Hıyar Kız
(Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Adıyaman)

Bir varmış, bir yokmuş, bir padişahın bir oğlu varmış. Padişahın oğlu her yeri aramış ama kendine göre bir eş bulamamış.

Bir gün gezerken bir hıyar tarlası görmüş. Bu hıyar tarlasından üç hıyar alıp birini soymuş. İçinden güzel mi güzel bir kız çıkıp dereye atlamış.

İkincisini soymuş o da dereye atlamış, üçüncüsünü dereden uzak bir tarlada soymuş. Bunun içinden çıkan kızı tutmuş. Bu kızı çok güzel bulmuş. Onunla evlenmek istemiş. Kız da kabul etmiş.

Saraya doğru yola çıkmışlar. Saraya yaklaştıklarında bir çeşmenin kenarından kızın bu şekilde şehre girerse ona göz değebileceğini düşünmüş ve kıza orada beklemesini, onun için saraya gidip at arabası getireceğini söylemiş. Kız da:

— Eğil ağaç eğil, demiş ve önünde duran ağacın dalı eğilmiş. Ağacın üzerine çıkıp:

— Doğrul ağaç doğrul, demiş ve ağaç doğrulmuş. Hizmetçi bir kız su doldurmak için çeşmeye gelmiş. Suda güzel bir yüz görmüş, önce bu yüzün kendine ait olduğunu düşünmüş. Ancak daha sonra suya yansıyan yüzün, ağacın dalındaki kız ait olduğunu anlamış. Oraya nasıl çıktığını sormuş, hıyar kız anlatmış her şeyi. Daha sonra çirkin hizmetçi kıza saçlarının arasında üç tel beyaz saç olduğunu ve bu üç saç teli koparılırsa kuş olacağını söylemiş.

Hizmetçi kız, padişahın oğluyla evlenebilmek için bu üç saç telini çekmiş ve hıyar kız kuş olup uçmuş. Üç gün sonra padişahın oğlu gelmiş. Hizmetçi kız:

— Ben hıyar kızıyım, demiş, padişahın oğlu neden çirkinleştiğini sorunca:

— Üç gün boyunca, sabahın sıcağını, akşamın soğuğunu yedim, demiş.

 Padişahın oğlu ileride tekrar eski hâline döner diye kızla evlenmiş. Ancak çirkinliği hep, devam etmiş.

Çocukları olmuş. Hizmetçi kız, kuş olan hıyar kızını sarayın etrafında uçarken görüyormuş sürekli...

Bu durumdan rahatsız olan hizmetçi kız, padişahın oğluna kuşu vurdurmuş. Kuşun kanı her yere akmış ve bu kanın olduğu yerden çok güzel bir selvi ağacı büyümüş. Bundan da rahatsız olan hizmetçi kız padişahın oğluna:

— Bu ağcı kes evimizin kapısına eşik, çocuğumuza beşik yap, demiş. Padişahın oğlu bunu da yerine getirmiş.

Ağaçtan kalan odun kırıntılarını da fakir, yaşlı ve yalnız yaşayan bir kadına vermiş. Kadın dilenci bu kırıntıları götürüp evinin bir köşesine koymuş. Dışarı çıkmış ve eve her geldiğinde evin her yerinin temizlenmiş, yemeklerin pişirilmiş olduğunu fark etmiş.

Bir gün evden çıkmış gibi yaparak kapının arkasına saklanmış, hıyar kızı ortaya çıkınca onu yakalamış. Hıyar kız başından geçenleri anlatmış.

Padişahın oğlu kışları askerlerin atlarını beslemeleri ve yaza hazırlamaları için köylüye dağıtırmış. Hıyar kızı dağıtılan atlardan birini almasını söylemiş yaşlı kadına. O da istemiş ama fakir olduğu ve atı besleyemeyeceği düşünüldüğü için her gidişinde reddedilmiş. Kadının ısrarlarına dayanamayan padişahın oğlu kadına cılız bir at vermiş.

Bu atı hıyar kız beslemiş. Yaz geldiğinde atlar toplanmış. İhtiyar kadın atı geri vermek için padişahın oğluna getirdiğinde herkes çok şaşırmış. Çünkü at o kadar güzel olmuş ki kimse attan gözünü alamamış. Padişahın oğlu yaşlı kadına:

— Bu atı sen beslemiş olamazsın. Kim yaptı bunu, demiş.

Yaşlı kadın olanları anlatmış. Bunun üzerine hıyar kızın yanına giden padişahın oğlu olanları bir de hıyar kızdan dinlemiş ve hizmetçi kızı kovmuş, hıyar kızla evlenmiş. Bu masal da burada bitmiş.