Xa khơi

Xa khơi là một ca khúc của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ. Ca khúc ra đời năm 1962, nhanh chóng giành được sự yêu thích của công chúng trên sóng phát thanh tuy nhiên đến năm 1975 mới phổ biến rộng rãi. Xa khơi mang đậm chất dân ca Trung Bộ, trữ tình, mênh mang. Ca khúc được viết như lời tâm sự của một cô gái trong lúc xa khơi, gửi lời nhớ thương tới người "anh" đang ở bên kia vĩ tuyến. Bài hát thể hiện khát vọng thống nhất đất nước lúc bấy giờ.

Đây là một trong những ca khúc kinh điển của thanh nhạc cách mạng Việt Nam và được nhiều nữ nghệ sĩ thể hiện. Đặc biệt, Xa khơi gắn liền với tên tuổi của Nghệ sĩ Nhân dân Lê Dung và ca sĩ Tân Nhân.

Hoàn cảnh ra đời
Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ (sinh năm 1936 tại Thanh Chương, Nghệ An) chủ yếu soạn nhạc không lời và nhạc giao hưởng. Ông viết không nhiều ca khúc, và cũng có ít ca khúc được nhiều người biết như Xa khơi, Tiếng hát giữa rừng Pắc Bó, Mùa xuân gọi bạn, Tiếng hát gửi Noọng. Xa khơi có thể coi là một sáng tác để đời của ông.

Xa khơi viết vào giai đoạn sau khi kết thúc Kháng chiến chống Pháp, đất nước bị chia làm hai miền. Ca khúc được bắt đầu được hình thành từ năm 1956-1957, lúc nhạc sĩ đi thực tế tại miền Trung:

Những năm 1956 - 1957, Nguyễn Tài Tuệ đã đi thực tế ở khu vực cầu Hiền Lương, Cửa Tùng và đảo Cồn Cỏ... Nhà thơ Lưu Trọng Lư dẫn đầu đoàn văn nghệ sĩ, họ sống ở bên này sông Bến Hải hàng tháng trời.

Lúc đó, khó khăn chồng chất khó khăn, đất nước bị chia cắt gây đôi miền. Cảnh chiều chiều vợ ra bến ngóng chồng, ông ra sông ngóng cháu từ phía bên kia. Những đôi trai gái chưa kịp cưới nhau đã phải chia lìa để cứ chiều chiều đứng bên này khoát nón sang bên kia gọi nhau mà không thể gần nhau được.

Nguyễn Tài Tuệ tự hỏi mình: "Ngoài biển kia con cá nục đến con cá măng còn đi đi lại lại, bay nhảy thoải mái giữa 2 miền, tại sao con người lại bị ngăn cách? Và, ông lấy khát vọng thống nhất đất nước làm chủ đề bài hát này".

Nhưng do lý do trên, đến sau năm 1975 Xa khơi mới được phổ biến rộng rãi.
<!-- Lời bài hát

Nắng tỏa chiều nay

Chiều tỏa nắng đôi bờ anh ơi

Gió lộng buồm mây ươm chân trời

Biển lặng sóng thuyền em dong khơi

Khoan giọng hò thương anh cách vời

Kìa biển rộng con nục, con măng

Lướt sóng liệng đôi bờ tung tăng

Con chuồn còn bay nơi nơi

Con giang chiều gọi bạn đường khơi

Nắng tỏa chiều nay

Thuyền về mái đọng chiều nay

Nhìn phương Nam con nước vơi đầy thương nhớ

Nhớ thương anh ơi

Ơi mênh mông sóng xô du thuyền ta xa bờ

Âm vang tiếng hò nhịp chèo ta mong chờ

Thuyền ra xa khơi đưa nhịp chèo nối liền

Đường đi muôn khơi mái chèo chung đôi miền

Mênh mông biển khơi câu hò thương nhớ

Vang về miền Nam quê ta

Biển dập dìu, biển tâm tình

Biển nói lên lời sóng cả ta chung lứa đôi

Ơi phong ba lướt xô mái chèo ta xa bờ

Phong ba sóng cồn lòng ta luôn mong chờ

Kề vai bên nhau nắng biển cùng mưa nguồn

Kề vai bên nhau em kề bên anh thương

Anh ơi lời ca câu hò thương nhớ

Vang về cùng anh không xa

Biển rộng ơi, biển chung tình

Biển nói lên lời sóng cả ta chung lứa đôi

Biển nói lên giùm bao ngày thương nhớ, biển ơi

Nhớ thương cách vời, ơi biển chiều nay

Nhớ thương cách vời, ơi biển chiều nay

Tham khảo

Liên kết ngoài
Giai Điệu Tự Hào Xa khơi NSƯT Tân Nhân trên VTV1 T7/2014, phỏng vấn nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ
Nghe nghệ sĩ Tân Nhân hát Xa khơi