Chi Mạch môn

Chi Mạch môn hay chi Duyên giai thảo (danh pháp khoa học: Ophiopogon, đồng nghĩa: Chloopsis Blume; Flueggea Richard (1807), Mondo Adanson; Slateria Desvaux.) là một chi chứa khoảng 65-72 loài cây thân thảo sống lâu năm, trong đó khoảng 38 loài đặc hữu của Trung Quốc, thuộc họ Măng tây (Asparagaceae), trước đây được phân loại trong họ Loa kèn (Liliaceae). Các loài trong chi này có nguồn gốc từ khu vực ôn đới ấm tới nhiệt đới thuộc miền đông, đông nam và nam châu Á. Tên gọi khoa học của chi này có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp ophis, "rắn" và pogon, "râu", có lẽ là để chỉ tới lá của chúng.

Chúng mọc lên từ các thân rễ ngắn và mang một chùm lá, từ đó các hoa xuất hiện thành dạng cành hoa trên các đoạn thân ngắn phía trên các lá.

Các loài
Ophiopogon aceobracteatus
Ophiopogon alatus: Xà bì cánh
Ophiopogon albimarginatus
Ophiopogon amblyphyllus
Ophiopogon angustifoliatus
Ophiopogon bockianus: Diên giai thảo nhị dính, xà thảo Bắc Kạn.
Ophiopogon bockianus var. angustifoliatus
Ophiopogon bodinieri
Ophiopogon bodinieri var. pygmaeus
Ophiopogon brevipes
Ophiopogon caulescens: Xà bì đứng
Ophiopogon caulescens var. prolifer
Ophiopogon chingii: Cao cẳng lá nhỏ.
Ophiopogon chingii var. glaucifolius
Ophiopogon clarkei
Ophiopogon clavatus
Ophiopogon confertifolius
Ophiopogon cordylinoides
Ophiopogon corifolius
Ophiopogon dracaenoides: Cao cẳng lá mác, bì xà nằm.
Ophiopogon erectus
Ophiopogon filipes
Ophiopogon fooningensis
Ophiopogon fruticulosus
Ophiopogon grandis
Ophiopogon griffithii
Ophiopogon hayatae: Cao cẳng lá dẹt.
Ophiopogon heterandrus
Ophiopogon hongjiangensis
Ophiopogon humilis: Xà thảo nhỏ.
Ophiopogon indicus
Ophiopogon intermedius: Xà thảo vừa, mạch môn kiểng.
Ophiopogon jaburan
Ophiopogon japonicus: Mạch môn đông, xà thảo Nhật, long phát.
Ophiopogon jiangchengensis
Ophiopogon kradungensis
Ophiopogon latifolius: Cao cẳng lá rộng, xà thảo lá rộng.
Ophiopogon leptophyllus
Ophiopogon longifolius: Xà thảo lá dài.
Ophiopogon longifolius f. albostriatus
Ophiopogon lushuiensis
Ophiopogon mairei
Ophiopogon malcolmsonii
Ophiopogon marmoratus: Mĩ diệp diên giai thảo.
Ophiopogon megalanthus
Ophiopogon menglianensis
Ophiopogon micranthus
Ophiopogon motouensis
Ophiopogon multiflorus
Ophiopogon ogisui
Ophiopogon paniculatus
Ophiopogon patulus
Ophiopogon peliosanthoides: Bì xà.
Ophiopogon petraeus
Ophiopogon pierrei: Xà thảo pierre.
Ophiopogon pingbienensis
Ophiopogon planiscapus
Ophiopogon planiscapus var. leucanthus
Ophiopogon platyphyllus
Ophiopogon platyphyllus var. hayatae
Ophiopogon pseudotonkinensis
Ophiopogon regnieri: Bì xà regnier.
Ophiopogon reptans: Cao cẳng, xà thảo bò.
Ophiopogon reversus
Ophiopogon revolutus
Ophiopogon rupestris
Ophiopogon sar-garhwalensis
Ophiopogon sarmentosus
Ophiopogon siamensis
Ophiopogon sinensis
Ophiopogon sparsiflorus
Ophiopogon stenophyllus: Cao cẳng to.
Ophiopogon subverticillatus: Xà thảo luân sinh.
Ophiopogon sylvicola
Ophiopogon szechuanensis
Ophiopogon tienensis
Ophiopogon tonkinensis: Xà bì bắc bộ, diên giai thảo nhiều hoa.
Ophiopogon tristylatus
Ophiopogon tsaii
Ophiopogon umbraticola
Ophiopogon vietnamensis
Ophiopogon xylorrhizus
Ophiopogon yangshuoensis
Ophiopogon yunnanensis
Ophiopogon zingiberaceus

Trồng và sử dụng
Một số loài như Ophiopogon japonicus và Ophiopogon planiscapus được sử dụng như là loại cây che phủ mặt đất.

Trong y học cổ truyền Trung Hoa thân củ của Ophiopogon japonicus, gọi là mạch môn đông, được dùng làm thuốc bổ âm.

Tham khảo và ghi chú