Öksüz Fatma
(Doğu Anadolu Bölgesi, Tunceli)

 Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, bundan yıllar önce uzaklarda yaşayan öksüz bir kız varmış. Adı da Fatma’ymış.

Fatma üvey annesi ve üvey kardeşiyle birlikte yaşarmış. Üvey annesi ve kardeşi Fatma’yı sevmezler, ona kötü davranırlarmış. Fatma’ya sürekli iş yaptırırlarmış.

Fatma’nın en çok sevdiği iş ağıldaki ineğe bakıp onu otlatmakmış. Çünkü Fatma o ineği çok severmiş. İnek de onu çok severmiş, onun koruyucusu gibiymiş. Fatma bir gün yine ineğini otlatmaya götürdüğünde yolun kenarında saçı başı dağılmış, kirli mi kirli bir yaşlı kadın görmüş. Yaşlı kadın Fatma’yı kastederek:

 — Yok mu şu saçımı tarayıp temizleyecek birisi, diye sormuş. Fatma da nineye acımış, ineğini bir kenara bağlayıp ninenin saçını temizleyip taramış. Nine de ona bir kutu vermiş. Kutunun içinde de bir tane altın kolye varmış. Nine Fatma’ya:

— Kutuyu evine yaklaştığın zaman aç, içindekini boynuna tak, demiş. Fatma ninenin dediğini yapmış. Ertesi gün ineğini otlatmaya götürdüğünde ayağı parçalanmış bir köpeğe rastlamış. Köpeğin de ayağını temizlemiş. Evinin yolunu tutmuş. Fatma eve geldiğinde üvey annesi Fatma’nın kolyesini görmüş:

 — Eğer bu kız ineği otlatırken altın bulup geliyorsa, onun yerine benim kızım gitsin, diye düşünmüş. Kızına:

— Yarın sen ineği otlatmaya götüreceksin, demiş. Sonraki gün kız aynı yolda köpeğe ve saçları kirlenmiş olan nineye rastlamış. Nine, kıza:

— Ne olur gel şu saçımı temizle, demiş. Kız da nineye kızıp:

— Hadi oradan pis kadın! Kim gelir seni temizler, demiş. Nine ona da bir kutu verip evin yakınında açmasını söylemiş. Kız eve yaklaştığında kutuyu açar açmaz saçı beyazlamış. Kız bunu fark etmiş ve annesi kızmasın diye başına tülbent kapatmış.

 Günler böyle geçerken, o ülkenin şehzadesi evlenmek için bütün kızları görebileceği bir şölen yapacağını ilan etmiş. Üvey annesi kızını alıp şölene gitmiş ama gitmeden önce Fatma gelemesin diye Fatma’ya bir teneke bulgurla bir teneke pirinç verip:

— Bunları ayıklayacaksın, demiş. Fatma bulgurla pirince bakıp ben bunları nasıl ayıklarım diye ağlamaya başlamış. O sırada nine birden yanında oluvermiş. Pirinç ile bulguru ayıklayıp tekrar sır olmuş.

Şölenden dönen üvey anne Fatma’nın ayıklamayı bitirdiğini görünce şaşırmış. Hemen o kızgınlıkla Fatma’nın önüne koca bir kazan koyup:

— Bunun içini ağlayarak dolduracaksın ki ben de gelip o suyla banyo yapayım, demiş. Fatma ağlamaya başlamış ama nasıl doldursun koca kazanı? Nine tekrar yardıma gelmiş. Fatma’ya:

—Üzülme, demiş. Kazanın içini suyla doldurmuş, gözyaşı gibi tuzlu olsun diye de içine tuz atıp karıştırmış. Sonra da Fatma’ya hazırlanıp şölene gitmesini söylemiş.

Fatma şölen yerine gittiğinde herkes böyle güzel bir kız gördükleri için şaşırmışlar. Padişahın oğlu da Fatma’yı görmüş ve ona âşık olmuş.

Fatma bunu fark edince utancından kaçmaya başlamış. Padişahın oğlu peşinden koşmuş, ama yakalamamış. Yalnız Fatma’nın koşarken çıkan ayakkabısını bulmuş.

Bu ayakkabıyı tüm ülkenin kızlarının ayağında deneyip kime olursa onunla evleneceğini ilan etmiş. Herkesi dolaşmış, sonunda Fatma’nın ayağına olunca onu bulduğu için çok sevinmiş. Sonraki gün Fatma’yı istemeye geldiklerinde üvey anne Fatma’nın yerine kendi kızını onlara vermek istemiş. Bu yüzden Fatma’yı sepetin altına kapatıp kaldırmasın diye de üzerine eşeğin semerini koymuş.

Üvey anne şehzadeye kendi kızını vereceği sırada horoz herkesin olduğu yerin ortasında durup:

— Üüürü üüü Fatma sepetin altında, eşek semeri üstünde, çirkin kız şehzadenin kolunda, diyerek üç kez ötmüş.

Üvey anne horozu kovmaya çalışınca şehzade ile yanındakiler şüphelenip sepetin altına bakmışlar. Fatma’yı bulmuşlar. Fatma şehzade ile evlenip mutlu olmuş. Bu arada üvey annesiyle üvey kardeşini de affedip yanına almış. Hep beraber mutlu bir yaşam sürmüşler.