umutphp/masallar huggingface dataset:
Civciv ve Paşanın Oğlu
(Doğu Anadolu Bölgesi, Bitlis)

Bir zamanlar, yaşlı bir kadın varmış. Hiç çocuğu olmuyormuş. Buda bir yumurtanın üzerine oturmuş. Yumurtadan bir civciv çıkmış. Kadın civcivi alıp, hergün bir yerlere gezmeye götürüyormuş. Paşanın oğlu, dağları gezerken civcivi görmüş. Civciv bazı dualar okuyormuş. Ve civcivin derisi soyulmuş, altından güzeller güzeli bir kız çıkmış. Paşanın oğlu bu kıza aşık olmuş. Daha sonra babasına giderek:

"Ya bu kızı bana alırsınız ya da kendimi öldürürüm." demiş. Paşanın oğlu babasını alıp kızı istemeye gitmiş. Kadının civcivi vermeye hiç niyeti yokmuş. Paşa, kadına:

"- Eğer civcivi bize verirsen sana on misli altın veririz." demiş. Kadın, on misli altını duyunca teklifi kabul etmiş. Paşa ve oğlu civcivi alıp eve gelmiş. Çocuğun annesi:

"- Bu nedir? El aleme şimdi bunu nasıl açıklayacağız. Benim oğlum eve gelin diye bir civciv mi getirmiş." diye hayıflanmaya başlamış. Civcivin kaynanası bir gün tandırda ekmek pişirirken onun ekmek kırıntılarını yediğini görmüş. Tandır sopasını eline alan kaynana civcive vurmaya başlamış. Daha sonra düğün olmuş. Herkes düğüne gitmiş. Civcivin kocası tek evde tek kalmış. Civciv dualar okuyarak güzel bir kadına dönüşmüş ama derisini saklamayı unutmuş. Daha sonra civciv düğünde kaynanasının yanına oturmuş. Kaynanası ona:

"- Sen kimin kızısın?" demiş. Gelin de ona:

"-Ben bir ağanın geliniyim." demiş. Kaynanası kendi kendine:

"- Benim oğlum sana kurban olsun.Gelin diye bana bir civciv getirmiş." demiş. Düğün bitmiş. Herkes düğün yemeğini yerken, kız çabucak eve gitmiş. Eve girdiğinde yanık kokusu hissetmiş. Odaya girdiğinde postunun yandığını görmüş. Bir de bakmış ki bütün ev halkı orada . Kocasına bakmış. Daha sonra sırrı ortaya çıkınca her şeyi anlatmış. Kocasıyla birliktre mutlu mesut yaşamışlar.
Güdük Tilki
(Akdeniz Bölgesi, Mersin)

Güdük Tilki 

Bi varımış, bi yoğumuş. Evvel zaman içinde ormanın birinde bi guyruksuz dilki varımış. Ormandaki öreki dilkiler bununla alay ederlermiş. Güdük dilkinin buna canı çok sıkılırmış. Aklına bi oyun oynamak gelmiş böylece bi gün dilkilere:

— Benim dedemden kalma bi  bağım var, isterseniz sizinle orada üzüm yiyelim demiş.

Öteki dilkiler de kabul etmişler. Bağa varınca güdük dilki, öteki dilkilere birer kök gösterip guyruklarını bir iple köklere bağlamış.Daha sonra:

— Ben defterle galem getireyim de bağları size pay edeyim demiş.

Dilkiler üzümleri yemeğe başlamışlar. Güdük dilki yüksek bi depeye çıkmış:

— Bağın sahibi geliyoru! Canını seven kaçsın demiş.

Bunu duyan dilkiler kuyruklarını gopardıp ormana kaçmışlar. Ormanda güdük dilkiye sormuşlar:

—Neden bize bu oyunu oynadın demişler. Güdük dilki:

—Güdük demesi var mıydı ha! demiş.

Böylece intikamını öteki dilkilerden almış.
Olmayacak İşler
(Akdeniz Bölgesi, Hatay )

Eveli bizim aslıyok yaylasında on bin tene arımız vardı. Künde ben bunları gütmiee gederdim, bir gün gışıdı, zahmerinin soogu aaşam arıları eve getirdim, yerlerine goyarkan saydım arının biri yok, ulan arkadaş sayööm sayööm biri nuksan, getdim babama söledim;

— Arının biri yok, dedim.

Babam geldi şööle bir bakdı:

— Topal arı yok, canın ne isder. Get yazıda yabanda canavar parçalar topal arii bul gel, dedi...

Hava garannışık yazı-yaban, dağ daş topal ari arööm, bir de baktım ki bizim topal arı bir depenin yörebinde düşük galık, sookda ayaandakı yara eece azık, sırtladım eve getirdim. Babam dediki get 5-6 tene goz (ceviz ) getir ezekde bunun ayandaakı yariee sarak, geddim getirdim yarasını gozunan sardık... Gel zaman get zaman bakdıkki arının ayanda bişe ziliflenmiee başladı, birez zaman geçdi gocaman bir goz aağacı oldu, babam dediki:

— Olmiee oldu bu gozları toplieek.

Üç beş sene topladık bu seferde boyumuz yetmez oldu, yerden topladımız toprak kezzekleri sıkarak gozları dökmiee başladık, bir zaman geçdi, bir gün şu gozun başına çıkiim hele dedim, çıktımki ne göriim; sıkdıımız kezzeklerden goca bir tarla oluk gozun başında. Hemen endim babama sieerddim, dedim bööle böle. Babam dediki:

— O zaman o tarliee garpız ekek.

Ekdik. Garpız zamanı geldi bir garpız oldu bir garpız oldu gucak almöö, babam dediki get bir tene yol gelde yieek bakim dadı hele, çıkdım yoldum zornan aşşa endirdim, babamdan çakısını aldım garpıza bir vurdum amma bıçak garpızın içine geddi gayboldu. Babam dediki:

— O çakı bana dedemden hatıra get o çakii bulmadan gelme, canın ne isder.

Girdim garpızın içine çakı aramiee. Girdimki ne göriim, garpızın içinde pazarlar guruluk, bir galabalık bir curcuna, kim kime dum duma aramieenen bir süngüçlük çakii bul bulabilirsen. Üç gün aradım galan umudu kesdim, kenarda duvar dibinde çökük ıhdieer saçı sakalı birbirine garışık bir adam gördüm, getdim selam verdim yanına bende çökdüm.

— Hayır mı yaaan yorgun gimisin ne gezöön buralarda, dedi.

— Emmi durum bööle böle dedim. Çakii aramiee geldim. Emmi;

— Ulan yavrım ben gırk sene evel burda gırk tene deve yitirdim daha bulamadımda sen bir garış çakiimi bulucun dedi amma elindaki bastonanda deh etdi gafama, bastonu yedim amma bir uyandimki tümü düşümde olmuş.
Tilki, Domuz ve Ayı
(Akdeniz Bölgesi, Mersin)

                                                                                                                Tilki, Domuz, Ayı

          Tilki, domuz ve ayı bi aradalarımış, Bunnar arkadaş olmuşlar. Birlikte yola koyulmuşlar. Giderken ağaçlık bi yerde bi ileşe ırast gelmişler. Gurnaz dilki hemen bi plan düşünmüş. Demiş ki:

          — Şindi biz bu ileşi yiyeceğiz emme bize ileşi yerken bi bekçi ilazım. Benim bi bekçi arkadaşım var. Elinden ne gaçan gurtulur ne uçan. Ben gedeyim de onu getireyim. Biz bu yemeği yerken o bizi korur.

          — Tamam demişler. 

          Tilki kedinin yanına gitmiş. Demiş ki: 

          —  Arkadaş bi yerde güzel bi yemek var. Gidelim, seninle beraber yiyelim. Emme kendine  sahip çık. Orda cani hayvanlar var. 

Böylece gurnaz dilki, kediyi gorkutmuş öteki arkadaşlarına karşı. Sonra gelmiş domuzla ayıya da: 

          — Arkadaşım gelirken gendinizi goruyun, demiş.

Bunun üstüne ayıcağız bi ağacın başına çıkmış.   Domuzda bir bi ağacın ardına saklanmış. Gurnaz dilki, kedi gelirken bi çekirge sıçratmış. Kedi gapmış hemen çekirgeyi. Ayıylan domuz bunu görünce gerçekten gorkmuşlar.

          — Dilki kardeşin dediği gibi bunun elinden ne gaçan gurtulur ne uçan, deyip iyice pusmuşlar.

Domuzun solumasıyla gazel* okarı* uçmuş. Uçunca kedi gazelin uçtuğu yere sıçramış. Sıçrayınca domuz kaçmış. Domuzu gören kedi korkmuş ağaca tırmanmış. Ağaçtaki ayı da kendini yere atmış, ordan gaçmış. Kedi de korkusunsan ağacın başında kalmış.  Böylece ileşi yalnız gurnaz dilki yemiş.

gazel*: Ağaç üzerinde kuruya yaprak

okarı*: yukarı
Tilki ile Kurt
(Marmara Bölgesi, Tekirdağ)

GÜDÜK AMCA

Bir zaman bir adam balık satarmış. Gitmiş bir köve, doldurmuş bir araba balık. Balıkları satmağa gidermiş bir köve. Giderken giderken yolda da bir tilki yatırmış, kapamış gözlerini, bayılmış, baygın baygın yatırmış.

 — Aman, demiş, atayım bunu arabaya da alayım bu tilkiyi de demiş, yüzeyim de demiş, derisini satayım, kürk yapayım hanımlara.

Atar arabaya, gider. Aaa, tilki gene bir canlanır arabanın içinde, atmış, atmış, atmış balıkları arabadan yere. Adam hiç bakmamış arkasına. İner aşşağa, bir toplar balıkları, gelir eve. Güzelcene onları dizer evin içine. Hep böyle evin tavanlarına dizer, sıralar böyle. Çıkar gene dışarı, gider, kurdu görür.

Kurda, demiş,

— “Hiç gelmesin ya bana oturmağa, gezmeğe” demiş.

— Gelemem be arkadaşım, demiş, çok açım, demiş, içim bayılır, demiş, hiçbir şey bulamadım yemeğe.

— Olsun, demiş be, gel, gel, demiş, bana, demiş.

— Geleyim, demiş.

Gelmiş. Oturmuşlar.

— Ama, demiş, hiç yukarı bakma, gözüne çepel kaçar, demiş.

—  Aman, demiş, bakmam be. Usulacık bir bakmış böyle kurt balıklara.

— Oh, demiş, ağzının suyu akmış kurdun.

— Nereden be adaşım, demiş, bu balıklar sana, demiş.

— A be demiş, ben, demiş, göle girdim, demiş, gölde tuttum, demiş.

— Aman bana da tutalım be arkadaşım, demiş.

— E tutalım, demiş. Hadi gidelim, tutalım, demiş.

Giderler.

— Ama demiş, ben, demiş, sana, demiş, küpü bağlacam, demiş. Bana gene, demiş, kabağa bağlacam, demiş.

Giderler, küpü bağlar kurdun kuyruğuna, girerler balık tutmağa. Ona (kendisine) gene kabağa bağlar kurnaz tilki. Güldür, güldür, güldür küp dolarmış su.

— A be, dermiş, çok dolar, dermiş, içine. Balıklar girer, balıklar dolar, dermiş.

— A daha biraz derin yerine git. Derin yerine gider, gene küpe güldür, güldür, güldür sular dolarmış.

— A be, dermiş, çok doldu, çok ağar. Doldu, dermiş, doldu, balıklar doldu. Aman, ağar ağar, ağar ağar çıkarmış. Çıkalım, demiş.

Çıkarken çıkarken kurdun kuyruğu, bir kopar kuyruğu… Ooh çıkarlar.

— Ah, demiş, kuyruğum koptu.

— E napayım, demiş, balıklar ağar geldi, kopardı kuyruğunu, demiş.

Ondan sonra çıkarlar, giderler bir tepeye. Tepede otururlar bir ağacın altına. Oturduktan sonra ağacın altında, armut gene nasıl böyle süzülürmüş ağaçta… Armut, böyle sapsarı… Oturukan, oturukan, kurdun karnı aç, gene bir bakmış yukarı.

— Ooo, sapsarı armutlar…

— Aman, demiş, bu armutları ben, demiş, sen, demiş tilkiye, koparamasın, demiş. Ben bunları, demiş, bir sallacam, hepsi yere düşçek, demiş. Ben, demiş, ağaçta sallarken sen armutları toplacan, demiş. Ben seni, demiş, bağlayım öteki ağaca, demiş, ben armutları silktikten salcam seni, demiş, toplaciz, demiş.

Bağlar onu kuyruğundan, tilkiyi. Sallar, sallar, sallar armutları, toplar kurt armutları, topladıktan sonra giderken

— “Aydi”, demiş, avcular gelir, demiş.

Tilki o yanı, bu yanı, o yanı, bu yanı… Bir de onun da kuyruğu kopar.

— Sen, demiş, beni, demiş, küpe bağladın, koparttın ya, demiş, kuyruğumu. Ben de senin kuyruğunu koparttım, demiş.

Giderler, giderler, giderler, bir yere oturular.

— Eee, demiş, sen beni böyle yaptın, ben de seni yaptım, demiş.

Orda olur, biter, gider.
Kuzular
(Marmara Bölgesi, Tekirdağ)

KUZULAR

Bir varmış, bir yokmuş, iki yavrulan bir annesi varmış. Annesi bırakmış yavrularını, gitmiş dışarı. Gittikten sonra, gelmiş kurt tık tık kapıya, urumuş, urmuş:

—Açın kapıyı, ben geldim, annenizim.

—Ayır, sen annemiz diğilsin bizim, bizim annemizin sesi ince, senin sesin kalın.

Gidermiş, dilini yalarmış yalarmış taşa, gene gelirmiş:

—Aç kapıyı, ben geldim, annenizim.

—Ayır, sen annemiz diğilsin, annemizin sesi bizim ince, sen başkasısın.

—Ayır, annenizim.

Açmamışlar gene. Gene gitmiş. Gene dili yalamış, yalamış yalamış… Gene gelmiş. Dili incelenmiş ama, ayır, demiş, sen annemiz diğilsin, gene. Bizim annemizin ayakları, demiş, beyazdı, demiş, senin ayakların, demişler, kara. Gider bu, ayağını unun içine sokar. Gelir ayağını gösteri. Açarlar kapıyı. Alır kuzuları, yer, gider. Gittikten sonra annesi gelir, yok. Ayde, giderler aramağa. Giderler, ararlar, ararlar, bulurlar. Kuzuları kurttan alırlar, eve gelirler. Bu kadar.

(KK: Feruş Ayaz, Deveci Köyü / Malkara- Tekirdağ, 1950 doğumlu, ilkokul mezunu, ev hanımı, aynı yerde yaşar. Büyüklerinden dinlemiş).
Ekin
(Akdeniz Bölgesi, Osmanıye)

 

[EKİN]

 Bir zamanlar cimri mi cimri, zengin bir ağa varmış. Bu ağa iki kızı ve iki oğluyla yaşarmış.

Günlerden bir gün, bu ağanın yanına fakir bir genç gelmiş. Bu genç dürüst, terbiyeli, çalışkan bir gençmiş. İşe ihtiyacı varmış. Ağadan her ne olursa bir iş istemiş.

 Ağa düşünmüş, taşınmış… Sonunda bu gence buğday ekip biçmesi için küçük bir tarla göstermiş. Ama bu tarla buğday ekip biçilecek bir tarla değilmiş. Genç buna razı olmamış. Gitmiş, kendine boş bir arazi bulmuş. Bu arazi ağanın tarlalarına pek yakınmış.

 Genç, gece gündüz demeden çalışmış. Tek başına bu araziyi tarla haline getirmiş ve buğday ekmiş.

Derken hasat mevsimi gelmiş. Ağa gidip ekinlere bakmış. Bakmış ki, gencin ekinleri kendisininkinden daha güzel. Altın sarısı başaklar, salkım salkım salınmakta.

Gencin ekinini çok beğenen ağa hemen bir hile düşünmeye başlamış. Birkaç gün sonra gencin yanına varıp:

— Ben bir yere kendim için buğday ekmiştim, demiş. Genç:

— Nereye, diye sormaya kalmamış ağa gencin tarlasının bulunduğu yeri söylemiş. Böylece işe akıl sır erdiremeyen genç ile ağa arasında bir dava doğmuş.

Gerçekten ağanın niyeti pek kötüymüş. Gençten habersiz gitmiş, ekinin dört bir köşesine çukur kazmış. Bu çukurların içerisine de çocuklarını yerleştirmiş. Daha sonra geri dönmüş. Gencin yanına gidip:

— O tarlaya ekini ben ektim, diye iddia edip duruyorsun! Gel oraya gidip yer anaya soralım, bakalım ekini sen mi ekmişsin ben mi? Genç ağanın bu teklifini kabul edip:

— Niye gitmeyeyim ki yer ana aldatmaz, yalan söylemez, demiş. Kalkmışlar ekili tarlaya gelmişler. Ağa tarlaya sormuş:

— Ey toprak ana, söyle bu ekin kimin? O anda bir ses duyulmuş:

— Ağanın…

Genç şaşırıp kalkmış, aklı başından gitmiş, tarlanın başka bir köşesine varmışlar ağa tekrar sormuş:

— Ey toprak ana, söyle bu ekin kinim? Yine aynı cevap gelmiş:

— Ağanın!

Böylece ekin ağanın olmuş. Bu duruma çok üzülen genç dayanamayıp ağlamış, sonra da çekip gitmiş oradan. Ağa da arkasından ayrılmış. Akşam olmuş, ağa oğullarını beklemeye başlamış. Ama hiçbiri görünmemiş.

Merak etmiş. Hemen tarlaya gitmiş. Ama kimseyi görememiş. Tarlanın köşelerine kazdığı çukurlara seslenmiş ama cevap veren olmamış. Çukurlara iyice yaklaşmış bir de ne görsün! Çukurların dibinde küçücük birer fare varmış. Ağa akıl sır erdirememiş bu işe… Tekrar tekrar çukurları dolaşmış ama nafile, yoklarmış.

Ağa sonra oradan ayrılıp eve dönmüş. Derler ki, ne o akşam, ne de daha sonra, ağa oğullarından hiçbir haber alamamış.
Oduncu ile Padişah
(Akdeniz Bölgesi, Mersin)

[ODUNCU İLE PADİŞAH]

Varmış yokmuş bir oduncu varmış. Bu oduncu her gün oduna gidermiş. Odunu eder, eşeğine yükler, Pazara gider satarmış. Yine bir gün ormana gitmiş. Orada bir kaz yuvası görmüş. Kazın yumurtalarını almış, satmış. Bir gün de kazı almış satmaya gidiyormuş. O gün de padişahın oğlunun düğünü varmış.

— İyi bari kazı pahalıya satarım, demiş. Kaz alan, kaz alan diye bağırarak geziyormuş. Padişahın oğlu oradan:

— Gel kaz sahibi, kazı kaça veriyorsun, dermiş. Kaz sahibi de:

— Ağanın eli mi tutulur, dermiş. Orada da bir leblebici varmış. Padişahın oğlu kazı almış, adamın eline de bir avuç leblebi vermiş. Bu oduncunun çok zoruna gitmiş,

— Ben sana yapacağımı bilirim, demiş.   Padişahın nişan merasiminde de kazı pişirmişler. Oduncu da bir şekilde saraya girmiş, kaz dolmasını almış. Kapıya da:

— Bunu yapan kaz sahibi, türlü türlü söz sahibi, yaptığım işin en küçüğü bu, daha da büyüğüne bakalım, diye bir yazı yazmış. Evine gelip kazın dolmasını bir güzelce yemiş.

  Nişandan sonra artık kına yapacaklarmış. Orada da ihtiyar bir nene varmış. Oduncu, neneye:

— Beni kadın kılığına sok, nişana gidelim, demiş. Padişahın oğlunun nişanlısının yanına gitmiş, oturmuş. Konuşup ahbap olmuşlar. Kız:

— Gel, bu gece bizde kal, demiş. Oduncu da kızla birlikte kalmış. Kız, padişahın oğlunu almak istemiyormuş.

— Sen keşke erkek olsaydın, seni çok sevdim, demiş oduncuya. Oduncu da:

— Bu gece dilekler kabul olurmuş, gel iki rekât namaz kılalım, demiş. Namaz bitince

— Aaa ben erkek olmuşum, deyip kızla birlikte kaçmışlar. Kaçarken de kapıya:

— Bunu yapan kaz sahibi, türlü türlü söz sahibi, yaptığım işin en küçüğü bu, daha büyüğüne bakalım, diye bir yazı yazmış. Sabah olmuş, gelin çıkmamış. Kapıyı açmışlar ki gelin yokmuş. Kapıya da yazı yazılmış. Ama kimsenin aklına gelmemiş.        Padişah tellal çağırtmış:

—Bunu yapan gelir, hazineyi de soyar, demiş. Hazinenin kapısını açık bıraktırmış. Önüne de bir kuyu kazdırmış. Oduncu da bunu duymuş. Kuyuya da komşunun öküzünü atmış, hazineyi çalmış. Yine yazı yazıp gitmiş.

  Padişah şaşırmış. Yine tellal çağırtmış:

— Bunu yapan huzuruma gelsin, kızmayacağım, demiş. Oduncu, padişahın huzuruna gitmiş.

— Ben fakir bir oduncuydum. Odunumu satardım. Padişahın oğlunun nişanını duydum. Kaz getirdim, satayım dedim. Ama oğlunuz bir avuç leblebi verdi. İçime battı, demiş. Sonra devam etmiş:

— Kaz dolmasını yiyen benim, kızı da kaçıran benim, hazineyi çalan da benim, demiş. Padişah da oduncuya hak vermiş. Hoş muradına ermişler …
Üçe Üç
(Akdeniz Bölgesi, Mersin)

[ÜÇE ÜÇ]

 

  Bir varmış, bir yokmuş. Fakir bir adam varmış. Bu adamcağız yeni evlenmiş. Yeni evlenmiş, ama çalışmaya gitmek zorundaymış. Uzak bir yere gitmiş, on beş yıl çalışmış. Üç altın kazanmış. Artık memleketine dönecekmiş.

  Memleketine gelirken bir adama rastlamış. Adamla birlikte yürümüşler, ama adam hiç konuşmuyormuş. On beş yıl çalışan adam:

— Arkadaş konuşsana, demiş. Adam da:

— Ben bir altına konuşurum, demiş. Altının birini adama verip al konuş, demiş. Adam da tek cümle:

— Korkunun ecele hayrı yok, demiş. Aradan biraz zaman geçmiş. Adam yine konuşmuyormuş. Çalışan adam yine:

— Arkadaş konuşsana, demiş. Adam da:

— Ben dedim ya, bir altına konuşurum diye, demiş. Altının birini çıkarıp yine vermiş. Adam da bu kez

— Gönül kimi severse güzel odur, demiş. Geriye bir altını kalmış. Gene devam etmişler, epeyce yol almışlar. Çalışan adam yine konuşmasını istemiş. Adam da:

— Ben bir altına konuşurum, demiş. Cebindeki son altını da çıkarıp vermiş. Adam da:

— Sabırda selamet çoktur, demiş ve ortadan kaybolmuş. Çalışan adamın üç altını da gitmiş. Yalnız kalmış. Gide gide bir yol gitmiş. Kalabalık bir yer görmüş. Adamlar bekleşiyorlarmış. Oraya varmış:

— Ne yapıyorsunuz arkadaşlar, dermiş. Adamlar da:

— Aman ne yapalım. Burada bir kuyu var. Kervanlarımızı sulayacağız. Ama kuyunun içinde bir dev karısı var. Su almamıza izin vermiyor, demişler.

 Adam da kendi kendine düşünmüş. Ben parayla akıl aldım:

— Korkunun ecele hayrı yok, demiş. Ben kuyuya inerim deyip kuyuya inmiş. Kuyunun içinde bir köşeye dev oturmuş. Dev, adamı görünce:

— Şu kız mı güzel, şu kurbağa mı, dermiş. Adam da kendi kendine düşünmüş. “Ben parayla akıl aldım. Gönül kimi severse güzel odur, demiş. Dev de:

— Hah, Buraya bu kadar insan geliyor. Kız güzel, kurbağa çirkin diyorlar, demiş. Dev, sonra kuyudan su almalarına izin vermiş. Kervancılar, kervanlarını iyice sulamışlar. Sonra da adama:

— Al şu yüklü kervan senin olsun, demişler. Adam da hiç almam der mi! On beş sene çalışmış, parayla akıl almış. Adam yüklü kervanları almış, memleketine geri dönmüş. Gide gide sabahın ezan vaktine evine varmış. Fakirlikten de evin tahtaları hep çıkmış. Bakmış ki karısı genç bir delikanlıyla yatıyormuş.

— Bu da kim olabilir? Silah alayım da vurayım, demiş. Sonra da:

— Aman sen parayla akıl aldın, sabırda selamet çoktur, demiş. Kapıyı tak tak çalmış. Kadın baksa ki kocası gelmiş. Adam:

— Kim bu, dermiş. Karısı da:

— Sen gittin, ben hamileydim; bu senin oğlun, demiş. Kavuşmuşlar, On beş yıl çalıştıktan sonra bir kervan yükü altını da hak etmişler. Hoş muratlarına ermişler.
İnsanoğlu
(Akdeniz Bölgesi, Mersin)

 

[İNSANOĞLU]

Bir varmış bir yokmuş. Bir adam çift sürmeye gidiyormuş. Giderken bir çalıda akrep görmüş. Akrep yanıyormuş. Adam, çalıya su dökmüş, ateşi sündürmüş; akrep, adamın boynuna dolanmış. Adam korkmuş.

— Akrep etme eyleme, yanıyordun ben seni kurtardım, sen beni sokma, demiş. Akrep:

— Olsun. Ben yine de seni sokacağım, demiş. Adam dayanamamış:

— Gel gidelim birine danışalım, demiş. Ta uzaklarda bir hayvan yayılıyormuş.

— Ey! Hayvan, bu akrep yanıyordu. Ben kurtardım. Şimdi de beni sokacak oluyor, demiş. Hayvan da:

— Ey! İnsanoğlu, biz gençken biniyorlardı, iniyorlardı. Biz kocayınca sırtımıza iki kürek vuruyorlar, deh diyorlar. Akrep, sok da gitsin, demiş.

  — Dur etme akrep, eyleme. Bir daha danışalım, demiş. Gide gide gitmişler. Bir inek yayılıyormuş.

— Ey İnek, sana bir danışacağım var. Bu akrep yanıyordu. Ben onu kurtardım, şimdi de seni sokacağım diyor, demiş. İnek de:

— Bir danışacağına iki danış, demiş. Sonra da:

—Ey! İnsanoğlu, biz gençken sağıyorlardı sağıyorlardı, şimdi kocayınca sırtımızın üstüne iki kürek vuruyorlar. Akrep sok da gitsin, demiş.

  Gide gide epey yol gitmişler, bir ırmağa varmışlar.

— Akrep sen beni sokma, ırmağa danışalım, demiş.

— Ey ırmak, bu akrep yanıyordu; ben kurtardım. Şimdi de beni sokmak istiyor, demiş. Irmak da:

— Ey! İnsanoğlu, ellerini yüzlerini yıkıyorlar, bir de yüzüme tükürüyorlar. Akrep sok da kaldır, demiş. Gide gide yine epey gitmişler. Bir tilki rast gelmiş. Tilki kaçıyormuş.

— Etme, eyleme bir danışacağımız var, demişler. Tilkiye danışmışlar.

  O sırada bir çiftçi, çift sürüyormuş. Onun da bir çuvalı varmış. Tilki, akrebe:

— Bu çuvalı kaçırabilir misin, içinde türlü yiyecekler var, dermiş. Akrep de:

—Elbette, demiş. Akrep çuvalın içine çöreklenmiş, akrebi öldürmüşler. Öldürdükten sonra adam kurtuldu ya, tilkiye:

— Akrebi öldürdün. Benim de iki kazım var. Onu keseyim sana yedireyim, demiş. Tilki de:

— Yok arkadaş, etme eyleme.

— Sen köyün kıyısında dur. Ben kazı hanıma kestiririm, soydururum, pişirtirim, getiririm, demiş.

Gelmiş, karısına böyle böyle diye anlatmış. Avrat da:

— Hay deli herif, tilkiye kaz yedirilir mi? Tazıyı uydur. Silahı takın. Tilkiyi vur, demiş. Tilki baksa ki, adam tazıyla silahla geliyormuş. Kaça kaça bir dağa varmış. Fakat köylü ateş etmiş. Küçük kurşunlar kuyruğuna, ayağına, gözünün kenarına isabet etmiş. Tilki bununla paçayı kurtardığına sevinmiş. Tilki:

—Kuyruk değil ya bir tül, ayak değil ya bir gön parçası, göz değil ya bir berber aynası, demiş. Kendisini teselli etmiş. Sonra iyileşmiş.
Azrail ile Oduncu
(İç Anadolu Bölgesi, Niğde)

[AZRAİL İLE ODUNCU]

 Bir varmış bir yokmuş evvel zaman içinde kalbur saman içinde bir genç yaşarmış. Bu genç evlenmek için ormanda gece gündüz çalışırmış. Bir gün gene böyle çalışırken bir kızıl atlı gelmiş, atından inmiş oduncuyla selam sabah olmuşlar. İyi de anlaşmışlar sohbetleri koyu olmuş. Sonunda gelen kişi oduncuya:

— Seni çok beğendim, ahretlik kardeş olalım, demiş.

Oduncu da kabul etmiş. Bazen oduncu dinlenirken kızıl atlı gelirmiş öteden beriden konuşup, eğlenirlermiş. Sonra herkes işine gidermiş. Bir gün kızıl atlı oduncuya atını emanet etmiş, gitmiş ama giderken:

 —Sakın atıma binme, demiş.

 O gittiğinde oduncu dayanamamış, meraklanmış ve arkadaşının atına binmiş. O zaman ahretliğin Azrail olduğunu anlamış. Bu sırada arkadaşı geri dönmüş ve atına bindiğini anlamış. Oduncuya şöyle demiş:

 —Allah dileğimi duyarsa, senin canını evlendikten üç gün sonra almak isterim.

 Demiş, sonra da oradan kaybolup gitmiş. Bir daha da ona hiç görünmemiş.

 Oduncu beş altı yıl sonra evlenme parasını toplamış. Düğününü yapmış. Aradan üç gün geçmiş. Azrail hiç aklında değilmiş. Fakat Azrail gelmiş ve bir kenarda oduncuyu kıstırmış:

— Ben canını almaya geldim, demiş oduncu çok korkmuş ve yalvarmaya başlamış bunun üzerine:

—Canına can katacak biri varsa, şimdilik bağışlayabilirim, demiş.

 Oduncu bunun üzerine hemen evine koşmuş, annesini bulmuş ve olayları anlatıp:

—Canıma can kat, benim için ömrünün yarısını ver, demiş. Anası buna razı gelmemiş:

— Sen benim yavrumsun, canımsın ama ben de yaşamak isterim, demiş.

Oduncu hüsrana uğramış ve hemen babasının yanına gitmiş ona da durumu yalvar yakar anlatmış. Babası oğluna bunu yapamayacağını söylemiş. Mecbur Azrail in yanına gitmiş. Azrail ona:

 —Eşinin on yıllık ömrü var, git onun ömrünün yarısını iste, demiş.

 Oduncu hemen eşinin yanına gitmiş ve durumu anlatmış. Eşi ağlamaya başlamış ve:

— Kurbanın olayım, bütün ömrüm senin olsun, demiş . Allah’a yardım etmesi için yalvarmaya, dua etmeye başlamış.

 Telaşla Azrail’in yanına gelen oduncu hanımının dediklerini anlatmış. Bu sırada hâlâ dua edip yakaran eşinin duaları kabul olmuş ve oduncuyla hanımına Allah’ın rahmetiyle daha beşer değil yüzer sene verilmiş. Ve oduncuyla karısı uzun yıllar mutlu mesut yasamışlar.