Tinnos
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

TİNNOS

Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde Kel Hasan adında birinin üç tane oğlu varmış. Bu oğlanlar büyümüş, evlenecek yaşa gelmişler. Babaları da hastalanmış. Üç kardeş, babalarının öleceğini zannetmişler, başından hiç ayrılmamışlar. Aradan beş ay geçmiş, babaları ölmemiş, iyileşmiş. Bunlar, kendi aralarında:

— Babamız şükür ki ayağa kalktı. Kış gelecek. Öteberi alalım, tarla ekelim, işimize bakalım. Babamız nasılsa iyi, demişler.

O zamanlar ekip biçme zamanı olduğundan tırpanlarını almışlar, buldukları tarlalarda günlük olarak çalışmaya niyet etmişler. Ellerinde tırpanlarıyla köyden çıkmışlar, uzaklara gitmişler. Yolda ekilecek bir tarla görmüşler. Kardeşlerden biri:

— Ya biz bu tarlayı ekelim, biçelim. Elbette sahibi görüp bize yevmiyemizi verir, demiş.

Biçtikleri tarla da devin tarlasıymış! Bunların tarlayı ekip biçtiğini gören dev, doğruca yanlarına gelip:

— Siz benim tarlamı niye biçiyorsunuz, diye bağırmış.

Büyük kardeşle ortanca kardeş, hiç seslerini çıkarmamışlar, ama en küçükleri Tinnos:

— Dev padişahım! Biz senin ismini, büyüklüğünü duyduk. Tarlanı ekip, biçip sana yardım etmeye geldik, demiş.

Bunun üzerine dev:

— Tamam öyleyse. Ekin, biçin, demiş.

Yemek vakti gelince dev:

— Karnımız acıktı. Tinnos, sen git de bizim evden yemek getir, demiş.

Demiş, ama karısına da bir not yazmış. Notta; “Gönderdiğim oğlanı kes, kızart. Ben akşam gelip yiyeceğim. Diğer kardeşlerini de getireceğim.” yazıyormuş. Dev, Tinnos’a kâğıdı vermiş, karısına vermesini tembihlemiş. Tinnos, kâğıdı aldığı gibi yola düşmüş. Yoldayken kâğıtta ne yazdığını merak etmiş. Bakmış ki dev, karısına onu kesip yiyeceğini söylüyor! Hemen notta yazanları değiştirmiş. Bu defa; “Bir kaz, bir de kuzu kesip pişir. Gelen oğlana ver. Tarlada yiyeceğiz.” yazmış.

Tinnos, devin karısına kâğıdı vermiş. Kadın da inanmış, kazla kuzuyu pişirip Tinnos’a vermiş. Tinnos hemen tarlaya gelmiş. Dev, oğlanın sapasağlam döndüğünü görünce:

— Ne oldu? Bu kazla kuzuyu nereden buldun, diye sormuş.

Tinnos:

— Dev padişahım! Ben o kâğıdı kaybettim. Yengeme de bize kazla kuzu kesip pişirmesini söyledim, demiş.

Dev, hiç ses etmemiş. Kendi kendine; “Ben bunları akşam kendim kesip yerim,” demiş.

Oğlanları yiyebilmek için de evinde misafir etmeye karar vermiş. Akşam olunca devle üç oğlan eve gelmişler. Yemişler, içmişler. Devin de üç tane kızı varmış. Kızlarının başında da altın fes varmış. Dev, üç oğlanı kızlarının yattığı odada yatırmaya karar vermiş. Gece yarısı olunca oğlanlar uyumaya gitmişler.

Dev, karısına:

— Ben bunları yiyeceğim, demiş, gece yarısı odaya gireceğini söylemiş.

Tinnos da uyumamış, devin söylediği her şeyi duymuş. Ağabeylerine:

— Dev bizi yiyecek. Sakın uyumayın, demiş, her biri kızların başındaki altın fesi kafalarına geçirmiş.

Dev, gece yarısı olunca karanlıkta yavaş yavaş odaya girmiş. Eliyle oğlanların başlarını yoklamış ki başlarında altın fes var.

— Bunlar benim kızlarım, demiş, başında fes olmayan kızlarını öldürmüş.

Karısına da:

— Sabahleyin bunları pişir de arkadaşları çağırayım, afiyetle yiyelim, demiş.

Tinnos da ağabeylerine:

— Hadi kaçalım, demiş.

Devin evinin karşısında bir dere varmış. Dev, yemin etmiş, o derenin ötesine katiyen geçmezmiş. Üç kardeş, derenin öbür tarafına atlamışlar. Dev ile karısı sabah kalkmışlar ki dev, kendi kızlarını kesip öldürmüş. Hemen Tinnos’u aramış, ama bulamamış. Bakmış ki üç kardeş, derenin karşısında duruyor.

Tinnos’a:

— Bana kazla kuzuyu kestirdin. Kızlarımı da öldürttün. Bir elime geçersen seni öldüreceğim, demiş.

Üç kardeş, oradan kaçarak tekrar yola düşmüşler. Gide gide bir köye varmışlar. Köyün ağasına:

— Böyle böyle... Biz çalışmaya geldik. Fakir fukarayız. Mal da güderiz, ekin de biçeriz, her işi yaparız, demişler.

Ağa da kabul etmiş. Bunları tarlada çalıştırmaya başlamış. Tinnos, çalışırken hiç rahat durmaz, durmadan şaka yaparmış. Tinnos’un hokkabazlıkları ağanın hoşuna gidermiş. Diğer kardeşlerine bir altın veriyorsa Tinnos’a iki altın veriyormuş. Tinnos’un her defasında iki altın alması, ağabeylerinin hoşuna gitmemiş, kıskanmışlar.

— Babamız bize kazandığımız parayı sorunca ne yapacağız? “Tinnos bizden çok para kazanıyor,” desek bize inanmaz. “Siz paraları sakladınız,” der. Biz bunu bir şekilde deve öldürtelim, demişler.

İki kardeş, doğruca ağanın yanına gitmişler. Ağaya:

— Ağam! Devin bir atı var ki dillere destan. Ancak senin gibi bir ağaya layık, demişler.

Ağa:

— Oğlum, siz deli misiniz? Hiç devin atı alınır mı? Bizi öldürür, demiş.

Onlar da:

— Ağam, sen hiç merak etme. Tinnos gidip getirir, demişler.

Tinnos:

— Ağam, ben getiririm, sen merak etme, demiş.

Ağa da:

— Madem öyle, git, getir, demiş.

Tinnos yollara düşmüş, devin evine varmış. Devin ahırına girince at kişnemeye başlamış. Atın kişnediğini duyan dev:

— Aha Tinnos geldi! Şimdi öldürür yerim, demiş.

Tinnos da hemen samanların altına saklanmış. Dev, ahıra girmiş, bakmış ki kimse yok. Evine dönmüş. Tinnos çıkınca at yine kişnemiş. Dev, yine gelmiş. Ata kızmış. Dev gidince Tinnos yine gizlendiği yerden çıkmış. At, bu defa ses etmemiş. Tinnos, atı çözdüğü gibi derenin karşısına götürmüş, çam ağacına bağlamış. Sabaha kadar öyle beklemiş...

Dev, sabah olup da uyanınca bakmış ki at yok! Tinnos’un işi olduğunu anlamış, derenin karşısına bakmış ki Tinnos, atla beraber oturuyor.

— Ulan Tinnos! Bana kazla kuzuyu kestirdin. Kızlarımı da öldürttün. Atımı da aldın, gidiyorsun. Bir elime geçersen seni öldüreceğim, demiş.

Tinnos, atı aldığı gibi köye dönmüş. Ağabeyleri bakmışlar ki tozu dumana katmış, biri geliyor. Bir de ne görsünler!? Tinnos, atı kaçırmış, getirmiş.

Ağabeyleri:

— Eyvah! Dev, bunu nasıl öldüremedi? Şimdi ne yapacağız, demişler.

Tinnos, atı ağaya vermiş. Sevinen ağa da Tinnos’a daha fazla altın hediye etmiş. Ağabeyleri de iyice sinirlenmişler. Ne yapacaklarını düşünüp yine ağanın yanına gitmeye karar vermişler.

Ağaya:

— Ağam! Devin bir yorganı var ki tam sana layık! Amma bunu getirse getirse Tinnos getirir, demişler.

Ağa da:

— Öyleyse getirsin, demiş.

Tinnos:

— Ben getiririm ağam, ama bir şartım var. Bana bir kutu pire getireceksiniz, demiş.

Bunlar, ne kadar kedi, köpek varsa toplayıp pireleri bir araya getirmişler, kutuya koyup Tinnos’a vermişler. Tinnos, pireleri aldığı gibi kendini devin evinde bulmuş. Devin yatağının altına girmiş. Dev uyurken yorganın ayak ucundan bütün pireleri boşaltmış. Dev tepinince de yorgan üstünden düşmüş. Düşer düşmez de Tinnos, yorganı kaptığı gibi kaçmış.

Dev, sabah uyanmış ki yorgan yok! Yorganı da Tinnos’un götürdüğünü anlamış. Derenin öbür tarafına bakmış ki Tinnos yorganın altında duruyor, ama derenin karşısına geçmemeye de inat etmiş.

Tinnos’a:

— Ulan Tinnos! Bana kazla kuzuyu kestirdin. Kızlarımı da öldürttün. Atımı, yorganımı da aldın. Bir elime geçersen seni öldüreceğim, demiş.

Tinnos, yorganı aldığı gibi köye dönmüş. Ağabeyleri bakmışlar ki Tinnos, yorganı sürüye sürüye getiriyor. Devin Tinnos’u öldüremediğine hayret etmişler.

— Biz bunu öldürtemezsek babamıza ne diyeceğiz, demişler.

Yine şanslarını denemek için ağanın yanına gitmişler.

Ağaya:

— Ağam! Devin bir yüzüğü var ki sende olmayıp da kimde olacak? İlla sana yakışır, demişler.

Ağa:

—Eee, nasıl olacak, demiş.

Tinnos:

— Ben alırım ağam. O yüzükten baktığında mağripten maşrık* görünüyor, demiş.

Ağa:

— Sana ne lazım, diye sormuş.

O da:

— Bir kalıp sabunla bir şişe, demiş.

Tinnos, şişeyle sabunu almış, devin evine gelmiş. Dev uyurken devin parmağına sabunu dökmüş, parmağından yüzüğü çıkarmak istemiş. Tam çıkarırken dev uyanmış, bunu bileğinden yakalamış.

— Eee, Tinnos! Şimdi elime geçtin! Nasıl kurtulacaksan kurtul, demiş.

O da:

— Kurtulamazsam yersin. Nasıl olsa sonunda öleceğiz, demiş.

Dev, Tinnos’u götürmüş, bir direğe bağlamış. Yüzüğü de karısının parmağına takmış. Karısına demiş ki:

— Tinnos’u yakaladım. Direğe bağladım. Şimdi gidip arkadaşlarımı getireyim de pişirip yiyelim. Sen en iyisi odun kes.

Karısı:

— Tamam, demiş.

Dev, arkadaşlarını çağırmaya gitmiş. Karısı da baltayı eline almış, başlamış odun kesmeye.

Tinnos, kadına:

— Madem beni pişireceksiniz, beni çöz de odunu kesmene yardım edeyim, demiş.

Devin karısı da:

— Nasıl? Çözünce kaçmaz mısın, diye sormuş.

O da:

— O zaman ayaklarım dursun, ellerimi çöz, öyle kaçamam, demiş.

Kadın, Tinnos’un dediği gibi yapmış. Baltayı Tinnos’a vermiş. Tinnos da odun keseceğim diye kaldırıp kadını öldürmüş. Ayaklarını çözmüş, yüzüğü de alıp kaçmış.

Dev, arkadaşlarını da almış, gelmiş ki karısı da yok, yüzük de yok!

— Ehh, Tinnos! Karımı da öldürdün. Beni yalnız bıraktın, demiş.

Tinnos, yüzüğü alıp köye dönmüş. Yüzüğü ağaya vermiş. Ağa, yüzükten bir bakmış ki dünyanın öbür ucu görünüyor. Ağa, Tinnos’un yine dünyalığını vermiş.

Ağabeyleri:

— Ya biz bunu nasıl öldürteceğiz!? Bir çaresini bulmamız lazım, demişler.

Aradan biraz zaman geçmiş. Tinnos’un ağabeyleri yine ağanın yanına varmışlar.

Ağaya:

— Ağam! Eğer devi öldürtürsen bu dünyada senin üstüne ağa kalmaz, demişler.

Ağa:

— Aman ha! Dev duyar da... Biz onu nasıl öldürelim, demiş.

Onlar da:

— Sen hiç meraklanma ağam. Bizim Tinnos var ya... Devin hakkından gelir, demişler.

Ağa, Tinnos’a:

— Öldürür müsün, diye sormuş.

O da:

— Öldürürüm ağam, demiş.

Ağa:

— Ne lazım, demiş.

Tinnos:

— Sen bana bir kara boyayla bir de keskin balta ver, yeter, demiş.

Ağa, hemen dediğini yapmış, kara boyayla baltayı bulmuş. Tinnos, bu kara boyayı büyük bir küpün içine dökmüş. Anadan üryan küpün içine girip çıkmış. Olmuş bir Arap! Eline de almış baltayı, varmış devin evine. Evin önünde de bir çınar ağacı varmış. Tinnos, başlamış ağacı kesmeye. Sesleri duyan dev, Tinnos geldi zannedip dışarı çıkmış ki bir kara adam ağacını kesiyor.

Ona:

— Sen kimsin? Ne yapıyorsun burada, diye sormuş.

O da:

— Hiç sorma! Senin ağacın olduğunu bilemedim. Tinnos diye bir bela var başımda. Neyim var, neyim yoksa elimden aldı. Karımı, çocuklarımı öldürdü, şimdi de beni öldürecekmiş. Onun için bu ağaca tuzak yapıyorum, demiş.

Dev de:

— Deme ya! Öyle mi? Aynısını bana da yaptı. Ver şu baltayı da sana yardım edeyim, demiş, Tinnos’un elinden baltayı aldığı gibi başlamış ağacı kesmeye.

Bunlar, ağacı ikiye bölmüşler. Arap, deve:

— Şunun arasına gir de bağlayayım. Eğer sen ipleri koparırsan Tinnos da koparır. Yok, koparamazsan o da koparamaz, demiş.

Dev de denemek için iki ağacın arasına yatmış. Tinnos, ağacı urganla güzelce bağlamış, dev koparmaya çalışmış, koparamamış.

Tinnos:

— Seni bağlayan bendim, demiş.

Ağaca bağlı devi öküzlere bağlamış, köye getirmiş, ağanın önüne koymuş.

Ağaya:

— Ağam, devi getirdim. Ben getirdim, ağabeylerim de öldürsün, demiş.

Ağa da:

— Devi öldürün, yoksa ben sizi öldürürüm, demiş.

Ağabeylerinin ona tuzak kurduğunu bilen Tinnos, yine de ölmelerine razı olmamış.

— Dur ağam, ben öldürürüm, demiş, öldürmüş.

Ağa da ona mal, mülk, altınlar vermiş. Tinnos da fakirlikten kurtulmuş. Ağabeyleriyle birlikte köylerine dönüp babalarıyla mutlu, mesut yaşamışlar...

 


* mağripten maşrık görünmek: Batıdan doğuya kadar görmek.