Thông tin xấu độc

Thông tin xấu độc (Malinformation) hay thông tin độc hại hoặc thông tin ác ý là thông tin có dựa trên thực tế, nhưng bị tách khỏi ngữ cảnh ban đầu nhằm mục đích gây hiểu lầm, để gây hại hoặc để thao túng. Việc xem xét liệu một điều gì đó có phải là thông tin xấu độc hay không có thể chứa đựng yếu tố chủ quan, và vì vậy đây là một khái niệm còn gây nhiều tranh cãi. Những người ủng hộ thuật ngữ này lập luận rằng thông tin xấu độc thường được sử dụng kết hợp với thông tin bịa đặt (Disinformation) và thông tin sai lệch (Misinformation) như một phần của "các chiến dịch được dàn dựng nhằm lan truyền những điều không đúng sự thật", một hiện tượng được gọi là tin giả (fake news). Thông tin xấu độc là thông tin có thể là sự thật, dựa trên thực tế, nhưng được sử dụng sai ngữ cảnh hoặc được công bố với ý định gây hại như tiết lộ thông tin đời tư, xu hướng tính dục hoặc hồ sơ bệnh án của một chính trị gia nhằm mục đích tống tiền hoặc hạ bệ, hủy hoại sự nghiệp chính trị. Các nhà phê bình tin rằng khái niệm này có thể được sử dụng để kiểm duyệt các ý kiến bất đồng.

Đại cương
Thuật ngữ này được nhà nghiên cứu Hossein Derakhshan đặt ra lần đầu tiên và được sử dụng trong một báo cáo đồng tác giả có tiêu đề "Rối loạn thông tin: Hướng tới một khuôn khổ liên ngành cho nghiên cứu và hoạch định chính sách" (Information Disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policy making). Theo Hossein Derakhshan, các ví dụ về thông tin xấu độc có thể bao gồm "khiêu dâm trả thù là nơi sự thay đổi ngữ cảnh từ riêng tư sang công khai là dấu hiệu của ý đồ ác ý", hoặc cung cấp thông tin sai lệch về địa điểm và thời gian một bức ảnh được chụp nhằm đánh lừa người xem (bức ảnh là thật, nhưng siêu thông tin và ngữ cảnh của nó bị thay đổi). Những người chỉ trích thuật ngữ thông tin xấu độc lập luận rằng "không giống như 'thông tin bịa đặt' là cố ý gây hiểu lầm, hay 'thông tin sai lệch' là sai sót, 'thông tin xấu độc' là sự thật nhưng gây bất tiện". Nhiều nhà báo đã nêu lên những lo ngại rằng các thuật ngữ như thông tin xấu độc mở rộng định nghĩa về "nội dung độc hại" để bao hàm cả thông tin xác thực ủng hộ các quan điểm không chính thống, dẫn đến việc những người giữ quan điểm bất đồng bị kiểm duyệt và bịt miệng ngay cả khi những quan điểm đó có cơ sở.

Ở Việt Nam, Bộ Công an Việt Nam cho biết về tình trạng đăng tải, phát tán các thông tin xấu độc, chống phá Đảng, Nhà nước, thông tin sai sự thật, thiếu kiểm chứng, xuyên tạc, lừa đảo nhằm chiếm đoạt tài sản đang diễn biến phức tạp. Trong đó, thông tin xấu độc là những thông tin có nội dung sai trái, bị bóp méo, xuyên tạc, nội dung thông tin chưa được kiểm chứng, xuyên tạc sự thật lịch sử, chống phá đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Công an tỉnh Hưng Yên xác định thông tin xấu, độc là những thông tin có nội dung sai trái, bịa đặt, bóp méo, xuyên tạc sự thật hoặc có một phần sự thật nhưng được đưa tin với dụng ý xấu, chưa được kiểm chứng gây ảnh hưởng đến cá nhân, tổ chức. Thông tin có ngôn từ thô tục, nội dung phản cảm, soi mói, xúc phạm danh dự, nhân phẩm cá nhân, xuyên tạc sự thật lịch sử, phủ nhận Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chống phá đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Bịa đặt, vu cáo, bôi nhọ các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, Quân đội, Công an và gây chia rẽ đoàn kết nội bộ, đoàn kết dân tộc, tôn giáo, đe dọa an ninh quốc gia. Các thông tin xấu độc, sai sự thật phát tán ở nhiều lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa và cả trong vấn đề chính trị, không chỉ làm hiểu sai vấn đề, gây thiệt hại về kinh tế, mà còn ảnh hưởng tới an ninh trật tự, uy tín, danh dự của các tổ chức, cá nhân.
Chú thích