Keloğlan ve Altın Yapan Tası
(İç Anadolu Bölgesi, Eskişehir)

Bir varmış, bir yokmuş. Bir Keloğlan bir de annesi varmış. Keloğlan sürekli annesine eziyet edermiş.

— Anne, babamın zanaatı neydi, der dururmuş. Annesi de bıkmış artık:

— Oğlum, baban balık tutar, gelirdi. Her gün iki tane balık getirirdi. Birini yerdik, birini de satardık. İşte, orada babanın eski balık ağı duruyor, demiş.

Oğlan da o ağı alıp balık tutmaya gitmiş. Hıristiyan bir adam, kitapta Keloğlan diye birinin balık tutacağını ve bu balığın karnından altın yapan tas çıkacağını okumuş. Bu adam her gün Keloğlan’ın önüne çıkarak tuttuğu balığı istermiş. Keloğlan da bu adama tuttuğu balıkları satarmış.

Bir gün balığa gidecekken annesi, Keloğlan’a tuttuğu balıkları eve getirmesini söylemiş. Keloğlan da o gün tuttuğu balıkları adama vermeyerek eve götürmüş.

Keloğlan evde balıkları temizlerken balığın karnından bir tasın çıktığını görmüş. Keloğlan tası alıp içine su doldurmuş. Suyu yere döktüğünde tasın içinden altın döküldüğünü görmüş. Bu şekilde her yeri altınla doldurmuşlar.

Keloğlan tası yanına alıp dışarı çıkmış. Yolda kız alıp satan bir bey oğlu ile karşılaşmış. Keloğlan, kızların içinden beyin kızını beğenmiş. Dereden su alarak kıza doğru suyu atmış ve su altına dönüşmüş. Bunu gören kız, tası Keloğlan’dan istemiş ve babasından gizli Keloğlan’ın karısı olmuş.

Beyin kızı hamile kalmış ve bir oğlu olmuş. Bey sarayın yanından geçerken bebek ağlaması duymuş ve bunun ne demek olduğunu karısına sormuş. Karısı da kızının oğlu olduğunu ve ağlayan bebeğin de torunları olduğunu söylemiş. Bunu duyan bey sinirlenmiş. Kızının evlenmeden bebek sahibi olamayacağını söyleyerek o bebeği de istemediğini belirtmiş.

Bey, bir ustaya sandık yaptırtmış ve bu sandığa kızı ile torununu koyarak sandığı denize bırakmış. Dalga ile rüzgâr sandığı bir kıyıya ulaştırmış. Kıyıda bir dede denizi temizlermiş. Kız, dedeye seslenerek kendilerini kurtarmasını istemiş dededen.

Dede kızı kurtarmış. Kız, dedenin evine gitmek istediğinde dede evinde yer olmadığını söylemiş. Kız da hünerli tası dedeye gösterince dede kızla çocuğu yanına alarak fakirane evine götürmüş.

Kız tası kullanarak odalar dolusu altın yapmış. Bu altınlarla büyük konaklar yaptırmışlar. Kâhyalarına da kendilerinin herkese üç öğün yemek yedirip bir tane de sarı lira vereceklerini söyletmişler. Her gelene üç öğün yemek yedirip birer sarı lira vermişler.

Keloğlan’ın da bir süre sonra evdeki altınları bitmiş. Altın tası da gitmiş. Keloğlan’ın annesi de yeni türeyen zenginlerin yemek yedirip, sarı lira verdiğini duyunca oğluna konağa gitmelerinin iyi olacağını söylemiş.

Anne ile oğlan yola düşmüşler. Kız da erkek kılığına girip gelenlerin yanına gidermiş. Keloğlan ile annesi konağa ulaşmış. Kız, Keloğlan’ı görünce tanımış. Kâhyasını çağırıp Keloğlan’ı göstermiş ve onun ayağının altına eski güzel halılar sermelerini, geri kalan yerlere de kadife yaymalarını söylemiş.

Kâhya söylenenleri yapmış ve Keloğlan ile annesini ayrı bir odaya almış. Annesi bu durumdan şüphelenmiş ve oğluna:

— Asacaklar mı, kesecekler mi bizi. Hiç elin içine koymuyorlar, demiş. Keloğlan da annesinin söylediklerini dinlermiş.

Bir zaman sonra da yeni zenginlerin ününü duyan bey, onları yakından görmek için kızının yaptırdığı konağa gelmiş. Kız babasını da ayrı bir odaya ayırmış. Kız babası ve onun yanında gelen dokuz adamı için birer tane altın yapmış ve hünerli tası onların bulunduğu odaya koymuş.

Altın tası görüp hayran olan beyin adamları aralarında fısıldanırlarmış. Kız yine erkek kılığına girerek babasının bulunduğu odaya gelmiş. Arkasında da büyüyen oğlu dururmuş.

Kız, beyin adamlarına ne konuştuklarını sormuş. Onlar da altın tası çok beğendiklerini, konak sahibinin bu tası kendilerine verip veremeyeceğini öğrenmek istediklerini söylemişler.

Kız da konak sahibinin dul bir annesi olduğunu ve onunla evlenen kişiye bu altın tası vereceğini bildirmiş.

Bunu düşünen adamlardan biri bu teklifi kabul ettiğini söylemiş. Kız da onun değil, babasını göstererek, beyin bu teklifi kabul etmesini istediğini söylemiş.

Bir süre düşünen bey de daha fazla dayanamayarak teklifi kabul etmiş. Bunu gören kız, hemen başındaki şapkayı çıkarmış ve:

— Yazıklar olsun, baba! Ben, senin hiç dinlemeden denize bıraktığın kızınım. Ben de bu tasın görkemine kapıldığım için Keloğlan’ın karısı oldum. Arkamda duran bu çocuk torunun, yan odamızda duran adam da babası. Demek ki dünyada herkes hata yapabilirmiş, demiş.

Bunları duyan babası da pişman olduğunu ve ikisini de alıp evlerine götürmek istediğini söylemiş.

Ancak, kız kendisini kurtaran dedesini bırakmayacağını, onunla beraber yaşamak istediğini söyleyerek babasını evine göndermiş.

Keloğlan, kız, çocukları ve yaşlı dede mutlu bir hayat sürmüşler.