umutphp/masallar huggingface dataset:
Sihirli Kındırağın Marifetleri
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

 

Bir varmış bir yokmuş. Allah’ın kuli çohmuş. Bir zamanlar bir ülkede bir padişah varmış. Bu padişahın güzel bir kızı varmış. Kızı aylar geçmiş, günler geçmiş büyümüş, kocaya gidecek duruma gelmiş. Padişah buna bir güzel, mert, yürekli delikanlı aramış, kızını vermeh için. Ülkeye adamlar salmış. Aramışlar, taramışlar, demişler:

— Padişahım herkesin evine gettik, yemek yedik, sofra getirdiler, envayi türlü yemehler getirdiler. En merdini ihtiyar bir kadın var, onun oğlunu gördük. Evinde her türlü yiyeceği vardı. Padişah:

— Yav nasıl olur, bu kadar vezirler ver, hükümdarlar var. Kala kala benim kızım bir ihtiyar kadının oğluna mı kadı.

— Padişahım biz öyle gördük, dediler.

Bu sefer padişahın kendisi tebdili kıyafet yaparak dolaşmağa çıhmış. Vezirine gitmiş, hekimine gitmiş, kaymakamına gitmiş, savcısına derken ülkeyi dolaşmış en son sıra ihtiyar nineye gelmiş. Ninenin evinde sihirli bir kındırağı* varmış. Sihirli kındırağı ihtiyar nine ali eline geçi ayri bi odaya diyi:

— Kındırak türlü be türlü yemek

Sofraya vurunca her türlü yemek orda hazir oli. Sofralar kurli padişah padişahlığınnan geli sofrayı göri. Çağrilar padişahı yemeğe padişahın ağzi açıhta kali.

— Yav bu ne işdir, bu yohsul bu fakirhanede bu yemeh bu ziyafet. Bunda bi sır var. Onan sonra yemeğini yi döni evine.

Padişah çoh düşini, ne işdir bu, diyi. İhtiyar nenenin de oğli yirmi yirmi beş yaşında bi delikanlı olmuş. Padişahın kızına göz koymuş. Her türlü yiyeceği içeceği var. Anasına, diyi:

— Ana ben padişahın sarayının önünde bir ev yaptıracam. Anası, diyi:

— Yav etme eyleme biz fakırıh padişahnan ayah atamarıh. Padişaha sen niye gidip tahılisen, bizim kafamizi vurdurur. Oğlu da:

— Yoh ana yapdıracam, diyi:

İhtiyar nenenin oğli bir lokanta açi. Tabiki su elden yemek elden nasılsa geli. Onnan sonra bayağı zenginneşi. Padişahın sarayının önünde güzel bi bina yapi, padişahın kızına elçi gönderir. Padişah vilayetin ileri gelenlerinin toplanmasını emreder. Ziyafet yarışı yapılacağını ve kim iyi yemek yaparsa kızını ona vereceğini söyler. Herkes toplanır, ziyafet verirler sıra gelir ihtiyar ninenin oğluna. İhtiyar nenenin oğli yanaşi anasına diyi:

— Benim yüzüm kara etme. Sihirli kındırahnan bize epey yemek hazırla.

— Kındırak türli be türli.

Kındırak oli sihirli peri, her türlü yemek icat edi. Her yerden gelenler gelirler, ihtiyar nenenin sofrasına bahilar, ağızları açıhda kali. Onnan sora padişah kabul etmeh zorunda kali. Kızıni veri ihtiyar nenenin oğluna. Aradan zaman geçi sihirli kındırak kayboli bunnar gine fakirleşile, eski hallerine düşiler. Sihirli ya sihir kaybolunca böyledir işte. Yiler içiler muradlarına geçiler. Gökten üç nar düşdi. Biri annadana, biri dinneyene, biri ümmed-i Muhammed’e.

 

*kındırak: Hamur açmada kullanılan merdane.
Ölümsüzlük Çiçeği
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

ÖLÜMSÜZLÜK ÇİÇEĞİ

Bir varmış bir yokmuş. Allah’ın kulları çohmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, develer tellal iken pireler berber iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, bir ülkenin bir padişahı varmış. Bu padişahın çoh çoh güzel bir ayın on beşi keder güzel bi kızı varmış. Su içse gırtlağından görünürmüş. Padişahın bu kızı bi gün hastalanıyor. Padişah bunu bütün hekimlere götürüyor. Heç bir hekim buna çare bulamıyor. En sonunda bir kocakarıya götürüyorlar. Kocakarı diyor:

-İleride bi dağ var, o dağın tam doruğunda bir ölümsüzlük çiçeği var. O çiçeği getirirlerse senin kızın eyileşir.

Padişah yedi düvele haber salır, adamlar toplatır. Çevreden gençler, yiğitler gelir. Kuşanırlar, kılınçlanırlan, silahlarınnan herkes dağılır çiçeğin peşine gider. Bi de o köyün bi çobanı varmış. Çoban da karışır bunlara gider. Ama yollar sarp, engelli, yokuş, yılan var, canavar var, ejderha var. Var ha var. Gidenlerin çoği ölüyor. Kimisi kayadan düşüyor, kimisi çalıya tahılıyor, kimisini yilan sohuyor, kimisini cenevar yiyor. Derken en doruğa padişahın vezirinin oğlu ile o memleketin çobanı gidiyorlar. Doruğa kalmış üç beş kilometre. Doruhta öyle bi fırtına, öyle bi kar, öyle bi tipi, boran varmış ki çobannan bu ikisi anlaşıyorlar. Birbirlerine destek olup dağdan ölümsüzlük çiçeğini alıp geliyorlar.

Vezirin oğlu bi şeyler düşünüyor. Padişah demişti ki bu çiçeği kim getirirse kızımi ona verecem. Vezirin oğlu diyor ben bu kızı çobana verdirmem. Çobana bir hile düşünüyor. Acaba bu çobanın başına ne açalım diye düşünüyor. Derken engelleri aşdıhtan sora bunlar yoriliyorlar ve uykuya daliyorlar. Bu arada bir zehirli yılan hemen dağdan inip geliyor bunların yanına doğru, çoban birden uyanıyor. Bahiyor bu yılan. Sanki bir cenevar. Bu ufuktan sıyrılıp tepenin arhasıni dönünce vezirin oğluna sesleniyor. Vezirin oğlunun adı da Mirze Mihemet

-Mirze Mihemet, Mirze Mihemet uyan. Bu uyanıyor.

-Noldi çoban? Diyor. Çoban:

-Arhanda yilan var diyor.

Bu doğrulmaya çalışırken yilan bunun üzerine saldırıyor. Yılan buna saralaniyor, epey boğuşuyorlar. Yilan bunu sohup öldürüyor. Ee hak yerini bulacah ya. Bu arada ölüyor. Çoban ölümsüzlük çiçeğini alıp getiriyor padişaha teslim ediyor. Padişahın kızı iyileşiyor. Onnan sonra orda şenlik oluyor, düğün oluyor. Yedi gün yedi gece yiyorlar, içiyorlar, padişah kızını çobana veriyor. Tahdiyla, tacıyla, sarayıyla, köşküyle yiyip içip muradlarına geçiyorlar.
Akıllı Çoban ve Padişah
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

AKILLI ÇOBAN VE PADİŞAH

Bir varmış bir yokmuş. Zamanın birinde bir padişah veziriyle birlikte kıyafet değiştirip halkın arasına girmiş. Ayaklarında derman kalmayıncaya kadar dolaşmışlar. Sonunda aç ve bitkin bir şekilde bir çobana misafir olmuşlar. Çoban bunların karınlarını doyurmuş. Yemeğin sonunda padişah çobanın bahçesinde ağaca asılı bir köpek görmüş ve çobana sormuş.

-O siyah köpeği niçin astığını bana söyle demiş.

Çoban söylememiş. Padişah diretmiş ama yine söylememiş. Padişah hiddetlenmiş, orayı terketmiş. Saraya giden padişah adamlarını gönderip çobanı getirtmiş. Çoban önce şaşırmış, sonra padişaha yine o köpeğin meselesini anlatmamış. Kalkıp sarayı terketmiş. Çoban gittikten sonra padişah vezirlerini toplayıp çobana göndermiş. Vezirler çobanı iknaya gitmişler ama çoban onlara bir şart sunmuş.

-Padişaha söyleyin eğer padişahlığı altı aylığına bana verirse ancak söylerim demiş.

Vezirler gidip padişaha durumu iletmişler. Padişah kabul etmiş ve tahtını altı aylığına çobana bırakmış. Padişahlık mührünü alan çoban çıkıp tahta oturmuş. Tahta oturan çoban işe koyulmuş ve vezirini yanına çağırmış. Ona kendi boynuna astığı haçı göstermiş. Bunun üzerine vezir çıkarmağa korktuğu haçı çıkarıp çoban padişaha göstermiş. Bir öyle iki öyle bu çoban altı ay içinde altı vezirin de haçını ortaya çıkarmış. Altı ayın sonunda çoban, padişahın önüne çıkıp olanları anlatmağa başlamış.

-Padişahım o gün gördüğün köpek var ya! Padişah:

-Evet demiş. Çoban:

-Nerede bir kurt sürüme saldırsa o köpek kurtları boğmadan gelmezdi. O zamanlar ülkede huzur vardı. Ne zaman ki senin vezirlerin arasına haç sahipleri girdi, işte o zaman benim köpeklerim de hainleşip kurtlarla birlikte koyunlarımı yemeğe başladı demiş.

Ve çıkardığı haç sahibi vezirleri padişaha söylemiş. Padişah bu vezirleri idam ettikten sonra o akılı çobanın kendisine vezir olmasını istemiş. Çoban bunu kabul edince, padişah kızını da vermiş çobana. Kırk gün kırk gece düğün dernek yapılmış ve herkes yiyip içip muradına ermiş.
Yeşil Gözlü Cadının Yaptıkları
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

YEŞİL GÖZLÜ CADININ YAPTIKLARI

Bir zamanlar yeşil bir yerde yani ormanlık bir alanda etrafından akarsular geçen bir yerde yedi kardeş yaşarmış. Bunlardan birisi kız altısı erkekmiş. Bunlar geçimlerini avcılıkla sağlarlarmış. Kız kardeş ise onlara yemek pişirirmiş. Bunların evinde küçük bir ateş ocakları varmış. Bu ocağı hiçbir zaman söndürmemeye çalışıyorlarmış.

Yine bir gün kardeşleri ava çıkmışlar. Kız kardeşi yemek yapmak için ocağın yanına gitmiş. Bakmış ocak sönmüş. Kızcağız ne yapacağını şaşırmış. Neyse eline bir yumak ip almış, evin önüne bağlamış. O yumağı aça aça epey uzaklaşmış. Ateş arayama gitmiş. Neyse bir de bakmış karşıda bir ışık yanıyor. Kapıyı çalmış. Karşısına bir genç kız çıkmış:

-Bizim ateş söndü. Sizde ateş varsa bize biraz verebilir misiniz? Demiş. Kız demiş:

- Sen hemen buradan git. Benim anam cadıdır. Sana bir kötülük yapabilir demiş.

Kız hemen oradan ateşi almış. Tekrar ipi takip edip evini bulmuş. Ama giderken ipini toplamayı unutmuş. Cadı eve dönmüş, içeri girer girmez:

-Burada insan kokusu var demiş. Kızı:

-Yok ana ne insan kokusu öyle bir şey yok demiş.

Sonra dışarı bakmış biri var. O ipi takip ede ede kızın evine doğru gelmiş. Kız cadıyı görünce kapıyı kapatmış, kilitlemiş. Cadı gelmiş kapıyı vurmaya başlamış:

-Aç kapıyı demiş. Kız açmamış.

-Sana bir şey yapmam aç demiş. Yoksa kapıyı kırar içeri girerim.

Kız kapıyı açmayınca cadı demiş:

-O zaman elini kapının anahtar deliğinden uzat biraz emeyim demiş.

Kız elini uzatmış, cadı elini emmeye başlamış. Neyse bir gün beş gün bu hal hep böyle devam etmiş. Kardeşleri bakmış kız kardeşleri günden güne zayıflıyor. Demişler:

-Sana ne oldu böyle zayıflıyorsun?

Kız durumu anlatmış. Kardeşleri cadıyı öldürmeye gitmişler. Ama ne yazık ki cadı onlara sihir yapıp onları kaz şekline dönüştürmüş. Kız bu defa iyice şaşırmış. Ne yapacak ne edecek. Bu kazlara da bakamıyordu. Çünkü çok yemek yiyorlarmış. Neyse bir gün bu kazları almış yola çıkmış. Elbette bir tane bilgin birine rastlarım da kardeşlerimi tekrar insan suretine çeviririm demiş. Epey bir yol gittikten sonra bir çobana rastlamış. Çobana başından geçenleri anlatıp:

-Benim derdime bir çare bul dedi. Çoban:

-Ben çaresini biliyorum. Fakat ben ne yaparsam sen sesini çıkarmayacaksın demiş.

-Peki çıkarmayacam demiş.

Çoban eline bir sopa almış. Biraz ileri gittikten sonra sopayla kazların başına vurmaya başlamış. Sopayla vurdukça kazlar bağırıyormuş. Kız kendini zor tutmuş. Sesler kesildikten sonra birde bakmış kardeşleri insan şekline gelmiş. Bunlar tekrar ormana dönmüşler, orada mutlu bir hayat yaşamışlar.
Padişah, Vezir ve Akıllı Kız
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

PADİŞAH, VEZİR VE AKILLI KIZ

Bir gün bir padişahla veziri tebdil-i kıyafet yapıyorlar. Padişah ülkesini geziyor. Gezinti esnasında bir köye uğruyorlar. O köyde bir kapıya uğruyorlar. Bir genç köylü kızı çıkıyor kapıya. Padişah kıza soruyor:

— Baban var mı? Kız, diyor:

— Var. Padişah:

— Evde midir, diyor.

— Babam evde değil, diyor.

— Nerde, diyor.

— Babam azı çoh etmeye gitti.

— Peki annen evde mi?

— Yoh, annem biri iki etmeye gitti.

—  Peki eviniz çok güzel ama neden bacası eğri, diyor.

— Valla önemli değil dumanı doğru çıhıyor ya siz ona bahın, diyor.

—  Peki kaz yolar mısın?

— Köy kızıyım, iyi yolarım.

Bunlar ayrılıp gidiyorlar. Saraya giderken yolda padişahın veziri soruyor:

— Padişahım biz o köye gidince siz o kızla ne konuştunuz? Sizin konuşmalarınızdan hiçbir şey anlamadım. Padişah köpürüyor, diyor:

— Sen nasıl anlamazsın, koskoca vezirimsin. Sana bir hafta süre, sen bu konuşmalarımızı çözeceksin. Çözemezsen yohsa kelleni vururum. Vezir de:

— Keşke dilim yanaydı ya söylemeyeydim, demiş.

Padişahla veziri dönüyorlar. Vezir düşünüyor, taşınıyor ne konuştuhlarını nasıl çözerim derken,

— Valla bunu bilse bilse bu kız bilir, demiş.

Vezir, kızın yanına geliyor. Kıza, diyor ki:

— Geçenlerde bir şahısla birlikte yanınıza gelmişdih. Senle o adam arasında bi konuşma geşdi, ben bir şey anlamadım. Onları senden öğrenmeye geldim. Kız, diyor:

— Valla para ver, söyleyeyim.

Neyse tamam diyip bir kese altın veriyor kıza. Kız başlıyor olanları anlatmaya:

— Padişah bana sordu, dedi ki:

— Baban nerde?

Ben dedim ki; "Azı çoh etmeye gitti." Babam, çiftçidir. Tohum serpmeye gitmişti. Ben dedim babam tohum serpmeye gitmiş.

— Annen nerde, dedi?

Ben dedim; "Annem biri iki etmeye gitti." Annem ebedir, doğum yaptırmaya gitmişti o gün. Ondan sonra dedi:

— Sizin eviniz çoh güzel ama bacası eğri, bunun sebebi nedir?

Ben de dedim ki: "Dumanı doğru çıhar." Gördüğünüz gibi ben çoh güzel bir kızım, ama bir gözüm şaşı. Padişah, dedi:

— Sen güzel bir kızsın, ama bir gözün şaşı.

Ben de dedim ki doğru görüyorum ya sen ona bah, dedi ki:

— Kaz yolar mısın?

Ben de dedim ki: "Hem de nasıl." İşte senden iyi kaz mı olur? Seni ayağıma getirmiş Allah, sen bana altın veriyorsun. Ben de sana şunları anlatıyorum. Senden iyi kaz olmaz bu anlamda, diyor.
Sihirli Lambanın Getirilmesi
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

[Sihirli Lambanın Getirilmesi]

Bir varmış bir yohmuş. Evvel zaman içinde kalbur zaman içinde. Develer tellal iken, pireler berber iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken. Bir padişah varmış. Bu padişah bir saray yaptırmaya kalhmış. Çok mükemmel bir saray yapmış. Bunun dostları sarayı gelip gezmişler. Demişler ki:

— Padişahım bu saraya bir sihirli lamba var, o bir devin himayesindedir. O lambayı getürtebülürsene bu saray daha güzel olur, daha mükemmel olur.

Padişah düşünmüş taşınmış ne yapayım. Padişahın üç oğlu varmış. Önce büyük oğlunu göndermeye karar vermiş. Yollar çoh tehlikeli korhunç yerlerden geçiyormuş. Padişahın büyük oğlu gitmiş ve büyük bir ırmah ahıntısında boğulup ölüyor. Padişaha haber geliyor büyük oğlu öldü diye.

Padişah bu defa ikinci oğlunu gönderiyor. İkinci oğlu ırmağı geçiyor, onu geçdihten sora ilerde bi ejderha varmış. Ejderhayla yedi gün yedi gece savaşıyor. Ejderha padişahın oğlunu yiyor, padişaha haber geliyor ortanca oğlun da öldü diye.

Padişah bu defa canından çoh sevdiği küçük oğlunu gönderiyor. Küçük oğlu ırmağı geçiyor, canavarnan karşılaşıyor, epey savaşıyor onnan. Sora bi hile ile canavarın üzerine koca bir kaya yuvarliyarah oni öldürüyor. Gidiyor sihirli lambanın olduğu bölgeye. Sihirli lamba bi devin elindeymiş. Devnen konuşuyorlar. Diyor:

— Ben falanca padişahın oğluyumi geldim bu lamba için. Dev diyor:

— Bennen savaşmadan ben lambayı vermem. Onnan sora diyor:

— Benim babam sana hediyeler, yemekler gönderdi. Koyun kuzu kızartmış göndermiş.

Bu koyunları kızartıp getirirken hepsini zehirlemiş getirmiş. Bu yemehlerden deve sunuyor. Dev bu zehirli yemehleri yiyince ölüyor. Padişahın küçük oğlu sihirli lambayı alıp babasına geliyor. Babası seviniyor, yedi gün yedi gece davul zurna çalıyor, şenlik yapıyor. Sihirli lambayı sarayına bırahınca çoh uzahlardan kilometrelerce uzahlardan onun ışığı yansıyor. Padişahın misafirleri, gelenleri gidenleri ve padişah muradına eriyor. Onlar erdi muradına. Gökten üç elma düşdi. Bir anlatana, biri dinleyene, biri bütün millete.
AVCI AHMET VE YILAN
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

AVI AHMET VE YILAN

Bir varmış bir yokmuş. Evvel zaman içinde kalbur saman içinde bir avcı varmış. İsmi Ahmet imiş. Avcı Ahmet sık sık ava çıkarmış ve her hayvanın dilini bilirmiş. Bir gün Avcı Ahmet ve bir arkadaşı ava gitmişler. Beyaz bir yılan gizliden arkadaşını sokmuş. Zehri çok kuvvetli olan bu yılan arkadaşını öldürmüş. Avcı Ahmet bir okla bembeyaz yılanın kuyruğunu koparmış. Ama yılanı öldürememiş ve yılan kaçmış. Bu olaydan sonra beyaz yılan her gün rüyasına girip onu sokuyormuş.

Aradan yıllar geçmiş Avcı Ahmet ava gitmeye devam etmiş. Bir gün bir geyik görmüş, o geyiği atla kovalamaya başlamış. Geyik ormanın derinliklerine giderken o da onu takip etmiş. Ormanda bir kulübeye geldiklerinde geyik ortadan kaybolmuş. Bu kulübede dünyalar güzeli bir kız yaşıyormuş. Avcı Ahmet bu kızı görür görmez aşık olmuş.

Ertesi gün aynı geyik yine ortaya çıkmış. Ahmet onu kovalamaya başlamış. Geyik tekrar ormanın içlerine girmiş ve o kulübenin olduğu yerde kaybolmuş. Bu böyle bir hafta devam etmiş. Bir gün Avcı Ahmet kıza giderek onunla evlenmek istediğini söylemiş. Kız:

-Seninle evlenirim ama seni beyaz bir yılan sokacak demiş.

Avcı Ahmet o yılanı aramaya başlamış. Beyaz yılanı görünce onunla konuşup peşini bırakmasını söylemiş. Fakat yılan:

-Ben kuyruksuz olarak yaşadıkça seni sokacağım demiş.

Avcı Ahmet çaresiz gidip güzel kızı evlenmeye ikna etmiş. Evlenen Avcı Ahmet çok mutlu bir yaşam sürmeye başlamış ama beyaz yılanı bir türlü unutamamış. Aradan yıllar geçmiş, Ahmet’in bir oğlu olmuş ve oğlu büyümüş. Avcı Ahmet hala ava çıkmaya devam ediyormuş. Bir gün yine ava çıkarken kuyruksuz yılan sinsice yaklaşıp onu sokmaya hazırlanmış. Avcı Ahmet onu görmemiş. Önden yaklaşan yılan kendisini fırlatmış. Bunun üzerine atı çok ürkmüş ve şaha kalkmış. Yılan, atın göğsüne çarpmış ve atı sokmuş. At hemen yere yığılmış ve ölmüş. Avı Ahmet bu sırada hemen okunu çıkarıp beyaz yılanı tam kafasından vurmuş.

Avcı Ahmet artık her gün rüyalarına giren beyaz yılandan kurtulmuş. Ailesinin yanına dönüp karısı ve çocuğuyla mutlu bir şekilde yaşayıp gitmiş. Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevetine.
ÜVEY ANNENİN NAR TANESİ’NE ÇEKTİRDİKLERİ
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

ÜVEY ANNENİN NAR TANESİ’NE ÇEKTİRDİKLERİ

Zamanın birinde bir ebeveynin tatlı, şirin, güzel bir kızları varmış. Ana baba onu çok sevdikleri için ona Nar Tanesi derlermiş.

Bir süre sonra Nar Tanesi’nin anası ölmüş. Babası başka bir karı ile evlenmiş, bu kadın çok acımasızmış. Nar Tanesi’ne neler neler çektiriyormuş. Onu aç, susuz bırakıyormuş. Hele karının bir de kızı olunca bu işkence de artmış.

Üvey anası on dört yaşına gelmiş, gül gibi Nar Tanesi’nin başına bir şey getirmek istemiş. Onu köy kızlarıyla çalı çırpı toplamaya göndermiş. Yorgun argın döneceğinden ona su hazırlar ve ibriğe ince bir yılan bırakmış. Nar Tanesi yorgunca eve dönünce hemen suya sarılmış ve yılanı da birlikte yutmuş. Üvey anasının fark etmemesi için ona bazı şeyler sormuş, bağırmış çağırmış. Nar Tanesi de git gide rahatsızlanmış ve karnı şişer durmuş. Zamanla artık dışarı çıkamaz olmuş. Üvey ana da babaya kızının hamile olduğunu onu evden göndermesini istemiş.

Bir sabah babası Nar Tanesi’ni almış ve kıra gitmiş. Onu öldürmeye kıyamamış. Bir ara dinlenmek için oturduklarında, Nar Tanesi uyuya kalmış. Babası da yüreği yakıla yakıla kızını bırakmış, geri dönmüş. Akşama doğru kendine gelmiş. Çokça susamış ve acıkmış. Korkmaktadır da. Hemen oraya buraya koşmuş. Bir süre sonra bir su bulmuş ve içmek için eğilince, ana yılan ve doğurduğu küçük yılanlar hemen dışarı fırlamışlar. Nar Tanesi oracıkta bayılmış kalmış.

Sabahleyin ağanın oğlu atını sulamaya getirince, dünyalar güzeli bir kızı çeşme başında bulmuş. Kızı almış, evine götürmüş. Güzelliğine, ahlakına hayret kalmış ve onunla evlenmiş. Kırk gün kırk gece düğünleri olmuş ve muradlarına ermişler. Biz de muradımıza erek.
Çoban Kızı ve Padişahın Oğlunun Evliliği
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

ÇOBAN KIZI VE PADİŞAH OĞLUNUN EVLİLİĞİ

Bir varmış bir yoğumuş. Bir nahırcının bir güzel kızı varmış. O güzel kıza padişahın oğlunun gözü dişip. Padişah oğluna diyip ki:

-Oğlum, sen bunu alamazsın. Men bir padişaham, sen nasıl nahırçı kızını alırsan. Oğlu da:

-Alacam baba der alır.

Alır götürür oraya, bunun iki tane güzel oğlu olup. Bunun anası babası bunu görmeye gidip. Anası babası bunu görmeye gidince hamur yapar ve daşlara vurar. Dışarıda kuruyan o kuru ekmehleri alıp oraya doldurar, kızını görmeye gider. Gidip kız açar der ki:

-Ana bu nedir, diyip.

-Valla daşlara vurdum size ekmek getirdim.

-E ana, sen padişah evine bu ekmeyi neden getirdin? Deyip ki:

-E kızım, olsun bu ekmeyi getırdım.

Neyse onu getirirler. Ahşam gız deyip ki:

-Ana bura padişah evidir, kalabalıhdır, get bizim kaz damında yat.

Anası gidip kaz damında yatıp. Kazlar bele dar olduğundan kurcalanırlar, kurcalandığı zaman diyi:

-Allah ananız ölsün sizin. Nasıl bele bitlenipler, durun bunları bi su kaynadım, bunların kafasini yıhıyim.

Kazları sıcah suya batırıp atıp, batırıp atıp kazların hepsi ölüp. Onnan sora padişah emredip çıharın kazları. Diyip ki:

-Bu kazların hamısi yerde diyip.

-Bu kaza noldi diyip.

-Valla hepsi bitlenmişti. Men bitlerini aldım, hepsi irahatlayıp yatırlar.

Oysa kazlarölüp. Onnan sora padişah oğluna diyip:

-Oğlum, bu kızın iki de çocuğu var. Bu kızın anası neydi, babası neydise kız da aynıdı. Benim torunlarım da aynı olacah. Bunları defet gitsin burdan demiş.

Onnan sora o yedi yere geşdi. Men size elma getirdim.
UNUTKAN ADAM
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

[Unutkan Adam]

Bir varmış bir yokmuş. Yaşlı bir adam varmış. Bu bir eve misafir olup. Orda helise isminde bir yemek yapırlarmış. Heliseyi yer der ki:

— Valla ben eve gidip karıya bunu yapdıracam.

Yola çıhır gelir bir çamırlığa yahlaşır deyir:

— Valla bu yemeh menim ahlımdan çıhdı.

Girer çamırın içine merkepnen dolanır dolanır, bir adam gelir der:

— Eya adam! Sen ne yapırsan o çamırın içinde , dolaşıp durursan. Diyip ki:

— Valla men bi yemek ismi bilirdim, o ismi kaybetmişim oni arıyıram. Bu çamırın içinde o ismi çıharacam. O da diyir ki:

— Ya sen buni çığniya helise ettin.

— Aman ah! Sağol, buldum onun adını, der, gidir.
Küçük Serçe
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

KÜÇÜK SERÇE

Bir varmış bir yokmuş. Evvel zaman içinde kalbur saman içinde bir serçe kuşu varmış. Bir gün serçe kuşunun ayağına bir diken batmış. Serçe kuşu dikenin verdiği acıyla uçmaya başlamış. Bir köye geldiğinde yaşlı bir kadının tandırını bir türlü yakamadığını görmüş. Serçe kuşu yaşlı kadına:

— Ayağımdaki dikeni çıkar, tandıra at, tandırın hemen yanar, demiş.

Yaşlı kadın bunu yapmış ve tandırı hemen yanmış. Ama serçe kuşu:

— Dikenimi isterim, diye tutturmuş. Ya dikenimi verirsin ya da ekmek verirsin, demiş.

Yaşlı kadın yedi ekmeği vermiş. Serçe kuşu ekmeği almış, yolda giderken bir de bakmış ki çobanlar süt sağmışlar ama ekmekleri olmadığı için karınlarını doyuramıyorlarmış. Serçe çobanlara:

— Size ekmeğimi vereyim, siz de bana yedi koyun verin. Böylece karnınızı doyurursunuz, demiş.

Çobanlar yedi ekmeği alıp yedi koyunu serçeye vermişler. Serçe yedi koyunu önüne koyup sürmüş. Az gidip uz gitmiş, yolda bir düğün alayına rastlamış. Düğün alayındakiler at ve eşekler kesip yiyorlarmış. Bunu gören serçe kuşu:

— Eşek eti yemeyin, ben size koyun vereyim, onları kesip yiyin. Ama siz de bana gelini verin, demiş.

Düğün alayındakiler bunu kabul etmişler ve gelini verip koyunları almışlar. Serçe, gelini alıp yola koyulmuş. Yolda bir çobanın elinde bir düdükle efkârlı türküler çaldığını görmüş. Serçe kuşu çobana derdinin ne olduğunu sormuş. Çoban:

Kimsenin kendisiyle evlenmek istemediğini ve bekârlıktan dolayı böyle sıkıntılı olduğunu söylemiş. Serçe:

— Bir gelin vereyim, sen de bana o düdüğünü ver, demiş.

Çoban bunu kabul etmiş ve düdüğü vermiş. Serçe düdüğü almış ve bir ağacın dalına çıkarak şu türküyü söylemeye başlamış:

Düt düt düt

Ayağıma bir diken battı

Bir diken verdim yedi ekmeğe

Yedi ekmeği verdim yedi koyuna

Yedi koyunu verdim bir geline

Bir gelini verdim bir düdüğe

Düt düt düt