Chi Bạch tiền

Chi Bạch tiền hay chi Sát khuyển (danh pháp khoa học: Cynanchum) là một chi chứa khoảng 300 loài thực vật hạt kín thuộc về họ Apocynaceae. Tên gọi khoa học có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp kynos (nghĩa là "chó, cẩu, khuyển") và anchein (nghĩa là "làm ngạt thở", "làm tắc thở" hay "làm ngộ độc"), hàm ý tới tính độc của các loài cây này. Vì thế tên gọi chung bằng tiếng Việt của một vài loài là sát khuyển. Phần lớn các loài là dây leo hay dây quấn không mọng nước.

Hình thái
Các loài cây trong chi này là cây thân thảo hay cây bụi nhỏ sống lâu năm, thường mọc lên từ các thân rễ. Lá thường mọc đối và đôi khi mọc trên các cuống lá. Các cụm hoa và các hoa mọc dưới nhiều hình dạng.

Giống như các loài khác trong họ Apocynaceae, các loài cây này có các quả dạng quả đại, là các quả khô giống như quả đậu.

Phân bố
Các loài cây này phân bố rộng khắp thế giới, trong khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Một vài loài cũng mọc tại vùng ôn đới.

Tầm quan trọng
Rễ của bạch vi (Cynanchum atratum) được sử dụng trong y học cổ truyền Trung Hoa. Một vài loài khác cũng được sử dụng trong y học cổ truyền Trung Hoa.

Sát khuyển đen (Cynanchum louiseae) là một loài cỏ dại gây ra nhiều điều phiền toái tại khu vực miền bắc Hoa Kỳ.

Phân loại
Cynanchum như được định nghĩa vào cuối thế kỷ 20 để bao gồm khoảng 400 loài là một đơn vị phân loại đa ngành và vì thế đã bị chia tách. Một số loài được chuyển sang các chi khác như Orthosia, Pentarrhinum và Vincetoxicum, với một nhóm chủ yếu là các loài thuộc Cựu thế giới còn để lại trong chi Cynanchum

Một số loài
Các loài bao gồm:

Cynanchum acuminatifolium - triều phong thảo
Cynanchum acutum
Cynanchum altiscandens
Cynanchum amplexicaule
Cynanchum andringitrense
Cynanchum angustifolium
Cynanchum anthonyanum
Cynanchum aphyllum
Cynanchum atratum - bạch vi
Cynanchum auriculatum
Cynanchum arizonicum
Cynanchum barbigerum
Cynanchum batangense - bạch tiền Ba Đường
Cynanchum bicampanulatum - bạch tiền mũ chuông
Cynanchum biondioides - dây bạch tiền Tần Lĩnh
Cynanchum boudieri
Cynanchum brevicoronatum
Cynanchum bungei - bạch thủ ô
Cynanchum callialatum
Cynanchum canescens
Cynanchum carnosum
Cynanchum chekiangense
Cynanchum chinense - nga nhung đằng, dây lông ngỗng
Cynanchum christineae
Cynanchum corymbosum - sát khuyển, dưa lông nhím, quả lông nhím
Cynanchum danguyanum
Cynanchum decipiens
Cynanchum duclouxii
Cynanchum elegans
Cynanchum erubescens
Cynanchum fordii - bạch tiền núi, sơn bạch tiền
Cynanchum formosanum - bôi quan đằng Đài Loan
Cynanchum forrestii - bạch tiền Đại Lý
Cynanchum giraldii - ngưu bì tiêu Nga Mi
Cynanchum glaucescens
Cynanchum floribundum
Cynanchum gortsianum
Cynanchum hancockianum - bạch tiền Hoa Bắc
Cynanchum heydei - nga nhung đằng Tây Tạng
Cynanchum hydrophilum - thủy bạch tiền
Cynanchum inamoenum - trúc linh tiêu
Cynanchum insulanum - bôi qua đằng Hải Nam
Cynanchum kingdonwardii
Cynanchum kintungense
Cynanchum komarovii - lão qua đầu
Cynanchum kwangsiense - bôi quan đằng Quảng Tây
Cynanchum laeve
Cynanchum likiangense - ngưu bì tiêu Lệ Giang
Cynanchum lineare
Cynanchum linearisepalum
Cynanchum longipedunculatum
Cynanchum louiseae
Cynanchum lysimachioides - bạch ngưu bì tiêu
Cynanchum marnieranum
Cynanchum megalanthum
Cynanchum mongolicum - bạch tiền Hoa Bắc
Cynanchum mooreanum
Cynanchum muliense - bạch tiền Mộc Lý
Cynanchum nigrum
Cynanchum officinale - sát khuyển thuốc, chu sa đằng
Cynanchum otophyllum - sâm Thanh Dương
Cynanchum paniculatum - từ trường khanh
Cynanchum pedunculatum
Cynanchum pingshanicum
Cynanchum puberulum
Cynanchum purpureum
Cynanchum racemosum
Cynanchum riparium
Cynanchum rockii
Cynanchum rossicum
Cynanchum sinoracemosum
Cynanchum stauntonii - bạch tiền lá liễu, ngũ giác, sát khuyển Staunton
Cynanchum stenophyllum - bạch tiền lá hẹp
Cynanchum sublanceolatum - bạch tiền Trấn Giang
Cynanchum szechuanense - dây lông ngỗng Tứ Xuyên
Cynanchum taihangense - bạch tiền Thái Hành
Cynanchum thesioides - địa sao qua
Cynanchum utahense
Cynanchum versicolor - bạch tiền biến sắc
Cynanchum verticillatum - bạch tiền lá tròn
Cynanchum vincetoxicum - thôi thổ bạch tiền
Cynanchum volubile - mạn bạch tiền
Cynanchum wallichii - bôi quan đằng Côn Minh
Cynanchum wangii - khải vô bạch tiền
Cynanchum wilfordii - cách sơn tiêu

Chú thích

Tham khảo


Cynanchum tại Thực vật chí Trung Hoa