umutphp/masallar huggingface dataset:
Açıl Sufram Açıl
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Bir varımış bir yoğumuş. Bunu dimek hiç yoğumuş. Bi avradınan bi herif varımış. Herif sığır güderimiş. Avrad da ekmek deşiririmiş*. Her gün gelirimiş eve. Bişme* bişiririmiş. Gız görer dutar, yılan gavına* girer, masanın altına girerimiş. Her gün gelmiş böle. Avrat gidince gız çıkarımış. Yılan gavından çıkarımış dünya güzeli bi gız. Görerimiş, dutarımış:

—Açıl sufram açıl.

Sofra açılır, yemek saçılırımış. Avrat giri giderimiş. Yir içer gece, zabanan giri giderimiş. Öle bi sene gitmiş. Gadın gomşulara çağırmış.

—Ben neydim. Öle görir dutir, silir süpürir dimiş. Bişme de bişirip goyup gidir dimiş. Kim ise bilemedim dimiş.

Ordan biri,

—Ölese dize* sen masanın altına gir de gözle dimiş. Kimise o gene gelir. Bişirir indirir gider dimiş.

Bundan sonem yılan gavından gavlamış çıkmış gız. Pırıl pırıl bi gız.

—Açıl sufram açıl dimiş yemek saçılmış.

Giri gidecek zamanı avrad golundan asılmış:

—İn misin, cin misin dimiş.

—İnim de cinim de senin de gızınım dimiş.

—Aman gızım gitme ölese dimiş.

Ondan sonem gitmemiş. Gitmence görmüşler, dutmuşlar onun gızı olmuş. Gene yarıntesi* görmüş dutmuş.

—Açıl sufram açıl dimiş.

Ekmekler saçılmış, aneyinen gız yimiş. Yılan gavına girmemiş gayrı. Gitmiş, aşama herif gelmiş.

—Bu ne avrad dimiş.

—Bu bizim gızımız. Dünya güzeli gız dimiş. Görerimiş dutarımış açıl sufram açıl dirimiş. İder iyler sona da yılan gavına girer dirimiş.

—Aman gızım gitme dimiş.

—Babam senin gızınım. Şu da anam dimiş.

Görmüş dutmuş. Avrad ekmek deşirme gitmemiş. Herif gitmiş sığıra. Gözel gelince ekmek yirimiş. Bir gün böle, on gün böle. Herif gızın yüzünden zengin olmuş.

—Babam gel sen de sığıra gitme dimiş. Allah bize virdi, yiyelim dimiş.

—Gitmem gızım canıma minnet. Dağları çıkamirim dimiş. Yoruldum gayrı dimiş.

Oğlu var mı yok mu orasını getiremedim.

 


* deşirmek: Toplamak

* bişme: Yemek

* gav: Kabul

* dize: Teyze

* yarıntesi: Sonraki gün
Kimsesiz Kız
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Bir varımış bir yoğumuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde. Cinler cirit atarken eski hamam içinde. Ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallarken. Bir gadınnan kocası yaşarımış. Adam odun keserimiş, fakirlerimiş. Gadın da gündeliğe giderimiş. Onun bunun penceresini, sekmenini silerimiş. Neyse bunların da eski kulübesi varımış. Eski mi eski tek gözlü. Bi de fakir mi fakir, amansız çaresiz bi gız. Ne anası ne babası ne de kimsesi varımış.

— Allah’ım ben nire sığınacam dimiş. Akşam oldu, garanlık çöktü diye ağlamış. Gece galırsam, kurtlara guşlara yem olurum dimiş.

Neyse ki baksa ki eski bir yerde, eski bir kulübe:

— Allah’ım, dimiş, şure sığınim dimiş.

Neyse gelse ki içeri fırı fışkı*. Tencere bomboş. Gadın iççik* bişirece indirece varımış. Onu güzelce bişirmiş. Evi sarayın köşkü yaptırmış. Temizlemiş, silmiş süpürmüş. Gadının da kötü garyolası varımış. Yorulmuş, uzanmış altına girmiş. Adam odun kesmeden gadın da gündelikten gelmiş. Gelseler ki:

— Oh kim ittise iyi itmiş dimiş.

Gonşuları* ittiler sanmışlar. Yimişler içmişler. Gadın:

— Herif, böle ii olir dimiş. Ben de yorulirim, sen de yorulin dimiş.

Adam hem odun keserimiş hem de çekerimiş. Yarın gene gelmişler. Evde ne varsa bişirmiş indirmiş. Silmiş süpürmüş. Destileri doldurmuş. Çeşmeden gelmiş. Gadın:

— Allah Allah herif, bu hayra alamet değil.

Gitmiş gonşusuna sormuş:

— Bizim evi sen mi süpürin?

Gonşusu:

— Valla ben gendi işimi de göremirim dimiş.

— Ya dimiş bizim evi iki gündür silip süpürir. Ne varsa bişirir indirir.

— Sen gündelikçiye gitme de izle dimiş.

Gadın gapının arkasına durmuş. Esnerek* çıkmış fakir bir gız, güzelcede. Neyse avrad izlemiş. Gız da silmiş süpürmüş. Tencere yeme goymuş. Tam garyolanın altına girerken gadın elinden dutmuş:

— İn misin, cin misin?

— İnim de cinim de. Seni yeri yaradan Allah’ın guluyum.

Gız böle böle dimiş:

—Anam yok babam yok. Bi akşam garanlığa galdım. Bi de baktım uzaktan sizin kulübe gördüm. Kulübeyi görünce sığınım didim dimiş. Böle böle geldim. Evini sildim süpürdüm dimiş.

Gadın:

— İyi o zaman sen de bizim bi gızımız olun dimiş. Hemi bize can yoldaşı hemi de arkadaş olun dimiş.

Bişirmişler indirmişler. Onlar mutlu mesut olmuşlar. Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.

 


* fırı fışkı: Pis, pasaklı.

* iççik: Biraz.

* gonşu: Komşu.

* esnerek: Esneyerek.
Fakir Adam
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Bir varmış bir yokmuş. Vaktiyle köyün birinde fakir bir adam yaşarımış. Bi de yaşadığı yerin padişahı varımış. Padişah tüm ülkeye haber salmış:

—Ülkede yaşayan fakir erkekleri evlendirecem demiş.

Padişah çok cömert, iyi kalpli biriymiş. Ülkenin tüm fakir erkeklerini evlendirmek, onları mutlu etmek istemiş. Bizim fakir köylü de padişahın bu emrini duymuş. Duymuş duymasına da evlensem nasıl geçinirim diye gara gara düşünmeye başlamış. Kendince bir karar almış. Padişahın yanına gitmemiş.

Padişah,

—Eğer gelmeyen olursa kellesini vurdurrum kararını almış.

Ama bizim fakir köylü bundan habersizmiş. Fakir adam bir gün rüyasında zengin olduğunu görmüş. Çil çil altınlar, elmaslar, mücevherlerinin olduğunu görmüş. Sabah erkenden kalkmış. Rüyasını köyde oturan cadı karıya yorumlatmış. Kadın demiş ki:

—Bu iyi alamet değil, sen padişahın kararına karşı çıktın. Padişah, bunu duyarsa kelleni vurdurur demiş.

Bizim yarım akıllı köylü, gararından dolayı iyice pişmanlık duymaya başlamış. Ne yapsam ne etsem diye düşünürken aklına bir fikir gelmiş. Bizim yarım akıllı üstünü başını değiştirip dilenci kılığına girmiş. Sarayın önüne oturmuş dilenmeye başlamış. Amacı sarayın durumunu öğrenmekmiş. Bakmış çok da para kazanıyormuş sarayın önünden hiç ayrılmamış.

Padişahın bir kızı varmış. Padişahın amacı kızını evlendirmekmiş. Bir gün padişahın kızı sarayın avlusunda çıkmış dolaşırken fakir adam kızı görmüş. Âşık olmuş padişahın kızına. Padişahın kızı da bizim fakir dilenciyi görmüş. O da ona âşık olmuş. Padişaha durumunu söylememiş. Yoksa kellesinin gideceğinden korkmuş. Padişahın kızı bizim fakir köylünün aşkından yataklara düşmüş, dili tutulmuş. Ülkenin en iyi doktorları, falcıları, büyücülerini getirmiş. Kızın derdine çare olamamış. Bir gün muhafızlardan ikisi konuşurken bizim dilenci olanı biteni duymuş. Üstünü başını değiştirip saraya müneccim olarak girmiş. Gız gözlerini açıp oğlanı görünce ağzı dili çözülmüş. Padişah bu duruma çok sevinmiş. Bizim fakir köylüye kızını vermiş. Kırk gün kırk gece düğün yapmışlar. Onlar ermiş muradına, biz de çıkalım kerevetine.
Aslanın Yavruları
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Bir varmış bir yokmuş. Zamanın birinde bir ormanda aslan yaşarımış. Bu aslan gün gelmiş dünyalar güzeli iki yavru dünyaya getirmiş. Yavrularını hiç gözünün önünden ayırmazımış. Öper sever gözünün önüne bırakır, hiç aralaştırmazımış. *

Zaman gelmiş yavrular acıkmaya başlamış. Çünkü aslan bişi yemezimiş. Südü azalmış. İster istemez avlanmaya gitmiş. O arada iki tane avcı aslanın gözelim yavrularını görmüş. Bunların güzelcene derisini yüzmüşler. Yavrularının ölüsünü atmışlar, derisini almışlar gitmişler. Aslan da avlanmış sevine sevine yavrularıma süt verecem diye gelmiş evine. Bir de ne görsün iki tane dünyalar güzeli yavrusunun leşiyle garşılaşmış. O arada bi kükremiş ki bütün orman inlemiş. Gomşusu çakal koşarak gelmiş:

— Hayrola aslan gardeş, bu gızgınlığın niye, diye.

Çakala demiş ki:

— Baksana gomşu, demiş. Benim dünyalar güzeli iki tane yavrumun avcılar postunu yüzmüş, leşini atmış, demiş.

O arada aslana çakal demiş ki:

— Aslan gardeş, demiş. Senin iki tane yavrun avcılar tarafından vurulduğunda sen bu kadar üzüldün de sen her gün bir annenin canını yaktın. Ondan haberin var mı, demiş.

Aslan elini yüzüne vermiş bi düşünmüş.

— Sen de haklısın çakal gardeş, demiş. Bundan sonra tövbe idecem. Bi daha da milletin canını yakmecem, dimiş.

 


* aralaştırmaz: Uzaklaştırmaz
Değirmencinin Kızları
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Bir varmış bir yokmuş. Zamanın birinde bir değirmenci varımış. Değirmencinin hiç çocuğu olmazımış. Her gün Allah’a dua edellerimiş. Allah, değirmencinin duasını kabul etmiş. Bunlara üç gız birden vermiş. Değirmenci ile karısı çok mutlu olmuşlar. Üç gız da birbirinden güzelmiş ama en küçüğünün yüzü ayın on dördü gibiymiş. Kıza bakan dönüp bir daha bakarımış. O gadar güzelmiş.

Ülkenin de bir padişahı varımış. Bu padişahın da bir oğlu varımış. Padişah oğlunu evermek isterimiş. Oğlu bir türlü kimseyi beğenmezimiş. Oğlan, sevdiği kızı aramak için derviş kılığına girmiş. Az gitmiş uz gitmiş. Neyse lafı uzatmayalım, değirmencinin oraya gelmiş. Üç kızı da görmüş. Kızlar un taşıyomuş. Derviş kılığında padişahın oğlu en büyük kızdan su istemiş. Kız su vermek şöyle dursun ya elinin tersiyle oğlanı öte itmiş. Kafasına elindeki kovayı boşaltmış:

— Git burdan pis, demiş.

Oğlan bu sefer ortancılı kızdan istemiş. O kız da bağırmış, çağırmış su vermemiş. Oğlan:

— Güzel kız, bana bir bardak su getir, demiş.

Güzel olduğu kadar merhametli küçük kız, bir desti su getirmiş. Delikanlının üzerinin ununu çırpmış. Evde ne varsa ekmek, tuz oğlana getirmiş. Derviş kılığındaki oğlan, kızın güzelliğine olduğu kadar ahlakına da vurulmuş. Kıza,

—Allah gönlünde ne varsa onu versin, demiş.

Sonra doğru yoluna gitmiş.

Sonra gelince babasına istediği kızı buluğunu söylemiş. Babası sormuş:

— Kimin kızı?

— Değirmencinin kızını buldum, demiş.

Babası da değirmenciye:

— Allah’ın emri, Peygamberin kavliyle kızını istiyorum, demiş.

Değirmenci de kızını vermiş. Hemi de çok mutlu olmuşlar. Ama diğer iki kardeş kıskançlıktan kendilerini yemiş bitirmişler. Sabah kardeşleri yola çıkacağı için erken yatmış. Bu iki kötü kardeş hainlik düşünmüşler. Gece kardeşlerini kucaklayıp, ormana bırakmışlar. Sabah olmuş. Padişah, kızı almak için adam göndermiş. Değirmenci ile karısı ağlamaktan içleri dışlarına çıkmış. İki kötü kız kardeş de yalandan gözyaşı dökmüşler. Durumu anlatmışlar, öldü demişler. Padişahın adamlarına olanları anlatmışlar. Padişahın oğlu yemeden içmeden kesilmiş. Ağzını pıçak açmıyormuş.

Gelelim biz kendi güzel huyu güzel kızımıza. Ormanda tek başına ağlamış, bağırmış, çağırmış. Ama sesini kimseye duyuramamış. Bu sırada yaşayan dev kızı görmüş. Onu yemek için evine götürmüş. Ama güzel kız durmadan ağlıyormuş. Dev dayanamamış, kıza sormuş. Kız her şeyi anlatmış. Ama buraya nasıl geldiğini bilemediğini söylemiş. Dev kıza acımış. Padişahın oğlunu bulmak için saraya gitmiş. Durumu padişahın oğluna anlatmış. Bacılarının kötülük yaptığını anlamış ama kız onları affetmiş. Padişahın oğlu ile güzel huylu kızımız evlenmiş. Dev de bundan sonra insan eti yememeye karar vermiş. Kızla oğlan mutlu mesut yaşamışlar. Burada masalımız bitti. Darısı tüm sevenlerin başına.
YEDİ CÜCELER
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Bi varımış bi yoğumuş. Evvel zaman içinde galbur zaman içinde. Develer tellalikene, pireler berberikene. Ben anamın beşşiğini tıngır mıngır sallarikene. Bir babaynan iki çocuk bi de anne varımış, bi aile. Neyse çocuklar büyümüş biraz. Büyünce bu anne ölmüş, mefat* itmiş. Ölünce gitmiş üstüne bi guma getirmiş. Evlenmiş adam. Evlenince bu durakana murakana bu babadan bi gız dünyaya gelmiş. Dünyaya gelince, o gızın ismi de Fatme’miş*. Ömer’inen Fatma. Ne gadar güzelimiş, dünyalar güzelimiş.

Üvey anne bir gün gızın başını darekene* böle sert sert vururumuş. Bir gün oğlan büyümüş yemek istemiş. Yemek istince oğlana nasıl vurdise oğlan da ölmüş. Oğlan ölünce bi guş olmuş. Guş olunca uçmuş. Gız da gardeşim gurtuldu diye sevinmiş. Oğlan da,

—Bacım, keşke sen de ölsen de seni de gurtarsak dimiş.

Bu gız gelişmiş, büyümüş, çiğdem gibi olmuş. Gıza herkes vurulurumuş. Herkes severimiş. Deliganlılar annelerini, babalarını düğür* salarlarımış bu gıza. Avrat tandırın altına goyar, üstüne sacı gapatırımış. Düğürcüler görmesin de benim gızı alsın diye. Dünya güzelimiş gız. Bi tarafa gidekene elini yüzünü garalarımış, guralarımış. Gendi gızını gösteririmiş. Biraz daha büyümüş gız, analığı gızı çekemez hale gelmiş. Benim gızım çirkin bu gız güzel diye. Benim gızım evde galdı diye. Gadın gocasına dimiş ki:

—Sen bunu al, Kafı Küfü Dağı’nın ardına at gel.

Babası da götürür gızı bi tarle bırakır. Tarle bırakınca zabanan çifçiler gelir. Bi çoban gızı bulur evine götürür. Bu çobanın da yedi tene çocuğu varımış, oğlan çocuğu. Çocuklar da cücemiş boy boy. Ondan sona gızı bure getirir, gızı giydirir guşatırlar. Onlar sever, bu gız dünya güzeli olur.

Böle geçip gidekene bi düğün olur. Bu gız düğüne gider. Götürüller. Götürünce gızı, orda bi deliganlı gıza vurulur.

—İlle bu gızı bana alın dir.

Allah tarafından bi kimseler gelir, gızı götürür, gız gaybolur. Bi de gelseler ki o gız yok. Oğlan ille de bu gızı alacak diye dutturur.

Bi vakitten sona oğlan hastalanır, ölüm derecesine düşer. Gızı bulamazlar. Padişah,

—Dünyanın en güzel gızını bulacam, oğlum dir.

Güzel güzel gızları getirirler. İmkânı yok oğlan gara sevdaya dutulmuş. İlle bu gız. Bu gız da bi dağda. Bi çobanın elinde haberleri yok oğlanın vurulduğundan. Gız gopakana* ayakkabısı galır. Bi ayakkabısının teki. Bu ayakkabısının tekini de ona göre yaptırır. İki adamı ayakkabı elinde gezdirir. Oğlan,

—Bu ayakkabı kime olursa, o gız benim sevgilim.

Dünya âlemini gezdiriller. Variller o analığın evine. Analık, gızının ayanı yiter gene olmaz gızının ayana. Bu padişahın oğlu ya alacak.

Ondan sona sölem.

—Gide gide tarla takın nire varsa gız bulunacak! dir oğlan.

Türkiye’de dünyada neyse. Köy köy çeşme çeşme dolanakan gızı çeşmenin başında bulullar. Vardı evin babası davar sulir, o da çeşmede su dolir. Adam,

—Gızım şu ayakkabi bi ayağana dener misin?

Gız ayana dener gıza olur. Gıza variller, düğürcü olullar. Evin sahibinden aliller gızı. Ondan sona gavuşiller oğlannan.

 


* mefat: Vefat

* Fatme: Fatma

* darekene: Tararken

* düğür: Dünür

* kopakana: Kaçarken
Bir Vuruşta Kırk Kişi
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Bir varmış, bir yokmuş evvel zaman içinde kalbur saman içinde pireler tellal, develer berber iken bir yörede yaşayan gençlerin evlenebilmesi için onların maharetlerinin olması gerekiyormuş. O yörenin padişahına maharetlerini gösterdikten sonra padişah onları evlendiriyormuş; fakat gencin biri hiç mahareti olmadığı için evlenemiyormuş. Düşünmüş, taşınmış gittikçe de yaşlanıyormuş. Derken bakmış, sinekler pekmezin üzerine doluşmuş. Pekmezin tasını çevirmiş, çevirdikten sonra da saymış. 40 tane sinek ölmüş. Kılıcını almış, götürmüş demirciye, kılıcının üstüne "bir vuruşta 40 kişiyi öldüren yiğit" yazdırmış. Gençlerin toplandığı yere varmış. Yatmış, başının üzerine de kılıcı dikmiş. Gelen okumuş, bir vuruşta 40 kişiyi öldüren yiğit, giden okumuş. Hemen padişaha bildirmişler:

— Aman padişahım, filan tepede yatan genç var bir vuruşta 40 kişiyi öldürüyormuş.

Padişah,

—Hemen çağırın, demiş.

Hemen çağırmışlar. Padişah sormuş:

—Sen bir vuruşta 40 kişiyi öldürdün mü?

Delikanlı,

—Öldürdüm padişahım, demiş.

Padişah yine,

—Öldürdün mü,  diye sormuş.

Delikanlı da,

—Yine öldürürüm, padişahım, demiş.

Padişah da,

—Tamam, sana inandım, demiş.

Padişah, kızını o gence vermiş. 40 gün 40 gece düğün yapmış. Onları mutluluğa erdirmiş. Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.
Edi ile Büdü
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde. Deve tellal iken sinek berber ikene, ben babamın beşşiğini tıngır mıngır sallekene,* bir varımış bir yoğumuş. Bir anenen baba varımış, gızlarını gelin itmişler. Bunlar gelin olmuşlar: Edi’nen Büdü.

Bunnar* bi gün, gızlarına gezme gitmişler.

—Edi, dimiş.

—O da ne din Büdü, dimiş.

—Haydi gızımıza gezme gidelim, dimiş.

Anneyinen baba hazırlanmışlar, bişiler* almışlar. Çocuklarına yağlık* bürgü,* gezme gitmişler. Gezme gidekene* gidekene, yaz günü gitmişler. Tarla, yaz günü olduğu için şak şak* olmuş. Garı dimiş ki:

—Edi, dimiş.

—O da ne din Büdü, dimiş.

—Hele tarla şak şak olmuş. Gidelim de gızımıza goydumuz yayı tarle* dökelim, dimiş. Tarlanın yarıklarına gızımıza götürdümüz yayı sürelim, dimiş.

Bahar geçmiş, yaz geçmiş, ireli doğru varmışlar, güz gelmiş. Güz gelmiş gelip gidekene, dal sallanırımış eğilir eğilir kakarımış.*

—Edi, dimiş

—O da ne din Büdü, dimiş.

—Hele dimiş, dal üşümüş, soğuk gelmiş.

Eğilip eğilip kakır diye başında bürgüyü çıkartmışlar. Gızlarına goydukları hediyeyi dala sermişler.

İreli doğru varsalar ki, kış geçmiş, bahar gelmiş. Leylek, bir ayağını kaldırıp bir ayağını indiririmiş. Torunlarına bir edik* almışlarımış.

—Edi, dimiş.

—O da ne din Büdü, dimiş.

—Hele dimiş, leylek aya üşümüş, ayanın* birini indirip, birini galdırir dimiş.

Eletmişler leylenin ayağına ediği giydirmişler. Aradan zaman geçmiş, bir sene geçmiş gızlarının yanına varmışlar. Gızlar hoş beş, ana baba nirden* geldin, nasıl oldun. Aneyinen baba akşam olmuş yatmışlar, gızlarının yanında.

—Edi, dimiş.

—O da ne din Büdü, dimiş.

—Gızlarımızın gazları* bitlenmiş. Kak da şu çeşmeden su getirelim, dimiş. Gızımızın gazlarını yıkelim* dimiş.

Gitmişler, gazlarını yıkame, suyu getirmişler gaynatmışlar. Gazları batırmışlar, çıkarmışlar. Ördeği gazı batırmışlar çıkartmışlar. Hepsi de ölmüş, sermişler.

—Edi, dimiş.

—O da ne din Büdü, dimiş.

—Hele bak bitten gurtuldu gızımızın gazları, dimiş. Ne güzel uyir dimişler.

Ertesi akşam olmuş.

—Edi, dimiş.

—O da ne din Büdü, dimiş.

—Hele dimiş, develer sakız çiğnir dimiş.

Kakmışlar deve öldürmüşler. Bunun ağzından sakızı almışlar.

Gız zabah gelse ki:

—Ana baba ne yaptız?

—Gızım sakız aldık.

Aradan iki gün geçmiş, ertesi akşam olmuş. Gız anasınnan babasını gatran damına yatırmış.

—Edi, dimiş.

—O da ne din Büdü?

—Kak hele, dimiş.

Gızın bir teneke gatranını sırtlarına dökmüşler, yata yapmışlar, sarılmışlar. Zabah olsa ki bunlar birbirine yapışmış. Gız gelmiş, dışarı geç bi zaman olmuş.

—Ana aç gapi.

—Gızım baban goyurmir.

—Baba aç gapi.

—Gızım anan goyurmir.

O gün akşama gadar uğraşmışlar. Kakıp gapi açamamışlar. Gız gitmiş gapi gırdırmış, çıkartmış. Anenen babayı yıkamış. Ertesi gün annesinnen babasını hayvana bindirmiş, eşşe, yolcu itmiş.

 


* salleken: Sallarken

* bunnar: Bunlar

* bişi: Bir şey

* yağlık: Bir çeşit örtü

* bürgü: Bir çeşit başörtü

* gideken: Giderken

* şak şak ol-: Açılmış

* tarle: Tarlaya

* kakar: Kalkar

* edik: Patik

* ayanı: Ayağını

* nirde: Nerde

* gaz: Kaz

* yıkelim: Yıkayalım
Edi ile Büdü 
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Bir varımış, bir yoğumuş. Bunu dimek pek çoğumuş. Bi Edi varmış, bi de Büdü varmış. Bi de dünya güzeli kızları varımış. Kızlarını yaylağa gelin itmişler. Üç ay geçmiş, dört ay geçmiş, beş ay geçmiş, altı ay geçmiş, bir sene geçmiş kızları gelmemiş.

Edi dimiş:

—Nedin Büdü dimiş, gızımıza gezmeğe gidelim dimiş.

—Ne alalım, dimişler. Çocuğuna çorap alalım, dimişler.

—Gızımıza gazak alalım, kömbe* çekelim,yağ alalım gidelim dimişler.

Hazırlamışlar, yola goyulmuşlar. Hazırladıklarını eşşeğe yüklemişler. Yörümüşler,* yörümüşler. Az gitmişler, uz gitmişler, dere tepe düz gitmişler. Yollar şak şak olmuş.*

—Edi dimiş, o da nedin Büdü dimiş. Yollar şak şak olmuş, yağı yola sürelim dimiş.

Yağı, yola dökmüşler, sürmüşler. Az gitmişler, uz gitmişler, dere tepe düz gitmişler. Yolda kargalar, güverçinler, guşlar uçarımış.

—Edi dimiş.

— O da nedin Büdü dimiş. Bunlar acından* ölmüş. Kömbe dökelim yisinler.

Kömbe de onlara dökmüşler. Az gitmişler, uz gitmişler, dere tepe düz gitmişler. Baksalar ki bir leylek, ayağı gıpgırmızı olmuş.

—Edi dimiş.

—O da nedin Büdü dimiş.

Çorabı da leyleğe giydirmişler. Ayağı üşümesin dimişler. Hazırladıkları tükenmiş, gızının evine varmışlar. Hoş beş itmişler. Gızları bunların elini öpmüşler. Bunlar da gızının halini hatırını sormuşlar. Bomboş varmışlar. Neyse akşam olmuş. Gızının soysuz* da bi gaynanası varımış. Bunları gaz damına yatırmış. Gazlar durmadan gaşınırmış.

—Edi dimiş.

—O da nedin Büdü dimiş. Bu gazlar neye gaşınir.* Bir su ılıdalım, sırtlarını yıkayelim.

Gazannan* bir su ılıtmışlar. Gazı sokmuşlar, çekmişler.

—Edi dimiş.

—Gördün mü Büdü nasıl ırahatlaştılar,* sessiz uyirler.

Halbuki tümü ölmüş. Çırakmanda* da bir katran varımış. Katranı da yaarnılarına çalmışlar, uyumuşlar. Sabah olmuş. Gızları varsa ki, bunlar çekilirler çekilirler birbirlerinden ayrılamazlarımış.

—Aman anne baba noldu? Bu gazları ne ittiz.

—Gızım yıkadık, güzel su ılıttık, ne güzel uyilller.

Baksa ki gazların hepsi ölmüş.

Gız,

—Kalkın anam babam ben sizi yolcu idim.

Gız, anasıynan babasının haybesinin bir böğrüne altın, bir böğrüne de yiyecek goymuş, bunları yolcu itmiş. Haydin güle güle dimiş.

Az gitmişler, uz gitmişler, dere tepe düz gitmişler, evlerine gelmişler. Evlerine gelince,

—Edi dimiş.

—O da nedin Büdü dimiş. Gomşudan bir ölçek* getir de altını ölçelim dimiş.

Gomşu da ölçeğin altına gatran yapıştırmış. Bunlar ne idecek diye, gurnaz bir gomşuları varımış. Haybeden altını dökmüşler, ölçeğe bi tene altın yapışmış. Giri* gomşuya ölçeği eletmişler. Gomşu,

—Aman Hacı, gızının köyünden altın getirmişler.

Hükümet, jandarma, muhtar eve varmışlar:

—Böle böle* gızım hediye virdi, demiş.

Mahkemeye gitmişler. Bişi* olmadan eve gelmişler. Goşa goşa yaşamışlar. Biz çıktık kerevete, siz de çıkın kerevete. Az gittik, uz gittik, dere tepe düz gittik.

 


* kömbe: Bir çeşit ekmek

* yörümüş: Yürümüş

* şak şak ol-: Açılmış

* acından: Açlıktan

* soysuz: Sinirli

* gaşınir: Kaşınıyor

* gazan: Kazan

* ırahat: Rahat

* çırakman: Raf

* ölçek: Bir tür tartı aleti

* giri: Geri

* böle böle: Böyle böyle

* bişi: Bir şey
Kader Yazıcı
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Bir varımış, bir yoğumuş. Bunu dimek hiç yoğumuş. Bi kimseler denizin kinarında* yazı yazarımış. Yazmış atmış, yazmış atmış. Bi herif gelmiş sormuş:

—Benim gızımı kime yazdın.

—Senin gızını dağda yörük var, onun oğluna yazdım dimiş.

—Benim gızım daha duvacak, büyecek dimiş. Ben bunu gabul itmem dimiş.

—İtmessen yazdım attım, bu yazı dimiş, gader.

Yazdım attım diyince herif, beğ oğlunu beklemiş. Beğ oğlunun dağda garısı doğurunca, o oğlanı alacak ya. Bekledi bekledi yörüğün garısı doğurunca ore* gitti. Ata bindi. Yedi gün yedi gece beğ oğlunu aradı. Arancek vardı misafir oldu:

—Arkadaş böğün* avradın sancısı var, sennen ilgilenemedim gusura bakma, didi.

—Ossun canım, sen git ben yalınız oturrum didi.

Yidirdi, içirdi onu otutturdu. Gitti avrat oğlan doğurdu. Belediler yatırdılar. Ondan sonem* o herife yer yaptılar. Herif de garısının yanına yattı. Çocuğu da belediler yatırdılar. Ondan sonem gece yarısı herif uyanir, sobele alır gider. Zabanan uyansalar ki bebek yok alıp gitmiş. Bi çalının dibine goymuş çocuğu. Sığır güden evliya varmış, çocuğu almış. Sığırı almış orda eve gelmiş. Avrat sancı çekerimiş. Avradın altına avrat görmeden goymuş.

—Avrad dimiş, bi gızımız oldu bi de oğlumuz.

—İyi herif büyüdürük dimiş.

Oğlanın adını Bulduk goymuşlar. Ondan sonem büyümüş çocuk gocaman olmuş. 11 yaşında ne olmuş. Gene ore bi misafir gelmiş. Aynı o herif. Adam da Bulduk getir Bulduk götür dirimiş. Herif,

—Niye Bulduk dirsiz? dimiş.

—Avrad sancı çekirdi, bi Allah bilir bi de ben bilirim. Avradın altına godum, avrad bi oğlumuz bi de gızımız oldu didim, dimiş. Çalının dibinde buldum geldim, dimiş.

Adam da,

—Bu benim azdırdığım çocuk, dimiş. Oğlan ne gadar para idirse, bi ağırlınca altın, bi ağırlınca para. Ne kadar altın idirse bu çocuğu bana sat.

—Satmam matmam dimiş ya, herif fukarayımış.

Almış altını parayı, oğlanı virmiş ona. Gitmiş gızınan arke almış, ikisini bi ata bindirmiş. Gendi de bi ata binmiş. Gitmişler, yidi gün yidi gece o yörükleri aramışlar. Yörükler gocamış herif de gocamış avrad da.

—Ben hata itmissim, dimiş. Denizin kinarında bi yazı yazdılarıdı, dimiş, sordum böle böle. Benim gızım onu beklemez didim, dimiş. Ondan sona günah işledim, affeyle dimiş. Şu gelinin şu oğlun.

Gocamışımış, tam hizmet idilecek zamanimiş. Gomuş gelmiş ore. Gelini oğlanı gomuş gelmiş, çaldıdı ya.

—Misafir aldığımız herif, gördün mü çocuğumuzu aldı gaçtı.

Onlar erişmiş yetişmiş. Siz de erişin yetişin.

 


* kinar: Kenar

* ore: Oraya

* böğün: Bu gün

* sonem: Sonra