Cantopop

Cantopop (; Hán-Việt: Việt ngữ lưu hành âm nhạc) là tên gọi thân mật cho "nhạc đại chúng tiếng Quảng Đông". Đôi khi Cantopop được dùng để chỉ HK-pop, rút ngắn từ cụm từ tiếng Anh "Hong Kong popular music" (nhạc đại chúng Hồng Kông). Nó được phân loại như là một nhánh của nhạc pop tiếng Hoa nằm trong C-pop. Cantopop không chỉ mang ảnh hưởng từ các hình thức khác của âm nhạc Trung Quốc mà còn từ phong cách quốc tế, bao gồm nhạc jazz, rock and roll, R&B, nhạc điện tử, nhạc pop phương Tây cùng các thể loại âm nhạc khác. Các ca khúc Cantopop hầu như luôn được thể hiện bằng tiếng Quảng Đông. Tự hào với một lượng fan hâm mộ đa quốc gia, đặc biệt là ở các quốc gia Đông Nam Á như Ma-lai-xi-a, Xinh-ga-po, In-đô-nê-xi-a, Thái Lan và ở tỉnh Quảng Đông của Trung Quốc đại lục, tuy nhiên Hồng Kông vẫn duy trì vị thế là trung tâm quan trọng nhất của thể loại âm nhạc này.

Lịch sử
Thập niên 1980: Thời hoàng kim của dòng nhạc Cantopop

Trong suốt thập kỷ 80, dòng nhạc Cantopop cất cánh bay lên đỉnh cao với các nghệ sĩ, nhà sản xuất và công ty thu âm hoạt động một cách nhịp nhàng, trơn tru. Các ngôi sao Cantopop như Mai Diễm Phương, Trương Quốc Vinh, Lâm Tử Tường, Đàm Vịnh Lân, Diệp Thiến Văn, Trần Tuệ Nhàn, Lâm Ức Liên, Trần Bách Cường và Trương Học Hữu nhanh chóng trở thành những cái tên trong cùng một nhà. Ngành công nghiệp âm nhạc đã sử dụng các ca khúc Cantopop trong các bộ phim truyền hình lẫn điện ảnh, với một vài bài trong số những bản thu nổi tiếng nhất đến từ những bộ phim như Anh hùng bản sắc (). Các nhà tài trợ và công ty thu âm bắt đầu thích nghi với ý tưởng về các bản hợp đồng sinh lời và những bản ký tên trị giá hàng triệu đô la. Ngoài ra còn có các ca khúc tiếng Nhật được viết lại lời bằng tiếng Quảng Đông.

Nữ ca sĩ Hoa ngữ thành công nhất lúc bấy giờ, "Nữ hoàng Mandopop" Đặng Lệ Quân cũng lấn sân sang dòng nhạc Cantopop. Cô đã gặt hái được thành công về mặt thương mại với những bản hit tiếng Quảng dưới trướng công ty PolyGram vào quãng đầu thập niên 1980. Ngoài ra còn có nữ ca sĩ Chân Thục Thi là một gương mặt tiêu biểu đến từ Ma Cao.

Trong những năm 1980 đã diễn ra làn sóng thứ hai của "cơn sốt ban nhạc" (làn sóng thứ nhất diễn ra vào những năm 1960-1970 vốn chịu ảnh hưởng lớn từ hiện tượng Beatlemania trên quy mô toàn cầu lúc bấy giờ). Giới trẻ thì cho rằng việc thành lập các ban nhạc thời điểm đó là vô cùng hợp thời. Nhiều ban nhạc mới nổi lên như Lotus của Hứa Quan Kiệt, The Wynners và Teddy Robin and the Playboys (Teddy Robin và những tay chơi).

Thập niên 1990: Kỷ nguyên Tứ Đại Thiên Vương

Vào đầu những năm 1990, các ngôi sao Cantopop như Đàm Vịnh Lân, Trương Quốc Vinh, Hứa Quan Kiệt, Trần Tuệ Nhàn, nhà sáng tác Cố Gia Huy và nhiều nhân vật khác đều rút lui khỏi ánh hào quang sân khấu, hoặc không thì cũng thu hẹp phạm vi hoạt động của mình. Nữ ca sĩ Trần Tuệ Nhàn thì rời Hồng Kông để theo đuổi việc học tại ngôi trường Đại học Syracuse nước Mỹ, trong khi những người còn lại rời Hồng Kông giữa bối cảnh bất ổn xung quanh Sự kiện Thiên An Môn năm 1989 và sắp tới là sự kiện trao trả Hồng Kông từ tay Anh Quốc trở về dưới quyền quản lý của Trung Quốc năm 1997.

Trong suốt thập niên 90, bộ sậu "Tứ Đại Thiên Vương" (), bao gồm Trương Học Hữu, Lưu Đức Hoa, Quách Phú Thành và Lê Minh đã chi phối cả nền âm nhạc và phủ sóng trên các mặt báo, tạp chí, truyền hình, quảng cáo và điện ảnh. Các tài năng mới như ban nhạc Beyond, nhóm Thảo Manh, Lý Khắc Cần, Diệp Thiến Văn, Châu Huệ Mẫn, Bành Linh, Trần Tuệ Lâm, Trịnh Tú Văn và Vương Phi cũng nổi lên làm thế đối trọng. Tuy nhiên, do những tranh cãi về hợp đồng với công ty giải trí PolyGram mà Lý Khắc Cần mãi không bao giờ có thể trở thành nghệ sĩ trực thuộc hãng, thay vào vị trí đó là Trương Học Hữu và Lê Minh vốn thuộc cùng hãng thu âm.

Sự kiện chuyển giao chủ quyền đã tạo ra một bầu không khí đầy gian truân, thử thách về phương diện văn hóa đối với ngành công nghiệp âm nhạc. Sự thiết lập Luật Cơ bản Hồng Kông cũng như các pháp lệnh quy định về ngôn ngữ đã khiến cho việc áp dụng tiếng Quan thoại là không thể tránh được.

ở vào thời kỳ đỉnh cao trong sự nghiệp của nhóm]]

Thập niên 2000: Kỷ nguyên mới

Tại thời điểm chuyển giao giữa hai thế kỷ, tiếng Quảng Đông vẫn đóng vai trò thống trị nền âm nhạc Hoa ngữ. Sự ra đi của hai ngôi sao Trương Quốc Vinh và Mai Diễm Phương vào năm 2003 đã làm rung chuyển cả ngành công nghiệp âm nhạc. Thời kỳ chuyển giao còn diễn ra với nhiều nghệ sĩ nổi lên ở hải ngoại như Tạ Đình Phong và Lý Mân đã được khán giả ghi nhận. Kết quả là dòng nhạc Cantopop không còn bị giới hạn trong phạm vi Hồng Kông nữa mà đã dần trở thành một phần của trào lưu âm nhạc ở quy mô lớn hơn. Thời kỳ này cũng rộ lên phiên bản thứ 2 của Tứ Đại Thiên Vương gồm Châu Hoa Kiện, Thành Long, Lý Tông Thịnh và Hoàng Diệu Minh.

Năm 2005, Cantopop bước vào giai đoạn thăng hoa. Các hãng giải trí lớn thâu tóm thị trường Hồng Kông bao gồm: Gold Typhoon Music Entertainment (EMI, Gold Label), Universal Music Group, East Asia Entertainment và hãng thu âm Amusic, cũng như là Emperor Entertainment Group. Một vài trong số những nghệ sĩ thành công nhất của giai đoạn này có thể kể đến: Mạch Tuấn Long, Dung Tổ Nhi, nhóm Twins, Trần Dịch Tấn, Dương Thiên Hoa, Cổ Cự Cơ, Ôn Triệu Luân, Vệ Lan và Trương Vệ Kiện.

Kỷ nguyên mới cũng chứng kiến sự bùng nổ các nhóm/ban nhạc như at17, Soler, Sun Boy'z, HotCha, Mr và RubberBand. Nhiều nghệ sĩ như Đặng Lệ Hân, Ngô Vũ Phi, Quan Trí Bân và Lý Uẩn cuối cùng sau đó đã tách ra hoạt động riêng.

Thập kỷ này còn được mệnh danh là kỷ nguyên "ca sĩ của dân" (; Hán-Việt: thân dân ca tinh) bởi hầu hết các nghệ sĩ đều được phổ biến với công chúng, trái ngược với thập niên 1990 khi mà những ca sĩ "tên tuổi lớn" (; Hán-Việt: đại bài ca tinh) của thời kỳ trước dường như đều rất khó để tiếp cận.

Ảnh hưởng tại Việt Nam

Cơn sốt phim truyền hình Hồng Kông (đặc biệt là phim của đài TVB) trên khắp Đông và Đông Nam Á vào những năm 1975 - 1990 đã giúp phổ biến dòng nhạc C-pop nhẹ nhàng, trữ tình (bao gồm cả Cantopop và Mandopop) ở thị trường Việt Nam, tạo nên phong trào "nhạc Hoa lời Việt" trong giới nghệ sĩ. Những năm cuối thập niên 1990 và đầu thập niên 2000, Lam Trường, Đan Trường cùng các ca sĩ Việt gốc Hoa như Sỹ Ben, Mộng Na, Tú Linh, Tú Châu, Cảnh Hàn và Nguyễn Đức hay bộ đôi Chàng trai Bắc Kinh Minh Thuận, Nhật Hào là những ca sĩ chuyển thể dòng nhạc Cantopop thành công nhất tại thị trường Việt Nam còn tại thị trường hải ngoại có Andy Quách và Don Hồ thể hiện các ca khúc nhạc Hoa. Đây cũng là thời kỳ hoàng kim của dòng nhạc Hoa lời Việt, vốn từ tứ ca Tứ đại Thiên Vương của Hồng Kông thể hiện rất thành công. Một số ca khúc phim TVB kinh điển được phổ lời Việt bởi Tuấn Đạt & Lucia Kim Chi như Tuyết Sơn Phi Hồ, Lục Tiểu Phụng hay Thần điêu đại hiệp cũng rất nổi tiếng.

Những năm 2000-nay

Thời kỳ 2004 - 2008 chứng kiến sự bùng nổ của dòng phim thần tượng Đài Loan tại thị trường châu Á, kéo theo đó là sự phổ biến dòng nhạc tình cảm lãng mạn, dễ thương kiểu C-pop (đặc biệt là Mandopop).

Ngoài ra còn có một số bài nhạc Cantopop cũng được các ca sĩ nổi tiếng V-pop lúc bấy giờ hát lại hoặc phối lại bằng tiếng Việt như:

Các nghệ sĩ

Nam ca sĩ

Hứa Quan Kiệt
La Văn
Lâm Tử Tường
Hoàng Triêm
Trịnh Thiếu Thu
Trần Bách Cường
Trương Quốc Vinh
Huỳnh Gia Câu
Châu Hoa Kiện
Aaron Siu
Âu Thụy Cường
Chung Trấn Đào
Trần Hiểu Đông
Trần Dịch Tấn
Thành Long
Phùng Tổ Danh
Trần Tiểu Xuân
Trần Bá Vũ
Trần Kiện Phong
Trần Vỹ Đình
Châu Bách Hào
Trần Quán Hy
Trịnh Y Kiện
Trịnh Tuấn Hoằng
Trịnh Gia Dĩnh
Trịnh Trung Cơ (người Đài Loan)
Trương Vệ Kiện
Trương Kính Hiên (người Trung Quốc đại lục)
Trương Trí Lâm
Hứa Đình Khanh
Cổ Thiên Lạc
Trương Kế Thông
Trương Trí Hằng
Benji Chiang
Chu Quốc Hiền
Phương Lực Thân
Phương Đại Đồng
Jay Fung
Hứa Chí An
Alex Hung
Hồng Trác Lập
Lưu Đức Hoa
Trương Học Hữu
Quách Phú Thành
Lê Minh
Lương Triều Vỹ
Lý Khắc Cần
Kim Thành Vũ
Quan Sở Diệu
Quan Trí Bân
Quan Chính Kiệt
Cổ Cự Cơ
Quách Tấn An
Lâm Tử Thiện
Lâm Bảo Di
Lâm Nhất Phong
Lâm Phong
Lâm Hải Phong
Lưu Hạo Long
Gene Lee
Lý Nhật Lãng
La Gia Lương
Trắc Điền
Lư Quan Đình
Douglas Low
Mạch Tuấn Long
Mạch Tử Hào
Lam Dịch Bang
Lý Trị Đình
Tiêu Chính Nam
Tô Vĩnh Khang
Đàm Vịnh Lân
Đặng Kiện Hoằng
Đỗ Đức Vỹ
Tạ Đình Phong
Vương Tổ Lam
Ôn Triệu Luân
Vương Kiệt
Philip Wei Xiong
Chris Wong
Huỳnh Quán Trung
Diệp Thế Vinh
Huỳnh Tông Trạch
Huỳnh Diệu Minh
Hồ Hồng Quân
Ứng Xương Hựu
Mã Tuấn Vỹ
Dư Văn Nhạc
Âu Dương Tĩnh
MastaMic
Namewee (người Malaysia)

Nữ ca sĩ

AGA
Annabelle Louie
Bành Linh
Chân Thục Thi
Châu Huệ Mẫn
Châu Lệ Kỳ
Chiêm Thiên Văn (After Class)
Chung Hân Đồng (Twins)
Chung Nhu Mỹ (After Class)
Chung Thư Mạn
Rachelle Chung
Chung Gia Hân
Cốc Á Vy
Diệp Đức Nhàn
Diệp Lệ Nghi
Diệp Ngọc Khanh
Diệp Thiến Văn
Grace Ip
Diêu Trác Phi (After Class)
Dung Tổ Nhi
Dương Thiên Hoa
Đàm Gia Nghi
Đặng Lệ Quân
Đặng Tử Kỳ
Đới Tổ Nghi
Renee Dai
Đường Muội
June Tang
Stephy Tang
Vangie Tang
Giang Y Tình
J. Arie
Cherry Ho
Hà Lạc Dao
Hà Nhạn Thi
Hà Vận Thi
Hồ Bội Úy
Hồ Hạnh Nhi
Hồ Định Hân
Hồ Lâm
Hứa Tĩnh Vận
Khương Lệ Văn
Kellyjackie
Mimi Lo
Lâm Hân Đồng
Lâm Ức Liên
Lê Tư
Vivian Lai
Liên Thi Nhã
Prudence Liew
Lữ San
Lư Xảo Âm
Winnie Lau
Lương Tịnh Kỳ
Lương Vịnh Kỳ
Cathy Leung
Isabella Leong
Lý Hạnh Nghê
Lý Mân
Eunix Lee
Tiffany Lee
Rain Li
Diệp Thiến Văn
Mai Diễm Phương
Mạc Văn Úy
Keeva Mak
Ngô Nhược Hy
Kary Ng
Yan Ng
Phó Dĩnh
Maggie Fu
Phùng Hy Dư
Quan Cúc Anh
Quan Thục Di
Jade Kwan
Ella Koon
Tạ An Kỳ
Teresa Carpio
Lai Ying Tong
Karen Tong
Thái Trác Nghiên (Twins)
Tiết Gia Yến
Trang Tâm Nghiên (người Trung Quốc đại lục)
Trần Bảo Châu
Trần Hy Nghi
Trần Khiết Nghi
Trần Tuệ Lâm
Trần Tuệ Nhàn
Trần Tuệ San
Trần Thu Hà
Trần Văn Viện
Trịnh Dung
Trịnh Hân Nghi
Trịnh Hy Di
Trịnh Tú Văn
Trương Bá Chi
Trương Đức Lan
Tuyên Huyên
Từ Tiểu Phụng
Từ Tử San
Tưởng Nhã Văn
Uông Minh Thuyên
Vệ Lan
Vệ Thi
Viêm Minh Hy (After Class)
Vịnh Nhi
Emme Wong
Vương Hạo Nhi
Vương Phi
Vương Uyển Chi
Linda Wong
Su Miaoling
Charlie Yeung
Amy Chan
Angela Pang
Bondy Chiu
Chita Yu
AMA Huen Ning

Nhóm/Ban nhạc
2R
4ando(son)
After Class
AMK
As One
At17
Benji and Lesley
Beyond
Bliss
Boy'z
Blue Jeans
C AllStar
Chochukmo
Citybeat
Cream
De Argyle Peasants
Dear Jane
Dry
E-Kids
Echo
EO2
Error
FAMA
Thảo Manh
Hotcha
Honey Bees
Honey Bees Junior
KOLOR
Krusty
I Love You Boy'z
The Jade Band
LMF
Lil' Ashes
Little Tigers
Mirror
Mister (Mr)
MP4
My Little Airport
Online
Paradox
Pandora
Per se
Ping Pung
PixelToy
Purple Nine
Raidas
Relaxpose
Robynn & Kendy
RubberBand
Royals
Shine
Sky
Softhard
SohBim
Soler (người Macao)
Super Girls (HK)
Supper Moment
Square
Swing
ToNick
Tai Chi
Tat Ming Pair
The Cause Across
The Pancakes
The Raiders
Wind & Cloud
The Wynners
Twins
VEGA
XERO
YLK Organization
Zarahn
Zzzsh
Zen
Zpecial
24 Herbs

Xem thêm

Âm nhạc Hồng Kông
Nhạc pop tiếng Anh Hồng Kông
Phim truyền hình Hồng Kông
C-pop
Mandopop
Làn sóng Hoa ngữ (trong đó có Làn sóng Hồng Kông)

Chú thích