Lãnh thổ bao bọc và lãnh thổ tách rời

A:
sở hữu 5 vùng tách (A1, A2, A3, A4, và A5): không thể đi từ phần chính của A đến bất kỳ phần nào trong số này bằng cách chỉ đi qua lãnh thổ của A; tuy nhiên
A1 và A2 không phải là vùng bao: không vùng đất nào trong số chúng bị bao quanh bởi một lãnh thổ "nước ngoài" duy nhất;
A3 là vùng bao: nó bị bao quanh hoàn toàn bởi B;
A4 và A5 là vùng nghịch bao, hay vùng bao thứ cấp: lãnh thổ thuộc về A mà lại bị bao quanh bởi một vùng bao nữa tên E;
chứa 1 vùng bao (E): lãnh thổ "đất ngoại" hoàn toàn bị bao quanh bởi lãnh thổ của A;
chứa 1 vùng nghịch nghịch bao, hay vùng bao cấp 3 (E1).
B:
chứa 2 vùng bao (A3 và D).
C:
lãnh thổ liên tiếp không bị tách rời.
D:
là một lãnh thổ bị bao: nó là lãnh thổ liên tiếp không bị tác rời, nhưng lãnh thổ của nó bị hoàn toàn bao quanh bởi một lãnh thổ "ngoại" (B).
E:
là một lãnh thổ bị bao: nó ở trong A;
chứa 2 vùng bao (A4 và A5), vùng đất mà là vùng nghịch bao của A;
sở hữu 1 vùng nghịch bao (E1), vùng đất mà là vùng nghịch nghịch bao được nhìn nhận từ A và bị chứa trong A5.

Trong những thuật ngữ tô pô, A và E đều là những (tập hợp của) những bề mặt không được nối liền, và B, C và D là những bề mặt nối liền. Tuy nhiên, C và D cũng là những bề mặt liên kết đơn giản, khi đó B thì không phải (vì nó có giống bằng 2, số "lỗ" trong B).

| image2 =
| width2 =
| alt2 =
| caption2 =

| header = Sơ đồ giải thích về sự gián đoạn lãnh thổ: : Vùng bao và vùng tách
| header_align =
| header_background =
| footer =
| footer_align =
| footer_background =
| background color =
}}
Lãnh thổ bao bọc (thực chất là lãnh thổ bị bao bọc; gọi ngắn là vùng bao, đất bao; tiếng Anh: enclave) là lãnh thổ (hoặc một phần của lãnh thổ) được bao quanh hoàn toàn bởi lãnh thổ của một nhà nước hoặc thực thể khác. Vùng bao cũng có thể tồn tại trong địa phận lãnh hải. Vùng bao đôi khi được sử dụng không chính xác để biểu thị một lãnh thổ chỉ được bao quanh một phần bởi một nhà nước khác. Nhiều vùng tách cũng là vùng bao, nhưng không nhất thiết phải như vậy vì một vùng tách có thể được bao quanh bởi nhiều nhà nước. Vùng ngoại địa tách rời Nakhchivan của Azerbaijan là một ví dụ về vùng đất tách không phải là vùng đất bao (giáp ranh với Armenia, Thổ Nhĩ Kỳ và Iran).

Lãnh thổ bán bao và lãnh thổ bán tách là những khu vực mà nếu không sở hữu đường biên giới bờ biển không bị bao quanh (đường bờ biển tiếp giáp với vùng biển quốc tế), thì sẽ là vùng bao hoặc vùng tách. Vùng bán bao và bán bán tách có thể tồn tại với tư cách là các quốc gia độc lập (Monaco, Gambia và Brunei là các vùng bán bao), trong khi các vùng tách và bán tách luôn chỉ là một bộ phận của một quốc gia có chủ quyền (như Oblast Kaliningrad). Các vùng cận tách còn được gọi là vùng tách hoạt động hoặc vùng tách thực tế.

Nhiều vùng tách rời có thể tiếp cận qua vùng biển quốc tế, ví dụ bang Alaska của Hoa Kỳ, vùng Kaliningrad của Liên bang Nga. Tuy nhiên vùng đất thuần túy tách rời qua vùng biển quốc tế, như Quần đảo Hawaii của Hoa Kỳ, Quần đảo Trường Sa của Việt Nam,... thì sự tách rời đó thường không nhấn mạnh.

Trước khi nước Đức thống nhất năm 1991 vùng Tây Berlin được CHLB Đức coi là Lãnh thổ tách rời, mặc dù Liên Xô và khối XHCN phản đối. Ngày nay người ta xếp hiện tượng này là không thật sự tách rời.

Lãnh thổ bao bọc
Cùng với khái niệm vùng tách rời, thì thuật ngữ vùng (bị) bao bọc (enclavé) thể hiện một vùng lãnh thổ bị bao quanh bởi chủ thể khác. Các quốc gia như Lesotho, San Marino, Vatican,... là quốc gia bị bao bọc như vậy.

Các vùng da báo
Do những nguyên nhân lịch sử đặc biệt, sự hình thành biên giới các vùng lãnh thổ để lại hiện tượng da báo ở vùng giáp ranh, tức là nhiều Lãnh thổ tách rời của chủ thể này nằm trong lãnh thổ của chủ thể kia. Đặc biệt hơn, có thể xảy ra bao bọc nhiều cấp, tức là lãnh thổ C bị bao bọc trong A, và đến lượt mình một phần lãnh thổ A bị bao bọc trong C.

Hai vùng da báo quốc gia nổi tiếng, là:
Biên giới ở giáp ranh vùng đô thị Baarle-Nassau ở nam Hà Lan và đô thị Baarle-Hertog tỉnh Antwerpen, Bỉ.
Vùng bao Ấn Độ - Bangladesh ở biên giới Ấn Độ- Bangladesh, nơi có đường biên phức tạp với các vùng bao nhiều cấp.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Rolf Palmberg's Enclaves of the world
Jan S. Krogh's Geosite
'Tangled Territories' 2005 review article on exclaves and enclaves in Europe published in hidden europe magazine
Barry Smith's Baarle Site

de:Exklave