Nguyễn Văn Hoan

| phó chức vụ = Ủy viên
| phó viên chức = Đào Gia LựuTrần Trung TínVũ Huy Hào
| chức vụ 2 = Bí thư Tỉnh ủy lâm thời Ninh Bình Đông Dương Cộng sản Đảng
| bắt đầu 2 = Tháng 10, 1929
| kết thúc 2 = Tháng 11, 1929
| tiền nhiệm 2 = đầu tiên
| kế nhiệm 2 = Đinh Tất Miễn (Đảng Cộng sản Đông Dương)
| địa hạt 2 =
| phó chức vụ 2 = Ủy viên
| phó viên chức 2 = Nguyễn Văn PhúcTrần Quang Tặng
| đa số =
| đảng = Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niênĐông Dương Cộng sản ĐảngĐảng Cộng sản Việt Nam
| nghề =
| giáo dục =
| học trường =
| học vị =
| dân tộc = Kinh
| đạo =
| chữ ký =
| họ hàng =
| cha =
| mẹ =
| vợ =
| chồng =
| kết hợp dân sự =
| con =
| website =
| chú thích =
}}
Nguyễn Văn Hoan (1907–1991), tên thường gọi là Giáo Nam, bí danh Kính Trắng, là chính trị gia, nhà cách mạng thế hệ lập quốc, nhà sử học Việt Nam.

Thân thế
Nguyễn Văn Hoan sinh năm 1907 ở thành phố Nam Định.

Thời trẻ, ông theo học ở trường Thành chung Nam Định, cùng lứa với Đặng Châu Tuệ, Đặng Xuân Khu, Phạm Năng Độ, Nguyễn Khắc Lượng, Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Văn Năng, Nguyễn Danh Đới, Đặng Xuân Thiều, Nguyễn Cao Luyện,... Tháng 3 năm 1926, ông cùng các bạn học tham gia bãi khóa để tang Phan Chu Trinh.

Tháng 4, ông bị chính quyền thực dân đuổi học cùng nhiều bạn học khác, phải lên Hà Nội làm công nhân. Cho đến cuối năm 1927, cùng với thầy giáo Đào Đình Mẫn, tổng cộng sáu chi bộ Hội đã được thành lập ở Nam Định. Từ tháng 6, ông được cử sang Ninh Bình, thành lập chi bộ đầu tiên trong tỉnh do Lương Văn Thăng làm Bí thư.

Tháng 9 năm 1927, Ban Tỉnh bộ lâm thời Thanh niên tỉnh Nam Định được thành lập do Nguyễn Văn Hoan làm Bí thư. Tháng 9 năm 1928, Tỉnh bộ Nam Định tổ chức hội nghị đại biểu Tỉnh bộ, bầu ra Ban Chấp hành chính thức gồm Nguyễn Văn Hoan, Đào Gia Lựu, Vũ Huy Hào, vẫn do ông làm Bí thư. Cuối năm 1928, trong hội nghị Kỳ bộ Bắc Kỳ, ông đã nêu ra những mặt hạn chế của tổ chức Thanh niên và chỉ ra thực tế cần phải thành lập một tổ chức mới để chỉ đạo phong trào cách mạng. hoạt động chủ yếu ở Ninh Bình, chức vụ Bí thư Tỉnh bộ Nam Định chuyển giao cho Nguyễn Văn Phúc. Nhân ngày kỷ niệm Cách mạng tháng Mười, Tỉnh ủy cho in ấn tờ báo Dân cày làm cơ quan ngôn luận, tiến hành rải truyền đơn và dán khẩu hiệu ở những nơi đông dân. Ngày 7 tháng 11, Nguyễn Văn Hoan cùng Lương Văn Tụy tiến hành treo lá cờ búa liềm lên đỉnh núi Non Nước.

Ngày 18 tháng 11, trên đường chuyển báo Dân Cày đến cơ sở, ông cùng Lương Văn Tụy bị thực dân Pháp bắt và giam giữ ở nhà lao Ninh Bình, sau đó áp giải về nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội). Dù bị giam giữ, nhưng ông vẫn làm biên tập cho tờ báo bí mật Tù nhân báo, Đường cách mạng của chi bộ Đảng nhà tù. Ngày 29 tháng 4 năm 1930, ông cùng Lương Văn Tụy bị đưa ra xét xử ở Tòa thượng thẩm Hà Nội với tội danh "Cộng sản". Đây là phiên tòa đầu tiên xét xử tội "Cộng sản" ở Việt Nam và ông là nhà cách mạng VN đầu tiên bị xét xử với tội danh làm Cộng Sản. Ông bị kết án khổ sai chung thân, lưu đày Côn Đảo. Tại Côn Đảo, ông tiếp tục làm biên tập cho tờ báo bí mật Tiến lên. Tháng 11, ông viết hồi ký Côn Lôn tố cáo tội ác của thực dân ở Côn Đảo. Bài viết được Phan Tử Nghĩa dịch ra tiếng Pháp với nhan đề Poude Condore, đăng trên hai kỳ của báo '. Năm 1939, ông bị trục xuất khỏi Hà Nội và bị quản thúc ở Thái Bình. Năm 1948, ông chuyển sang công tác ở Bộ Tư pháp. Năm 1955, ông làm Viện trưởng Viện Công tố phúc thẩm 16 tỉnh thành miền Bắc (tiền thân của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao). Trước khi về nghỉ hưu, ông chuyển sang làm Phó ban Nghiên cứu lịch sử Đảng Trung ương, cố vấn Bảo tàng Lịch sử Việt Nam

Ông mất năm 1991.

Tặng thưởng
Năm 1955, lá cờ đỏ búa liềm do ông và Lương Văn Tụy treo trên núi Non Nước được đích thân ông tìm thấy trong kho hồ sơ của Tòa thượng thẩm Hà Nội. Hiện lá cờ đang được bảo quản ở Bảo tàng Ninh Bình.

Ông được Đảng và NN tặng thưởng huân chương Hồ Chí Minh

Tên của ông được đặt cho những con đường ở tỉnh Nam Định và Ninh Bình Các con và cháu ông đều trưởng thành có những đóng góp cho XH. Nhiều người trong đó trở thành sĩ quan quân đội và công an.

Tham khảo




Chú thích