Antoine Gizenga

| birth_place = Mbanze, Congo thuộc Bỉ(nay là Kwilu, Cộng hòa Dân chủ Congo)
| death_date =
| death_place = Kinshasa, Cộng hòa Dân chủ Congo
| party = PALUPSA
| office1 = Thủ tướng Cộng hòa Dân chủ Congo
| predecessor1 = Likulia Bolongo
| president1 = Joseph Kabila
| successor1 = Adolphe Muzito
| term_start1 = 30 tháng 12 năm 2006
| term_end1 = 10 tháng 10 năm 2008
}}
Antoine Gizenga (5 tháng 10 năm 1925 – 24 tháng 2 năm 2019) là một chính khách người Congo, từng giữ chức Thủ tướng Cộng hòa Dân chủ Congo từ ngày 30 tháng 12 năm 2006 đến ngày 10 tháng 10 năm 2008. Ông từng là lãnh đạo chính phủ đối lập Cộng hòa Tự do Congo, về sau làm Tổng Bí thư Đảng Lumumba Thống nhất (PALU).

Đầu đời
Antoine Gizenga sinh ngày 5 tháng 10 năm 1925 tại ngôi làng nhỏ Mbanze tại Congo thuộc Bỉ, nay là tỉnh Kwilu. Ông theo học trường tiểu học truyền giáo Công giáo và học trung học tại các chủng viện Kinzambi và Mayidi. Ông được thụ phong linh mục Công giáo năm 1947 và quản nhiệm một giáo xứ tại quê nhà Kwilu. Ông rời bỏ công việc vì lý do cá nhân, trước khi đảm nhận nhiều công việc văn thư và kế toán. Sau một thời gian ngắn phục vụ trong lực lượng thực thi pháp luật của chính quyền thuộc địa, Gizenga trở thành giáo viên tại một trường trung học Công giáo. Ngay sau đó, ông kết hôn với Anne Mbuba, và có bốn người con với bà.

Vào tháng 9, Tổng thống Joseph Kasa-Vubu cách chức Lumumba và Gizenga vì quyết định của Lumumba liên quan đến Liên Xô trong Khủng hoảng Congo. Lumumba phản đối, khiến chính phủ rơi vào bế tắc vì vấn đề này. Một cuộc đảo chính do Đại tá Joseph Mobutu phát động ngay sau đó đã khiến cả Lumumba và Tổng thống bất lực về mặt chính trị, mặc dù Mobutu sớm phát triển mối quan hệ làm việc với Tổng thống. Gizenga phản đối chính phủ mới và rời đến Stanleyville vào ngày 13 tháng 11 để thành lập chính phủ riêng. Vào ngày 12 tháng 12, ông tuyên bố chính phủ Cộng hòa Tự do Congo của mình là chính quyền hợp pháp tại Congo. Lumumba đã cố gắng gia nhập phe của ông, nhưng bị bắt và cuối cùng bị hành quyết tại Nhà nước Katanga vào tháng 1 năm 1961.

Vào tháng 8, Gizenga đồng ý tái gia nhập chính phủ Congolúc này do Cyrille Adoula lãnh đạovới tư cách phó thủ tướng. Dù tham dự buổi lễ tái bổ nhiệm, ông quyết định không đến Léopoldville mà ở lại Stanleyville. Gizenga sớm nhận ra Adoula đang chịu ảnh hưởng của các chính phủ phương Tây và sẵn sàng đàm phán với thủ lĩnh phiến quân Moise Tshombe. Ông lên án Adoula và tuyên bố chính phủ đang phạm tội phản quốc.

Gizenga ra tranh cử với tư cách ứng cử viên tổng thống của PALU trong cuộc bầu cử tháng 7 năm 2006. Theo kết quả bầu cử tạm thời ngày 20 tháng 8, ông đứng thứ ba với 13,06 phần trăm số phiếu bầu, sau Joseph Kabila (con trai của Laurent-Désiré) và Jean-Pierre Bemba. Vào ngày 30 tháng 9 năm 2006, Gizenga ký một thỏa thuận liên minh với AMP, cương lĩnh của Kabila, theo đó ông sẽ ủng hộ Kabila trong vòng hai của cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 10 năm 2006, để đổi lấy chức thủ tướng. Kabila đã thắng cử và tuyên thệ nhậm chức Tổng thống vào ngày 6 tháng 12 năm 2006. Sau đó, ông bổ nhiệm Gizenga làm Người cung cấp thông tin, một vị trí liên quan đến việc xác định đa số nghị viện để có thể thành lập chính phủ, rồi bổ nhiệm Gizenga làm Thủ tướng vào ngày 30 tháng 12 năm 2006. Chính phủ mới của Gizenga, với 59 thành viên (không bao gồm chính ông), được bổ nhiệm và công bố vào ngày 5 tháng 2 năm 2007. Một chính phủ mới dưới quyền Gizenga được công bố vào ngày 25 tháng 11 năm 2007, với quy mô giảm xuống còn 44 bộ trưởng.

Gizenga đã ủy quyền chức vụ Tổng Bí thư PALU cho Remy Mayele vào ngày 14 tháng 9 năm 2007.

Ngày 25 tháng 9 năm 2008, Gizenga đã đệ đơn từ chức Thủ tướng lên Kabila. Sau đó cùng ngày, ông thông báo trên truyền hình rằng ông quyết định từ chức vì tuổi cao sức yếu. Theo Gizenga, ông cảm thấy không thể tiếp tục tại vị: "Đối với mỗi người đàn ông, ngay cả khi bạn tỉnh táo và minh mẫn, cơ thể bạn vẫn có những giới hạn mà bạn phải chấp nhận". Ông vẫn chưa nhận được phản hồi từ Kabila vào thời điểm đó. Phản ứng trước tin tức này, Phong trào Giải phóng Congo (MLC) đối lập cho biết "việc Gizenga từ chức là sự thừa nhận thất bại và tắc trách của một chính phủ, sau gần hai năm đã khiến đất nước rơi vào tình trạng khủng hoảng chung". MLC bác bỏ tuyên bố của Gizenga rằng việc từ chức của ông liên quan đến tuổi tác và sức khỏe. Kabila được cho là đã "chính thức thừa nhận" việc Gizenga từ chức trong một bức thư gửi cho Gizenga vào ngày 28 tháng 9. Liên minh vì Đa số Tổng thống vẫn tiếp tục cầm quyền sau khi Gizenga từ chức, và các cuộc đàm phán đã được tổ chức liên quan đến việc lựa chọn người kế nhiệm Gizenga.

Người kế nhiệm ông là Adolphe Muzito được Kabila bổ nhiệm vào ngày 10 tháng 10 năm 2008; Muzito cũng là thành viên của PALU và là Bộ trưởng Ngân sách trong chính phủ của Gizenga. Gizenga nhanh chóng tiếp tục nhiệm vụ Tổng Bí thư PALU vào ngày 13 tháng 10 năm 2008, 13 tháng sau khi giao nhiệm vụ cho Remy Mayele.

Gizenga qua đời tại Center Médical de Kinshasa vào ngày 24 tháng 2 năm 2019, thọ 93 tuổi.

Xem thêm

Cộng hòa Tự do Congo
Thủ tướng Cộng hòa Dân chủ Congo

Tham khảo

Thư mục



Liên kết ngoài