Bếp ăn từ thiện

Bếp ăn từ thiện (Soup kitchen) hay quán cơm từ thiện là những nơi cung cấp suất ăn miễn phí hoặc với giá tượng trưng cho những người có hoàn cảnh khó khăn, đó là nơi cung cấp bữa trưa miễn phí cho những người lâm vào tình trạng đói khổ và vô gia cư, thường là phát thức ăn, phát cơm miễn phí, hoặc đôi khi bán với giá thấp hơn giá thị trường (chẳng hạn như quyên góp bằng tiền xu). Những bếp ăn từ thiện hay quán cơm từ thiện hay quán cơm tình thương này thường nằm ở các khu dân cư thu nhập thấp, các bếp ăn từ thiện thường có nhân viên là các tổ chức tình nguyện, chẳng hạn như chùa chiền, nhà thờ hoặc các nhóm cộng đồng, nhóm từ thiện, các nhà hảo tâm. Các bếp ăn từ thiện đôi khi nhận thực phẩm từ ngân hàng thực phẩm miễn phí hoặc với giá thấp, vì họ được coi là một tổ chức từ thiện, điều này giúp họ dễ dàng cung cấp thực phẩm cho nhiều người cần đến. Trong suốt chiều dài lịch sử, các xã hội luôn coi việc phát chẩn cứu đói là một nghĩa vụ đạo đức. Triết gia Simone Weil đã viết rằng việc phát chẩn cứu đói khi có điều kiện là nghĩa vụ hiển nhiên nhất. Bà cũng nói rằng ngay từ thời Ai Cập cổ đại, người ta tin rằng con người cần phải chứng tỏ rằng mình đã giúp đỡ người đói khổ để được hưởng sự khoan hồng ở thế giới bên kia. Trong số các món thì súp từ lâu đã là một trong những cách tiết kiệm, tiện lợi và đơn giản nhất để cung cấp thực phẩm bổ dưỡng cho nhiều người.

Đại cương
Mặc dù xã hội đã sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để chia sẻ thức ăn với những người đói trong hàng thiên niên kỷ, nhưng những bếp ăn từ thiện đầu tiên theo nghĩa hiện đại có thể đã xuất hiện vào cuối thế kỷ 18. Đến cuối thế kỷ XIX, chúng đã có mặt tại một số thành phố của Mỹ và châu Âu. Tại Hoa Kỳ và các nơi khác, chúng trở nên nổi bật hơn vào thế kỷ XX, đặc biệt là trong thời kỳ Đại suy thoái. Với điều kiện kinh tế được cải thiện đáng kể ngay sau Thế chiến II, các bếp ăn từ thiện trở nên ít phổ biến hơn ở các quốc gia có nền kinh tế tiên tiến. Vào thế kỷ XXI, việc sử dụng bếp ăn từ thiện đã tăng lên ở cả Hoa Kỳ và Châu Âu, sau giá lương thực toàn cầu tăng kéo dài bắt đầu vào cuối năm 2006. Nhu cầu về dịch vụ của họ tăng lên khi Đại suy thoái và cuộc khủng hoảng kinh tế và lạm phát của những năm 2020 bắt đầu làm xấu đi điều kiện kinh tế đối với những người có thu nhập thấp. Ở nhiều nơi tại Vương quốc Anh và Châu Âu, nhu cầu tiếp tục tăng sau khi các chính sách kinh tế dựa trên thắt lưng buộc bụng được áp dụng từ năm 2010. Theo Emma Middleton, một nhân viên xã hội về đói nghèo tại Vương quốc Anh, vào năm 2017, tình hình và nhu cầu viện trợ lương thực khẩn cấp tại Vương quốc Anh đã thay đổi đáng kể so với 15 năm trước đó, do chi phí sinh hoạt tăng cao và các mạng lưới an sinh xã hội hiện có đã biến mất, đồng thời cho biết thêm rằng "trong vài năm đầu tiên [của công việc này], tình trạng nghèo đói về lương thực không phải là vấn đề. Các bếp ăn từ thiện và nhà thờ có thể giải quyết được vấn đề này, và chủ yếu là tình trạng vô gia cư. Bạn chưa bao giờ thấy những gia đình như vậy. Những gì chúng ta thấy bây giờ là một dòng chảy liên tục của tình trạng nghèo đói về lương thực".

Ở phương Tây, theo truyền thống, phần lớn các bếp ăn từ thiện chủ yếu phục vụ xúp (hoặc món hầm, cháo), thường kèm theo một số loại bánh mì. Các cơ sở hiện đại tự gọi mình là "bếp ăn từ thiện" thường phục vụ nhiều đồ ăn thức uống hơn, vì vậy các nhà khoa học xã hội đôi khi thảo luận về chúng cùng với các cơ quan cứu trợ nạn đói tương tự cung cấp các bữa ăn nóng đa dạng hơn, chẳng hạn như "bếp ăn cộng đồng" và các trung tâm cấp phát thức ăn. Ở Việt Nam thì có hình thức quán cơm từ thiện hay quán cơm tình thương cung cấp các bữa ăn miễn phí, để bà con ghé vào dùng bữa như một kiểu cơm bụi miễn phí, nơi bữa ăn chính luôn có món "cơm" là thành phần chính thay vì súp, các quán cơm từ thiện thường phục vụ một suất ăn hoàn chỉnh bao gồm cơm, món mặn (thịt, cá, đậu phụ...), món xào hoặc món luộc (rau củ) và canh. Mục đích và mô hình hoạt động của quán cơm từ thiện hoàn toàn tương tự bếp ăn từ thiện sẽ phục vụ những người lao động nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, bệnh nhân và người nhà ở các bệnh viện với mức giá rất thấp (như 2.000 đồng, 5.000 đồng) hoặc hoàn toàn miễn phí, ban đầu có thể ước tính về thành phần khách vào ăn cơm từ thiện gồm 30% là sinh viên, học sinh, 30% là bà con bán vé số, xe đẩy, xe ôm, đạp xích lô, lượm ve chai, thợ hồ, thợ nề, 25% là bệnh nhân, thân nhân nuôi bệnh, 15% không xác định được thành phần, ăn mặc sạch sẽ, lịch sự. Hình thức này là biểu hiện cao đẹp của tinh thần tương thân tương ái, hoạt động vì cộng đồng. Một trong những hệ thống quán cơm từ thiện có tổ chức quy mô và được ghi nhận rộng rãi sớm nhất là chuỗi Quán cơm Nụ Cười (ở thành phố Hồ Chí Minh ban đầu có 06 quán, Phan Rang, Sông Trà Quảng Ngãi) do Quỹ Từ thiện Tình Thương thành phố Hồ Chí Minh sáng lập. Quán đầu tiên trong hệ thống này là quán cơm Nụ Cười 1, được khai trương vào ngày 10 tháng 10 năm 2012 tại địa chỉ số 6 Cống Quỳnh, Phường Nguyễn Cư Trinh, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh do ông Nam Đồng (bút danh của nhà báo Nguyễn Minh Lộc, nguyên Tổng Biên tập báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh). Sự ra đời của quán đã trở thành một dấu mốc, truyền cảm hứng cho nhiều mô hình bếp ăn, quán cơm từ thiện khác trên cả nước Việt Nam.

Xem thêm
Bữa trưa miễn phí
Không có bữa ăn trưa nào là miễn phí
Định lý không có bữa trưa miễn phí
Bữa ăn học đường
Bữa ăn trưa
Công đức
Cúng dường
Bố thí
Từ thiện
Quyên góp
Gây quỹ

Chú thích

Tham khảo