undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Tiếng Tuvalu

tại những quốc gia khác
|familycolor=Austronesian
|fam2 = Malay-Polynesia
|fam3 = Châu Đại Dương
|fam4 = Polynesia
|fam5 = Ellice–Đông
|fam6 = Tuvalu–Đông
|nation =
|iso2 = tvl
|iso3 = tvl
|glotto=tuva1244
|glottorefname=Tuvalu
|notice =IPA
}}

Tiếng Tuvalu là một ngôn ngữ Polynesia nằm trong nhóm ngôn ngữ Ellice, được nói tại Tuvalu. Nó ít nhiều có quan hệ với các ngôn ngữ Polynesia khác, như tiếng Hawaii, tiếng Maori, tiếng Tahiti, tiếng Samoa, và tiếng Tonga, và gần gũi nhất với những ngôn ngữ "Polynesia ngoại biên" nằm trong Micronesia và Melanesia. Tiếng Tuvalu đã vay mượn đáng kể từ tiếng Samoa, ngôn ngữ của những nhà truyền giáo Kitô tại đây vào thế kỷ 19 và 20.

Dân số Tuvalu là khoảng 10.837 người (2012). Ước tính có khoảng 13.000 người nói tiếng Tuvalu trên thế giới. Năm 2015, ước tính có 3.500 người Tuvalu sống ở New Zealand, một nửa số đó sinh ra tại đây và 65% người Tuvalu tại New Zealand biết nói tiếng Tuvalu.

Cách phát âm

Hệ thống âm thanh của Tuvaluan bao gồm năm nguyên âm (/ i /, / e /, / a /, / o /, / u /) và 10 hoặc 11 phụ âm (/ p /, / t /, / k /, / m /, / h /, / l /), tùy thuộc vào phương ngữ. Tất cả các âm thanh, kể cả phụ âm, có dạng ngắn và dài, tương phản. / h / chỉ được sử dụng trong trường hợp hạn chế trong phương ngữ Nukulaelae. Phoneme / ŋ / được viết bằng ⟨g⟩. Tất cả các âm thanh khác được thể hiện bằng chữ cái tương ứng với các ký hiệu IPA của chúng. Giống như hầu hết các ngôn ngữ Polynesia, các âm tiết Tuvaluan có thể là V hoặc CV. Không có sự hạn chế về vị trí của phụ âm, mặc dù chúng không thể được sử dụng ở cuối các từ (theo các hạn chế syllabic). Các cụm phụ âm không có sẵn ở Tuvaluan. Không có âm tiết để mọi nguyên âm được nghe riêng. Ví dụ: taeao 'tomorrow' được phát âm là bốn âm tiết (ta-e-a-o).

Một số cụm từ của Tiếng Tuvalu

Tham khảo

Liên kết ngoài
Niko Besnier. 2000. Tuvaluan: A Polynesian Language of the Central Pacific. London:Routledge
Niko Besnier. 1995. Literacy, Emotion, and Authority: Reading and Writing on a Polynesian Atoll. Cambridge University Press
Ethnologue
Geoff and Jenny Jackson. 1999. An introduction to Tuvaluan. Suva: Oceania Printers.
Donald Gilbert Kennedy. 1945. Handbook on the Language of the Tuvalu (Ellice) Islands
Formatted, easy-to-use web version of the Handbook on the Language of the Tuvalu Islands
http://www2.ling.su.se/pollinet/facts/tok.html
Caves of Nanumanga legend: http://www.tuvaluislands.com/history-caves.htm
Tiếng Tonga

|states= Tonga;cộng đồng người Tonga nhập cư tại New Zealand và Hoa Kỳ
|speakers= tại Tonga
|speakers2= tại nơi khác, chủ yếu ở New Zealand, Hoa Kỳ, và Úc
|date=1998
|ref=e18
|familycolor=Austronesian
|fam2=Malay-Polynesia
|fam3=châu Đại Dương
|fam4=Polynesia
|fam5=Tonga
|script=Latinh
|nation= Tonga
|iso1=to
|iso2=ton
|iso3=ton
|glotto=tong1325
|glottorefname=Tonga (Tonga Islands)
|notice=IPA
}}

Tongan (') là một ngôn ngữ Nam Đảo được sử dụng tại Tonga. Đây là ngôn ngữ quốc gia tại Tonga. Tiếng Tonga là thành viên của Họ ngôn ngữ Polynesia thuộc ngữ tộc Malay-Polynesia trong ngữ hệ Nam Đảo.

Đây là một ngôn ngữ kết cấu động-chủ-tân (verb–subject–object). Tiếng Tonga là một trong nhiều ngôn ngữ thuộc nhánh Polynesia. Cùng với tiếng Niue, tiếng Tonga tạo thành nhóm ngôn ngữ Tonga.

Tham khảo

C.M. Churchward, Tongan grammar. ISBN 0-908717-05-9
C.M. Churchward, Tongan dictionary

Liên kết ngoài

Planet Tonga
Omniglot on Tongan
Basic online Tongan–English and English–Tongan dictionary
Tiếng Niue

Tiếng Niue (ko e vagahau Niuē) là một ngôn ngữ Polynesia, thuộc phân nhóm Mã Lai-Đa Đảo của ngữ hệ Nam Đảo. Ngôn ngữ này có quan hệ gần gũi nhất với tiếng Tonga và liên hệ xa hơn với các ngôn ngữ Polynesia khác như tiếng Maori, tiếng Samoa, và tiếng Hawaii. Tiếng Tonga và tiếng Niue tạo thành phân nhóm Tonga của nhóm Polynesia. Tiếng Niue cũng có một số ảnh hưởng từ tiếng Samoa và các ngôn ngữ Đông Polynesia.

Tiếng Niue được khoảng 2.240 cư dân trên đảo Niue (97.4% số dân) năm 1991 sử dụng, cũng như những người nói ngôn ngữ này tại quần đảo Cook, New Zealand, và Tonga, vì vậy tổng số người nói lên tới 8.000 người. Vào đầu những năm 1990, 70% số người nói tiếng Niue sống tại New Zealand. Có nhiều người nói tiếng Niue bên ngoài chính hòn đảo nó mang tên. Hầu hết cư dân Niue nói song ngữ tiếng Anh và tiếng Niue.

Phân loại

Một số cụm từ cơ bản tiếng Niue

Con số

Tháng và thời gian

Khác
Chú thích

Tham khảo

Kaulima, Aiao & Beaumont, Clive H. (1994). A First Book for Learning Niuean. Auckland, New Zealand: Beaumont and Kaulima. ISBN 0-9583383-0-2.
Kaulima, Aiao & Beaumont, Clive H. (2000). Learning Niuean, Book 2. Tohi Ako Vagahau Niue. Auckland, New Zealand: Beaumont and Kaulima. ISBN 0-9583383-9-6.
McEwen, J. M. (1970). Niue Dictionary. Wellington, New Zealand: Department of Maori and Island Affairs. No ISBN.
Seiter, William J. (1980). Studies in Niuean Syntax. New York & London: Garland Publishing, Inc. ISBN 0-8240-4560-2.
Sperlich, Wolfgang B. (1997). Tohi vagahai Niue - Niue language dictionary: Niuean–English, with English–Niuean finderlist. Honolulu, Hawai'i: University of Hawai'i Press. ISBN 0-8248-1933-0.
Tregear, Edward & Smith, S. Percy (1907). A Vocabulary and Grammar of the Niue Dialect of the Polynesian Language. Wellington: Government Printer.
Anon. et al. (2003). Ko e Tohi Tapu | The Holy Bible in Niue. Suva, Fiji: The Bible Society in the South Pacific. ISBN 0-564-00077-9.

Liên kết ngoài

Learn to speak Niue - Vagahau Niue - the Niuean Language. www.learnniue.com is a teaching resource for everyone one wishes to learn the Niuean Language. www.learnniue.com incorporates graded units and online audio. www.learniue.com is a New Zealand Ministry of Pacific Island Affairs project.
Ethnologue Entry for Niuean
Niuean Basic Vocabulary List
Support Proposal for Wikipedia in Niuean Language
Tiếng Chuuk

|date=2000 |date'=&nbsp;census
|familycolor=Austronesian
|fam2=Malay-Polynesia
|fam3=Châu Đại Dương
|fam4=Trung-Đông
|fam5=Micronesia
|fam6=Micronesia Hạt nhân
|fam7= Truk
|nation=Liên bang Micronesia
|iso2=chk
|iso3=chk
|glotto=chuu1238
|glottorefname=Chuukese}}

Tiếng Chuuk (hay tiếng Truk) là ngôn ngữ chủ yếu được sử dụng tại đảo Chuuk thuộc quần đảo Caroline tại Liên bang Micronesia. Có một số người tại Pohnpei và Guam cũng sử dụng ngôn ngữ này. Có khoảng 45.000 người nói ngôn ngữ này với vai trò là ngôn ngữ thứ nhất hay thứ hai.

Tiếng Chuuk là thành viên trong nhóm ngôn ngữ Truk của nhóm ngôn ngữ Micronesia thuộc ngữ hệ Nam Đảo.

Tham khảo

Xem thêm
Danh sách ngôn ngữ
Danh sách các nước theo ngôn ngữ nói

Liên kết ngoài

Chuukese Wordlist at the Austronesian Basic Vocabulary Database
Tiếng Kapingamarangi

}}

Kapingamarangi là một ngôn ngữ Polynesia được sử dụng tại Liên bang Micronesia. Có khoảng 3000 sử dụng thứ tiếng này như ngôn ngữ bản địa. Ngôn ngữ này có quan hệ gần gũi với tiếng Nukuoro.

Tham khảo
Paedocypris progenetica

| status_system = iucn3.1
| name = Paedocypris progenetica
}}
Paedocypris progenetica là loài cá chép đặc hữu của Indonesia, sinh sống ở các đầm và suối. Đây là loài cá nhỏ nhất thế giới, con cái đạt kích thước lớn nhất 10,3&nbsp;mm, con đực 9,8&nbsp;mm và cá thể trưởng thành nhỏ nhất là một con cái dài 7,9&nbsp;mm.

Tham khảo
Paedophryne amauensis

| status =
| status_system =
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Amphibia
| ordo = Anura
| familia = Microhylidae
| subfamilia = Asterophryinae
| genus = Paedophryne
| species = P. amauensis
| binomial = Paedophryne amauensis
| binomial_authority = Rittmeyer, Allison, Gründler, Thompson & Austin, 2012
| range_map = Map of Paedophryne localities 2.png
}}
Paedophryne amauensis là một loài nhái sinh sống ở Papua New Guinea đã được phát hiện ra trong tháng 8 năm 2009 và chính thức được mô tả trong tháng 1 năm 2012. Loài này có da màu nâu đỏ.
Phát hiện
Loài nhái được phát hiện vào tháng 8 năm 2009 bởi nhà nghiên cứu bò sát Christopher Austin và Nghiên cứu sinh tiến sĩ của ông, Eric Rittmeyer trong khi trên một chuyến thám hiểm để khám phá đa dạng sinh học của Papua New Guinea. Loài mới được tìm thấy gần Amau ngôi làng ở tỉnh Trung bộ. Loài nhái này sinh sống trên mặt đất, và vòng đời của nó không bao gồm giai đoạn nòng nọc. Chúng có thể nhảy cao 30 lần chiều dài cơ thể chúng. Loài nhái này hoạt động từ lúc hoàng hôn và ăn các loài không xương sống nhỏ. Con đực gọi con cái bằng một loạt âm thanh píp píp không đều như tiếng kêu côn trùng có cường độ 8400–9400&nbsp;Hz.

Hình ảnh

Tập tin:Call of Paedophryne amauensis.png
Tập tin:Map of Paedophryne localities.png

Chú thích

Tham khảo
Vịnh Aqaba

| other_name = Vịnh Eilat
| image = Gulf of Suez map.jpg
| caption = Bán đảo Sinai với vịnh of Aqaba ở phía đông và vịnh Suez ở phía tây
| location = Tây Nam Á và Đông Bắc Phi
| coords =
| type =Vịnh
| inflow = Biển Đỏ
| outflow =
| catchment =
| basin_countries = Ai Cập, Israel, Jordan, và Ả Rập Xê Út
| length =
| width =
| max-depth =
}}
Vịnh Aqaba (tiếng Ả Rập: خليج العقبة; phiên âm: Khalyj al-'Aqabah) là một vịnh lớn nằm ở mũi phía bắc của Biển Đỏ. Tại Israel, vịnh này thường được gọi là Vịnh Eilat do Eilat là thành phố chủ yếu của Israel (tiếng Do Thái: מפרץ אילת, phiên âm: Mifratz Eilat).

Địa lý
Vịnh nằm ở phía đông của bán đảo Sinai và phía tây của lục địa Ả Rập. Vịnh này và vịnh Suez là hai vịnh kéo dài từ phần phía bắc của Biển Đỏ, Vịnh Aqaba ở phía đông của vịnh Suez. Ai Cập, Israel, Jordan và Ả Rập Xê Út tất cả đều có đường bờ biển trên Vùng Vịnh. Vịnh đạt đến một độ sâu tối đa trong lưu vực trung tâm của nó (Vịnh Suez là rộng hơn đáng kể nhưng ít hơn sâu).

Vịnh Aqaba rộng tại điểm rộng nhất của nó và trải dài khoảng về phía bắc eo biển Tiran đối với một điểm mà các biên giới của Israel đáp ứng các biên giới của Ai Cập và Jordan.

Các thành phố và tầm quan trọng trong thương mại
Ở cuối phía bắc của Vịnh ba thành phố quan trọng: Taba ở Ai Cập, Eilat của Israel, và Aqaba ở Jordan. Tất cả ba thành phố phục vụ cả hai như là thương cảng chiến lược quan trọng và là điểm đến khu nghỉ mát phổ biến cho khách du lịch tìm kiếm để tận hưởng khí hậu ấm áp của khu vực. Về phía nam, Haql là thành phố lớn nhất Ả Rập Xê Út trên vịnh. Sinai, Sharm el-Sheikh, Dahab là các trung tâm lớn.

Thành phố Aqaba là thành phố lớn nhất bên vịnh. Vịnh Aqaba, giống như các vùng nước ven biển của Biển Đỏ, là một trong những địa điểm hàng đầu thế giới cho môn lặn. Khu vực này là đặc biệt phong phú về đa dạng sinh học biển, san hô và các và chứa một số lượng xác tàu đắm dưới nước, một số tai nạn đắm tàu, những chiếc tàu khác cố tình bị đánh chìm trong một nỗ lực để cung cấp một môi trường sống cho sinh vật biển và thúc đẩy ngành du lịch lặn biển của địa phương.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chú ếch kiêu căng

| language = Tiếng Nga
| num_seasons =
| num_seasons_2 =
| num_episodes =
| list_episodes =
| num_seasons_vn =
| num_seasons_2_vn =
| num_episodes_vn =
| list_episodes_vn =
| executive_producer =
| co_exec =
| producer =
| supervising_producer= O. Shklyarevsky
| asst_producer =
| consulting_producer =
| co-producer =
| story_editor =
| editor =
| wardrobe =
| stylist =
| location = Minsk
| cinematography =
| camera =
| runtime = 9 phút 40 giây
| company = Belarusfilm
| distributor =
| channel =
| channel_vn =
| picture_format =
| audio_format =
| first_run =
| first_aired = 1975
| last_aired =
| first_aired_vn =
| last_aired_vn =
| status =
| preceded_by =
| followed_by =
| related =
| website =
| production_website =
| website_vn =
| imdb_id =}}
Chú ếch kiêu căng (tiếng Nga: Квака-задавака) là một bộ phim hoạt hình thể thao của đạo diễn V.Golikov, ra mắt lần đầu năm 1975.

Nội dung
Ê-kíp
Nhạc phim
Ca khúc chủ đề

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin trên trang Animator
Thông tin trên trang GameMuseum
Mauna Kea

| Vị trí = Quận Hawaii, tiểu bang Hawaii, Hoa Kỳ
| Dãy núi = Dãy núi Hawaii
| Phần lồi lên =
| Tọa độ =
| label = Mauna Kea
| label_position = left
| lat_d = 19.82
| lat_NS = N
| long_d = 155.47
| long_EW = W
| Bản đồ địa hình =
| Kiểu = núi lửa hình khiên, núi lửa điểm nón
| Niên đại = Đá niên đại cổ nhất: 237.000 ± 31.000 trước đâyKhoảng: ~1 triệu
| Phun trào gần nhất = 6.000 đến 4.000 năm trước
| Lần leo đầu tiên =
| Hành trình dễ nhất =Đường mòn Mauna Kea
| Danh sách =
| Phiên dịch =
| Ngôn ngữ = Tiếng Anh
| Phát âm = Mo-nơ cây-ơ
}}

Mauna Kea ( hoặc , ) là một ngọn núi lửa trên đảo Hawaii. Núi có độ cao 4.205 m (4,205&nbsp;km hoặc 13.796 foot) trên mực nước biển, đỉnh núi này là điểm cao nhất trong tiểu bang Hawaii. Tuy nhiên, phần lớn núi này nằm dưới nước, khi được đo từ chân đại dương của nó, Mauna Kea có độ cao là 10.200 m từ đáy Thái Bình Dương, cao hơn núi Everest với độ cao 8.848 m (8,848&nbsp;km). Mauna Kea khoảng một triệu năm tuổi, và do đó vượt qua giai đoạn lá chắn hoạt động tích cực nhất của cuộc sống của hàng trăm hàng ngàn năm trước đây. Trong tình trạng lá chắn hiện nay, dung nham của nó là nhớt hơn, kết quả trong một cấu hình dốc hơn. Núi lửa cuối cũng đã cho nó một xuất hiện khó khăn hơn nhiều hơn so với các núi lửa lân cận, các yếu tố góp phần bao gồm việc xây dựng các tế bào hình nón than, phân cấp khu rạn nứt của mình, đóng băng trên đỉnh cao của nó, và những ảnh hưởng thời tiết của gió mậu dịch hiện hành. Mauna Kea lần cuối cùng phun trào cách đây 4.000 đến 6.000 năm. Theo Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ, tính đến tháng 6 năm 2011, mức cảnh báo núi lửa hiện tại là "bình thường".
Tham khảo
Họ Rắn lục

Họ Rắn lục (danh pháp khoa học: Viperidae) là một họ rắn độc được tìm thấy trên khắp thế giới, trừ một số khu vực như châu Nam Cực, Úc, Ireland, Madagascar, Hawaii, một loạt các hòn đảo biệt lập và ở trên vòng Bắc Cực. Tất cả các loài rắn trong họ này đều có các răng nọc tương đối dài và có khớp nối cho phép đâm sâu và bơm nọc rắn.

Hiện tại người ta công nhận 4 phân họ, tương ứng là Azemiopinae, Causinae, Viperinae và Crotalinae.

Phân loại

Chi điển hình = Vipera—Laurenti, 1768

Chú thích
Công báo PCT

Công báo PCT là ấn phẩm xuất bản hàng tuần bằng hai ngôn ngữ của Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO). Công báo được xuất bản bởi Văn phòng quốc tế International Bureau) của WIPO theo điều 55 Hợp ước PCT về đăng ký bằng sáng chế (Patent Cooperation Treaty - PCT), hiệp ước này cung cấp hệ thống nộp đơn sáng chế quốc tế. Công báo chứa dữ liệu thư mục của các đơn quốc tế khi xuất bản và các thông báo về thay đổi lệ phí, các điều khoản pháp lý và các quy trình thủ tục liên quan đến PCT.

Ấn phẩm đầu tiên của Công báo PCT (số 01/1987) được xuất bản ngày 11 tháng 5 năm 1978[2]. Công báo PCT được xuất bản ở dạng giấy in và điện tử từ trước 1 tháng 4 năm 2006, nhưng từ 1 tháng 4 năm 2006 trở đi, công báo không còn được xuất bản dưới dạng giấy in nữa[4].

Chú thích
Nấm sát thủ

Nấm sát thủ hay Nấm điều khiển não kiến (danh pháp hai phần: Ophiocordyceps unilateralis) là một loài nấm sống ký sinh trên những xác kiến trong rừng rậm nhiệt đới ở Brasil. Loài nấm ký sinh này có khả năng xuyên vào não bộ của kiến, sau đó giết chết con vật và rồi chui vào trong cơ thể con kiến để phát triển và phát tán các bào của nấm từ đó biến vật chủ thành những xác chết biết đi trước khi giết chúng.

Cơ chế
Khi xâm nhập vào cơ thể vật chủ, nấm sử dụng hóa chất đặc biệt để kiểm soát hành vi của kiến. Nấm sẽ "ra lệnh" buộc kiến rời đàn và cắn thủng phần mặt dưới của một chiếc lá. Đến khi bị nấm kết thúc cuộc đời, xác kiến vẫn cắm chặt vào phần thân lá. Cuối cùng, nấm sát thủ sẽ sản sinh một cái cuống dài, đâm xuyên đầu kiến và nhô ra ngoài, bắt đầu phun bào tử để săn con mồi khác, ngoài ra nó còn mọc thêm những cuống nhỏ hơn ở các phần cơ thể kiến, trong đó có bàn chân và khớp chân dưới của kiến (tương tự như khớp gối ở người).

Tuy nhiên một số loài kiến như loài kiến Camponotus rufipes ở rừng mưa nhiệt đới Brazil và kiến thợ mộc ở Thái Lan đã cố gắng bảo vệ các thành viên trong bầy bằng cách chải chuốt cho nhau khiến nấm sát thủ không thể sinh sôi thêm bào tử để hại thêm nhiều kiến khác do vậy dù rất nguy hiểm nhưng nấm sát thủ vẫn bị giới hạn khả năng lây lan và cộng đồng kiến này được bảo toàn.

Chú thích
Granodiorit

của granodiorite ở Slovakia (dưới ánh sáng phân cực)]]

Granodiorit (Gơ-ra-no-di-o-rit) là một loại đá mácma xâm nhập tương tự như granit, nhưng chứa plagioclase nhiều hơn orthoclas. Theo biểu đồ QAPF, nó thuộc nhóm đá mácma có kiến trúc hiển tinh với hơn 20% thạch anh theo thể tích và ít nhất 65% feldspar là plagioclase. Nó thường chứa nhiều mica biotit và hornblend, do đó nó có màu tối hơn đá granit. Mica có thể tồn tại ở dạng các tinh thể lục giác rõ ràng, và hornblende có thể tồn tại ở dạng các tinh thể kéo dài.

Đia chất

Tính trung bình, phần trên của vỏ lục địa có thành phần tương tự như granodiorit. Granodiorit là một loại đá mácma xâm nhập được hình thành khi khối mácma giàu silica xâm nhập lên và nguội lạnh tạp thành các batholith hay đá bên dưới bề mặt Trái Đất. Nó thường chỉ lộ trên bề mặt sau quá trình nâng lên và bị bào mòn. Loại đá phun trào có thành phần tương ứng với granodiorite là dacit.

Tham khảo
Dacit

Dacit là một loại đá magma phun trào hay đá núi lửa. Nó có kiến trúc ẩn tinh hoặc ban tinh và là một loại đá trung tính có thành phần trung gian giữa andesit và rhyolit. Các thành phần khoáng vật tương đối gồm feldspar và thạch anh trong dacit, và trong một số loại đá núi lửa khác được minh họa trong biểu đồ QAPF. Dacit cũng được xác định bởi các thành phần silica và kiềm theo phân loại TAS.

Tên gọi dacit có nguồn gốc từ Dacia, một tỉnh của đế chế La Mã nằm giữa sông Danube và Dãy núi Karpat (ngày nay thuộc România) nơi loại đá này được miêu tả đầu tiên.

Thành phần
Dacit có thành phần chủ yếu là felspar plagioclase với biotit, hornblend, và pyroxen (augit và/hoặc enstatit). Nó có các hạt thạch anh ở dạng giống như ban tinh tròn cạnh, bị gặm mòn, hoặc ở trong nền của khối đá.

Plagioclase thay đổi từ oligoclase đến andesine và labradorite. Sanidine cũng có mặc dù với tỷ lệ nhỏ trong một số đá dacit, và khi chúng có mặt nhiều thì nó được xếp vào nhóm chuyển tiếp sang các đá rhyolite.

Thành phần nền của các đá này được cấu tạo bởi plagioclase và thạch anh.

Tham khảo
La Liga 2002–03

Roy Makaay (29)
| biggest home win = Deportivo 6–0 Alavés(22 tháng 2 năm 2003)
| biggest away win = Mallorca 1–5 Real Madrid(8 tháng 12 năm 2002)Alavés 1–5 Real Madrid(1 tháng 3 năm 2003)Real Madrid 1–5 Mallorca(3 tháng 5 năm 2003)Osasuna 1–5 Athletic Bilbao(4 tháng 5 năm 2003)Mallorca 0–4 Atlético Madrid(22 tháng 9 năm 2002)Mallorca 0–4 Barcelona(21 tháng 12 năm 2002)Rayo Vallecano&nbsp;0–4&nbsp;Valencia(23 tháng 2 năm 2003)Atlético&nbsp;Madrid&nbsp;0–4&nbsp;Real&nbsp;Madrid(15 tháng 6 năm 2003)
| highest scoring = Barcelona 6–1 Alavés(26 tháng 10 năm 2002)Barcelona 6–1 Racing(23 tháng 3 năm 2003)Real Madrid 5–2 Alavés(6 tháng 10 năm 2002)Racing 5–2 Espanyol(1 tháng 6 năm 2003)Villarreal 4–3 Atlético Madrid(5 tháng 1 năm 2003)Málaga 3–4 Espanyol(27 tháng 10 năm 2002)Racing 3–4 Athletic Bilbao(4 tháng 1 năm 2003)
| matches = 380
| total goals = 1016
| prevseason = 2001–02
| nextseason = 2003–04
}}
La Liga 2002-03 là mùa giải thứ 72 của La Liga kể từ khi giải đấu được thành lập, bắt đầu từ ngày 27 tháng 8 năm 2002 và kết thúc vào ngày 26 tháng 6 năm 2003.

Thăng hạng và xuống hạng
Đội thăng hạng từ Segunda División 2001–02
Atlético Madrid
Racing de Santander
Recreativo de Huelva

Đội xuống hạng tới Segunda División 2002–03
UD Las Palmas
CD Tenerife
Real Zaragoza

Thông tin đội bóng
Câu lạc bộ và vị trí

}}

Mùa giải 2002-03 bao gồm các câu lạc bộ sau:

Athletic Bilbao
Atlético Madrid
Real Betis
FC Barcelona
Celta de Vigo
Deportivo Alaves
Deportivo de La Coruña
RCD Espanyol
Málaga CF
RCD Mallorca
CA Osasuna
Racing de Santander
Rayo Vallecano
Real Madrid
Real Sociedad
Recreativo de Huelva
Sevilla FC
Valencia CF
Real Valladolid
Villarreal CF

Bảng xếp hạng

||rowspan=2 style="background-color:F9F9F9;"|

||rowspan=5 style="background-color:F9F9F9;"|

||style="background-color:F9F9F9;"|

kết quả thi đấu




































































































































































































































































































































































































































|a=yes }}

Tổng kết
Thắng nhiều nhất - Real Madrid, Real Sociedad, và Deportivo de La Coruña (22)
Thắng ít nhất - Rayo Vallecano (7)
Hòa nhiều nhất - Málaga CF và Espanyol (13)
Hòa ít nhất - Racing Santander (5)
Thua nhiều nhất - Racing Santander và Rayo Vallecano (20)
Thua ít nhất - Real Madrid (4)
Ghi nhiều bàn nhất - Real Madrid (86)
Ghi ít bàn nhất - Rayo Vallecano (31)
Để lọt lưới nhiều nhất - Deportivo Alavés (68)
Để lọt lưới ít nhất - Valencia (35)

Giải thưởng
Cúp Pichichi
Cúp Pichichi được trao cho cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất trong mùa giải.

Giải phong cách

Real Madrid là câu lạc bộ giành giải phong cách với 76 điểm, ở vị trí thứ 2 là Real Sociedad và thứ 3 là Deportivo La Coruña.

Giải thưởng Pedro Zaballa
Cổ động viên Real Sociedad

Xem thêm
Segunda División 2002–03
Copa del Rey 2002–03

Chú thích
Diabaz

Diabaz hay dolerit là một loại đá xâm nhập nông có thành phần mafic, và tương đương với loại đá phun trào bazan hay đá xâm nhập gabbro. Ở Bắc Mỹ, thuật ngữ diabaz đề cập đến các loại đá tươi trong khi những nơi khác thì dùng dolerit để chỉ các đá tươi và diabaz chỉ các vật liệu bị biến đổi. Các dyke và sill diabaz thường là các thể xâm nhập nông và thường có kiến trúc hạt mịn đến ẩn tinh, chúng có thể chứa tachylite (thủy tinh mafic sẫm màu).

Thạch học
Diabaz thường có kiến trúc hạt mịn, nhưng có thể thấy các hạt tinh thể plagioclase có hình bình hành (62%) nổi trên nền clinopyroxen, đặc biệt là augit (20–29%), với một ít olivin (3% đến 12% trong diabaz olivin), magnetit (2%), và ilmenit (2%). Các khoáng vật nguyên sinh và biến đổi bao gồm hornblend, biotit, apatit, pyrrhotit, chalcopyrit, serpentin, clorit, và canxit. Feldspar chủ yếu là anorthit (ngược lại là albit) trong labradorit.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Collection of dikes in the Fish River Canyon, Namibia
Thật sự cầu thị

"Thật sự cầu thị" (tiếng Hoa giản thể: 实事求是, tiếng Hoa truyền thống: 實事求是, phiên âm: shí shì qiú shì) là một thành ngữ (tiếng Hoa: 成語) của Trung Quốc được viết đầu tiên trong sách Hán thư. Nghĩa nguyên của nó là miêu tả chí hướng học tập, nghiên cứu. Thành ngữ này có nghĩa là "giải quyết vấn đề dựa trên tình hình thực tế", "tìm kiếm bản chất vấn đề từ những thứ xác thực". (Lưu ý: từ "cầu thị" trong tiếng Hoa mang nghĩa "tìm kiếm sự thật", "tìm kiếm lẽ phải", "tìm điều đúng đắn", chứ không có nghĩa "cư xử một cách nhún nhường trên tinh thần học hỏi" như trong tiếng Việt).

Thành ngữ này trở thành tư tưởng chính của chủ nghĩa Mao; lần đầu tiên Mao Trạch Đông trích dẫn nó là khi phát biểu trong đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc toàn quốc lần thứ 6 năm 1938, tương tự như quan điểm của chủ nghĩa thực chứng. Từ năm 1978, khẩu hiệu này tiếp tục được phổ biến bởi Đặng Tiểu Bình như là một tư tưởng then chốt của Chủ nghĩa xã hội mang màu sắc Trung Quốc, và sau đó được áp dụng cho các cuộc cải cách kinh tế và chính trị.

Tham khảo
La Liga 1929

}}
|biggest home win = Athletic Bilbao 9–0 Español
|biggest away win = Racing Santander 0–4 Athletic Bilbao
|highest scoring =
|longest wins = 6 trậnArenasBarcelona
|longest unbeaten = 11 trậnBarcelona
|longest winless = 7 trậnRacing Santander
|longest losses = 7 trậnRacing Santander
|highest attendance =
|lowest attendance =
|average attendance =
|prevseason =
|nextseason = 1929–30
}}
Primera División 1929 là mùa giải đầu tiên của Primera División. Giải đấu bắt đầu từ ngày 10 tháng 2 năm 1929 và kết thúc vào ngày 23 tháng 6 năm 1929. Có tổng cộng 10 câu lạc bộ tham dự giải đấu.

Sau thất bại trong việc thành lập giải đấu quốc gia vào năm 1928, kết thúc bằng việc các đội bị chia thành hai giải đấu chưa có hồi kết, cuối cùng một thỏa thuận với Liên đoàn bóng đá Hoàng gia Tây Ban Nha đã đạt được về việc thành lập một giải đấu quốc gia.

Barcelona đã giành chức vô địch sau khi đánh bại Real Unión ở vòng đấu cuối cùng và tận dụng lợi thế từ trận thua của Real Madrid với Athletic Bilbao. Do đó, đội bóng xứ Catalan đã được tuyên bố là nhà vô địch đầu tiên.

Bầu chọn đội bóng
Sau nhiều tháng thảo luận, vào ngày 23 tháng 11 năm 1928, việc thành lập một giải vô địch chia thành nhiều hạng đấu đã được hoàn tất.

Giải đấu đầu tiên sẽ có sự tham gia của sáu đội đã từng chiến thắng tại Giải vô địch Tây Ban Nha (Arenas, Athletic Bilbao, Barcelona, Real Madrid, Real Sociedad và Real Unión) và ba đội lọt vào ít nhất một trận chung kết (Athletic Madrid, Español và Europa).

Vị trí thứ mười sẽ được quyết định trong một giải đấu mà chỉ có đội chiến thắng mới được tham gia La Liga, trong khi các đội tham dự còn lại sẽ chơi ở Segunda División cùng với Racing Madrid.

Giải đấu vòng loại
Racing Santander đã giành được vị trí cuối cùng trong mùa giải đầu tiên của La Liga sau khi đánh bại Sevilla trong trận tie-break thứ hai.

Thông tin đội bóng
|position=left}}

|position=bottom}}

}}

Bảng xếp hạng

Playoff xuống hạng
Đội đứng thứ 10 Primera División Racing thi đấu với đội đứng đầu Segunda División 1929 Sevilla FC trong 2 lượt trận đi và về. Racing giành chiến thắng với tổng tỉ số 3 – 2, do đó vẫn tiếp tục được tham dự Primera División ở mùa giải kế tiếp.

----

Racing thắng với tổng tỉ số 3 &ndash; 2.

kết quả thi đấu
















































































































|a=yes }}

Cúp Pichichi

Xem thêm
Segunda División 1929
Copa del Rey 1929

Tham khảo
Clorit

Clorit nhà một nhóm khoáng vật silicat lớp. Các khoáng vật clorit có thể được miêu tả theo bốn loại dựa vào tính chất hóa học của chúng thông qua sự thay thế 4 nguyên tố trong ô mạng silicat gồm: Mg, Fe, Ni, và Mn.
Clinochlore: (Mg5Al)(AlSi3)O10(OH)8
Chamosit: (Fe5Al)(AlSi3)O10(OH)8
Nimit: (Ni5Al)(AlSi3)O10(OH)8
Pennantit: (Mn,Al)6(Si,Al)4O10(OH)8

Ngoài ra, cũng có các nguyên tố kẽm, lithi và calci. Sự biến đổi lớn về thành phần là kết quả của sự thay đổi đáng kể liên quan đến các tính chất vậy lý, quang học và tia X. Tương tự, dải thành phần hóa học cho phép nhóm khoáng vật clorit tồn tại trong một dải nhiệt độ và áp suất rộng. Do đó, các khoáng vật là những khoáng vật phổ biến trong các đá biến chất nhiệt độ trung bình và một số đá mácma, đá nhiệt dịch và các trầm tích bị chôn vùi dưới sâu.

Cấu trúc của clorit
Công thức tổng quát của clorit là (Mg,Fe)3(Si,Al)4O10(OH)2·(Mg,Fe)3(OH)6. Công thức này nhấn mạnh cấu trúc chung của nhóm.

Clorit có cấu trúc xen kẹp 2:1, (tức là 2 tetrahedral- kẹp octahedral- ở giữa = t-o-t...), đặc trưng của cấu trúc này thường là các lớp của khoáng vật talc. Không giống như cấu trúc 2:1 của nhóm khoáng vật sét, khoảng không của lớn ở giữa được cấu tạo bởi (Mg2+, Fe3+)(OH)6. Đơn vị cấu trúc (Mg2+, Fe3+)(OH)6 này phổ biến hơn so với lớp dạng brucite, do có sự tương đồng gần gũi hơn với khoáng brucit (Mg(OH)2). Do đó, cấu trúc của clorit thể hiện như sau:
: -t-o-t-brucite-t-o-t-brucite...

Một phân loại cũ hơn thì chia clorit thành 2 phụ nhóm: orthoclorit và leptoclorit.

Phân bố
, Brasil (kích thước: 4.2 x 3.9 x 3.3 cm)]]
Clorit thường được tìm thấy trong các đá mácma ở dạng sản phẩm thay thế của các khoáng vật mafic như pyroxen, amphibol, và biotit. Trong môi trường này, clorit có thể là một khoáng vật biến chất trao đổi bị biến chất trao đổi của các khoáng vật sắt-magnesi, hoặc nó có thể có mặt ở dạng sản phẩm biến chấn sau mácma thông qua việc thêm vào các nguyên tố Fe, Mg, hoặc các hợp chất khác trong khối đá. Clorit là một khoáng vật phổ biến đi kèm với các quặng nhiệt dịch và thường có mặt cùng với epidot, sericit, adularia và khoáng vật sulfide. Clorit cũng là một khoáng vật biến chất phổ biến, thường là khoáng chỉ thị cho các đá biến chất cấp thấp. Nó là tướng chẩn đoán của các tướng zeolit và các tướng biến chất thấp hơn như đá phiến lục. Nó có mặt trong các tổ hợp với thạch anh, albit, sericit, clorite, garnet của đá phiến pelithic. Trong các đá siêu mafic, quá trình biến chất cũng có thể tạo ra chủ yếu là clinochlore chlorite cộng sinh với tan.
ở Michigan (size: 3.5 x 3.1 x 2.7 cm)]]

Các khoáng vật trong nhóm clorit

:

Phân biệt với các khoáng vật khác

Clorit rất mềm vì thế có thể vạch trầy bằng móng tay. Chúng có màu vết vạch lục. Khi sờ, nó tạo ra cảm giác trơn giống như dầu.

Talc thì mềm hơn có cảm giá giống như xà phồng khi sờ. Màu vết vạch trắng.

Xem thêm
Danh sách khoáng vật
Thuringit

Tham khảo

Cornelius S. Hurlbut and Cornelis Klein, 1985, Manual of Mineralogy, 20th ed., John Wiley and Sons, New York ISBN 0-471-80580-7

Mineral Galleries
Mindat.org
Chlorite – Maricopa edu
Eo biển Palk

, Cầu của Adam, vịnh Palk, eo biển Palk, vịnh Bengal]]
chia eo biển Palk khỏi vịnh Mannar]]

Eo biển Palk () là một eo biển ở Ấn Độ Dương. Eo biển Palk nằm giữa bang Tamil Nadu của Ấn Độ và khu Mannar của Tỉnh Bắc của đảo quốc Sri Lanka. Nó kết nối vịnh Bengal ở phía đông bắc vịnh Palk và từ đó với vịnh Mannar ở phía Tây Nam. Eo biển có chiều rộng từ 33 đến 50 dặm (53–80&nbsp;km).. Một số con sông đổ vào nó, bao gồm cả sông Vaigai của Tamil Nadu. Eo biển này được đặt tên theo Robert Palk, một thống đốc của Madras (1755-1763) trong thời gian Công ty Raj.
Eo biển có mũi nhọn ở cuối phía nam của nó với một chuỗi các hòn đảo thấp và bãi rạn san hô mà là chung được gọi là Cầu của Adam (hoặc các tên ban đầu cầu của Rama). Chuỗi này kéo dài giữa Dhanushkodi đảo Pamban (còn được biết đến với tên đảo Rameswaram) ở Tamil Nadu và Mannar đảo Sri Lanka. Hòn đảo của Rameswaram được liên kết với lục địa Ấn Độ bên cạnh cầu Pamban.

Tham khảo
Cầu Adam

Cầu Rama ( '), cũng được biết đến với tên cầu Rama hoặc Rama Setu (tiếng Tamil: இராமர் பாலம் Rāmar pālam, tiếng Phạn: रामसेतु, rāmasetu), là một chuỗi các bãi cát ngầm đá vôi, giữa đảo Pamban, cũng được biết đến với tên đảo Rameswaram, ngoài khơi bờ biển phía đông nam Tamil Nadu, Ấn Độ, và đảo Mannar, ngoài khơi bờ biển phía tây bắc của Sri Lanka. Bằng chứng địa chất cho thấy rằng cây cầu này trước đây là một dải đất kết nối giữa Ấn Độ và Sri Lanka.

Cầu Rama dài 18 dặm (30&nbsp;km) và có thể chia vịnh Mannar (phía tây nam) khỏi eo biển Palk (phía đông bắc). Một số bãi cát khô và biển trong khu vực rất nông cạn, chỉ sâu từ 1 m đến 10 m (3 foot đến 30 foot), gây cản trở giao thông hàng hải. Người ta cho rằng con người từng có thể đi bộ qua dải đất này cho đến thế kỷ 15 khi một cơn bão làm cho eo biển sâu thêm. Các ghi chép trong đền thờ nói rằng cầu Rama hoàn toàn nổi so với mực nước biển cho đến khi nó bị phá vỡ trong một cơn bão vào năm 1480.

Tham khảo
Tessie Santiago

| birth_place = Miami, Florida, Hoa Kỳ
| death_date =
| death_place =
| yearsactive = 2000–nay
| occupation = Diễn viên
| spouse =
}}
Tessie Santiago (sinh ngày 10 tháng 8 năm 1975 tại Miami, Florida, Mỹ) là một nữ diễn viên người Mỹ gốc Cuba hậu duệ của người Tây Ban Nha. Cô được biết đến với vai diễn Doña María Teresa (Tessa) Alvarado trong bộ phim truyền hình Mỹ năm 2001 mang tên Nữ hoàng kiếm (Queen of Swords). Đây cũng là vai diễn đầu tiên trong sự nghiệp của cô.

Tiểu sử
Tessie Santiago có hai anh chị em trẻ tuổi, một anh trai và một người chị. Cô tốt nghiệp Trung học năm 1993. Tháng 5 năm 1999, Tessie Santiago tốt nghiệp Đại học Miami, và dành thời gian tập trung nghiên cứu về Shakespeare tại Luân Đôn, Anh và sau đó là tham gia công tác sản xuất phim với các khoa về phim và truyền hình của Học viện Nghệ thuật biểu diễn (FAMU) ở Praha, Cộng hòa Séc. Trong công việc cô luôn có những nỗ lực, sáng tạo và thể hiện năng khiếu của mình. Tại trường đại học, cô đóng vai chính trong phim Echo và sau đó tham gia diễn xuất trong nhiều bộ phim sinh viên.

Santiago tham gia bộ phim truyền hình đầu tay của mình vào năm 2000 trong bộ phim truyền hình hành động/phiêu lưu Nữ hoàng kiếm trong vai Tessa Alvarado và thành danh từ đây. Santiago được đề cử giải thưởng ALMA năm 2001 cho "nữ diễn viên chính xuất sắc trong một bộ phim truyền hình ". Cô được xếp hạng 50 trong danh sách Hot 100 phụ nữ nóng bỏng của năm 2001 trên tạp chí Maxim.

Các phim đã đóng
Nữ hoàng kiếm (2000–2001) vai Tessa Alvarado/The Queen
Good Morning, Miami (2002–2003) vai Lucia Rojas-Klein (11 tập)
Curb Your Enthusiasm (2004) vai Chambermaid
Kitchen Confidential (2005) vai Donna
One on One (2006) vai Hannah
One Hot Summer (2009) vai Anabel Aguilera
The Way She Moves (2000) vai Christina Juarez
The Way Back Home (2005) vai Sara Marshall
Break-In (2006) vai Joannie
The Cell 2 (2009) vai Maya Casteneda
Angel Camouflaged (2010) vai Desdemona

Chú thích

Liên kết ngoài
Vịnh Mannar

| type =
| inflow =
| outflow =
| catchment =
| basin_countries = India, Sri Lanka
| length =
| width =
| area =
| depth =
| max-depth =
| volume =
| residence_time =
| shore =
| elevation =
| frozen =
| islands =
| islands_category =
| cities =
| reference =
}}
Vịnh Mannar (tiếng Sinhala: මන්නාරමි බොක්ක Tamil: மன்னார் வளைகுடா) là một vịnh nông lớn hình thành Biển Laccadive ở Ấn Độ Dương. Nó nằm giữa cực đông nam của Ấn Độ và bờ biển phía tây của Sri Lanka. Một chuỗi các hòn đảo thấp và các rạn san hô được gọi là Cầu của Adam, còn được gọi là Ramsethu, trong đó bao gồm đảo Mannar, tách Vịnh Mannar với vịnh Palk, nằm ở phía bắc giữa Ấn Độ và Sri Lanka. Sông Thamirabarani phía nam Ấn Độ và các Aruvi Aru của Sri Lanka đổ nước vào vùng vịnh.
Đa dạng sinh học
Nằm trên mũi phía đông nam của tiểu lục địa, vịnh Mannar là nơi sinh sống của hơn 3.600 loài thực vật và động vật, làm cho nó một trong những khu vực ven biển phong phú nhất về sinh học ở châu Á. 117 loài san hô cứng đã được ghi nhận ở vịnh Mannar. Rùa biển, cá mập, cá nược, cá heo quý thường xuyên đến vịnh này. Tuy nhiên, những ảnh hưởng kết hợp của 47 làng, với tổng dân số khoảng 50.000 đã có nghĩa là đánh bắt quá mức đối với loài sinh vật biển đã trở thành một vấn đề. Sản lượng hải sản đánh bắt, đã giảm, số lượng ngọc trai, san hô, và các quần thể sâu acorn cũng giảm sút. Ngư dân địa phương dựa vào khai thác các rạn san hô để nuôi sống gia đình của họ, nhưng các phương pháp đánh bắt hủy diệt, kết hợp với sự căng thẳng của ô nhiễm và khai thác san hô đã có nghĩa là cả hai sản lượng đánh bắt gần bờ và xa bờ đã giảm. Nguy cơ tuyệt chủng loài bao gồm cá heo, cá nược, cá voi và hải sâm.
Tham khảo
Hoàng Su Phì (xã)

/)}} }} người/km²
| vùng = Đông Bắc Bộ
| tỉnh = Tuyên Quang
| thành lập = 2025
| trụ sở UBND = Nguyễn Trãi, tổ 2
| mã hành chính =
| mã bưu chính =
| web =
}}

Hoàng Su Phì là một xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

Địa lý
Tỉnh lộ 177 đi qua địa bàn.
Sông Chảy

Ngoài ra, suối Thấu chảy qua khu vực trung tâm xã, cùng suối Cốc Láng hợp lưu vào sông Chảy.

Hành chính

Lịch sử
Dưới thời Pháp thuộc, Hoàng Su Phì (Tức Hoàng Thụ Bì) gồm tổng Tụ Nhân: Gồm các xã Bản Luốc, Ho Tao, Trung Thịnh, Tụ Nhân.

Ngày 30 tháng 4 năm 1962, dưới chính thể mới của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, một số xã của Hoàng Su Phì được chia thành nhiều xã nhỏ, trong đó: chia xã Tụ Nhân thành năm xã: Bản Phùng, Bản Máy, Bản Pắng, Nàn Sỉn, Thàng Tín.

Ngày 20 tháng 8 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 74/1999/NĐ-CP về việc thành lập thành thị trấn Vinh Quang trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Vinh Quang.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1684/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Tuyên Quang. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Vinh Quang và các xã Bản Luốc, Ngàm Đăng Vài, Tụ Nhân, Đản Ván thành xã mới có tên gọi là xã Hoàng Su Phì.

Kinh tế
Xã phát triển ngành thủ công, mang tính chất địa phương, các sản phẩm chế tạo được phục vụ trực tiếp cho nhu cầu của người dân trên địa bàn thì trấn và một số xã lân cận trong huyện. Hoạt động thương mại, dịch vụ phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng.

Chú thích

Xem thêm
Vinh Quang (định hướng)

Vinh Quang có thể là:

Địa danh
Việt Nam

; Địa danh cũ
Thị trấn Vinh Quang (huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang); nay là một phần xã Hoàng Su Phì, tỉnh Tuyên Quang
Xã Vinh Quang, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum
Xã Vinh Quang, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang
Xã Vinh Quang (huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng); nay là một phần của xã Hùng Thắng.
Xã Vinh Quang (huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng); nay là một phần xã Vĩnh Bảo.

Triều Tiên
Huyện Vinh Quang, tỉnh Hàm Kính Nam Đạo, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

Nhân danh
, họ Ái Tân Giác La, Sơn Đông đạo Giám sát ngự sử thời vua Quang Tự.
Vu Vinh Quang, diễn viên kiêm võ sĩ người Trung Quốc
Khác
Nguyện vinh quang quy Hương Cảng, Quốc ca không chính thức của đặc khu hành chính Hương Cảng.
Tam Sơn, Quản Bạ

}}

Tam Sơn là thị trấn huyện lỵ của huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Tam Sơn có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp xã Thanh Vân
Phía đông giáp xã Quản Bạ
Phía nam giáp xã Quyết Tiến
Phía tây giáp xã Tùng Vài và xã Thanh Vân.

Thị trấn Tam Sơn có diện tích 13,27&nbsp;km², dân số năm 2019 là 6.753 người, mật độ dân số đạt 509 người/km².

Thị trấn Tam Sơn có Quốc lộ 4C chạy qua địa bàn, thị trấn cũng có tuyến đường liên xã nối đến biên giới Việt - Trung tại xã Nghĩa Thuận. Thị trấn có Núi Đôi Cô Tiên, một di sản địa chất thuộc Cao nguyên đá Đồng Văn.

Hành chính
Thị trấn Tam Sơn có 8 thôn, tổ dân phố được chia thành 4 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4 và 4 thôn: Bảo An, Thượng Sơn, Nà Chang, Nà Khoang.

Lịch sử
Ngày 20 tháng 8 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 74/1999/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Tam Sơn trên cơ sở điều chỉnh 1.230 ha diện tích tự nhiên và 3.858 nhân khẩu của xã Quản Bạ.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam
Yên Minh, Tuyên Quang

}}

Yên Minh là xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Yên Minh có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp các xã Lao Và Chải và Sủng Thài
Đông giáp các xã Hữu Vinh và Đông Minh
Phía nam giáp xã Đông Minh
Phía tây giáp xã Lao Và Chải.
Thị trấn Yên Minh có diện tích 30,47&nbsp;km², dân số năm 2018 là 8.085 nhân khẩu., mật độ dân số đạt 265 người/km².

Thị trấn Yên Minh nằm lọt thỏm trong thung lũng nhỏ, kẹp giữa 2 bên sườn núi, có quốc lộ 4C chạy qua. Suối Bắc Nghe cũng chảy qua địa phận thị trấn.

Hành chính
Thị trấn Yên Minh có 25 thôn, tổ dân phố được chia thành 17 thôn và 8 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8.

Lịch sử
Ngày 20 tháng 8 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 74/1999/NĐ-CP về việc thành thị trấn Yên Minh trên cơ sở điều chỉnh 3.047 ha diện tích tự nhiên và 4.932 nhân khẩu của xã Yên Minh.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam
Felix Michael Haurowitz

Felix Michael Haurowitz (1.3.1896 tại Praha; †2. 12.1987 tại Bloomington, Indiana, Hoa Kỳ) là nhà hóa sinh người Mỹ gốc người Séc.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Haurowitz sinh ngày 1.3.1896 tại Praha, thủ phủ của Bohemia, thời đó là một tỉnh thuộc Đế quốc Áo Hung. Năm 1915 ông thi hành nghĩa vụ quân sự trong quân đội Áo Hung và được gửi ra mặt trận trong kỳ Thế chiến thứ nhất. Tại đây ông bắt đầu quan tâm thiết tha tới Hóa học do đọc các sách giáo khoa của cha mẹ ông gửi tới. Sau đó ông được chính phủ Áo cho nghỉ phép 1 năm để theo học Y khoa. Ông tốt nghiệp năm 1922 và đậu bằng tiến sĩ khoa học năm 1923.

Năm 1925 ông được bổ nhiệm làm giáo sư phụ tá tại "Đại học Đức ở Praha". Hơn 5 năm làm việc với nhiều nhà hóa sinh quan trọng, ông đã nghiên cứu hemoglobin và những chất dẫn xuất của nó. Ông bắt đầu nghiên cứu một loạt "Progress in Biochemistry" (Tiến triển trong Hóa sinh), và bắt đầu từ năm 1930 ông đã chọn môn "Hóa học miễn dịch" (immunochemistry) làm lãnh vực nghiên cứu chính của mình. Ông có những công trình nghiên cứu quan trọng về Hóa sinh học cơ bản của protein và hệ miễn dịch. Năm 1930, cùng với Anton Breinl ông đã triển khai lý thuyết về sự hình thành kháng thể. Từ năm 1930 Haurowitz làm giáo sư Hóa sinh học ở Đại học Karlova tại Praha.

Khi Đức Quốc xã xâm lăng, ông buộc phải rời Praha năm 1939 sang Thổ Nhĩ Kỳ làm trưởng phân khoa Hóa sinh học ở "Trường Y học" của Đại học Istanbul. Sau đó ông sang Hoa Kỳ năm 1948 và được bổ nhiệm chức giáo sư Hóa học ở Đại học Indiana tại Bloomington, và năm 1958 ông được nhận tước hiệu giáo sư lỗi lạc.

Trong suốt sự nghiệp của mình, Haurowitz đã được giới khoa học công nhận công trình nghiên cứu các kháng thể của ông và nhận được nhiều vinh dự.

Đời tư
Năm 1925 ông kết hôn với Regina Perutz, chị em họ của Max Perutz.

Giải thưởng và Vinh dự
Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học Leopoldina Đức (1956)
Giải Paul Ehrlich và Ludwig Darmstaedter (1960)
Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ
Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
Tiến sĩ Y khoa danh dự Đại học Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ)

Tác phẩm chính
Biochemie des Menschen und der Tiere (1925)
Fortschritte der Biochemie (1932)
Chemistry and Biology of Proteins (1949)
Immunochemistry and the Biosynthesis of Antibodies (1950)
Biochemistry: an Introductory Textbook. New York: J. Wiley & Sons, Inc., 1955.

Nguồn tham khảo
Lexikon der Naturwissenschaftler. Berlin 2004.

Tham khảo

Liên kết ngoài
National Academy of Sciences
Đại học Indiana
New York Times
ejournals.library.vanderbilt.edu/ameriquests/include/getdoc.php?id=509&article=103&mode=pdf
Quang Bình (xã)

}}
Quang Bình là một xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Quang Bình có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các xã Tân Trịnh và Bằng Lang
Phía tây giáp xã Yên Thành và xã Khuôn Lùng
Phía nam giáp tỉnh Lào Cai và xã Bằng Lang
Phía bắc giáp các xã Quảng Nguyên và Tiên Nguyên.

Xã Quang Bình có diện tích 130,15 km², dân số năm 2019 là 10.370 người, mật độ dân số đạt 80 người/km².

Lịch sử
Địa bàn xã Quang Bình hiện nay trước đây vốn là xã Yên Bình thuộc huyện Bắc Quang và xã Tân Nam thuộc huyện Xín Mần.

Ngày 1 tháng 12 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định 146/2003/NĐ-CP về việc thành lập huyện Quang Bình. Xã Yên Bình trực thuộc huyện Quang Bình mới thành lập, điều chỉnh 7.683 ha diện tích tự nhiên và 2.482 nhân khẩu của xã Tân Nam thuộc huyện Xín Mần sang trực thuộc huyện Quang Bình.

Ngày 7 tháng 12 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 47/NQ-CP về việc thành lập thị trấn Yên Bình trên cơ sở nguyên trạng 4.750 ha diện tích tự nhiên và 6.665 nhân khẩu của xã Yên Bình.

Ngày 27 tháng 12 năm 2012, UBND tỉnh Hà Giang ban hành Quyết định số 2979/QĐ-UBND về việc công nhận thị trấn Yên Bình là đô thị loại V.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1684/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Tuyên Quang năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Yên Bình và xã Tân Nam thành xã mới có tên gọi là xã Quang Bình.

Giao thông
Xã Quang Bình có hệ thống giao thông khá thuận lợi với tuyến quốc lộ 279 đi qua theo chiều đông-tây, tỉnh lộ 178 nối với huyện Xín Mần và tỉnh lộ 1873 đi về các xã phía nam và sang huyện Bắc Quang.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam
Yên Bình (định hướng)

Yên Bình có thể là một trong số các địa danh sau:

Xã Yên Bình, tỉnh Lạng Sơn
Xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai
Xã Yên Bình, tỉnh Thái Nguyên

; Địa danh cũ
Huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
Phường Yên Bình (thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình); nay là một phần của phường Yên Thắng
Thị trấn Yên Bình, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang; nay là một phần xã Quang Bình, tỉnh Tuyên Quang
Thị trấn Yên Bình, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
Xã Yên Bình, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội
Xã Yên Bình, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn
Xã Yên Bình, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
Xã Yên Bình, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
Xã cũ Yên Bình thuộc huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái; nay là một phần của xã Bạch Hà.

Xem thêm
Yên Bình công
Bình yên
An Bình
Bình an
Hòa bình
Bắc Quang (xã)

}}

Bắc Quang là một xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Bắc Quang nằm ở phía tây bắc tỉnh Tuyên Quang, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Bằng Hành
Phía tây giáp xã Thông Nguyên và xã Tân Trịnh
Phía nam giáp xã Hùng An
Phía bắc giáp xã Tân Quang và xã Đồng Tâm.

Xã Bắc Quang có diện tích 141,93&nbsp;km², dân số năm 2025 là 33.644 người, mật độ dân số đạt 237 người/km².

Hành chính
Xã Bắc Quang có 23 thôn: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, Cầu Ham, Cầu Thủy, Minh Thành, Tân Sơn, Tân Thành, Thanh Bình, Thanh Sơn, Thanh Tân, Việt Tân.

Lịch sử
Ngày 19 tháng 2 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 14-HĐBT về việc thành lập thị trấn Việt Quang trên cơ sở:
Sáp nhập 988,23 hécta đất với 1.877 nhân khẩu của xã Việt Vinh
Sáp nhập 809 hécta đất với 1.213 nhân khẩu của xã Quang Minh
Với 7.242 nhân khẩu là cán bộ công nhân viên của các cơ quan, đơn vị trực thuộc huyện, đóng tại thị trấn.

Thị trấn Việt Quang có diện tích tự nhiên 1.797,23 hécta với 10.332 nhân khẩu.

Ngày 25 tháng 8 năm 2010, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 780/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Việt Quang là đô thị loại IV.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Giang vào tỉnh Tuyên Quang. Xã Ngọc Đường thuộc tỉnh Tuyên Quang.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1684/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Tuyên Quang năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấnViệt Quang, xã Quang Minh và xã Việt Vinh thành xã mới có tên gọi là xã Bắc Quang.

Giao thông
Xã Bắc Quang có tuyến quốc lộ 2 và quốc lộ 279 chạy qua. Một phần hồ Quang Minh thuộc địa phận của xã Bắc Quang. Ngoài ra, xã còn có nhiều suối nhỏ như Nậm Khoa, ngòi Thúy...

Chú thích

Tham khảo
Vĩnh Tuy, Tuyên Quang

}}

Vĩnh Tuy là một xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Vĩnh Tuy nằm ở phía nam huyện Bắc Quang, là cửa ngõ phía nam của tỉnh Hà Giang và có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Tuyên Quang
Các phía còn lại giáp xã Vĩnh Hảo.

Thị trấn Vĩnh Tuy có diện tích 11,23&nbsp;km², dân số năm 2019 là 3.313 người, mật độ dân số đạt 295 người/km².

Trên địa bàn thị trấn có Quốc lộ 2 và tỉnh lộ 183 chạy qua địa bàn.

Thị trấn giáp với sông Lô ở phía đông, sông Con chảy qua trung tâm thị trấn rồi hợp lưu với sông Lô. Ngoài ra, thị trấn còn có một số dòng suối như ngòi Kim hay ngòi Phát.

Hành chính
Thị trấn Vĩnh Tuy được chia thành 8 tổ dân phố: Bình Long, Ngòi Cò, Phố Mới, Quyết Tiến, Tân Lập, Tân Long, Tân Thành, Tự Lập.

Lịch sử
Ngày 21 tháng 12 năm 1957, Ban Cán sự Hành chính Lao - Hà - Yên ban hành Quyết định số 564/TC+CB về việc thành lập thị trấn Vĩnh Tuy trên cơ sở tách thôn Vĩnh Tuy, xóm Hàm Rồng, xóm Ngòi Cồ của xã Vĩnh Hảo.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam
Vĩnh Tuy (định hướng)

Vĩnh Tuy có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Phường Vĩnh Tuy, thành phố Hà Nội
Xã Vĩnh Tuy, tỉnh An Giang
Cầu Vĩnh Tuy bắc qua sông Hồng nối các phường Vĩnh Tuy, Hồng Hà với phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

; Địa danh cũ
Phường Vĩnh Tuy (quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội); nay là một phần các phường Vĩnh Tuy mới và Vĩnh Hưng
Thị trấn Vĩnh Tuy, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang
Xã Vĩnh Tuy, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội; nay là phường Vĩnh Hưng, quận Hoàng Mai
Xã Vĩnh Tuy, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương; nay là một phần xã Vĩnh Hưng cùng huyện
Xã Vĩnh Tuy, huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang; nay là một phần của xã Vĩnh Tuy, tỉnh An Giang.