Ugali

Ugali hoặc còn gọi là Posho hay Sima là một loại bột ngô làm từ ngô (bắp) hoặc cám ngô ở một số quốc gia ở Châu Phi Ugali đôi khi được làm từ các loại bột khác, chẳng hạn như bột kê hoặc lúa miến, và đôi khi được trộn với bột sắn. Loại bột ngô này được nấu trong nước sôi hoặc có chế thêm sữa cho đến khi đạt được độ đặc quánh giống như bột nhào hoặc đến khi có độ chắc. Năm 2017, món ăn này được xếp vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại của UNESCO, là một trong số ít món ăn trong danh sách này. Từ Ugali là một thuật ngữ trong ngôn ngữ châu Phi bắt nguồn từ tiếng Swahili; nó còn được gọi thông dụng là Nsima trong các ngôn ngữ Malawi như Chichewa và Chitumbuka. Ở các vùng của Kenya, món ăn còn có tên thân mật là nguna.

Ugali (khi được nấu thành cháo, nó được gọi là Uji) được ăn kèm với khoai lang, chuối chín, khoai tây và thậm chí cả bánh mì. Ugali dạng bánh khô thường được dùng với rau sống, món hầm hoặc Sukumawiki (còn được gọi là cải xoăn). Ugali là một loại thực phẩm thiết yếu cung cấp tinh bột phổ biến nhất trong các món ăn địa phương của vùng Hồ Lớn Châu Phi và Nam Phi. Khi Ugali được làm từ một loại tinh bột khác, nó thường được đặt tên theo vùng cụ thể. Cách ăn Ugali truyền thống (và phổ biến nhất ở các vùng nông thôn) là dùng tay phải lăn một cục thành một viên rồi chấm vào nước sốt hoặc món hầm gồm rau xay nhuyễn hoặc thịt. Người ta bấm vào viên bộ tạo chỗ lõm bằng ngón tay cái để xúc và quấn quanh các miếng thịt để gắp chúng giống như cách mà bánh mì dẹt được dùng để vét đồ. Ugali còn sót lại cũng có thể được dùng với trà vào sáng hôm sau.
Tên gọi
Loại bột ngô này có rất nhiều tên gọi được biết đến ở các địa phương như:

Agidi – Người Igbo, Nigeria
Akple – Người Ewe, Akumè – Mina – Togo
Busuma [Bukusu] – Kenya
Bando – Người Soga, Uganda
Bidia – Cộng hòa Dân chủ Congo
Bogobe/Phaletšhe – Botswana, Nam Phi
Bugali – Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Sudan, Nam Sudan, Rwanda
Buhobe – Người Lozi
Buru – Kenya, Người Luo
Busima – Bagisu, Uganda
Chenge – Kenya, Luo
Chima – Mozambique
Couscous de Cameroon – Cameroon
Dona
Fitah – Sudan, Nam Sudan, Congo
Foutou – Bờ Biển Ngà
Fufu – Sierra Leone
Funge de milho – Angola (miền Bắc)
Sadza – Kalanga, Botswana và Zimbabwe
Isitshwala – Botswana, Người Ndebele
Isishwala – Nam Phi, Người people
Kawunga – Người Ganda, Uganda
Kimnyet – Người Kalenjin, Kenya
Kuon – Kenya, Người Luo
Kwen wunga – tiếng Alur, Uganda
Lipalishi – Eswatini
Mdoko – Người Zulu, Nam Phi
Mieliepap – Lesotho, Nam Phi'
Mogo – Kenya, Luo
Moteke – DR Congo
Mutuku – Nam PHi
Nfundi – Cộng hòa Congo
Ngima – Người Kamba, Kenya, Người Kikuyu
Nkima – Kenya, Người Meru
Nshima – DR Congo Kasai
Nsima – Malawi, Zambia
Obokima – Kenya, Người Kisii
Obusuma – Kenya, Bộ tộc Nyole
Eko – Nigeria, Yoruba
Oshifima – Namibia Người Ovambo
Pap – Namibia, Nam PHi
Papa/Bogobe – Lesotho, South Africa
Pâte [Pháp] – Togo
Phuthu/phalishi – Người Zulu, Nam PHi
Pirão – Angola (miền Nam)
Posho – Uganda
Saab – Ghana, Người Kusasi
Sadza – Người Shona
Sakora – Nigeria
Sakoro – Ghana
Sembe – Tanzania, Kenya
Shadza – Người Kalanga, Botswana
Shima
Shishima – Zambia
Sima – Chewa, người Tumbuka, và người Ngoni
Soor – Somalia, Zambia
Tuozafi (hoặc T.Z.) – Ghana
Tuwo – Hausa, Nigeria
Ubugali – Rwanda
Ubwali – Người Bemba
Ugali – Kenya, Malawi, Mozambique, Tanzania, Uganda, Người Yao, Swahili
Um'ratha – Người Ndebele, Nam Phi
Upswa – Mozambique
Bohobe – Sotho, Nam Phi, Lesotho
Vhuswa – Người Venda, Nam Phi
Vuswa – Người Tsonga, Nam Phi
Xima – Mozambique
Chú thích

Tham khảo
is a semi-autobiographical novel focused on the story of a Rhodesian family in post-colonial Rhodesia (present-day Zimbabwe), during the 1960s.
In Douglas Rogers' book The Last Resort: A Memoir of Zimbabwe (September 2009), Naomi, an elderly Malawian woman whom Rogers calls "Mrs. John", brings her husband, John Muranda, the other John, John Agoneka, and Rogers bowls of warm sadza, which Rogers explains "Mrs. John" cooks daily, over a wood fire outside the Murandas' home. (Crown/Random House, LLC, ASIN: B002PXFYIS, Chapter 4, page 23).
Liên kết ngoài
A brief history of maize
Article on nshima and ndiwo
BBC article about nshima
Basic Ugali Recipe