Önce Padişah Sonra Bahçevan Olan Keloğlan
(Karadeniz Bölgesi, Kastamonu)

Bir varmış bir yokmuş. Allah’ın kulu pek çokmuş. Çok yemesi haram, az yemesi sevapmış. Günlerden bir güm padişahın birisi oğluna kız aramaya çıkmış. Kendi gibi bir padişahın çok uzak olan ülkesinde çok güzel bir kızı olduğunu duymuş. Kızı istemeye dünür göndermiş ki oğluna alsınlar. Kızı oğlan görecek, konuşacak anlaşacaklar, karşılıklı birbirlerini beğenecekler. Anlaşırlarsa bir düğün orda olacak, bir düğün burada olacak. Hediyelerle o diyardaki padişahın huzuruna varmışlar. Misafir olmuşlar ve ağırlanmışlar. Oğlan bu arada kızla karşılaşmış ve konuşmuşlar. Padişahın ülkesinde nar meşhurmuş. Misafirlere nar ikram edilmiş. Oğlan ile kız beraber nar yerken oğlan elindeki narın bir tanesini yere düşürmüş. Padişahın oğlu eğilip yerden narı almış, üflemiş ve yemiş. Kız bunu görünce:

      — Yere düşen bir nar tanesini alıp yiyen erkeğe varmam, demiş.

Israr etmişler ama kız:

      — Varmam. Bu iş olmaz, demiş.

Bakmışlar ki işin olacak tarafı yok, padişahın oğlunun canı çok sıkılmış. Oğlan maiyetindekilere:

      — Madem ben bu kızı almaya diye geldim. Ne pahasına olursa olsun ben bu işi bitireceğim. Sizler gidiniz, demiş. Sonra da

      — Kendi yöntemimi uygulamaktan başka çarem yok, diye söylenmiş.

Çevresindekiler bırakıp gitmişler. Oradan ayrılınca bir sihirbazın yanına çırak girmiş. Parasıyla altı ay gibi bir müddet içinde bütün hünerlerini öğrenmiş. Sonra tebdil-i kıyafet edip keloğlan kılığında saraya gelmiş. Padişahın kızının olduğu sarayın etrafında dolaşmaya başlamış. Bir taraftan dolaşıyor bir taraftan da bağırıyormuş:

      — Bahçevancı, bahçevancı geldi. Her gün renk renk güller açtırırım. Etrafa neşe saçtırırım, diye.

Cariyeler bu olayı padişahın kızına haber verirler. Kız, Keloğlan’ı çağırmış ve:

      — Nasıl yapıyorsun bu işi görelim, demiş.

Keloğlan işe başlamış. Bir gün olmuş yeşil güller açtırmış, bir gün olmuş mor güller açtırmış, bir gün olmuş pembe güller açtırmış. Bu olay böyle devam etmiş gitmiş. Keloğlan’ı sonunda saraya bahçevan olarak almışlar. Padişahın oğlu öyle sihirler gösteriyor öyle güzel işler yapıyormuş ki kızın aklını başından alıyormuş. Zaten kendisi de çok yakışıklıymış. Keloğlan, kızı birlikte kaçmaya razı etmiş. Yükte hafif pahada ağır ne varsa heybeye doldurmuşlar ve ikisi birden kaçmışlar. Yol boyu gele gele Keloğlan’ın memleketine doğru ilerlemişler. Bu arada kızın parasını Keloğlan bitirecek şekilde harcıyormuş. Padişahın oğlu olduğunu bildirmemiş. Bu arada paraları da bitmiş. Öyle bir duruma gelmişler ki aç biilaç. Memleketlerine yaklaşmışlar. Yolda delik bir hamam tası görmüşler. Keloğlan padişahın kızına:

      — İn de şu tası al.

      — Ne yapacağım o tası?

      — Oraya gidince hamama gidersin. Neyle su döküneceksin, deyince kız da:

      — Ya sabır! diyerek inip tası almış.

Giderlerken biraz sonra kırık tarak bulmuşlar. Keloğlan kıza:

      — Şu tarağı al.

      — Ne yapacağım ben bunu?

      — Hamamda başını neyle tarayacaksın, diye sorunca kız, Keloğlan’ı sevdiğinden cevap vermemiş.

Kızla birlikte padişahın oğlu olan Keloğlan memleketine gelmişler nihayet. Kenar mahallelerin birinde emin bildiği bir yaşlı kadının yanına götürmüş kızı. Oraya yerleşmişler. Sabah olunca oğlan erkenden “Ben çalışmaya gidiyorum.” deyip evden ayrılıyor, akşam dönüyormuş. Bu hâl böyle günlerce devam edip durmuş. Sarayda ise durum farklıymış. Padişah geri dönen oğlunu yeniden evlendirmeye karar vermiş. Ona yakışacak bir gelin arıyormuş. Fakat oğlanın bir şartı varmış. Bu şartı kim yerine getirirse onunla evlenecek diye ilen vermişler. Bir de hamam açmışlar; “Evlenmek isteyen ne kadar kız varsa o gün hamama gelecek ve sorulacak bulmacanın cevabını bilecek. Bilenler uygun olursa padişahın oğlunun karısı olacak.” diye ilan vermişler. Memleketin bütün genç kızları evlenmek niyetiyle akın akın hamama gelmişler. Fakat hiç kimse bu bulmacanın cevabının verememiş. Bulmaca şöyleymiş: Bir altın tepsi içinde bir tane altın, bir tane şeker, bir tane köşk, bir tane filiz, bir tane gül, bir tane diken, bir tane nar tanesi var. Bunlar manası nedir?

Hamam gelen herkese bu bulmacayı soruyorlarmış anlamı nedir diye. Dudak büken gidiyormuş. Hamam faslı bir hafta, on gün devam edince Keloğlan karısına:

      — Sen epeyidir yıkanmadın. Padişahın oğlu hamamı açmış. Şu delik tası, kırık tarağı al hamama git, demiş.

O da herkesle hamama gitmiş, yunmuş, arınmış. Tak çıkacağı zaman önüne altın tepsi ile bulmacayı getirip göstermişler. “Bu ne?” demiş padişahın kızı. Oradakiler de:

      — İşte bunun anlamını soruyorlar, biliyorsan söyleyeceksin, demişler.

Kız bir ah çekmiş ve şöyle söylemiş:

      — Altın gibi azizdim, şeker gibi lezizdim, hünkâr köşkünde bitmiş bir tek filizdim. Bahçelerde gül iken oldum bir kaba diken, sebep bir nar tanesi, Keloğlan’a vardım ben.

      — Bunu duyar duymaz kızı kaptıkları gibi doğru padişahın sarayına götürmüşler. Kız ne dediyse de bağırıp feryat ettiyse de sesini duyuramamış. Fakat kızı bırakmamışlar. Yuyup arıtmışlar, giydirip kuşatmışlar ve bir odaya koymuşlar. Kız feryat ediyormuş “Ben Keloğlan’dan başkasına varmam, istemem.” diye. Ne haddine. Bu padişahın oğlu kızın direndiğini görünce geri çıkmış, Keloğlan elbiselerini giyince tekrardan geri gelmiş. Onu görünce kız “Keloğlan’ım” diye boynuna sarılmış. Ondan sonra oğlan kıza olanları açıklamış ve kıza bir nar tanesini küçümsemenin başına neler getirebileceğini göstermiş. Kırk gün kırk gece düğün yapmış. Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevetine.