Niên đại Hellas

Niên đại Hellas là một hệ thống niên đại tương đối được sử dụng trong khảo cổ học và lịch sử nghệ thuật. Nó bổ sung cho hệ thống niên đại Minos được Sir Arthur Evans đặt ra nhằm mục đích phân loại các đồ tạo tác thuộc thời đại Đồ đồng trong phạm vi một khung cảnh lịch sử. Trong khi niên đại Minos là đặc trưng đối Crete, phạm vi văn hóa và địa lý của niên đại Hellas là ở khu vực đất liền Hy Lạp trong cùng một thời kỳ (khoảng năm 3200– khoảng năm 1050). Tương tự, một hệ thống niên đại Cyclades được sử dụng cho các đồ tạo tác tìm thấy trong các đảo ở biển Aegea. Nói chung, bằng chứng khảo cổ học cho thấy rằng nền văn minh đã phát triển đồng thời trên toàn bộ khu vực và do đó ba hệ thống bổ sung cho nhau theo trình tự thời gian.

Các hệ thống này áp dụng chủ yếu cho đồ gốm, mà vốn là chuẩn cho các niên đại tương đối của các đồ tạo tác có liên quan khác như là công cụ và vũ khí. Trên cơ sở phong cách và kỹ thuật, Evans đã chia các hiện vật đồ gốm thuộc thời đại đồ đồng Crete của ông thành ba thời kỳ chính mà được ông gọi là Sơ kỳ, Trung Kỳ, và Hậu Kỳ Minos. Chúng được phân chia thành các giai đoạn và một vài trong số đó thành các giai đoạn phụ. Các hệ thống Hellas và Cyclades được đặt ra sau này và có các giai đoạn phụ tương tự. Hệ thống của Evans vẫn có giá trị phân tích thời kỳ khá tốt nhưng các tấm nhãn của ông lại không quy định niên đại chắc chắn bởi vì sự thay đổi chưa bao giờ diễn ra liên tục và một số phong cách đã được giữ lại sử dụng lâu hơn những cái khác. Một số đồ gốm có thể được xác định niên đại với sự chính xác đáng kể bằng cách tham chiếu tới những đồ tạo tác của người Ai Cập với niên đại chắc chắn hơn.

Văn hóa và xã hội Hellas đã có tiền đề từ thời đại đồ đá mới ở Hy Lạp khi mà hầu hết các khu định cư là những ngôi làng nhỏ tồn tại nhờ vào phương thức nông nghiệp, canh tác và săn bắn. Sự phát triển của các kỹ năng như là luyện kim đồng, kiến trúc đồ sộ và việc xây dựng các công sự dẫn tới sự chuyển tiếp từ thời đại đồ đá sang thời đại đồ đồng. Giai đoạn Hậu kỳ Hellas (khoảng năm 1550- khoảng năm 1050) đôi khi được gọi là thời kỳ Mycene bởi vì khi đó Mycenae là quốc gia thống trị ở Hy Lạp. Vào giai đoạn cuối thời đại đồ đồng (khoảng năm 1050 TCN), nền văn hóa Aegea đã trải qua một giai đoạn suy tàn kéo dài, được một số sử gia gọi là Kỷ nguyên bóng tối, nó là kết quả của sự xâm lược và chiến tranh.
Từ nguyên
Ba thuật ngữ văn hóa Cyclades, Hellas,và Minos đề cập tới địa điểm xuất xứ của chúng. Các bằng chứng khảo cổ học ngày càng tăng lên thông qua các địa tầng của thời đại Đồ đồng với sự phát triển của kinh tế và xã hội cho thấy sự phát triển nhanh chóng hơn. Không giống như các nền văn minh Ai Cập và Lưỡng Hà, các dân tộc Aegea đều không biết chữ trong suốt thiên niên kỷ thứ 3 và vì vậy, do sự thiếu vắng của các đồ tạo tác có chữ viết hữu ích, bất cứ nỗ lực nào trong việc sắp xếp niên đại đều phải dựa trên niên đại chất liệu của hiện vật. Đồ gốm là loại phổ biến nhất trong điều kiện được sử dụng hàng ngày và cũng là thứ khó bị phá hủy nhất, ngay cả khi nó bị vỡ thành từng mảnh. Do sự khác biệt về phong cách và kỹ thuật sử dụng trong một thời gian dài, những chiếc bình và mảnh vỡ có thể được phân loại dựa theo tuổi. Bởi vì các phân lớp trầm tích phân tầng chứng minh rằng các đồ vật tương tự từ các di chỉ khác nhau là cùng thời, do đó chúng có thể được coi là ngang nhau về mặt niên đại.
Phân chia thời kỳ
, Rhodes, Hậu kỳ Hellas III C1, khoảng năm 1200–1100 TCN (Louvre).]]
Hệ thống Sơ kỳ, Trung kỳ, Hậu kỳ có thể được áp dụng tại các mức khác nhau. Thay vì sử dụng những thuật ngữ rườm rà như là Sơ Sơ kỳ, các nhà khảo cổ học tiếp tục sự quy ước I, II, III của Evans cho mức độ thứ hai, A, B, C cho mức thứ ba, 1, 2, 3 cho mức thứ 4 và A, B, C cho mức thứ 5. Không phải tất cả các mức đều hiện diện tại mọi địa điểm. Nếu cần thêm các mức độ khác, có thể gắn thêm Sơ kỳ, Trung kỳ hoặc Hậu kỳ vào. Bảng niên đại Hellas được chia nhỏ như sau:

Hậu kỳ Hellas I
, áo giáp thời Mycenae, 1400 TCN.]]
Đồ gốm Hậu kỳ Hellas I được biết đến thông qua khối đắp của ngôi Mộ trục tại Lerna cùng các khu định cư Voroulia và Nichoria (Messenia), Ayios Stephanos, (Laconia) và Korakou. Furumark phân chia Hậu kỳ Hellas thành hai giai đoạn A và B, nhưng giai đoạn Hậu kỳ Hellas IB của Furumark lại được tái quy định lại thành Hậu kỳ Hellas IIA bởi Oliver Dickinson. Một số niên đại C-14 gần đây đến từ di chỉ Tsoungiza ở phía bắc của Mycenae cho biết rằng giai đoạn Hậu kỳ Hellas có niên đại là vào giữa khoảng năm 1675/1650 và 1600/1550 TCN, sớm hơn so với niên đại được ấn định của đồ gốm khoảng 100 năm. Vụ phun trào Thera cũng diễn ra trong giai đoạn Hậu Kỳ Hellas I (cùng LCI và LMIA), với các niên đại khác nhau được xác định trong khoảng thời gian từ 1650–1625 TCN.

Không chỉ tìm thấy ở Thera, mà còn có mặt trong giai đoạn cuối LHI từ Messenia, và do đó có khả năng bắt đầu sau vụ phun trào núi lửa là một chất liệu văn hóa mới được biết đến như là "Peloponnesian LHI". Điều này được đặc trưng bởi "loại phễu cao giống với các chiếc cốc Keftiu của týp III";

Tham khảo

Chú thích

Nguồn



Đọc thêm

Liên kết ngoài