Triplophysa

Triplophysa là một chi thuộc họ Nemacheilidae, các loài thuộc chi này chủ yếu được tìm thấy ở trong và quanh cao nguyên Tây Tạng của Trung Quốc. Hiện tại, chi này có nhiều loài hỗn tạp với nhau. Một vài loài thì được xác định và được xem là chung với các phân giống: Hedinichthys, Indotriplophysa, Labiatophysa, Qinghaichthys và Tarimichthys. Dù nhà ngư học người Thụy Sĩ Maurice Kottelat và danh sách các loài cá xem chúng là một loài riêng biệt nhưng Wikipedia chiếu theo dữ liệu của Fishbase nên xem chúng là phân loài. Tên các loài được đặt bởi Maurice Kottelat được xem là tên khác của chúng.

Sinh thái học
Trong chi này thì loài Triplophysa zhaoi được ghi nhận là sinh sống ở vùng nước thấp nhất của các loài cá châu Á: 50&nbsp;m (160&nbsp;ft) (thấp hơn mực nước biển) ở một đầm lầy của ốc đảo Lükqün, tại vùng trũng Turpan, Tân Cương. Triplophysa stolickai thì được ghi nhận là số ở vùng nước là 5200&nbsp;m (17000&nbsp;ft) (cao hơn mực nước biển), vị trí là tại hồ Longmu, phía tây Tây Tạng. Ngoài ra thì có một số loài trong chi này thì sống trong hang động và không có mắt do nó đã bị tiêu biến.

Loài
Hiện tại, ta đã xác định được 131 loài trong chi này:

Triplophysa alexandrae Prokofiev, 2001
Triplophysa aliensis (Y. F. Wu & S. Q. Zhu, 1979)
Triplophysa alticeps (Herzenstein, 1888)
Triplophysa altipinnis Prokofiev, 2003
Triplophysa aluensis W. X. Li & Z. G. Zhu, 2000
Triplophysa angeli (P. W. Fang, 1941)
Triplophysa anshuiensis Wu, Wei, Lan, Du, 2018
Triplophysa anterodorsalis S. Q. Zhu & W. X. Cao, 1989
Triplophysa aquaecaeruleae Prokofiev, 2001
Triplophysa arnoldii Prokofiev, 2006
Triplophysa bashanensis T. Q. Xu & K. F. Wang, 2009
Triplophysa bellibarus (T. L. Tchang, T. H. Yueh & H. C. Hwang, 1963)
Triplophysa bleekeri (Sauvage & Dabry de Thiersant, 1874)
Triplophysa brachyptera (Herzenstein, 1888)
Triplophysa brahui (Zugmayer, 1912)
Triplophysa brevibarba R. H. Ding, 1993
Triplophysa brevicauda (Herzenstein, 1888)
Triplophysa cakaensis W. X. Cao & S. Q. Zhu, 1988
Triplophysa chondrostoma (Herzenstein, 1888)
Triplophysa choprai (Hora, 1934)
Triplophysa coniptera (Turdakov, 1954)
Triplophysa crassicauda (Herzenstein, 1888)
Triplophysa crassilabris R. H. Ding, 1994
Triplophysa cuneicephala (T. H. Shaw & T. L. Tchang, 1931)
Triplophysa dalaica (Kessler, 1876)
Triplophysa daochengensis Y. Y. Wu, Z. Y. Sun & Y. S. Guo, 2016
Triplophysa daqiaoensis R. H. Ding, 1993
Triplophysa daryoae Sheraliev, Kayumova & Peng, 2022
Triplophysa dongganensis J. Yang, 2013
Triplophysa dorsalis (Kessler, 1872) (Gray loach)
Triplophysa dorsonotata (Kessler, 1879)
Triplophysa eugeniae (Prokofiev, 2002)
Triplophysa farwelli (Hora, 1935)
Triplophysa fengshanensis J. H. Lan, 2013
Triplophysa hutjertjuensis (Rendahl (de), 1933)
Triplophysa incipiens (Herzenstein, 1888)
Triplophysa intermedia (Kessler, 1876)
Triplophysa jianchuanensis L. P. Zheng, L. N. Du, X. Y. Chen & J. X. Yang, 2010 (Jianchuan stone loach)
Triplophysa jiarongensis Y. Lin, C. Li & J. K. Song, 2012
Triplophysa kafirnigani (Turdakov, 1948)
Triplophysa kashmirensis (Hora, 1922)
Triplophysa kaznakowi Prokofiev, 2004
Triplophysa kullmanni Bănărescu, Nalbant & Ladiges, 1975
Triplophysa kungessana (Kessler, 1879)
Triplophysa labiata (Kessler, 1874) (Plain thick-lip loach)
Triplophysa lacusnigri (L. S. Berg, 1928)
Triplophysa lacustris J. X. Yang & X. L. Chu, 1990
Triplophysa langpingensis J. Yang, 2013
Triplophysa lixianensis C. L. He, Z. B. Song & E. Zhang, 2008
Triplophysa longianguis Y. F. Wu & C. Z. Wu, 1984
Triplophysa longibarbata (Y. R. Chen, J. X. Yang, Sket & Aljančič, 1998)
Triplophysa longipectoralis L. P. Zheng, L. N. Du, X. Y. Chen & J. X. Yang, 2009
Triplophysa longliensis Q. Ren, J. X. Yang & X. Y. Chen, 2012
Triplophysa macrocephala J. Yang, T. J. Wu & J. X. Yang, 2012
Triplophysa macromaculata J. X. Yang, 1990
Triplophysa macrophthalma S. Q. Zhu & Q. Z. Guo, 1985
Triplophysa macropterus (Herzenstein, 1888)
Triplophysa markehenensis (S. Q. Zhu & Y. F. Wu, 1981)
Triplophysa marmorata (Heckel, 1838)
Triplophysa qilianensis W. J. Li, X. C. Chen & Y. P. Hu, 2015
Triplophysa qiubeiensis W. X. Li & H. F. Yang, 2008
Triplophysa robusta (Kessler, 1876)
Triplophysa rosa X. Y. Chen & J. X. Yang, 2005
Triplophysa rotundiventris (Y. F. Wu & Yuan Chen, 1979)
Triplophysa scapanognatha Prokofiev, 2007
Triplophysa scleroptera (Herzenstein, 1888)
Triplophysa sellaefer (Nichols, 1925)
Triplophysa sewerzowi (G. V. Nikolskii, 1938) (Severtsov’s loach)
Triplophysa shaanxiensis J. X. Chen, 1987
Triplophysa shilinensis Y. R. Chen & J. X. Yang, 1992
Triplophysa shiyangensis (T. Q. Zhao & X. T. Wang, 1983)
Triplophysa siluroides (Herzenstein, 1888)
Triplophysa stenura (Herzenstein, 1888)
Triplophysa stewarti (Hora, 1922)
Triplophysa stolickai (Steindachner, 1866) (Tibetan stone loach)
Triplophysa strauchii (Kessler, 1874) (Spotted thick-lip loach)
Triplophysa tanggulaensis (S. Q. Zhu, 1982)
Triplophysa tenuicauda (Steindachner, 1866)
Triplophysa tenuis (F. Day, 1877)
Triplophysa tianeensis X. Y. Chen, G. H. Cui & J. X. Yang, 2004
Triplophysa tianxingensis H. F. Yang, W. X. Li & Z. M. Chen, 2016
Triplophysa tibetana (Regan, 1905)
Triplophysa turpanensis Y. F. Wu & C. Z. Wu, 1992
Triplophysa ulacholica (V. P. Anikin, 1905) (Issyk-kul naked loach)
Triplophysa uranoscopus (Kessler, 1872)
Triplophysa venusta S. Q. Zhu & W. X. Cao, 1988
Triplophysa waisihani L. Cao & E. Zhang, 2008
Triplophysa wuweiensis (S. C. Li & S. Y. Chang, 1974)
Triplophysa xiangshuingensis W. X. Li, 2004
Triplophysa xiangxiensis (G. Y. Yang, F. X. Yuan & Y. M. Liao, 1986)
Triplophysa xichouensis Liu, Pan, Yang & Chen, 2017
Triplophysa xichangensis S. Q. Zhu & W. X. Cao, 1989
Triplophysa xingshanensis (G. R. Yang & C. X. Xie, 1983)
Triplophysa xiqiensis R. H. Ding & Q. Lai, 1996
Triplophysa yajiangensis S. L. Yan, Z. Y. Sun & Y. S. Guo, 2015
Triplophysa yaopeizhii T. Q. Xu, C. G. Zhang & B. Cai, 1995
Triplophysa yarkandensis (F. Day, 1877) (Kashgarian loach)
Triplophysa yasinensis (Alcock, 1898)
Triplophysa yunnanensis J. X. Yang, 1990
Triplophysas zaidamensis (Kessler, 1874)
Triplophysa zamegacephala (T. Q. Zhao, 1985)
Triplophysa zhaoi Prokofiev, 2006
Triplophysa zhenfengensis D. Z. Wang & D. J. Li, 2001
Tham khảo