[HURİ HANIM]
(Karadeniz Bölgesi, Kastamonu)

 

[HURİ HANIM]

Bi Hacı Gasım Ağa varımış. O Hacı Gasım Ağa Hicaz’a gitmek istemiş. Bunna Hicaz’a gidiyala. Anası, oğlu, bubası üçü. Bi de gızları varımış. Kızı bıragıyala. Kız da hocasında ohuyomuş. Hocasına deyala:

— Biz Hicaz’a gidiyoz, gızın emaneti senin, deyala hocaya.

Ona gidiyala. Bu hoca gıza aşıh oluya. Ohuttuu gıza. Cozu garı varımış, cozu garı. Hoca, cozu garıya deya:

— Filan gızı, deya, şeye gotürve, deya, hamama.

Hamama eletiye.* Kapıdan içeri guye* Huri Hanım’ı. Hoca, sen deya, cozuya annesi Hicaz’a gitti gızı beki bulusun. Gelin hamamı yapıyoz demişle. Öyle gelin hamamı mı olu, deya.

— Cozu garı ben, deya, seni utancak olduğunuçün, deya, beri yanda gurnanın başında otusun, deya, gottüm* a gızım, deya.

— Tamam, deya.

O sırada hoca giriye gapıdan. Cazu garı çıhıya dışarı.

Hoca, gıza, deya:

— Seni yıhayin, deya.

Huri Hanım,

— Hayır, deya. Adam, deya, garıyı mı yıhar? Garı, deya, adamı mı yıhar? Seni ben yıhayın, deya hocaya.

Öle deyincek boyuluya* hoca.

Huri Hanım, hocayı, tutuya gurnanın başına, başını köpükleye, köpükleye, köpükleye. Yüzünü filan, gözlerini filan… Görmez oluya hoca. Hemen usulca gurnanın başındaki tası alıya, öte bi yere bırahıya. Ordan pılını pırçığnı* aldığıynen doğru eve gaçıya. Ordan gurtulmuş. Efendime söyleyin araya hoca gızı:

— Yörü git kafirin gızı, bana deg* ettin deya.

Orda ara yerde eline geçiye tas. Tası buluya. Bi gat kafasını, gözünü yıhaya. Çıhıya hamamdan, varıya evine. Alıya eline böle bi divit bi galem.

— Hacı Gasım Ağa, deya, bana, deya, teslüm ettünüz gız, deya, orta yere çıhtı ya çıhacak, deya. Ben ona guç yetüremedim, deya.

Daaan yarı yola vamışlarmış (beygirnen gidiyolamış o vahıt Hicaz’a). Oğlana deya:

— Oğlum nedelim? Sen, deya, bu gız orta yere çıhınca bu orosbu olu, sen bunu git, deya, yarı yola gelince, deya, bindü ata keste gel, deya. Hacı Gasım Ağa’nın kızı bu gece şordaymış, zabah şurdaymış derle. Biz ondan gurtulalım, deya.

—Tamam, deya.

Atı dönüya geri. Geliya eve.

— Gardaşım, deya, bubam, deya, sana selam söyledi. Biz neye hacı etmedük gızımızı, deya. (Filan yere gelince kes, bana da şeyini gotü, deya ya numunesini. Oraya gelince):

— Gardaşım, deya, böyle böyle, deya. Bubam seni kes dedi bana. Sen böyle böyle etmişsin hocaynan.

Huri Hanım:

— Etmedim gardaşım, dese de.

— Ben seni, deya, neyle* kesin, deya. Şu barmağnı, deya, cizelim, deya. Miltanı* da çıkart, deya. Onu, deya, buleylim şeye, deya, kana, deya. Varı, deya, atıvörün önüne, deya.

(Tamam.) Parmağnı çiziye, gan akıya.

— Gardaş bağladı beni / Kesdi barmağımı / Dinmiyor ganı / Dağlarda galdım ağların, deya.

Öyle deyince Hızır Aleyhisselam geliye yanına:

— Sağa, deya, iki elik* geyik teslim ediyon, deya. Daraldığın zaman, deya, bunnarı sağar yirsin, deya.

— Oldu, deya.

Orada oluk varmış. Orda onun başında onnarı sağıye. Bi çama çıhıya. Altında oluh. Aşağhu* oluğa buluya gızın. Bu Beyoğlu da orlara ava giderimiş. Şöyle bahıya beygir, su içeceg emme o şavkını gorunce beygir geri oturuya.

— Niye geri oturuyon, deya. Şöyle bahıya ki gozellerden gozel bi gız çamın doruğunda o da oturuya. İn gız aşşa, deya.

— İnmen, deya.

— İn aşa.

— İnmen.

— İn aşa.

— İnmen.

Orda biri odun kesermiş baltaynan.

— Baltacı buraya gel, deya. Geliya.

— Kes şu çamı, deya. Kesiya.

Bi yanını kesince o elik geyik geliye. Orayı yalayveriye, yetişiye* ora. Bi yannına geçiye, bi yanı da öyle. Bu gız yoharda daralıye. Hızır Aleyhisselamı yine diriliye, geliya.

— İn aşşa gız, deya Hızır Aleyhisselam.

İniya. İndüriye aşa. (Orda ona nikâh mı edivedi neyletdiyse)

Beyoğlu’na:

— Bunu, deya, al da git, deya. Hanım edersin evinde, deya.

Bu egidiya* koye. Varınca anasına deya:

— Dağdan bi gız buldum, deya.

Dağ Gızı. Anası, koylüle, Dağ Gızı, Dağ Gızı ad tahmışla. Hüri Hanım adı. Bunun iki dene uşağı olmuş ama hiç konuşmazmış.

Anası oğluna:

— Sen, deya, ava gideyon deye, git, deya. Ben de, deya, gomşuya gideyon deye gidiyin, deya. Sen, deya, yohoru bi yere çık. Bunu sesle* bakalım, deya oğluna.

—Anne, deya, ben, deya, ava gidiyon emi. Evin emaneti senin, deya.

— Ey oğlum, deya. Az sona goca garı da:

— A gızım, deya, evin emaneti senin, deya. Ben, deya, gomşuya gidiyon, deya.

Yine söyleniye, Huri Hanım:

— Nenni yavrularım nenni / Babanız ava gitdi / Evi bana emanet etti / Nenni yavrularım nenniii / Nineniz gomşuya gitti / Sizi bağa emanet ettiii, deya.

Hemen o yahındaymış Beyoğlu, çıhıya geliye.

— Bu, deya, ses sende yoğ idi, deya. Calay* değilsin bi şey değilsin sen, deya. Neye, deya, söylemeyosun,* deya.

—Neye söyleyin, deya. Ben, deya, bi Hacı Kasım Ağa’nın gızıyken, deya, Dağ Gızı deye bana ad dakdudunuz, deya. Dağ Gızı, Dağ Gızı… Onun için deya, gene söylemen, deya.

—Beki nedelim, neyle söyleesin?

— Neyle söylerin, deya. Beni, deya, anama, babama, Hacı Gasım Ağa’ya yollarsan, deya, o vahıt söylerin, deya.

(Evvelsi gocasıynan gayın pederine gitmek ayıbımış) hızmatçısına Araba, deya:

— Lan şunu, deya, bırah da gel anasına bubasına, deya.

Ata bindüriye, gidiyala. Deee biraz gitdükten sona akşam oluya. Çatılları guruyala Arab’ınan. O gız, çocuhlarıynan çadırda yatıye o da beriyanhı çadırda atın yanında yatıya. Yatıyala. Deee biraz geçdükten sona Arap, niyeti bozuya. Gapının çadırını açıya:

— Huri Hanım, deya, bana yakin olmalıdır, deya.

— Hayır olaman, deya.

— Küçüg oğlanı geserin, deya.

— Kes, deya.

Gidiye dışarıda kesiye. İçeri varıya bi daa:

— Bana, deya, yakın olmalı, deya.

— Olaman.

— Büyüğ oğlanı da keserin, deya.

— Onu da kes, deya.

Namusunu teslim etmeye. Gidiya.

—Hadi, deya, seni de keseyin, deya, çıh çadırdan.

— Bah ben, deya, şuraya giderin, deya, ebdes alırun iki rekkat namaz gıların ondan sona beni kesersin, deya.

— Tamam, deya. Ordan ıprığı* alıya.

— Hele deya, gaçıvörüsün, deya. Seni deya, belinden, deya, urganınan bağlayın, deya.

— Bağla, deya.

Urganınan belinden bağlaya. O orda çadırda yata kosun. Ordan iki dere öte aşıya*. Abdest almaya giden şey. Iprığın sapına da urganı bağlayveriye.

— Nereye gittin ya gelivesene, diye asılınca tangur tungur çadırın gapısından aşa giriya. Bah yürü git kafirin gızı bana dek ettin, deya. Neyse, deya, gayri zabah olsun, deya, ben burda yatin, deya.

Gayrı orda yatıya. Ordan gayboluya gidiya bu gız. Zabağleyin oluya. Bi çobana ras geliya kız.

— Çoban gardaş, deya, bıçaan va mı, deya.

— Bıçah va.

— Şu saşlarımı, deya, dibinden, deya, kesive, deya. Dibinden çoban saçlarını kesiveriye. Şu eynimin,* deya, buz gibi elbisesi, deya, senin olsun. Eynini de, deya, bana soyuve, deya.

Onnarı da giyindi. Efendime söylin bu Hacı Gasım Ağa’nın gızı oluya bi çoban. Sonra geliyo uşahların üstünü örtiya. Çadırın önünde o ölen çocukların üstünde iki boynu eğri yeşil çiçek çıkmışmış. Ordan, gidiya geliya Hacı Kasım Ağa’nın koyune. Seneler geçdükten sona. Ordan hocaya filan, deya:

— Bana, deya, bi çobanım bah yer arıyom ben, deya, Hüri Hanım.

— Ha, deyala, şurda Hacı Kasım Ağa’nın guzel bi gazı va. O çoban arıyodu. Seni ona, deya, dutuverelim, deya.

Orda gaz guduye bu. Orda gaz guduye. O gaz gutmekte olsun.

Beyoğlu, bunu, Huri Hanım’ı araya. Hacı Gasım Ağa Huri Hanım’ı araya. Hüri Hanım’ın dayısı da askerdeymiş. Askerden izne gelmiş oraya. Askerden izne gelmiş hep söyliyala:

— Hüri Hanım, diye birini gördünüz mü, deyi. Kimse bilmeye çoban, eğni başı kötü.

—Ya, deyala, şu Hacı Kasım Ağa’nın kaz çobanı varıdı. Şuna da söylesek, deyala.

— O ne duyacak, deya, gazın içinde, deya.

— Onda bit filan vadı, deya. Bana sarar, deyala.

— Şuraya otutturuveririz, deyala.

Hüri Hanım’ı oraya otutturuyala. Hüri Hanım:

— Orda iki deyiş deya söylerin emme, deya, söylerin emme ben, deya, paraynan sölerin, deya.

— Ya sen paraynan söle, yolunuz* bize onu söyleyve de paraynan olsun. Huri Hanım, orda deya. Başlaya. Dayısına (dayısı askerden gelmiş):

— Bağla dayım bağla Arabı bağla / Bağla dayım bağla cozuyu bağla, deya.

Arap atların tımarı geç kaldı, deya.

— Yooo, dur.

Soona cozuyu deyince:

— Dur.

Cozu:

— Filancenin gelini, deya, doğum yapaceydi, deya, ona gidiyom ben.

Onu da salıvemeyala.

—Sen gaç zamandu nerde gezersin, deya, bubası Huri Hanım’a.

— Sen gaç zamandı Hüri’yi sezersin. Hüri, burda yanında şindi sezersin, deya.

Efendime söylin bu aanaya* gızı olduğnu. Hemen ordan galduruyala, egidiyala hamama. Yıkayala. Eğnini diğüştirüyala oluya bi Hüri Hanım.

 


* eletmek: İletmek, götürmek.

* guymak: Koymak.

* gotümek: Getirmek.

* boyulmak: Bayılmak. Çok sevinmek, çok hoşlanmak.

* pılı pırçı: Pılı pırtı. Bütün eşyalar.

* deg: Dek. Hile, düzen.

* neyle: Nasıl.

* miltan: Mintan. Gömlek.

* elik: Karaca.

* Aşağhu: Aşağıya doğru

* yetişmek: Tamamlanmak.

* egitmek: Götürmek.

* seslemek: Dinlemek.

* calay: Dilsiz.

* söylemek: Konuşmak.

* ıprık: İbrik. Su koymaya yarayan kulplu, emzikli kap.

* aşmak: Geçmek.

* eyin/eğin: Üst baş, elbise, giyecek.

* yolunuz: Yalnız.

* aanamak/ağnamak: anlamak.