Ang Chan I

|title=Vua Campuchia|image=|image_size=|caption=|succession=Vua Campuchia|reign=1516–1566|coronation=1516 (first)1553 (second)|predecessor=Neay Kan|successor=Barom Reachea I|full name=Brhat Pada Samdach Brhat Rajankariya Brhat Parama Rajadhiraja Ramadipati Brhat Sri Suriyabarna Dharmika Vararattana Parama Chakrapatra Mahadhipatindhara Narindra Visuddhi Sanditya Isvara Kambulratta Rastra Kambuja Siriya Sudhara Maha Indrapada Gururatta Rajadhani Mandira Sela Mahasthana Paramanatha Parama Bupatiya Ammachas Jivitha Ludhibana Krung Kambuja Adipatikara Brhat Raja Vamna Lanvaek|spouse=Sri Devi Thida|issue=Barom Reachea IPrincess Devi Kshatriyi|house=Varman Dynasty|father=Thommo Reachea I|mother=Maya Devi Buba|birth_date=1476|birth_place=Cambodia|death_date=1566|death_place=Angkor, Cambodia|date of burial=|place of burial=|religion=Buddhism}}
Ang Chan I (; 1476 &ndash; 1566) là vua Campuchia trị vì từ năm 1516 đến 1566. Ông được coi là một trong những vị vua Campuchia lừng lẫy nhất của thời kỳ hậu Angkor.

Tiểu sử
Vương tử Poñea Chan Reachea (Ang Chan) vốn là con trai của vua Thommo Reachea I, tức cháu nội của vua Ponhea Yat. Anh trai của Ang Chan là vua Srey Sukonthor (Dhamkat Sokhontor). Ông được bổ nhiệm là ouparach (người thừa kế hoặc Phó vương) bởi vua Damkhat Sokonthor vào năm 1507. Với tư cách là Phó vương, ông cai trị vùng Phnom Penh và các tỉnh phía đông.

Ít lâu sau, nhà vua Sukonthor đã thất sủng một trong những vị quan yêu thích của mình tên là Kan, người vốn dĩ là con trai của một người nô lệ tên Bijai Naga (Vijayanaka). Kan cũng là anh trai của Nang Pean, một trong những vị vương phi mà vua Sukonthor rất yêu mến. Kan lần lượt chiếm một số tỉnh và bắt buộc phó vương Ang Chan từ bỏ Phnom Penh, chạy trốn để tìm sự giúp đỡ của vua Xiêm.

Năm 1512, Neay Kan đánh bại Sukonthor và tự lập làm vua, xưng là Srey Chetha.

Ang Chan từ Xiêm trở về nước với một đội quân vào năm 1516.

Sau đó, vua Xiêm đưa thư đòi triều đình Campuchia triều cống và nộp giao voi trắng cho Xiêm.

Từ năm 1547, nước Xiêm xảy ra chiến tranh với Miến Điện. Nắm bắt cơ hội đó, quân đội Campuchia đã phát động một cuộc phản công vào Xiêm. Thành phố Angkor được lấy lại từ Xiêm. Năm 1553, ông lại được trao vương miện ở Lovek. Trong giai đoạn 1559-1564, quân đội Campuchia đã tấn công các khu vực lân cận Ayuttaya.

Năm 1794, vua Rama mới cho Ang Eng trở về nước và cho mang theo thanh kiếm Preah Khan Reach để làm lễ đăng cơ. Tuy nhiên, Kenneth T. So đặt nghi vấn rằng thanh kiếm Preah Khan Reach mà Ang Eng mang về là bản sao, thanh kiếm thật sự đã bị Xiêm lấy mất và bịa ra câu chuyện nhặt được.

Tham khảo

Cambodia Expats Online, New Khmer Movie Premiere for "Hloung Preh Sdach Kon" Kicks Off in Phnom Penh, Cambodia
Vandy Muong and Will Jackson (2016), Hun Sen and the man who would be king. The Phnom Penh Post.
Kimly NGOUN (2006), The Legend Of Preah Ko Preah Keo And Its Influence On The Cambodian People’S Perception Of The Thais . Chulalongkorn University.
Astrid Norén-Nilsson (2013), Performance as (re)incarnation: The Sdech Kân narrative. Published by: Cambridge University Press on behalf of Department of History, National University of Singapore
SEBASTIAN STRANGIO (2016), Spinning the myth of a 16th-century king as elections loom in Cambodia. Nikkei Inc.
Theara Thun, ព្រះស្តេចកន Preah Sdach Kân [God-King Kân]. Harvard-Yenching Institute.
Ros Chantrabot, Preah sdach kan. Bhnaṃ Beñ: Paṇṇagār Qaṅgar, 2007.
Kenneth T. So. "Preah Khan Reach and The Genealogy of Khmer Kings "(PDF). Cambosastra. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2017.

Chú thích