Adam Naruszewicz

|birth_place=Polesie|death_date=|death_place=Janów Podlaski|buried=|nationality=|religion=Công giáo La Mã|residence=|parents=|spouse=|children=|occupation=|profession=|education=|alma_mater=|motto=|signature=|signature_alt=|coat_of_arms=|coat_of_arms_alt=|feast_day=|venerated=|saint_title=|beatified_date=|beatified_place=|beatified_by=|canonized_date=|canonized_place=|canonized_by=|attributes=|patronage=|shrine=|suppressed_date=}}Adam Stanisław Naruszewicz (; 20 tháng 10 năm 1733 – 8 tháng 7 năm 1796) là một quý tộc người Ba Lan - Litva. Ông đồng thời là một nhà thơ, sử gia, nhà viết kịch, dịch giả, nhà báo, tu sĩ Dòng Tên và giám mục Công giáo La Mã.

Sinh ra trong một gia đình thuộc tầng lớp szlachta, Naruszewicz sau đó đã trở thành một cố vấn thân cận của nhà vua Ba Lan Stanisław August Poniatowski, một giám mục chính thống của giáo phận Smolensk (1775–1790), giám mục của Luck (1790–1796), và là một thành viên trong chính phủ của Khối thịnh vượng chung Ba Lan - Litva nhờ có ghế trong Hội đồng Thường trực (1781–1786).

Naruszewicz được xem là một trong những nhà văn quan trọng nhất của thời kỳ Thời kỳ Khai sáng Ba Lan. Trong những năm đầu sự nghiệp, ông viết thơ và phim truyền hình, trước khi tập trung vào nghiên cứu lịch sử và trở thành một trong những nhà sử học Ba Lan hiện đại đầu tiên. Ông là tác giả của bảy tập sách Historia narodu polskiego (Lịch sử Quốc gia Ba Lan), một tác phẩm có tầm ảnh hưởng lớn lĩnh vực lịch sử của Ba Lan thời kỳ đầu. Ông cũng là người có công phổ biến thuật ngữ "triều đại Piast" để mô tả về vương triều đầu tiên của Ba Lan.

Cuộc đời

Gia đình Naruszewicz thuộc tầng lớp trung lưu szlachta (quý tộc Ba Lan-Litva) nắm giữ một số cơ quan chính quyền địa phương và có một điền trang nhỏ ở vùng Polesie của Khối thịnh vượng chung Ba Lan-Litva, nơi có lẽ Adam Naruszewicz đã được sinh ra. Naruszewicz cũng thể hiện mình là một nhà văn xuất sắc khi ông đã được trao tặng từ nhà vua vào năm 1771 — một giải thưởng để ghi nhận những thành tựu văn học mà ông đã có được. Một năm sau đó, ông cho ra đời một bài luận về nghiên cứu đầu tiên của mình. Với việc phải tham gia ngày càng nhiều hơn vào chính trị, việc nghiên cứu lịch sử của Naruszewicz phải dừng lại vào cuối những năm 1780. còn Barbara Wolska nói ông là "một trong những nhà thơ quan trọng nhất của Kỷ nguyên Khai sáng ở Ba Lan" và là nhà thơ quan trọng nhất gắn liền với phe chính trị của Poniatowski. Đặc biệt, ông cũng là nhà sử học hiện đại khai sinh ra thuật ngữ triều đại Piast để mô tả triều đại đầu tiên của Ba Lan, phổ biến nó trong các tài liệu sử đến mãi về sau. Theo Platt, ông là nhà sử học Ba Lan quan trọng nhất trước thời Joachim Lelewel. Trong lịch sử Ba Lan, có sự khác biệt giữa "trường phái Naruszewicz", ủng hộ chế độ quân chủ và quyền lực trung ương mạnh mẽ, và "trường phái Lelewel" theo chủ nghĩa cộng hòa tự do hơn. Cũng giống như tác phẩm văn học của ông, các bài viết và nghiên cứu lịch sử của Naruszewicz chịu ảnh hưởng của triết học Khai sáng, điều này thể hiện rõ hơn cả trong phương pháp luận và lý luận (tôn trọng các khái niệm như chủ nghĩa giáo khoa, chủ nghĩa kinh nghiệm, chủ nghĩa nhân đạo, chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa hoài nghi về truyền thống, chủ nghĩa thế tục, và chủ nghĩa vị lợi), trong cả phong cách viết bằng bản ngữ và mục tiêu của ông, chẳng hạn như việc ông nhấn mạnh vào việc nghiên cứu chính trị trong nước, ủng hộ chế độ quân chủ hùng cường và niềm tự hào về những thành tựu của quốc gia (bao gồm cả việc ông ủng hộ việc sử dụng tiếng Ba Lan trong văn học). John D. Stanley ca ngợi ông vì "sự tôn trọng to lớn đối với sự thật", có thể thấy rõ trong phương pháp luận của ông, với đầy đủ các phân tích phê bình bao gồm thảo luận về các tình huồng mâu thuẫn và các tham chiếu chi tiết và sâu rộng từ nhiều nguồn.

Các giải thưởng

(1771)
Order of Saint Stanislaus (11 V 1776)
Huân chương Đại bàng trắng (1783)

Ghi ch

a. Nơi sinh chính xác của ông vẫn chưa được xác định. Ông được rửa tội gần Pinsk.

Tham khảo

Đọc thêm



Liên kết ngoài

Giám mục Adam Stanisław Naruszewicz, SJ tại catholic-hierarchy.org
Adam Stanisław Naruszewicz: Ngựa vằn Poezje . Tập 3. Ed. Barbara Wolska. Warszawa 2012.