Tàu đệm từ

tại Nhật]]
tại trạm thử nghiệm Emsland ở Đức]]
]]
, Hàn Quốc]]

Tàu đệm từ hay xe điện đồng cực từ tính (tiếng Anh: Magnetic levitation transport, rút ngắn thành maglev) là một phương tiện chuyên chở được nâng lên, dẫn lái và đẩy tới bởi lực Lorentz. Phương pháp này có thể nhanh và tiện nghi hơn các loại phương tiện công cộng sử dụng bánh xe, do giảm ma sát và loại bỏ các cấu trúc cơ khí. Tàu đệm từ có thể đạt đến tốc độ ngang với máy bay sử dụng động cơ cánh quạt hay phản lực; tức là tới khoảng 500 đến 580 km/h. Tàu đệm từ đã được sử dụng trong thương mại từ 1984. Tuy nhiên, các giới hạn về khoa học và kinh tế đã cản trở sự phát triển của kỹ thuật mới này.

Kỹ thuật nâng bằng lực từ không có gì trùng lặp với kỹ thuật tàu sử dụng bánh xe và do vậy không tương thích với đường ray xe lửa truyền thống. Do không sử dụng chung các cơ sở hạ tầng đang hiện có, tàu đệm từ phải được thiết kế với một hệ thống giao thông hoàn toàn mới. Thuật ngữ "tàu đệm từ" không chỉ đơn thuần chỉ đến phương tiện chuyên chở mà còn bao gồm cả sự tương tác giữa tàu và đường ray; mỗi cái được thiết kế đặc biệt tương thích lẫn nhau để tạo ra lực nâng và điều khiển chính xác việc nâng lên và đẩy tới bằng lực điện từ.

Bởi vì không có sự tiếp xúc trực tiếp giữa đường ray và tàu, nên chỉ có lực ma sát giữa con tàu và không khí. Do đó, tàu đệm từ có khả năng di chuyển với vận tốc rất cao, tiêu tốn ít năng lượng và có thể gây ra ít tiếng ồn. Các hệ thống đã được đề nghị có thể hoạt động với vận tốc lên đến 650&nbsp;km/h, nhanh hơn nhiều lần so với tàu hỏa truyền thống. Tốc độ rất cao của tàu đệm từ làm chúng có thể cạnh tranh với các đường bay dưới 1.000 kilômét.

Đưa vào thương mại

Hồi tháng 1-2004, ứng dụng thương mại đầu tiên trên thế giới của tàu đệm từ cao tốc được đưa vào thương mại hóa, là tuyến thử nghiệm ở Thượng Hải (IOS, initial operating segment) vận chuyển hành khách trên quãng đường dài 30&nbsp;km từ thành phố đến sân bay chỉ trong 7 phút 20 giây (tốc độ cao nhất là 431&nbsp;km/h, tốc độ trung bình 250&nbsp;km/h). Các dự án tàu đệm từ khác trên thế giới đang được nghiên cứu về tính khả thi. Chi phí hệ thống này khoảng 1,3 tỉ USD. Chính vì thế tàu đệm từ vẫn không phổ biến nhiều trên thế giới.

Kỷ lục về tốc độ
, L0 Series]]
Đầu tháng 6 năm 2013, Công ty Đường sắt Trung phần Nhật Bản (JR Tokai) vừa thử nghiệm thành công tàu điện siêu tốc chạy trên đệm từ trường đạt tới vận tốc 500&nbsp;km/h. Một cuộc thử nghiệm hồi năm 2003 cho thấy tàu điện đệm từ trường của JR Tokai có thể đạt tới vận tốc 581&nbsp;km/giờ.

JR Tokai cho biết phiên bản thương mại của loại tàu L0 Series sẽ bao gồm 16 toa, có thể chở được khoảng 1.000 hành khách. L0 Series là tàu điện nhanh nhất thế giới. Nhật là quốc gia hàng đầu thế giới về lĩnh vực tàu điện cao tốc. Những chiếc tàu "viên đạn" đầu tiên của Nhật đã xuất hiện từ năm 1964.

Kỹ thuật
:Xem chi tiết trong bài JR-Maglev, Transrapid, Đệm từ

Xem thêm

Tàu đệm khí
Đường sắt cao tốc
JR-Maglev MLX01
Đệm từ
Tàu đệm từ Thượng Hải
Swissmetro
Transrapid

Chú thích

Liên kết ngoài
Tổng quát
Maglev video gallery
Basic information, photos and links
The International Maglev Board
Federal Railroad Administration - MAGLEV
Report to Congess: Costs and Benefits of Magnetic Levitation
Urban Maglev Interest Group
Maglev Quicklinks
Maglev in Asia (China, Shanghai), Japan (Yamanashi) and Germany (Munich; TVE)
Lawrence Livermore's InducTrack Site
Maglev World Forum
Magnetic Levitation for Transportation
How stuff works maglev article

Transrapid
International Maglev Board
Transrapid
Shanghai Pudong Airport Maglev in depth
News story of accident on ngày 22 tháng 9 năm 2006
The UK Ultraspeed Project
Consortium Transrapid Nederland
Baltimore-Washington Maglev Project
California Maglev Project
Magnetbahn-bayern
Bmg-bayern
Swissmetro
Pennsylvania Project

Tàu đệm từ của Nhật
Động cơ tịnh tiến
RTRI MLX01
RTRI Maglev R&D
RTRI Technologies of Maglev
----
Yamanashi Linear Express Fan Club (in Japanese)
A site with MLX01 video and photo (in Japanese)
MLX01 Video
Another MLX01 video
----
Railway Technical Research Institute (RTRI)
RTRI Maglev Systems Development Department
Central Japan Railway Company
Central Japan Railway Company - Chuo Shinkansen
Central Japan Railway Company - Superconducting Maglev
Central Japan Railway Company - Linear Express
Linear Chuo Express (in Japanese)
Linear Chuo Express for kids website (in Japanese)
Linear Chuo Shinkansen Project
----
Other Japanese Maglev Links

Các công ty sản xuất
American Maglev Technology, Inc. (USA)
Changchun Passenger Railway Car Plant (China)
Cheng Du Aircraft Industrial (Group) Co. LTD (China)
General Atomics (USA)
HSST (Japan)
The International Maglev Board
Maglev2000 (USA)
MagneMotion M3 (USA)
Magplane (USA/China)
Rotem (Korea)
Tangshan Locomotive & Rolling Stock Works (China)
Transrapid International (Germany)