Tây Hoa Lư

/)}} }} người/km²
| vùng = Đồng bằng sông Hồng
| tỉnh = Ninh Bình
| thành lập = 16/6/2025

Ngày 17 tháng 5 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 66/CP về việc tái thành lập xã Trường Yên thuộc huyện Gia Khánh, tỉnh Ninh Bình trên cơ sở xã Gia Trường và xã Gia Thành.

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Quyết định số 103-NQ-TVQH về việc phê chuẩn việc thành lập tỉnh Nam Hà trên cơ sở tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 18 tháng 12 năm 1976, Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Thủ tướng ban hành Quyết định số 1506/QĐ-TCCP về việc:
Sáp nhập 3 xóm: Chấn Hưng, Đức Hậu, Hoàng Long của xã Gia Ninh vào xã Gia Trung.
Sáp nhập xóm Mai Sơn của xã Gia Ninh vào xã Gia Lạc.
Sáp nhập xóm Lương Sơn của xã Gia Ninh và xóm Sơn Tiên của xã Gia Tiên vào xã Gia Sinh.

Ngày 31 tháng 10 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 126/2003/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Thiên Tôn – thị trấn huyện lỵ của huyện Hoa Lư trên cơ sở 200 ha diện tích tự nhiên và 3.621 người của xã Ninh Mỹ; 13,33 ha diện tích tự nhiên và 729 người của xã Ninh Khang và 2,59 ha diện tích tự nhiên của xã Ninh Giang.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Ninh Giang còn lại 639,62 ha diện tích tự nhiên và 6.618 nhân khẩu.

Tính đến ngày 31/12/2022:
Xã Sơn Lai có 12 thôn: Bái, Chàng, Đính Chàng, Đồi Chàng, Đồi Dâu, Lược, Me, Sưa, Tân Sơn, Thái Sơn, Vẽo, Xát.
Xã Sơn Hà có 10 thôn: Đồng Tâm 1, Đồng Tâm 2, Đồng Tâm 3, Đồng Quang, Đồng Thanh, Quỳnh Phong 1, Quỳnh Phong 2, Quỳnh Phong 3, Quỳnh Sơn, Trung Thanh.

Ngày 10 tháng 12 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1318/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó:
Thành lập thành phố Hoa Lư thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở thành phố Ninh Bình và huyện Hoa Lư.
Thành lập phường Ninh Giang thuộc thành phố Hoa Lư trên cơ sở toàn bộ 6,47&nbsp;km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 8.045 người của xã Ninh Giang.
Thành lập xã Phúc Sơn thuộc huyện Nho Quan trên cơ sở toàn bộ 10,01&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 5.426 người của xã Sơn Hà và toàn bộ 17,88&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 5.850 người của xã Sơn Lai.
Xã Phúc Sơn có 27,89&nbsp;km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 11.276 người.

Tính đến ngày 31/12/2024:
Phường Ninh Giang có 8 tổ dân phố: 1, 2, Bãi Trữ, Đông, La Vân, Nam, Phong Phú, Tây.
Xã Ninh Hòa có 8 thôn: Ngô Hạ, Thanh Hạ, Ngô Thượng, Thanh Thượng, Quán Vinh, Áng Ngũ, Đại Áng, Áng Sơn.
Xã Gia Sinh có 11 xóm: 1 Lương Sơn, 2 Lương Sơn, 3 Sinh Dược, 4 Vườn Vầu, 5 Cây Trắm, 6 Đính Sơn, 7 Xuân Tiến, 8 Xuân Tiến, 9 Xuân Tiến, 10 Sòng Bò, 11 Xuân Trì.
Xã Gia Tân có 1 thôn: Tân Hối.
Xã Phúc Sơn có 22 thôn: Bái, Chàng, Đính Chàng, Đồi Chàng, Đồi Dâu, Đồng Quang, Đồng Tâm 1, Đồng Tâm 2, Đồng Tâm 3, Đồng Thanh, Lược, Me, Quỳnh Phong 1, Quỳnh Phong 2, Quỳnh Phong 3, Quỳnh Sơn, Sưa, Tân Sơn, Thái Sơn, Trung Thanh, Vẽo, Xát.
Xã Trường Yên có 16 thôn: Bắc, Đông, Đông Thành, Chi Phong, Nam, Tam Kỳ, Tân Hoa, Tây (Đoài), Tụ An, Trung, Trường An, Trường Sơn, Trường Thịnh, Trường Xuân, Vàng Ngọc, Yên Trạch. về việc:
Chuyển thôn Bãi Trữ thuộc xã Ninh Giang thành tổ dân phố Bãi Trữ thuộc phường Ninh Giang
Chuyển thôn Phong Phú thuộc xã Ninh Giang thành tổ dân phố Phong Phú thuộc phường Ninh Giang.
Chuyển thôn La Vân thuộc xã Ninh Giang thành tổ dân phố La Vân thuộc phường Ninh Giang
Chuyển Xóm 1 thuộc xã Ninh Giang thành tổ dân phố 1 thuộc phường Ninh Giang.
Chuyển Xóm 2 thuộc xã Ninh Giang thành tổ dân phố 2 thuộc phường Ninh Giang.
Chuyển Xóm Đông thuộc xã Ninh Giang thành tổ dân phố Đông thuộc phường Ninh Giang.
Chuyển Xóm Nam thuộc xã Ninh Giang thành tổ dân phố Nam thuộc phường Ninh Giang.
Chuyển Xóm Tây thuộc xã Ninh Giang thành tổ dân phố Tây thuộc phường Ninh Giang.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, thành lập phường Tây Hoa Lư thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 6,47&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 8.082 người của phường Ninh Giang; toàn bộ 8,03&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 7.076 người của xã Ninh Hòa; toàn bộ 21,40&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 11.973 người của xã Trường Yên thuộc thành phố Hoa Lư; toàn bộ 27,89&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 11.409 người của xã Phúc Sơn thuộc huyện Nho Quan; toàn bộ 20,72&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 7.545 người của xã Gia Sinh và điều chỉnh 0,45&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 563 người của xã Gia Tân thuộc huyện Gia Viễn.

Phường Tây Hoa Lư có 84,96&nbsp;km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 46.648 người.

Ngày 12 tháng 9 năm 2025, HĐND phường Tây Hoa Lư ban hành Nghị quyết số 20/NQ-HĐND về việc:
Đổi tên tổ dân phố 1 thành thuộc phường Ninh Giang thành tổ dân phố 1 La Mai thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên tổ dân phố 2 thành thuộc phường Ninh Giang thành tổ dân phố 2 La Mai thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên tổ dân phố Bãi Trữ thành thuộc phường Ninh Giang thành tổ dân phố Bãi Trữ thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên tổ dân phố Đông thành thuộc phường Ninh Giang thành tổ dân phố Đông Trung Trữ thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên tổ dân phố La Vân thành thuộc phường Ninh Giang thành tổ dân phố La Vân thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên tổ dân phố Nam thành thuộc phường Ninh Giang thành tổ dân phố Nam Trung Trữ thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên tổ dân phố Phong Phú thành thuộc phường Ninh Giang thành tổ dân phố Phong Phú thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên tổ dân phố Tây thành thuộc phường Ninh Giang thành tổ dân phố Tây Trung Trữ thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Xóm 1 thành thuộc xã Gia Sinh thành tổ dân phố 1 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Xóm 2 thành thuộc xã Gia Sinh thành tổ dân phố 2 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Xóm 3 thành thuộc xã Gia Sinh thành tổ dân phố 3 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Xóm 4 thành thuộc xã Gia Sinh thành tổ dân phố 4 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Xóm 5 thành thuộc xã Gia Sinh thành tổ dân phố 5 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Xóm 6 thành thuộc xã Gia Sinh thành tổ dân phố 6 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Xóm 7 thành thuộc xã Gia Sinh thành tổ dân phố 7 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Xóm 8 thành thuộc xã Gia Sinh thành tổ dân phố 8 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Xóm 9 thành thuộc xã Gia Sinh thành tổ dân phố 9 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Xóm 10 thành thuộc xã Gia Sinh thành tổ dân phố 10 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Xóm 11 thành thuộc xã Gia Sinh thành tổ dân phố 11 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Tân Hối thành thuộc xã Gia Tân thành tổ dân phố Tân Hối thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Áng Ngũ thành thuộc xã Ninh Hòa thành tổ dân phố Áng Ngũ thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Áng Sơn thành thuộc xã Ninh Hòa thành tổ dân phố Áng Sơn thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Đại Áng thành thuộc xã Ninh Hòa thành tổ dân phố Đại Áng thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Ngô Hạ thành thuộc xã Ninh Hòa thành tổ dân phố Ngô Hạ thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Ngô Thượng thành thuộc xã Ninh Hòa thành tổ dân phố Ngô Thượng thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Quán Vinh thành thuộc xã Ninh Hòa thành tổ dân phố Quán Vinh thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Thanh Hạ thành thuộc xã Ninh Hòa thành tổ dân phố Thanh Hạ thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Thanh Thượng thành thuộc xã Ninh Hòa thành tổ dân phố Thanh Thượng thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Bái thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Bái thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Chàng thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Chàng thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Đính Chàng thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Đính Chàng thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Đồi Chàng thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Đồi Chàng thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Đồi Dâu thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Đồi Dâu thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Đồng Quang thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Đồng Quang thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Đồng Tâm 1 thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Đồng Tâm 1 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Đồng Tâm 2 thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Đồng Tâm 2 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Đồng Tâm 3 thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Đồng Tâm 3 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Đồng Thanh thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Đồng Thanh thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Lược thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Lược thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Me thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Me thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Quỳnh Phong 1 thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Quỳnh Phong 1 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Quỳnh Phong 2 thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Quỳnh Phong 2 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Quỳnh Phong 3 thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Quỳnh Phong 3 thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Quỳnh Sơn thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Quỳnh Sơn thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Sưa thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Sưa thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Tân Sơn thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Tân Sơn thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Thái Sơn thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Thái Sơn thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Trung Thanh thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Trung Thanh thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Vẽo thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Vẽo thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Xát thành thuộc xã Phúc Sơn thành tổ dân phố Xát thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Bắc thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Bắc thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Đông thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Đông thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Đông Thành thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Đông Thành thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Chi Phong thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Chi Phong thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Nam thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Nam thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Tam Kỳ thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Tam Kỳ thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Tân Hoa thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Tân Hoa thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Tây thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Tây thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Tụ An thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Tụ An thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên Thôn Trung thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Trung thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Trường An thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Trường An thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Trường Sơn thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Trường Sơn thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Trường Thịnh thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Trường Thịnh thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Trường Xuân thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Trường Xuân thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Vàng Ngọc thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Vàng Ngọc thuộc phường Tây Hoa Lư.
Đổi tên thôn Yên Trạch thành thuộc xã Trường Yên thành tổ dân phố Yên Trạch thuộc phường Tây Hoa Lư.

Phường Tây Hoa Lư có 66 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 1 La Mai, 2 La Mai, Áng Ngũ, Áng Sơn, Bắc, Bái, Bãi Trữ, Chàng, Chi Phong, Đại Áng, Đính Chàng, Đông, Đông Thành, Đông Trung Trữ, Đồi Chàng, Đồng Quang, Đồng Tâm 1, Đồng Tâm 2, Đồng Tâm 3, Đồng Thanh, La Vân, Lược, Me, Nam, Nam Trung Trữ, Ngô Hạ, Ngô Thượng, Phong Phú, Quán Vinh, Quỳnh Phong 1, Quỳnh Phong 2, Quỳnh Phong 3, Quỳnh Sơn, Sưa, Tam Kỳ, Tân Hoa, Tân Sơn, Tây, Tây Trung Trữ, Thanh Hạ, Thanh Thượng, Thái Sơn, Tụ An, Trung, Trung Thanh, Trường An, Trường Sơn, Trường Thịnh, Trường Xuân, Vàng Ngọc, Vẽo, Xát, Yên Trạch.

Văn hóa
Di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư

Tây Hoa Lư nằm trong phạm vi ranh giới Cố đô Hoa Lư và Quần thể danh thắng Tràng An – Tam Cốc – Bích Động đã được Chính phủ Việt Nam xếp hạng là những di tích quốc gia đặc biệt quan trọng và đang được UNESCO công nhận là di sản thế giới năm 2014. Cố đô Hoa Lư là kinh đô của nhà nước phong kiến tập quyền đầu tiên ở Việt Nam, hiện còn nhiều di tích cung điện, đền, chùa, lăng mộ,... liên quan đến các triều đại Đinh, Tiền Lê và Lý.

Trên địa bàn có rất nhiều di tích quốc gia thuộc Cố đô Hoa Lư như:
Khu vực núi đá Trường Yên: kinh đô Hoa Lư được xây dựng từ cách nối các ngọn núi đá tự nhiên bằng tường thành nhân tạo. Hệ thống núi đá vôi ở Trường Yên gồm nhiều tên gọi: núi Cột Cờ, núi Cắm Gươm, núi Thanh Lâu, núi Cổ Giải, núi Chợ...
Đền Vua Đinh Tiên Hoàng: nằm ở trên nền cung điện Hoa Lư xưa.
Đền Vua Lê Đại Hành: nằm gần đền thờ Đinh Tiên Hoàng.
Hang Muối: tương truyền là nơi cất giữ muối, lương thực.
Hang Quàn: Hiện được dùng làm kho dự trữ quốc phòng.
Núi Chùa Am (còn gọi là chùa Cổ Am hay chùa Đìa) nằm gần chợ Cầu Đông.
Chùa Nhất Trụ: được vua Lê Đại Hành xây dựng làm nơi ở của các thiền sư Khuông Việt, Pháp Thuận.
Động Am Tiên: là nơi nhốt hổ báo để xử lý người có tội.
Đình Yên Trạch: Thờ vua Đinh Tiên Hoàng
Chùa Kim Ngân (hay chùa Ngần Xuyên): là nơi để kho vàng bạc dưới thời Lê Đại Hành.
Phủ Đông Vương: thờ Đông Thành Vương con thứ 2 vua Lê.
Phủ Kình Thiên: Thờ Kình Thiên Vươn con cả vua Lê, còn có tên là phủ Vườn Thiên.
Phủ Bà Chúa ở làng Yên Trạch, thờ công chúa Đinh Phù Dung và phò mã Trương Quán Sơn.
Đền thờ Công chúa Phất Kim: Thờ công chúa Phất Kim con vua Đinh.
Bia Cửa Đông: Bia tạc vào núi ghi lại sự tích cửa đông.
Lăng vua Đinh và lăng vua Lê: được xây dựng tại núi Mã Yên.

Di sản văn hóa – thiên nhiên thế giới Tràng An

Quần thể danh thắng Tràng An với hệ thống các hang động, thung nước, rừng cây và các di tích lịch sử gắn với kinh thành xưa của cố đô Hoa Lư. Nơi đây có 3 vùng lõi đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt và được UNESCO công nhận là di sản thế giới.

Quần thể chùa Bái Đính

Quần thể chùa Bái Đính được các báo giới tôn vinh là một quần thể chùa lớn nhất Đông Nam Á là công trình kiến trúc được phục dựng để bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử của kinh đô Hoa Lư xưa. Đàn Tế Trời là nơi thờ Ngọc Hoàng Thượng đế cùng các vị thần trên thiên đình là Nam Tào, Bắc Đẩu, Phạm Thiên, Đế Thích và là nơi thực hiện các nghi lễ do Đức Vua chủ trì.

Chiến khu Quỳnh Lưu

Động Thiên Hà

Hang Bụt

Miếu thờ Ngọc Quang Công chúa

Đàn Kính Thiên Tràng An

Đô thị cổ Hoa Lư

Hoa Lư là đô thị đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Năm 970, đồng tiền Việt Nam đầu tiên đã được Vua Đinh Tiên Hoàng cho phát hành, đánh dấu sự ra đời của nền kinh tế, tài chính của chế độ phong kiến trung ương tập quyền. Đại Việt Sử ký toàn thư cho biết năm Thái Bình thứ 7 (976) tại đây thuyền buôn nước ngoài tới dâng sản vật, kết mối giao thương với Đại Cồ Việt. Khu di tích Hoa Lư hiện tại có nhiều địa danh gắn liền với lịch sử hình thành đô thị Hoa Lư cũng như Thăng Long sau này là phố chợ, núi chợ, tường Dền, thành Dền, cầu Dền, cầu Đông, tường Đông, cửa Đông và phủ Chợ.

Sau khi nhà Lý dời đô về Thăng Long, Hoa Lư vẫn mang dáng dấp của một đô thị cổ kính được quan tâm, tìm hiểu. Những ngôi nhà cổ ở đây mang nét đặc trưng của châu thổ Bắc Bộ, được hình thành từ những tục quán sinh hoạt văn hóa lâu đời. Các nhà nghiên cứu còn so sánh Hoa Lư với đô thị Tràng An, đô thị cổ nhất của Trung Hoa qua vế đối "Hoa Lư đô thị Hán Tràng An". Với núi cao, hào sâu, Đô thị Hoa Lư vừa là quân thành lợi hại, hiểm hóc vừa hùng tráng, hữu tình của một thắng cảnh.

Dấu ấn đô thị cổ Hoa Lư còn lại ở nhiều di tích và tập tục văn hóa của các làng cổ Yên Thành, Yên Thượng và Chi Phong.

Làng cổ Chi Phong
Làng cổ Chi Phong nằm trọn trong thành Tây kinh đô Hoa Lư xưa. Làng đồng thời là một trong 16 thôn của xã Trường Yên. Cư dân làng Chi Phong quần tụ thành 3 xóm: Ngô Lân, Trung Lân và Chi Phong. Làng Chi Phong là quê hương của ông tổ nghề xây dựng Ninh Hữu Hưng. Hiện nay trên địa bàn làng có nhiều di tích văn hóa như đền Bim thờ vị quan trấn giữ thành Tây, đền Vực Vông thờ Bùi Văn Khuê và Nguyễn Thị Niên, chùa Duyên Ninh là ngôi chùa cầu duyên thời Đinh Lê và chùa Kim Ngân là nơi cất giữ vàng bạc, ngân khố quốc gia thời Đinh Lê.

Làng cổ Trường Yên
Toàn bộ xã Trường Yên hiện nằm trong vùng bảo vệ đặc biệt của cố đô Hoa Lư theo Quyết định số 82/2003/QĐ-TTg năm 2003 của Thủ tướng Chính phủ. Hiện nay, tỉnh Ninh Bình đang có nhiều chính sách để phát triển kinh tế xã theo hướng đồng bộ du lịch lịch sử nhằm khai thác lợi thế của vùng đất cố đô. Xã Trường Yên nằm trong quần thể danh thắng Tràng An đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới, do đó, những làng cổ ở Trường Yên thu hút sự quan tâm đặc biệt. Theo thống kê sơ bộ hiện có khoảng trên 50 nhà cổ nằm rải rác trong toàn xã, một số vẫn giữ được nguyên trạng, có hai kiến trúc tiêu biểu giữ được nguyên trạng, được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa là nhà thờ họ Giang và nhà thờ họ Dương. Nét đặc trưng của các làng cổ Trường Yên là kiến trúc nhà cổ ven núi đá vôi, đá hiện diện phổ biến như các cột đá, tường đá, bậc thềm, cổng đá, sân đá, bậc cầu ao bằng đá,...

Làng cổ Yên Thành

Làng cổ Yên Thành được giới hạn bởi 3 cổng chốt: cửa bắc vào trung tâm di tích Hoa Lư, cửa bắc vào kinh đô Hoa Lư xưa tại vị trí cầu Dền và cầu Đông nối với làng Yên Thượng. Đây là một làng cổ có vai trò trung tâm kết nối không gian giao thông và văn hóa với các làng lân cận của Hoa Lư tứ trấn.

Ngoài ra, còn có các điểm du lịch tiêu biểu khác: động Thiên Hà, sông Hoàng Long, chiến khu Quỳnh Lưu, chùa Duyên Ninh, chùa Nhất Trụ, đền Vực Vông, chùa Trung Trữ, đền Cả La Mai, chùa Phong Phú,....

Giao thông
Phường Tây Hoa Lư có hệ thống giao thông đường bộ và đường thủy rất thuận lợi:
Quốc lộ 1: chạy qua phường từ cầu Gián Khẩu đến gần cầu Huyện, đường tránh từ ngã tư Ninh Giang tới giao với QL38B.
Quốc lộ 12B: chạy qua phía tây phường, là một phần ranh giới với phường Yên Sơn.
Quốc lộ 21C: được quy hoạch đi từ đê sông Hoàng Long theo đại lộ Tràng An nối tới Tam Cốc.
Quốc lộ 38B: từ cầu huyện qua cố đô Hoa Lư - chùa Bái Đính - Chiến khu Quỳnh Lưu nối tới QL12B
sông Đáy: từ cầu Gián Khẩu chảy bên làng cổ La Mai.
sông Hoàng Long: chảy ở ranh giới phía bắc với xã Đại Hoàng và Gia Vân.
Sông Bến Đang: chảy dọc ranh giới phía tây Quần thể di sản thế giới Tràng An.

Danh nhân
Ninh Hữu Hưng (936 – 1020) là ông tổ làng nghề mộc, tổ nghề chạm khắc gỗ, khảm trai. Ông cũng được biết đến với tư cách là ông tổ nghề xây dựng Việt Nam đầu tiên trong lịch sử.
Bùi Văn Khuê (? – 1600) là tướng nhà Mạc và nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam. Ông tham gia cuộc chiến tranh Lê – Mạc. Quận công Bùi Văn Khuê là người có nhiều công lớn trong việc xây dựng quần thể di tích cố đô Hoa Lư để nó có được đặc điểm kiến trúc giống ngày hôm nay.
Thượng tướng Nguyễn Hữu An (1926 – 1995) nguyên là một tướng lĩnh quân sự của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông là người trực tiếp chỉ huy trận đánh đồi A1 trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Thượng tướng Đặng Văn Hiếu (1953 –) Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X, Nguyên thứ trưởng thường trực Bộ Công an. Ông Đặng Văn Hiếu tốt nghiệp Học viên An ninh Nhân dân khóa D2 năm 1970.
Thượng tướng Nguyễn Văn Thành (1957 –) nguyên là Bí thư Thành ủy Hải Phòng, hiện là thứ trưởng Bộ Công an.
Nguyễn Việt Tiến (1950 –) nguyên là Thứ trưởng Thường trực Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam
Nguyễn Văn Trường (1964 –) hiện là Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần du lịch Hoa Lư, Tổng Giám đốc doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường. Ông là người có công lớn trong việc đầu tư, xây dựng các danh thắng Ninh Bình và đề cử cố đô Hoa Lư là di sản thế giới.

Hình ảnh

Image:Chợ Cầu Đông Hoa Lư 1.JPG|Phiên chợ Cầu Đông
Image:Chợ Cầu Đông Hoa Lư 2.JPG|Quốc lộ 38B đoạn từ cầu Đông đến cầu Dền
Image:Chợ Cầu Đông Hoa Lư 3.JPG|Nét quê ở chợ Trường Yên
Image:Chợ Cầu Đông Hoa Lư 4.JPG|Chợ Cầu Đông – Trường Yên
Image:Chợ Cầu Đông Hoa Lư 5.JPG|Quốc lộ 38B
Image:codohoalu2010k6.jpg|Lên núi Mã Yên thăm lăng Vua Đinh
Image:Khuôn viên Nhất Trụ tự, 2010 (2).jpg|Cột kinh cổ ở chùa Nhất Trụ
Image:Phuvuonthien1.jpg|Phủ Vườn Thiên – Cố đô Hoa Lư
Image:Hoanglong5.jpg|Sông Hoàng Long mùa lũ

Chú thích

Tham khảo