Bộ Cánh thẳng

Carboniferous–Recent
| image = Patanga_japonica.jpg
| image_caption = Châu chấu Nhật (Patanga japonica)
| image_width = 240px
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| subclassis = Pterygota
| infraclassis = Neoptera
| superordo = Exopterygota
| ordo = Orthoptera
| ordo_authority = Latreille, 1793
| subdivision_ranks = Các phân bộ và siêu họ còn tồn tại
| subdivision =
Phân bộ Ensifera
Grylloidea
Hagloidea
Rhaphidophoroidea
Schizodactyloidea
Stenopelmatoidea
Tettigonioidea
Phân bộ Caelifera
Acridoidea
Eumastacoidea
Pneumoroidea
Pyrgomorphoidea
Tanaoceroidea
Tetrigoidea
Tridactyloidea
Trigonopterygoidea
}}
Bộ Cánh thẳng (danh pháp khoa học: Orthoptera, từ tiếng Hy Lạp orthos = "thẳng" và pteron = "cánh") là một bộ côn trùng với biến thái không hoàn toàn, bao gồm các loài châu chấu, cào cào, dế và muỗm. Nhiều loài côn trùng trong bộ này phát ra các âm thanh dưới dạng các tiếng kêu inh ỏi bằng cách cọ xát cánh vào nhau hay vào chân. Các tai của chúng, nằm ở các chân trước, được kết nối sao cho chúng có thể định vị nhau bằng âm thanh.
Đặc trưng
Các loài côn trùng cánh thẳng có hai cặp cánh; các cánh trước hẹp hơn các cánh sau và cứng ở phần gốc cánh. Các cánh trước gối lên nhau ở phần lưng bụng khi côn trùng cánh thẳng nghỉ ngơi. Các cánh sau giống như màng mỏng và gập nếp như các lá quạt phía dưới các cánh trước khi nghỉ. Chúng có phần miệng với quai hàm, các mắt kép (phức) lớn, độ dài các râu thay đổi tùy theo loài. Các chân sau to, phù hợp với việc bật nhảy.

Côn trùng trong bộ Cánh thẳng có thể gấp cánh lại khi nghỉ ngơi. Đặc trưng đó khiến bộ Cánh thẳng được xếp vào siêu bộ (superorder) Cánh mới (Neoptera).

Chu kỳ sống
Các côn trùng cánh thẳng phát triển nhờ biến thái không hoàn toàn. Phần lớn các loài đẻ trứng trong đất hay trên cây. Trứng nở ra thành con non trông tương tự như con trưởng thành nhưng thiếu cánh. Thông qua các lần lột xác kế tiếp nhau thì con non sẽ phát triển lên để trở thành con trưởng thành với đầy đủ cánh. Côn trùng cánh thẳng có khả năng gập được cánh của chúng, một khả năng mà các nhà côn trùng học gọi là côn trùng cánh mới (Neoptera).

Số lượng lần lột xác phụ thuộc vào từng loài; sự phát triển cũng rất biến thiên và có thể là từ vài tuần tới vài tháng, phụ thuộc vào khả năng cung cấp của các nguồn cấp thức ăn cùng các điều kiện thời tiết.
Thực phẩm
Một vài loài côn trùng trong bộ này là các côn trùng duy nhất được coi là kashrut (thức ăn được phép) của đạo Do Thái. Mặc dù Kinh Thánh có thể được hiểu như là thông báo rằng mọi loài Orthoptera là kashrut, ngoại trừ những loài không nhảy như dế trũi, nhưng các tác giả của luật Halakha lại cho rằng chỉ có 4 loài đã biết tại Yemen mới được coi là kashrut.
Phân loại
nhỏ|Một con dế than bản địa ở Úc (Teleogryllus commodus), phân bộ [[Ensifera]]
]]
]]
Romalea guttata]]
]]
, họ Acrididae]]
]]
Phân bộ Ensifera – dế, muỗm và đồng minh của chúng
Siêu họ Gryllavoidea †
Gryllavidae †
Siêu họ Grylloidea
Baissogryllidae †
Gryllidae – dế thật sự, dế mèn
Gryllotalpidae – dế trũi (dế dũi)
Mogoplistidae
Myrmecophilidae – dế kiến
Protogryllidae †
Siêu họ Hagloidea
Haglidae †
Hagloedischiidae †
Prophalangopsidae
Tuphellidae †
Siêu họ Phasmomimoidea †
Phasmomimidae †
Siêu họ Rhaphidophoroidea
Rhaphidophoridae – dế lạc đà
Siêu họ Schizodactyloidea
Schizodactylidae – dế cồn cát
Siêu họ Stenopelmatoidea
Anostostomatidae – dế vua
Cooloolidae
Gryllacrididae – dế cuốn lá
Stenopelmatidae – dế Jerusalem
Siêu họ Tettigonioidea - Liên họ Muỗm
Haglotettigoniidae †
Tettigoniidae – muỗm / dế bụi
Phân bộ Caelifera – châu chấu, cào cào
Cận bộ Acrididea
Siêu họ Acridoidea
Acrididae – châu chấu, cào cào
Charilaidae
Dericorythidae
Lathiceridae
Lentulidae
Lithidiidae
Ommexechidae
Pamphagidae – châu chấu cóc
Pyrgacrididae
Romaleidae
Tristiridae
Siêu họ Eumastacoidea
Chorotypidae
Episactidae
Eumastacidae
Euschmidtiidae
Mastacideidae
Morabidae
Promastacidae †
Proscopiidae
Thericleidae
Siêu họ Locustopsoidea †
Araripelocustidae †
Bouretidae †
Eolocustopsidae †
Locustavidae †
Locustopsidae †
Siêu họ Pneumoroidea
Pneumoridae – châu chấu bong bóng
Siêu họ Pyrgomorphoidea
Pyrgomorphidae – châu chấu gai, cào cào
Siêu họ Tanaoceroidea
Tanaoceridae
Siêu họ Tetrigoidea
Tetrigidae – châu chấu ma
Siêu họ Trigonopterygoidea
Trigonopterygidae
Xyronotidae
Cận bộ Tridactylidea
Siêu họ Dzhajloutshelloidea †
Dzhajloutshellidae †
Siêu họ Regiatoidea †
Regiatidae †
Siêu họ Tridactyloidea
Cylindrachetidae
Rhipipterygidae
Tridactylidae – dế dũi lùn

Xem thêm
Châu chấu
Dế
Muỗm
Bọ ngựa
Chú thích

Tham khảo

Các loài Orthoptera
Thư viện hình ảnh Orthoptera (Khoa côn trùng học Đại học bang Iowa)
Hiệp hội các nhà nghiên cứu côn trùng cánh thẳng