Değirmenci Kuşu
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

DEĞİRMENCİ KUŞU

Bir varmış, bir yokmuş. Çok eski zamanlarda bir padişah yaşarmış. Bu padişahın üç tane de dünyalar güzeli kızı varmış. Hep beraber mutlu mesut yaşarlarmış.

Padişah, bir gün cuma namazına gitmiş. Namazdan sonra eve dönerken peşine bir köpek takılmış. Padişah gidiyor, köpek gidiyormuş; padişah gidiyor, köpek gidiyormuş… Padişah, önceleri aldırmamış. Daha sonra köpeğin kendini takip ettiğini anlamış.

Köpeği yanına çağırmış:

— Mal mı, can mı, diye sormuş.

Köpek, padişah; “Mal mı?” deyince hiç sesini çıkarmamış. “Can mı?” deyince havlamış. Padişah, köpeğe birkaç kere sormuş. Her seferinde de “Can mı?” deyince havlamış. Padişah, iyice meraklanmış.

— Bu, herhâlde benim kızları söylüyor. Hele bir saraya götüreyim de bakalım, demiş.

Kendi önde, köpek arkada saraya gelmişler. Padişah, köpeğe önce büyük kızını göstermiş. Köpek hiç oralı olmamış. Ortanca kızını çağırtmış, onu göstermiş. Köpek yine oralı olmamış.

— Hadi hayırlısı. Bir de küçük kızı gösterelim bakalım, demiş.

Küçük kızını çağırtmış. Köpek, kızı görünce havlamaya başlamış. Padişah, bakmış ki köpeğin istediği küçük kız. Bunun üstüne kızını yanına çağırmış, durumu anlatmış.

— Bak kızım, durum bundan ibaret. Seni bu köpeğe vereceğim, ne dersin, demiş.

Kız da:

— Tamam baba, sen nasıl istersen öyle olsun, demiş.

Padişahın öbür kızları bu durumu kıskanmışlar. Küçük kızla alay etmeye başlamışlar.

— Köpeğin karısı! Köpeğin karısı, diye çağırıp duruyorlarmış.

Vakit saat gelince köpek gelip kızı almış. İkisi beraber az gitmiş, uz gitmiş, dere tepe düz gitmişler... Derken büyük bir dağın önüne gelmişler. Bu dağ, öyle yüksek, öyle yüksekmiş ki kimse buraya çıkamazmış. Köpek, buraları iyi bildiği için kızı bildiği yollardan dağın tepesine çıkarmış. Kız, dağın tepesine çıkınca bir de ne görsün? Bir konak, bir konak ki saray gibi. Dünyada eşi benzeri yok. Şimdiye kadar ömrühayatında böyle bir konak görmemiş. Köpek, kızı da yanına almış, konağa girmişler. Konağın bir de bahçesi varmış. Bahçenin her tarafında çeşit çeşit güller, ortasında da kocaman bir havuz varmış. Bunlar konağa girer girmez köpek doğruca havuza atlamış. Suya bir dalıp çıkmış; olmuş güzel bir delikanlı…

Artık bu kızın günleri bu konakta mutlu mesut geçiyormuş. Bu arada annesini, babasını, bacılarını da çok özlemiş.

Bir gün kocasına:

— Ben annemleri çok özledim, onları görmek istiyorum, demiş.

Kocası da bunu kabul etmiş, kıza birkaç öğüt vermiş:

— Bak, seni oraya götürürüm, ama bir; benim peri olduğumu söylemeyeceksin. İki; evimizin bu güzelliğinden hiçbir şekilde bahsetmeyeceksin. Üç; gelecek hafta da onları bize davet edeceksin, demiş.

Oğlan, daha sonra köpek kılığına girmiş, kızı da yanına almış, babasının sarayına götürmüş.

Babası, kızını görünce çok sevinmiş, ama ablalarının hoşuna gitmemiş. Kızla yine alay etmeye başlamışlar.

— Bir köpekle evleninceye kadar yakışıklı, güzel bir delikanlıyla evlenseydin daha iyi olmaz mıydı, demişler.

Kız, ablalarının bu sözlerine çok üzülmüş. Bir yandan da çok sinirlenmiş. Kendini tutamayıp:

— Siz onu köpek görüyorsunuz, ama o aslında köpek kılığında bir peri, demiş.

Neyse, vakit zaman gelmiş. Kız, onları evine davet etmiş. Sonra da hazırlığını yapıp yanında köpekle evine dönmüş. Yolda giderken kocası kıza kızmış.

— Ben sana o kadar tembih ettim; sen yine de onlara benim peri olduğumu söyledin, demiş.

Kız da:

— N’apayım? Onlar beni çok kızdırdı, ben de söyledim, demiş.

Aradan bir hafta geçmiş... Ablalar, kızın daveti üzerine kızın konağına gelmişler. Kızın konağını görünce çok beğenmişler. Akşam olup da köpeği yakışıklı bir delikanlı olarak görünce de akılları başlarından gitmiş. Hem çok şaşırmışlar hem de çok kıskanmışlar. Üç beş gün kaldıktan sonra yeniden saraylarına dönmüşler, ama durmadan da kardeşlerini nasıl öldüreceklerini düşünmeye başlamışlar.

Bu kız, bir zaman sonra yine babasını özlemiş. Kocasına:

— Ben babamı çok özledim, oraya gitmek istiyorum, demiş

Kocası da:

— Olur, git, ama bu sefer yanına bir kedi al! Ola ki seni öldürmek isterlerse sana verdikleri yemeği önce kediye yedir, sonra sen ye, diye tembih etmiş.

Sabah olmuş; kız, babasının sarayının yolunu tutmuş. Saraya vardığında bacıları onu canımlı cicimli karşılamışlar, buyur etmişler. Yemek zamanı gelmiş. Kız, sofraya oturmadan yemeğinin birazını yanında götürdüğü kediye vermek isteyince bacıları:

— Aman bismillâh! Bu da nereden çıktı? Hiç öyle şey olur mu? Otur, tatlı tatlı yemeğimizi yiyelim. Niye önce kedini doyuruyorsun, demişler.

Kız, onların sözüne hiç aldırış etmemiş. Yemeğinden kediye yedirmiş. Az sonra kedi ölmüş. Bunun üstüne kız, daha sarayda durmamış, izinin üstüne konağa geri dönmüş.

Akşam olup da padişah, küçük kızını göremeyince:

— Kızlar, bacınız nerede ki? Göremedim, diye sormuş.

Kızlar da olup biteni babalarına anlatmışlar. Padişahın canı sıkılmış.

— Bir daha onun evine de, yanına da gitmeyeceksiniz, tamam mı, diye kızmış.

Ablaları, kızı öldüremedikleri için üzülmüşler. Başka başka planlar yapmışlar. En sonunda:

— Bacımızın konağına bir cadı karı gönderelim. Her şeyi öğrensin, gelip bize anlatsın, deyip bir cadı karı bulmuşlar.

Ona yapacağı şeyleri iyice anlatmış, konağın yolunu da tarif etmişler. Cadı karı da onların isteklerini kabul etmiş; tutmuş konağın yolunu. Hadi bakalım, ne olacaksa olsun!

Cadı karı, konağa doğru yola çıkmış. Gide gide konağa varmış. Kapısını hızlı hızlı çalmış. Kapıyı kız açmış. Kıza:

— Yavrum, çok uzaktan geliyorum. Yolumu kaybettim. Öyle de yoruldum ki şurada biraz soluklanayım mı, demiş.

Kız da merhametli olduğu için:

— Aman! İhtiyar hâliyle yollara düşmüş. Nefes nefese kalmış. Yazık, içeri alayım da şurada iki dakika dinlensin, demiş.

Cadı karıya seslenip:

— Aman, teyze ne demek! Buyur, içeri gel, demiş, cadı karıyı içeri almış.

Kız, cadı karısının konakta istediği kadar kalabileceğini söylemiş. Cadı karı, bunu duyunca çok sevinmiş. “Körün istediği bir göz; biri şaşı, biri düz. Burada ne kadar kalırsam o kadar çok şey öğrenirim,” diye düşünmüş, kabul etmiş.

Kız; “Bu kadın yaşlı, üstelik o kadar da yol gelmiş,” diye düşünüp altına minder sermiş, yedirmiş, içirmiş.

Bir izzet, bir ikram ki sormayın.

Akşam olunca kızın kocası gelmiş. Yaşlı kadını görünce:

— Hanım, bu da kim? Buralara gelip giden olmaz, bu ne iş, diye sormuş.

Karısı:

— Yazık, hem yolunu kaybetmiş hem de çok yorulmuş. Biraz dinlenmek istedi. Ben de içeri aldım. Biraz burada kalsa olur mu, demiş.

Oğlan da iyi niyetli olduğu için kabul etmiş.

Bir gün, beş gün derken cadı karı yavaş yavaş merakını gidermeye başlamış.

— Kızım, senin kocanın adı ne, diye sormuş.

Kız:

— Bilmiyorum ki hiç sormadım, demiş.

— Vah, öyle şey olur mu? İnsan, kocasının adını bilmez mi? En iyisi sen hiç vakit kaybetme de bugün adını sor, demiş.

Akşam olunca adam gelmiş. Yeme, içme, sohbet derken kız, kocasına adını sormayı unutmuş.

Ertesi gün cadı karı:

— Sordun mu? Kocanın adı neymiş, diye kızı sıkıştırmış.

Kız, unuttuğunu, sormadığını söylemiş.

Cadı karı:

— Bari bugün sor, unutma ha, demiş.

Kız, akşama kadar sabırsızlanmış. Artık onun da aklına takılmış. Kocası gelince bir fırsatını bulmuş.

— Sahi, senin adın neydi ki, diye sormuş.

Kocası:

— Benim adımı şimdiye kadar sormadın. Şimdi ne oldu da adımı soruyorsun? Çok mu merak ettin? Hem benim adım aynı zamanda benim tılsımım, demiş.

Kız, bu sefer daha çok merak etmiş. Adını söylemesi için oğlanı iyice sıkıştırmış.

Oğlan, bu sefer:

— Adımı öğrenirsen beni ömrün oldukça bir daha göremezsin. Eğer çok öğrenmek istiyorsan söylerim, ama söylemeden önce bana saçından bir tutam ver! Bir de şu kolundaki altın bileziğini ver! Ancak o zaman söylerim, demiş.

Kız, saçından bir tutam kesmiş, kolundaki bileziği de çıkartmış, kocasına vermiş. Oğlan, bunları aldıktan sonra sıçramış, pencerenin önüne konmuş.

— Benim adım Değirmenci Kuşuuuuu! Ben, peri padişahının oğluyummmm, diye bağırmış, oradan uçup gitmiş.

Kız, o zaman yaptığı hatayı anlamış.

— Eyvah! Ben ne ettim, n’eyledim, diye pişman olmuş, ama iş işten geçmiş.

Bu arada cadı karı da kapının aralığından bunları dinlermiş. Kız, yaptığından pişman bir vaziyette ağlayıp sızlamaya başlamış. Cadı karısı, kızın yanına gelmiş. Daha evvelden hazırladığı kırk tane gül çubuğuyla kızı dövmeye başlamış. Öyle bir dövmüş ki kızı, öldü sanıp orada bırakmış. Aradan birkaç saat geçmiş, kız kendine gelmiş. Yavaş yavaş, sürüne sürüne bahçedeki havuzun yanına gelmiş. Havuza bir dalıp çıkmış, bütün yaraları iyi olmuş, biraz da cana gelmiş. Kalkmış, babasının sarayının yolunu tutmuş. Saraya varınca olanı, biteni babasına anlatmış. Padişah çok üzülmüş. Öbür iki kızını öldürtmüş.

Bu kız, günlerce ağlamış, sızlamış… Bir gün babasına:

— Baba, ağlaya, sızlaya tükendim. Derdimin çaresini bulamadım. Bana bir hamam yaptırsan. Herkese beleş olsa, herkes gelip yıkansa, başından geçenleri de anlatsa nasıl olur, demiş.

Padişah, kızının bu hâline o kadar üzülüyormuş ki; “Tek iyi olsun da, üzülmesin de bir hamam değil mi tabii yaptırırım,” diye düşünmüş, kızının isteğini kabul etmiş.

Padişah, güzel bir hamam yaptırmış. Sonra da tellal bağırtmış.

— Duyduk, duymadık demeyin! Padişah, kızı için bir hamam yaptırdı. Herkes beleş yıkanacak, ama başından geçen bir olayı anlatacak!

Kız, hamamda oturup hamama gelenlerin başından geçenleri, gördükleri, duydukları şeyleri dinliyormuş, ama hiçbiri kızın ilgisini çekmemiş. Bir gün, ihtiyar bir kadın bohçasını hazırlamış, hamama geliyormuş. Yolda bir karga musallat olmuş. Kadın, kargayı kovaladıkça karga zor ediyormuş En sonunda kadının sabununu almış, kaçmış. Kadın, kargayı kovalaya kovalaya bir bahçe duvarının yanına gelmiş. Kadın o sırada bir ses duymuş: “Sofralar kurulsun! Yemekler konsun!” Kadın daha da meraklanmış. Duvarın üstüne çıkmış. Bir de ne görsün? Bir ordu asker, yemek yiyormuş. Hepsi yemekten sonra gitmiş, bahçede sadece yakışıklı bir subay kalmış. Subay, cebinden bir mendil, bir de bilezik çıkartmış. Mendili açmış, içindeki saçı öpmüş, koklamış, ağlamış.

İhtiyar kadın, gördüklerine inanamamış. Kargayı unutmuş. Sabun mabun da aklında kalmamış.

— Ben bunu gidip padişahın kızına anlatayım, diye hamamın yolunu tutmuş.

Hamama girmiş, yunmuş, yıkanmış. Çıkarken de bu gördüklerini kıza anlatmış. Bunu duyan kız, hemen koşa koşa ihtiyar kadının dediği yere gitmiş. Duvarın üstüne çıkmış ki oğlan hâlâ orada… Peri padişahının oğlu, tam kuş olup uçacağı sırada duvardan atlamış, boynuna sarılmış. Artık tılsım da bozulmuş. Bir daha hiç ayrılmamışlar. Ölene kadar mutlu yaşamışlar. Darısı cümleye…