Claude Cohen-Tannoudji

|birth_place = Constantine, Constantine, Algérie
|nationality = Pháp
|field = Vật lý học
|work_institutions = École normale supérieure
|prizes = Giải Harvey (1996)Giải Nobel Vật lý (1997)
}}

Claude Cohen-Tannoudji (sinh ngày 1.4.1933) là nhà vật lý người Pháp gốc Algérie đã đoạt Giải Nobel Vật lý năm 1997 chung với Steven Chu và William Daniel Phillips cho công trình nghiên cứu phương pháp làm lạnh bằng laser. Cohen-Tannoudji là người sinh trong một nước Ả Rập đầu tiên đoạt giải Nobel.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Cohen-Tannoudji sinh ở thành phố Constantine, thuộc tỉnh Constantine, Algérie trong thời Pháp đô hộ Algérie. Cha mẹ ông là người Do Thái.
Sau khi tốt nghiệp "Đại học Constantine" (Algérie), Cohen-Tannoudji sang Paris học ở École normale supérieure, học các giáo sư Henri Cartan, Laurent Schwartz và Alfred Kastler. Việc học của ông bị gián đoạn vì phải thi hành nghĩa vụ quân sự 28 tháng (lâu hơn bình thường vì có chiến tranh Algérie). Năm 1960 ông bắt đầu nghiên cứu luận án tiến sĩ và đậu bằng tiến sĩ năm 1962.

Sau đó, ông dạy Cơ học lượng tử ở Đại học Paris, và tiếp tục nghiên cứu về các tác động qua lại giữa nguyên tử-photon. Từ năm 1960 tới 1964, ông được biệt phái sang nghiên cứu ở Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp. Từ năm 1964 tới 1973, ông làm phó giáo sư, rồi giáo sư ở Đại học Paris, rồi Đại học Paris-VI.

Năm 1973, ông làm giáo sư ở Collège de France. Đầu thập niên 1980, ông bắt đầu nghiên cứu các lực bức xạ trên nguyên tử trong trường ánh sáng laser. Ông cùng với Alain Aspect, Christophe Salomon và Jean Dalibard lập ra một phòng thí nghiệm để nghiên cứu laser cooling (xem chú thích).

Năm 1997, ông được trao Giải Nobel Vật lý (chung với Steven Chu và William Daniel Phillips) cho việc phát triển các phương pháp làm nguội và bẫy nguyên tử bằng ánh sáng laser.

Giải thưởng và Vinh dự
1963: Giải Paul Langevin của Hội Vật lý Pháp
1964: Huy chương bạc của Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp
1971: Giải Jean Ricard của Hội Vật lý Pháp
1979: Giải thưởng và Huy chương Young của Viện Vật lý Hoa Kỳ
1980: Giải Ampère của Viện hàn lâm khoa học Pháp
1981: Viện sĩ Viện hàn lâm khoa học Paris
1985: Hội viên Hội Vật lý Hoa Kỳ
1991: Giải Gay-Lussac Humboldt
1992: Giải Lilienfeld của Hội Vật lý Hoa Kỳ
1992: Viện sĩ nước ngoài Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ
1992: Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học, Nghệ thuật và Văn chương châu Âu
1993: Viện sĩ Academia Europaea (Viện hàn lâm châu Âu)
1993: Giải Charles Townes của Hội Quang học Hoa Kỳ
1994: Viện sĩ nước ngoài Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
1994: Tiến sĩ danh dự của Đại học Uppsala, Thụy Điển
1995: Huy chương Matteucci
1996: Giải Harvey về Khoa học và Công nghệ của Technion, Israel
1996: Giải Điện tử lượng tử của Hội Vật lý châu Âu
1996: Viện sĩ nước ngoài Viện hàn lâm Khoa học, Văn chương và Mỹ thuật hoàng gia Bỉ
1996: Viện sĩ nước ngoài Accademia dei Lincei, Ý
1996: Huy chương vàng của Trung tâm nghiên cứu Khoa học quốc gia Pháp
1997: Giải Nobel Vật lý
1998: Tiến sĩ danh dự Đại học Do Thái Jerusalem
1998: Tiến sĩ danh dự Học viện Công nghệ hoàng gia Thụy Điển
1998: Viện sĩ nước ngoài Viện hàn lâm Khoa học quốc gia, Allahabad, Ấn Độ
1999: Viện sĩ nước ngoài Viện hàn lâm Khoa học Ấn Độ, Bangalore
1999: Viện sĩ Viện hàn lâm giáo hoàng về Khoa học, Vatican
1999: Tiến sĩ danh dự Đại học Bar-Ilan, Israel
1999: Viện sĩ danh dự Viện hàn lâm Khoa học, Văn chương và Nghệ thuật Lyon
1999: Tiến sĩ danh dự Đại học Sussex, Brighton, Anh
1999: Tiến sĩ danh dự Université libre de Bruxelles, Bỉ
1999: Tiến sĩ danh dự Đại học liên bang Pernambuco, Brasil
2000: Viện sĩ nước ngoài Viện hàn lâm Khoa học New Delhi, Ấn Độ
2000: Tiến sĩ danh dự Đại học Liège, Bỉ
2010: Bắc đẩu bội tinh, hạng Grand Officier

Đời tư
Năm 1958 ông kết hôn với Jacqueline, một nữ giáo viên trung học. Họ có ba người con.

Tác phẩm
C. de WITT, A. BLANDIN et C. COHEN-TANNOUDJI. Optique et Électronique Quantiques. Quantum Optics and Electronic, Les Houches, 1964 (Gordon and Breach, New York).
Claude Cohen-Tannoudji, Bernard Diu và Frank Laloë. 1973. Mécanique quantique. 2 cols. Collection Enseignement des Sciences. Paris. ISBN 2-7056-5733-9 (ISBN 0-471-16433-X for the English translation).
Claude Cohen-Tannoudji, Gilbert Grynberg và Jacques Dupont-Roc. Introduction à l'électrodynamique quantique.
Claude Cohen-Tannoudji, Gilbert Grynberg và Jacques Dupont-Roc, Processus d'interaction photons-atomes. (tiếng Pháp và tiếng Anh)
Claude Cohen-Tannoudji. Atoms in light fields World Scientific. Collection of his most important papers.
F. Bardou, J.P. Bouchaud, A. Aspect, C Cohen-Tannoudji, Lévy Statistics and Laser Cooling. How rare events bring atoms to rest. (Cambridge University Press)
Ngoài ra, ông còn viết khoảng 170 bài khảo cứu về các lãnh vực:
Vật lý nguyên tử và phân tử
Bơm quang học
Các tác động qua lại giữa nguyên tử và photon
Quang học lượng tử
Kỹ thuật làm nguội và bẫy nguyên tử bằng các chùm laser.

Chú thích


Liên kết ngoài

Nobelprize.org, Giải Nobel Vật lý 1997
His research group
His lecture notes (tiếng Pháp)
Autobiography for the Nobel Prize ceremony
Bio-bibliographie trên trang web của Collège de France
Video Claude Cohen-Tannoudji, Atomes ultra-froids, application à la mesure du temps sur le site de lESPCI ParisTech. Consulté le 15 juillet 2010 (conférence)