Sư đoàn 312, Quân đội nhân dân Việt Nam

– Sư đoàn trưởng
- Chính ủy
| từ = tháng 7/2024
| thành lập = 27/12/1950
| quân chủng = Lục quân
| phân cấp = Sư đoàn
| chức năng = Sư đoàn biên chế hỏa lực mạnh
| quy mô = 10.000 quân
| bộ phận của = Quân đoàn 12
| bộ chỉ huy = Phổ Yên, Thái Nguyên
| tên khác = Sư đoàn Chiến Thắng
| tham chiến = Chiến tranh Đông Dương Chiến tranh Việt Nam
| vinh danh = hạng ba37px Huân chương Tự do của CHDCND Lào.
| kiểu chỉ huy 1 = Sư đoàn trưởng
| tư lệnh = Thượng tá Nguyễn Quốc Trung
| chính ủy = Thượng tá Phạm Quang Huy
| chỉ huy 3 = Đại tá Trần Văn Bích
| chỉ huy nổi tiếng =
}}

Sư đoàn 312, còn gọi là Sư đoàn Chiến Thắng, trực thuộc Quân đoàn 12, gồm các trung đoàn 141, 165, 209, 68. Là một trong những sư đoàn bộ đội chủ lực cơ động đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Lịch sử
Ðại đoàn 312, tiền thân của Sư đoàn bộ binh 312, Quân đoàn 12, được thành lập ngày 27/12/1950 tại Kim Lăng, Vĩnh Phúc.

Khi mở chiến dịch Trần Hưng Đạo, trung đoàn 141 và 209 đã cùng tập kết tham gia chiến dịch và phối hợp với bộ đội địa phương tỉnh Vĩnh Phúc chặn đánh Binh đoàn cơ động số 3 của Pháp càn vào vùng Việt Minh tập trung quân chủ lực. Riêng trong ngày 27 tháng 12 năm 1950, các đơn vị của F312 đã tiêu diệt và bắt sống gần như toàn bộ tiểu đoàn Bắc Phi số 24 của Binh đoàn cơ động số 3 tại Xuân Trạch (huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc). Từ đó ngày 27 tháng 12 năm 1950 được lấy làm ngày thành lập sư đoàn 312.
]]
Các đơn vị của sư đoàn là Trung đoàn 141 và 209 đã tiêu diệt cứ điểm Him Lam ngày 13 tháng 3 năm 1954 để mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau khi phối hợp tiêu diệt cụm cứ điểm Him Lam (13/3/1954), rạng sáng 15/3, Đại đoàn 312 cùng các đơn vị phối thuộc tiến công cứ điểm Độc Lập. Trung đoàn 165 của đại đoàn đảm nhiệm hướng chủ yếu, sau hơn ba giờ chiến đấu đã đột phá thành công, làm chủ trận địa, tiêu diệt Tiểu đoàn 5 Bắc Phi, góp phần phá vỡ tuyến phòng ngự phía bắc và đông bắc của tập đoàn cứ điểm. Trong đợt hai chiến dịch (30/3 – 19/4), Đại đoàn 312 được giao nhiệm vụ đánh chiếm các cao điểm quan trọng ở phía đông trung tâm như đồi D1, D2, E và điểm cao 105. Trải qua nhiều trận giằng co quyết liệt, đơn vị đã tiêu diệt và đánh thiệt hại nặng nhiều tiểu đoàn địch, đồng thời đào hào áp sát, chia cắt sân bay Mường Thanh, khiến lực lượng Pháp rơi vào thế bị bao vây chặt chẽ. Đến đợt ba chiến dịch (từ 1/5), Đại đoàn 312 tiếp tục tiến công, chiếm các vị trí còn lại ở phía đông, đồng thời thọc sâu vào khu trung tâm. Chiều 7/5/1954, đơn vị tham gia tổng công kích, trong đó Đại đội 360 thuộc Trung đoàn 141 đã vượt cầu Mường Thanh, tiến thẳng vào Sở Chỉ huy tập đoàn cứ điểm, buộc tướng Christian de Castries và toàn bộ Bộ Tham mưu Pháp đầu hàng lúc 17 giờ 30 phút.

Tháng 2/1963, Sư đoàn nhận lệnh cử một tiểu đoàn gồm 600 cán bộ, chiến sĩ thuộc trung đoàn 141 vào chiến trường Trị-Thiên.&nbsp;

Đầu tiên
1950-1955, Lê Trọng Tấn, Sư đoàn trưởng
Chính ủy: Trần Độ
Tham mưu trưởng: Nguyễn Hải
Sư đoàn phó: Đàm Quang Trung;

Sư đoàn trưởng
1950-1955, Lê Trọng Tấn
1955 - 1964: Hoàng Cầm
1964 - 1967: Nguyễn Thăng Bình (Hy sinh 1970)
1966 – 1967: Lê Thanh
1967-1972, Nguyễn Năng, sau Trung tướng
1971 – 1974: Lã Thái Hòa
1974 – 1978: Nguyễn Chuông, Thiếu tướng
1978 – 1979: Nguyễn Văn Kiệm, Trung tướng
1979 - 1980: Trần Minh Vân
1980 - 1981: Dương Quang Bách
1982 – 1988: Trần Minh Vân
8/1988 - 2/1989: Phùng Quang Thanh
3/1989 - 8/1991: Nguyễn Trọng Thắng, sau là Trung tướng, Cục trưởng Cục Nhà trường- BTTM.
8/1991 - 8/1993: Phùng Quang Thanh, sau là Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
8/1993-1996: Nguyễn Khắc Nghiên, Sau là Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Tổng Tham mưu trưởng.
2000-2003: Tô Đình Phùng, Sau là Trung tướng, Phó Giám đốc Học viện Quốc phòng
2003-2008: Phan Văn Giang, nay là Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
2008-5/2010: Nguyễn Tân Cương, nay là Đại tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Tổng Tham mưu trưởng.
6/2010-06/2012: Nguyễn Văn Triệu
07/2012- 3/2013: Đỗ Viết Toản, sau là Trung tướng, Hiệu trưởng trường Đại học Trần Quốc Tuấn.Đã nghỉ hưu
3/2013-6/2016: Đỗ Minh Xương, nay là Trung tướng, Giám đốc Học việc Lục quân Đà lạt
6/2016-12/2021: Nguyễn Trung Hiếu, nay là Thiếu tướng (2025), Hiệu trưởng Sĩ quan lục quân 1.
12/2021-11/2025: Đại tá Đỗ Trung Dũng nay là Phó tham mưu trưởng Quân đoàn 12.
01/12/2025 - nay Thượng tá Nguyễn Quốc Trung.

Chính ủy (sư đoàn phó chính trị)
1950 – 1955: Trần Độ, Trung tướng
1955 – 1960: Nguyễn Anh Bảo
1961 - 1963: Lê Chiêu, Thiếu tướng
1964 – 1967: Vũ Đức Thái, Thiếu tướng
1967 - 1968: Hoàng Phương, Trung tướng
1968 – 1971: Lê Chiêu
1971 – 1974: Phạm Sinh, Trung tướng
1974 – 1976: Nguyễn Văn Xuyên
1976 – 1979: Đỗ Trường Quân
1980: Trần Văn Trấn
1981 – 1984: Lê Viết Viên
1985 - 8-1988: Nguyễn Đức Sơn, sau là Trung tướng Cục trưởng Cục Chính trị BTTM(2000-2008)
8-1988 - 8-1991: Ngô Luân
8.1991- 1996: Lê Xuân Thu BTTM(2000-2008).
2003- 2009: Hồ Trọng Đào, sau là Thiếu tướng, Phó Chính ủy, Tổng Cục Kỹ thuật (2017-2019).
2009- 6/2011: Lương Đình Hồng, sau là Thượng tướng Chính ủy Học viện Quốc phòng (Việt Nam)
7/2011- 8/2013: Nguyễn Văn Hùng, nay là Trung tướng, Phó Chủ nhiệm, Ủy ban kiểm tra Quân ủy trung ương.
9/2013- 10/2014: Bùi Quốc Oai, nay là Trung tướng Chính ủy, Cảnh sát biển Việt Nam (2020-nay)
11/2014-9/2016: Phạm Quốc Hóa, nay là Thiếu tướng, Phó chính ủy Bộ tư lệnh 86 (2022-nay).
9/2016-9/2018: Trần Văn Thưởng, nay là Thiếu tướng, Chính ủy, Học viện Kỹ thuật Quân sự (2022-nay).
9/2018-02/2020: Phạm Quang Hải, nay là Đại tá, Chính ủy Sư đoàn 390, Quân đoàn 12.
02/2020-2021: Ngô Công Trực, nay là Thiếu tướng, Phó chủ nhiệm Chính trị, Bí thư Đảng ủy Cục Chính trị, Quân đoàn 12.
2021- 7/2024, Nguyễn Văn Tấn, nay là Đại tá, Phó chủ nhiệm Chính trị, Cục Chính trị, Quân đoàn 12.
7/2024- nay: Thượng tá Phạm Quang Huy

Tham khảo
Lịch sử quân đội nhân dân Việt Nam - Nhà xuất bản Quân đội nhân dân 2005
Lịch sử sư đoàn bộ binh 312, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân 2000

Liên kết ngoài
Lịch sử sư đoàn bộ binh 312

Chú thích ==