Đức tuyên chiến với Hoa Kỳ (1941)

tại Quốc hội, 11 tháng 12 năm 1941]]
Vào ngày 11 tháng 12 năm 1941, vài ngày sau sự kiện Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng và Hoa Kỳ tuyên chiến với Nhật, Đức Quốc xã đã tuyên chiến với Hoa Kỳ để đáp trả lại những gì mà họ khẳng định là một loạt những hành vi khiêu khích của Chính phủ Hoa Kỳ khi mà nước này chính thức ở vào tình trạng trung lập trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Quyết định tuyên chiến được Adolf Hitler đưa ra gần như ngay lập tức, không có sự chuẩn bị hay tham khảo ý kiến. Sau đó trong cùng ngày, Hoa Kỳ cũng đã tuyên chiến với Đức.

Bối cảnh
Chiều hướng trong quan hệ giữa Đức và Hoa Kỳ đã đi xuống kể từ thời điểm Chiến tranh thế giới thứ hai bắt đầu do sự kiện này ắt làm tăng thêm mối hợp tác giữa Hoa Kỳ và Vương quốc Anh. Hiệp định Destroyers for Bases, chính sách Lend-Lease, tuyên bố Hiến chương Đại Tây Dương, việc Anh bàn giao quyền kiểm soát quân sự Iceland cho Mỹ, sự mở rộng Vùng An ninh Liên Mỹ, và nhiều thành quả của mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước đã tạo sự căng thẳng trong quan hệ giữa Hoa Kỳ, một quốc gia về cơ bản vẫn đang ở tình trạng trung lập, và Đức Quốc xã. Các tàu khu trục Hoa Kỳ hộ tống tàu chở hàng tiếp tế tới Anh trên thực tế đã đối đầu với những chiếc tàu ngầm U-boat của Đức. Nguyện vọng giúp đỡ Anh của Roosevelt bất chấp sự phản đối của nhóm người theo chủ nghĩa biệt lập có tầm ảnh hưởng và những trở ngại pháp lý do Quốc hội Hoa Kỳ áp đặt nhằm ngăn cản sự tham gia trực tiếp vào cuộc chiến đã đẩy nước Mỹ vượt qua ranh giới trung lập truyền thống.

Vào ngày 7 tháng 12 năm 1941, Đế quốc Nhật Bản tấn công căn cứ hải quân Hoa Kỳ tại Trân Châu Cảng, Hawaii, khởi đầu một cuộc chiến tranh giữa Nhật và Hoa Kỳ. Nhật Bản không báo trước cho đồng minh của họ là Đức về cuộc tấn công, dù vào đầu tháng 12 đại sứ Nhật đã nói với Ngoại trưởng Đức Joachim von Ribbentrop rằng mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Đế quốc Nhật Bản đã tan vỡ và rằng chiến tranh sắp xảy ra. Viên đại sứ được chỉ thị yêu cầu Đức cam kết tuyên chiến dưới các điều khoản của Hiệp ước Ba bên (hay Hiệp ước Tam cường). Hitler và Ribbentrop đã thúc giục Nhật Bản tấn công, chiếm lấy Singapore từ tay Anh, dựa vào lý lẽ rằng làm như vậy không những khiến Anh tổn thương mà còn giữ cho Hoa Kỳ đứng ngoài cuộc chiến.

Theo các điều khoản trong thỏa thuận, Đức có nghĩa vụ phải giúp đỡ Nhật nếu có một nước thứ ba tấn công Nhật, nhưng không nếu Nhật tấn công một nước thứ ba. Ribbentrop đã nhắc lại điều này với Hitler và chỉ ra rằng việc tuyên chiến với Mỹ sẽ làm tăng số lượng kẻ thù của Đức, nhưng Hitler gạt bỏ mối quan ngại này vì cho rằng nó không quan trọng

Có nhiều lý do để giải thích cho hành động tuyên chiến với Hoa Kỳ của Hitler trong khi bản thân ông ta không bị ép buộc. Một trong số đó là phản ứng về mặt cảm xúc: chiến thuật của Nhật Bản tiến hành một cuộc tấn công bất ngờ mà không tuyên chiến đã lôi cuốn Hitler; ông ta từng làm một điều tương tự khi tấn công Liên Xô với Chiến dịch Barbarossa hồi tháng 6 năm 1941; quả thực Hitler đã nói với đại sứ Nhật: "Người ta nên tấn công, tấn công mãnh liệt nhất có thể, đừng phí thì giờ tuyên chiến."

Một điểm có lợi cho Hitler khi tuyên chiến với Hoa Kỳ đó là việc làm này như một cách thức đánh lạc hướng công chúng Đức, làm họ lãng đi tình thế cuộc chiến với Liên Xô hiện tại khi mà Đức vừa trải qua những bước thụt lùi nghiêm trọng có thể dẫn tới một trận chiến kéo dài không mong muốn. Hitler đã bảo đảm với người dân Đức rằng Liên Xô sẽ bị đánh bại trước mùa đông, nhưng thực tế điều này đã không xảy ra, và như vậy chẳng có mấy tin tức tốt lành để thông báo với họ. Sự kiện Trân Châu Cảng tới đúng lúc cho phép Hitler có được diện mạo tích cực hơn trong bài phát biểu trước Nghị viện, tập trung khai thác giá trị tuyên truyền từ cuộc tấn công của Nhật nhiều nhất có thể. Thực tế Hitler đã hoãn bài phát biểu và việc tuyên chiến lại vài ngày, cố gắng tìm thời điểm thích hợp về mặt tâm lý để công bố. Tuy nhiên, động cơ tuyên truyền hầu như không đủ để biện minh cho hành động tuyên chiến với Hoa Kỳ, đặc biệt nếu xét làm như vậy sẽ tạo ra một "liên minh không bình thường" giữa hai chính thể khác biệt và đối lập từ trước đến nay, Liên Xô và Hoa Kỳ. Joachim C. Fest, một trong những tiểu sử gia về Hitler, đã biện luận rằng quyết định của Hitler "thực sự không còn là hành động theo ý muốn mà là một cử chỉ bị chi phối bởi nhận thức đột ngột về sự bất lực của chính mình. Cử chỉ đó là sáng kiến chiến lược quan trọng cuối cùng của ông ta."

ký vào văn kiện tuyên bố chiến tranh với Đức, phản ứng của Hoa Kỳ trước lời tuyên chiến của Hitler]]

Văn bản tuyên chiến của Đức
Vào ngày 11 tháng 12 năm 1941, Đại biện Leland B. Morris, nhà ngoại giao Hoa Kỳ có cấp bậc cao nhất tại Đức bị triệu tập tới văn phòng của Ngoại trưởng Đức Joachim von Ribbentrop. Tại đây Ribbentrop đã đọc lên tuyên bố chính thức như sau:

Ngài Đại biện:

Chính phủ Hoa Kỳ đã vi phạm một cách trắng trợn nhất, ngày càng vượt quá mọi quy tắc ứng xử mang tính trung lập và ủng hộ những kẻ thù của Đức. Đồng thời Hoa Kỳ đã và vẫn đang liên tục thực hiện những hành vi khiêu khích nghiêm trọng nhất nhằm vào Đức kể từ thời điểm chiến tranh ở châu Âu bùng nổ. Hoa Kỳ bị xúi giục bởi hành động tuyên chiến với Đức của Anh vào ngày 3 tháng 9 năm 1939 và cuối cùng đã phải dùng đến những hành động quân sự xâm lược.

Vào ngày 11 tháng 9 năm 1941, Tổng thống Hoa Kỳ tuyên bố công khai rằng ông ta đã ra lệnh cho Hải quân và Không quân Hoa Kỳ bắn hạ tại chỗ bất kỳ chiếc tàu chiến nào của Đức. Trong bài phát biểu ngày 27 tháng 10 năm 1941, ông ta một lần nữa khẳng định quả quyết hơn rằng mệnh lệnh này là có hiệu lực. Theo lệnh, các tàu của Hải quân Hoa Kỳ đã tấn công một cách có hệ thống nhằm vào lực lượng hải quân Đức kể từ đầu tháng 9 năm 1941. Như vậy, các tàu khu trục của Hoa Kỳ, như là Greer, Kearney và Reuben James, đã khai hỏa vào các tàu ngầm Đức theo kế hoạch. Chính Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ là ông Knox đã xác nhận rằng các khu trục hạm Hoa Kỳ đã tấn công các tàu ngầm Đức.

Hơn nữa, Hải quân Hoa Kỳ dưới lệnh chính phủ của họ đã soi xét và bắt giữ các tàu buôn của Đức trên hải phận quốc tế như kẻ thù, trái với luật pháp quốc tế.

Do đó Chính phủ Đức tuyên bố những điều khoản sau đây:

Dù Đức về phía mình đã tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc của luật pháp quốc tế trong quan hệ với Hoa Kỳ suốt quãng thời gian chiến tranh, nhưng Chính phủ Hoa Kỳ từ những vi phạm ban đầu về thái độ trung lập cuối cùng đã đi đến những hành động gây chiến công khai với Đức. Chính phủ Hoa Kỳ do đó gần như đã tạo nên tình trạng chiến tranh.

Bởi vậy Chính phủ Đức ngừng các mối quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ và tuyên bố rằng dưới tình cảnh này, tình cảnh mà Tổng thống Roosevelt cũng đem lại cho Đức, kể từ hôm nay, Đức tự xem mình như ở trong tình trạng chiến tranh với Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.

Chấp thuận, Ngài Đại biện, thể hiện sự suy xét kỹ lưỡng của tôi.

Ngày 11 tháng 12 năm 1941.

RIBBENTROP.

Tham khảo

Tham khảo
Department of State Bulletin. Washington, DC: Government Printing Office (ngày 13 tháng 12 năm 1941)
Genoud, François (ed.) The Testament of Adolf Hitler. The Hitler–Bormann Documents, February–April 1945. London, 1961.
Kershaw, Ian, Hitler: 1936–1945: Nemesis London, 2000.

Liên kết ngoài

Original speech with English subtitles