Ana của Tây Ban Nha

)
| tiền nhiệm = Maria của Medici
| kế nhiệm = María Teresa của Tây Ban Nha
| phối ngẫu = Louis XIII của Pháp
| con cái = Louis XIV của Pháp Philippe, Công tước Orléans
| tên đầy đủ = Ana María Mauricia de Austria y Austria-Estiria
| kiểu hoàng tộc = Vương tộc
| hoàng tộc = Nhà Habsburgo (khi sinh)
Nhà Bourbon (kết hôn)
| cha = Felipe III của Tây Ban Nha
| mẹ = Margaret của Áo
| sinh =
| nơi sinh = Cung điện Benavente, Valladolid, Tây Ban Nha
| mất =
| nơi mất = Paris, Pháp
| nơi an táng = Basilica of Saint-Denis, Paris, Pháp
| tôn giáo = Công giáo La Mã
| chữ ký = Signature of Anne of Austria, Queen mother of France in 1641.png|
}}
Ana của Tây Ban Nha hay Ana của Áo (tiếng Tây Ban Nha: Ana María Mauricia de Austria y Austria-Estiria hay Ana de España; tiếng Đức: Anna von Österreich; tiếng Bồ Đào Nha: Ana da Áustria hay Ana da Espanha tiếng Pháp: Ana d'Autriche; tiếng Anh: Ana of Austria; 22 tháng 9 năm 1601 - 20 tháng 1 năm 1666), là Vương hậu của Vương quốc Pháp và Navarra với tư cách là hôn phối của Quốc vương Louis XIII của Pháp. Bà là mẹ của Quốc vương kế vị, Louis XIV của Pháp nổi tiếng trong lịch sử và đã thực hiện nhiếp chính với tư cách Thái hậu khi vị Quốc vương này lên ngôi lúc mới 4 tuổi.

Trong giai đoạn bà nhiếp chính (1643 - 1651), Hồng y Mazarin phục vụ triều đình Pháp với tư cách Thủ tướng, và có ảnh hưởng rất lớn đến bà thông qua việc tham vấn. Những ghi chép của triều đình Pháp về hoạt động của Ana chủ yếu là quan hệ hôn nhân căng thẳng giữa bà và chồng, Louis XIII; sự thân thiết của bà với người con trai Louis XIV và sự phản đối việc cháu gái bà, María Teresa của Tây Ban Nha bị con trai bà thất sủng.

Thân thế

Ana, Vương hậu nước Pháp, có tên thánh là Ana María Mauricia, sinh vào ngày 22 tháng 9, năm 1601 tại Cung điện Benavente, thuộc Valladolid, Tây Ban Nha. Bà là con gái lớn của Quốc vương Felipe III của Tây Ban Nha và Vương hậu Margaret của Áo. Bà nhận danh hiệu "Vương nữ của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha" (Infanta of Spain and Portugal) - vì cha bà là Quốc vương của Tây Ban Nha đồng thời lẫn Bồ Đào Nha. Ngoài ra, bà còn nhận danh hiệu "Nữ Đại vương công nước Áo" (Archduchess of Austria), vì cha bà thuộc dòng họ danh giá Nhà Habsburg. Dù sinh ra ở Tây Ban Nha, nhưng bà vẫn được biết đến với danh hiệu Ana của Áo vì khi đó nhà Habsburg của Áo đang cai trị Tây Ban Nha.

Thuở thiếu thời, bà lớn lên tại Royal Alcazar of Madrid. Khác với các công chúa tông thất, bà được gần gũi với cha mẹ suốt thời thơ ấu và được truyền sự mộ đạo từ họ. Trong suốt thời gian đó, bà thường được tháp tùng cùng cha mẹ mình đến khắp các Tu viện. Năm 1611, Vương hậu Margaret qua đời khi sinh nở. Nén đau buồn, bà chăm sóc những người em của mình chu đáo, và về sau có ảnh hưởng lớn đến họ như một người mẹ.

Cuộc sống ở Pháp
Kết hôn
Ana được hứa hôn năm 11 tuổi với Quốc vương Louis XIII của Pháp. Cha bà Philip III đã chuẩn bị của hồi môn cho bà trị giá tới 500,000 đồng crowns và nhiều đồ trang sức quý giá khác. Vì lường trước việc Louis XIII của Pháp có thể qua đời bất cứ lúc nào, triều đình Tây Ban Nha sẵn sàng đón Ana trở lại Tây Ban Nha với của hồi môn và trang sức sau khi Louis XIII qua đời.
|5= 5. Anna của Áo
|7= 7. Maria Anna xứ Bayern
|9= 9. Isabel của Bồ Đào Nha (=23)
|11= 11. María của Tây Ban Nha
|13= 13. Anna của Bohemia và Hungary (=21, 31)
|15= 15. Anna của Áo (≠ 5)
|17= 17. Philipp của Áo (=25)
|19= 19. María của Aragón và Castilla
|21= 21. Anna của Bohemia và Hungary (=13, 31)
|23= 23. Isabel của Bồ Đào Nha (=9)
|27= 27. Anne xứ Foix-Candale
|29= 29. Maria Jakobäa xứ Baden
|31= 31. Anna của Bohemia và Hungary (=13, 21) }}

Phòng tranh

Chú thích

Tham khảo
Oliver Mallick: 'Spiritus intus agit'. Die Patronagepolitik der Anna von Österreich. Untersuchungen zur Inszenierungsstrategie, Hofhaltungspraxis und Freundschaftsrhetorik einer Königin (1643-1666). 2 Vol. Ph.D. diss. Albert-Ludwigs-Universität Freiburg and Université Paris-Sorbonne 2012/2013.
Oliver Mallick: Clients and Friends: The Ladies-in-waiting at the Court of Anne of Austria (1615-1666), in: The Politics of Female Households. Ladies-in-Waiting across Early Modern Europe, ed. by Nadine N. Akkerman, Birgit Houben, Leiden: Brill, 2013, pp.&nbsp;231–264.
Oliver Mallick, Freundin oder Gönnerin? Anna von Österreich im Spiegel ihrer Korrespondenz, in: Freundschaft. Eine politisch-soziale Beziehung in Deutschland und Frankreich, 12.–19. Jahrhundert (8. Sommerkurs des Deutschen Historischen Instituts Paris in Zusammenarbeit mit der Universität Paris-Sorbonne, der Albert-Ludwigs-Universität Freiburg und der École des hautes études en sciences sociales, 3.–6. Juli 2011), ed. by Bertrand Haan, Christian Kühner (discussions, 8). Online at perspectivia.net
Claude Dulong: Anne d' Autriche, mère de Louis XIII (1985).
Marie-Catherine Vignal Souleyreau: Anne d' Autriche: La jeunesse d' une souveraine (Paris: Flammarion 2006).
Ruth Kleinman, Anne of Austria: Queen of France (1985).
Jean de la Varende, Anne d' Autriche: femme de Louis XIII (1954).
Paul Robiquet, Le coeur d'une Reine. Anne d'Autriche, Louis XIII et Mazarin (Paris: Felix Alcan 1912).