EŞEK PRENS
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde; develer tellal iken, pireler berber iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, zamanın birinde bir köyde tek başına yaşayan bir adam varmış. Bu adam bir gün tarlaya gitmiş. Burada iş yaparken, bir eşeğe rastlamış. Bu eşek konuşabiliyormuş. Adama yalvarmış, yakarmış. Onu evine götürmesini istemiş.

Adam eşeği alıp götürmüş. Eşek, bu sefer de onu yukarıya çıkarmasını istemiş. Adam bunu da kabul etmiş, eşeği alıp yukarıya çıkarmış. Eve girip yukarıya çıkınca, eşek birdenbire dalyan gibi bir delikanlıya dönüşmüş. Adam buna çok şaşırmış. Delikanlı, adama:

— Gidip bana padişahın kızını isteyeceksin, demiş.

Adam çaresiz kabul etmiş. Fakat ertesi gün saraya gitmekten korktuğu için, kızı isteyememiş. Akşam eve geldiğinde eşekten dönen oğlan, adama kızı isteyip istemediğini sormuş. Adamın saraya gitmediğini öğrenince sinirlenerek:

— Eğer yarın gidip kızı istemezsen seni öldürürüm, demiş.

Ertesi gün, adam çaresiz yola düşüp saraya gitmiş ve kızı istemiş. Padişah, adama cevap olarak şöyle demiş:

— Benim sarayımdan daha güzel, benim sarayımdan daha büyük bir sarayı olana, kızımı veririm.

Bu cevabı alan adam, doğruca eve gitmiş. Cevabı merakla bekleyen delikanlı, padişahın kızı verip vermediğini sormuş. Adam, padişahtan aldığı cevabı, delikanlıya iletmiş. Padişahın kendi sarayından daha büyük, daha güzel bir sarayı olana, kızını vereceğini söylemiş.

Bu sözleri duyan delikanlı, bunun çok kolay olduğunu söyleyerek, cebinden iki tane kıl çıkartmış. Bu kılları yakınca, dumanından bir cin çıkmış. Bu cin, delikanlıya dileğini sormuş:

— Buyurun efendim, ne istersiniz? Delikanlı:

— Bana padişahın sarayından daha büyük ve daha güzel bir saray yapacaksın, demiş.

Delikanlının dileğini kabul eden cin, o güne kadar gözlerin görmediği güzellikte bir saray yapmış. Saray yapıldıktan sonra delikanlı, adamı saraya göndererek kızı tekrar istetmiş. Delikanlının sarayını gören padişah, kızını hemen vermiş.

Prenses oğlanı hiç görmediği için, önce evlenmek istememiş. Fakat daha sonra delikanlıyı görünce âşık olmuş ve evlenmeye karar vermiş. Bunun üzerine delikanlı ile prenses, kırk gün, kırk gece düğün yapıp evlenmişler.

Padişah, kızının çok mutlu olduğunu görünce, memlekette eğlenceler düzenlemeye devam etmiş. Bu eğlencelerde türlü yarışlar yapılıyormuş. Delikanlı bu yarışlara katılmaya karar vermiş ve prensese şöyle söylemiş:

— Ben bu yarışlara katılacağım. Fakat kapalı elbiseler giyinip yüzümü gizleyeceğim. Böylece kimse beni tanımayacak. Eğer insanlara yarışanın ben olduğumu söylersen, bir daha beni göremezsin. Ayağına demir çarık giyer, eline de demir bir sopa alırsın. Beni aramaya çıkarsın. Fakat ayağındaki demir çarık delinmeden, elindeki demir çubuk eğilmeden beni bulamazsın.

Kız bunu kabul etmiş. Eğlencelerin ilk günü, siyah bir kıyafet giyinmiş, siyah ata binmiş ve yarış meydanına gelmiş. Bütün yiğitleri tek tek yenmiş. İkinci gün kırmızı kıyafet giyinmiş, kırmızı bir ata binmiş ve bütün yiğitleri yenmiş. Üçüncü gün de beyaz kıyafetler giyinmiş ve beyaz bir ata binmiş, yarış meydanındaki herkesi yenmiş.

Delikanlının kıyafetlerinden sadece gözleri göründüğü için, kimse onu tanıyamıyormuş. İzleyenlerin hepsi, delikanlının kim olduğunu merak ederek birbirlerine soruyorlarmış. Prenses dayanamayıp:

— O, benim kocam, demiş.

Kız, bu sözleri söyler söylemez oğlan duymuş ve ortalıktan yok olmuş. Kız, kocasını bulamayınca ağlamış, üzülmüş. Onu çok sevdiği için, aramaya karar vermiş. Aklına, delikanlının söyledikleri gelmiş. Ayağına demir bir çarık giyinip, eline de demir bir çubuk alıp yola koyulmuş. Az gitmiş, uz gitmiş, dere tepe düz gitmiş. Aylarca kocasını aramış. En sonunda karşısına bakırdan bir ev çıkmış. Evden, elinde testiyle çıkan bir kız görmüş. Hemen kızın yanına gidip sormuş:

— Bakır evden tıngır mıngır çıkan kız, elinde testiyle suya giden kız, buradan bir oğlan geçti. Onu gördün mü? Kız cevap vermiş:

— Yok, ben görmedim ama şu ilerde benim kardeşim oturuyor. Belki o görmüştür.

Bunları duyan kız, oradan ayrılıp yürümeye devam etmiş. Az gitmiş, uz gitmiş, dere tepe düz gitmiş. En sonunda gümüş bir eve rastlamış. O evden de elinde testiyle bir kız çıkıyormuş. Prenses hemen gidip ona da sormuş:

— Gümüş evden tıngır mıngır çıkan kız, elinde testiyle suya giden kız, buradan bir oğlan geçti. Gördün mü? Kız cevap vermiş:

— Yok, ben görmedim. Ama şu ilerde benim kardeşim oturuyor, Belki o görmüştür.

Gümüş evin önünden de ayrılan kız, yoluna devam etmiş. Az gitmiş, uz gitmiş, dere tepe düz gitmiş. En sonunda altın bir eve rastlamış. Altın evden de elinde testiyle bir kız çıkıyormuş. Hemen o kızın da yanına gidip sormuş:

— Altın evden tıngır mıngır çıkan kız, elinde testiyle suya giden kız, buradan bir oğlan geçti. Gördün mü? Kız cevap vermiş:

— Şuradaki ağacın altında bir oğlan yatıyor, belki aradığın odur.

Prenses hemen kızın gösterdiği ağaca doğru gitmiş ve orada yatan delikanlıya bakmış. Kendi kocası olduğunu görmüş, çok sevinmiş. Daha sonra ayağındaki demir çarığa bakmış ki demir çarık delinmiş, elindeki demir çubuğa bakmış ki demir çubuk eğilmiş.

Kocası, kızı affetmiş ve sarılıp barışmışlar. Delikanlı, prensese:

— Gel, seni büyük kız kardeşimin evine götüreyim. Ama şimdi o seni görürse yer. Ben en iyisi, seni bir elma yapıp öyle götüreyim, demiş.

Bunları söyledikten sonra, kıza bir tokat atıp elmaya dönüştürmüş. Kızı cebine koyup yola düşmüş ve kız kardeşinin evine varmış. Oraya gidince kardeşi sormuş:

— Senin üzerinden insan eti kokuyor. Söyle bakalım, yanında ne var?

Bunun üzerine delikanlı, cebinden elmayı çıkartıp şöyle demiş:

— Bu elma aslında benim karım, yemeyeceksen onu tekrar insan yapayım.

Kardeşi, prensesi yemeyeceğine söz vermiş. Bu sözün üzerine elmaya tekrar vurup kızı eski hâline getirmiş. Büyük kız kardeş, içinden:

— Ben yemiyorsam, bari küçük kız kardeşime göndereyim de o yesin, demiş.

İçinden bunları geçirdikten sonra kızı yanına çağırıp:

— Ben seni şimdi küçük kız kardeşimin evine göndereceğim. Sen ondan bir tane kepçe al da gel, demiş.

Prenses bu sözlerin üzerine yola çıkıp küçük kız kardeşin evine doğru gitmeye başlamış. Yolda karşısına kocası çıkmış. Nereye gittiğini sormuş. Prenses, büyük kız kardeşinin, kepçe almak için onu küçük kız kardeşine gönderdiğini söylemiş. Bunun üzerine kocası:

— O seni küçük kız kardeşime yesin diye, göndermiştir. Gidince sen benim dediklerimi yap. Eve gidince açık kapıyı, kapat; kapalı kapıyı, aç. Köpeğin önüne etini, atın önüne de otunu koy. Kardeşim yukarıya çıktığında da hemen kepçeyi alıp kaç, demiş.

Prenses, kocasını iyice dinleyip küçük kız kardeşin evine gitmiş. Kocasının söylediklerini bir bir yapmış. Kapının açık kanadını kapatıp kapalı kanadını açmış. Atın önüne, otunu; köpeğin önüne de etini koymuş. Küçük kız kardeş yukarıya çıkar çıkmaz da evden kaçmış. Küçük kardeş, prensesin kaçtığını fark edince, kapıya kapanmasını söylemiş. Diğerine de kendisinin çıkıp gitmesi için açılmasını söylemiş. Fakat kapı, söylediklerini yapmamış ve küçük kız kardeşe şöyle söylemiş:

— Benim açık kanadımı kapattı, kapalı kanadımı da açtı. Artık ben bunu değiştiremem.

Kapıdan umudunu kesen kız, köpeğe koşup yakalamasını söylemiş. Fakat köpek gitmemiş ve kıza şöyle söylemiş:

— O benim önüme et koydu. Ben gidip onu yakalayamam.

Bunun üzerine ata yönelen kız, ona da koşup yakalamasını söylemiş. At da onun isteğini kabul etmeyip şöyle söylemiş:

— O benim önüme ot koydu. Ben gidip onu yakalayamam.

Olanlara çok sinirlenen küçük kız kardeş, hemen büyük ablasının yanına gidip bütün olanları anlatmış. Kardeşini dinleyen büyük kız, küçük kıza şöyle söylemiş:

— Bu sefer de onu, ortanca kız kardeşimize gönderelim. Biz yiyemedik, bari o yesin.

Daha sonra prensesin yanına gidip ona şöyle söylemiş:

— Ben şimdi seni, ortanca kız kardeşimin evine göndereceğim. Sen oradan, bir tane elek al da gel.

Büyük kız kardeşin bu isteği üzerine prenses yola düşmüş. Ortanca kızın evine giderken, yine yolda kocasıyla karşılaşmış. Kocası ona nereye gittiğini sormuş. Prenses:

— Büyük kız kardeşin, beni ortanca kardeşine gönderdi. Ondan elek alıp geleceğim, demiş. Bunun üzerine delikanlı prensese şöyle söylemiş:

— Kardeşlerim seni yemeye kararlı. En iyisi, biz seninle buralardan kaçalım.

Bu sözleri söyledikten sonra, delikanlı büyük bir kuşa dönüşmüş. Prensesi sırtına alıp uçmaya başlamış. Onlar kaçarken, delikanlının kız kardeşleri de bunu fark edip peşlerine düşmeye karar vermişler. Prensesle birlikte kaçarlarken, kuş hâlindeki delikanlı sormuş:

— Dön arkanı, bir bak bakalım. Peşimizden gelen var mı? Prenses dönüp baktıktan sonra delikanlıya:

— Arkamızdan büyük, beyaz bir bulut geliyor, demiş. Prensesin bu sözlerinin üzerine delikanlı:

— Bu benim küçük kız kardeşimdir. Gel, biz aşağıya inelim, demiş.

Oğlan aşağıya inip bir tarlaya dönüşmüş, kızı da tarladaki bir salatalık yapmış. Küçük kız kardeş gelmiş. Aramış, taramış. Onları bulamamış. Eğilip tarladan bir salatalık koparıp ısırmış. Salatalığı yer yemez, kafasındaki saçlarının yarısı dökülmüş. Kız hemen büyük kız kardeşin yanına gidip olanları anlatmış. Anlatılanları dinleyen büyük kız, küçük kıza çıkışmış:

— Aptal kız, anlayamadın mı? İndiğin tarla erkek kardeşimizdi, yediğin salatalık da karısıydı. Ondan senin saçının yarısı döküldü, demiş.

Büyük kız, bu sefer de peşlerine ortanca kız kardeşini göndermiş. Bu sırada prenses ile delikanlı, kaçmaya devam ediyorlarmış. Delikanlı, prensese yine sormuş:

— Dön arkanı, bir bak bakalım. Peşimizden gelen var mı? Prenses dönüp baktıktan sonra delikanlıya:

— Arkamızdan büyük, kara bir bulut geliyor, demiş. Bunları duyan delikanlı:

— Bu benim ortanca kardeşimdir. Gel, biz aşağıya inelim, demiş.

Bu sözleri söyleyen delikanlı aşağıya inmiş ve bir havuza dönüşmüş. Prensesi de içindeki su yapmış. Ortanca kız kardeş gelmiş. Aramış, taramış. Onları bulamamış. Çok yorulduğu için, eğilip havuzdan bir avuç su içmiş. Suyu içer içmez, kızın kafasındaki saçın yarısı dökülmüş. Ortanca kardeş, hemen büyük kız kardeşinin yanına gidip bütün olanı, biteni anlatmış. Büyük kız kardeş iyice sinirlenmiş ve ortanca kardeşine de çıkışmış:

— Aptal kız, anlayamadın mı? O havuz erkek kardeşimizdi, içindeki su da karısıydı. Suyu içince, ondan saçın döküldü, demiş.

Büyük kız bakmış ki olmayacak, onların peşine kendisi düşmeye karar vermiş. Bütün bunlar olurken prenses ile delikanlı, kaçmaya devam ediyorlarmış. Delikanlı, sırtındaki prensese tekrar seslenmiş ve şöyle söylemiş:

— Dön arkanı, bir bak bakalım. Peşimizden gelen var mı? Prenses dönüp baktıktan sonra delikanlıya:

— Arkamızdan öyle bir toz duman geliyor ki etraf görünmüyor. Bunları duyan delikanlı:

— O benim büyük kız kardeşimdir. Şimdi ne yapsak onu inandıramayız. Gel, biz aşağıya inelim, demiş.

Delikanlı aşağıya indikten sonra prensesi gül yapmış, kendisi de yılan olup etrafını sarmış. Büyük kız kardeş aşağıya yanlarına inip:

— Beni diğerleri gibi kandıramazsınız. İkinizi de burada öldüreceğim, demiş.

Bunun üzerine delikanlı bir şeytanlık düşünüp kız kardeşine şöyle söylemiş:

— Sen bizi öldürmeye öldüreceksin de, ben seni çok özlerim. Gel, son bir kez öpeyim.

Delikanlı yılan hâlinde olduğu için, kız kardeşini tam öpecekken ısırıp oracıkta öldürmüş. Önlerinde engel kalmayınca güzel prensesle delikanlı, kızın memleketine gidip saraylarında sonsuza kadar mutlu yaşamışlar.