Quần đảo Nam Du

| location = Vịnh Thái Lan
| coordinates =
| archipelago =
| waterbody =
| total islands = 21
| major islands = Nam Du
| area km2 = 9.12
| area footnotes =
| rank =
| length km =
| length footnotes =
| width km =
| width footnotes =
| coastline km =
| coastline footnotes =
| elevation m =
| elevation footnotes =
| highest mount = 309 m
| Country heading =
| country = Việt Nam
| country admin divisions title = Tỉnh
| country admin divisions = Kiên Giang
| country admin divisions title 1 = Đặc khu
| country admin divisions 1 = Kiên Hải
| demonym =
| population = 7.484 người Đảo lớn nhất là đảo Nam Du có đỉnh cao 309 m. mật độ dân số đạt 821 người/km².

:Danh sách 21 đảo thuộc quần đảo Nam Du:

Hòn Lớn (Nam Du) (còn gọi là Hòn Củ Tron hay đảo Nam Du)
Hòn Tre (Nam Du)
Hòn Nhàn
Hòn Mốc
Hòn Dâm
Hòn Hàng
Hòn Ông
Hòn Nồm Trong
Hòn Nồm Giữa
Hòn Nồm Ngoài
Hòn Khô
Hòn Dầu (Hòn Trung)
Hòn Đụng Nhỏ
Hòn Đụng Lớn
Hòn Bỏ Áo
Hòn Ngang
Hòn Bờ Đập
Hòn Đô Nai (Đuôi Nai)
Hòn Mấu
Hòn Lò Lớn
Hòn Lò Nhỏ

Hành chính
Quần đảo Nam Du có 6 cụm dân cư chính, gồm An Cư, Bãi Ngự, Củ Tron, An Bình, An Phú, Hòn Mấu.

Lịch sử
Nguyên xưa, các đảo Nam Du chỉ là những hòn đảo hoang. Từ trước thế kỷ XVI, các lưu dân ở vùng Rạch Giá, Hà Tiên (nay thuộc tỉnh An Giang) đến đây khai thác theo mùa, khi khai thác xong nông sản, hải sản thì trở về lại đất liền. Dần dần về sau mới có cư dân sinh sống, chủ yếu ở trên hòn đảo lớn nhất, thường được gọi là Hòn Lớn. Tại đây từng ghi dấu tích trận ác chiến vào cuối thế kỷ XVI giữa đội tàu viễn dương của người Hà Lan và cướp biển người Hải Nam nhằm tranh đoạt số tài sản khai thác được chuyển từ Phú Quốc về. Nhiều cướp biển Hải Nam tử thương, xác trôi dạt vào bờ biển Hòn Lớn. Từ đó, cư dân địa phương gọi bãi biển này là bãi Chệt.

Tương truyền, cuối thế kỷ XVIII, khi bị quân Tây Sơn đánh đuổi, chúa Nguyễn Ánh từng lưu dạt đến đây để trốn tránh quân Tây Sơn. Do đó, nhiều địa danh được cho là phát xuất từ giai đoạn ông lưu trú ở đây như hòn Củ Tron, bãi Giếng, bãi Ngự... Như tại giếng Vua (đảo Nam Du) có một tấm bia ghi bằng chữ Hán, được chôn sâu dưới đất nên không đọc được hết chữ, dân địa phương cho là do chính tay Nguyễn Ánh khắc để kỷ niệm những ngày ở đây. Một giai thoại nổi tiếng kể rằng khi chúa Nguyễn Ánh bại trận đến đây tạm trú, quân lính thiếu lương thực phải đi tìm trái dại, củ rừng về ăn. Họ tìm được một loại củ tròn, nấu ăn ngon, qua được cơn đói. Sau này, khi lên ngôi, vua Gia Long đặt cho đảo lớn nhất trong quần đảo là "hòn Củ Tròn", tuy nhiên về sau bị đọc trại thành “hòn Củ Tron”.

Hiện chưa rõ tên gọi Nam Du xuất phát từ đâu. Có nguồn cho rằng tên gọi này đã có từ thời vua Gia Long, nhưng nguồn khác lại cho rằng tên "Nam Du" là từ tên "Nam Dự" (南嶼, nghĩa là "đảo phía nam") do người Pháp ghi theo cách gọi của các cụ đồ Nho giáo thời xưa.

Trong dân gian lưu truyền các câu sau:
:Hòn Mấu đâm thấu Đô Nai
:Đô Nai quay sang Bờ Đập
:Bờ Đập tấp lại hòn Lò
:Hòn Lò mò đến hòn Ngang
:Hòn Ngang tạt sang hòn Đụng
:Hòn Đụng cụng vào hòn Dầu
:Hòn Dầu nằm chầu Bỏ Áo
:Bỏ Áo tháo ngược hòn Ông
:Hòn Ông dông đến hòn Dâm
:Hòn Dâm đâm thẳng hòn Tre
:Hòn Tre te đến hòn Mốc
:Hòn Mốc xốc lại hòn Nhàn
:Hòn Nhàn tràn thẳng hòn Hàn
:Hòn Hàn quàng cổ ba hòn Nồm
:Hòn Nồm chồm đại lên hòn Khô
:Hòn Khô vô bãi Chệt
:Bãi Chệt lết lên hòn Lớn... Ngày 12, lúc 6 giờ sáng, ông gặp một quần đảo, trong đó có một đảo lớn, dài khoảng 4 dặm, có khoảng 20 đảo nhỏ bao xung quanh, tên là Hon-co-thron [hòn Củ Tron] hoặc Hon-co-tre [Hòn Cò Tre]. Tên gọi này theo ông là do tiếng An Nam hoặc Cochin China. Ông cũng lên khám phá một số đảo. Sau khi Việt Nam thống nhất, từ năm 1983, quần đảo Nam Du trực thuộc huyện Kiên Hải, tỉnh Kiên Giang (từ năm 2025 là đặc khu Kiên Hải, tỉnh An Giang).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chuyên đề "Kiên Giang – biển đảo" – Quần đảo Nam Du , Báo ảnh Đất mũi, 24 tháng 4 năm 2008
Một số hình ảnh về quần đảo Nam Du
Lần đầu đến Nam Du