Akıllı Kardeş İle Deli Kardeş  
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Bir varmış, bir yokmuş… Bir köyde iki kardeş varmış. Oğlanın biri akıllıymış, biri biraz safmış. Bunların biri eski biri de yeni iki evleri varmış. Dağda da çok sığırları varmış. Eski evde bunlar çoktandır otururlarmış. Babaları ölünce, malları bölüşmeye karar vermişler. Akıllı oğlan der ki:

— Bizim oğlan, gel evleri bölüşelim. Evin birini birimiz, birini diğerimiz alsın. Şimdi sığırı toplaması zor… Yarın kış geldiğinde, o eve gelen sığır onun, bu eve gelen sığır bunun olsun.

Deli denilen kardeş, sığırların hepsi o eve gelir diye, eski evi almış. Yeni ev de akıllı oğlana kalmış. Kış gelip sığırlar eve gelmeye başlayınca, Akıllı oğlan köyün girişindeki yeni eve ot dökerek beklemiş. Otu gören sığırların hepsi yeni eve gelmiş. İçlerinde bir koca öküz varmış. O da alıştığı gibi eski eve gelmiş. Aldatayım derken aldanan saf oğlan çok kızmış:

— Sığırlar hep yeni eve gitti. Bu bir öküzü ne yapacağım. En iyisi bunu kesip, gönünü* satayım, diye düşünmüş.

Öküzün gönünü sırtına yükleyerek yola düşmüş. Yolda taşın üstünde bir keler varmış. Kelerler insanı görünce kafa sallarmış. Taşın üstündeki keler de saf oğlanı görünce kafa sallamış. Kendisiyle konuştuğunu sanan saf oğlan:

— Ne dersin kara muhtar, diye kelere seslenmiş.

Keler yine kafa sallamış:

— Gönü mü alacaksın?

Keler, yine kafayı sallamış.

— Gönü alacak bu, der. Gönü yıkıp sormuş:

— Kaç para vereceksin?

Kafayı yine aşağı yukarı sallamış keler. Bu kızıp, üstüne yürümüş. Keler hemen taşın yarığına kaçmış.

— Beni kandırdı, falan diye söylenip aranırken, taşın yarığında altınları görmüş.

Varıp gider.

— Bizim oğlan, böyle böyle falan yerde altınlar var çıkaralım, demiş.

Varırlar, beraber altınları çıkarırlar.

— Bunu taksim edelim, diye karar vermişler.

— Neyle bölüşelim?

— Okkayla.

Komşudan, bir okka bulup gelmişler. Komşu da:

— Bunlarda zahire yok, bir şey yok, bunlar bununla neyi ölçecekler, diye merak edermiş.

Okkanın altına püse çalıp vermiş. Neyse altınları ölçüp bölüşürler. Okkayı geri getirip verirler. Komşu bakar ki, okkanın altında altın yapışık. Bunları şikâyet etmiş. Jandarmalar gelirler, bunları döver möver altınları çıkartırlar. Neyse bunlar köyden kaçmışlar. Giderler giderler… Bir zengin ağaya çoban dururlar. Koyun güderlermiş. O zengin ağanın, koyunları köye gelmezmiş, dağdaymış. Kardeşlerden bir gün biri, bir gün biri azık almaya gelirmiş. Yine böyle bir gün akıllı oğlan, köye azık getirmeye gitmiş. Dağda, bir dağ armudu varmış. Armudu koyunlar yermiş. Deli çoban:

— Şunu çıkıp çırpayım da, hem koyunlar yesin, hem de birazını ben toplayıp yiyeyim, demiş.

Armuda çıkıp çırpmış. Deli çoban ağaçtan ininceye kadar düşen armutları koyunlar yiyip bitirmiş Deli çoban aşağıya inince yerde yiyecek armut bulamamış tabii. Koyunların içindeki koçun boynuzuna üç çatal bir armut takılmış Oradan armudu alıp yermiş:

— Bu koç, koyunların en akıllısı! Bak, armudu bir bu toplamış. Gerisi toplamamış, diyerek koyunların hepsini öldürmüş.

Bir tek koç kalmış. Dururken büyük oğlan gelmiş. Bakar ki, koyunlar döşeli, bir tek koç kalmış. Şaşırarak sormuş:

— Ne oldu bu koyunlara?

— Ne olacak, armut çırpmıştım, armudu hiç bana koymamışlar. Hepsi yemiş bitirmiş. Bir tek koç toplamış. Kızdım. Ben de hepsini öldürdüm, diye anlatmış.

Akıllı oğlan:

— Eee, şimdi ağaya ne diyeceğiz? Biz en iyisi buradan kaçalım. Ağa bizi öldürür, diye telaşlanmış.

— E, ne diyelim şimdi ağaya?

— Koyunlar topluca orada, biz gideceğiz. Hesabımızı ver diyelim, parayı alalım kaçalım, diye plan kurmuşlar.

Neyse:

— Ağa biz koyunları gütmeyeceğiz artık. Hesabımızı gör. Biz gideceğiz, demişler.

Ağa:

— Etmeyin, gitmeyin, diye yalvarırken hanımı kahve pişirip gelmiş.

Çobanlara birer fincan kahve vermiş. Kahveyi içmişler. Ağanın hanımı, akıllı oğlana, bir kahve daha katıvermiş. Koyunların ölüsünü, bir taş yartlağına sakladıklarında, yartlağa, akıllı oğlan birer birer, saf oğlan da, ikişer ikişer sürüyüp atmışmış. Saf oğlan bunu hatırlayarak:

— Ağa, o bir sürüdü; ben iki sürüdüm, diyerek ikinci kahveyi o da ister.

— Ulan deli, deyip ağa pek dinlemez. Öteki kardeş de iş açığa çıkmasın diye:

— Sus Len, deyip sustururmuş.

Neyse ağa hesaplarını görmüş. Ağa:

— Giderken dış kapıyı kapayıverin, demiş.

Deli oğlan, dış kapıyı koparıverip, omuzlayıp gitmiş. Götürmüş götürmüş bir yere gelmişler. Bu ovada büyük, meşhur bir ağaç varmış. Orası konak yeriymiş. Gelen geçen orada konaklarmış. Gündüz gölgesinden, gece ayazından… Neyse:

— Burada yatalım, diye karar vermişler.

Saf oğlan, kapıyı ağacın başına ağdırmış. Köşk yapıp, ikisi de üstüne yatarlarmış. Gelen gelir, gelen gelir… Konak yeri dolup kalır. Bunlar da:

— Biri bizi görüp, ağaya haber falan verir, diye, korkularından aşağıya inememişler.

Gece olur. Saf oğlanın küçük abdesti gelmiş:

— Ben su dökeceğim.

— Yapma, şimdi birisinin haberi olur. Bizi ağaya haber verirler, falan derken, saf oğlan salıvermiş.

Ağacın altındakiler:

— Havada bulut da yok, bu yağmur neci, diye meraklanmışlar.

Dururken saf oğlanın büyük abdest bozası gelir. Akıllı oğlan:

— Yapma, etme, dediyse de saf oğlan salmış.

Aşağıdakiler:

— Hava kara döndü galiba, demişler.

Dururken, saf oğlan kapıyı aşağıya salıvermiş.

Aşağıdakiler:

— Evvelde var, bulut da yoktu, kıyamet kopuyor, diye korkup kaçışmaya başlamışlar.

Bütün eşyaları, paraları pulları, her şeyleri orada kalımış. Akıllı oğlan, ne para varsa toplamış. Deli oğlan yiyecek ne varsa, helva mı var, yumurta mı var neyse onları toplamış. Herkes topladığını yüklenmiş, yola çıkmışlar Gide gide giderler. Acıkırlar. Akıllı oğlan:

— Bizim oğlan, ben acıktım, demiş.

Deli oğlan da:

— Hıh hıh hıh…, diye sinsi sinsi gülmüş.

— Ben ekmek toplarken, sen para toplardın ya! Biraz para ver. Biraz yiyecek vereyim, demiş.

Akıllı oğlan çaresiz razı olur. Böyle böyle, acıka acıka, para vere vere, epey bir para tüketmiş. Epey bir yol aldıktan sonra eve yaklaşmışlar. Deli oğlan:

— Anacığımı göresim geldi, diye seğirtmiş.

Akıllı oğlan, ona yetişemez. Eve gelince deli oğlan, sormaya başlamış:

— Anacığım nasılsın? Bitler yedi mi seni, ne oldu?

— Anamı çimdireceğim, diye hemen kazana bir su vurup, suyu kaynatmış.

Anasının başını gözünü kaynar suya gömmüş. Anası sıcak sudan ölmüş tabii. Akıllı oğlan gelip sormuş:

— Bu sefer ne oldu yahu?

— Anamı bit yemiş gitmiş de, onu yudum. Baksana gülüşüne.

Anaları sırıtmış kalmış tabii. Büyük oğlan olanları anlayıp:

— Len, anamı öldürmüşsün, demiş.

Neyse deli oğlanı kefen almaya göndermiş. Deli oğlan kefeni ölçtürüp, almış. Bakar ki, ardından bir gelen var.

— Bizim oğlan, bana güvenemedi de seni mi gönderdi, demiş.

Kefenin birazını yırtar atar.

— Güvenemedi mi, demiş. Biraz daha yırtıp atmış.

Oysa o kendi gölgesiymiş.

 


* gön: Hayvan derisi.