Trận Nghiệp Thành (204)

Phùng Lễ Mã Diên
|strength1=
|strength2=
|casualties1=
|casualties2= Hơn nửa dân trong thành chết đói
|}}

Trận Nghiệp Thành (chữ Hán: 邺城之战 - Nghiệp Thành chi chiến) là trận giao tranh giữa hai lực lượng quân phiệt Tào Tháo và Viên Thượng thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Hoàn cảnh
Sau khi đại bại ở trận Quan Độ, Viên Thiệu suy sụp, ốm nặng rồi qua đời năm 202. Các con Viên Thiệu là Viên Đàm (con cả) và Viên Thượng (con út) tranh giành quyền thừa kế. Viên Thượng tự lập làm Châu mục Ký châu kiêm đốc Ký U Tinh Thanh tứ châu quân sự. Viên Đàm tự xưng là Xa kỵ tướng quân.

Hai anh em bất hòa nhưng vẫn liên minh chống Tào Tháo. Viên Đàm đóng ở Lê Dương, Viên Thượng giữ Nghiệp Thành. Năm 203, Tào Tháo sau nhiều tháng đánh Ký châu không được, bèn nghe lời Quách Gia rút quân về nam cho họ Viên đánh lẫn nhau.

Quả nhiên khi quân Tào rút lui, anh em họ Viên lại xung đột. Viên Thượng giao cho Thẩm Phối giữ Nghiệp Thành (thủ phủ Ký châu), còn mình mang quân đánh Thanh châu. Viên Đàm thua trận, bị Viên Thượng truy kích đến Bình Nguyên – thủ huyện của Thanh châu.

Đầu năm 204 Tào Tháo khởi đại binh đến đánh Nghiệp Thành.

Diễn biến
Thẩm Phối phòng thủ
Viên Thượng nghe tin Tào Tháo mang đại binh tới Lê Dương, vội lui binh trở về giữ. Nhưng Tào Tháo cố ý chỉnh đốn binh mã, sai quân ngày ngày thong thả đào một con sông dẫn nước Hồng thủy thông tới Bạch Câu, tuyên bố muốn dùng đó làm đường vận lương. Viên Thượng cho rằng Tào Tháo đào sông còn mất lâu ngày, nên tháng 2 năm 204 lại mang quân sang đánh Viên Đàm ở Bình Nguyên. Tào Tháo thấy Viên Thượng đã đi bèn mang quân áp sát Nghiệp Thành.

Thẩm Phối được Viên Thượng giao giữ Nghiệp Thành, hết sức lo việc phòng thủ. Trong khi Thẩm Phối ra sức chống quân Tào tấn công thì một thủ hạ trong thành là Phùng Lễ có ý đầu hàng Tào Tháo.

Phùng Lễ muốn làm nội ứng cho họ Tào, bèn ra mở cửa Hộ Thành (hay Đột Môn) phía thành ngoài, đón 300 quân Tào kéo vào. Sau đó, Tào Tháo sai quân dẫn nước sông Chương vào hào.

Bị hào nước sâu có nước sông Chương vây bọc, Nghiệp Thành bị trở thành đảo bị cô lập, hoàn toàn ngăn cách với bên ngoài. Thành bị nước ngăn liên tiếp trong 3 tháng, từ tháng 5 đến tháng 8, nhân dân trong thành không thể ra kiếm lương, bị chết đói quá nửa.

Trong khi Tào Tháo chưa có cách nào hạ được thành thì cháu Thẩm Phối là Thẩm Vinh giữ chức Đông môn hiệu úy có ý hàng Tào. Thẩm Vinh nửa đêm mở cửa đông cho quân Tào kéo vào thành.

Thẩm Phối không ngờ bị cháu phản lại, vội lĩnh quân trong thành ra chặn đánh quân Tào trong các ngõ hẻm, cố kháng cự đến cùng. Nhưng sau vài giờ vì thế yếu, Thẩm Phối bị quân Tào bắt. Nghiệp Thành bị quân Tào hạ.

Hậu quả và ý nghĩa
Thẩm Phối bị bắt nhưng nhất quyết không hàng Tào Tháo, dù Tào Tháo rất muốn dụ hàng. Cuối cùng Tào Tháo đành mang Thẩm Phối ra chém. Trong số gia quyến họ Viên trong thành bị quân Tào bắt có chị dâu Viên Thượng là Chân Lạc (vợ Viên Hy). Con Tào Tháo là Tào Phi vào Nghiệp Thành thấy Chân Lạc xinh đẹp bèn lấy làm vợ, sau này sinh ra vua thứ 2 nhà Tào Ngụy là Tào Tuấn.

Nghiệp Thành là thủ phủ của Ký châu, mà Ký châu là trung tâm của chính quyền họ Viên ở Hà Bắc. Sau khi nghe tin Nghiệp Thành bị hạ, cháu Viên Thiệu là Cao Cán ở Tinh châu cũng đầu hàng Tào Tháo. Tào Tháo tiếp tục tận dụng lúc anh em họ Viên đánh giết lẫn nhau, sau đó lần lượt công hạ các châu Thanh, U, tiêu diệt thế lực họ Viên, thống nhất Hà Bắc, trở thành quân phiệt lớn nhất miền bắc Trung Quốc.

Xem thêm
Tào Tháo
Thẩm Phối
Viên Đàm
Viên Thượng

Tham khảo
Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
Lê Đông Phương, (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Lao động.

Chú thích