Vũ Khiêu

| nơi sinh = Nam Định, Bắc Kỳ, Liên bang Đông Dương
| nơi ở =
| ngày chết =
| nơi chết = Bệnh viện Hữu Nghị, Hà Nội, Việt Nam
| cư trú = Hà Nội
| dân tộc =
| đảng =
| danh hiệu = Anh hùng Lao động
| quốc tịch = Việt Nam
| con = Đặng Thị Quỳnh Khanh (trưởng nữ)
Đặng Vũ Cảnh Khanh
Đặng Vũ Hạ
Đặng Vũ Hoa Thạch
| học vấn = Giáo sư
| occupation = nghiên cứu, giảng dạy
| quê quán =
| vợ = Nguyễn Thị Quý (1918-1994)
| cha =
| mẹ =
| giải thưởng = Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng
| honorific prefix = Giáo sư, nhà nghiên cứu văn hoá
| honorific_suffix = (Đặng Vũ Khiêu)
| module =
}}
| module2 =
Giải thưởng Hồ Chí Minh 1996 Khoa học Công nghệ
}}

Vũ Khiêu (tên thật là Đặng Vũ Khiêu; 19 tháng 9 năm 1916 – 30 tháng 9 năm 2021), là một học giả nghiên cứu về văn hóa Việt Nam, được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ (1996). Ông là Viện trưởng đầu tiên của Viện Xã hội học Việt Nam (1977-1983), đã từng trải qua các chức vụ: Phó Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Xã hội (nay là Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam). Ông có học hàm Giáo sư.

Tiểu sử
Vũ Khiêu tên thật là Đặng Vũ Khiêu, sinh ngày 19 tháng 9 năm 1916 tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.

Ông tốt nghiệp tú tài trường Bonnal xưa (nay là Trường Trung học phổ thông Ngô Quyền, Hải Phòng) từ thời thuộc Pháp. Năm 1935, ông về Hà Nội dạy học và đi theo cách mạng.

Trong kháng chiến chống Pháp, Vũ Khiêu làm công tác tuyên huấn ở Khu 10, Khu Việt Bắc, trực tiếp có mặt tại mặt trận từ Chiến dịch Biên giới năm 1950 đến Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong thời gian này, ông cùng làm việc với các văn sĩ trí thức nổi tiếng như: Tô Ngọc Vân, Nguyễn Xuân Khoát, Thế Lữ, Trần Dần...

Sau năm 1954, Vũ Khiêu đảm nhiệm các chức vụ Giám đốc Sở Thông tin Liên khu 10, Phó giám đốc Sở Thông tin Việt Bắc, sau đó ông chuyển dần từ công tác tuyên huấn sang làm công tác nghiên cứu xã hội học và văn hóa; tham gia giảng dạy triết học và lý luận khoa học xã hội cho các trường Đảng và các trường đại học.

Ông là Viện trưởng đầu tiên của Viện Xã hội học,

Sự nghiệp
Vũ Khiêu là nhà nghiên cứu văn hoá lớn, có kiến thức xã hội rộng, thâm sâu, là người đặt nền móng cho sự phát triển của ngành xã hội học Việt Nam và là bậc thầy trong một số lĩnh vực nghiên cứu.

Công trình chính

Hương trầm (phú, 1946)
Du Nguyệt điện (kịch thơ, 1946)
Đẹp (chuyên luận văn hóa, 1963)
Cao Bá Quát (nghiên cứu, 1970)
Anh hùng và nghệ sĩ (chuyên luận văn hóa, 1972)
Ngô Thì Nhậm (nghiên cứu, 1976)
Cách mạng và nghệ thuật (chuyên luận văn hóa, 1979)
Nguyễn Trãi (nghiên cứu, 1980)
Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng của người trí thức Việt Nam (nghiên cứu, 1980)
Con người mới Việt Nam và sứ mệnh vinh quang của Văn nghệ (chuyên luận 1986)
Bàn về văn hiến Việt Nam (3 tập, 2000).
“Mác - Ăngghen - Lê-nin bàn về đạo đức”;
“Đảng ta bàn về đạo đức”,
“Đạo đức mới”,
“Nho giáo xưa và nay”,
“Những vấn đề lý luận về lịch sử tư tưởng Việt Nam”,
“Những giá trị văn hóa tinh thần Việt Nam”

Nguồn:

Một số phát ngôn
Về Thủ tướng
Năm 2010, trước khi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bị chất vấn tại quốc hội, ông Vũ Khiêu đã có bài khen ngợi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong khi nhiều người, đặc biệt là ngoài nước đặt câu hỏi về năng lực và trách nhiệm của ông Nguyễn Tấn Dũng trong vụ Vinashin vỡ nợ và vụ khai thác Bauxite tại Tây Nguyên. Đáng chú ý, người thực hiện bài này yêu cầu thẳng Vũ Khiêu đánh giá về Thủ tướng, và được ông khen rằng Nguyễn Tấn Dũng "có thể là một trong những người nắm bắt được xu hướng phát triển thời đại". Việc những bài như vậy đăng ở Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tạo cảm giác rằng bên hành pháp đang muốn tạo dư luận thuận lợi trước phiên chất vấn và cũng "nhắc nhở" các vị dân biểu.

Nhận xét về nhiệm kỳ hoạt động của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, ông Khiêu nói: "Thành công của Thủ tướng cũng là thành công của tập thể lãnh đạo, mà trách nhiệm của Thủ tướng thì cũng là trách nhiệm chung của ban lãnh đạo, chứ không chỉ của một mình Thủ tướng"

Về quốc hoa của Việt Nam
Vũ Khiêu có ý kiến cho rằng "Nếu chọn được bông hoa khác, ngoài các loại hoa trên thì cũng nên chọn, miễn là được nhân dân đồng ý. Ví dụ như hoa Mào gà, nếu được đông đảo nhân dân đồng ý cũng nên chọn làm quốc hoa của Việt Nam".

Về cuốn Truyện Kiều với tiếng Việt hiện đại của Đỗ Minh Xuân
Trong cuộc hội thảo về Dòng chảy văn hóa xứ Nghệ từ Truyện Kiều đến phong trào Thơ mới tổ chức vào ngày 15 tháng 12 năm 2012 tại khu di tích Nguyễn Du, Hà Tĩnh, mỗi đại biểu tham dự được tặng một bản photo của cuốn sách Truyện Kiều Nguyễn Du với tiếng Việt hiện đại, phổ thông, đại chúng và trong sáng, do Đỗ Minh Xuân, một kỹ sư, khảo dịch - nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin in năm 2012, với hơn 1.000 chỗ sửa truyện Kiều với từ ngữ hiện đại. Cuốn sách này có lời đề tựa của GS. Vũ Khiêu:

"Với một tinh thần khoa học rất nghiêm túc, ông tìm lại hầu hết các bản Truyện Kiều từ trước đến nay, so sánh các dị bản, tìm đọc hầu hết các bài đã bình luận, phân tích tác phẩm và tác giả Truyện Kiều. Từ đó, ông đã có ý tưởng lớn là làm thế nào để phổ cập hóa Truyện Kiều cho quảng đại công chúng, ông gạt bỏ những câu chữ khó hiểu từ tiếng Hán để thay bằng ngôn ngữ thuần Việt trong Truyện Kiều… Tôi hoan nghênh công phu nghiên cứu của ông Đỗ Minh Xuân và tin rằng cuốn sách này của ông là một đóng góp đáng kể vào việc nghiên cứu Truyện Kiều…".

Về ấn đền Trần ở Thái Bình
Bài phóng sự "Sự thật ấn đền Trần ở Thái Bình" đăng trên phiên bản điện tử của báo Tiền Phong ngày 11/06/2010 viết về lễ khai ấn tại đền Trần Hưng Hà bắt đầu vào ngày 13 tháng 1 năm 2010 cho biết, trong dịp khai ấn này, đã có hàng vạn bản ấn được đóng, phát/bán cho nhân dân. Quả ấn được đóng là một quả ấn "nhái", bị khắc ngược, có 4 chữ "Thượng Nguyên Chu thị" nhưng lại được coi là ấn cổ, ấn quý, "ấn vua Trần" vì Giám đốc Bảo tàng tỉnh Thái Bình đã thông qua một cán bộ ở Bộ Công an, "nhờ GS Vũ Khiêu đọc giúp, và GS trả lời rằng đó là bốn chữ "Quốc vương thiên nhân"

Về câu đối dâng nhà thờ tổ họ Vũ
Một đôi câu đối của Vũ Khiêu dâng nhà thờ tổ họ Vũ giống câu đối ở đình làng An Trì, Hải Phòng, ngôi đình thờ Ngô Quyền được xây dựng từ đầu thế kỷ 19.

Câu đối của ông Khiêu dâng vào Miếu Thần tổ Vũ Hồn ở Mộ Trạch, Hải Dương:

Chú thích

Liên kết ngoài

Con người và tác phẩm (tiếp): Vũ Khiêu trên trang Viện Triết học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Giáo sư Vũ Khiêu: "Học chữ để làm người!" Báo Công an nhân dân 08:40 17/10/2005
Chính phủ đánh giá cao cống hiến của giáo sư Vũ Khiêu Thông tấn xã VN, 19/09/2006–9:26 PM
Xem thêm
Giải thưởng Hồ Chí Minh