Andrew Mountbatten-Windsor

| sinh =
| nơi sinh = Cung điện Buckingham, Luân Đôn
| chức vị = Công tước xứ York
| tại vị = 23 tháng 7 năm 1986 - 17 tháng 10 năm 2025
| đăng quang =
| tiền nhiệm = Albert của Liên hiệp Anh
| nhiếp chính =
| kế nhiệm = '
| ngày rửa tội = 8 tháng 4 năm 1960
| nơi rửa tội = Cung điện Buckingham, Luân Đôn
| mất =
| nơi mất =
| ngày an táng =
| nơi an táng =
| học vấn =
| nghề nghiệp =
| tôn giáo = Giáo hội Anh
| chữ ký = |
}}
Andrew Albert Christian Edward Mountbatten-Windsor (sinh ngày 19 tháng 2 năm 1960), trước đây được mang tước hiệu là Vương tử Andrew, Công tước xứ York, là người con thứ ba và cũng là con trai thứ hai của cố Nữ vương Elizabeth II và Philip, Vương tế Anh. Vào thời điểm ông ra đời, ông đứng thứ 2 trong danh sách thừa kế các ngai vàng của Vương quốc Anh và Khối thịnh vượng chung. Tuy nhiên, sự ra đời của 2 cháu trai (Vương tử William và Vương tử Harry), sau đó là 3 cháu trai (Vương tôn George, Vương tôn Louis và Archie) và 2 cháu gái (Vương tôn nữ Charlotte, Lilibet), và sự thay đổi của Khối thịnh vượng chung, Vương tử Andrew xếp thứ 8 trong danh sách kế vị ngai vàng Vương quốc Anh và đứng đầu của 16 nước trong Khối thịnh Vượng chung.

Andrew ngoài các tước hiệu hoàng gia như: Vương tử, Công tước xứ York thì ông còn là chuẩn đô đốc Hải quân Hoàng gia Anh, trong đó ông phục vụ như là một phi công máy bay trực thăng hoạt động nhiệm vụ và hướng dẫn. Ông từng tham gia Chiến tranh Falklands.

Ngày 23 tháng 7 năm 1986, Andrew kết hôn với Sarah Ferguson. Cuộc hôn nhân không mấy êm đẹp và nồng thắm, đến ngày 30 tháng 5 năm 1996 thì hai người ly dị, cuộc li hôn hoàng gia này đã thu hút nhiều dư luận và tốn nhiều giấy mực của truyền thông Anh thời bấy giờ. Cũng như thực hiện các nhiệm vụ khác nhau của Hoàng gia, ông làm Đặc phái viên của Vương quốc Anh về thương mại quốc tế và đầu tư đến tháng 7 năm 2011.

Vào ngày 13 tháng 1 năm 2022, quân hàm và kính ngữ hoàng gia của ông đã bị đình chỉ bởi Nữ vương và ông sẽ tham gia vụ kiện về xâm hại tình dục trên tư cách là một "dân thường" (không phải thành viên hoàng gia). Vụ kiện đã được giải quyết ngoài tòa vào tháng 2 năm 2022; trong thỏa thuận, Andrew đã trả một khoản tiền không được tiết lộ cho Giuffre, người cáo buộc ông.

Vào tháng 10 năm 2025, giữa những tranh cãi liên tục xoay quanh mối quan hệ giữa Andrew và Epstein, Cung điện Buckingham tuyên bố rằng Quốc vương Charles III đã khởi xướng "một quy trình chính thức" để tước bỏ danh hiệu, tước hiệu và vinh dự của ông.

Cuộc sống đầu đời
Andrew sinh ra tại Dãy phòng Bỉ của Cung điện Buckingham vào ngày 19 tháng 2 năm 1960 lúc 3:30 chiều, là đứa con thứ ba và là con trai thứ hai của Nữ hoàng Elizabeth II và Vương tử Philip, Công tước xứ Edinburgh. Ông được rửa tội tại Phòng âm nhạc của cung điện vào ngày 8 tháng 4 năm 1960. Andrew là đứa con đầu tiên được sinh ra trong một quốc vương Anh trị vì kể từ Công chúa Beatrice năm 1857. Giống như anh chị em của mình, Charles, Anne và Edward , Andrew được một nữ gia sư chăm sóc, người chịu trách nhiệm cho nền giáo dục ban đầu của anh tại Cung điện Buckingham. Anh được gửi đến Trường Heatherdown gần Ascot ở Berkshire. Vào tháng 9 năm 1973, anh vào Gordonstoun, ở miền bắc Scotland, nơi cha và anh trai anh cũng đã theo học.  Anh được các bạn học của mình tại Gordonstoun đặt biệt danh là "Sniggerer" vì "sở thích của anh đối với những trò đùa thô tục, mà anh đã cười rất nhiều". Trong thời gian ở đó, anh đã dành sáu tháng—từ tháng 1 đến tháng 6 năm 1977— để tham gia chương trình trao đổi tại Trường Cao đẳng Lakefield ở Canada. Anh ấy rời Gordonstoun vào tháng 7 hai năm sau đó với trình độ A về tiếng Anh, lịch sử và kinh tế.

Danh hiệu
19 tháng 2 năm 1960 – 23 tháng 7 năm 1986: Vương thân Điện hạ Vương tử Andrew
23 tháng 7 năm 1986 – 13 tháng 1 năm 2022: Vương thân Điện hạ Công tước xứ York Điện hạ
13 tháng 1 năm 2022 – 17 tháng 10 năm 2025: Công tước xứ York
17 tháng 10 năm 2025 – 30 tháng 10 năm 2025: Vương tử Andrew
30 tháng 10 năm 2025 – nay: Andrew Mountbatten-Windsor
Kể từ tháng 1 năm 2022, Andrew được giữ kính xưng Vương thân Điện hạ, nhưng không được sử dụng tại các sự kiện công cộng mà chỉ được dùng tại các tình huống riêng tư.

Ngày 17 tháng 10 năm 2025, thông qua trao đổi với Quốc vương, Andrew đồng ý ngưng sử dụng các tước hiệu Công tước xứ York, Bá tước xứ Inverness và Nam tước Killyleagh cùng với các Huân chương, gồm có tước Hiệp sũ thuộc Royal Knight Companion của Huân chương Garter và Knight Grand Cross của Huân chương Vương thất Victoria.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website chính thức của Công tước xứ York
Royal.gov.uk- Công tước xứ York (không còn tồn tại)