Họ Bầu bí

Họ Bầu bí (danh pháp khoa học: Cucurbitaceae) là một họ thực vật bao gồm dưa hấu, dưa chuột, bí đao, bầu, bí ngô, mướp, khổ qua, la hán quả. Nó là một trong những họ quan trọng nhất trong việc cung cấp thực phẩm trên thế giới, mặc dù có lẽ không quan trọng như họ Hòa thảo (Poaceae), họ Đậu (Fabaceae) hay họ Cà (Solanaceae).

Phần lớn các loài trong họ này là các loại dây leo sống một năm với hoa khá lớn và sặc sỡ. Phần lớn các loài trong họ rất dễ bị tổn thương trước ấu trùng của một số loài nhậy.

Phân loại
Phân loại gần đây của họ Cucurbitaceae chia nó thành 15 tông như sau:
Tông Gomphogyneae: 6 chi với khoảng 56 loài.
Alsomitra (bao gồm cả Macrozanonia)
Bayabusua
Gomphogyne (bao gồm cả Triceros) - dây gom, đầu thư
Gynostemma (bao gồm cả Enkylia, Pestalozzia, Trirostellum) - Chi Giảo cổ lam, gồm thư tràng, cổ yếm, giảo cổ lam
Hemsleya – khoảng 30 loài dây hèm, tuyết đảm
Neoalsomitra - lâm mạo
Tông Triceratieae: 4-5 chi với khoảng 24 loài, chủ yếu ở vùng nhiệt đới Tân thế giới (Đông và Nam châu Phi và Madagascar có chi Cyclantheropsis).
Cyclantheropsis
Fevillea (bao gồm cả Anisosperma, Feuillaea, Feuillea, Hypanthera, Nandiroba, Nhandiroba)
Pteropepon (bao gồm cả Pseudosicydium)
Sicydium (bao gồm cả Chalema, Triceratia)
Tông Zanonieae: 4 chi với khoảng 11-13 loài, liên nhiệt đới
Gerrardanthus (bao gồm cả Atheranthera)
Siolmatra
Xerosicyos (bao gồm cả Zygosicyos)
Zanonia (bao gồm cả Juppia, Penar-Valli, Penarvallia) - lục lạc, thiết bát
Tông Actinostemmateae: 1-2 chi với khoảng 4 loài. Trung và Đông Á.
Actinostemma (bao gồm cả Mitrosicyos, Pomasterion) - 2 loài bình trấp, xạ hùng.
Bolbostemma: Đôi khi gộp trong Actinostemma. 2 loài đặc hữu Trung Quốc.
Tông Indofevilleeae: 1 chi, 1 loài trong các khu rừng thưa trên sườn núi tại đông bắc Ấn Độ, Bhutan và Tây Tạng.
Indofevillea
Tông Thladiantheae: 2 chi, 35 loài.
Baijiania (bao gồm cả Sinobaijiania)
Thladiantha - khổ áo, xích bào
Tông Siraitieae: 1 chi, 3-4 loài.
Siraitia (bao gồm cả Microlagenaria, Neoluffa) - cây (quả) la hán
Tông Momordiceae: 1 chi, 60 loài.
Momordica (bao gồm cả Calpidosicyos, Dimorphochlamys, Dimorphoclamys, Eulenburgia, Muricia, Neurosperma, Neurospermum, Nevrosperma, Raphanistrocarpus, Raphanocarpus, Zucca): Chi Mướp đắng, gồm khổ qua, gấc.
Tông Joliffieae: 3 chi, 10 loài.
Ampelosycios (bao gồm cả Ampelosycios, Delognaea, Odosicyos, Tricyclandra)
Cogniauxia (bao gồm cả Cogniauxiella)
Telfairia (bao gồm cả Joliffia)
Tông Bryonieae: 3 chi, 15 loài
Austrobryonia
Bryonia – khoảng 10 loài nhăng.
Ecballium (bao gồm cả Elaterium Mill.)
Tông Schizopeponeae: 2 chi, 9-11 loài.
Herpetospermum (bao gồm cả Biswarea, Edgaria, Rampinia, Warea)
Schizopepon
Tông Sicyoeae: 12-17 chi, 264-266 loài.
Cyclanthera (bao gồm cả Cremastopus, Discanthera, Elaterium Jacq., Heterosicyos (S. Watson) Cockerell, Pseudocyclanthera, Rhytidostylis, Rytidostylis)
Echinocystis (bao gồm cả Hexameria, Micrampelis)
Echinopepon (bao gồm cả Apatzingania, Brandegea, Pseudoechinopepon, Vaseyanthus)
Frantzia
Hanburia (bao gồm cả Elateriopsis, Nietoa)
Hodgsonia - đại hái, mỡ lợn, beo, sén, huất sơn
Linnaeosicyos
Luffa (bao gồm cả Poppya, Trevouxia, Turia): Chi Mướp
Marah (bao gồm cả Megarrhiza)
Nothoalsomitra
Sicyos (bao gồm cả Anomalosicyos, Cladocarpa, Costarica, Sarx, Sicyocarya, Sicyocaulis, Sicyoides, Skottsbergiliana, Sycios), có thể gộp cả năm chi dưới đây.
Microsechium
Parasicyos
Sechiopsis (bao gồm cả Pterosicyos)
Sechium (bao gồm cả Ahzolia, Chayota, Chocho, Polakowskia) - su su
Sicyosperma
Trichosanthes (bao gồm cả Anguina, Cucumeroides, Eopepon,Gymnopetalum, Involucraria, Platygonia, Scotanthus, Tripodanthera) - Chi Dưa núi, gồm cây qua lâu (quát lâu), cứt quạ, khổ qua rừng
Tông Coniandreae: 19 chi, 147-156 loài.
Apodanthera (bao gồm cả Guraniopsis)
Bambekea
Ceratosanthes
Corallocarpus (bao gồm cả Calyptrosicyos)
Cucurbitella (bao gồm cả Prasopepon, Schizostigma)
Dendrosicyos
Doyerea (bao gồm cả Anguriopsis)
Eureiandra (bao gồm cả Euryandra)
Gurania (bao gồm cả Dieudonnaea, Ranugia)
Halosicyos
Helmontia
Ibervillea (bao gồm cả Dieterlea, Maximowiczia)
Kedrostis (bao gồm cả Aechmandra, Bryonopsis, Cedrostis, Cerasiocarpum, Coniandra, Cyrtonema, Gijefa, Pisosperma, Rhynchocarpa, Toxanthera)
Melothrianthus
Psiguria (bao gồm cả Anguria Jacq.)
Seyrigia
Trochomeriopsis
Tumamoca (có thể gộp trong Ibervillea).
Wilbrandia
Tông Benincaseae: 24 chi, 204-214 loài.
Acanthosicyos (bao gồm cả Acanthosicyus)
Benincasa (bao gồm cả Camolenga, Praecitrullus) - bí đao, dưa tròn Ấn Độ
Blastania (bao gồm cả Ctenolepis, Ctenopsis, Zombitsia)
Borneosicyos
Cephalopentandra
Citrullus (bao gồm cả Anguria Mill., Colocynthis) - dưa hấu
Coccinia (bao gồm cả Cephalandra, Physedra, Staphylosyce) - dây bát, bình bát, cây cứt quạ
Cucumis (bao gồm cả Cucumella, Dicaeolosperma, Dicaeolospermum, Dicoelospermum, Hymenosicyos, Melo, Mukia, Myrmecosicyos, Oreosyce) - dưa chuột, dưa hồng, dưa bở, dưa melo, dưa gai, dưa hoàng kim, cầu qua, rơ bát
Dactyliandra
Diplocyclos (bao gồm cả Diplocyclus, Ilocania) - song qua
Indomelothria
Khmeriosicyos
Lagenaria (bao gồm cả Adenopus, Sphaerosicyos) - bầu, bầu canh
Lemurosicyos
Melothria (bao gồm cả Allagosperma, Alternasemina, Cladosicyos, Corynosicyos, Cucumeropsis, Diclidostigma, Landersia, Melancium, Posadaea)
Muellerargia
Papuasicyos (bao gồm cả Urceodiscus)
Peponium (bao gồm cả Peponia, Peponiella)
Raphidiocystis
Ruthalicia
Scopellaria (bao gồm cả Scopella)
Solena (bao gồm cả Harlandia, Juchia, Karivia) - cù nhang, cầu qua
Trochomeria (bao gồm cả Heterosicyos Welw. ex Benth. & Hook. f., Heterosicyus)
Zehneria (bao gồm cả Anangia, Cucurbitula, Neoachmandra, Pilogyne) - dây pọp, cầu qua
Tông Cucurbiteae: 11 chi, 100-110 loài.
Abobra
Calycophysum (bao gồm cả Bisedmondia, Edmondia)
Cayaponia (bao gồm cả Antagonia, Arkezostis, Cionandra, Dermophylla, Druparia, Dryparia, Perianthopodus, Selysia, Trianosperma)
Cionosicys (bao gồm cả Cionosicyos)
Cucurbita (bao gồm cả Mellouia, Melopepo, Ozodycus, Pepo, Pileocalyx, Sphenantha, Tristemon) - bí đỏ, bí ngô
Penelopeia (bao gồm cả Anacaona)
Peponopsis
Polyclathra (bao gồm cả Pentaclathra, Pittiera, Roseanthus)
Schizocarpum
Sicana
Tecunumania

Hệ thống học
Phát sinh chủng loài phân tử hiện đại gợi ý về các mối quan hệ như sau:



Hình ảnh

Tập tin:Hodgsonia heteroclita male.jpg
Tập tin:Luffa operculata 01.JPG
Tập tin:Cucumis sativus0.jpg
Tập tin:Cucurbitaceae 2.jpg

Chú thích

Tham khảo



Jeffrey C., 2005. A new system of Cucurbitaceae. Bot. Zhurn 90: 332–335.
Cucurbitaceae trong T.C. Andres (1995 trở đi) .
Cucurbitaceae trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, xác định, thông tin tìm kiếm. http://delta-intkey.com
J.H. Kirkbride Jr và M.J. Dallwitz (2000 trở đi). Cucumis và Cucumella (Cucurbitaceae): Dưa chuột và dưa.