Nicolás Maduro

|term_end =
|predecessor = Hugo Chávez
|successor =
|office2 = Bộ trưởng Ngoại giao
|president2 = Hugo Chávez
|term_start2 = 9 tháng 8 năm 2006
|term_end2 = 15 tháng 1 năm 2013
|predecessor2 = Alí Rodríguez Araque
|successor2 = Elías Jaua
|office3 = Phó Tổng thống Venezuela
|term_start3 = 13 tháng 10 năm 2012
|term_end3 = 5 tháng 3 năm 2013
|predecessor3 = Elías Jaua
|successor3 = Jorge Arreaza
|birth_date =
|birth_place = Caracas, Venezuela
|death_date =
|death_place =
|party = Phong trào Đệ ngũ Cộng hòaĐảng Xã hội Chủ nghĩa Thống nhất Venezuela
|wife = Cilia Flores
|religion = Công giáo Rôma
|signature=Nicolas Maduro Signature 2024.svg}}
Nicolás Maduro Moros (sinh ngày 23 tháng 11 năm 1962) là một chính trị gia và cựu lãnh đạo công đoàn người Venezuela, giữ chức Tổng thống Venezuela từ năm 2013. Là thành viên của Đảng Xã hội Chủ nghĩa Thống nhất Venezuela (PSUV), ông từng đảm nhiệm vai trò Phó Tổng thống thứ 24 và Bộ trưởng Ngoại giao (2006–2012)dưới thời Tổng thống Hugo Chávez (2012–2013) .

Maduro bị nhiều người coi là một nhà độc tài, đứng đầu một chính quyền độc đoán với các cáo buộc về gian lận bầu cử, vi phạm nhân quyền nghiêm trọng, tham nhũng tràn lan và đẩy nền kinh tế vào tình trạng kiệt quệ. Ngược lại, những người ủng hộ ông. bao gồm các đồng minh như Nga, Trung Quốc, Cuba và Liên minh Bolivar cho Châu Mỹ (ALBA) lại xem ông là người bảo vệ trung thành cho di sản xã hội chủ nghĩa của Chávez và là "bức tường thành" chống lại chủ nghĩa đế quốc Mỹ.

Khởi nghiệp là một tài xế xe buýt, Maduro vươn lên trở thành lãnh đạo công đoàn trước khi đắc cử vào Quốc hội năm 2000. Dưới thời Tổng thống Hugo Chávez, ông được bổ nhiệm vào nhiều vị trí quan trọng, bao gồm Chủ tịch Quốc hội (2005–2006), Bộ trưởng Ngoại giao và Phó Tổng thống. Sau cái chết của Chávez vào ngày 5 tháng 3 năm 2013, Maduro lên nắm quyền Tổng thống. Trong cuộc bầu cử đặc biệt diễn ra vào ngày 14 tháng 4 năm 2013, ông được tuyên bố chiến thắng với 50,62% số phiếu bầu đại diện cho đảng PSUV. Kể từ năm 2015, ông đã cai trị đất nước chủ yếu thông qua các sắc lệnh, nhờ vào quyền hạn đặc biệt được cơ quan lập pháp do đảng cầm quyền kiểm soát trao tặng cho riêng ông.

Tình trạng khan hiếm nhu yếu phẩm trầm trọng cùng mức sống lao dốc đã châm ngòi cho làn sóng biểu tình dữ dội vào năm 2014. Các biện pháp trấn áp phe đối lập diễn ra sau đó đã khiến uy tín của Maduro sụt giảm nghiêm trọng. Mặc dù phe đối lập giành chiến thắng tại bầu cử Quốc hội năm 2015 và khởi động tiến trình bãi nhiệm tổng thống vào năm 2016, nỗ lực này đã bị chính phủ vô hiệu hóa. Ông Maduro tiếp tục duy trì quyền lực nhờ thâu tóm Tòa án Tối cao, Hội đồng Bầu cử Quốc gia (CNE) và quân đội.

Năm 2017, Tòa án Tối cao đã vô hiệu hóa quyền lực của Quốc hội do phe đối lập kiểm soát, đẩy đất nước vào một cuộc khủng hoảng hiến pháp và kích động làn sóng biểu tình mới. Đáp trả, ông Maduro triệu tập Quốc hội Lập hiến để sửa đổi hiến pháp, một tiến trình bị cáo buộc là thiếu minh bạch nghiêm trọng. Sau cuộc bầu cử tổng thống tháng 5 năm 2018, ông tuyên thệ nhậm chức vào tháng 1 năm 2019 giữa tâm bão chỉ trích của quốc tế. Ngay sau đó, Chủ tịch Quốc hội Juan Guaidó tuyên bố đảm nhận cương vị Tổng thống lâm thời, khơi mào cuộc khủng hoảng quyền lực kéo dài gần 4 năm và khiến thế giới chia rẽ trong việc công nhận ai là người lãnh đạo hợp pháp.

Năm 2024, ông tiếp tục tranh cử nhiệm kỳ thứ ba. Hội đồng Bầu cử Quốc gia (thân Maduro) tuyên bố ông thắng cử mà không đưa ra bằng chứng, đẩy Venezuela vào một cuộc khủng hoảng chính trị mới. Trong khi đó, số liệu do phe đối lập thu thập cho thấy ứng viên Edmundo González mới là người giành được nhiều phiếu nhất. Bất chấp tranh cãi, Maduro tuyên thệ nhậm chức nhiệm kỳ ba vào ngày 10 tháng 1 năm 2025. Vào ngày 24 tháng 11 năm 2025, Hoa Kỳ đã liệt ông vào danh sách thành viên của một tổ chức khủng bố nước ngoài.

Từ năm 2013 đến 2023, Venezuela đã tụt 42 bậc trên Bảng xếp hạng Tự do Báo chí. Theo ước tính của Liên Hợp Quốc (LHQ) và Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), dưới thời Maduro, hơn 20.000 người đã bị hành quyết phi pháp và 7 triệu người dân phải rời bỏ đất nước. Phái đoàn tìm kiếm sự thật của LHQ kết luận rằng sự độc lập của hệ thống tư pháp Venezuela đã bị xói mòn nghiêm trọng, đồng thời xác định nhiều vi phạm về tố tụng, bao gồm can thiệp chính trị và sử dụng bằng chứng thu được qua tra tấn. Hầu hết các kênh truyền hình đều do nhà nước kiểm soát và thông tin bất lợi cho chính phủ thường bị hạn chế. Năm 2018, một Hội đồng Chuyên gia Độc lập của Tổ chức các Quốc gia Châu Mỹ (OAS) cáo buộc rằng các tội ác chống lại loài người đã diễn ra dưới thời Maduro. Năm 2021, Văn phòng Công tố của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) thông báo mở cuộc điều tra về tình hình tại quốc gia này.

Sự nghiệp chính trị
Ông sinh ngày 23 tháng 11 năm 1962 ở Caracas. Học xong trung học tại Liceo Jose Avalos, một trường Công lập nằm ở phía Tây Caracas trong những năm 1980 (tiểu khu El Valle), Maduro kết hôn với Cilia Flores, một nhân vật nổi bật trong phong trào Cộng hòa thứ năm (MVR).

Xuất thân là tài xế xe buýt, ông là đại biểu đoàn viên cho những người lao động của hệ thống xe buýt công cộng Caracas Metro trong những năm 1970 và 1980. Ở thời điểm đó, hoạt động công đoàn của Metro còn chưa được phép hoạt động, do vậy, hoạt động của ông coi như hoạt động khởi đầu cho Phong trào Công đoàn của Metro Caracas.

Ông được coi là một trong những người sáng lập của Phong trào Cộng hòa thứ năm. Thành tựu chính trị lớn nhất của ông là nhà hoạt động đấu tranh cứu Hugo Chávez ra khỏi nhà tù sau cuộc đảo chính tổng thống không thành công Carlos Andrés Pérez từ 1992 đến 1998, và sau đó là một trong những điều phối viên khu vực chính trị của mình trong cuộc đua tổng thống 1998.

Maduro trở thành đại biểu Thượng viện MVR Venezuela trong năm 1998, đại biểu lập hiến năm 1999, và Đại biểu Quốc hội trong năm 2000 và 2005. Ông là Chủ tịch Hội đồng cơ quan lập pháp từ năm 2005 cho đến nửa đầu năm 2006, được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao vào ngày 9 tháng 8 năm 2006.

Được đề cử tổng thống
Ngày 15 tháng 12 năm 2011, Tổng thống Hugo Chávez chỉ định Maduro làm ứng cử viên PSUV, Thống đốc bang Carabobo El Universal
Ngày 10 tháng 10 năm 2012, 3 ngày sau khi cuộc bầu cử tổng thống 2012, Tổng thống Chávez bổ nhiệm Maduro là Phó tổng thống. Ông nhậm chức vào ngày 13 tháng 10 năm 2012, kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.

Ngày 8 tháng 12 năm 2012, Tổng thống Hugo Chávez thông báo rằng bệnh ung thư tái phát và ông sẽ trở lại Cuba để điều trị. Tổng thống Chavez cho biết tình trạng của mình có thể tồi tệ hơn và một cuộc bầu cử tổng thống mới có thể được diễn ra để tìm người thay thế ông. Và Chavez đã đưa ra ý kiến ủng hộ cho Maduro nếu người dân Venezuela cần phải đi bỏ phiếu bầu tổng thống thay thế ông. Đây là lần đầu tiên Hugo Chávez chỉ định một ứng cử viên kế nhiệm cho phong trào của ông. Ngày 05/3/2013 Tổng thống Hugo Chávez mất, ông được đưa lên làm Tổng thống tạm quyền Venezuela. Ngày 12 tháng 4 năm 2013, ông Maduro đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống ở Venezuela với 50,7% số phiếu bầu so với 49,1% số phiếu của ứng viên đối lập Henrique Capriles.

Ngày 20 tháng 5 năm 2018, theo kết quả cuộc bầu cử tổng thống, ông tái đắc cử Tổng thống với 67,8% số phiếu bầu.

Nhiệm kỳ Tổng thống (2013-nay)

Theo nhận định của hai học giả Corrales và Penfold, việc ông Maduro tiếp quản chiếc ghế tổng thống vào năm 2013 diễn ra suôn sẻ nhờ vào hệ thống các cơ chế mà người tiền nhiệm Chávez đã dày công xây dựng. Vào thời điểm đó, giá dầu vẫn ở mức đủ cao để Maduro duy trì các khoản chi tiêu cần thiết nhằm đảm bảo sự ủng hộ, đặc biệt là từ phía quân đội. Ông cũng tận dụng triệt để các mối quan hệ quốc tế được thiết lập từ thời Chávez, vận dụng những kỹ năng tích lũy được trong thời gian giữ chức Ngoại trưởng. Bên cạnh đó, đảng PSUV và các thể chế chính phủ đều đồng loạt đứng sau Maduro; chính quyền mới đã sử dụng bộ máy trấn áp chuyên chế vốn được hình thành dưới thời Chávez để ngày càng trở nên hà khắc hơn đối với phe đối lập.

Tháng 4 năm 2013, Maduro đắc cử tổng thống sau khi đánh bại ứng viên đối lập Henrique Capriles với cách biệt mong manh chỉ 1,5%. Capriles đã từ chối công nhận kết quả và yêu cầu kiểm lại phiếu.Tuy nhiên, Maduro vẫn tuyên thệ nhậm chức vào ngày 19 tháng 4.

Căng thẳng leo thang vào tháng 5 năm 2016 khi các lãnh đạo phe đối lập đệ đơn lên Hội đồng Bầu cử Quốc gia (CNE), kêu gọi tổ chức trưng cầu dân ý để người dân quyết định việc có bãi nhiệm Maduro hay không. Ngày 5 tháng 7 năm 2016, cơ quan tình báo Venezuela đã bắt giữ 5 nhà hoạt động đối lập tham gia vận động trưng cầu dân ý, cùng với 2 thành viên khác của đảng Ý chí Nhân dân. Trước sự chậm trễ trong việc xác minh chữ ký, người biểu tình cáo buộc chính phủ cố tình trì hoãn quy trình, trong khi chính phủ lại cho rằng những người biểu tình đang lên âm mưu lật đổ. Mặc dù CNE thông báo vào ngày 1 tháng 8 năm 2016 rằng đã xác nhận đủ chữ ký để tiếp tục quy trình, những tranh cãi vẫn tiếp diễn. Phe đối lập thúc đẩy việc bỏ phiếu bãi nhiệm trước khi kết thúc năm 2016 để có thể tổ chức bầu cử tổng thống mới, nhưng chính phủ kiên quyết đẩy lùi sang năm 2017.

Đến tháng 5 năm 2017, Maduro đề xuất tổ chức bầu cử Quốc hội Lập hiến, sự kiện đã diễn ra vào ngày 30 tháng 7 cùng năm bất chấp sự lên án rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Sau cuộc bầu cử này, Hoa Kỳ đã áp đặt lệnh trừng phạt lên Maduro, gọi ông là "kẻ độc tài" và cấm ông nhập cảnh. Trái lại, các quốc gia như Trung Quốc, Nga và Cuba lại tuyên bố ủng hộ Maduro cũng như cuộc bầu cử Quốc hội Lập hiến. Tiếp đó, cuộc bầu cử tổng thống vốn được lên lịch vào tháng 12 năm 2018 đã bị dời lên ngày 22 tháng 4, rồi lại hoãn đến ngày 20 tháng 5. Giới phân tích mô tả đây là một "màn kịch bầu cử" khi ghi nhận tỷ lệ cử tri đi bầu thấp nhất trong lịch sử nền dân chủ của đất nước.

Chỉ sáu tháng sau khi đắc cử, ông Maduro đã được trao quyền cai trị bằng sắc lệnh, ban đầu là bởi cơ quan lập pháp trước năm 2015 và sau đó là bởi Tòa án Tối cao kể từ năm 2016, nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế triền miên. Động thái này vấp phải sự lên án kịch liệt từ phe đối lập, những người cho rằng quyền lực của Quốc hội đã bị tòa án thâu tóm trái phép. Nhiệm kỳ của ông gắn liền với sự tụt dốc thảm hại về kinh tế - xã hội, kéo theo tình trạng tội phạm, lạm phát, đói nghèo gia tăng chóng mặt. Trong khi giới phân tích quy trách nhiệm cho các chính sách kinh tế của cả Chávez lẫn Maduro, thì bản thân Maduro lại đổ lỗi cho nạn đầu cơ và cuộc "chiến tranh kinh tế" do các đối thủ chính trị gây ra.

Về vấn đề nhân quyền, một báo cáo năm 2018 của Tổ chức Ân xá Quốc tế đã cáo buộc chính quyền Maduro phạm phải những vi phạm nhân quyền tồi tệ nhất trong lịch sử Venezuela. Báo cáo chỉ ra rằng bạo lực tập trung chủ yếu tại các khu dân cư nghèo, với con số gây chấn động là 8.292 vụ hành quyết phi pháp diễn ra từ năm 2015 đến 2017; chỉ trong một năm, lực lượng an ninh đã gây ra 22% tổng số vụ giết người trên cả nước. Trong những năm sau đó, cảnh sát và quân đội thân chính phủ đã phát động "Chiến dịch Giải phóng Nhân dân" với tuyên bố nhắm vào các băng đảng đường phố và lực lượng bán quân sự tại các khu ổ chuột. Tuy nhiên, phe đối lập tố cáo đây thực chất là công cụ trấn áp của nhà nước, đã dẫn đến hàng ngàn vụ bắt giữ và ước tính khoảng 9.000 cái chết. Liên Hợp Quốc đã ra báo cáo lên án các phương pháp bạo lực này, dù phía Venezuela phản bác rằng báo cáo thiếu khách quan và liệt kê tới 60 lỗi sai trong đó.

Sự bất ổn chính trị lên đến cao trào vào ngày 4 tháng 8 năm 2018, khi ít nhất hai máy bay không người lái có gắn thuốc nổ đã phát nổ gần nơi ông Maduro đang phát biểu trước quân đội. Chính phủ khẳng định đây là một âm mưu ám sát có chủ đích, trong khi nguyên nhân thực sự vẫn còn nhiều tranh cãi; một số ý kiến thậm chí cho rằng đây là một chiến dịch "cờ giả" do chính phủ dàn dựng để lấy cớ trấn áp phe đối lập.

Đánh giá về năng lực điều hành, vào năm 2019, cựu chánh văn phòng của Maduro là ông Porras nhận xét rằng tổng thống "gần như không mang lại kết quả gì về chính sách công hay định hướng", bởi ông thiếu tầm nhìn rõ ràng cho đất nước và chỉ tập trung vào việc củng cố quyền lực trong nội bộ phong trào Chavismo. Đối mặt với các lệnh trừng phạt quốc tế ngày càng gia tăng trong năm 2019, chính quyền Maduro đã buộc phải từ bỏ nhiều chính sách xã hội chủ nghĩa thời Chávez như kiểm soát giá cả và tiền tệ, việc này đã giúp cho nền kinh tế hồi phục nhẹ. Tuy nhiên, tờ The Economist lưu ý rằng Venezuela cũng đã thu được "nguồn tiền bổ sung từ việc bán vàng (cả từ các mỏ bất hợp pháp lẫn từ nguồn dự trữ) và ma túy".

Ngày 3 tháng 5 năm 2020, lực lượng an ninh Venezuela đã đập tan một âm mưu lật đổ Maduro do các nhóm bất đồng chính kiến có vũ trang thực hiện. Vụ việc này được tổ chức bởi Silvercorp USA, một công ty an ninh tư nhân của Mỹ do Jordan Goudreau điều hành, với các tay súng được huấn luyện tại Colombia. Goudreau khẳng định chiến dịch có sự tham gia của 60 người, bao gồm hai cựu đặc nhiệm Mỹ, trong khi chính phủ Venezuela cáo buộc Hoa Kỳ và Cơ quan Chống ma túy (DEA) đứng sau giật dây với sự hỗ trợ từ Colombia. Mặc dù Juan Guaidó phủ nhận mọi liên quan, nhưng Goudreau lại tuyên bố rằng Guaidó cùng hai cố vấn chính trị đã ký một hợp đồng trị giá 213 triệu USD với ông vào tháng 10 năm 2019. Kết cục của vụ việc là tám kẻ tấn công bị tiêu diệt và mười ba người khác, bao gồm hai công dân Mỹ, bị bắt giữ.

Đến tháng 10 năm 2025, truyền thông đưa tin về cáo buộc Hoa Kỳ đã thực hiện một chiến dịch bí mật nhằm bắt giữ Maduro bằng cách chiêu dụ phi công riêng của ông là Tướng Bitner Villegas. Theo hãng tin Associated Press, đặc vụ An ninh Nội địa Mỹ Edwin Lopez đã gặp Villegas tại Cộng hòa Dominica, đưa ra lời hứa hẹn về sự giàu sang để đổi lấy việc chuyển hướng chuyên cơ của Maduro đến một địa điểm mà chính quyền Mỹ có thể bắt giữ ông hợp pháp với cáo buộc khủng bố ma túy. Trong suốt 16 tháng sau đó, Lopez duy trì liên lạc với viên phi công, nhưng kế hoạch đã thất bại khi Villegas từ chối hợp tác. Âm mưu này bắt nguồn từ một nguồn tin vào tháng 4 năm 2024 liên quan đến các máy bay của Maduro, số phương tiện sau đó đã bị tịch thu tại Santo Domingo do vi phạm lệnh trừng phạt. Đến năm 2025, khi kế hoạch lôi kéo đổ bể, phe đối lập đã phanh phui việc Lopez tiếp cận viên phi công. Dư luận bắt đầu đặt nghi vấn về sự an nguy của Villegas, nhưng ngay sau đó, ông đã tái xuất và tuyên bố trung thành tuyệt đối với Maduro.

Căng thẳng leo thang đỉnh điểm vào ngày 24 tháng 11 năm 2025, khi chính quyền Trump chính thức liệt ông Maduro và các đồng minh trong chính phủ vào danh sách thành viên của một tổ chức khủng bố nước ngoài. Việc định danh này trao cho ông Trump quyền hạn theo luật pháp Hoa Kỳ để áp đặt các biện pháp trừng phạt mạnh mẽ hơn nữa lên chính phủ Venezuela. Trong khi các chuyên gia nhận định rằng động thái này không đồng nghĩa với việc cho phép sử dụng vũ lực, thì các quan chức chính quyền lại lập luận rằng nó tạo cơ sở pháp lý để tiến hành các cuộc tấn công quân sự bên trong lãnh thổ Venezuela.

Nguồn tham khảo

Liên kết ngoài
Ung thư tái phát, Tổng thống Venezuela chọn người kế nhiệm