[Çocuk ile Pişig]
(Karadeniz Bölgesi, Trabzon)

Pir zamanun içinde hocanın, üş telebesi varidi, onları künün pirinde naklediy ki he gim pir rüya görürsa, heyrolaki temeyince, nakl etmenuz.

            Çeçuiğun piri bir rüya körmüşdür. Hocasına dedi ki; ben bir rüya körmüşüm. Hocasi:

– Ne kördun ? O da temedi. Hocasi kovdi oni. O da derhal evine kelmişdur. Pir vakit sora ayni ruya akline kelmişdur. Anasına babasına temişdur. Ben bir rüya körmüşdüm.

 – Ne kördün oğlum?  Yine çeçug temedi. Anasi babasi ona tarılmişler, sen bizum pir evldaumuz olasun da sen pize bir rüyayi nakletmeyesün. Evden puni kovdiler. Derhal çeçug yola düşüp kitdi. Pir padişahun sarayının oğunden keçerken patşah puni körmüşdür. Çeçuğu kendi yanina almişdur.  Pir muddet oraya kalmişdur. Yine ayni rüya hatırına kelmişdur. Padişaha sefgetlum, pen bir rüya körmüşüm.

 – Padişah: ne kördün, tiya sordi.

Kendisi temedi padişah gazaba kelur, derhal puni zindana atayur. Pu aradabir müddet keşdukten sora rus kiralun uş teklifati patşaha yazmişdur. Punnari anlamasan şu memleğedi senden alacağum. O da kabul etdi. Puna bir çift haroz köndermişdur. Punnarın peyuğuni ve kuçuğini soçup pana köndersun. Punnari almiş, terazile tartmişdur. Hiç pirinin ayramamişdur. Derhal padşah tüşünme paşlamişdur. Arada pir muddet keçduğdan sorazindandan olan çeçuğin yanina patşahun kizi varmişdur. Orada dtüşünme paşlamişdur. Çeçuğ sormuş ki:

– Niçun düşünüysün? Kiz puna kiralun, pobama poyle bir teklifati olduğuni anlatdi.

 Çeçug da temiş ki:

– Hiç tüşünma, punnan kolayi yoktur. Kiz sormuş ki:

– Nedur kolay ?

O da demiş ki:

– İğisini pirer pirer ayri, pir izin, yerlere koyun. Uş kün aç tursunlar, yem vermanuz. Ona sora çigarun punnari pir araya keturun. Pir pirlerine doğuşdurun punnari. Hangisi yenersa peyuği odur.

Terhal kiz kelup bobasina nekleyledi.

– Gidun felan kori geturun bu canavar yesun. Getürmüşler, canavar yememiş, gidun fela ölüyi alun getürün, demiş. Gitmiş almış getürmüşler. Onu da yememiş.

Demiş:

– Bu öli yemedu, kori yemedu, bu bizi yiyecek Haydın bu köyden kaçalum.

O akillinin lafınnan bu köyden kaçmişler. O canavar orede kalmiş. Sıcannan, kuşan, geçinirmiş. Arada bir tilki gelmiş, kedi kardaş benum ayu bir kardaşım vardur, buni evlendiriyuruk, sende bizim duğunumuza gel.

– Peki geleyim, demiş.

Tilki bakmiş ki pisik gelecek, demiş.

– Sen peşimden gel ben gideyim hazırluk apayım: gitmiş ayuya demiş ki:

– Ayu kardaş pisik geliyor, bunu nasıl edelum da yeyelum, ayu da demiş ki:

 –Sen çıg kadideki ağaca. Tilki çıgmış ağaca, ayu da girmüş ambara, bazen kardırur başıni bakarmiş pisig geldumi.

O arada pisig da gelmiş. Bakmiş ki ambardan bişe gafasını endurup kaldırıyor. Buni sıçan zannetmiş, gendini ambara atmış. Sıçani dutdum diye ayunun kulaklarına yapışmiş. Ayu korkusundan öyle bir bağırmiş ki ayunun yüragı çatlamış. Pisik korkusunnan gerisin geriye kaçmiş. Kapideki aca çıgmiş. Tilki bakmiş ki bu ayuyi bartdi beni de yiyecek, gendisini acın tepesinnen altına atdı. Tilki ağacun altında eldi. Pisig da bir zaman sora, altına endi. Döndü köye gitdi.bu köyde akillisi onbeş gün sora, gidun bakun o canavar köydemüdür, yoksa gitdümi. Gelmiş bakmişler ki pisik evun üstunde oturmiş güneşe karşu, elini yalayır, yüzuna süriyor. Onar gerisun geriye kaçmişler; gitmiş akilley demişler ki; bize dediki siz bu köye gelirsanız bu gulağumun arkasuna koyup, sizi hep yiyacağum durmayalum. Ordan kakmiş getmişler, gitmişler bir köye pakmişler orada pisig var. Bolaşmişler kaçma, köylü demiş.

– Ne kaçarsunuz?

– Burada canavarlar var,bizi yiyecekler.

– Nasıl canavar?

– Havu cenavarlar.

– Onar canavar deyiler, onar pisikdiler.

– Yahu ne pisığı

– Onar bizi köyülüzden muhacir etdi.

O zaman köyli pisığı çırmış, pisig gelmiş, başlamiş köylünün yanında dolaşmağa. Demiş ki bu ev pısığıdır, bu adam yemes: bu sıçan dutar.

 Popabasi:

– Kizum pu olmas, pi tecrübe yapalum. demiş. Terhal vaziyedi yaptiler. Uş kün ayri ayri turdiler. Uş kün sora çigarup pir araye keturdiler onnari. Pirbirlerine doğuşdiler. Pirisi yenmişdur. Terhal ona pir nişan yabup rus kilarına könderdi. Rus kirali hay hay puni anladun. Yine pir cift at könderdi, ayni pir poyda; dartsan pir kelur. Hiç piri pirlerinden şaşmazler. Padişahın akli paşindan kitmişdur. Ne yapacak olduğuni şaşurdi. Yine kızi zindana çecuğun yanine köndermişdu. Kiz terin bir düşündi çeçug sormiş ki:

– Niçun düşünüyüsun?

Kiz pobasina kelen atin maçerasini anlatmişdur. Çeçug da söyledi:

Onun içun hiç düşünmayunuz. Onan kolay pir şey yokdur.  Onar içun aldı kulaç derinliğte pir hendek yabın. Pirer gişi atun üstüne pinsun, atlari sürsün. O hendeğun kenarina hangi at durup atlarsa kuçuğu odur. Peyuğu hiç oturmadan atlayacaktur. Terhal bobasina kiz haber verdi. Pobası terhal hendagı kazdurdi. Atlara pirer gişi pundurdi, sürdiler. Peyifi heç durmazdan atlamişdur. Kuçcuğu pi oturup atladı. Terhan onara bir nişan yabup könderdi.Rus krali puni hay hay anladun. Şimdisa senden pir teklifat daha isterum. Tirgiyat'ın* en akillisini senden işderum. Uş teklifat yerine kelecektur.

Padişah akli paşindan çigdi, ne yapacak olduğuni şaşurdi. Pu kiz çecuğun yanine kitdi. Kene aydri vaziyedi çeçuğa pir pir anlatdi. Çeçug tediki poban peni pu zindandan çigarsa, pen kiderum.

 Kiz kelur pobasine ter ki:

 – Pen pu işleri anlamadum. Anlayan zindan da koyduğun çeçugdur. Şimdi isa yeni teyur gi, peni azad ederse, pen rus kiralun oraya kiderum.

Terhal padişah puni çigardi ve ona söyledi:

 – Oğlum sen rus kilarine kider misun?

 – Hay hay kiderum. Pana pir mergep vereceksun. Altdundan eyeri alacakdur. Pir geci da kuyruğuna pağlayup pir da pir tabur asgerilan kiderum.

 Terhal punari patşah hazirlamişdur. Künün pirinde punnari yola koymişdur. Kitliler.

 Pir iki uç ayda rus kilarli köşgine keldiler. Çecug* asgeri pir yere pırakup doğru mergebine pindi, keciyi da kuyruğuna pağladi, doğru kögine kitdi. Meker o kiralun köşgi hep İslam kellesindenmiş. Pu da togri kitdi, Haman mergebinen parabar içeriye kirmeg isteyen çeçugi, nöbetçiler, komadiler. Purasi beygir hani deyildur. Çecug da söyledi gi peni istedinuz, pen da keldum. Kiral da:

– Pirakun kelsun. Penum köşgimde pi kelleluk noksan yerim vardur. Pirakun kelsun.

Çeçug da eşşe pinerek kilalun köşgüne çigdi. Haman kiralun karşusine çigdi, kiral tedi,

– Turgiyenun en akillisi senmusun çeçug da:

– Evet penum.

– Şimdi sana uş teklif vardur. Çavap versan kurdardun, yogisa kelleni uçuracağum.

– Çeçuig kabul ederek sordi ona ki koğda ne kadar yulduz vardur.

– Çoçuğ terhal çevap  verdi ki; pana bir toğli çavap sor. Böyle pir çavavi sorma.

Kiral da işte cevap sorayurum.

– Çeçug de demiş ki: saya pilursun.

Pir iki akşam kirale asger dokmiş. Olami yulduzlari sayamadi. Ne isa puni poyle kabul etdi.

İkindi teklifatda, sordi ki çeçuğa:

– Tünyanın orda yeri hangisudur, nerededur ? Çeçug da tedi ki:

– Eşşeğimun sol ayağunun tibindedur.

Kiral da gakup bir muh oraya çakmışdur.

– Ne malum purasi olduğu?.

Çeçug da söyledi ki:

– Olce pilürsün?

Kiral puni olcemiyecek olduğuni anladi. Oni da oyleça kabul etdi. Uçunçi künün üstüne çeçugi çardi.

– Nerede kaldun?  Pir teklifatım daha vardur. Onun çavabini vermedun.

Çeçug:

– Sor, çavabini vereyim.

Kiral da sordi:

– Pu kün, pu sat, pu degege çenabü Allah ne vazifededur?

Çeçug da temiş ki:

– Sen oradan kel penum mergebumun üstine pen da senun yerine keleyim.

Haman kendi yerinden gakdi, eşeşğun üstine kitdi. Çeçug da kendi kiralun yerine kitdi. Çeçug kirala söyledi ki:

– Kördün mü Allah ne vazifede olduğini sene oradan endurup eşşeğun üstine kedürdi. Peni da puraya kedürdi.

O zamanın hökminde kiralun tahtina her gim keşçe hökümdar o olurdi. Haman emir verdi puni adun tişari. Atiler oni nobetçiler tişari. Kiral da sokaklarda perişan pir vaziyetde kaldi. Terhal padişaha pir mektup yazdi:

– Ama bu çeçuği puradan al. Ne istersen vereyim.

Patşah da çeçuği kendisi kitdi aldi. Onan sora çeçug patşahun damati oldi, oraya kendi yanina kaldi.

 

* tirgiyat: Bir yer adı.

*çecug: Çocuk.