Zümrüdüanka
(Ege Bölgesi, Muğla)

Esgiden bi fakir varmış. Bu biraz da kesik baş hikâyesine gidiyo. Fakir, böyle kendi hâlinde geçinirmiş zavallı. Bir gün bir dev geliyo. Fakirin garısını alıp gidiyor. Kafasını da kesiyor yani. Adamın kafasını kesiyor. Ondan sora, çok derin bir guyu varmış. Kadını da kuyuya atıp gidiyor. Zamanın tanınmış kralı, padişahın üç oğlu varmış. O en küçük oğlu çok cesurmuş. Ondan sora, o kesik baş o padişahın oğluna şikâyetçi olmuş.

Padişahın oğluna:

—Dev geldi. Ailemi götürdü. Beni de böle kesti, kafam galdı, demiş.

Ama ölmemiş biliyo musun? Kesik baş böyle.

Padişahın oğlu:

—Nereye götürdü? diye sormuş.

Kesik baş:

—İşte filan guyuya, demiş.

O önünden öyle gidermiş, o gafa. Kuyunun başına geliyorlar:

—İşte burası, demiş.

O padişahın da üç oğlu varmış. Üç oğlundan ufak oğlana demiş ki:

—Fakirin hanımını götürmüş dev. Bunu çıkarıcam buradan. Siz de gelin, demiş.

Ondan sonra, kement. Urganın veya ipin ismine kement derlermiş eskiden.

Küçük oğlan:

— Ben kementle inicem, demiş. Siz de ben yandım desem de salın demiş, öldüm desem de salın, demiş.

Nese geliyolar, büyük oğlan demiş:

— Sen ufağımızsın sen inemezsin, ben ineceğim.

—Tamam abi sen in, demiş.

Bi müddet guyuya indirmişler dayanamamış.

—Çekin, demiş.

 Ortanca oğlan da demiş:

— Ben inecem. 

O da denemiş ama o da becerememiş. 

Küçük oğlan demiş:

— Ben yandım desem de üşüdüm desem de yani ne desem de salın beni aşağı, demiş. 

O yandım, demiş ama salmışlar guyunun dibine. Tabi saldıklarında guyunun dibine iner yani. Guyunun dibine indiğinde üş dane güzel gız varımış. Böyle o kadar güzel ki gızlar. Böyle birisi çok güzelmiş yani. Gergef işlerlermiş. Üçü de gergef işliyomuş. Ama birisi mesela ay gibi yıldız gibiyken, diğeri mesela güneş gibiymiş. Birisi çok güzelmiş.

Ondan sonra, kızlar demiş:

— Sen buraye nasıl geldin?

— İndim, demiş.

Kız:

— Dev uyuyo, demiş. Bizi de buraya indiren o,demiş.

Üçüne de soruyor. Böyle dev uyurmuş. Böyle uyuduğu zaman odasındaki kapı, böyle üflediği zaman kapı açılırmış. Mesela dışarı nefes verdiği zaman kapı açılırmış. Nefes aldığı zaman kapı kapanırmış yani. O gadar güçlüymüş.

Oğlan:

— Ben devi öldürürüm, demiş.

Ondan sonra devin başına dikilmiş.

— Deve kalk bakalım, demiş.

Ondan sora, dev öyle bi dikilmiş, öyle bir kükremiş ki.

Dev:

— Of , nasibim üç taneydi dört oldu, demiş.

Ondan sonra oğlan deve:

—Ya şehadet getireceksin ya canını alacam, demiş.

Nasıl canavarsın diye bi hamle yapıyor, dev öteye sıçrıyor. Neyse üç sıçrar, bir sıçrar, en sonunda, şehadet getirmiş.

Dev:

— Bin yıldır yaşadım bu hayatta o kelimenin ne olduğunu bilmem, demiş.

Ondan sora, velhasılkelam, dev üç kere mi saldırıyor, beş kere mi saldırıyor, oğlanı yenemiyor.

En sonunda oğlan deve demiş:

— Sen kendini koru.

Oğlanın elinde gürz varmış. Deve bi saldırıyo. Devin kafası ikiye bölünmüş.

Dev:

— Erkeksen bir daha vur, demiş.

İkinci defa vurduğunda tekrar birleşirmiş o kafa. Ondan sora daha baş edilmezmiş yani.

Oğlan:

— Anamdan bir kere doğdum. Bir daha doğmam, demiş.

Devi öldürmüş. Devi öldürdükten sonra, o ilk kızı, büyük kızı abisine göndermiş iple.

—Abi o senin nasibin, demiş.

İkincisini göndermiş.

— O da ortanca abimin nasibi, demiş. Üçüncüsü de benim nasibim, demiş.

Üçüncü gız çıkınca, büyük oğlan, ortanca oğlan, artık o kadar güzel kız ki, dayanamıyorlar artık.

Ortanca oğlan:

— Çıkarmayalım bunu, demiş.

İkisi de küçük gardaşlarını kıskanmışlar. Nese gızı çıkarmışlar. Ama o küçük kız da o kadar zorluk gösteriyor ki varmamak için, neler gösteriyo neler. Orasını sonra anlatacam. Velhasılkelam, ondan sora, oğlan uykuya dalmış. Devi öldürmüş. Ondan sora, o yukarı çıkacağı zaman bi dua okumuş. O duayı tersine okur, yeddi kat da aşağı gitmiş. Şimdi o, yanlış okuyo, başka bi diyarlara gidiyo. Başka bi âlem varmış. Aynı dünya âlemi gibi bi âlem varmış. Orada da bi dev varmış. Oradaki dev senede bir kere suyu salarmış. Yani en çok sevdiği insanları yermiş yahutta götürüyormuş. Artık, o oğlan bir goca garının evine misafir olmuş. Misafir olduğunda goca garı, inek işediğinde altına su tuttuğunu görmüş.

— Ne oluyor şimdi, diye sormuş.

Teyze:

—Su yok, yani bir seneden beri su akmıyor. Bu sene diyor, padişahın gızını yiyecek ya da götürecek. Ondan sonra suyu bize salacak, demiş.

— Nereye salacak bunu, demiş. Nerede?

— Filan yerde.

— Ha, tamam demiş. Sen bana gösterir misin o yeri?

— Gösteririm, demiş.

Şimdi, gızla devin toplantı yapacağı yere, oğlan hiç kimsenin haberi olmadan gitmiş. Ondan sora, oraya oturuyo kendini göstermeden. Ondan sora, gız da geliyo. Gız geldiğinde, dev de bi geliyo ki, yani öle gelirmiş ki daşı, toprağı oynatarak. O kadar güçlü ki, hayvan mıdır, insan mıdır? Bilmiyorum işte nasıl bi şey.

Neyse, dev kükreyerek:

— Ey nasibim birdi, iki olmuş, demiş.

Oğlanı görmüş. Gız da orda.

Oğlan:

— Senin nasibini sana göstereyim, demiş. Niye salmıyosun milletin suyunu?

Dev zaten öle der demez Kızmış. Ona saldırmış hemen. Ondan sora, üç kere saldırımış. Oğlana sıra gelimiş. Oğlan da bi gılıç var. Hz. Ali'nin gılıcı gibi. Ondan sonra deve bi vurmuş. İkiye parçalamış devi. Ondan sora, dev ölmüş. Dev ölünce, bu teyzenin açtığı gibi her yer şakır şakır su yani. Ondan sonra dev ölünce, gızı devin garnından almış. Gız dönüp gellmiş. Oğlan gayboluyo. Oğlan, hiç bi şeyden haberi olmamış gibi, o yaşlı teyzenin yanına gitmiş. Ordan neyse su akıyormuş.

Padişah, gızına demiş:

— Gızım sen niye döndün?

— Yok, baba sen hiç korkma, öyle bir yiğit geldi ki bundan sonra dev diye bi şey yok, demiş.Suyumuz da kesilmeyecek, demiş.

Padişah byöle sevinçten gızına:

—Gızım, sen o oğlanı bul. Seni, sorgusuz sualsiz ona verecem, demiş.

Ordan nese, bu hiç bi şeyden haberi yok goca garının evinde yatmış. Ama oranın o gözü açıkları, ben öldürdüm dercesine herkes şey yapmış yani.

Padişah demiş ki:

— Tamam. Kim öldürdüyse, sıraya girecek. Benim kızım elmayı kime atarsa, ondan sonra ona verecem, demiş.

Ondan sora, bir gün geçer, iki gün geçer kimse yok. Üçüncüsü gün goca garı, oğlana demiş:

— Ya oğlum sen niye gitmiyosun padişahın yanına? Belki sana atar, sen alırsın gızı, demiş.

—Sen madem öyle istedin gideyim ben, demiş.

Bir gün herkes geçiyomuş. Velhasılkelam herkes geçerken o oğlan da geçiyormuş. Gız, oğlanı görünce, elmayı değil de kendini atmış. Ordan neyse, yiğidim diye boynuna bi atlamış.

Gız:

—Baba, beni kurtaran yiğit bu. Öbürleri vezirin oğlu, demiş.

Affedersin veznedarın oğlu. İşte onlar bakanların oğlu. Hepsi yalan fasa fiso.

—Tamam demiş, padişah. Seni, bu oğlana verecem, demiş.

Ondan sonra padişah oğlana:

— Dile oğlum benden ne dilersen, demiş.

— Ne dileyim padişahım ben senden . Ben bir garip gezginim, sense buranın yani yeraltı dünyasının padişahısın, demiş. Ben ne dileyeyim ben bi garip gezginim, demiş.

— Hayır, demiş padişah. Bundan sonra buranın padişahı sensin, demiş. Gızım da senin zevcendir, demiş.

Oradan neyse, orayı yedi yıl mı on yıl mı yönetmiş. Artık neyse, guyunun dibinden gönderdiği gız aklından çıkmıyormuş. Yeraltı padişahının kızıyla da evlenmiş. Üç tane çocuğu olmuş. Birine ay, birine gün, birine yıldız ismini goymuş. Bir gün bir uykuya dalmış. Büyük bir çınar altında uykuya dalmış. Uykuya daldığında, nasılsa bi ses geliyo, bi uyanıyo, bi guş sesi. Ne diyem ben sana. Acıklı acıklı guş sesleri. Bi anka kuşu varmış. O Anka kuşunun yavrusuna büyük bi yılan geliyomuş, evren gibi. Hepsini yermiş yavruların. O yılanı bi görüyo. Yılanı görünce yine gılıcı varmış. O gılıcı bi koyuyo yılanı ikiye parçalamış. Yavruları gurtarmış. Ondan sonra, Anka kuşu bi geliyo ki ağacın altında bi adam yatıyor. Hemen saldıracak olmuş, yavrularımı bu yedi diye. O zaman, yavruları gonuşacak gibi olmuş tabi. Bizi bu kurtardı diye. O yemiyor, yani başıyla gösteriyor. Yılanı gosteriyor. Bizi o yiyecekti diye. Velhasılkelam, Anka kuşu kanadını oğlanın üstüne geriyor, güneş görmesin diye. Ondan sonra, çadır gibi bir kuş yani. Gölge yapıp duruyomuş. Oğlan uyanmış.

Ondan sora demiş Anka kuşu:

— Benden bir şey dile, demiş. Bak, yavrularımı gurtarmışsın, demiş. Benden ne istersen yaparım. Benim yapamayacağım iş yok, demiş.

— Senden ne dileyim? Sen bir gara guşsun. Ben bir garip yolcuyum, demiş. Senden ne dileyim? Ne dileyebilirim?

Anka kuşu:

—Hele hele dile, demiş.

— Madem dileyecem ama olmayacak bir iş, demiş.

— Olsun sen dile bakalım, demiş.

— Ben demiş, beni yeryüzüne, öbür dünyaya çıkar, demiş. Çıkarabilir misin?

— Çıkarırım, demiş.

Oğlan sormuş:

— Nasıl çıkarırsın?

— Sen kırk tuluk su bulacaksın, demiş. Kırk kantar da et bulacaksın, demiş. Ben seni sırtımda çıkaracağım. Ama bana hak dediğim zaman et; huk dediğim zaman su vericeksin, demiş. Böyle uçucaz, demiş.

Ordan nese, zaten kendi padişah:

—Tamam, demiş.

Eti temin etmişr, suyu temin etmiş. Guşun üstüne binmiş. Velhasılkelam gah dedikçe et, guk dedikçe su. Yeryüzüne çıkmış.

Anka kuşu:

— Tamam, demiş sen aklına getirdiğin anda öbür ailenin yanına da götürürüm. Sen yeter ki aklına getir, demiş.

Velhasılkelam, şimdi, öbür gız oğlanın abisiyle evlenmemek için zor şeyler istiyormuş.

—Ben fındık içinde makas değmemiş, dikiş yapılmamış gelinlik isterim, demiş.

Padişah memlekette ne gadar terzi varsa toplamış. Yer üstündeki bu padişah.

Padişah:

— O gelin adayıma bu elbiseyi dikeceksiniz, demiş.

Terzileri almış telaş.

— Yav makas değmeden, dikiş yapılmadan, fındık gabuğunda nasıl gelinlik dikecez, demişler.

Bir gün bu oğlan Arap gibi yani, şekil değiştirmiş. Terzinin yanına varmış.

Arap:

— Sen gabul et, demiş. Yalnız kırk gün müddet iste onlardan, demiş.

Terzi:

— Yav nasıl olur?

— Ya senin işin olur, demiş Sen gabul et, demiş.

Ama olmazsa padişah öldürecek yani. Olmaz dese de öldürecek yani. Velhasılkelam, ondan sora, en sonunda terzinin birisi padişaha:

— Tamam, demiş. Senin istediğin elbiseyi dikicem, demiş.

Padişah öle bi şey ediyor ki, gızımın yani gelinmin elbisesini dikecek terzi. Her yere yaygara yapıyor yani. O güççük gızın da gulağına geliyor. O gonuşulanlar yani.

— Tamam benim yiğidim geliyo, demiş. Çünkü ondan başkası bunu yapamaz, demiş.

O saat gelmiş artık otuz dokuz gün doluyo, kırkıncı gün gelmiş. Fındık gabuğunun içinde makas değmemiş, iplik değmemiş, elbiseyi getirmiş terzi. Padişaha sunmuş.

Gız demiş:

— Bunun ustası nerde? Ustayı göster bana. Sen değilsin ustası.

Ondan sonra gelmiş. Gızı görünce ayın ön dördü gibi oluyormuş. O zaman padişah da biliyor zaten oğlunu. Oğlunu tanımış

Gız:

— Bak padişahım bu senin küçük oğlun. Bunu senin büyük oğulların guyunun dibine bıraktı. Bak biz üç taneydik. En büyümüzü büyük oğluna gönderdi. Ortancamızı ortanca oğluna gönderdi. En küçük beni de ben onun nasibiydim, demiş. Ama en güzel ben olduğumdan beni beğendiler. Öbürlerini beğenmediler. Küçük oğlunu da yeddi gat yerin dibine aşağı attılar, demiş.

Böle diyince padişah öfkelenmiş.

Padişah oğullarına:

— Sizi öldürmeyecem ben, demiş. Size  bi şans da vericem, demiş. Kırk katır mı istersiniz? Kırk satır mı istersiniz?

Kırk satır boynunuz uçcak demek, kırk katır affedersiniz hayvanlara verecek demek. Onlar düşünüyor kırk satır ömür kesilecek yani.

Oğlanlar:

— Ha tamam, kırk satır istemeyiz.. Kırk katır isteriz, demişler.

Padişah:

— Kırk katır getirin, demiş.

Kırk katırı birbirine bağlamış. Onları da arkasına bağlamış. Bi çubuk vurmuş. Hayvanlar onları paramparça etmiş. Eziyet çekerek ölmüşler. Öbürü de kırk gün, kırk gece, kırk gündüz düğün etmiş. Darısı gençlerin başına diyelim. Yer atındakileri de yer üstüne getirtmiş. Üç tane de yeryüzündeki karısından çocuğu olmuş.