Deli Oğlan ile Akıllı Oğlan
(Akdeniz Bölgesi, Mersin)

  Eskiden varmış, yokmuş, bir deli oğlan ile akıllı oğlan varmış. Bunların anneleri, babaları yokmuş. Bir evde yatıp kalkıyorlarmış. Birkaç tane inekleri varmış. İnekleri güderler, öylece geçinip giderlermiş. Ahırları iki kapılıymış. Bir gün akıllı oğlan:

— Gel deli oğlan, şu inekleri paylaşalım, demiş. Deli oğlan da kabul etmiş. Akıllı oğlan şu kapı senin, bu kapı benim demiş.

— İnekler hangi kapıdan geçerse senin ya da benim olacak, demiş. Bütün inekler akıllı oğlanın kapısından geçmiş. Deli oğlanın kapısına sadece zayıf bir dana gelmiş. Deli oğlan da kabul etmiş.

  Aradan zaman geçmiş. Deli oğlan bu danayı satmaya karar vermiş. Akıllı oğlan:

— Tek bir dana satılmaz, ama yine de sen bilirsin, demiş. Deli oğlan dananın başına yuları geçirmiş, götürüyormuş. Bir ormanın içinde giderken yolun kenarında taşlar varmış. Taşların üstünde de bir koçmar* kellesi duruyormuş. Koçmar kellesi kafasını sallıyormuş. Deli oğlan:

— Ya ne kafanı sallıyorsun, ne verirsen ver, danayı satıyorum, demiş. Danayı bağlamış bir taşa, koçmar kellesini yakalamak istemiş; ama koçmar kellesi taşların arasına kaçmış.

Deli oğlan taşları sökmeye başlamış, sinirlenmiş. En son bir taş kalmış. Taşı kaldırıverse ki içi altınla dolu bir küp çıkmış. Bu altınlardan birkaçını almış, eve dönmüş. Akıllı oğlan, danayı ne yaptın diye sormuş.

— İleride bir katalık vardı. Oradaki koçmar kellesine sattım, demiş. Akıllı oğlan:

— Ne verdi ya, demiş. Deli oğlan da cebindeki altınları çıkarmış:

— Şunları verdi demiş. Akıllı oğlan şaşırmış.

— Gel gidip bir bakalım danaya, demiş.

  Gelmişler ki danayı kurtlar yemiş. Taşı yine kaldırmışlar, altınlar duruyormuş. Bir çuvala altınları doldurmuşlar. Akıllı oğlan, deli oğlana:

— Altın bulduğumuzu kimseye söyleme, demiş. Çuvalı omuzlayıp eve gelmişler. Akıllı oğlan:

— Komşulara git de ölçeklerini getir. Bu altınları bölüşelim, demiş. Deli oğlan da komşularından ölçeği istemiş.

  Kadın şaşırmış. Bunların bir ekmekleri bir de suları var, neyi ölçecekler acaba diye merak etmiş. Ölçeğin altına mum ısıtmış, sürmüş.

Deli oğlan ölçeği eve getirmiş. Akıllı oğlan iki ölçek kendine, bir ölçek deli oğlana döküyormuş. Ölçeğin altına iki altın yapışmış. Akıllı oğlan şüphelenmiş.

— Şimdi bizi altın için öldürürler, buradan kaçalım, demiş. İkisi de altın çuvallarını yüklenmişler. Akıllı oğlan önde gidiyormuş, deli oğlana:

— Kapıyı çek de eve girmesinler demiş. Deli oğlan o heyecanla kapıyı da omuzlamış, götürmüş. Yola düşmüşler.

Az gitmişler, uz gitmişler. Dere tepe düz gitmişler. Bir zaman bir yol gitmişler. Susamışlar. Bir çeşmenin yanına gitmişler, su içmişler. Bekleşirken bakmışlar ki atlılar geliyor. Akıllı oğlan şimdi ne yapacağız, nereye gideceğiz derken Deli oğlan çeşmenin başındaki çınar ağacına kapıyla birlikte çıkmış. Akıllı oğlan da peşinden çıkmış.

  Atlılar gelmiş. Ağacın altında yemek yemişler, oturmuşlar. Deli oğlan artık kapıyı taşıyamaz hale gelmiş:

— Elim kolum dayandı, kapıyı bırakacağım, demiş. Akıllı oğlan da:

— Sakın yapma, yakalarlar bizi, demiş. Ama deli oğlan dayanamamış ve kapıyı bırakmış. Atlılar da ağaç göçüyor sanmışlar, kaçmışlar dağa düşmüşler.

  Sonra deli oğlan ile akıllı oğlan ağaçtan inmişler. Yemeklerini de yemişler. Altın çuvallarını yüklenip az gitmişler, uz gitmişler. Epey bir zaman geçtikten sonra altınları kaybetmişler. Bir köseler köyüne gelmişler. Ne iş var diye sormuşlar. Ağa da:

— Tutmacılık* var, demiş. Akıllı oğlan da bu köseler köyünde *tutma olarak kalmaya karar vermiş. Ağa, Akıllı oğlana:

— Öküzü tımar edeceksin, karnı acıkmayacak. Tarla sürülmüş, ekilmiş olacak. Bir de tazı var. Tazının da yüzü hep gülecek, demiş.

Sabah olmuş, Akıllı oğlan şaşırmış kalmış. Bunları nasıl yapacağını düşünürken Deli oğlan gelmiş:

— Ben bunları yaparım, demiş. Öküzü salmış tarlaya, üç yerden ekini de ekmiş. Öküzün de ağzından hava verip karnını şişirmişler. Tazının da üst dudağını kesmişler. Tazı hep gülüyormuş. Eve gelmişler. Ağa:

— Ne yaptın, diye sormuş.

— Tarlayı ektik, öküzün karnı şişti, tazının da yüzü hep gülüyor, demişler. Ama ağa bunların neler yaptıklarını anlamış:

— Derinizi yüzeceğim, demiş. Akıllı oğlanla Deli oğlanda kaçmışlar. Fakat öküzün karnı şişkin, tazının yüzü de güleç kalmış.

Bu masal da burada bitmiş…

*koçmar: Bir çeşit iri kertenkele.

*tutmacılık: Uşaklık, ırgatlık, işçilik.

*tutma. Uşak, ırgat, işçi.