinus
ca. 544: Vitalius
ca. 550: John
568–569/70: Bonus
581–582: Theognis

per Orientem
ca. 347: Flavius Eusebius, magister utriusquae militiae
349–359: Ursicinus, magister equitum dưới thời Constantius
359–360: Sabinianus, magister equitum dưới thời Constantius
363–367: Lupicinus, magister equitum dưới thời Jovianus và Valens
371–378: Iulius, magister equitum et Peditum dưới thời Valens
383: Flavius Richomeres, magister equitum et peditum
383–388: Ellebichus, magister equitum et peditum
392: Eutherius, magister equitum et peditum
393–396: Addaeus, magister equitum et peditum
395/400: Fravitta
433–446: Anatolius
447–451: Zeno
460s: Flavius Ardabur Aspar
-469: Iordanes
469–471: Zeno
483–498: Ioannes Scytha
c.503–505: Areobindus Dagalaiphus Areobindus
505–506: Pharesmanes
?516-?518: Hypatius
?518–529: Diogenianus
520-525/526: Hypatius
527: Libelarius
527–529: Hypatius
529–531: Belisarius
531: Mundus
532–533: Belisarius
540: Buzes
542: Belisarius
543–544: Martinus
549–551: Belisarius
555: Amantius
556: Valerianus
569: Zemarchus
572–573: Marcianus
573: Theodorus
574: Eusebius
574/574-577: Justinianus
577–582: Mauricius
582–583: John Mystacon
584-587/588: Philippicus
588: Priscus
588–589: Philippicus
589–591: Comentiolus
591–603: Narses
603-604 Germanus
604-605 Leontius
605-610 Domentziolus

per Thracias
377–378: Flavius Saturninus, magister equitum dưới thời Valens
377–378: Traianus, magister peditum dưới thời Valens
378: Sebastianus, magister peditum dưới thời Valens
380–383: Flavius Saturninus, magister peditum dưới thời Theodosius I
392–393: Flavius Stilicho, magister equitum et peditum
412–414: Constans
441: Ioannes the Vandal, magister utriusque militiae
468–474: Armatus
474: Heraclius xứ Edessa
511: Hypatius
512: Cyril
514: Vitalianus
530–533: Chilbudius
550–ca. 554: Artabanes
588: Priscus (lần thứ nhất)
593: Priscus (lần thứ hai)
593–594: Peter (lần thứ nhất)
594–ca. 598: Priscus (lần thứ hai)
598–601: Comentiolus
601–602: Peter (lần thứ hai)

Praesentalis
351–361: Flavius Arbitio, magister equitum dưới thời Constantius
361–363: Flavius Nevitta, magister equitum dưới thời Julianus
363–379: Victor, magister equitum dưới thời Valens
366–378: Flavius Arinthaeus, magister peditum dưới thời Valens
364–369: Flavius Iovinus, magister equitum dưới thời Valentinianus I
364–366: Dagalaifus, magister peditum dưới thời Valentinianus I
367–372: Severus, magister peditum dưới thời Valentinianus I
369–373: Flavius Theodosius, magister equitum dưới thời Valentinianus I
375–388: Merobaudes, magister peditum dưới thời Valentinianus I, Gratianus và Magnus Maximus
388-395: Timasius
394–408: Flavius Stilicho, magister equitum et peditum
400: Fravitta
409: Varanes và Arsacius
419-: Plinta
443–451: Apollonius
450–451: Anatolius
475-477/478: Armatus
485–: Longinus
492–499: John Lưng gù
528: Leontius
528-529: Phocas
520-538/9: Sittas
536: Germanus
536: Maxentianus
546–548: Artabanes
548/9–552: Suartuas
562: Constantinianus (không chắc)
582: Germanus (không chắc)
585–ca. 586: Comentiolus
626: Bonus (không chắc)

per Africam
Đế quốc Tây La Mã
373–375: Flavius Theodosius, magister equitum
386–398: Gildo, magister equitum et peditum

Đế quốc Đông La Mã
534–536: Solomon
536–539: Germanus
539–544: Solomon
544–546: Sergius
545–546: Areobindus
546: Artabanes
546–552: John Troglita
578–590: Gennadius

Magister Militae ở Đông La Mã và nước Ý thời Trung Cổ
Venezia
700s: Marcellus
737: Domenico Leoni dưới thời Leon III
738: Felice Cornicola dưới thời Leon III
739: Theodatus Ursus dưới thời Leon III
741: Ioannes Fabriacius dưới thời Leon III
764–787: Mauricius Galba

Thời hậu kỳ La Mã
Vào thế kỷ 12, thuật ngữ này được sử dụng để mô tả một người tổ chức lực lượng quân sự của một nhà lãnh đạo chính trị hay phong kiến thay mặt cho mình. Trong Gesta Herwardi, vị anh hùng nhiều lần được mô tả như một magister militum bởi tác giả đã dịch từ tài liệu gốc bản tiếng Anh sơ khai sang tiếng Latinh. Có vẻ như tác giả của phiên bản gốc nay đã thất truyền cứ nghĩ mình là "Hereward' – người giám sát lực lượng quân sự. Rằng việc sử dụng thuật ngữ sau này đều dựa trên khái niệm cổ điển có vẻ rõ ràng.

Chú thích

Tham khảo
Vegezius, Epitoma rei militaris II,9,1-2
Zosimus Historia Nea II.33
Prosopography của Đế quốc La Mã hậu kỳ (PLRE), Vols. I-III
Alexander Demandt, Magister militum, in Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE), XII, Stuttgart 1970, pp.&nbsp;553–790.
Wilhelm Enßlin, Zum Heermeisteramt des spätrömischen Reiches, parte II, Die magistri militum des 4. Jahrhunderts, in Klio 24, 1931, pp.&nbsp;102–147; parte III, Der magister utriusque militiae et patricius des 5. Jahrhunderts, in Klio 24, 1931, pp.&nbsp;467–502.
Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE), Metzler, Stuttgart 1894–1978.
Jones, Arnold Hugh Martin, John Robert Martindale, John Morris, The Prosopography of the Later Roman Empire, volume 2, Cambridge University Press, 1992, ISBN 0-521-20159-4.