Gülperi ile Elmakız
(Karadeniz Bölgesi, Tokat)

Bir varmış, bir yokmuş. Allah’ın kulu çokmuş, çok konuşması günahmış. Bir vezir varmış. İki de oğlu varmış. Biri üvey, biri özmüş. Bir gün hanımına demiş ki:

— Hanım ola ki ben hastalanır, ölürsem sen bu çocuğu mirastan mahrum etme, sağ iken mallarını paylaştırayım, demiş.

Şehirdeki malını ve evini hanımı ile öz oğluna; köydeki malı ile evini ise üvey oğluna vermiş. Beş altı ay geçtikten sonra vezir hastalanmış, ölmüş. Çocuk da birkaç sene sonra büyümüş. Adı da Gülperi imiş. Malın hepsini batırmış. Annesininkini de satmış, yemiş. Vaktiyle padişah, veziri çok severmiş. Bir gün öz oğlu:

— Anne git, padişahtan bir sürü iste, onunla geçinelim, demiş. Kadın ezilmiş, büzülmüş, ağlamış ve oğlunun tartaklamasına dayanamamış. Gitmiş padişahtan bir sürü istemiş. Padişah da veziri ve vezirden dolayı oğlunu çok sevdiği için kadının istediklerini vermiş.

Kadın eve gelmiş. Birkaç ay geçince Gülperi bıkıyor. Her gün birini öldürüp, getirip sarayın kapısına atıyor. Aşçıları:

— Padişahım bıktık. Gülperi koyunların her gün birini öldürüyor, getirip kapıya atıyor, diyorlar. Padişah:

— Ben o sürüyü zaten ona verdim. İster öldürsün, ister gütsün. Ama ölüsünü de getirmesin, diyor.

Sürünün çobanına söylüyorlar. Çoban da bir daha getirmiyor.

Gülperi’nin elinde beş altı koyun kalıyor. Gütmeye giderken padişahın bahçesini görüyor. Bahçede yatıp uyuyor. Padişahın bahçesi de çok güzelmiş. Padişahın kızı da camın ağzında işleme işliyormuş. İşlemeden bıkıp camdan dışarı bakıyor ki bahçede bir genç yatıyor. Çok güzel bir gençmiş. Kız hemen işlediği işlemenin içine bir yakut taşı koyup dışarı atıyor. Oğlan uyanıyor, bakıyor ki camda dünya güzeli bir kendini seyrediyor. Kıza adını soruyor. Kızın adı Elmakız imiş. Orada birbirlerine söz veriyorlar.

— Senden başkasına varmam, senden başkasını almam, diye. Zaman geçiyor eziliyor, üzülüyor annesine söylüyor.

— Git padişaha bu koyunları ver, bana da kızını iste, diyor.

— Padişah kızını verir mi? Biz çok fakiriz. Sen çobansın kapısında, diyor. Gülperi:

— Git koyunları ver iste, diyor.

Kadın üzülüyor, ağlıyor ama gidiyor. Padişahın sarayında da üç koltuk varmış. Bakır koltuğa oturanlar bir şey isteyenler, gümüş koltuğa oturanlar ise girmek isteyenler ve altın koltuğa oturanlar kızını istermiş. Vezirin karısı altın koltuğa oturmuş. Padişahın karısı, padişaha:

— Vezirin karısı kızını istemeye geldi. Salonda seni bekliyor, demiş. Padişah:

— Kızı sana verdim, gitti. Ama bir isteğim var. Kırk deve altın, kırk deve de gümüş.

Kadıncağız kızı verdiğine seviniyor ama nerden bulacak o kadar altın ve gümüşü. Duyunca Gülperi seviniyor.

 — Ben dağdan odun çeker öderim, diyor.

Bir ip, bir de at alıp odun çekecek. Günlerce odun çekiyor. Odun çekerken kardeşine rastlıyor. Köydeki kardeşi:

— Odun çekmeyle para birikir mi? Filan dağda bir su var. Suda abdest al, iki rekat namaz kıl, dua et, yat uyu. Uyandığında Tanrı verir, diyor.

Ama dağa çıkmak mucizeymiş. Kardeşine inanmasa da çıkmak zorunda. Bir kolayını bulup dağa çıkıyor. Elini yüzünü yıkıyor. Abdest alıp namaz kılıyor.

 Uyandığında başında bir saz buluyor. Hem çalıyor hem söylüyor. Hiç para pul gözünde yok. Kardeşi:

— Bizim deli oğlan ne ettiyse bir silahla geliyor, diyor.

Gülperi geliyor ki elinde bir saz. Hem çalıyor hem söylüyor. Bu durum padişahın kulağına gidiyor. Padişah bunu alıp saraya götürüyor. Sarayda çalıp söylüyor. Saraydaki bütün âşıkları yeniyor. Bu durumu padişahın kızı duyuyor. Kız kapının deliğinden bakıyor ki sevdiği oğlan. Kız, babasına duyurmadan:

— Filan şehirde amcam var. Git rica et. Gelsin babama:

— Bu kızı aşığa versin, desin. Verirse onun sözüyle verir, diyor.

Bu oğlan günlerce gidiyor, gidiyor. Yolda Su Bacılar varmış. Kim içlerinden birine güzel derse, ötekine çirkin derse adamı öldürürlermiş. Öldürdükleri adam kafasından kale yaparlarmış. Bu aşık da söylüyor:

— Biri gül, biri çiçek, biri sümbül.

 Kızlar seviniyor. "Bu nasıl akıllıymış", diye gönderiyor.

Yoldan geçip gidiyor. Bir şehre varıyor. Şehirde bir adam var. Şehrin ortasında oturuyor. Gülperi soru soruyor cevap vermiyor. Suratına bir tokat atıp gidiyor. Dolaşıyor, geri geliyor, tekrar soruyor, yine cevap vermiyor. Diğer suratına bir sille daha vuruyor. Meğer bu da şehrin padişahıymış. Senede bir gün halkı içeriye koyar, kendi dışarı çıkarmış. Onun da dünya güzeli, sevdiği bir kız varmış. Fakat sevdiği kız padişahı hiç sevmezmiş. Padişah da dilenci gibi otururmuş.

 Kız ona bir akçe para getirirmiş. Onda dünya güzelini görüyorum diye senede bir gün dilenci kılığına girermiş. Bu sefer muhafızlarına:

 — Bir adam yine gelirse içeri atın, demiş.

Padişah Gülperi’yi sorup soruşturuyor. Âşık olduğunu öğreniyor. Padişah:

— Eğer bu kızın gönlünü edersen ne istersen iste, yaparım, demiş.

Bu söylüyor, söylüyor. Kızı ayağına getiriyor. Kız:

 — Seviyorsam ben seviyorum. Sana ne, diyor. Gülperi, kızdan bu güzel haberi alınca padişaha:

 — Kız seni sevdiğini söyledi. Ben filan şehirde bir kız seviyorum. Adı Elmakız. Bana onu iste, diyor.

Padişah askerlerini kızı istemeye gönderiyor. Kızın babası da kardeşim oğluna istiyor, diye kızını hazırlıyor. Askerlere teslim ediyor.

Gülperi de saçı sakala karıştığı için kız onu tanıyamıyor. Kız:

— Amcam beni bir yabaniye getirdi, diye düşünüyor. Padişah da Elmakız’a:

— Hanım biz yoksa yanlış iş mi gördük, diyor. Hanım:

— Yok. Âşıklar birbirini tanır, dur söylerken tanıyacak mı, diyor. Gülperi söylemeye başlıyor. Kızın kendisini beğenmediğini anlıyor.

— Ben yatarken bir mendille taş attı, diyor. Kız, hemen Gülperi’yi tanıyor. Padişahın sevdiği kız da:

— Düğünlerimiz berber olsun, diyor. Düğünlerini orada yapıyorlar. Elmakız:

— Gülperi’nin bir garip anası var. Onu da getirelim, diyor. Gülperi’nin anası da geliyor. Düğünlerini yapıyorlar.