undertheseanlp/UVW-2026 huggingface dataset:
Sacramento, California

|population_total = 508529
|population_metro = 2103956
|population_density_km2 = 1818
|population_density_sq_mi = 4711
|timezone = PST
|utc_offset = -8
|timezone_DST = PDT
|utc_offset_DST = -7
|latitude = 38°31'
|longitude = -121°30'
|latd= |latm= |lats= |latNS=
|longd= |longm= |longs= |longEW=
|elevation_m = 8
|elevation_ft = 25
|website = http://www.cityofsacramento.org/
}}
Thành phố Sacramento là quận lỵ của Quận Sacramento và thủ phủ của tiểu bang California. Sacramento được John Sutter (con) thành lập vào tháng 12 năm 1848 từ vùng đất mang tên Sutter's Fort do cha ông, đại uý John Sutter (cha) gây dựng vào năm 1839.

]]

Trong cơn sốt tìm vàng ở California, thành phố Sacramento trở thành địa điểm phân phối chính, là trung tâm thương nghiệp, nông nghiệp và là điểm cuối cùng của các tuyến xe lửa, các tuyến xe ngựa (tiếng Anh: stage-coach), đường thủy (tiếng Anh: riverboat), điện báo, bưu chính tốc hành chuyển bằng ngựa (tiếng Anh: pony express) và đường xe lửa xuyên lục địa đầu tiên (tiếng Anh: transcontinental railroad).

Địa lý
Độ cao: 5½ m
Vĩ độ: 38° 31′Bắc
Kinh độ: 121° 30′Tây
Tham khảo
Tháng 1 năm 2004

Tháng 1 năm 2004

Thứ 5, ngày 29 tháng 1
Bản điều trần của Lord Hutton: Greg Dyke, Tổng giám đốc của BBC, từ chức vì bản điều trần này. Mark Byford trở thành Quyền tổng giám đốc. Tin tức Anh chỉ trích bản báo cáo đó là thanh minh.

Thứ 4, ngày 28 tháng 1
Mười nước gặp nhau ở Bangkok, Thái Lan để thảo luận về bệnh cúm gà.
Một quả bom nổ trong xe ở Baghdad, Iraq. Ba người chết.
Hơn 100.000 người biểu tình ở Tel Aviv về kế hoạch của Ariel Sharon cho quân đội Israel rút khỏi vài khu vực thuộc dải Gaza và Bờ Tây.
Các nhà vật lý học thông báo là họ tìm thấy một loại chất mới, gọi chất đặc fermion (fermionic condensate).

Thứ 3, ngày 27 tháng 1
Trung Quốc thừa nhận là tỉnh Quảng Tây có nhiều ca nhiễm bệnh cúm H5N1 (bệnh cúm gà). Trung Quốc là nước thứ 10 phát hiện sự tồn tại của dịch bệnh này. . Hai tỉnh Hồ Nam và Hà Bắc cũng bị nghi ngờ có dịch bệnh này. .
Tổng thống Mỹ 2004: Thượng nghị sĩ John Kerry thắng sơ cử ứng viên tổng thống của đảng Dân chủ ở New Hampshire. Howard Dean xếp thứ hai.

Thứ 2, ngày 26 tháng 1
Tổng thống Hamid Karzai ký bản hiến pháp mới của Afghanistan.

Tham khảo
Chủ nhật

Chủ nhật (Tiếng Anh: Sunday, Hán Nôm: 主日, Tiếng Trung: 星期日／星期天, Tiếng Nhật: 日曜日) hay còn gọi Chúa nhật, là một ngày trong tuần. Theo lịch Do Thái và các lịch truyền thống (bao gồm các lịch Thiên Chúa giáo), Chúa nhật là ngày đầu tiên trong tuần. Hội Tôn giáo Tín hữu xem ngày Chúa nhật là "ngày đầu tiên" hợp với các lời chứng về sự đơn giản của họ.

Từ nguyên

Chủ nhật hay Chúa nhật đều là phát âm của một từ 主日 Hán Nôm. Chủ là âm Hán Việt, Chúa là âm Nôm. Cả hai âm chủ và chúa là hai âm khác nhau của một danh từ 主 nghĩa là người đứng đầu. Tiếng Trung gọi ngày này là Tinh kỳ Nhật (chữ hán: 星期日) nghĩa là "kỳ sao mặt trời". Tiếng Nhật và Hàn thì ngày này gọi là Nhật Diệu Nhật (Kanji/Hanja: 日曜日, Kana: にちようび – nichi yōbi, Hangeul: 일요일 – il yo il), có nghĩa là "ngày Nhật Diệu" hay "ngày Mặt Trời".

Theo kinh điển Do Thái cổ, ngày thứ Bảy là ngày Sabát. Với những dân tộc không thuộc ảnh hưởng văn hóa Do Thái và Ki-tô giáo thì không có tên riêng cho những ngày trong tuần lễ. Khi các giáo sĩ Âu châu sang Viễn Đông dùng tiếng Việt truyền đạo thì đặt "ngày Sabát," tức ngày thứ bảy của tuần lễ theo thứ tự số đếm của ngôn ngữ gốc. Vì giáo sĩ người Bồ Đào Nha đi tiên phong nên tên đặt cho bảy ngày của tiếng Việt cũng theo lối gọi của tiếng Bồ. Một số ngôn ngữ châu Âu đặt tên bảy ngày trong tuần theo nguồn gốc xa xưa hơn nữa, có từ trước khi Ki-tô giáo du nhập. Trong khi đó các giáo hội Chính Thống giáo Đông phương phân biệt ngày Sabát (thứ Bảy) và ngày của Chúa (Chủ nhật). Đối với Công giáo Rôma thì không đặt nặng việc phân biệt này nên nhiều tín hữu theo—nhất là trong ngôn ngữ thường ngày—gọi ngày Chủ nhật là ngày Sabát. Giáo hội Tin Lành cũng vậy.

Vai trò của ngày Chủ nhật
Theo quy định của Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO), ngày Chủ nhật là ngày cuối cùng của một tuần. Việt Nam và đa số các nước trên thế giới đều theo chuẩn này. Ở một số quốc gia khác như Hoa Kỳ, Chủ nhật lại là ngày đầu tiên của tuần. Theo truyền thống Do Thái cũng như Công giáo Rôma, ngày Chủ nhật được gọi là "ngày bắt đầu", vì thế nó được xem là ngày đầu tuần, trước thứ hai.

Tham khảo

Names of the days of the week
Hán Việt từ điển giản yếu (1932), Đào Duy Anh

Liên kết ngoài

Lắt léo chữ nghĩa: Chủ nhật không đồng nghĩa với chúa nhật
Ngày trong tuần tiếng Việt được so sánh với ngày trong tuần tiếng Trung Hoa và Nhật (tiếng Anh)
Lá cờ Ohio

| Design = Lá cờ có hình dạng như hai hình tam giác cân xếp chồng lên nhau (cờ đuôi nheo), bao gồm 5 sọc ngang xen kẽ giữa đỏ và trắng. Một hình tam giác cân có màu xanh dương chứa chữ "O" màu trắng và đỏ và 17 ngôi sao trắng
| Designer = John Eisenmann
| Type = State
}}

Lá cờ Ohio là một cờ đuôi nheo (tiếng Anh: burgee), được chấp nhận vào năm 1902 và được vẽ bởi John Eisenmann cho Cuộc triển lãm Liên Mỹ (Pan-American Exposition) năm 1901. Tam giác lớn màu xanh tượng trưng cho các đồi và thung lũng của Ohio, và năm sọc tượng trưng cho đường sá và đường sông. Mười bảy hình sao có nghĩa rằng Ohio là tiểu bang thứ 17 được gia nhập vào liên bang. Hình tròn màu trắng với tâm vòng tròn màu đỏ không chỉ là chữ đầu tiên trong tên của tiểu bang này, mà cũng miêu tả cây mắt nai (buckeye), cây chính thức của Ohio có trong tên hiệu "tiểu bang cây mắt nai".

Đây là cờ tiểu bang duy nhất ở nước Mỹ không theo hình chữ nhật, và là một trong hai cờ chính phủ cấp tiểu bang trở lên trên thế giới (cờ kia là Quốc kỳ Nepal). Nó dựa tí trên những cờ kỵ binh trong Nội chiến Mỹ và Chiến tranh Tây Ban Nha–Mỹ.

Xem thêm
Huy hiệu Ohio

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang về lá cờ Ohio ở Flags of the World (tiếng Anh)
Đại Hội đồng Ohio số 125, đạo luật hạ viện 552 – cách đúng để gấp lá cờ Ohio
12 tháng 4

Ngày 12 tháng 4 là ngày thứ 102 trong mỗi năm thường (ngày thứ 103 trong mỗi năm nhuận). Còn 263 ngày nữa trong năm.

Sự kiện
1820 – Alexander Ypsilantis được tuyên bố là thủ lĩnh của Filiki Eteria, một tổ chức bí mật có mục đích lật đổ sự cai trị của Đế quốc Ottoman đối với Hy Lạp.
1861 – Nội chiến Mỹ: Chiến tranh bắt đầu khi mà binh lính Liên minh miền Nam Hoa Kỳ bắn phá đồn Sumter, trong cảng Charleston, Nam Carolina.
1861 – Thành Định Tường của quân Đại Nam thất thủ. Quân Pháp kiểm soát Định Tường.
1877 – Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland sáp nhập Transvaal.
1884 – Chiến tranh Pháp-Đại Nam: Quân Pháp chiếm được thành Hưng Hóa từ quân Nguyễn-Cờ đen.
1931 – Nhà thờ chính tòa Thánh Isaac tại Leningrad, Liên Xô mở cửa với vai trò một bảo tàng chống tôn giáo thông qua biểu diễn con lắc Foucault lớn nhất thế giới.
1945 – Harry S. Truman trở thành Tổng thống Mỹ thứ 33.
1956 – Thành lập Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ ở Sài Gòn
1961 – Nhà du hành vũ trụ Liên Xô Yuri Gagarin trở thành người đầu tiên đi vào không gian ngoài thiên thể.
1975 – Trong khi quân Khmer Đỏ bao quanh thủ đô Phnôm Pênh của Campuchia, Hoa Kỳ tiến hành chiến dịch di tản bằng đường không khỏi thành phố.
1980 – Terry Fox bắt đầu "Marathon Hy vọng" của mình từ St. John's, Newfoundland hướng về Vancouver nhằm gây quỹ trên toàn Canada cho nghiên cứu ung thư.

Sinh
1852 - Ferdinand von Lindemann, nhà toán học người Đức.
1925 - Nguyễn Đức Cảnh, nhà cách mạng Việt Nam.
1954 - Nguyễn Thị Kim Ngân, nguyên Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
1971 - Shannen Doherty, diễn viên Mỹ
1979 - Nguyễn Anh Tuấn, chính trị gia Việt Nam
1983 - Nguyễn Văn Chung, nhạc sĩ người Việt Nam
1989 - Karik, rapper, nhạc sĩ Việt Nam
1994 - Sehun, thành viên nhóm nhạc EXO người Hàn Quốc
1996 - Nguyễn Văn Toàn, cầu thủ bóng đá người Việt Nam
1997 -
Nguyễn Quang Hải, cầu thủ bóng đá người Việt Nam
Jack, ca sĩ người Việt Nam
2000 - Nhâm Mạnh Dũng, cầu thủ bóng đá người Việt Nam

Mất
1863 – Đỗ Thị Tâm, phong hiệu Quý nhân, thứ phi của vua Minh Mạng nhà Nguyễn (s. 1804).
1945 – Franklin Delano Roosevelt, Tổng thống Mỹ thứ 32 (s. 1882)
1989 – Sugar Ray Robinson, võ sĩ quyền Anh Hoa Kỳ, được nhiều đánh giá là võ sĩ quyền Anh vĩ đại nhất mọi thời đại (s. 1921)
2009 – Marilyn Chambers, ca sĩ, diễn viên Mỹ (s. 1952)

Những ngày lễ và ngày kỷ niệm
Ngày Vũ trụ Quốc tế, tổ chức quốc tế về người bay lên vũ trụ đầu tiên, Yuri Gagarin.

Tham khảo
16 tháng 4

Ngày 16 tháng 4 là ngày thứ 106 trong mỗi năm thường (ngày thứ 107 trong mỗi năm nhuận). Còn 259 ngày nữa trong năm.

Sự kiện
1917 – Vladimir Ilyich Lenin trở lại Petrograd (ngày nay là Sankt–Peterburg) sau khi bị đày đến Phần Lan.
1919 – Mahatma Gandhi kêu gọi chuẩn bị ngày "cầu nguyện và ăn chay" để đáp lại hành động quân Anh tàn sát người Ấn Độ trong Thảm sát ở Amritsar. Gandhi chuẩn bị ngày này, ông chống chính phủ Anh một cách gián tiếp vì ông đã làm ngừng trệ nền kinh tế (không còn người Hindu làm việc trong ngày đó).
1947 – Bernard Baruch đặt ra từ "chiến tranh lạnh để diễn tả quan hệ giữa Hoa Kỳ và Liên Xô.
1947 – Huỳnh Phú Sổ, giáo chủ Phật giáo Hòa Hảo mất tích.
1951 – Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 09 – NQ/TW về "Thành lập các ban và tiểu ban giúp việc"
1972 – Chương trình Apollo: Tàu Apollo 16 đổ bộ xuống Mặt Trăng từ Mũi Canaveral, Florida, Hoa Kỳ.
1972 – Chiến tranh Việt Nam: Chiến dịch Nguyễn Huệ: Sau tấn công của quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, quân Mỹ lại tiếp tục ném bom xuống Hà Nội và Hải Phòng.
1972 – Tiểu thuyết gia người Nhật Bản Kawabata Yasunari tự tử bằng khí đốt trong một căn phòng tại tỉnh Kanagawa.
1975 – Chiến tranh Việt Nam: Ngày Giải phóng tỉnh Ninh Thuận.
2007 – Sinh viên Cho Seung-Hui tiến hành thảm sát tại Đại học Bách khoa Virginia, Hoa Kỳ, khiến hàng chục người thương vong.
2014 – Phà Sewol bị lật tại Hoàng Hải khi đang trên hành trình từ Incheon đến Jeju, Hàn Quốc, khiến hơn 290 người thiệt mạng.
2021 – Bộ phim Thám tử lừng danh Conan: Viên đạn đỏ ra mắt tại Nhật Bản và một số quốc gia khác.

Sinh
1841 – Nguyễn Phúc Trang Tường, phong hiệu Bình Long Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (m. 1864)
1867 – Wilbur Wright, phi công đầu tiên (m. 1912).
1871 – John Millington Synge, nhà soạn kịch người Ireland (m. 1909)
1889 – Charlie Chaplin, diễn viên đóng phim, nhà biên kịch, chủ nhiệm phim (m. 1977).
1927 – Lê Trung Trực, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (m. 2002).
1927 – Giáo hoàng Biển Đức XVI (m. 2022)
1940 – Nữ hoàng Đan Mạch Margrethe II

Mất
1781 – Đỗ Thanh Nhơn, danh tướng Việt Nam cuối thế kỷ 18.
1813 – Kutuzov, Nguyên soái Đế quốc Nga (s. 1745)
1896 – Nguyễn Phúc Miên Tằng, tước phong Hải Quốc công, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1828)
1947 – Huỳnh Phú Sổ, người sáng lập đạo Phật giáo Hòa Hảo. (s. 1920)
2021 – Phượng Vũ, ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam (s. 1947)
2021 – Helen McCrory, nữ diễn viên người anh (s. 1968)

Ngày lễ và ngày kỷ niệm
... 1993, 2004, 2015 ... – Thứ sáu trong tuần lễ sau Lễ Phục Sinh
Iceland: Ngày sinh của Nữ hoàng

Tham khảo
Từ viết tắt từ chữ đầu

Từ viết tắt từ chữ đầu hay từ cấu tạo là một cách viết tắt dùng các chữ cái đầu tiên của một số từ trong một cụm từ. Tùy theo bao nhiêu từ trong đó bắt đầu với nguyên âm, và tùy theo những quy tắc về cách phát âm thuộc ngôn ngữ của từ đó, lúc thì đọc theo lối ghép âm, và lúc thì đọc nguyên loạt tên chữ. Thông thường, từ viết tắt từ chữ đầu được dùng trong biệt ngữ hay là trong tên các tổ chức để viết tắt những thuật ngữ dài dòng và được dùng nhiều.

Ví dụ
Những từ viết tắt từ chữ đầu với cách đọc ghép âm:
SIDA: từ tiếng Pháp và tiếng Tây Ban Nha, đọc như "xi-đa"
UNDP: (trong tiếng Việt, từ này được đọc là "u-en-đê-pê")
VOA: Voice of America (từ tiếng Anh, đọc là "vi-âu-ây")
Những từ viết tắt được đọc y nguyên như loạt tên chữ:
Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM): Thành Phố Hồ Chí Minh
UBND: (đọc nguyên loạt từ Ủy ban Nhân dân)

Tham khảo

Liên kết ngoài
(tiếng Việt)
Tra cứu các từ viết tắt ở Wiktionary
(tiếng Anh)
Trang tìm kiếm tên đầy đủ của từ viết tắt
Thuyết Truman

]]
Học thuyết Truman được đề xuất bởi Tổng thống Truman của Hoa Kỳ vào ngày 12 tháng 3 năm 1947, nó dựa trên chính sách ngăn chặn chủ nghĩa Cộng sản và được thông qua vào ngày 22 tháng 5 năm 1947. Học thuyết này nêu rõ Hoa Kỳ sẽ viện trợ cho bất kỳ nước nào mà họ thấy là "đang bị đe dọa bởi chủ nghĩa Cộng sản", và được dùng để ngăn ảnh hưởng chính trị của Liên Xô.

Lúc đầu, học thuyết Truman được trình lên nghị viện Hoa Kỳ bởi tổng thống Truman vào ngày 12 tháng 3 năm 1947 và được phát triển thêm đến ngày 4 tháng 7 năm 1948 khi ông cam kết ngăn sự lan truyền của chủ nghĩa Cộng sản ở Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Hơn nữa, học thuyết Truman đã được sử dụng để hỗ trợ các quốc gia thân Mỹ chống lại các quốc gia thân Liên Xô khác như Đại Hàn Dân Quốc trong Chiến tranh Triều Tiên, Pháp và Quốc gia Việt Nam trong Chiến tranh Đông Dương, Việt Nam Cộng hòa trong Chiến tranh Việt Nam.

Nói một cách tổng quát hơn, Học thuyết Truman là sự hỗ trợ của Mỹ đối với các quốc gia khác bị Moskva đe dọa. Nó trở thành nền tảng trong chính sách đối ngoại của Mỹ, và dẫn đến việc thành lập NATO vào năm 1949, một liên minh quân sự vẫn còn tồn tại đến ngày nay. Các nhà sử học thường sử dụng bài phát biểu của Truman để xác định thời điểm bắt đầu Chiến tranh Lạnh.

Học thuyết Truman được mở rộng một cách không chính thức để trở thành cơ sở cho chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ trong Chiến tranh Lạnh, áp dụng trên khắp châu Âu và trên toàn thế giới. Học thuyết Truman đã trực tiếp dẫn đến học thuyết Domino, mở đường cho việc Hoa Kỳ đưa quân tham chiến hoặc tài trợ cho các cuộc đảo chính tại hàng loạt các quốc gia trên thế giới.

Xem thêm
Kế hoạch Marshall

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bản đầy đủ của bài phát biểu bằng tiếng Anh
Viện trợ nước ngoài trong Chiến tranh Việt Nam
Khoa học tự nhiên

(trung tâm), thiên văn học, khoa học Trái Đất, vật lý, và sinh học (theo chiều kim đồng hồ từ bên trái).]]

Khoa học tự nhiên, hay Tự nhiên học, (tiếng Anh: natural science) là một nhánh của khoa học, có mục đích nhận thức, mô tả, giải thích và tiên đoán về các hiện tượng và quy luật tự nhiên, dựa trên những dấu hiệu được kiểm chứng chắc chắn. Trong khoa học tự nhiên, giả thuyết được sử dụng rộng rãi để xây dựng những lý thuyết khoa học.

Giải thích
Các môn khoa học tự nhiên tạo nên cơ sở cho các khoa học ứng dụng. Các khoa học tự nhiên và ứng dụng lại được phân biệt với các ngành khoa học xã hội, nhân văn, thần học, và nghệ thuật.

Các ngành Toán học, Thống kê và Tin học cung cấp nhiều công cụ và khung làm việc được sử dụng trong các ngành khoa học tự nhiên. Ở Việt Nam, ba ngành này được xếp vào loại khoa học tự nhiên. Tuy nhiên, nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các nước nói tiếng Anh, không có quan điểm như vậy.

Thiên văn học, nghiên cứu về các thiên thể và hiện tượng bên ngoài bầu khí quyển Trái Đất, ví dụ sao, thiên hà, v.v..
Sinh học, nghiên cứu về sự sống.
Sinh thái học và Khoa học môi trường, nghiên cứu mối quan hệ tương hỗ giữa sự sống và môi trường.
Hóa học, nghiên cứu cấu tạo, các phản ứng hóa học, cấu trúc, và các tính chất của vật chất và các biến đổi lý hóa mà chúng trải qua.
Khoa học Trái Đất, nghiên cứu về Trái Đất, các chuyên ngành gồm có:
Địa chất học
Thủy văn (Hydrology)
Khí tượng học
Địa vật lý và Hải dương học
Khoa học đất
Vật lý học, nghiên cứu các thành phần cơ bản của vũ trụ, các lực và tương tác của chúng, và các kết quả của các lực này.

Lịch sử
Từ thời xa xưa cho đến thời Trung cổ, đối tượng nghiên cứu của Khoa học tự nhiên được biết đến như là các triết lý tự nhiên. Đến cuối thời Trung cổ và thời hiện đại, việc giải thích một cách triết học về tự nhiên dần dần được thay thế bởi sự tiếp cận một cách khoa học sử dụng phương pháp luận quy nạp. Các nghiên cứu của Ibn al-Haytham và Sir Francis Bacon phổ biến trong các tiếp cân này, do đó đã giúp cho việc tiến lên cuộc cách mạng khoa học của nhân loại.

Trước thế kỷ 19, việc nghiên cứu khoa học đã trở nên chuyên nghiệp và có các tổ chức, và các tổ chức này dần dần đạt được tiếng tăm trong nghiên cứu khoa học tự nhiên. Nhóm nghiên cứu khoa học được tạo ra bởi William Whewell vào năm 1834 dựa trên tổ chức Mary Somerville's On the Connexion of the Sciences.

Tham khảo

Liên kết ngoài


Mạng thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Natural Sciences Tripos Các ngành khoa học tự nhiên tại Đại học Cambridge
History of Recent Science and Technology Lịch sử khoa học và công nghệ cận đại
Scibooks &ndash; La Scienza Del Gioco Điểm sách về khoa học tự nhiên. Trang này chứa hơn 50 bài nhận xét đản xuất bản về các cuốn sách khoa học tự nhiên, kèm theo nhiều bài luận chọn lọc về các chủ đề hiện hành của khoa học tự nhiên.
Thể loại:Quốc gia

Quốc gia, hay nước, là một thực thể bao gồm:

một vùng địa lý,
một dân tộc và
một hệ thống chính trị trong đó có chính phủ, hiến pháp, luật lệ, trật tự, quân đội, thuế má...
Gangnihessou

Gangnihessou hay Ganye Hessou là vị quốc vương đầu tiên của "12 quốc vương của Dahomey" cận đại (ngày nay là Bénin).

Có thể là Gangnihessou cai trị vào khoảng những năm 1620. Biểu trưng của ông là con chim gangnihessou đực (con đó có tên bằng hình vẽ), cái trống và đôi gậy để ném và đi săn.

Theo sử sách thì chưa chắc chắn là ông có thực sự là quốc vương hay không. Có thể ông chỉ là một cố vấn có ảnh hưởng, sử dụng những lời khuyên để điều hành vương quốc cùng em trai, tên là Dakodonou, một điều rõ ràng là ông này (Dakodonou) được công nhận như là quốc vương trong thời đại của mình (1620-1645).

Tham khảo
Hóa dầu

Hóa dầu (tiếng Anh: Petrochemistry) là chuyên ngành hóa học nghiên cứu chuyển hóa dầu thô và khí tự nhiên thành các sản phẩm và nguyên liệu thô khác.

Dầu thô và khí tự nhiên là những hợp chất hyđrocacbon, vì thế hóa dầu nghiên cứu về cách tổng hợp các hợp chất hyđrocabon từ thành phần của dầu thô và khí tự nhiên. Sản xuất nhiên liệu cho các động cơ là ví dụ điển hình nhất cho ngành hóa dầu.

Các nghiên cứu mở đường cho ngành hóa dầu bắt đầu từ đầu thế kỷ 20 (quy trình Fischer-Tropsch). Từ khi các nhiên liệu sinh học bắt đầu được chú ý đến, hóa dầu, ngành được xem như là đặc biệt "thối" và "bẩn", được đánh giá cao hơn (diesel sinh học).

Hóa dầu là gạch nối giữa công nghiệp dầu thô và công nghiệp hóa, chế biến từ một số phân đoạn nhất định trong quá trình chưng cất dầu thô thành một số sản phẩm thô dùng trong công nghiệp hóa. Vì thế mà hóa dầu chiếm một vị trí cơ bản trong bộ môn hóa hữu cơ, bộ môn hóa mà ngày nay được xem như là lãnh vực quan trọng nhất của hóa học.

Tham khảo
Tập tính học

Tập tính học nghiên cứu các hành vi của động vật (đặc biệt trong xã hội của loài vật như ở khỉ và chó sói, do đó đôi khi bộ môn này được coi là một nhánh của động vật học (zoology). Các nhà tập tính học nghiên cứu chủ yếu quá trình tiến hóa của hành vi và kiến thức về tập tính học tuân theo thuyết chọn lọc tự nhiên (natural selection). Một trong những người đặt nền móng cho tập tính học hiện đại là nhà tập tính học Charles Darwin với cuốn sách mang tựa đề The expression of the emotions in animals and men ("Sự bộc lộ cảm xúc ở động vật và người").
Hình ảnh

Tập tin:Jean-baptiste lamarck2.jpg
Tập tin:Charles Darwin 1880.jpg

Tham khảo
Thể loại:Địa chất học

Địa chất học là một ngành của khoa học Trái Đất nghiên cứu về phần đất đá của Trái Đất (thạch quyển) bao gồm lõi, vỏ và các lớp của hành tinh này. Các ngành chính là địa vật lý, địa hóa học, cổ sinh vật học, khoáng vật học, trầm tích học, địa chất công trình, địa kỹ thuật,...
CeBIT

2014 on CeBIT Global Conferences, Wikipedia Zero]]

CeBIT là một trong những hội chợ lớn nhất thế giới về kỹ thuật thông tin, được tổ chức hằng năm vào tháng Ba tại Hannover, Đức. CeBIT là chữ đầu tự của Centrum der Büro- und Informationstechnik (Trung tâm của Kỹ thuật Thông tin và Kỹ thuật Văn phòng). Người tổ chức hội chợ là Công ty cổ phần Hội chợ Đức (Deutsche Messe AG).

CeBIT phát triển từ phần triển lãm nằm trong khuôn khổ của Hội chợ Hannover được tổ chức hằng năm từ sau 1947. Bắt đầu từ năm 1970 phần triển lãm này được gọi là Trung tâm của Kỹ thuật Thông tin và Kỹ thuật Văn phòng (Centrum der Büro- und Informationstechnik) sau đó là Trung tâm thế giới dành cho các Kỹ thuật Truyền thông, Thông tin và Văn phòng (Welt-Centrum für Büro-, Informations- und Kommunikationstechnik).

Vào năm 1986 Hội chợ Hannover được chia ra thành Hội chợ công nghiệp Hannover và CeBIT độc lập, một phần cũng là kết quả của một sự phát triển liên tục cả về số lượng các hãng tham gia và về diện tích triển lãm. Ngày 12 tháng 3 năm 1986 CeBIT đầu tiên tách ra khỏi Hội chợ Hannover. Có 2.142 hãng các ngành kỹ thuật viễn thông, thông tin và văn phòng đã trưng bày các sản phẩm của họ trên 200.000 m² diện tích. Ngành viễn thông được đưa vào chương trình của CeBIT lần đầu tiên cũng vào năm này. Mặc dầu có một số chỉ trích về việc tách ra khỏi Hội chợ Hannover để trở thành CeBIT riêng biệt đầu tiên, khoảng 334.000 khách đã đến tham quan hội chợ. Từ đó CeBIT đã phát triển sôi nổi hơn Hội chợ công nghiệp về mặt số lượng khách tham quan. Vào năm 1996 và 1998 CeBIT home ở Hannover được tổ chức như một chi nhánh của CeBIT, chủ yếu trưng bày các trò chơi trên máy tính, trò chơi trên các máy chuyên dụng (tiếng Anh: console), các phần cứng dùng trong trò chơi điện tử và các sản phẩm của ngành điện tử tiêu khiển. Hội chợ này được tổ chức luân phiên với hội chợ IFA ở Berlin (Đức). Games Convention là hội chợ kế thừa của CeBIT home. Mục đích của CeBIT home là kéo các khách cá nhân ra khỏi CeBIT vì họ làm phiền các khách tham quan chuyên môn.

Từ năm 1999 Công ty cổ phần Hội chợ Đức (Deutsche Messe AG) đã tổ chức thêm các triển lãm khác trên thế giới như CeBIT America ở Thành phố New York hay CeBIT Asia ở Thượng Hải.

Tham khảo
Mega-

Mega (viết tắt M) là một tiền tố được viết liền trước một đơn vị đo lường quốc tế để chỉ bội số lớn gấp 106 hay 1.000.000 lần.

Độ lớn này được công nhận từ năm 1960, theo tiếng Hy Lạp nghĩa là vĩ đại.

Trong tin học, ví dụ viết liền trước byte hoặc bit, độ lớn này còn mang nghĩa 220 = 10242 = 1.048.576.

Trong địa chất học, M là viết tắt của từ Milion có nghĩa là triệu năm về trước.

Xem thêm
Tiền tố SI

Tham khảo

Liên kết ngoài
BIPM website
Yocto-

Yocto (viết tắt y) là một tiền tố được viết liền trước một đơn vị đo lường quốc tế để chỉ đơn vị nhỏ gấp 1024 hay 1.000.000.000.000.000.000.000.000 (một triệu tỉ tỉ) lần.

Độ lớn này được công nhận từ năm 1991. Theo tiếng Hy Lạp, Yocto nghĩa là 8, vì nó bằng 1/10008.

Xem thêm
Tiền tố SI

Tham khảo

Liên kết ngoài
BIPM website
Ngân Xuyên

Thành phố Ngân Xuyên (giản thể: 银川市, phồn thể: 銀川市, bính âm: Yínchuān Shì, tiếng Anh: Yinchuan City) là thủ phủ của khu tự trị Ninh Hạ, Trung Quốc, trước đây từng là kinh đô của nhà Tây Hạ. Thành phố Ngân Xuyên có diện tích 6.945,9 km², dân số năm 2020 là 2.859.074 người, trong đó 2.564.918 người sống trong vùng nội thành.

Vị trí địa lý
Kinh độ: Đông 105°49’ ～ 106°35’
Vĩ độ: Bắc 38°08’ ～ 38°51’

Khí hậu
Nằm trong khu vực ôn đới và miền núi cao nên không quá nóng về mùa hè và cũng không quá lạnh về mùa đông. Nhiệt độ trung bình cả năm là 8,5&nbsp;°C.
Lượng mưa trung bình: 200&nbsp;mm
Thời gian băng giá trung bình: 158 ngày

Phân chia hành chính
Địa cấp thị Ngân Xuyên hiện tại chia ra thành 3 quận, 1 huyện cấp thị và 2 huyện:
Quận:
Hưng Khánh
Kim Phượng
Tây Hạ
Huyện cấp thị:
Linh Vũ
Huyện:
Hạ Lan
Vĩnh Ninh

Kinh tế
Thu nhập trên đầu người là ¥ 11.975 (1 nhân dân tệ xấp xỉ 3.500 VNĐ) hay xấp xỉ US$ 1.450 năm 2003, đứng thứ 197 trong 659 thành phố của Trung Quốc.
Công nghiệp: sản xuất các loại vòng bi (cuxinê).
Nông nghiệp: câu kỷ tử, lúa mì, táo, lúa gạo,…

Các vấn đề khác
Du lịch: hồ muối, lăng mộ các vua Tây Hạ.
Kiến trúc: nhà thờ Hồi giáo.
Văn hóa: Những người dân thiểu số không ăn thịt lợn (heo), không uống rượu và không hút thuốc.
Giáo dục: Trường đại học tổng hợp Ninh Hạ.

Tham khảo
Trường Giang (định hướng)

Trường Giang có thể là:

Địa danh
Việt Nam
Xã Trường Giang, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang
Xã Trường Giang, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
Sông Trường Giang ở tỉnh Quảng Nam

Trung Quốc
Sông Trường Giang (sông Dương Tử), một con sông lớn tại Trung Quốc

Tên người
Nguyễn Trường Giang
Trần Trường Giang: cầu thủ bóng đá Việt Nam
Vũ Trường Giang, huấn luyện viên bóng đá Việt Nam
Trường Giang, nghệ sĩ hài Việt Nam
Trường Giang, nghệ sĩ ưu tú, danh cầm cải lương và đàn ca tài tử
Thể loại:Đại số trừu tượng

Đại số trừu tượng là một ngành toán học liên quan đến việc nghiên cứu các cấu trúc đại số như nhóm, vành và trường(đại số). Thuật ngữ đại số trừu tượng được sử dụng để phân biệt với đại số sơ cấp hay "đại số phổ thông", trong đó người ta giảng dạy các quy tắc chính xác để biến đổi các công thức và các biểu thức toán học đối với số thực và số phức. Đại số trừu tượng trong thời gian nửa đầu của thế kỷ 20 được biết đến như là đại số hiện đại.

Thuật ngữ đại số trừu tượng đôi khi được sử dụng là đại số đại cương,đại số chung, trong đó phần lớn các tác giả đơn giản là sử dụng thuật ngữ "đại số".
Thể loại:Truyền thanh

và sóng điện từ]]

Truyền thanh, cũng được gọi là ra-đi-ô, là một kỹ thuật để chuyển giao dùng cách biến điệu sóng điện từ có tần số ít hơn tần số của ánh sáng.
Phong Lôi Ích

Quẻ Phong Lôi Ích, đồ hình |:::|| còn gọi là quẻ Ích (益 yi4), là quẻ thứ 42 trong Kinh Dịch.

Nội quái là ☳ (|:: 震 zhen4) Chấn hay Sấm (雷).
Ngoại quái là ☴ (:|| 巽 xun4) Tốn hay Gió (風).

Giải nghĩa: Ích dã. Tiến ích. Thêm được lợi, giúp dùm, tiếng dội xa, vượt lên, phóng mình tới. Hồng hộc xung tiêu chi tượng: chim hồng, chim hộc bay qua mây mù.

en:List of hexagrams of the I ChingHexagram 42
Trạch Thủy Khốn

Quẻ Trạch Thủy Khốn, đồ hình:|:||: còn gọi là quẻ Khốn (困 kun4), là quẻ thứ 47 trong Kinh Dịch.

Nội quái là ☵ (:|: 坎 kan3) Khảm hay Nước (水).
Ngoại quái là ☱ (||: 兌 dui4) Đoài hay Đầm (澤).

Giải nghĩa: Nguy dã. Nguy lo. Cùng quẫn, bị người làm ác, lo lắng, cùng khổ, mệt mỏi, nguy cấp, lo hiểm nạn. Thủ kỷ đãi thời chi tượng: tượng giữ mình đợi thời.

Tham khảo

en:List of hexagrams of the I ChingHexagram 47
Lôi Hỏa Phong

Quẻ Lôi Hỏa Phong, đồ hình |:||:: còn gọi là quẻ Phong (豐 feng1), là quẻ thứ 55 trong Kinh Dịch.

Nội quái là ☲ (|:| 離 li2) Ly hay Hỏa (火).
Ngoại quái là ☳ (|:: 震 zhen4) Chấn hay Sấm (雷).

Nhật thực miêu tả trong quẻ này diễn ra vào ngày 20 tháng 7 năm 1070 trước công nguyên.

Giải nghĩa: Thịnh dã. Hòa mỹ. Thịnh đại, được mùa, nhiều người góp sức. Chí đồng đạo hợp chi tượng: tượng cùng đồng tâm hiệp lực.
Hình ảnh: Bắn pháo hoa, nét đẹp mỹ thuật hoàn hảo.
Con người: Huynh đệ đồng đạo cùng môn phái.

Tham khảo

en:List of hexagrams of the I ChingHexagram 55
Thể loại:Hóa phân tích

Hóa phân tích thực chất là ngành phân tích đóng vai trò quan trọng trong khoa học, kỹ thuật, trong nghiên cứu khoa học; điều tra cơ bản để phát triển tiềm năng, khai thác tài nguyên khoáng sản; đánh giá chất lượng sản phẩm.
Hóa học phân tích ngành khoa học ứng dụng tổng hợp các thành tựu của các ngành khoa học khác có liên quan như: hóa học, vật lý, toán học - tin học, sinh học - môi trường, vũ trụ, hải dương học, địa chất, địa lý.v.v...Đây là một ngành khoa học có sự tích hợp cao của nhiều ngành khoa học tự nhiên mà mục đích cuối cùng của nó là đem lại lợi ích tối đa cho khoa học, đời sống và sự phát triển của con người.
Tập tin:Wiki.png

Miêu tả
Biểu trưng Wikipedia tiếng Việt với khẩu hiệu “Bách khoa toàn thư mở”. Cả tên và khẩu hiệu dùng phông chữ Hoefler Text (khẩu hiệu ở kích cỡ 13&nbsp;pt), nhưng các dấu móc và dấu hỏi được vẽ bằng tay, vì Hoefler không hỗ trợ tiếng Việt đầy đủ. Chữ k trong khẩu hiệu có đuôi trượt xuống dưới, kiểu này có sẵn trong Hoefler Text để chọn lấy.

Trước đây, dự án sử dụng phiên bản của Nohat với khẩu hiệu cũ “Bách khoa tự do”. Phiên bản đầu tiên chỉ được sử dụng một thời gian ngắn vì hơi xấu. Trước đó, Wikipedia tiếng Việt sử dụng biểu trưng của Wikipedia tiếng Anh; xem lịch sử của biểu trưng đó. Xem chi tiết về biểu trưng của Wikipedia nói chung, bao gồm phần giải thích về những lỗi vẽ trong biểu trưng Wikipedia.

Đây là tập tin được hiển thị ở góc trên bên trái của tất cả mọi trang ở Wikipedia tiếng Việt. Đôi khi tập tin này được thay bằng biểu trưng đặc biệt do thành viên vẽ để mừng mốc số bài viết, mừng Tết, v.v. Có sẵn tập tin thường trực chứa biểu trưng chính thức luôn luôn. Nếu nhúng tập tin đó, hình sẽ không thay đổi mỗi lần khi Wikipedia tiếng Việt mừng mốc mới.

Hướng dẫn cho bảo quản viên
Xin cẩn thận khi nào tải lên phiên bản mới, vì các thay đổi tại tập tin này sẽ có ảnh hưởng ở tất cả mọi nơi. Sau khi tải lên, hãy tẩy sạch vùng nhớ đệm để chắc chắn. Khi nào treo biểu trưng đặc biệt, xin chọn thì giờ treo và thì giờ gỡ để cho biểu trưng có nổi lên đủ lâu. Nhiều khi trình duyệt của người ta đã mang biểu trưng vào vùng nhớ đệm, nên có thể không hiển thị phiên bản mới cho vài ngày.

Biểu trưng Wikipedia được thay đổi vào tháng 5 năm 2010. Vào lúc đó, Quỹ Wikimedia đã cài đặt biểu trưng mới vào Wikipedia tiếng Việt một cách ghi đè tập tin này. Do vậy, thay vì thay đổi tập tin này, hãy tạm sửa MediaWiki:Common.css (kích hoạt phần "Biểu trưng tạm" ở cuối bảng kiểu).

Hướng dẫn cho người vẽ
Có sẵn phiên bản độ phân giải rất cao để dễ vẽ biểu trưng đặc biệt. Hình này giống hệt với biểu trưng chính thức, trừ chữ k trong khẩu hiệu có nét swash.

Nếu muốn vẽ biểu trưng để dự án sử dụng, hình nên có tỷ lệ 27:31 (thí dụ rộng 135 điểm ảnh và cao 155 điểm ảnh), nhưng có thể rộng tới 155 nếu cần. Ngoài ra, hình cần trong suốt để hợp với hình nền (hoặc màu xám hoặc màu vàng) của trang&nbsp;– tốt nhất là có kênh alpha 8&nbsp;bit để tránh vấn đề khử răng cưa (antialiasing). Do vị trí của biểu trưng, nó có thể có vật nào đó "tràn" qua bên trái hay phía trên của hình, nhưng không nên để nó bị cắt ở bên phải hay phía dưới.

Lưu ý rằng Wikipedia tiếng Việt thường chỉ tổ chức những mốc quan trọng như 100.000, 200.000, v.v., còn không cần nói đến mốc 123.456. :^)

Giấy phép

ar:صورة:Wiki.png
su:Image:Wiki.png
bs:Slika:Wiki.png
de:Image:Wiki.png
en:File:Wiki.png
es:Archivo:Wiki.png
eo:Image:Wiki.png
fr:Image:Wiki.png
fy:Image:Wiki.png
io:Image:Wiki.png
ia:Imagine:Wiki.png
is:Mynd:Wiki.png
it:File:Wiki.png
he:Image:Wiki.png
lb:Image:Wiki.png
mk:Слика:Wiki.png
my:Image:Wiki.png
nl:Image:Wiki.png
ja:Image:Wiki.png
no:Image:Wiki.png
ru:Image:Wiki.png
simple:Image:Wiki.png
sk:Image:Wiki.png
sr:Слика:Wiki.png
chr:Image:Wiki.png
wa:Image:Wiki.png
Thứ Ba

Thứ Ba là một ngày trong tuần nằm giữa thứ Hai và thứ Tư. Thứ Ba trong một số tiếng phương Tây và tiếng Nhật được lấy tên từ Sao Hỏa.

Tiếng Việt chịu ảnh hưởng từ tiếng Bồ Đào Nha vốn gọi ngày này trong tuần là terça-feira, nghĩa là "ngày lễ thứ ba". Một số ngôn ngữ khác như tiếng Ả Rập, tiếng Hy Lạp, tiếng Do Thái, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ cũng gọi ngày trong tuần theo thứ tự đó.

Trong Tiếng Trung, ngày này được gọi là Tinh kỳ nhị (chữ hán: 星期二) nghĩa là kỳ sao thứ hai. Trong tiếng Nhật và tiếng Hàn, ngày này được gọi là Hỏa Diệu Nhật (Kanji/Hanja: 火曜日, Kana: かようび - ka yōbi, Hangeul: 화요일 - hwa yo il), nghĩa là "ngày Hỏa Diệu" hay "ngày Sao Hỏa".

Chú thích

Liên kết ngoài
:Ngày trong tuần tiếng Việt được so sánh với ngày trong tuần tiếng Hoa và Nhật (tiếng Anh)
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ gốc Slav

Nhóm ngôn ngữ gốc Slav là một nhóm ngôn ngữ nhỏ nhưng quan trọng, vì số người dùng, của ngữ hệ Ấn-Âu. Nhóm này bao gồm vào khoảng 20 ngôn ngữ và tập trung tại Đông Âu và Nga. Nhóm này được chia ra làm 3 nhánh:
Nhánh miền Đông
Nhánh miền Nam
Nhánh miền Tây
Cơ học thống kê

Cơ học thống kê là ngành vật lý áp dụng phương pháp thống kê của toán học cho môn cơ học, ở đó tập trung vào chuyển động của hạt, hay vật khi chúng được tác dụng bởi một lực. Nó được sử dụng xuyên suốt các đối tượng, từ hệ vi mô, các nguyên tử, phân tử đến thế giới trung mô, thế giới mà ta đang sống, do vậy nó giải thích nhiệt động lực học giống như kết quả của quá trình thống kê và bộ máy cơ học, bao gồm cả cổ điển lẫn hiện đại. Thực tế, kết quả của phương pháp này, dựa trên việc quan sát, thống kê các số liệu của các phân tử riêng biệt, có thể miêu tả được đặc điểm của vật chất do phân tử này tạo thành.

Tham khảo
Thể loại:Hạt sơ cấp

Hạt sơ cấp là những thực thể vi mô tồn tại như một hạt nguyên vẹn, đồng nhất, không thể tách thành các phần nhỏ hơn; ví dụ như các hạt photon, electron, positron, neutrino...
Vi

| latest release version =
| latest release date =
| latest preview version =
| latest preview date =
| operating system = Unix, Unix-like
| platform = Đa nền tảng
| programming language = C
| genre = Trình soạn thảo văn bản
| license = BSD-4-Clause hay CDDL
| website =
}}
vi (đọc là "vi ai" theo cách đánh vần tiếng Anh) là chương trình soạn thảo văn bản trên máy tính được viết bởi Bill Joy năm 1976 để dùng cho hệ điều hành BSD. Sau này nó được AT&T dùng và trở thành tiêu chuẩn (dù không chính thức) trong Unix. vi được dùng ở chế độ văn bản (text mode) như trạm cuối (terminal) và console. Tên gọi lấy từ chữ viết tắt (hai chữ đầu) của lệnh visual trong chương trình ex. Lệnh này chuyển chế độ biên tập dòng (line mode) của ex sang chế độ trực quan (visual mode).

Thông thường, vì lý do thuận tiện, cùng một chương trình sẽ khởi động ở chế độ vi hay ex, tuỳ theo tên lệnh được gõ. Tên "vi" được xem là viết tắt chữ đầu nên được phát âm từng chữ cái là (theo IPA) mà không đọc thành một từ.

vi có thể khó dùng đối với người mới biết, vì nó là trình biên tập theo chế độ (modal editor), tức là nó quy định các phím có ý nghĩa khác nhau tuỳ theo chế độ hiện dùng. Hai chế độ chính của vi là insert (điền) và command (lệnh). Ở chế độ insert, văn bản được nhập vào bình thường. Ở chế độ command, các phím được dùng để ra lệnh, như để di chuyển con trỏ, xoá ký tự, v.v. Ưu điểm của việc có chế độ lệnh riêng là nó làm đơn giản nhiều thao tác soạn thảo, thay vì phải dùng một ngón tay giữ phím Alt, phím Ctrl, hay các phím đặc biệt khác.

Hiện nay vi và emacs, cũng là một trình soạn thảo văn bản xuất hiện từ năm 1984, là hai phe của một cuộc chiến về trình biên tập.

Chế độ lệnh trong vi
Khi mới khởi động, vi ở chế độ lệnh. Từ chế độ lệnh ta luôn có thể chuyển sang chế độ văn bản bằng cách bấm phím chữ i. Ngược lại, từ chế độ văn bản chuyển sang chế độ lệnh bằng phím Esc.

Các lệnh cơ bản trong vi đều bắt đầu bằng dấu hai chấm. Sau đó thường là các chữ cái viết tắt các từ tiếng Anh tương ứng với chức năng của lệnh đó:

vi nguyên thủy

vi được viết tại Evans Hall , Đại học California tại Berkeley bởi Bill Joy.

Các dòng và biến thể của vi

vi được chuyển từ vi 3.7 trên BSD cổ điển sang các hệ thống Unix hiện đại. Nó dùng ed làm cơ sở mã (codebase), được phân phối tự do theo kiểu BSD từ tháng 1 năm 2002.
nvi sử dụng vi nguyên thủy vào BSD thứ 4 (4BSD).
Elvis là một dòng vi chạy trên Unix và các hệ điều hành khác. .
Vigor thêm Vigor Assistant (cố ý dựa theo nhân vật hoạt họa Clippy của Microsoft Office) vào vi.
VILE bổ sung tính năng nhiều bộ đệm và cửa sổ.
vim - "Vi IMproved" - bản nâng cấp và mở rộng cho vi.
bvi "Binary VI" - trình biên tập tập tin nhị phân.
svicc - "Small VI Clone for the Commodore (64)"

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang người yêu thích vi
Trình biên tập vi và các dòng của nó và các chương trình có giao diện giống vi
Tài nguyên cho vi
Hướng dẫn sử dụng vi
Hướng dẫn nhanh về vi
Hoa cà (màu)

Màu hoa cà còn gọi là màu hoa tử đinh hương do nó rất gần với màu hoa của hai loại cây này.

Tọa độ màu
Số Hex = C8A2C8
RGB (r, g, b) = (200, 162, 200)
CMYK (c, m, y, k) = (22, 36, 22, 0)
HSV (h, s, v) = (300, 19, 78)

Xem thêm
Danh sách màu
Hoa cà

Tham khảo
Nhóm ngôn ngữ gốc Balt

Nhóm ngôn ngữ Balt là một nhóm ngôn ngữ trong nhánh Balt-Slav của ngữ hệ Ấn-Âu. Nhón ngôn ngữ Balt là tiếng nói của các dân tộc Balt, ngày nay sống ở khu vực phía đông và đông nam của biển Balt.

Các học giả thường xem nhóm này là một ngữ tộc gồm hai nhánh: Balt Tây (gồm toàn ngôn ngữ tuyệt chủng) và Balt Đông (gồm hai thứ tiếng còn tồn tại, tiếng Litva và tiếng Latvia). Phạm vi ảnh hưởng của nhóm Balt Đông có lẽ có thời từng chạm đến tận dãy Ural, nhưng tính xác thực của điều này còn chịu nhiều ngờ vực.

Tiếng Phổ cổ, một ngôn ngữ Balt Tây biến mất vào thế kỷ XVIII, được coi là mang nhiều nét nguyên thủy nhất nhóm Balt.

Tham khảo
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ gốc Balt

Nhóm ngôn ngữ gốc Balt là một nhóm ngôn ngữ nhỏ thuộc hệ Ấn-Âu. Nhóm này có tên Balt vì tập trung chung quanh biển Baltic tại Bắc Âu. Các nhà ngôn ngữ học chia nhóm này ra làm 2 nhánh: Nhánh phía Đông và Nhánh phía Tây.
18 tháng 4

Ngày 18 tháng 4 là ngày thứ 108 trong mỗi năm dương lịch thường (ngày thứ 109 trong mỗi năm nhuận). Còn 257 ngày nữa trong năm.

Sự kiện
1506 – Viên đá đầu tiên của Vương cung thánh đường Thánh Phêrô được đặt, hiện là một trong bốn nhà thờ lớn nhất ở Vatican.
1906 – Một trận động đất 7,6 độ cùng hỏa hoạn tại San Francisco của Hoa Kỳ, khiến ít nhất 3.000 người thiệt mạng.
1942 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Hoa Kỳ tiến hành không kích Tokyo và các thành phố khác của Nhật Bản, là cuộc tấn công đầu tiên vào Chính quốc Nhật Bản.
1951 – Pháp, Tây Đức, Ý và 3 nước Benelux là Bỉ, Luxembourg và Hà Lan ký kết Hiệp định Paris về việc thành lập Cộng đồng Than Thép châu Âu.
1978 – Quân đội Campuchia Dân chủ vượt qua biên giới, bắt đầu tiến hành cuộc thảm sát Ba Chúc tại huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Sinh
1163 – Kim Tuyên Tông, Hoàng đế nhà Kim (m. 1224)
1480 – Lucrezia Borgia, lãnh chúa thời Phục hưng, con gái của Giáo hoàng Alexander VI (m. 1519)
1829 – Nguyễn Phúc Miên Dần, tước phong Trấn Tĩnh Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1885).
1868 – Dương Thị Thục, tôn hiệu Khôn Nghi Hoàng thái hậu, thứ thất của vua Đồng Khánh (m. 1944).
1985 – Lukasz Fabianski, thủ môn người Ba Lan
1989 – Jessica Jung, cựu thành viên nhóm nhạc Girls Generation
1990 – Wojciech Szczęsny, thủ môn người Ba Lan
1991 - Mr. T (Tăng Quốc Anh), ca sĩ, nhạc sĩ, rapper người Việt Nam
1995 – Divock Origi, cầu thủ bóng đá người Bỉ
1997 – Donny van de Beek, cầu thủ bóng đá người Hà Lan

Mất
1884 – Nguyễn Phúc Hồng Đĩnh, tước phong Kỳ Phong Quận công, hoàng tử con vua Thiệu Trị (s. 1843).
1892 – Nguyễn Phúc Vĩnh Trinh, phong hiệu Quy Đức Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1824)
1955 – Albert Einstein, nhà vật lý vĩ đại (s. 1879)
2002 – Thor Heyerdahl, nhà thám hiểm Na Uy, đã vượt Thái Bình Dương trên chiếc bè Kon–Tiki (s. 1914)

Ngày lễ và kỷ niệm
Lễ Phục sinh năm 1976
Zimbabwe – Ngày Độc lập

Tham khảo

Liên kết ngoài

BBC: On This Day (tiếng Anh)
Quang tuyến

Trong quang học, nhất là trong quang hình, một tia sáng hay một quang tuyến là một đường đi của ánh sáng hoặc các bức xạ điện từ khác từ nguồn đến chỗ thu.

Trong các trường hợp đơn giản nhất của quang hình, quang tuyến trong một môi trường đồng nhất là đường thẳng. Ánh sáng đi từ một môi trường này đến một môi trường khác có thể bị thay đổi hướng đi, ví dụ bởi khúc xạ (theo định luật Snell) hoặc phản xạ. Cũng vì hiện tượng khúc xạ, trong các môi trường không đồng nhất, quang tuyến sẽ không còn là đường thẳng.

Trong mọi trường hợp, đường thẳng trong môi trường đồng nhất hay đường gấp khúc khi qua các bề mặt có biến đổi môi trường đột ngột hoặc đường cong trong môi trường biến đổi liên tục, tia sáng này luôn vuông góc với mặt sóng trong lý thuyết quang sóng.

Xem thêm
Tia X
Tia gamma
Định luật truyền thẳng của ánh sáng
Định luật phản xạ ánh sáng
Định luật Snell
Chiết suất
Phản xạ toàn phần

Tham khảo
Thể loại:Tin Lành

Thể loại này liên quan tới tông phái Tin Lành nói chung, cũng gọi là Thệ phản, Kháng nghị hay Kháng Cách.
Peroxisome

Peroxisome (đôi khi được gọi là vi thể – microbody) là một loại bào quan có mặt trong tất cả các tế bào của sinh vật nhân chuẩn. Peroxisome tham gia trong quá trình biến dưỡng của các acid béo có mạch C rất dài, acid béo mạch nhánh, D-amino acid, polyamin và quá trình sinh tổng hợp của plasmalogen cùng nhiều etherphospholipid khác có vai trò tối quan trọng trong hoạt động của não và phổi ở các động vật có vú. Peroxisome cũng bao hàm chừng 10 phần trăm hoạt tính của hai enzyme tham gia trong chu trình pentose phosphate đóng một vai trò quan trọng trong sự trao đổi chất. Trước đó peroxisome đã được miêu tả lần đầu tiên bởi một sinh viên người Thụy Điển tên là J. Rhodin vào năm 1954.

Cấu trúc
Chúng bao gồm một màng đơn giúp cách biệt chúng và bào tương (chất dịch bên trong tế bào). Chúng có các protein màng đóng nhiều chức năng quan trọng như vận chuyển các protein từ bên ngoài vào và tăng sinh, tạo ra các tế bào kế tiếp.

Chức năng
Peroxisome có chức năng giúp tế bào loại bỏ các độc tố, như H2O2, hay các chất chuyển hóa khác. Peroxisome chứa các enzym liên quan đến sử dụng oxy như là acid D-amin oxidase và urease oxidase. Peroxisome cũng chứa các enzym catalase chuyển H2O2 (hydro peroxide ,một sản phẩm trung gian gây độc trong quá trình chuyển hóa tế bào) thành H2O và O2, với 2H2O2 → 2H2O + O2.

Một số chức năng khác của peroxisome bao gồm việc thực thi chu trình glyoxylate trong các hạt đang nảy mầm (vì vậy trong trường hợp đó nó mang tên là "glyoxysome"), quá trình hô hấp sáng ở thực vật, quá trình đường phân ở các sinh vật thuộc Bộ Trùng mũi khoan, và quá trình oxy hóa methanol hoặc/và amin trong một số loài nấm men.

Peroxisome cũng phân hủy axít béo và các phức hợp độc tố, đồng thời xúc tác hai bước đầu tiên trong tổng hợp phospholipid, và sau đó chúng được sử dụng trong cấu tạo các màng tế bào. Peroxisome đảm trách cho quá trình oxy hóa các phân tử acid béo chuỗi dài và do vậy tạo nên các nhóm acetyl.

Ở người, một số lượng lớn peroxisome có thể tìm thấy trong gan, nơi tích tụ nhiều sản phẩm chuyển hóa trung gian mang độc tính. Tất cả các enzym được tìm thấy trong peroxisome đều được nhập từ bào tương. Mỗi enzym được vận chuyển vào trong peroxisome có một gốc đặc biệt tại một đầu của phân tử protein, được gọi là PTS (tiếng Anh: peroxisomal targeting signal, tức là chuỗi mang thông tin đích của peroxisome), nó cho phép protein đi vào trong bào quan, ở đó chúng hoạt động loại bỏ các chất độc.

Xem thêm
Hội chứng Zellweger, một bệnh của peroxisome

Chú thích

Liên kết ngoài

Contribution of the Endoplasmic Reticulum to Peroxisome Formation Cell, 2005.
PeroxisomeDB: Peroxisome-Database
PeroxisomeKB: Peroxisome Knowledge Base
Thể loại:Tế bào

Tế bào là một đơn vị cấu trúc và chức năng của một tất cả các sinh vật. Một số loài sinh vật như vi khuẩn có cấu tạo từ một tế bào (gọi là đơn bào). Các loài sinh vật khác thì cấu tạo từ nhiều tế bào (gọi là sinh vật đa bào)
Frank Sherwood Rowland

Frank Sherwood Rowland (28 tháng 6 năm 1927 – 10 tháng 3 năm 2012) là một người đoạt giải Nobel và giáo sư hóa học tại trường Đại học California tại Irvine. Ông đã nghiên cứu về hóa học bình lưu và động lực học hóa học.

Ông Rowland sinh ra tại Delaware, Ohio và nhận bằng cử nhân văn chương tại Đại học Wesleyan tại Ohio vào năm 1948. Ông nhận bằng thạc sĩ trong năm 1951 và tiến sĩ trong năm 1952, cả hai bằng từ trường Đại học Chicago.

Năm 1974 Rowland và Mario J. Molina nhận biết các CFC, giống như các khí khác, là chất xúc tác có hiệu quả cao khi phá vỡ các phân tử ôzôn. Vì thế họ đã khám phá ra sự suy giảm ôzôn.

Năm 1995 Rowland và Molina đoạt giải Nobel Hóa học vì nghiên cứu của họ trong lĩnh vực này.

Ông đã được tặng nhiều giải thưởng:
Giải Tyler, 1983
Giải Nhật Bản, 1989
Giải Peter Debye, 1993
Huy chương Roger Revelle, 1994
Giải Nobel Hóa học, 1995

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tiểu sử
Nhóm chức

Nhóm chức là nguyên tử hay nhóm nguyên tử xuất hiện trong các hợp chất hữu cơ, quyết định tính chất hóa học đặc trưng của hợp chất hữu cơ đó.
Cùng một nhóm chức sẽ trải qua (các) phản ứng hóa học tương tự hoặc tương tự bất kể kích thước của phân tử mà nó là một phần. Điều này cho phép dự đoán có hệ thống các phản ứng hóa học và hành vi của các hợp chất hóa học và thiết kế các tổng hợp hóa học. Hơn nữa, khả năng phản ứng của một nhóm chức năng có thể được sửa đổi bởi các nhóm chức năng khác gần đó. Trong tổng hợp hữu cơ, xen kẽ nhóm chức năng là một trong những loại biến đổi cơ bản.

Ngoài ra còn có các nhóm Axyl (R-CO-), akoxyl hay là ete bỏ bớt 1 nhánh (R-O-),v.v

Chú thích
Ion

Ion hay điện tích là một nguyên tử hay nhóm nguyên tử bị mất hay nhận thêm được một hay nhiều electron. Một ion mang điện tích âm, khi nó thu được một hay nhiều electron, được gọi là anion hay điện tích âm, và một ion mang điện tích dương khi nó mất một hay nhiều electron, được gọi là cation hay điện tích dương. Quá trình tạo ra các ion hay điện tích gọi là ion hóa.

Các nguyên tử hay nhóm nguyên tử bị ion hóa được biểu diễn dưới dạng các số viết nhỏ lên trên, bên phải ký hiệu của nguyên tử hay nhóm nguyên tử, thể hiện số lượng electron mà nó thu được hay mất đi (nếu lớn hơn 1) và dấu + hay − tùy theo nó mất hay thu được (các) electron. Trong trường hợp mất hay thu được chỉ một electron thì không cần ghi giá trị số. Ví dụ H+ hay Cl−.

Các kim loại có xu hướng tạo ra các cation (mất đi electron) trong khi các phi kim loại có xu hướng tạo ra anion, ví dụ natri tạo ra cation Na+ trong khi clo tạo ra các anion Cl-.

Năng lượng ion hóa
Năng lượng cần thiết để tạo ra cation bằng cách loại bỏ electron từ một nguyên tử trung hòa về điện là năng lượng ion hóa. Nói chung, năng lượng ion hóa thứ n của nguyên tử là năng lượng cần để loại bỏ electron thứ n sau khi n - 1 electron trước đã bị loại bỏ.

Mỗi một năng lượng ion hóa kế tiếp là lớn hơn một cách đáng kể so với năng lượng ở mức trước đó. Đặc biệt, sự thay đổi năng lượng tăng lên một cách đột ngột khi các electron của một lớp obitan nào đó trong nguyên tử đã bị loại bỏ hết. Vì lý do này, các cation có xu hướng được tạo ra theo hướng bỏ hết các electron của cùng một lớp obitan. Ví dụ, natri được tìm thấy như là Na+, nhưng không phải là Na2+ vì cần năng lượng lớn để ion hóa. Tương tự, magnesi được tìm thấy như là Mg2+, mà không phải là Mg3+, và nhôm có thể tồn tại ở dạng cation Al3+. Khi một nhóm các nguyên tử thu được các electron, chúng cũng trở thành các ion, chẳng hạn như SO42-.

Lịch sử
Các ion lần đầu tiên được lý thuyết hóa bởi Michael Faraday khoảng năm 1830, để miêu tả các thành phần của phân tử mà chuyển động về phía anion hay cation. Tuy nhiên, cơ chế mà các chuyển động này có thể diễn ra đã không được miêu tả cho đến tận năm 1884 khi Svante August Arrhenius trong luận án tiến sĩ của mình trong trường đại học tổng hợp Uppsala đã miêu tả chúng. Lý thuyết của ông ban đầu đã không được chấp nhận (ông nhận được học vị tiến sĩ với điểm thấp nhất để được vượt qua) nhưng luận án tiến sĩ của ông đã đoạt giải Nobel về hóa học năm 1903.

Ngôn từ học
Từ ion đã được đặt tên bởi Michael Faraday, từ tiếng Hy Lạp ', động tính từ thời hiện tại của ', "chuyển động", vì thế là "người đi lại". Danh pháp này dựa trên xu hướng của các anion chuyển động về phía anốt, và của các cation chuyển động về phía catốt. Vì thế, anion (') và cation (κ) có nghĩa là "(một thứ) đi lên" và "(một thứ) đi xuống", một cách tương ứng, và anốt, ', và catốt, κ, có nghĩa là "đi lên" và "đi xuống", tương ứng từ ', "đường".

Tham khảo
Liên kết cộng hóa trị phối trí

Liên kết cộng hóa trị phối trí, dative bond, dipolar bond, hoặc coordinate bond) là một dạng liên kết cộng hóa trị hai tâm, hai electron (2c-2e) (two-center, two-electron covalent bond), trong đó hai electron dùng chung chỉ đến từ một nguyên tử duy nhất. Khi liên kết được tạo thành, độ bền của nó không khác gì so với liên kết cộng hóa trị. Liên kết của các ion kim loại với các phối tử liên quan đến loại tương tác này. Loại tương tác này là trung tâm của lý thuyết acid và base Lewis.

Liên kết cộng hóa trị phối trí thường được tìm thấy trong các phức chất.

Ví dụ
nhỏ|300x300px|Sự hình thành một adduct của [[amonia và bor trifluoride, liên quan đến sự hình thành liên kết cộng hóa trị phối trí.]]
Liên kết cộng hóa trị phối trí khá phổ biến. Trong tất cả các phức chất nước kim loại [M(H2O)n]m+, liên kết giữa nước và cation kim loại được mô tả là liên kết cộng hóa trị phối trí. Tương tác kim loại–phối tử trong hầu hết các hợp chất cơ kim và hầu hết các hợp chất phối trí được mô tả tương tự nhau.

Thuật ngữ liên kết lưỡng cực được sử dụng trong hóa hữu cơ cho các hợp chất như amin oxide mà cấu trúc electron có thể được mô tả dưới dạng amin cơ bản "tặng" hai electron cho nguyên tử oxy.

: → O
Mũi tên → chỉ ra rằng cả hai electron trong liên kết đều bắt nguồn từ moiety amin. Trong một liên kết cộng hóa trị tiêu chuẩn, mỗi nguyên tử đóng góp một electron. Do đó, một cách mô tả khác là amin nhường một electron cho nguyên tử oxy, sau đó, electron này được sử dụng cùng với electron chưa ghép cặp còn lại trên nguyên tử nitơ, để tạo thành liên kết cộng hóa trị tiêu chuẩn. Quá trình chuyển electron từ nitơ sang oxy tạo ra các điện tích hình thức, vì vậy cấu trúc electron cũng có thể được mô tả là:
:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chemguide
Khoa học nano

Khoa học nano là ngành khoa học nghiên cứu về các hiện tượng, sự can thiệp vào các vật liệu với quy mô nguyên tử, phân tử và đại phân tử. Quy mô này tương ứng với kích thước vào cỡ vài nanômét cho đến vài trăm nanômét. Tại các quy mô đó, tính chất của vật liệu khác hẳn với tính chất của chúng tại các quy mô lớn hơn. Quy mô này cũng mang lại tên gọi cho môn khoa học này.

Xem thêm
Công nghệ nano
Vật liệu nano

Tham khảo