Öksüz Oğlan
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Varvaradan sürsürüden, şimdi geçti öksüz oğlan buradan. Konaraktan göçerekten, lale sümbül biçerekten, kahve tütün içerekten, sulu yerde ekmek, susuz yerde kavun yiyerekten, öksüz oğlan şimdi geçti buradan bildiniz mi?

Bir varmış, bir yokmuş; vaktin birinde bir öksüz oğlan varmış. Nerede akşam orada sabah, bulunca yer; bulamayınca sırtüstü yatar, yıldızları seyredermiş. Anası yokmuş babası yokmuş. Sırtına bir yama vuran, eline bir ekmek yahut gavut veren yokmuş. Bu yüzden öksüz oğlan ekmeğini taştan çıkarmayı daha çok küçük yaşta bilmiş.

Yaşıtları sokakta bilye oynar, köpek taşlarken, öksüz oğlan sırtına ağır yükleri vurur, ekmek parasını kazanırmış. Çalışmayı, kazanmayı kimseye sırtını dayamadan yaşamayı tavada pişirip sapında yemeyi öğrenmiş.

Günün birinde öksüz oğlan padişahın sarayının önünden geçiyormuş. Bakmış pencerede bir kız, kız değil ay parçası.

Öksüz oğlan bir hoş olmuş, kanı kaynamış, coşmuş, ayakları duvarın dibine saplanıp kalmış. Akşama kadar ne tarafa gitmişse dönmüş dolaşmış penceren etrafında eğleşmiş. Padişah akşam öksüz oğlana rastlamış ve:

— Oğlum ne arıyorsun pencerenin dibinde, demiş.

 Öksüz oğlan doğru konuşmaya alışmış, dünyada bir garip başı kimden korkacak:

— Padişahım ben senin kıza aşık oldum, ona dolanıyorum, demiş.

Padişah oğlanın böyle dosdoğru söylemesini saygısızlık saymış, canı sıkılmış. Emir vermiş, öksüz oğlanı zindana attırmış.

Öksüz oğlanın da kimi kimsesi yok, arayanı soranı yok. Padişahın da işi çok, öksüz oğlanı zindanda unutmuşlar. Yedi yıl zindanda kalmış.

Günün birinde padişaha uzak bir ülkenin kralından mektup gelmiş.

 — Sana bir değnek gönderiyorum, bunun hangi başı kalın bildin bildin, bilemezsen seninle harbim harptir, yazıyormuş mektupta.

 Padişah değneği almış, evirmiş çevirmiş, bakmış değnek tornadan çıkmış gibi. İki başı da eşit. Marangozlara ölçtürmüş, akıllılara göstermiş, yok, hiç kimse bilememiş.

Padişahın kızının aklına zindandaki öksüz oğlan gelmiş. Koşmuş, yanına gitmiş ve durumu anlatmış. Öksüz oğlan:

— Sen güzel gözlerini üzme, değneği suya atın hangi tarafı önce batarsa o ucu kalındır, demiş.

Kız hemen babasına gidip anlatmış ve öksüz oğlanın dediğini yapmışlar. Komşu ülkenin padişahı bilmelerine şaşırmış ve bir soru daha sormaya karar vermiş.

Üç tane atı padişaha göndermiş. Bu atlardan hangisi ana, hangisi toy, hangisi toyun tayıdır diye sormuş.

Padişah şaşırmış kalmış. Üç at da birbirinin aynıymış. Baytarlar çağırmış, at cambazları çağırmış, alimler bilginler çağırmış, ama hiçbiri bilememiş. Padişahın kızının aklına yine öksüz oğlan gelmiş. Hemen yanına gidip durumu anlatmış. Ama bu kez öksüz oğlan:

— İyi has, siz sorun ben söyleyeyim, siz şaşıp kalın, ben arayıp bulayım. Siz rahat döşeklerde yatın, ben zindanda kuru yerde yatayım. Sizin yediğiniz yağı ballı, benimki kuru ekmek olsun. Bu hak mı? Söyle babana, beni buradan çıkarsın, ben de sorunun cevabını vereyim, demiş.

 Kız babasına öksüz oğlanın söylediklerini anlatmış. Babası emir vermiş, öksüz oğlanı zindandan çıkarmışlar. Yedirip, içirip, giydirip babayiğit bir genç yapmışlar. Öksüz oğlan, padişahın karşısına çıkıp:

— Padişahım bu iş peynir ekmek yemekten daha kolay. Sen atları bir ahıra soktur. Ahırın kapısının önüne bir hendek kazdır, içini su doldur, gerisine karışma, demiş.

Padişah oğlanın dediklerini yapmış. Öksüz oğlan elinde bir kamçıyla ahıra girmiş. Başlamış hayvanları dışarı çıkarmaya. Ürken atlar ne yapacaklarını şaşırmış. Kapının önünde su dolu hendek geçemiyorlar. Öksüz oğlan atları biraz daha sıkıştırınca anaç at ön ayaklarını kaldırdığı gibi hendekten atlamış. Onu gören toy cesaretlenmiş, arkasından atlamış, en sonunda yavru tay sıçramış, geçmiş hendekten.

Görenler öksüz oğlanın aklına hayran kalmışlar. Komşu ülkenin padişahı cevabı alınca bakmış bunu da doğru bildiler, padişaha bir mektup yazmış. Mektupta:

— Ey padişah! Bu kesedeki altınları soruları kim bildiyse ona ver, o zatın da kıymetini bil, yazıyormuş. Padişah hemen öksüz oğlanı çağırtmış:

— Kızım artık senindir, sen de benim baş vezirimsin, demiş.

 Öksüz oğlan bunu duyunca çok sevinmiş ve bir ömür mutlu mesut yaşayıp gitmişler.

Bu masal da burada bitmiş. Onlar ermiş muradına, bir çıkalım kerevetine…

Gökten üç elma düşmüş; biri söyleyene, biri dinleyenlere, biri de bu masalı başkalarına aktaranlara olsun!