Hồng Hà (phường)

/)}} }} người/km²
| vùng = Đồng bằng sông Hồng
| thành phố = Hà Nội
| thành lập = 2025
| trụ sở UBND = 30 phố Tứ Liên
| mã hành chính =
| mã bưu chính =
}}

Hồng Hà là một phường thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam. Đây là phường nội đô rộng nhất Thành phố Hà Nội sau sắp xếp. Vị trí phường bao trọn tuyến đê và phần sông Hồng chảy qua nội thành Hà Nội.

Lịch sử
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết số 1656, theo đó sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Chương Dương, Phúc Tân (quận Hoàn Kiếm), Phúc Xá (quận Ba Đình), một phần của các phường Nhật Tân, Phú Thượng, Quảng An, Tứ Liên, Yên Phụ (quận Tây Hồ), Thanh Lương, Bạch Đằng (quận Hai Bà Trưng), Bồ Đề, Ngọc Thụy (quận Long Biên), thành một phường mới lấy tên là phường Hồng Hà.
<!--
Lịch sử
Trước kia được gọi là làng Tứ Tổng. Từ năm 1961 đến năm 1995 là xã Tứ Liên thuộc huyện Từ Liêm. Từ năm 1995 tách khỏi huyện Từ Liêm và đổi tên thành phường Tứ Liên thuộc quận Tây Hồ.

Trước đây Tứ Liên là một vùng đất bồi với những dải đất phù sa màu mỡ. Người dân ở đây chủ yếu trồng trọt hoa màu như ngô, khoai, lạc, sắn. Sau thời kì đổi mới, Tứ Liên chuyển mình và phát triển thành làng Quất nghệ thuật, đến nay đã được 30 năm. Mặc dù Quất Quảng Bá ra đời trước từ rất lâu và được biết đến rộng rãi, nhưng dần dần Quất Tứ Liên đang dần dần tạo được chỗ đứng.

Lịch sử
Phúc Tân là một dải đất nằm bên hữu ngạn sông Hồng (Nhị Hà). Từ xa xưa là những làng thôn nghèo thưa thớt. Cộng đồng cư dân phường Phúc Tân có một quá trình hình thành và phát triển lâu đời. Qua bao thế kỉ dựng xây, không ngừng đô thị hóa, từ những phường, thôn, làng nhỏ nằm sát bờ sông Nhị xưa, nay đã trở thành một trong những phường trung tâm của thủ đô Hà Nội.

Địa danh Phúc Tân là tên gọi từ sau Cách mạng tháng Tám. Theo sử sách cũ, ngay từ thế kỉ XI đến thể kỉ XIV, nhà nước phong kiến Lý - Trần chọn Thăng Long làm quốc đô, xây dựng kinh thành trên bờ Tây sông Hồng. Để bảo vệ kinh thành khỏi sự tàn phá của thiên tai, ngay từ năm 1108, triều đình đã huy động nhân dân đắp đê ở phường Cơ Xá dọc sông Hồng từ Nghi Tàm, Yên Phụ xuống Lương Yên, Thanh Trì ngày nay.

Năm 1248, Trần Thái Tông khuếch trương việc trị thủy sông Hồng, hạ lệnh đắp một hệ thống đê, gọi là đê Đỉnh Nhĩ (quai vạc) chạy suốt từ đầu nguồn đến bờ biển đề phòng nước lụt sông Hồng; đặt chức "Hà đê sứ" và "phó sứ" để trông coi, đôn đốc việc đắp đê.

Mùa lũ hằng năm, các viên chánh sứ, phó sứ về đê phải trực tiếp đi tuần tra, thấy chỗ nào non phải tu bổ ngay, nếu biếng nhác không làm tròn nhiệm vụ để đến nỗi trôi dân cư, ngập lúa má sẽ tùy tội nặng nhẹ mà khiển phạt (An Nam chí nguyện).

Từ đời nhà Trần, sau khi một miền đất rộng lớn ven châu thổ sông Hồng phía Đông Bắc kinh thành Thăng Long bắt đầu được khai phá thì cộng đồng cư dân trong khu vực phường Phúc Tân ngày nay có thể cũng được hình thành. Theo các cụ già làng Bắc Biên Trung Hà (Gia Lâm) thì người dân ở đây là dân gốc phường Cơ Xá (địa giới Cơ Xá rộng vốn là một phường cổ, bao gồm một dải đất chạy dọc hữu ngạn sông Hồng gồm 4 thôn: Cơ Xá Tây Biên nam (một xóm nhỏ làng Đồng Nhân - quận Hai Bà Trưng), Cơ Xá Trung Hà (một làng đông dân cư gần cầu Long Biên), Cơ Xá Bắc Biên (Phúc Xá Bắc Biên).

Theo Phạm Đình Hổ, một nho sĩ sống vào nửa sau thể kỷ XVIII mô tả: Kinh thành khi xưa có phường Giang Khẩu (sau là Hà Khẩu) tiếp giáp bờ sông Nhị, liền với các ngòi sông Nhị chảy vào sông Tô. Do cửa sông Tô dần dần bị bồi lấp, bến càng Hà Nội chuyển lên phía Bắc (khoảng phố Nguyên Khiết) ngày nay.

Lịch sử
Ngọc Thụy trước đây là một xã thuộc huyện Gia Lâm.

Ngọc Thụy có quá trình hình thành và phát triển gần một 1.000 năm lịch sử. Đây cũng là quê hương của Thái uý Việt Quốc công Lý Thường Kiệt.

Xa xưa, tính từ thời Lý (lấy năm sinh của Lý Thường Kiệt là năm 1019) thì đây thuộc vùng đất Long Biên, trong huyện Gia Lâm, phủ Thiên Đức; thời Trần thuộc lộ Bắc Giang. Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta và suốt thời gian Pháp đô hộ, Gia Lâm thuộc tỉnh Bắc Ninh. Các ấp xóm, trại, làng, xã lúc ấy có: Gia Quất, Gia Thượng, Yên Tân, Bắc Cầu, Thượng Cát, Thanh Am,... Cùng nằm trong tổng Gia Thụy, thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, vùng đất Ngọc Thụy nằm trong Đặc khu Ngọc Thụy, trực thuộc tỉnh Bắc Ninh, vùng đất Đặc khu lúc ấy tới tận Sài Đồng, Thạch Bàn ngày nay.

Tháng 3 năm 1949, trên chủ trương mở mặt trận đường 5, Đặc khu Ngọc Thụy được chuyển về tỉnh Hưng Yên. Qua thực tế hoạt động gặp nhiều khó khăn, Ủy ban kháng chiến tỉnh Hưng Yên đã đề nghị trên cho chuyển trả lại về Gia Lâm thuộc tỉnh Bắc Ninh. Khi chuyển về, Đặc khu Ngọc Thụy được phân chia thành xã Ngọc Thụy và xã Hồng Tiến.

Đến tháng 10 năm 1954, xã Ngọc Thụy được chuyển về quận VIII, ngoại thành Hà Nội.

Cuối năm 1955 đầu năm 1956, sau cải cách ruộng đất, xã Ngọc Thụy được phân chia thành 2 xã để tiện điều hành, quản lý, lấy tên là xã Ngọc Thụy và xã Thượng Thanh (Gia QuấtThượng về Thượng Thanh, Gia Quất Hạ ở lại Ngọc Thụy).

Ngày 20 tháng 4 năm 1961, tại kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa II quyết định mở rộng thành phố Hà Nội và sáp nhập vào thành phố Hà Nội một số khu vực thuộc tỉnh Hà Đông, Bắc Ninh, VĩnhPhúc và Hưng Yên; theo đó Ngọc Thụy cùng 15 xã của huyện Gia Lâm và một số xã, thị trấn của các huyện Từ Sơn, Tiên Du, Thuận Thành được chuyển giao về Hà Nội.

Tiếp theo, ngày 31 tháng 5 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ra quyết định chia các khu vực nội, ngoại thành của thành phố Hà Nội thành 4 khu phố và 4 huyện. Theo quyết định này, Ngọc Thụy là một trong 31 xã và hai thị trấn thuộc huyện Gia Lâm, ngoại thành Hà Nội. Vị trí địa lý xã Ngọc Thụy lúc ấy được xác định:
Phía Đông giáp xã Thượng Thanh
Phía Nam giáp thị trấn Gia Lâm
Phía Bắc có sông Đuống, bên kia sông là xã Đông Hội, huyện Đông Anh
Phía Tây giáp xã Tứ Liên, huyện Từ Liêm (nay thuộc quận
Tây Hồ).

Xã có các thôn: Bắc Biên, Gia Quất, Yên Tân, Gia Thượng, Bắc Cầu.

Bắc Biên, Trung Hà xưa kia vốn là làng An Xá thuộc thành Đại La. Khi vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra Đại La đã đổi Đại La thành Thăng Long. Làng An Xá trở thành làng củathành Thăng Long.

Năm 1014 (Năm Thiên Thuận thứ 5), vua Lý Thái Tổ cho đắp thành để xây dựng dinh thự. Nhà Vua cho di dân làng An Xá ra bãi bồi ở sông Nhị Hà (Sông Hồng). An Xá là quê hương của Ngô Tuấn (tức Lý Thường Kiệt) có địa giới như sau:

- Bắc giáp làng Xuân Canh, Bắc Cầu, Gia Thượng.

- Đông giáp làng Gia Quất, làng Thạch Cầu, Lâm Hạ, Gia Thụy, Ái Mộ.

- Nam giáp cống ông Mạc, Quyết Thủy, Đồng Tân, Hà Khẩu.

- Tây giáp làng Quảng Bá, Tây Hồ, An Hòa, Hoè Nhai.

Nhờ có Lý Thường Kiệt dâng sớ tấu xin vua nên dân làng An Xá được miễn mọi thứ thuế, lệ, phu phen tạp dịch, vì An Xá ở bãi bồi không có đất cấy lúa. Đến năm Thuận Thiên thứ 5 (1132), Vua Lý Thần Tông đi kinh lý làng An Xá vào lúc nước sông Nhị Hà lên to, thấy nhà nào cũng bắc bục để ở nên Vua ra sắc chỉ đổi tên làng An Xá thành làng Cơ Xá. Cơ có nghĩa cơ động, nhưng chữ cơ lại đồng âm với chữ cơ là đói (cơ hàn) nên năm Duy Tân thứ 5 (1911) dân làng đã xin đổi tên làng Cơ Xá thành làng Phúc Xá. Phúc có nghĩa là phúc đức, cũng còn có nghĩa dân mong muốn có ruộng để trồng dâu nuôi tằm. Phúc Xá Nam nay thuộc khu Đống Mác; Phúc Xá Tây hiện nay là An Dương còn Phúc Xá Bắc Biên, Phúc Xá Trung Hà nay thuộc Ngọc Thụy. Phúc Xá xưa đều ở bãi giữa sông Hồng (sông Nhị Hà). Phúc Xá Trung Hà được Nhà nước bơm cát từ Sông Hồng vào lấp Đầm Bến (Đầm Sen) chia đất cho dân vào năm 1975-1976. Phúc Xá lúc đó thuộc tổng Phúc Lâm, huyện Hoàn Long, tỉnh Hà Đông, sau chính quyền Pháp đô hộ đổi huyện Hoàn Long thành đại lý Hoàn Long, thuộc thành Hà Nội.

Sau Cách mạng Tháng Tám, Phúc Xá thành đặc khu Phúc Xá thuộc liên khu 1 Hà Nội. Đặc khu Phúc Xá có bãi Phúc Xá Trung Hà, bãi Phúc Xá Bắc Biên và Phúc Xá Tây Biên,...

Đến năm 1956, thì Phúc Xá Bắc Biên, Trung Hà sáp nhập vào phường Ngọc Thụy cho đến nay.

Phường Ngọc Thụy được thành lập năm 2003 trên cơ sở toàn bộ 898,99 ha diện tích tự nhiên và 18.568 người của xã Ngọc Thụy, huyện Gia Lâm.

Xã hội
Giáo dục
Trên địa bàn phường có các trường:
Mầm non Bắc Biên.
Mầm non Ngọc Thuỵ.
Mầm non Bắc Cầu. .
Tiểu học Ngọc Thuỵ.
Tiểu học Gia Thượng.
Tiểu học Lý Thường Kiệt.
THCS Ngọc Thuỵ.
THCS Lý Thường Kiệt
Học viện Hậu Cần
Trường Việt Pháp ALEXANDRE YERSIN.

Phường Quảng An là một trong 8 phường của quận Tây Hồ, Hà Nội, phường do các làng Nghi Tàm, Quảng Bá, Quảng Bình, An Ninh hợp thành.

Danh lam thắng cảnh
Phường có nhiều điểm danh lam thắng cảnh và chùa chiền nổi tiếng như chùa Kim Liên, chùa Hoằng Ân, Phổ Linh, Phủ Tây Hồ. Nơi đây cũng có nhiều khách sạn, căn hộ cao cấp, nhà nghỉ phục vụ du lịch và cho thuê. Trong đó có nhiều khách sạn 5 sao quốc tế và căn hộ quốc tế như InterContinental Hanoi Westlake, Sheraton Hanoi, Elegant suites, Fraser Suites, Pan Pacific Hanoi Oakwood Residence Hanoi, Somerset west point Hanoi, Pentstudio by Ascott West lake Hanoi, Diamond Westlake suites,... khách sạn Sheraton Hà Nội đã từng đón tiếp phu nhân và tổng thống Mỹ George Bush.

Chợ hoa Quảng An của phường là một trong những chợ hoa lớn của Hà Nội.

Lịch sử
Làng Nhật Tân ở phía tây bắc Hồ Tây, kề cận làng Quảng Bá. Thời phong kiến, làng này là một phường, có tên là Nhật Chiêu, thuộc tổng Thượng, huyện Vĩnh Thuận, phủ Phụng Thiên (Kinh đô Thăng Long thời Lê); từ năm 1831 thuộc phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Nội; từ năm 1889 thuộc tỉnh Cầu Đơ (năm 1904 đổi làm tỉnh Hà Đông).

Đến năm 1915, làng đổi thành xã Nhật Chiêu thuộc huyện Hoàn Long, tỉnh Hà Đông. Cuối năm 1942, xã lại đổi thuộc Đại lý đặc biệt Hà Nội. Trong kháng chiến chống Pháp, thuộc xã Quảng Tân, quận 1 ngoại thành của chính quyền cách mạng. Sau Cải cách ruộng đất (giữa năm 1956), tách ra thành xã Nhật Tân, gồm bốn thôn Đông - Nam - Tây - Bắc thuộc quận 5; đến năm 1961 thuộc huyện Từ Liêm, phường Nhật Tân thuộc quận Tây Hồ.

Mảnh đất Nhật Tân từng ghi lại hai sự kiện lịch sử của đất nước thời phong kiến. Một là, vào năm Kỷ Tỵ (1509), Vua Lê Uy Mục bị Giản Tu công Oanh cướp ngôi, phải chạy về phường Nhật Chiêu rồi bị bắt, trên đwòng bị giải về kinh đô đã uống thuốc độc tự tử. Hai là, ở gần ngã ba Nhật Tân, nơi có hai cây gạo bên đường có một miếu, gọi là miếu Chúa Lâm. Theo các bậc cao niên thì đây là nơi Chúa Trịnh Khải (Trịnh Tông) bị Nguyễn Trang bắt và giao cho quân Tây Sơn. Trên đường bị giải từ Hạ Lôi (Vĩnh Phúc) qua đò Chèm - đình Nhật Tảo, đến quán hàng nước ở ngã ba Nhật Chiêu, cả bọn vào nghỉ, Trịnh Tông bất ngờ đoạt lấy con dao bổ cau của bà hàng nước đâm vào cổ rồi chết. Về sau, dân làng lập ngôi miếu để thờ, gọi là miếu Chúa lâm chung (chúa chết), sau gọi tắt là miếu Chúa Lâm Về vị trí địa lý, phường Hồng Hà giáp với các phường, xã Vĩnh Thanh, Bồ Đề, Long Biên đi theo sông Hồng, ranh giới với phường Vĩnh Tuy, Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ba Đình, Tây Hồ đi theo đường đê Nguyễn Khoái – Trần Quang Khải – Trần Nhật Duật – Yên Phụ – Nghi Tàm.

Có những ý kiến cho rằng, do nằm ở vị trí ngoài đê sông Hồng, sau khi sáp nhập, phường Hồng Hà có thể xem là khu vực có khí hậu mát mẻ nhất khu vực nội đô Hà Nội. Theo lãnh đạo thành phố Hà Nội, việc hình thành phường Hồng Hà đóng vai trò trọng điểm, đặc thù gắn với trục sông Hồng, biểu tượng phát triển của thành phố này trong Kỷ nguyên vươn mình.

Địa chỉ trụ sở các cơ quan

Trụ sở Đảng ủy: Số 362, đường Âu Cơ, phường Hồng Hà
Trụ sở UBND phường: Số 30, phố Tứ Liên, phường Hồng Hà
Trung tâm phục vụ hành chính công:
Điểm số 1 (Khu vực Tứ Liên): Số 30, phố Tứ Liên, phường Hồng Hà
Điểm số 3 (Khu vực Chương Dương): Số 81, phố Vọng Hà, phường Hồng Hà
Điểm số 4 (Khu vực Bạch Đằng): B6 - Đầm Trấu, phường Hồng Hà
Công an phường:
Trụ sở chính: Số 37, phố Tứ Liên, phường Hồng Hà
Trụ sở tiếp nhận thủ tục hành chính, CCCD: Số 6, phố Bảo Linh, phường Hồng Hà
Trụ sở tiếp nhận thủ tục đăng ký xe: Số 6, phố Bảo Linh, phường Hồng Hà

Đường phố

Địa điểm
Chợ Long Biên
Chợ Tứ Liên
Bệnh viện Đa khoa Hoè Nhai (cơ sở 2)
Bệnh viện Đa khoa MEDILATEC
Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội (cơ sở 2)
Trường Trung cấp Kinh tế Hà Nội
Trường Trung cấp Xây dựng Hà Nội
Cảng Hà Nội
Thung lũng hoa Hồ Tây
Làng đào truyền thống Nhật Tân

Chú thích

Liên kết ngoài