Kızdın mı?
(Doğu Anadolu Bölgesi, Malatya)

 

 

[KIZDIN MI?]

  Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde; pireler berber iken, develer tellal iken ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, zamanın birinde güzel yurdumuzun Çırmıktı’sında yaşlı bir oduncu yaşarmış. Bu yaşlı oduncu üç oğlu ile küçük bir dağ kulübesinde yaşar, geçimini odunculukla sağlarmış. Gel zaman git zaman yaşlı oduncu hastalanmış. Odun kesmeye gidemediğinden evine yiyecek alamaz olmuş. Evde yiyecek kalmayınca, babasının ateşler içinde yattığını gören büyük oğlan, babasının yanına yaklaşarak:

—Babacığım, evde bir tas çorba yapacak kadar bile yiyecek kalmadı. Bana müsaade et, aşağı köye inip bir iş bulup çalışayım. Sana, kardeşlerime yiyecek; eve öteberi alayım, demiş ve izin istemiş.

Yaşlı oduncu oğluna izin verince, oğlan el öpüp helâlleşerek evden ayrılmış. Az gitmiş uz gitmiş, dere tepe düz gitmiş geceleri konaklayarak, gündüzleri yol alarak sonunda köye ulaşmış. Köyün ileri gelenlerine hâlini anlatıp iş istemiş. Köy halkı da köy ağasının ırgat aradığını söyleyerek, ağanın çiftliğini göstermiş ve büyük oğlanı uğurlamışlar.

Büyük oğlan ağanın çiftliğine varınca kapıyı üç defa tıklatmış. Kâhya kapıyı açarak, oğlanı ağanın yanına götürmüş. Ağa ki pala bıyıklı, gür sakallı, iri yarı. Kapı gibi bir adammış. Oğlanın meramını dinledikten sonra:

—Oğlum senin derdini, meramını anladım, benim çiftliğim geniş. İşlere yetişecek bir de ırgata ihtiyacım var. Senin istediğin para ile seni çalıştırırım. Yalnız bunun için dört şartım var. Bunları kabul edersen iş senindir, demiş.

Oğlan bu duruma oldukça sevinmiş. Çalışmaya ihtiyacı olduğundan şartlar ne olursa olsun kabul edeceğini düşünmüş. Bu arada ağa şartlarını sıralamış:

—Birinci şartım, sabahları erken kalkıp tarlayı sürmeye giderken kapının önünde duran köpeğimi de tarlaya götürecek, köpeğim nerede durursa orayı süreceksin. İkinci şartım, öğlen yemeklerini kızım getirecek. Yemeğin yoğurt ve ekmek. Ama ekmeği bölmeden, yoğurdun kaymağını delmeden yiyeceksin. Üçüncü şartım, tarladan gelince öküzleri ahıra koyacaksın ama kapıdan değil. Dördüncü şartım ise, hiçbir şeye kızmak yok. Kızanın derisini yüzüp tuz basar, kuyuya atarım, demiş.

  Büyük oğlan çaresiz, şartları kabul etmiş ve o gece eve misafir olmuş. Sabah erkenden kalkmış,  ağanın dediği gibi öküzleri sabana germiş, köpeği de önüne katarak tarlanın yolunu tutmuş. Tarlaya vardıklarında köpek koşarak tarladaki bir kayanın başına oturmuş. Oğlan bir köpeğe bir kayaya bakmış. Köpeğe “ıh” etmiş, “kış” etmiş, köpek yerinden oynamamış. Uğraşmış vakti öğlen etmiş. Vakit öğlen olunca ağanın kızı elinde tepsi çıkagelmiş. Oğlan bir ekmeğe bir yoğurda bakmış, tam ekmeği bölerken ağanın şartı aklına gelmiş:

—Ben bu yoğurdu delmeden bu ekmeği bölmeden nasıl yerim, diyerek kendi kendine yakınmış ve yemeği yemeden kalkarak, öküzleri önüne katıp evin yolunu tutmuş. Eve vardığında öküzleri sabandan söküp ahıra koyacak iken yine ağanın sözlerini hatırlamış, bir kapıya, bir öküzlere bakıp:

—Bu öküzler kapıdan girmezse nereden girer, diyerek sinirden köpürmüş ve kızgınlıkla ağanın yanına varmış. Ağa oğlanı görünce:

— Gel bakalım delikanlı, bugün ne iş yaptın, anlat hele, demiş. Oğlan:

— Ağa bu nasıl iş? Bugün hiçbir iş yapamadım, üstelik de aç kaldım. Köpeğin gitti, bir taşa oturdu, tarlayı süremedim. Kızın yemek getirdi, şartın yüzünden yemeği yiyemedim. Bunlar yetmezmiş gibi öküzleri kapıdan değil de nereden sokacağım ahıra, bu nasıl iş? Bunlar nasıl şart, demiş. Ağa oğlanı dinleyip:

— Kızdın mı oğlum, diye sormuş. Oğlan daha da öfkelenerek:

— Tabii kızdım, bu nasıl iş, diye çıkışmış.

  Oğlanın kızdığını gören ağa, derisini yüzüp, tuza basmış ve kuyuya atmış. Böylece oğlan ölmüş.

Bu sırada büyük oğlanın evinde bir telaş başlamış. Ortanca oğlan sabredemeyip babasından izin almış,  abisini bulmak için yola çıkmış. Bir süre sonra köye varıp ağabeyinin başına gelenleri öğrenmiş. Ağanın yanına vararak iş istemiş. Ağa da ağabeyine sunduğu şartları kabul ettiği taktirde kendisini işe alacağını söylemiş. Çaresiz olan ortanca oğlan şartları kabul etmiş ve işe başlamış. Ancak çok geçmeden oda ağabeyinin yaşadıklarını yaşayarak öfkelenip sinirlenmiş ve ağabeyi gibi derisi soyulup tuz basılarak ağa tarafından yok edilmiş.

İki ağabeyinden de ses çıkmayan küçük oğlan babası ile helâlleşerek yola çıkmış. Bir süre sonra köyü bulmuş, olup biteni köy halkından öğrenmiş. Ağanın yanına vararak durumunu anlatmış. Ağa da şartlarını söyleyerek küçük oğlanı işe almış.

  Sabah olunca oğlan köpeği önüne katarak tarlanın yolunu tutmuş. Köpek yine bir kayanın başına oturmuş. Duruma sinirlenen küçük oğlan yerden aldığı koca bir taşı köpeğin kafasına indirmiş. Köpek çekip gidince oğlan da kafasına göre tarlayı sürmüş. Vakit öğlen olunca ağanın kızı elinde tepsi, yemek getirmiş. Tam yemeği yiyecekken ağanın kızı bakıp:

—Ulan ben bunu nasıl bölmeden, delmeden yiyeyim, diyerek önce kızı dövmüş, sonra da yemeği bildiği gibi yemiş. Akşam hava kararınca eve dönmüş, öküzleri sabandan çözüp ahıra koyacak iken birden ağanın şartını hatırlamış. Kurnazca bir fikir ile öküzleri kesip parça parça ederek pencereden ahırın içine atmış. Bu iş de tamam diyerek ağanın yanına varmış. Ağa:

— Gel bakalım delikanlı, bugün ne iş yaptın, anlat hele, demiş. Küçük oğlan:

— Ağa, senin bir köpeğin vardı ya... Ağa:

— Eeee... Oğlan:

— İşte o yok oldu, demiş. Ağa birden bağırmış:

— Sen benim köpeğimi nasıl öldürürsün, demiş. Küçük oğlan sakin bir tavır ile:

— Ağa senin dediğini yaptım, köpeği tarlaya götürdüm, köpek gitti bir kayanın tepesine oturdu. “Ih” ettim, “kış” ettim, kalkmadı. Bende taşı alıp fırlatınca alıp başını gitti, diye olayı anlatmış. Ağa:

— Bu nasıl iştir, diye bağırınca oğlan ağaya dönerek:

— Kızdın mı ağa, demiş. Şartlarını hatırlayan ağa:

— Kızmak yok, kızmak yok, diyerek sinirlenmemeye çalışmış. O sırada ağanın kızı koşarak çıkagelmiş ve:

— Ağababa, bu oğlan öğlen vakti yemek götürdüğümde beni çok dövdü ve yemeği de yedi, deyince ağa hiddetlenerek:

— Sen benim kızımı nasıl, ne hakla döversin,  diye bağırmış. Oğlan:

— Dur ağa! Hele bir dinle, kızın bana yemek getirdi. Yoğurdu delmeden, ekmeği bölmeden ye, dedi. Ben de nasıl böyle yiyeyim, dedim ve dövdüm, diyerek eklemiş:

  — Kızdın mı ağa? Ağa sinirlenmemesi gerektiğini bir kez daha hatırlayarak:

— Kızmak yok, kızmak yok, diye cevap vermiş. Oğlan anlatmaya devam etmiş:

— Ağa senin öküzler var ya... Ağa:

— Eeee... Ne olmuş öküzlere? Oğlan:

— Onlar pencereden sığmadı, ben de kesip parça parça içeri attım, demiş. Ağa yine köpürmüş ve:

— Sen nasıl adamsın? Bu nasıl iş, demiş. Durumu fırsat bilen oğlan:

— Kızdın mı ağa, demiş. Ağa bağırıp çağırarak:

— Kızdım tabii, lanet adam, diye karşılık vermiş. Oğlan da ağanın derisini yüzüp tuzu basmış ve kuyuya atmış. Ağa ölünce küçük oğlan ağanın kızı ile evlenip babasını da yanına almış. Çiftlikte mutlu bir hayat sürmüşler.