undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Hải đoàn châu Á

Hải đoàn châu Á (Asiatic Squadron) là một hải đoàn tàu chiến và các thành phần hỗ trợ của Hải quân Hoa Kỳ đóng quân tại Thái Bình Dương trong thế kỷ 19. Hoa Kỳ duy trì sự hiện diện hải quân trong vùng Đông Á từ năm 1835 để bảo vệ quyền lợi Mỹ chống lại sự náo động vì các vụ nổi dậy tại Trung Hoa. Ban đầu nó được gọi là Trạm châu Á của Hải quân Hoa Kỳ (Asiatic Station of the United States Navy). Đây là bộ tư lệnh tổng quát của Hải quân tại vùng Viễn Đông suốt thập niên 1880. Các chiến thuyền thuộc trạm này lúc ban đầu là để đảm đương các vấn đề liên quan đến giao thương của Hoa Kỳ với Trung Hoa và Nhật Bản cũng như bảo vệ các chuyến tàu qua lại tại đây .

Ngày 27 tháng 4 năm 1898, hải đoàn này gồm có soái hạm USS Olympia (C-6), USS Baltimore (C-3), USS Raleigh (C-8), USS Petrel (PG-2), USS Concord (PG-3), USS Boston (1884), và USS McCullock rời Mirs Bay, Trung Hoa đến Philippines để tham gia vào cuộc Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ. Hải đoàn tiến hành tiêu diệt hạm đội Tây Ban Nha đang bảo vệ Philippines, và hữu hiệu chiếm đóng Vịnh Manila.

Hải đoàn châu Á cũng tham gia vào cuộc hành quân giải cứu ở Trung Hoa (China Relief Expedition) năm 1900. Một công sứ quán quốc tế gồm có thủy quân lục chiến Hoa Kỳ và thủy thủ hải quân từng bước đánh mở đường để giành Thiên Tân từ tay cuộc khởi nghĩa Nghĩa Hòa Đoàn(khởi nghĩa Nghĩa Hòa Đoàn )để giải vây Bắc Kinh vào lúc đó là nhà của nhiều người ngoại quốc khỏi cuộc bao vây dài hai tháng.

Hải đoàn sau đó trở thành Hạm đội châu Á năm 1902.

Tư lệnh
Henry H. Bell (- 11 tháng 1 năm 1867)
John R. Goldsborough (ngắn ngủi năm 1867)
Stephen C. Rowan (1867-1870)
Thomas H. Patterson (1877-1880)
??
Peirce Crosby 1883
John Lee Davis (1883-1886)
Ralph Chandler (1886-1889)
??
Charles C. Carpenter (1895)
??
Frederick V. McNair, Sr. (1895-1898)
George Dewey (1898-tháng 4 năm 1900)
George C. Remey (Tháng 4 năm 1900 - 1902)

Tham khảo
Họ Ban

Họ Ban (danh pháp khoa học: Hypericaceae, đồng nghĩa: Ascyraceae), được Antoine Laurent de Jussieu đưa ra năm 1789, là một họ thực vật có hoa bao gồm khoảng 6-9 chi và 477-590 loài các cây thân thảo sống một năm hoặc lâu năm hay cây bụi. Lá của chúng mọc đối và với các đốm trong suốt hay sẫm màu, mép lá nhẵn; bộ nhị thường tụ lại thành chùm; núm nhụy đôi khi có nhũ rõ ràng; và hạt nhỏ (thường dài không quá 4&nbsp;mm). Họ này phân bổ rộng khắp thế giới, trước đây được gộp chung như là phân họ Hypericoideae trong họ Bứa (Clusiaceae). Theo hệ thống AGP II, họ này thuộc về bộ Sơ ri (Malpighiales). Giới hạn định nghĩa của họ này trong hệ thống APG III không có thay đổi gì so với hệ thống APG II.

Phân loại
Tông Cratoxyleae
Cratoxylum (bao gồm cả Cratoxylon): Thành ngạnh, lành ngạnh.
Eliaea (bao gồm cả Eliea)
Tông Hypericeae
Hypericum (bao gồm cả Adenotrias, Androsaemum, Androsemum, Ascyrum, Olympia, Sanidophyllum, Sarothra, Takasagoya, Thornea, Triadenia, Triadenum): Ban.
Lianthus. Có thể nhập trong chi Hypericum.
Santomasia
Tông Vismieae
Harungana
Psorospermum
Vismia (bao gồm cả Acrosanthes)

Tham khao

}}

Liên kết ngoài


Hypericaceae tại website của APG.
Viễn Đông

|bi=
|por=Extremo Oriente
|rus=Дальний Восток
|rusr=Dál'niy Vostók
|lang1=es
|lang1_content=Extremo Oriente
|tha=ตะวันออกไกล Tawan-oak klai
|rtgs=
|tib=
|wylie=
|thdl=
|zwpy=
|lhasa=
|uig=
|qn=Viễn Đông
|hantu=遠東
|zha=
|dungan=
|dungan-xej=
|dungan-han=
|dungan-latin=
}}
Viễn Đông là một từ thuật ngữ dùng để chỉ các quốc gia Đông Á. Trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, "Cận Đông" dùng để ám chỉ các vùng đất cạnh Đế quốc Ottoman, "Trung Đông" là các vùng tây bắc Nam Á và Trung Á và "Viễn Đông" là các quốc gia nằm dọc tây Thái Bình Dương và các quốc gia nằm dọc đông Ấn Độ Dương. Nhiều ngôn ngữ châu Âu có thuật từ tương đương như tiếng Pháp là Extrême-Orient, tiếng Tây Ban Nha Extremo Oriente, tiếng Đức Ferner Osten, tiếng Ý Estremo oriente, tiếng Anh Far East (một từ rất phổ biến suốt thời Đế quốc Anh như 1 thuật từ chung chỉ các vùng đất phía đông Ấn Độ thuộc Anh), tiếng Hà Lan Verre Oosten...

Theo cách sử dụng của các chuyên gia nghiên cứu về Đông phương thì nó có nghĩa là một sự cách xa về cả mặt địa lý cũng như văn hóa; có nghĩa là 1 địa phương không chỉ xa về mặt địa lý mà cũng xa lạ về mặt văn hóa. "Viễn Đông" chưa bao giờ được dùng để ám chỉ, ví dụ, đến các quốc gia có nền văn hóa Tây phương như Úc và New Zealand. 2 nước này thậm chí nằm xa về phía đông của châu Âu hơn phần nhiều các quốc gia châu Á. "Viễn Đông" trong cách này tương tự các thuật từ như "phương Đông" (có nghĩa là phía đông); "thế giới Đông phương" hoặc đơn giản là "phía đông". Viễn Đông Nga có lẽ được bao gồm vào Viễn Đông theo góc độ nào đó vì sự di dân hiện nay của người Trung Hoa đến Nga và Koryo-saram.

Danh sách các quốc gia Viễn Đông theo số liệu Địa lý - kinh tế - xã hội - tài chính 2009

Xem thêm

Đông Á
Nam Á
Đông Nam Á
Viễn Đông Nga

Tham khảo

Whitaker, Brian. "From Turkey to Tibet," The Guardian, ngày 23 tháng 2 năm 2004.
Tiêu bản (y học)

Trong y học, tiêu bản xét nghiệm hay mẫu xét nghiệm là một tiêu bản sinh học có được từ việc lấy mẫu hay sinh thiết (thu thập từ bệnh nhân một lượng mô, dịch hay các bệnh phẩm khác từ người bệnh nhân để sử dụng trong các phân tích phòng xét nghiệm, hỗ trợ cho chẩn đoán phân biệt hay phân biệt giai đoạn của quá trình bệnh lý). Các mẫu thường được lấy bao gồm nhầy họng, đờm, nước tiểu, máu, các loại dịch dò, các mẫu sinh thiết mô,...

Tiêu bản thường được xử lý theo một kĩ thuật thích hợp nào đó, tùy theo mục đích phân tích, như nhuộm gram, quay ly tâm, pha,...

Một số dạng
Tiêu bản mô học hay tiêu bản giải phẫu bệnh: một bộ phận hay một tạng lấy từ người chết, được phẫu tích, bảo quản bằng hoá chất để làm mô hình giảng dạy, nghiên cứu;
Tiêu bản phẫu thuật-tổn thương: các khối u, dạ dày, đoạn ruột, mảnh gan... được cắt bỏ, dùng để xét nghiệm xác định bệnh, hoặc bảo quản làm mô hình giảng dạy, nghiên cứu;
Tiêu bản vi thể;
Tiêu bản cây thuốc: tiêu bản đại thể (ngâm, mẫu khô...) và vi thể;
Tiêu bản động vật thuốc: (tiêu bản đại thể và vi thể).
Tham khảo
Template (tin học)

Trong tin học, template là một bản mẫu theo đó người dùng có thể thêm thông tin và thu được một đối tượng thông tin cụ thể trong một ứng dụng tin học.

Ví dụ
Trong xử lý ảnh, template là một mẫu được dùng để xác định và đối sánh với ảnh đã được quét đưa vào máy.
Trong bảng tính, đó là một bảng tính đã được lập sẵn có chứa các công thức, nhãn và các yếu tố khác.
Trong xử lý văn bản, đó là một tập tin chuẩn hóa, được thiết kế sẵn có chứa các định dạng, kiểu mẫu và có thể có cả các văn bản tổng quát, dùng cho các văn bản khác.
Trong lập trình, template là một công cụ hay kỹ thuật lập trình dùng cho lập trình tổng quát (đặc biệt trong ngôn ngữ C++) hoặc cho siêu lập trình (metaprogramming), tức một kỹ thuật mà trình biên dịch dùng để sinh ra mã nguồn tạm thời.
Trong công nghệ phần mềm, template chỉ các thành phần có thể kết hợp với một mô hình dữ liệu để sinh ra một tài liệu.
Trong thiết kế web, template là một trang mẹ dùng để sinh các trang con một các tự đông hay bán tự động.
Trong trình thư điện tử, template là một mẫu thư theo đó người dùng nhập thêm thông tin để sinh ra các thư theo một số lượng lớn, gửi tới nhiều người hay nhiều lần theo một tần suất nhất định.
Tham khảo
Biểu tình chống chính phủ tại Myanmar 2007

Những làn sóng biểu tình đã diễn ra tại Myanmar (Miến Điện) từ ngày 15 tháng 8 đến 23 tháng 9 năm 2007. Những cuộc biểu tình đầu tiên, lãnh đạo bởi các sinh viên và lãnh tụ đối lập đã bị dập tắt nhanh chóng bởi chính phủ quân phiệt, Tuy nhiên, từ ngày 18 tháng 9, biểu tình lại nổ ra rầm rộ với sự tham gia của hàng vạn sư sãi và dân chúng với mục đích lật đổ chế độ quân sự của tướng Than Shwe. Những diễn biến này được giới truyền thông gọi là Cách mạng màu nghệ tây hay Cách mạng nâu và Cách mạng cà sa.

Vai trò của Trung Quốc
Tờ Sunday Times có bài viết bình luận về vấn đề này, cho rằng có sự giúp đỡ của Trung Quốc trong việc trấn áp biểu tình, tuy nhiên vẫn chưa có những chứng cớ xác thực.

Trung Quốc có vai trò to lớn trong việc hỗ trợ chính phủ quân phiệt Miến Điện tồn tại cũng như trấn áp biểu tình đòi dân chủ bằng cách xuất khẩu phương pháp chống biểu tình theo kiểu Quân Giải phóng Nhân dân Trung Hoa và công an Trung Quốc cho Miến Điện đồng thời cung cấp và huấn luyện sử dụng súng tự động bắn đạn bọc cao su, dụng cụ hơi cay, phương tiện liên lạc và các hóa chất khác chuyên dùng để kiểm soát đám đông nhằm giữ vững sự thống trị "thị trường địa ốc tại các đô thị Miến Điện, khai thác tàn bạo rừng xanh, đào các mỏ đá quý, khoáng sản, xây đường sá, sân bay, cầu cảng để phục vụ cơn đói nhiên liệu và nhu cầu kinh doanh của Trung Quốc".

Chú thích

Xem thêm

Cuộc nổi dậy 1988
Thượng toạ bộ
Phật giáo Myanmar

nl:MyanmarProtesten najaar 2007
Họ Trạch trà

| type_genus = Bonnetia
| type_genus_authority = Mart., 1826
| subdivision_ranks = Các chi
| subdivision = Archytaea
Bonnetia
Neotatea
Ploiarium
}}

Bonnetiaceae là một họ thực vật có hoa bao gồm khoảng 3 chi và 35 loài các cây bụi thường xanh, nhẵn nhụi. Các tế bào nhầy là phổ biến. Lá của chúng mọc vòng, cuốn trong hay xoắn lại, mép lá hơi có khía bởi các tơ cứng, cuống lá ngắn. Hoa kích thước vừa phải, mọc thành cụm dạng xim; nhị nhiều; núm nhụy có nhú. Quả nang cắt vách, chứa nhiều hạt. Họ này phân bổ tại khu vực Nam Mỹ, Cuba, tây Malesia và Campuchia, trước đây được gộp chung trong họ Bứa (Clusiaceae). Theo AGP II, họ này thuộc về bộ Sơ ri (Malpighiales).
Phân loại
Archytaea
Archytaea augustifolia
Archytaea triflora
Bonnetia (bao gồm cả Acopanea, Neblinaria, Neogleasonia): Khoảng 30 loài
Bonnetia ahogadoi
Bonnetia anceps
Bonnetia bolivarensis
Bonnetia celiae
Bonnetia chimantensis
Bonnetia colombiana
Bonnetia cordifolia
Bonnetia fasciculata
Bonnetia holostyla
Bonnetia huberiana
Bonnetia jauaensis
Bonnetia kathleenae
Bonnetia lanceifolia
Bonnetia maguireorum
Bonnetia martiana
Bonnetia multinervia
Bonnetia neblinae
Bonnetia paniculata
Bonnetia ptariensis
]]
Bonnetia roraimae
Bonnetia roseiflora
Bonnetia rubicunda
Bonnetia sessilis
Bonnetia steyermarkii
Bonnetia tepuiensis
Bonnetia toronoensis
Bonnetia wurdackii
Ploiarium
Ploiarium alternifolium
Ploiarium sessile
Ploiarium pulcherrimum

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bonnetiaceae trên website của APG.
Tiêu bản (sinh vật)

.]]
.]]
Trong sinh học, tiêu bản là các mẫu động vật, thực vật, vi sinh vật được bảo tồn nguyên dạng dùng để nghiên cứu các đặc tính về loài đó...

Thực vật

Động vật

Vi sinh vật

Tham khảo
Achariaceae

| type_genus = Acharia
| type_genus_authority = Thunb.
| subdivision_ranks = Các chi
| subdivision = Xem văn bản
}}

Achariaceae (đồng nghĩa: Erythrospermaceae, Kiggelariaceae, Pangiaceae) là một họ thực vật có hoa bao gồm khoảng 30 chi và 145 loài chứa các cây bụi hay cây thân gỗ, ít thấy cây thân thảo hay dây leo. Họ này có thể nhận biết nhờ lá kèm, các lá mọc vòng, mép lá nhẵn, cuống lá hình gối. Cụm hoa dạng bông hay xim, số lá đài và cánh hoa không bằng nhau, không chứa mật hoa, bao phấn dài. Quả lớn, hạt có các bó mạch thấy rõ trên vỏ. Họ này phân bổ tại khu vực Nam Mỹ, Đông Phi, Madagascar, tây nam Ấn Độ, Đông Nam Á, các đảo phía tây Thái Bình Dương, đông bắc Australia. Theo AGP II, họ này thuộc về bộ Sơ ri (Malpighiales).
Phân loại
Acharia
Ahernia
Baileyoxylon
Buchnerodendron
Caloncoba
Camptostylus
Carpotroche
Ceratiosicyos
Chiangiodendron
Chlorocarpa
Dasylepis
Eleutherandra
Erythrospermum
Grandidiera
Guthriea
Gynocardia
Hydnocarpus: Chùm bao, lọ nồi, đại phong tử
Kiggelaria
Lindackeria
Mayna
Pangium
Peterodendron
Poggea
Prockiopsis
Rawsonia
Ryparosa
Scaphocalyx
Scottellia
Trichadenia
Xylotheca

Tham khảo

Liên kết ngoài

Achariaceae trên website của APG.
Họ Achariaceae tại DELTA
Phân loại tại GRIN.
Hải đoàn Thái Bình Dương

|allegiance=
|branch= Hải quân Hoa Kỳ
|type= Hải đoàn
|role=
|size=
|command_structure=
|garrison=
|garrison_label=
|nickname=
|patron=
|motto=
|colors=
|colors_label=
|march=
|mascot=
|equipment=
|equipment_label=
|battles=
|anniversaries=
|decorations=
|battle_honours=
|disbanded=

|commander1=
|commander1_label=
|commander2=
|commander2_label=
|commander3=
|commander3_label=
|commander4=
|commander4_label=
|notable_commanders=

|identification_symbol=
|identification_symbol_label=
|identification_symbol_2=
|identification_symbol_2_label=
|identification_symbol_3=
|identification_symbol_3_label=
|identification_symbol_4=
|identification_symbol_4_label=
}}
Hải đoàn Thái Bình Dương (tiếng Anh: Pacific Squadron) từng là phần tử của Hải quân Hoa Kỳ trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20.

Lịch sử
Được thành lập năm 1821, lực lượng nhỏ này bám trụ các hoạt động của mình ban đầu ngoài khơi Nam Mỹ và rồi mở rộng tầm hoạt động bao gồm tây Thái Bình Dương năm 1835 khi Hải đoàn Đông Ấn gia nhập lực lượng. Phạm vi trách nhiệm của nó được mở rộng thêm vào thập niên 1850 khi California và Oregon được sáp nhập vào Hoa Kỳ.

Năm 1903, hải đoàn bao gồm tuần dương hạm bộc thép USS New York (ACR-2), tuần duyên hạm USS Boston (1884) và USS Marblehead (C-11), và pháo thuyền USS Ranger.

Đầu năm 1907, Hạm đội Thái Bình Dương được thành lập. Hải đoàn Á châu trở thành đệ nhất hải đoàn và Hải đoàn Thái Bình Dương trở thành đệ nhị hải đoàn.

Tư lệnh
Isaac Hull
Charles Stewart 1821-1823
Thuyền trưởng Jacob Jones 1826 - ?
Alexander Scammel Wadsworth 1834-1836
Alexander Claxton 1840
Thomas ap Catesby Jones 1842
John Drake Sloat 1845-1846
Robert Field Stockton 1846
James Biddle 3-2 đến 19-7-1847
W. Branford Shubrick
Thomas ap Catesby Jones 1847 - 1850
Charles S. McCauley 1850-1853
William Mervine tháng 9-1856 đến tháng 10-1860
John Ancrum Winslow 1870-1872
Chuẩn đô đốc Christopher Raymond Perry Rodgers 1878-1880
Chuẩn đô đốc Thomas H. Stevens 1880-1881
Đô đốc JN Miller 27-7-1898
Silas Casey III 1902-1903
Chuẩn đô đốc Henry Glass 1903 đến 3-1904
Caspar Frederick Goodrich 1904 - 1907

Chiến hạm
USS Camanche

Xem thêm
California and the Civil War

Tham khảo

Liên kết ngoài
California Naval History The Pacific Squadron of 1861-1866
Họ Bọ lá

| subclassis =
Pterygota

| infraclassis =
Neoptera

| magnordo = Polyorthoptera
| superordo =
Orthopterida

| ordo = Phasmatodea
| subordo = Verophasmatodea
| infraordo = Areolatae
| superfamilia = Phyllioidea
| familia = Phylliidae
| familia_authority = Redtenbacher, 1906
| subdivision_ranks = Các chi
| subdivision =

| fossil_range = Eocene - Recent
| name = Phyllium
| image_alt = Một con bọ lá trên một lá bàng
| status = CR
| subfamilia = Sâu
}}
Họ Bọ lá (danh pháp khoa học: Phylliidae, thường viết sai thành Phyllidae), kích thước khoảng 5–10&nbsp;cm là một họ các côn trùng sống ở vùng nhiệt đới châu Á và châu Úc, là bản sao tuyệt vời lá cây mà nó sống trên đó kể cả gân. Trứng của nó lại giống như hạt cây này. Họ này có mặt khắp Nam Á đến Đông Nam Á và Australia. Hiện tại, dường như chưa có sự thống nhất trong việc phân loài nhóm này.

Chúng có cơ thể dài khoảng 9&nbsp;cm,có hình dạng giống lá cây, màu xanh. Hai cánh trên dài và rộng có màu xanh và hình cái lá, hai cánh dưới hình quạt nan có nhiều gân và trong suốt. Bọ lá đẻ trứng, trứng nở ra ấu trùng có dạng như bọ trưởng thành, chỉ khác là cánh chưa phát triển,

Một hóa thạch có niên đại 47 triệu năm của Eophyllium messelensis, một tổ tiên tiền sử của Phylliidae, đã cho thấy nhiều đặc điểm chung của loài côn trùng ăn lá này, cho thấy họ này đã thay đổi ít qua nhiều thiên niên kỷ.
Bọ lá thuộc loài côn trùng hiếm vè số lượng loài và ít vè cá thể, đang bị de doạ do rừng bị thu hẹp và nhiều người sưu tầm thích bẫy bắt.
Hình ảnh

Tập tin:The Childrens Museum of Indianapolis - Leaf insect.jpg
Tập tin:Mimetismo ps1.jpg
Tập tin:Phyllidae Verbreitungskarte.jpg
Tập tin:Phyllium bioculatum (George Robert Gray 1832).jpg

Chú thích

Tham khảo
Balanops

|taxon = Balanops
|authority = Baill.
|synonyms_ref =
|synonyms = Ternstroemiacearum Seem.
Trilocularia Schltr.
}}

Balanops là chi duy nhất của họ thực vật Balanopaceae (trước đây gọi là Balanopsidaceae) bao gồm 9-11 loài cây thân gỗ thường xanh. Lá dai, mép lá có khía. Hoa đực dạng đuôi sóc. Hoa cái mọc đơn, có quả đấu chứa các lá bắc bao quanh. Bao hoa thô sơ. Quả hạch chứa 2-3 hạt. Họ này phân bổ tại tây nam Thái Bình Dương, đặc biệt là New Caledonia.

Quan hệ của họ Balanopaceae là có vấn đề từ đã lâu. Cronquist (1983) so sánh giải phẫu gỗ của họ này với họ Hamamelidaceae; bộ Balanopales được đặt trong siêu bộ Daphniphyllanae theo Takhtadjan (1997). Sutter và Endress (2003) gợi ý rằng hình thái hoa của Balanopaceae là gần gũi với hoa của Euphorbiaceae hơn là các họ khác trong nhóm này. Theo AGP II, họ này thuộc về bộ Sơ ri (Malpighiales) của nhánh hoa Hồng (rosids).

Các loài
Balanops australiana - Queensland
Balanops balansae - New Caledonia
Balanops microstachya - New Caledonia
Balanops oliviformis - New Caledonia
Balanops pachyphylla - New Caledonia
Balanops pancheri - New Caledonia
Balanops pedicellata - Vanuatu, Fiji
Balanops sparsifolia - New Caledonia
Balanops vieillardii- New Caledonia

Tham khảo

Liên kết ngoài
Balanopaceae trên website của APG.
Balanopaceae trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu. delta-intkey.com
ITIS: Balanopaceae Benth.
Phân loại trong NCBI: Balanopaceae
GRIN : Họ Balanopaceae Benth. et Hook. f.
Đình (Á Đông)

, Hồng Kông]]
Đình (Chữ Hán: 亭; bính âm: tíng) là một công trình xuất phát từ kiến trúc cổ truyền Trung Quốc, không có tường bao quanh, và thường có dạng vuông, chữ nhật, lục giác, bát giác hoặc tròn. Tuy nhiên, cũng có các đình với kiến trúc bất thường, như đình Song Hoàn Vạn Thọ tại Thiên Đàn ở Bắc Kinh.

Thông thường, đình là nơi che nắng mưa hoặc để nghỉ ngơi tại các nơi công cộng như công viên, vườn cảnh, đền, chùa... Các kiến trúc tương tự như đình và được xây dựng trên mặt nước hay sát cạnh mặt nước thì được gọi là thủy đình hay thủy tạ. Vọng đình là chòi canh dùng để quan sát.

Trung Quốc
gần Thừa Đức, xây năm 1767&ndash;1771 thời kỳ trị vì của hoàng đế Càn Long.]]
Đình được biết là từng được xây dựng vào thời nhà Chu (1046&ndash;256 TCN), mặc dù hiện nay không còn dấu tích của các loại đình thời kỳ này. Sử dụng đầu tiên của chữ Hán để ghi lại âm đình có niên đại tới thời kỳ Xuân Thu (722&ndash;481 TCN) và Chiến Quốc (403&ndash;221 TCN). Trong thời kỳ nhà Hán (202 TCN&ndash;220) đình được sử dụng làm tháp canh cũng như công sở của chính quyền địa phương. Các công trình xây dựng nhiều tầng này có ít nhất một sàn không có tường bao quanh để cho phép quan sát đủ bốn phía xung quanh.

Trong thời kỳ nhà Tùy (581&ndash;618) và nhà Đường (618&ndash;907) thì các quan lại và các học giả giàu có đã cho xây dựng đình, tạ trong vườn thuộc khu nhà riêng của họ. Trong thời kỳ này thì chức năng của đình, tạ đã dịch chuyển từ thực tiễn sang thẩm mỹ. Các loại đình, tạ là nơi để nghỉ ngơi, ngắm cảnh và tự bản thân chúng cũng trở thành một phần của cảnh quan, do chúng cũng là các công trình xây dựng có sức hấp dẫn. Nhiều bức tranh cảnh quan thủy mặc thời nhà Tống (960&ndash;1279) vẽ các loại đình, tạ cô độc của các học giả ẩn cư trong khu vực núi non. Dưới ảnh hưởng của phong cách sống mộc mạc thôn dã của các học giả này thì các loại vật liệu như tre, cỏ và gỗ cũng được sử dụng, thay vì đá như trước đây.

Việt Nam
Việt Nam cũng có những công trình mang đặc điểm, tính năng như trên. Chẳng hạn trong khu vực Đền Đô, có thủy đình là nơi thưởng thức múa rối nước và hát quan họ.

Có tài liệu cho rằng đình nguyên thủy tại Việt Nam ra đời ở Bắc Bộ vào thời nhà Trần, ban đầu chủ yếu làm chỗ nghỉ của nhà vua khi đi thị sát dân tình, về sau mới dùng làm nơi thờ thành hoàng và họp việc làng, trở thành một công trình mang đặc thù riêng của Việt Nam.

Hình ảnh

Tập tin:Thuydinh.JPG|Thủy đình tại đền Lý Bát Đế (Bắc Ninh).
Tập tin:Octagon house in Láng Pagoda.jpg|Nhà bát giác phía trước chính điện chùa Láng (Hà Nội).
Tập tin:Trấn Ba Pavilion at Hoàn Kiếm Lake.jpg|Đình Trấn Ba trong khuôn viên Đền Ngọc Sơn (Hà Nội) năm 1896.
Tập tin:Xung Khiêm Tạ, Lăng Tự Đức.JPG|Xung Khiêm tạ trong khuôn viên lăng Tự Đức (Thừa Thiên - Huế).
Tập tin:Pavilions in Humble Administrator's Garden.JPG|Đình tại Chuyết Chính viên ở Tô Châu.
Tập tin:Double Ring Longevity Pavilion 4611.jpg|Đình Song Hoàn Vạn Thọ.

Xem thêm
Đình, công trình kiến trúc đặc thù Việt Nam tại các thôn, làng Việt Nam.

Tham khảo

Gao Zhenming, Tan Li. Zhongguo Gu Ting. Beijing: Zhongguo Jianzhu Gongye Chubanshe, 2005.
Li Qinlang. Taiwan Gu Jianzhu Tujie Shidian. Taibei: Yuanliu, 2003.
Aráp

Aráp là một bộ chiêng quý của người Ba Na và người Gia Rai ở Việt Nam. Nhiều dân tộc ở Tây nguyên cũng sử dụng bộ chiêng này với tên gọi khác nhau. Người Ca dong gọi là h'leng goong, người Rơ măm gọi là guông t'gạt, người Stră gọi là guông chiêng...

Người Giơ Rai thường dùng chiêng Aráp trong các điệu múa, trong đó không thể thiếu các vòng múa xoang. Bộ chiêng này có hai nhóm (giữ nhiệm vụ và chơi giai điệu). Những chiếc có núm thường được làm hợp kim pha vàng và bạc, giữ nhiệm vụ đệm. Chúng là 3 chiếc cồng có tên gọi là: ania (chiếc lớn nhất), chiêl (chiếc vừa) và pớt (chiếc nhỏ nhất).

Ngoài ra còn 4 chiếc không có núm, để chơi giai điệu. Tính từ chiếc lớn nhất đến chiếc nhỏ nhất có tên gọi như sau: dinh (hay dớt), pơ yong (hay knah hich), knah pơkha hnue và knah pơkha ayao.

Do nhu cầu phong phú hóa giai điệu và hòa âm, người ta còn nhiều chiếc chiêng khác để tăng bè, nhưng luôn cân đối số lượng chiêng giữa phần đệm và phân giai điệu. Nếu tăng phân giai điệu thì tăng số lượng chiêng đệm và ngược lại. Nếu không về cơ bản chúng gồm những chiếc chiêng kế trên.

Cách đánh chiêng có thể khác nhau, mỗi người đánh 1 chiêng bằng dùi có đầu bịt vải hoặc đoạn gỗ dài 15&nbsp;cm hay đánh nắm tay... Cường độ âm thanh mỗi chiêng phát ra phải đều nhau và bao giờ cũng có người chỉ huy dàn chiêng, phân công nhiệm vụ cho từng người. Này dùng tiếng chiêng của mình làm chuẩn cho cả dàn đánh theo, có khi là giai điệu chính nhưng cũng có lúc là bè điệu. Người chỉ huy chính là linh hồn của những nhạc công sử dụng dàn chiêng.
Tham khảo
Bro

Bro là một loại nhạc cụ có dây phổ biến ở một số dân tộc Tây Nguyên ở Việt Nam. Người Ba Na, Xơ Đăng, Êđê, Gia Rai và Giẻ Xtiêng thường sử dụng nhạc cụ này.

Cấu tạo
Bro là một ống tre lồ ô dài khoảng 90 đến 100&nbsp;cm, đường kính từ 5 đến 8&nbsp;cm. Phần mặt đàn có dây giăng chạy qua, còn phần đối diện mặt đàn, trên thân ống có 1 lỗ để gắn quả bầu, trét mật ong cho kín khe hở. Bro nguyên thủy chỉ có một dây làm bằng xơ dứa se lại và vuốt bằng sáp ong. Nay người ta thay dây này bằng dây kom loại tách ra từ phanh (thắng) xe đạp. Loại bro cải tiến hiện nay có hai dây.

Ngay mặt trên thân ống, phần dưới dây có 3, 4 núm cao làm bằng sáp ong gọi là phím. Loại bro cải tiến chỉ có 1 dây có những núm này bên dưới, còn dây kia thì để trống, dùng đánh âm buông và âm nền trì tục (basse ostinnato). Hai dây có độ cao khác nhau.

Sử dụng
Bro là nhạc cụ dành cho nam giới, đánh độc tấu hoặc tự đệm trong lúc hát. Khi đàn chàng trai không mặc áo. Anh ta úp quả bầu tăng âm vào bụng (phần trên rốn). Tay trái bấm phím, những ngón tay phải móc dây đàn, đồng thời úp mở quả bầu để tạo độ rung, vang khác nhau. Ngày nay một số người dùng miếng khảy thay thế cho các ngón tay lúc đánh đàn.

Tham khảo
Chênh kial

Chênh kial là nhạc cụ tự thân vang khi va đập. Cái tên của nó xuất phát từ tiếng Ba Na. Người Ba Na tin rằng trong mỗi ống của chênh kial có những vị thần trẻ con reo vui khi gió thổi. Những vị thần này là con của thần gió nên khi gặp gió các thần rất vui mừng. Người treo chênh kial lên đầu hồi nhà rông để cầu đừng ngưng gió vì nếu không có gió trời sẽ đổ mưa không sớm thì muộn.

Chênh kial gồm những ống tre nhỏ có số chẵn như 8, 10 hoặc 12, những ống này có chiều dài từ 10 đến 40&nbsp;cm, đường kính từ 1 đến 1,5&nbsp;cm, hai đầu đều rỗng. Thân ống có một lỗ hình chữ nhật với cạnh dài 2,5&nbsp;cm và cạnh ngắn 1&nbsp;cm. Đầu mỗi ống có một lỗ để xỏ dây đeo. Những sợi dây dính các ống được túm lại thành một, treo trên cành cây ở nương rẫy, trên đầu hồi nhà rông hoặc trên cây nêu của các lễ... Lúc gió thổi những ống tre va đập vào nhau phát ra âm thanh, đồng thời chuyển động tròn theo tâm điểm của sợi dây treo khiến dây này xoắn lại. Đến độ xoắn tối đa của dây sẽ "bung" ra khiến vòng tròn xoay ngược chiều để xoán dây lại theo hướng khác. Cứ thế nhờ lực đẩy của gió và sự chuyển động của dây xoắn khiến vòng tròn cứ xoay qua xoay lại trong lúc các ống phát ra âm thanh... Dĩ nhiên khi gió ngưng thổi thì các ống không còn va đập để phát ra âm thanh, dây không còn xoắn nữa, ngưng khi có gió thì tiếng nhạc lại phát ra nghe rất vui tai.

Trên thị trường Việt Nam hiện nay có loại ống tương tự như chênh kial, nhưng làm bằng kim loại, từ Trung Quốc du nhập qua. Âm thanh của những ống này nghe thanh tạo hơn chênh kial bằng tre. Người Kinh thường treo ống trước cửa nhà hoặc bất cứ nơi nào trong khuôn viên nhà – nơi thường có gió để có tiếng nhạc giúp nghỉ ngơi thư giãn.

Tham khảo
Quéo

Quéo hay xoài quéo (danh pháp hai phần: Mangifera reba Pierre 1897, đồng nghĩa: Mangifera gedebe Miq., Mangifera camptosperma Pierre (1897), Mangifera inocarpoides Merr. & Perry (1941)) là một loài thực vật thuộc họ Đào lộn hột (Anacardiaceae).

Miêu tả
Quéo gần giống như các cây xoài, mọc hoang và được trồng ở miền Trung và miền Nam Việt Nam và Campuchia. Thân cây to, quả dẹt và cong như có mỏ, hạch quả cũng cong, quả ăn được và có vị chua. Cây có thể được dùng làm vị nấu canh chua.

Tham khảo
Xương sông

Xương sông (còn gọi là xang sông, hoạt lộc thảo, rau húng ăn gỏi; danh pháp khoa học: Blumea lanceolaria) là loài cây dùng làm gia vị và thuốc trong họ Cúc (Asteraceae).

Miêu tả
Cây thảo, cao hơn 0,6–2 m, sống 2 năm. Thân thẳng đứng, có rãnh dọc, gần nhẵn. Lá trứng thuôn dài, mép có răng cưa, những lá phía trên nhỏ hơn. Cụm hoa hình đầu, mọc 2 - bốn cái ở nách các lá bắc. Cụm hoa hình đầu màu vàng nhạt, thành chùy dài ở ngọn, mào lông màu trắng. Tràng hoa cái rất mảnh, 3 răng; tràng hoa lưỡng tính 5 răng, nhị 5. Bao phấn có tai. Bầu có lông. Quả bế hình trụ, 5 cạnh.

Phân bổ
Xương sông mọc dại hoặc được trồng nhiều nơi ở các vùng Nam Á và Đông Nam Á, Hoa Nam, Đài Loan... Cây thường mọc tự nhiên trong vườn hoặc trong rừng ở cao độ thấp do gió thổi các quả bế có lông đi khắp nơi.

Sử dụng
Lá có mùi hơi hăng của dầu, khá đặc trưng không giống các loại rau thơm khác, nên được dùng chủ yếu làm gia vị, nấu canh. Lá non hoặc lá bánh tẻ dùng để làm gia vị trộn trong chả và cuốn chả nướng, ăn với gỏi cá. Có thể dùng để nấu, nêm nếm trong một số món thịt, cá. Thân và lá làm thuốc trị ho, giải nhiệt, kích thích tiết mồ hôi. Lưu ý, khi bắt đầu mùa heo may ở miền Bắc và bắt đầu mùa khô ở miền Nam xương sông chậm phát triển lá giòn hơn, khi nấu canh nước tạo thành bị đen ít cảm quan.

Chú thích

Tham khảo
Lục thảo trổ

| synonyms =
Anthericum comosum Thunb.
Anthericum longituberosum Poelln.
Anthericum sternbergianum Schult. & Schult.f.
Anthericum vallis-trappii Poelln.
Anthericum williamsii auct.
Caesia comosa (Thunb.) Spreng.
Chlorophytum beniense De Wild.
Chlorophytum brevipes Baker
Chlorophytum bukobense Engl.
Chlorophytum bukobense var. kilimandscharicum Engl.
Chlorophytum burchellii Baker
Chlorophytum delagoense Baker
Chlorophytum elatulum Poelln.
Chlorophytum elgonense Bullock
Chlorophytum gazense Rendle
Chlorophytum glaucidulum Engl. ex Poelln.
Chlorophytum glaucidulum var. pauper Poelln.
Chlorophytum inopinum Poelln.
Chlorophytum kirkii Baker
Chlorophytum limurense Rendle
Chlorophytum longum Poelln.
Chlorophytum magnum Peter ex Poelln.
Chlorophytum miserum Rendle
Chlorophytum nemorosum Poelln.
Chlorophytum paludicolum Poelln.
Chlorophytum ramiferum Rendle
Chlorophytum rugosum Poelln.
Chlorophytum semlikiense De Wild.
Chlorophytum sternbergianum (Schult. & Schult.f.) Steud.
Chlorophytum turritum Peter ex Poelln.
Chlorophytum usambarense Engl. ex Poelln.
Cordyline vivipara Steud.
Hartwegia comosa (Thunb.) Nees
Hollia comosa (Thunb.) Heynh.
Phalangium comosum (Thunb.) Poir.
Phalangium viviparum Reinw. ex Kunth
| synonyms_ref =
}}
Lục thảo trổ hay còn gọi cỏ mẫu tử, cỏ điếu lan (danh pháp khoa học: Chlorophytum comosum) là một loài thực vật lọc khí thuộc họ Măng tây (Asparagaceae Juss.), có nguồn gốc từ châu Phi. Năm 1794 loài này được nhà tự nhiên học người Thụy Điển Carl Peter Thunberg mô tả lần đầu tiên với tên gọi Anthericum comosum. Năm 1862 nó được mô tả lại và đặt vào chi Lục thảo (Chlorophytum) như hiện tại bởi Henri Antoine Jacques.

Trồng trọt
Lục thảo trổ được trồng làm cây trang trí sân vườn hoặc nội thất trong nhà với khả năng thích nghi mạnh mẽ. Nó chịu được điều kiện ít chăm sóc. Lục thảo trổ thường được nhân giống và trồng rộng rãi với hai giống chủ yếu:
Chlorophytum comosum 'Vittatum': Hay thường gọi là cỏ nhện, cỏ điếu lan. Lá có sọc trắng chạy dọc trung tâm, hai bên dải mép lá có màu xanh. Giống này thường được trồng vào giỏ treo hoặc chậu đứng cao.
Chlorophytum comosum 'Variegatum': Hay thường gọi là cỏ mẫu tử, lá có sọc màu xanh ở chính giữa, hai bên dìa mép là dọc trắng, nhìn dễ nhầm lẫn với loài cỏ lan chi.

Hình ảnh

Tập tin:Hierbabuena 0611 Revised.jpg
Tập tin:Grünlilie.jpg
Tập tin:Chlorophytum comosum 01.jpg
Tập tin:2006-11-19Chlorophytum08-03.jpg

Xem thêm
Danh sách các loài thực vật lọc khí độc
Cỏ lan chi
Chú thích
Thể loại:Thực vật lọc khí độc

Các thực vật lọc không khí bao gồm các loại thực vật có khả năng thu hút và tiêu hủy các chất độc trong không khí như là Formaldehyde và Benzene

: Xem thêm :Thể loại:Cây trồng trong nhà
Vạn

Vạn là một cách dùng thường trong văn chương để gọi trực tiếp số tự nhiên 104 = 10000 (mười nghìn). Nhiều ngôn ngữ cũng có khái niệm này:
Tiếng Anh: myriad
Tiếng Aramaic: ܪܒܘܬܐ
Tiếng Hebrew: רבבה (revava)
Tiếng Hy Lạp: μύριο (myrio)
Tiếng Trung: 萬/万 (vạn)
Tiếng Nhật: 万/まん/萬 (romaji: man, phiên âm Hán-Việt: vạn)
Tiếng Hàn: 万/만/萬 (vạn)
Tiếng Thái: หมื่น (meun), giống muôn trong tiếng Việt.
Chữ này cũng được dùng để một số lượng rất nhiều không đếm được như trong "vạn năng", "muôn hình vạn trạng"...
Ngoài ra, vạn cũng là tên để chỉ loại hình kiến trúc thờ cúng thủy thần (Cá Ông) ở các làng chài ven biển Việt Nam.

Xem thêm
Ức
Triệu
Muôn

Tham khảo
Tía tô giới

Tía tô giới, tía tô dại hay é lớn tròng (danh pháp hai phần: Hyptis suaveolens, đồng nghĩa: Ballota suaveolens L.; Bysteropogon suaveolens (L.) Blume; Mesosphaerum suaveolens (L.) Kuntze; Schauera suaveolens (L.) Hasskarl.) là một loại cây thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae hay Labiatae). Đây là cây thân thảo cao khoảng 1m, lá mọc đối, có lông, có mùi thơm. Hoa màu tím, nhỏ, 4 tiểu nhị, chỉ có lông.

Thành phần hóa học
Cây tía tô giới có chứa chất tinh dầu (l-sabilen 31%, d-limonen 12%, azulen 17%, sesquiterpen và alcool sesquiterpenic: 40%.

Tác dụng dược lý
Cây được dùng làm thuốc hưng phấn, phát hãn, trong trường hợp bị cảm cúm, có khi còn được làm thuốc sinh sữa.

Hình ảnh

Tập tin:Gardenology.org-IMG 8057 qsbg11mar.jpg
Tập tin:Hyptis suaveolens (Vilayti Tulsi) in Hyderabad, AP W IMG 0109.jpg
Tập tin:Hyptis suaveolens (Vilayti Tulsi) in Hyderabad, AP W IMG 0113.jpg
Tập tin:Hyptis suaveolens (Vilayti Tulsi) in Hyderabad, AP W IMG 0114.jpg

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cỏ râu mèo

| synonyms_ref =
}}
Cỏ râu mèo hay cây râu mèo (danh pháp hai phần: Orthosiphon aristatus) là một cây thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae). Đây là một loại cây thuốc chủ yếu mọc ở khắp Đông Nam Á và vùng nhiệt đới của Australia.

Mô tả
Cây cỏ, sống lâu năm, cao 0,50-1m. Thân đứng, hình vuông, thường có màu nâu tím. Lá mọc đối, có cuống ngắn, đầu nhọn, mép khía răng to. Cụm hoa là một xim co mọc ở ngọn thân và đầu cành. Hoa màu trắng.Hoa cỏ mèo có 4 tiểu nhị, dài hơn vành 2-5 lần. Nhị và nhuỵ thò dài ra ngoài. Quả bế, thuôn rộng, dẹt, nhăn nheo.Cỏ râu mèo được trồng bằng cách giâm cành. Mùa hoa quả: tháng 4-7.

Phân bố
Cây vốn mọc hoang (ít khi gặp), hiện đã được trồng ở nhiều nơi.

Bộ phận dùng
Cả cây, trừ rễ. Thu hái vào tháng 3- 4 trước khi cây có hoa. Phơi hoặc sấy khô.

Thành phần hóa học
Cả cây chứa glucosid đắng orthosiphonin, saponin, alcaloid, tinh dầu, tanin, flavonoid, cholin, betain, alcohol triterpen, các acid hữu cơ: acid tartric, citric, glycolic, muối vô cơ kali.

Tác dụng thảo dược

Nhánh cây được phơi khô sắc lấy nước, lợi tiểu mạnh và tốt cho bộ máy tiểu tiện. Cỏ này được dùng để bào chế thuốc orthosiphène. Cỏ râu mèo cũng được sử dụng làm thuốc trị sỏi thận và sỏi túi mật.Ngày 15-40g dạng thuốc sắc, hãm. Có thể nấu cao lỏng. Thường uống luôn trong 8 ngày, lại nghỉ 2- 4 ngày.
Hình ảnh

Tập tin:Raumeo.jpg|Một cây râu mèo ở Việt Nam
Tập tin:Cats Moustache (5156258824).jpg
Tập tin:Orthosiphon aristatus in Kadavoor.jpg
Tập tin:Cats Whiskers (2074039768).jpg
Tập tin:1972 CPA 4110.jpg

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chi Chỉ thiên

| genus = Elephantopus
| genus_authority = L., 1737
| subdivision_ranks = Các loài
| subdivision = Xem văn bản
| synonyms = Orthopappus Gleason
}}
Chi Chỉ thiên (danh pháp khoa học: Elephantopus) là một chi thuộc Họ Cúc (Asteraceae). Các tên gọi phổ biến là chỉ thiên, cúc chỉ thiên, cỏ lưỡi mèo, cỏ chân voi, địa đảm thảo. Các loài trong chi này thường mọc ở vùng rừng thưa, vùng núi các nước nhiệt đới. Tại Việt Nam có thể gặp một trong hai loài là E. scaber (chỉ thiên) hay E. tomentosus (chỉ thiên mềm).
Các loài
Elephantopus angolensis O.Hoffm.
Elephantopus arenarius Britton & P.Wilson ex Britton
Elephantopus arenosus Krasch.
Elephantopus biflorus (Less.) Sch.Bip.
Elephantopus carolinianus Raeusch.
Elephantopus dilatatus Gleason
Elephantopus elatus Bertol.
Elephantopus elongatus Gardner
Elephantopus erectus Gleason
Elephantopus hirtiflorus DC.
Elephantopus mendoncae Philipson
Elephantopus micropappus Less.
Elephantopus mollis Kunth
Elephantopus multisetus O.Hoffm. ex T.Durand & De Wild.
Elephantopus nudatus A.Gray
Elephantopus palustris Gardner
Elephantopus piauiensis R.Barros & Semir
Elephantopus pratensis C.Wright
Elephantopus racemosus Gardner
Elephantopus riparius Gardner
Elephantopus scaber L.
Elephantopus senegalensis (Klatt) Oliv. & Hiern
Elephantopus spicatus B.Juss. ex Aubl.
Elephantopus tomentosus L.
Elephantopus virgatus Desv. ex Ham.

Đặc điểm
Lá mọc chụm ở mặt đất, thân cây cao 30–40&nbsp;cm, chẽ nhánh và mang ít lá nhỏ. Hoa nhỏ gắn 3-4 thành nhiều hoa trong một tổng bao ba lá, hoa cao 1,5&nbsp;cm, bế quả 4–5&nbsp;cm, có 5 sợi tơ. Cây chứa NaCl, phenol, sterol.

Tác dụng thảo dược

Rể cây sắc uống lợi tiểu, giải nhiệt. Ở các nước Ấn Độ, Philippines, hay vùng Trung Mỹ cây này cũng được dùng để trị kiết. Thân cây sắc uống giúp tiêu hóa và điều hòa kinh nguyệt.

Chú thích

Tài liệu
Flora of North America Editorial Committee, e. 2006. Magnoliophyta: Asteridae, part 6: Asteraceae, part 1. Fl. N. Amer. 19: i–xxiv.
Molina R., A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
Nash, D. L. 1976. Tribe I, Vernonieae. In Nash, D.L. & Williams, L.O. (Eds), Flora of Guatemala - Part XII. Fieldiana, Bot. 24(12): 4–32, 455–465.
Pruski, J. F. 1997. Asteraceae, In: J. A. Steyermark et al. (eds.). Fl. Venez. Guayana 3: 177–393.
Stevens, W. D., C. Ulloa U., A. Pool & O. M. Montiel 2001. Flora de Nicaragua. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 85: i–xlii, 1–2666.
Kiến cò

Kiến cò (danh pháp hai phần: Rhinacanthus nasutus) là một cây thuộc Họ Ô rô (Acanthaceae). Cây cao 1–2 m. Thân cây có 6 góc tròn, thân và lá có lông rất mịn, lá có cuống dài 2-5mm, hai đầu thon, 5-6 cặp gân. Chùm tụ tán nhỏ, lá hoa nhỏ khoảng 2mm, đài cao 5mm, có lông trắng, vành trắng, ống dài 2&nbsp;cm, môi trên cao 1&nbsp;cm, môi dưới dài cỡ 1,5&nbsp;cm, 2 tiêu nhị, noãn sào có 4 hạt.

Cây chứa một chất tương tự như axit chrysophanic. Rễ và lá dùng trị bệnh ngoài da, nhất là chứng hắc lào (lác đồng tiền).

Xuất xứ
Cây bạch hạc mọc hoang ở nhiều tỉnh miền Bắc Việt Nam. Còn thấy mọc ở Ấn Độ, Malaysia, Đông Châu Phi. Có khi được trồng làm cảnh.

Mô tả
Cây cao 1–2 m. Thân cây có 6 góc tròn, thân và lá có lông rất mịn, lá có cuống dài 2-5mm, hai đầu thon, 5-6 cặp gân. Chùm tụ tán nhỏ, lá hoa nhỏ khoảng 2mm, đài cao 5mm, có lông trắng, vành trắng, ống dài 2&nbsp;cm, môi trên cao 1&nbsp;cm, môi dưới dài cỡ 1,5&nbsp;cm, 2 tiêu nhị, noãn sào có 4 hạt.

Công dụng
Bạch hạc được sử dụng để điều trị nhiều bệnh như chàm, Herpes, bệnh lao phổi, viêm gan, tiểu đường, cao huyết áp, và các loại bệnh ngoài da khác. Nó cũng rất hữu ích trong điều trị rắn cắn.

Bạch hạc được biết đến với tính chất chống oxy hóa của nó, nghiên cứu cho thấy nó có khả năng điều trị một số bệnh thoái hóa thần kinh - chứng mất trí, đột quỵ,, bệnh Huntington, bệnh Parkinson và bệnh Alzheimer
Bạch hạc được sử dụng trong thuốc chống côn trùng như là một tác nhân tiềm năng để trừ muỗi vằn và muỗi culex.

Chất chiết xuất của bạch hạc cho thấy có khả năng chống nấm, kháng khuẩn, kháng virut, chống ung thư, kháng viêm, chống tiểu đường và chống tăng huyết áp.

Thu hái
Người ta thường dùng rễ cây, dùng tươi hay khô làm thuốc. Rễ tươi mới đào bẻ đôi để một lúc lâu sẽ có màu đỏ. Lớp vỏ ngoài dễ bong ra. Mùi hắc nhẹ, vị ngọt tựa mùi sắn rừng.

Mùa hái quanh năm, nhưng tốt nhất vào mùa đông. Đôi khi người ta chỉ dùng vỏ rễ. Có khi dùng cả lá.

Liều dùng

Nhiều nơi người dân dùng rẽ cây bạch hạc chữa bệnh hắc lào và một số bệnh ngoài da như bệnh chốc lở (impetigo), bệnh mụn rộp loang vòng (herpes circiné), eczema mãn tính.

Dùng rễ tươi hay khô giã nhỏ, ngâm rượu hoặc ngâm dấm trong 7 đến 10 ngày. Rửa sạch các vết hắc lào rồi bôi thuốc này lên.

Có thể nấu thành cao để dùng.

Hình ảnh

Tập tin:Rhinacanthus communis Blanco.10-cropped.jpg
Tập tin:A flower of Rhinacanthus nasutus.JPG
Tập tin:Gardenology.org-IMG 7914 qsbg11mar.jpg
Tập tin:Gardenology.org-IMG 7915 qsbg11mar.jpg
Tập tin:Hoa bạch hạc.jpg|alt=
Tập tin:Cụm hoa bạch hạc.jpg
Tập tin:Ngọn cây bạch hạc.jpg|alt=
Tập tin:Hoa bạch hạc mọc tại đầu cành.jpg|alt=

Chú thích

Liên kết ngoài
Rhodes, Moselle

Rhodes là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Sarrebourg. Tọa độ địa lý của xã là 48° 45' vĩ độ bắc, 06° 53' kinh độ đông. Rhodes có điểm thấp nhất là 257 mét và điểm cao nhất là 283 mét. Xã có diện tích 11,89&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2004 là 72 người; mật độ dân số là 5,6 người/km². Rhodes nằm khoảng 12&nbsp;km về phía tây của Sarrebourg, thuộc Pháp từ năm 1661.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Riche

Riche là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Château-Salins. Tọa độ địa lý của xã là 48° 53' vĩ độ bắc, 06° 37' kinh độ đông. Riche nằm trên độ cao trung bình là 260 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 213 mét và điểm cao nhất là 270 mét. Xã có diện tích 6,34&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2005 là 205 người; mật độ dân số là 32,5 người/km². Riche nằm về phía đông của Metz.

Tham khảo
Richemont, Moselle

Richemont là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Ouest, tổng Fameck. Tọa độ địa lý của xã là 49° 16' vĩ độ bắc, 06° 10' kinh độ đông. Richemont nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 152 mét và điểm cao nhất là 214 mét. Xã có diện tích 8,48&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 1879 người; mật độ dân số là 221 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Richeval

Richeval là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Réchicourt-le-Château. Tọa độ địa lý của xã là 48° 38' vĩ độ bắc, 06° 54' kinh độ đông. Richeval nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 286 mét và điểm cao nhất là 353 mét. Xã có diện tích 4,92&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 114 người; mật độ dân số là 23 người/km². Richeval nằm 15&nbsp;km về phía tây của Sarrebourg.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Ritzing

Ritzing là một xã trong vùng hành chính Lorraine, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Sierck-les-Bains. Tọa độ địa lý của xã là 49° 26' vĩ độ bắc, 06° 27' kinh độ đông. Ritzing nằm trên độ cao trung bình là 350 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 284 mét và điểm cao nhất là 398 mét. Xã có diện tích 6,15&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 146 người; mật độ dân số là 23 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Rodalbe

Rodalbe là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Albestroff. Tọa độ địa lý của xã là 48° 54' vĩ độ bắc, 06° 42' kinh độ đông. Rodalbe nằm trên độ cao trung bình là 245 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 226 mét và điểm cao nhất là 290 mét. Xã có diện tích 10,57&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 181 người; mật độ dân số là 17 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Rodemack

Rodemack là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Cattenom. Tọa độ địa lý của xã là 49° 28' vĩ độ bắc, 06° 14' kinh độ đông. Rodemack nằm trên độ cao trung bình là 180 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 154 mét và điểm cao nhất là 242 mét. Xã có diện tích 9,96&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 804 người; mật độ dân số là 80 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Rohrbach-lès-Bitche

Rohrbach-lès-Bitche là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Rohrbach-lès-Bitche. Tọa độ địa lý của xã là 49° 02' vĩ độ bắc, 07° 15' kinh độ đông. Rohrbach-lès-Bitche nằm trên độ cao trung bình là 306 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 252 mét và điểm cao nhất là 384 mét. Xã có diện tích 13,28&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 2115 người; mật độ dân số là 159 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Vừng

Vừng hay còn gọi là mè (danh pháp hai phần: Sesamum indicum, mè là Sesame ) là một loại cây ra hoa thuộc chi Vừng (Sesamum), họ Vừng (Pedaliaceae). Nguồn gốc tự nhiên chính xác của cây vừng vẫn chưa được xác định, dù nhiều loài cây trong hoang dã có liên quan hiện diện ở châu Phi và một số nhỏ hơn ở Ấn Độ. Đây là một cây được thuần hóa ở các vùng nhiệt đới khắp thế giới và được trồng để lấy hạt ăn do hạt có hàm lượng chất béo và chất đạm cao.
Đây là một cây cao cỡ 1-1,5m. Lá đơn và kép 3 lá phụ, có lông, hoa vàng nhạt, nang có khía, hạt nhỏ. Hạt vừng chứa từ 38 đến 50% dầu. Dầu vừng là một loại dầu ăn tốt. Ở xứ lạnh, dầu vừng có ưu điểm hơn dầu ô liu vì nó khó đông đặc lại.

Lá và rễ cây vừng được dùng để gội đầu cho mọc tóc.

Món ăn

Vừng sao qua, giã nhỏ, trộn thêm muối và các thành phần khác là món ăn phổ biến tại Việt Nam, nhất là đối với những người ăn chay. Món ăn này thường là trộn với cơm ăn có vị bùi, hay cơm vừng.

Ngoài ra do vị bùi của nó mà vừng sau khi rang thường được rắc lên một số món ăn khác, hoặc như bánh đa vừng...

Dinh dưỡng

Hình ảnh

Hình:Cây mè.jpg|Cây mè ở miền Nam Việt Nam
Tập tin:Sesamum indicum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-129.jpg
Tập tin:Sesamum indicum 1.jpg
Tập tin:ALIM0471.JPG
Tập tin:Sesame (PSF).png
File:芝麻, 海苔 (3252927641).jpg
File:Bokis de tomate.JPG

Chú thích

Tham khảo
Rolbing

Rolbing là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Volmunster. Tọa độ địa lý của xã là 49° 10' vĩ độ bắc, 07° 26' kinh độ đông. Rolbing nằm trên độ cao trung bình là 300 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 247 mét và điểm cao nhất là 348 mét. Xã có diện tích 5,97&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 250 người; mật độ dân số là 41 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Rombas

Rombas là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Rombas. Tọa độ địa lý của xã là 49° 15' vĩ độ bắc, 06° 05' kinh độ đông. Rombas nằm trên độ cao trung bình là 200 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 162 mét và điểm cao nhất là 383 mét. Xã có diện tích 11,69&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 10.743 người; mật độ dân số là 918 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Roncourt

Roncourt là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Marange-Silvange. Tọa độ địa lý của xã là 49° 12' vĩ độ bắc, 06° 02' kinh độ đông. Roncourt nằm trên độ cao trung bình là 337 mét trên mực nước biển. Xã có diện tích 6,72&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 818 người; mật độ dân số là 121,7 người/km².

Tham khảo
Roppeviller

Roppeviller là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Bitche. Tọa độ địa lý của xã là 49° 06' vĩ độ bắc, 07° 30' kinh độ đông. Roppeviller nằm trên độ cao trung bình là 260 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 257 mét và điểm cao nhất là 451 mét. Xã có diện tích 13,77&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 140 người; mật độ dân số là 10 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Rorbach-lès-Dieuze

Rorbach-lès-Dieuze là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Dieuze. Tọa độ địa lý của xã là 48° 49' vĩ độ bắc, 06° 50' kinh độ đông. Rorbach-lès-Dieuze nằm trên độ cao trung bình là 227 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 217 mét và điểm cao nhất là 252 mét. Xã có diện tích 4,21&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 49 người; mật độ dân số là 11 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Rosselange

Rosselange là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Ouest, tổng Moyeuvre-Grande. Tọa độ địa lý của xã là 49° 15' vĩ độ bắc, 06° 04' kinh độ đông. Rosselange có điểm thấp nhất là 164 mét và điểm cao nhất là 331 mét. Xã có diện tích 5,35&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2005 là 3113 người; mật độ dân số là 582 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Rouhling

Rouhling là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Sarreguemines-Campagne. Tọa độ địa lý của xã là 49° 08' vĩ độ bắc, 07° 00' kinh độ đông. Rouhling nằm trên độ cao trung bình là 344 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 241 mét và điểm cao nhất là 350 mét. Xã có diện tích 6,02&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 1957 người; mật độ dân số là 325 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Roussy-le-Village

Roussy-le-Village là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Cattenom. Tọa độ địa lý của xã là 49° 27' vĩ độ bắc, 06° 10' kinh độ đông. Roussy-le-Village nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 190 mét và điểm cao nhất là 259 mét. Xã có diện tích 12,5&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 962 người; mật độ dân số là 76 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Rozérieulles

Rozérieulles là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Ars-sur-Moselle. Tọa độ địa lý của xã là 49° 06' vĩ độ bắc, 06° 04' kinh độ đông. Rozérieulles nằm trên độ cao trung bình là 234 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 184 mét và điểm cao nhất là 342 mét. Xã có diện tích 6,58&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 1326 người; mật độ dân số là 201 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Rurange-lès-Thionville

Rurange-lès-Thionville là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Metzervisse. Tọa độ địa lý của xã là 49° 16' vĩ độ bắc, 06° 14' kinh độ đông. Rurange-lès-Thionville nằm trên độ cao trung bình là 202 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 159 mét và điểm cao nhất là 231 mét. Xã có diện tích 8,87&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2005 là 1944 người; mật độ dân số là 218,4 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Russange

Russange là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Ouest, tổng Fontoy. Tọa độ địa lý của xã là 49° 28' vĩ độ bắc, 05° 57' kinh độ đông. Russange nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 294 mét và điểm cao nhất là 415 mét. Xã có diện tích 3,46&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 1068 người; mật độ dân số là 308 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Rustroff

Rustroff là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Sierck-les-Bains. Tọa độ địa lý của xã là 49° 26' vĩ độ bắc, 06° 22' kinh độ đông. Rustroff nằm trên độ cao trung bình là 300 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 147 mét và điểm cao nhất là 358 mét. Xã có diện tích 3,23&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2004 là 551 người; mật độ dân số là 172 người/km². Rustroff nằm khoảng 16&nbsp;km đông bắc của Thionville.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
Chi Trọng đũa

}}
Chi Trọng đũa, còn gọi là chi Cơm nguội (theo Sách tra cứu tên cây cỏ Việt Nam của TS Võ Văn Chi) (danh pháp khoa học: Ardisia) là một chi thực vật có hoa của họ Xay hay hiện tại theo APG III là phân họ Xay của họ Anh thảo. Chi này có từ 200 tới 735 loài, tùy theo tác giả phân loại. Một loài, Ardisia japonica (tiếng Trung: 紫金牛 (Tử kim ngưu); bính âm: zǐjīn niú) là một trong 50 loại thảo dược cơ bản trong y học cổ truyền Trung Hoa. Tại Việt Nam có khoảng 100 loài với các tên gọi trọng đũa, lá khôi, cơm nguội.

Các loài

Chú thích

Liên kết ngoài
Sailly-Achâtel

Sailly-Achâtel là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Verny. Tọa độ địa lý của xã là 48° 56' vĩ độ bắc, 06° 17' kinh độ đông. Sailly-Achâtel nằm trên độ cao trung bình là 250 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 214 mét và điểm cao nhất là 308 mét. Xã có diện tích 8,18&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2005 là 217 người; mật độ dân số là 26,8 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo