Bộ Cá bơn

| ordo = Pleuronectiformes
| subdivision_ranks = Các họ
| subdivision = Xem bài.
|name=Bộ Cá bơn}}
Bộ Cá bơn (danh pháp khoa học: Pleuronectiformes), còn gọi là cá thờn bơn, cá thân bẹt, là một bộ cá trong số các loài cá vây tia, còn được gọi là Heterosomata, đôi khi được phân loại như là phân bộ của Perciformes. Tên gọi này có nghĩa là "bơi bằng lườn" trong tiếng Hy Lạp. Đặc điểm nổi bật của nhiều loài cá trong bộ này là có cả hai mắt nằm ở một mặt bên của đầu (còn mặt bên kia thì không có mắt nào cả); trên thực tế lúc mới sinh cá thân bẹt có 2 mắt nằm 2 bên đầu như các loài cá thông thường nhưng trong quá trình phát triển thì một mắt dần dần chuyển sang mặt bên kia. Một số loài quay mặt "trái" lên trên, một số khác lại quay mặt "phải" lên trên, còn các loài còn lại thì khi thì quay mặt này, khi thì quay mặt kia lên trên.

Nhiều loài cá thực phẩm quan trọng nằm trong bộ này, bao gồm cá bơn Dover, cá bơn Bắc Âu, cá bơn Đại Tây Dương, cá bơn, cá bơn sao và cá bơn lưỡi ngựa (halibut). Bộ này có trên 400 loài. Một số cá thân bẹt có thể tự ngụy trang khi chúng nằm ở dưới đáy biển.

Cá thân bẹt được đề cập đến như là một trong các ví dụ nổi bật minh chứng cho thuyết tiến hóa. Ví dụ, Richard Dawkins trong The Blind Watchmaker, thông báo về giả thuyết của lịch sử tiến hóa như sau: "...cá có xương [nói chung] có xu hướng đáng chú ý trong việc làm bẹt theo chiều đứng...Nó là một điều tự nhiên, vì thế, khi các tổ tiên [của cá thân bẹt] chiếm lĩnh đáy biển, chúng cần phải nằm trên một mặt... Nhưng điều này làm nảy sinh vấn đề là một mắt đã luôn luôn nhìn xuống dưới vào cát... Trong quá trình tiến hóa vấn đề này đã được giải quyết bằng cách mắt phía dưới 'chuyển động' xung quanh để lên mặt trên." Sự phát triển của cá thân bẹt vì thế được coi là sự tóm tắt lại lịch sử tiến hóa của chúng.

Sự bất đối xứng hình học của cá thân bẹt được so sánh với các bức họa theo trường phái lập thể của Pablo Picasso, và thông thường được nhận thức là "không hoàn thiện", "kỳ cục", "lạ thường" v.v. Có lẽ sự phân bố bất đối xứng này giúp chúng ngụy trang tốt hơn để sinh tồn dưới đáy biển.

Phân loại
Bộ này có khoảng 778 loài trong 134 chi.
Phân bộ Psettodoidei
Psettodidae: 1 chi, 3 loài.
Phân bộ Pleuronectoidei
Citharidae: 4 chi, 6 loài.
Scophthalmidae: 4 chi, 9 loài.
Bothidae: 20 chi, 162 loài cá bơn mắt trái.
Pleuronectidae sensu stricto: 27 chi, 62 loài cá bơn mắt phải.
Paralichthyidae: 14 chi, 111 loài.
Samaridae: 3 chi, 27 loài.
Soleidae: 32 chi, 175 loài cá bơn.
Achiridae: 9 chi, 35 loài cá bơn Mỹ.
Cynoglossidae: 3 chi, 143 loài cá lưỡi trâu.
Poecilopsettidae (tách ra từ Pleuronectidae): 3 chi, 21 loài.
Rhombosoleidae (tách ra từ Pleuronectidae, 4 chi, 4 loài): 13 chi, 23 loài.
Paralichthodidae (tách ra từ Pleuronectidae): 1 chi, 1 loài.

Niên biểu

ImageSize = width:600px height:auto barincrement:15px
PlotArea = left:10px bottom:50px top:10px right:10px

Period = from:-65.5 till:10
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:-65.5
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:-65.5
TimeAxis = orientation:hor
AlignBars = justify

Colors =
legends
id:CAR value:claret
id:ANK value:rgb(0.4,0.3,0.196)
id:HER value:teal
id:HAD value:green
id:OMN value:blue
id:black value:black
id:white value:white
id:cenozoic value:rgb(0.54,0.54,0.258)
id:paleogene value:rgb(0.99,0.6,0.32)
id:paleocene value:rgb(0.99,0.65,0.37)
id:eocene value:rgb(0.99,0.71,0.42)
id:oligocene value:rgb(0.99,0.75,0.48)
id:neogene value:rgb(0.999999,0.9,0.1)
id:miocene value:rgb(0.999999,0.999999,0)
id:pliocene value:rgb(0.97,0.98,0.68)
id:quaternary value:rgb(0.98,0.98,0.5)
id:pleistocene value:rgb(0.999999,0.95,0.68)
id:holocene value:rgb(0.999,0.95,0.88)

BarData=
bar:eratop
bar:space
bar:periodtop
bar:space
bar:NAM1
bar:NAM2
bar:NAM3
bar:NAM4
bar:NAM5
bar:NAM6
bar:NAM7
bar:NAM8
bar:NAM9
bar:NAM10
bar:NAM11
bar:NAM12
bar:NAM13
bar:NAM14
bar:NAM15
bar:NAM16
bar:NAM17
bar:NAM18
bar:NAM19
bar:NAM20
bar:NAM21
bar:NAM22
bar:NAM23
bar:NAM24
bar:NAM25
bar:NAM26
bar:NAM27
bar:NAM28
bar:NAM29
bar:NAM30
bar:NAM31
bar:NAM32
bar:NAM33
bar:NAM34
bar:NAM35
bar:NAM36
bar:NAM37
bar:NAM38

bar:space
bar:period
bar:space
bar:era

PlotData=
align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25
shift:(7,-4)

bar:periodtop
from: -65.5 till: -55.8 color:paleocene text:Paleocene
from: -55.8 till: -33.9 color:eocene text:Eocene
from: -33.9 till: -23.03 color:oligocene text:Oligocene
from: -23.03 till: -5.332 color:miocene text:Miocene
from: -5.332 till: -2.588 color:pliocene text:Plio.
from: -2.588 till: -0.0117 color:pleistocene text:Pleist.
from: -0.0117 till: 0 color:holocene text:H.

bar:eratop
from: -65.5 till: -23.03 color:paleogene text:Paleogene
from: -23.03 till: -2.588 color:neogene text:Neogene
from: -2.588 till: 0 color:quaternary text:Q.

PlotData=
align:left fontsize:M mark:(line,white) width:5 anchor:till align:left

color:eocene bar:NAM1 from:-55.8 till:-33.9 text:Amphistium
color:eocene bar:NAM2 from:-55.8 till:-33.9 text:Eobothus
color:eocene bar:NAM3 from:-55.8 till:-33.9 text:Eobuglossus
color:eocene bar:NAM4 from:-55.8 till:-33.9 text:Imhoffius
color:eocene bar:NAM5 from:-55.8 till:-33.9 text:Joleaudichthys
color:eocene bar:NAM6 from:-55.8 till:-33.9 text:Turahbuglossus
color:eocene bar:NAM7 from:-55.8 till:0 text:Scophthalmus
color:eocene bar:NAM8 from:-55.8 till:0 text:Citharus
color:eocene bar:NAM9 from:-55.8 till:0 text:Psettodes
color:eocene bar:NAM10 from:-37.2 till:0 text:Arnoglossus
color:oligocene bar:NAM11 from:-33.9 till:0 text:Bothus
color:oligocene bar:NAM12 from:-33.9 till:0 text:Monolene
color:oligocene bar:NAM13 from:-33.9 till:0 text:Solea
color:oligocene bar:NAM14 from:-28.4 till:0 text:Buglossidium
color:oligocene bar:NAM15 from:-28.4 till:0 text:Hippoglossoides
color:oligocene bar:NAM16 from:-28.4 till:0 text:Lepidorhombus
color:miocene bar:NAM17 from:-23.03 till:0 text:Dicologoglossa
color:miocene bar:NAM18 from:-23.03 till:0 text:Paraplagusia
color:miocene bar:NAM19 from:-23.03 till:0 text:Platichthys
color:miocene bar:NAM20 from:-15.97 till:0 text:Achiurus
color:miocene bar:NAM21 from:-15.97 till:0 text:Microchirus
color:miocene bar:NAM22 from:-15.97 till:0 text:Microstomus
color:miocene bar:NAM23 from:-11.608 till:-5.332 text:Evesthes
color:miocene bar:NAM24 from:-11.608 till:0 text:Citharichthys
color:miocene bar:NAM25 from:-11.608 till:0 text:Monochirus
color:miocene bar:NAM26 from:-11.608 till:0 text:Paralichthys
color:miocene bar:NAM27 from:-11.608 till:0 text:Pleuronichthys
color:pliocene bar:NAM28 from:-5.332 till:0 text:Atheresthes
color:pliocene bar:NAM29 from:-5.332 till:0 text:Clidoderma
color:pliocene bar:NAM30 from:-5.332 till:0 text:Glyptocephalus
color:pliocene bar:NAM31 from:-5.332 till:0 text:Limanda
color:pliocene bar:NAM32 from:-5.332 till:0 text:Lyopsetta
color:pliocene bar:NAM33 from:-5.332 till:0 text:Pegusa
color:pleistocene bar:NAM34 from:-2.588 till:-0.0117 text:Chibapsetta
color:pleistocene bar:NAM35 from:-2.588 till:0 text:Eopsetta
color:pleistocene bar:NAM36 from:-2.588 till:0 text:Isopsetta
color:pleistocene bar:NAM37 from:-2.588 till:0 text:Parophrys
color:pleistocene bar:NAM38 from:-2.588 till:0 text:Symphurus

PlotData=
align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25

bar:period
from: -65.5 till: -55.8 color:paleocene text:Paleocene
from: -55.8 till: -33.9 color:eocene text:Eocene
from: -33.9 till: -23.03 color:oligocene text:Oligocene
from: -23.03 till: -5.332 color:miocene text:Miocene
from: -5.332 till: -2.588 color:pliocene text:Plio.
from: -2.588 till: -0.0117 color:pleistocene text:Pleist.
from: -0.0117 till: 0 color:holocene text:H.

bar:era
from: -65.5 till: -23.03 color:paleogene text:Paleogene
from: -23.03 till: -2.588 color:neogene text:Neogene
from: -2.588 till: 0 color:quaternary text:Q.

Chú thích