umutphp/masallar huggingface dataset:
Kahraman Tilki
(Akdeniz Bölgesi, Hatay )

Bir varmış bir yokmuş. Evvel zaman içinde kalbur saman içinde, develer tellal iken eski hamam içinde eski hamamcının tası yok, oduncunun baltası yok. Kocakarı hamama gider elinde bohçası yok. Eski zamanların birinde bir tilki varmış. Bir tilki değil iki tilki varmış. İki tilki de ne ki bir tilki sürüsü varmış. Bu tilki sürüsü su içmek üzere bir ırmak kıyısına ulaşmış. Irmak öyle gürültülü akıyormuş ki, tilkilerin içine bir korku düşmüş. “Galiba bize kızıyor” diye düşünmüşler. Hiç birisi eğilip de bir damla su içememiş. Birbirlerini cesaretlendirmek için” “Hayt! Huyt!” Öhö, öhö” demişler. Yine de birisi çıkıp da ırmaktan su içememiş. Fakat koca sürü bu! Tümü de korkak olacak değil ya! Sonunda içlerinden bir kahraman çıkmış:

— Amma da korkaksınız ha, Böyle tilkilik olur mu? Siz tilki soyunun yüzkarasısınız. Çekilin kenara yol açın! Bakın su nasıl içilirmiş göstereyim size, diye kızmış diğer tilkilere.

Diğer tilkilerin imrenerek bakışları arasında tilki suya eğilmiş. Bir iki yudum su içmiş, içememiş, kendini suların içinde buluvermiş. Akıntıya kapılarak sürüklenmeye başlamış. Çırpınması, kıyıya çıkma çabaları, bir sonuç vermemiş. Tilkilerden birisi seslenmiş:

— Hey kahraman arkadaş! Nereye gidiyorsun? Geri dön! İçimizde en akıllı ve kahraman olan sensin. Geri dön nereden su içebileceğimizi söyle.

Kahraman tilki bu lafın altında kalmamış:

— Olur, demiş. Yalnız şu anda çok önemli bir işim var. Kente gidiyorum, dönüşte söylerim. Böylece düşünmeden kahramanlık taslayan tilki sonu bilinmeyen tehlikeli bir yolculuğa koyulmuş.
Aslı Hû Nesli Hû
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Bir varmış, bir yokmuş… Eskiden bir padişahla üç tane veziri varmış. Padişah, bir gün toplantıda vezirlerine der ki:

— Bu dünyada Hızır varmış, derler. Bu Hızır gerçekten var mıdır?

 — Vardır, padişahım.

— Bunu kim bulur, kim görür, kim getirir?

Bunu okumuşlar hocalar getirir.

Öyleyse bunu bilecek hocayı bulun getirin diye padişah emir verir. Vezirler ülkenin dört bir yanına dağılarak ünlü hocaları toplayıp, getirirler. Padişah, hocalara sorar:

— Hızır var mıdır?

— Vardır.

— Benim vezirler de ‘Hızır vardır, bunu hocalar bilir bulur.’, dediler. Sizi onun için topladık. Hızır’ı bulun, bana bir gösterin.

Hocalar aralarında dilleşirler, söyleşirler. Aralarından en velisini:

— Bu, bulur, diyerek padişaha gösterirler.

Hoca padişahtan kırk gün mühlet ister. Padişah da hocaya kırk gün müsaade verir. Kırk gün olur. Hızır’ı bulup gelecek olan hoca gelmez. Ne Hızır var ne de bir şey. Padişah vezirlerine sorar:

— Ne oldu, hoca halen gelmedi? Alın gelin bakalım şu hocayı.

Vezirler, hocayı alıp getirirken, arkalarına fesli ve sarıklı, zebil bir çocuk düşer. Giderlerken arkadan:

— Aslı hu nesli hu, der.

— Aslı hu nesli hu, derken derken hocayla beraber vezirler padişahın huzuruna girer.

Hocayı bir sandalyeye oturturlar. O çocuk da kapıya gelip arada bir:

— Aslı hu nesli hu, der.

Padişah, hocaya sorar:

— Ne oldu, hoca?

Hoca konuşamaz. Gözlerini göğe dikip boyna titrer. Padişah önceden:

— Hızır gelmezse seni öldürürüm, dedi ya..

— Hoca hani Hızır, niye yalan söyledin, diye çıkışır.

Hoca korkudan yine konuşamaz. Öyle gözü göğe dikilidir…

— E, biz bu adama bir ceza verelim; ama ağır bir ceza verelim,  diyerek padişah vezirlerine sorar. Birinci vezir:

— Bunu fırına atalım, orda kaynasın, cayır cayır yansın gitsin, der.

Çocuk kapıdan:

— Aslı hu nesli hu, der.

Padişah, ikinci vezire sorar:

— Ne edelim?

— Kıyık kıyık kıyalım. Köpeklere yedirelim.

Çocuk yine:

— Aslı hu nesli hu, der.

Ondan sonra sıra üçüncü vezire gelir.

— Sen ne dersin üçüncü vezir?

— Yahu padişahım, her şey olur. Hızır olmaya varmış; ama o dilediğine görünürmüş. Herkes göremezmiş. Bu adamı affedelim gitsin.

Çocuk o esnada yine:

— Aslı hu nesli hu, der.

Padişah:

— Şu çocuk ne der, diye sorunca, çocuk konuşmaya başlar:

— Padişahım birinci vezirin babası fırıncıydı, fırında pişirmeyi bilir. İkinci vezirin babası kasaptı, keser, asar, satardı. Kazançları haramdı. Üçüncü vezir ise helâl süt emmiş, helâl lokmayla beslenmiş, Bismillah’la, besmeleyle kazanılmış bir adam evladı. Vezir ararsan üçüncü vezir, Hızır ararsan benim.

O arada gözü göğe dikili, titreyip duran hoca, zarpadar ayağa kalkar. Padişah hocanın kalkışına gözünü dikip ona bakarken Hızır o zaman kaybolur. Bunun üzerine padişah, üçüncü veziri baş vezir yapar. Hocaya da bir kese altın verip uğurlar.
Elma Kurdu
(Doğu Anadolu Bölgesi, Elazığ)

Varmış yokmuş, bir padişah varmış. Vakti zamanında padişahlar devriye gezerlermiş. Bu padişah da lalasıyla beraber bir zenginin evine misafir olmuş. Ev sahibinin de çok telaşı varmış; içeri gider gelir, bir taraftan da bunlara hizmet eder. Padişah sorar:

-Oğlum, nedir senin telaşın? Bu kadar çok gidip geliyorsun.

-Hocam, benim işim var.

-Nasıl işin?

-Böyle böyle... Kölen doğum yapıyor. Gidip ona hizmet ediyorum.

-Pekala evladım, çok iyi.

Çocuk doğar. Bu padişah remil atar, bakar; bu çocuğu evlendiği gece kurt yiyecek. Bu padişah der ki:

-Biz seninle kardeş olalım. Sen bu oğlanı hemen everme, everdiğin zaman da bana haber ver.

-Peki kardeş.

Bunlar kardeş olurlar. Padişah kalkar gider. Bu çocuk da gel zaman git zaman büyür. Askerliğini yapar. Sürü sahibi tabii et yer, süt içer, yoğurt yer, kaymak yer, tezce büyür. Çocuk askerden dönünce annesi der ki:

"Bu çocuğumuzu artik everelim."

-Everelim

Kız isterler. Hazırlanırlar. Padişaha da haber verirler. Bu padişah, iki alay asker alır gelir. Evin etrafını askerler çevirir. Eve lamba asarlar ki, kurt gelip çocuğu yemesin. Bu çocuk gerdeğe girer. Cebinden bir elma çıkarır, keser, yer, ortasını yere atar. Yere atar atmaz içinden bir kurt çıkar, hemen büyür, bu çocuğu yer. Askerler bütün gece dışarıda beklerler. Sabah olunca kapıyı açar bakarlar; öküz kadar bir kurt çocuğu yemiş, orada bekliyor. Ellerini dizlerine çarparlar:

-Biz bu kadar masraf ettik, bu kadar emek çektik; elmanın içindeki kurt büyüdü, çocuğu yedi".

Cenabı Allah’ın yazısı değişmedi.

Yedi içti, muradına geçti.
AKIL SATAN ADAM
(Akdeniz Bölgesi, Osmanıye)

AKIL SATAN ADAM

Çok esgi zamanlarda, adamın birisi, mahalleye çıkmış:

-Ben, akıl dağıtıyom, ben akıl dağıtıyom, demiş.

Birisi de gelmiş:

-Bana, bir akıl ver bakîm, demiş.

-Bir lira ver de (madeni lira, o günün bahrında), verim, demiş.

Adam, bir lira vermiş, öteki adam:

-Kakacân yere oturma, demiş.

Adam, bundan bişey annamamış. Yârin olmuş, gene adam halakaya* çıkmış:

-Ben, akıl dağıtıyom, ben akıl dağıtıyom, demiş.

Önceki adam:

-Bana, bir akıl daha ver, demiş.

-Bir lira ver de verim, demiş.

-Al sana bir lira.

Adam, bir lirasını daha almış:

-Üsdüne alzem* olmayan sözü söyleme, demiş.

Getmiş adam, gene bundan bişe annamamış. Bir gün, adam varmış padişahın böğrüne oturmuş, akıl alan adam. Böyük adamlar varıp, padişahın yanma otururkan otururkan, adam, "papıçlığa*" inmiş. Padişah, bir garpız getiddirmiş. Demiş ki:

-Bana bir bıçak verin de şu garpızı kesîm, demiş.

Bu, akıl alan adamın da bir bıçâ varımış. Bunu çıkarıp, padişahın önüne fildırıverince, bıçak varır padişahın önüne saplanagalır. Padişah:

-Sen , benim elimi kesdin. Ben seni, yârin idam edecâm, der akıl alan adama.

Adam, yârin asılacak. Sıkışır, gelir akıl aldığı adama:

-Beni yârin padişah idam edecek. Benim hâlim ne olacak?

Akıl veren adam:

-Sen, burada otur, der.

Akıl veren adamın, bir aralaması* varımış. Orda da bir merkep bağlıyımış. Adam oraya varır, eline de bir zopa alır, merkebi dövmeye başlar. Bir kere vurur:

-Sana kalkâcan yere oturma demedim mi eşşek? Eyi dîne eşşek, eyidîne. Üsdüne alzem olmayan sözü söyleme demedim mi sana eşşek? der, adam eşşâne"pat" bir daha vurur. Gene:

-Seni, yârin asacaklar eşşek, eyi dîne eşşek. 'Şu tarihte, benim babam öldüyüdü, onu bıçakladılarıdı. Demek ki, benim babamı bıçaklayan şenmişsin ki, bu bıçak senin eline kakıldı, benim babamın ganim ver,' de padişaha, emi eşşek?' der adam, eşşâne bir daha vurur. Bu, gene devam eder:

-Eyi dîne eşşek, darağacı guruldu, asacaklar; 'Benim babamı öldüren senmişsin, ver bakalım benim babamın ganim,' de. Vezirleri çağırır padişah, der ki: "Şuna bir gatır yükü altın verin de gitsin,' der.Sana, bir gatır yükü altın verirler eşşek, sakın alma. İyi dîne eşşek, bir gatır yükü daha verirler, gene alma eşşek. Eşşek, üç gatır yükü verirler, o zaman al. Benim söylediğimi de kimseye söyleme eşşek, der, eşşâ iyice döver.

Yârin olunca, akıl alan adam, onun söyledikleri gimi yapar. Üç gatır yükü altın verirler, adam alıp gelir.

 

*alzem: lüzumlu, lâzım olan.

*aralama: evlerin ara duvarı.

*halaka: çevre,dışarı.

*papıçlık: ayakkabılık
Padişahta Boynuz Var  
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Bir varmış, bir yokmuş… Memleketin birindeki bir padişahın iki boynuzu varmış. Padişah boynuzlarını gizlemek için başına uzun bir fes giyermiş. Bütün berberleri de tıraşından sonra boynuzlu olduğunu söylemesinler diye öldürürmüş.  Öldüre öldüre memleketteki son berbere sıra gelir. Padişah bu berberi saraya çağırtır. Berbere der ki:

— Oğlum, bende bir sır var. Bu sırrı kimseye demeyeceksin, seni yüksek maaşla berber tutacağım.

— Olur, padişahım.

— Ama sırrımı çıkarırsan kafanı keserim.

Berber kimseye söylemeyeceğine söz verir; ama:

— Allah Allah, nedir bu sır, diye de merak eder.

Neyse berber padişahı tıraş etmek için bir yere oturtur. Padişahın başında, uzun bir fes var ya. Fesi çıkarır bir bakar ki, padişahta öküz boynuzu gibi iki boynuz var. Meğer padişah, görünmesin diye fesi yüksek yapmış. Neyse berber tıraşını yapıp bitirir.  Padişah berbere bu sırrı söylerse kellesinin gideceğini bir daha hatırlatıp uğurlar.  Berber şimdi çok önemli bir şey biliyor. En samimi arkadaşları ile konuşurken ah anlatacak!.. Mümkün değil. Kafa gidecek.  Berber öte düşünürken, beri düşünürken bir ince hastalığa yakalanır.  Kimseye diyemez, öyle bir şey biliyor amma, kimsenin de bunu bildiği yok. Ondan başka bilen yok.  Neyse bu sırrı söylemezse ölecek artık. Buna bir çare bulması için bir kâhine gider. Kâhin:

— Oğlum sende gizli bir dert var. Bu dert seni öldürecek. Bu dertten kurtulmak için, bir kuyuya gireceksin. Kuyunun içinde gücünün yettiği kadar bağırarak, içindeki derdi söyleyeceksin, der.

Berber düşünür taşınır:

— Ben bu sırrı söylersem öleceğim. Söylemezsem de hastalıktan öleceğim, der.

Kâhinin söylediklerini yapmaya karar verir.  Bir gün bir kuyuya gidip aşağıya iner. Sonra ne gücü varsa:

— Padişahta boynuz vaar! Padişahta boynuz vaar! Padişahta boynuz vaaaar, diye bağırır.

Kuyudan çıkıp gider. Neyse kuyudan bir kamış hâsıl olur. Bir gün bir çoban bu kuyuya geliverip kamışı keser. İyi kötü bir düdük yapıp bir öttürür.

— Karadır kaşların ferman yazdırır, diyecek ya.

Düdük:

— Padişahta boynuz vaaar!... Padişahta boynuz vaar!..., diye ses çıkarır.

Çoban:

— Allah, Allah, düdük benim dediğim şeyi çalmıyor da, “Padişahta boynuz var!” diyor, diye çok şaşırır.

Düdüğü alıveren bir öttürür bakar ki, düdük padişahın boynuzundan türküler söyler. Bu mesele böyle böyle şayia olur. Padişaha kadar ulaşır. Padişah bu sırrın berberden yayılıp yayılmadığını da anlamak ister:

— Getirin şu düdüğü, diye emir verir.

Düdüğü getirirler. Padişah düdüğü alıp bir öttürür. Düdük:

— Padişahta boynuz var, der.

Padişah:

— Allah Allah bu sırrı veren bir ağaç… Laf berberden yayılmamış. Bunu deyip duran bir ağaçmış, diye hayrete düşer.

Berber de içindeki gizli sırrı çıkarmış olduğu için iyileşip, sağlığına kavuşur.
Akıl Var Sermaye Yok
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Bir varmış, bir yokmuş… Zamanın birinde… Bir köyde deli bilinen bir adam varmış. Bu adam:

— Akıl var sermaye yok! Akıl var sermaye yok, diye söylenir dururmuş.

Zenginin birisi:

— Bu adam zaten deli; amma ‘Akıl var sermaye yok’ diyor. Acaba neden böyle diyor? Bu adam, sermayeyi bulsa ne yapacak, diye düşünür.

Deliyi yanına çağır:

— Al şu parayı, ne yapacaksan yap, der.

Geceleri denizden, denizkızları çıkarmış. Ağızlarında cevahir, elmas çıkarıp, kıyıya otların içine koyarlarmış. Yayılıp tekrar cevahirleri, elmasları alıp denize giderlermiş Deli, bunu görürmüş. Bunun üzerine, deli gider. Bu paranın bir kısmıyla hasır alır. Bir at arabası tutar, hasırları atar, denizin kenarına götürür. Oraya, otun üzerine yazar. Zengin, bu parayı ne yapacak diye deliyi gözetlermiş. Bir sabah şafakta deli, hasırlara bir ateş koyar. Cayır cayır yakar. Zengin:

— Eyvah!... Bizim paraları deli yaktı, gitti. Delinin de yapacağı bu, diye üzülür.

O günün gecesinde bu denizkızları, getirdiği elmasları, cevahirleri külün üstüne koyarlar. Yayılıp döneceklerinde cevahirleri külün içinde bulamazlar. Oraya bırakıp giderler. Deli gelir. Hasırların külünü süpürür, kalburda eler. Denizkızlarının ağızlarında getirdiği elmaslar, cevahirler kalburun üstünde kalır. Bunları götürüp sarrafa satar.  O ağanın sermaye olarak verdiği parayı getirip verir. Ağa paraları görünce çok şaşırır:

— Ulan, nerden buldun sen bu parayı? Benim verdiğim parayla sen hasır aldın. Götürdün deniz kenarında yaktın. Bu parayı nerden buldun, diye sorar.

Deli anlatmaya başlar:

— Ben geceleri gezerken, denizkızlarının dışarı çıkıp yayıldıklarını, ağızlarında cevahir, elmas getirip kıyıya koyduklarını, dönerken alıp gittiklerini görürdüm. Bunlar, hasırın külünün içine elmasları, cevahirleri bıraktılar. Külün içinde ışımayınca göremediler. Denize gittiler. Elmasları,  cevahirler bana kaldı, der.

Olanları öğrenince, zengin de:

— Her deli denileni, deli bilme, diye düşünür.
Korku
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Bir varmış bir yokmuş. Allah’ın kulu çokmuş. Deve berber imiş… Balık kavağa çıkmış kulakları felfel imiş. Azgın atmış vuramamış. Miskin atmış vuramamış. Babası atmış yaralamış. Oğlu atmış kıvırtıvermiş... Kazı pişirmek için, bir köye vardık, kazan istedik. Bir dibi delik kazan verdiler. Bir de böğrü delik kazan. Kazana vurduk kazı, atmışımız çırpıya gitti, yetmişimiz altını yaktı. Kaz kaldırdı başını bize baktı. Anam bir çocuk doğurmuş. Tuza yolladı, çocuğa çileyelim.

— Tuz çileyelim, tuz çileyelim, diye vardım tuz istedim komşuya.

— Ey Allah’ın kulu, dedi.

— Ben daha dün çimdim, ne zaman kokmuşum da tuz çileyeceksin, diye kovdu beni.

— Oradan kaçtım.

— Kokmuş köyden çıkmış, kokmuş köyden çıkmış, diye vardım öbür komşuya.

— Ben daha yeni temizlendim, ne zaman kokmuşum da köyümden çıkmışım, diye oradan da kovdular.

Oradan gittim başka bir komşuya vardım. Komşu dedi:

— Ne istersin?

— Tuza geldim, dedim.

— Tuz daha gölünden çıkmamış, dedi.

Öyleyse ben:

— Gölden çıkmamış, gölden çıkmamış…, diyerek gideyim

— Gölden çıkmamış, gölden çıkmamış..., diye gidiyorum.

— Biz daha yeni gölden geldik. Banyo yaptık temizlendik. Bu niye ‘Gölden çıkmamış’ diyor?” diye yedik güzel bir dayak. Tuzsuz evi boyladık. Evveli bir oğlan bir de bacısı varmış. Bir gece bacısı dışarıya bulaşık yıkamaya çıkar.

— Korktum, diye içeriye kaçar.

Oğlan bacısını bu hale koyan korkuyu bulmak ister:

— Şimdi ben o korkuyu bulurum, diyerek öfkeyle evden çıkıp gider.

Komşuya varıp sorar:

— Yahu korku nerededir?

— Falan bağa git, korku oradadır.

Korku bilmeyen oğlan korkuyu aramaya başlar. Bağa varıp bir bakar ki, bağda öyle taş kayar. Hemen belinden bıçağını çıkarıp boşluğa sallamaya başlar. Bıçak dürter kan gelmez. Bıçak dürter, kan gelmez. Sonunda:

— Korku burada yok, diye düşünür.

Aramaya devam eder.  Öte yana varır. Birine daha sorar:

— Korku nerededir?

— Geceleyin mezarlığa git, orada bulursun.

Bir gece un alıp yağ alıp mezarlığa gider. Helva karmaya başlar. Bakar ki gelen giden yok.

— Yahu, korku burada da yok, diye söylenirken ölüler mezarlarından çıkar.

Ellerini açıp

— Bana da, bana da, diye helva ister.

— Ölüye değil, diriye bile yok, diye ellerine kaşığı vurup durur.

Neyse korkuyu orada da bulamaz. Oradan da gelip rastladığı birine daha sorar:

— Yahu komşu, ben korkuyu bulamadım. Nerede bu korku?

— Korku nerede olsun, kendini denize bir atarsın. İşte korku ordadır.

Oğlan korkuyu bulma hevesiyle hemen denize gider. Denize kendini bir atar. İlerlerken ilerlerken denizi yarılar. İşte o zaman korkup:

— Beni kurtarın, beni kurtarın, diye bağırmaya başlar.

— Kayıkçının biri gelip oğlanı kurtarır. Kayıkçı sorar:

— Korktun mu arkadaş?

— Korktum.

— İşte korku budur. Korku aranmaz, deyip oğlanı karaya çıkarır.
Ebe ile Bide
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Bir varmış bir yokmuş… Evvel zaman içinde kalbur saman içinde… Develer tellal iken, pireler berber iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken yaşlı bir kadınla adam varmış. Bunların kızları evlenip uzağa yerleşmiş.   Bir gün iki ihtiyar:

— Kızımızı bir ziyarete gidelim, derler.

Yanlarına hediye olarak pekmez, ekmek bir de gömlek alıp yola çıkarlar. Yolda giderken yaşlı adam, karısına:

— Ebe ebe, der.

Yaşlı kadın da:

— Ne var Bide, diye cevap verir.

Bide, Ebe’ye karıncaların susadığını gösterir. Pekmezi karıncalara döküp yollarına devam ederler. Az giderler uz giderler… Yolda bir rüzgâra yakalanırlar. Bu sefer Bide, Ebe’ye:

— Ağaçlar üşümüş, der.

Gömleği de bir ağaca giydirip, yola devam ederler. Az giderler uz giderler, dere tepe düz giderler… Yolda acıkıp kızlarına hediye olarak götürdükleri ekmeği de yerler. Yola devam edip, nihayet kızlarının evine gelirler. Kızlarının evinde, hoş beş edip; yerler içerler… Akşam olunca elleri boş gelen misafirlerini misafir odasına yatırırlar. Odada bir kafes, kafeste de kuşlar vardır. Bide, Ebe’ye:

— Ebe, Ebe, kuşlar kirlenmiş, der.

Kızı ve damadı uyurken, kazan kurup su kaynatıp kuşları yıkarlar. Sabah olunca bakarlar ki kuşlar ölü. Damatları bu duruma çok sinirlenir ama bir şey diyemez.  İkinci gece yine yerler, içerler. Bu defa misafirleri yatak odasına yatırırlar. Gece Bide hastalanır kusup yatağı batırır. Kızı ile damadı yine bir şey diyemezler.  Üçüncü gece misafirleri mutfağa yatırırlar. Bu sefer de yataktan kalkıp, karanlıkta ortalığı incelemeye başlarlar. Derken katran dolu bir küpün içine düşerler. Orada sabahlarlar. Sabah olunca kızı ve damadı, çorba içmek için onları beklerler. Bakarlar ki gelen yok:

— Şunları uyandıralım, deyip kapıya dayanırlar.

Kız seslenir:

— Anne, kalk sabah oldu, kapıyı aç!

— Açamam kızım, Bide bırakmıyor, der.

Bu sefer kızı:

— Baba öyleyse sen aç.

— Açamam kızım Ebe bırakmıyor!

Damat ve kız endişelenip önce kapıyı kırarlar. Sonra katran küpünü kırıp, içinden Ebe’yi ve Bide’yi çıkarırlar. Kızıyla, damadı sabredip yine bir şey demezler.  Dördüncü gün Ebe ve Bide:

— Biz artık dönelim, derler.

Damadı, olanlara rağmen yine de cömertlik edip, onlara bir kese altın verip uğurlar. Ebe ile Bide, az giderler uz giderler, yolda bir çobana rast gelirler.

— Bir kese altınımız var. Bize semiz bir koyun ver, deyip çobandan bir koyun isterler.

Çoban da seçim kendisine bırakılınca; bunlara uyuz bir koyun verir. Koyunu eve getirip keserler. Koyunun kellesine bir sinek konar. Oraya bir sopa vururlar, bu sırada evin bir tarafı yıkılır.  Bu defa sinek Ebe’nin burnuna konar. Bide, sineğe bir vurur, Ebe yere düşüp ölür. Bide yalnız başına kalır.  Dün oradan geçtim. Bide evinin önünde sineklenip durur.
Rüya Tabircisi Fakir  
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Bir varmış, bir yokmuş… Evvel zamanda bir ülkede asayiş, düzen bozulmuş. Vaktin padişahı düzeni, asayişi sağlayacak bir adam ararmış onu da bulamazmış.  Padişah bir gün bir rüya görür. Çok korkar; fakat ne gördüğünü tam hatırlayamaz. Gördüğü bu rüyayı tabir ettirmek ister. Vezirlerini çağırıp der ki:

— Rüyamı kim doğru tabir ederse mükâfatlandıracağım. Tabir edemezse cellât edeceğim.

Ülkenin dört bir yanına haberciler salarlar; fakat kimse oralı olmaz. Ararlar ararlar böyle birini bulamazlar.  Bir gün o memleketteki fakirin biri:

— Ben tabir ederim, diye saraya gelir.

Yoksul ya:

— Birkaç gün karnımı doyururum. İsterse assın, diye düşünür.

Padişahın huzuruna çıkartırlar:

— Padişahım, bana kırk gün müsaade verin. Rüyanızı tabir edeyim, der.

Fakire kırk gün boyunca izzet ikramda bulunurlar. Kırk gün dolar; ama fakir de bir bilgi yok. Fakir kara kara düşünmeye başlar. Neyse o gün akşam rüyasında fakirin karşısına bir adam çıkıp:

— Nedir bu sıkıntın, diye sorar. Fakir böyle böyle anlatır.

O adam:

— Bak, padişah rüyasında bir yılan görmüş. Ondan korkmuş, rüyayı unutmuş. Halkına biraz vergiyi arttırsın, der.

Sabah olur. Fakir uyanır uyanmaz padişahın huzuruna çıkar:

— Padişahım sen rüyanda bir yılan görmüşsün. Yılandan korkmuşsun rüyanı unutmuşsun. Halkın vergisini biraz arttıracaksın, der.

Padişah fakir adam anlattıkça rüyasını hatırlar. Doğru tabir ettiği için fakire ödüller verip uğurlar. Halkın vergisinin arttırılması için de vezirlerine emir verir. Aradan bir zaman geçer. Padişah bir rüya daha görür; ama yarısını unutur. Fakir, tabirci biliniyor ya. Tabirciyi getirip sorarlar. O da daha önce öğrendiği gibi cevap verir:

— Padişahım, sen daha büyük bir yılan görmüşsün, ondan korkmuşsun. Vergileri daha çok arttıracaksın.

Üçüncü bir sefer padişah yine rüya görüp unutur. Fakir:

— Padişahım, şimdi çok büyük bir yılan görmüşsün. Ondan korkmuşsun. Vergileri kat kat yükselteceksin, der.

Böyle böyle vergileri iyice ağırlaşan o memleketin halkının gücü takati kalmaz. Memlekette asayiş iyi gitmeye,  halk padişaha hizmet etmeye başlar. Padişah bir rüya daha görür. Rüya tabirciyi çağırırlar. Fakir, halkın haline acıyarak:

— Padişahım, bu sefer sen rüyanda süt görmüşsün. Halkın üzerindeki vergileri indireceksin, der.

Padişah hemen vergileri indirir. Halk sevinir. Asayiş yoluna girer. Padişah:

— İşte asayişi, düzeni sağlayacak adamı buldum, deyip fakiri yanına baş vezir alır.
Dev ile Erkek Kardeşler
(Karadeniz Bölgesi, Kastamonu)

          Üç tane çocuk böyle oynarken ormanın derinliklerine dalıyorlar. Bir tanesi akıllıymış, ekmek kırıntıları atıyormuş. Atıyo ama ekmek kırıklarını da kuşlar muşlar yiyormuş. Bunlar baya bir gidiyorlar. Sonra hava kararıyo, geri dönüş yolunu bulamıyolar. Ondan sonra, diyor ki:

          — Ben ekmek attım ama ekmek yok, kuşlar yemiş. Arkasına dönüp bakıyo ekmek mekmek yok.

          Ondan sonra gecenin bir yarısı olmuş. Karanlıkta ne yapalım? Ne edelim? İlerde bir ışık görüyorlar. Orda bir ev var. Oraya gidiyorlar. Orası da devin eviymiş. Kadını dev değilmiş insan yemezmiş ama dev insan yermiş. Sonra bu çocukları görünce hanımına, diyo ki:

          — Bunları yiyecem, bunları kesicem.

          Dev bunları kesmeye karar vermiş ama hanımı kestirmemiş. Sonra onları yediriyo, uyutuyo. Devin de kendisinin üç tane kızı varmış. Kızları ayrı odaya, o misafir erkek çocukları ayrı odaya yatırmış. Dev, şimdi bunların odasını biliyo ya bunları gece olunca, herkes uyuyunca, (çocuklar uyuyunca) kesip yiyecek. Yani kesecek bunları. Ertesi gün de yiyeycek, hanımına pişirtecek. Sonra küçük çocuk (akıllıymış o misafir çocuk) demiş ki:

          — Abi abi, demiş. Kalkın, demiş.

          — Ne oldu? Demişler.

          — Biz, demiş kızların odasına geçelim. Kızları buraya gönderelim.

          — Niye?

          — İşte ben öyle istiyorum, demiş. Yapalım, demiş.

          Çocuklar kızları kaldırıyorlar. Kendileri kızların yataklarına giriyo, yatıyo. Kızlar da oğlanların yatağına gidiyorlar. Yer değiştiriyor bunlar. Herkes uyudu diyerekten[1] dev geliyo, oğlanları kesiyorum diye (misafir çocukları,) kendi kızlarını kesiyo, öldürüyo. Ondan sonra sabah olmadan, bu çocuklar daha gün ışımadan kaçıyorlar. Ormanın derinliklerine kaçıp yine kayboluyorlar. Şimdi çocuklar, dev görürse kızlarını kestiğini yine bizim peşimize düşer diye korkuyolar. Dev uyanıyor hanımına, diyor ki:

          — Hanım, git diyo. Etleri pişir ben çocukları kestim, diyo.

          — Ne yaptın? Diyo.

          — Çocukları kestim, diyo.

          Diyo ki:

          — Niye kestin onları? Hani söz vermiştin, kesmeyecektin? Diyo.

          Hanımı gidiyo oğlanların odasına, ana bakıyo ki kendi kızları. Diyo ki:

          — Sen naptın naptın? Bizim çocukları sen kesmişsin, diyo.

          Ondan sonra dev bir daha deliriyor. Düşüyo bunların peşine ama bunlar sabah olmuş, kaçmışlar. Yolunu bulup kendi evlerine ulaşmışlar. Dev bunları göremiyor. Sonra dev pişman oluyo. Yani gece yaptığı işten pişman oluyo. Kendi kızlarını kesmiş çok üzülmüş.

 

 


[1] Diyerek