Gençlikte Gelen Zulüm
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

GENÇLİKTE GELEN ZULÜM

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde… Develer tellâl, pireler bakkal, keçiler berberken, ben annemle babamın beşiklerini tıngır mıngır sallarken… Annem kaptı maşayı, babam kaptı dolmayı… Kaç kaçmaz mısın, kaç kaçmaz mısın? Sen de olsa kaçmaz mısın? Gittim gittim… Az gittim, uz gittim, dere tepe düz gittim… Konarak göçerek, arpa, buğday, lale, sümbül biçerek altı ay bir güz gittim… Bir de baktım ki, bir iğne boyu yol gitmişim.

Derken-merken, sabah erken, yola giderken masala başlayalım…

Zamanın birinde gayet zengin bir adam varmış. Bu adamın güzel mi güzel bir karısı, iki de oğlu varmış. Adamın at yılkısı, camız sürüsü, davar sürüsü dağda yayılırmış. Hepsinin de ayrı ayrı, çifter çifter çobanı varmış.

Bir gün ailesine demiş ki:

‒ Ben bugün gidip selvi devireceğim, bir bina yapacağım, demiş.

Azığını, baltasını almış, selvi devirmeye gitmiş. Selviye bir balta vurmuş, bir balta daha vurmuş. Üçüncüye bir nida gelmiş.

‒ Ey ademoğlu, sana bir gada* gelecek. Gençlikte mi gelsin, kocalıkta mı gelsin!..

Adam bir cevap verememiş, geçmiş eve gelmiş.

Ailesi demiş ki:

‒ Adamcağız niye böyle düşünüyorsun?

O da demiş ki:

‒ Hiç karı, hiç bir düşüncem yoktur.

Devrisi gün yine selvi devirmeye gitmiş. Gene aynı nida gelmiş. Derken birkaç gün böyle devam etmiş.

Karısı gene sorunca söylemiş. Karısı demiş ki:

‒ Yarın gene nida gelirse de ki; “Ne gelirse gençliğimde gelsin.” de, demiş.

Adam sabah olunca baltasını azığını alıp gitmiş. Selviye iki kere vurmuş. Üçüncüye bir nida gelmiş.

Adam da:

‒ Ne gelirse gençliğimde gelsin. İhtiyarlığımda gelirse ben ne yaparım? Halım nerde kalır, demiş.

Selviyi devirmeden acele acele eve gelmiş.

Aradan bir iki gün geçmiş. At yılkısının çobanları bir telaşla gelmiş, demiş ki:

‒ Harami geldi, yılkıyı önümüzden aldı, götürdü, demiş.

Adam hiç seslenmemiş.

Devrisi gün davar çobanları gelmiş:

‒ Ağa, ağrı** var. Hayvanları ağrı yakaladı. Davarlar kırılıp ölüyor, camızlar da hastalanıp ölüyor, demişler.

Adam Hak’tan gelene şükür edip oturmuş.. Sonunda tarlalarını da satmış, kuru çulun üstünde kalmış. Geçinecek bir çöpe muhtaç olmuş.

Adam bir gün:

‒ Gel karı köylere devşirmeye gidelim, demiş.

Karısını oğullarını almış, yola çıkmış. Biraz gidenden sonra bir ormana girmişler.

Adam karısına demiş ki:

‒ Karı ötede bir köy var. Ben oraya gideyim, devşirip getireyim de yiyelim.

Adam gidenden sonra karısı ormanın içinde bir ateş kaymış.** Ormanın başka bir yerine de bir bezirgân konmuş. Bezirgânbaşı bakmış ki, ormandan ince bir tütün çıkıyor.

Adamlarına demiş ki:

‒ Gidin bakın o tütün neyin nesi? Ben elli yaşındayım, bu ormana bizden başka kimsenin konduğunu görmedim, demiş.

Adamlar, tütünün tüttüğü yere gitmişler. Gitmişler ki iki çocukla bir karı, oraya konmuşlar, ateş kaymışlar. Adamlar karının güzelliğine mail olmuşlar*. Ne karıya yanaşabilmişler ne de bezirgânbaşının yanına gelebilmişler. Bunlar geç kalınca bezirgânbaşı iki adam daha göndermiş. Onlar da önce gidenler gibi karıya vurulmuşlar, geri dönmemişler. Bezirgânbaşı kendi kendine kızmış. Yanına iki adam daha alıp karının yanına gitmiş.

Karıya demiş ki:

‒ İns misin, cins misin?

Karı da:

‒ Ne insim, ne cinsim. Seni beni yaratan Allah’ın kuluyum, demiş.

Bezirgânbaşı, karıyı alıp çadırının yanına getirmiş. Büyük bir sandığı varmış. Karıyı bu sandığa koymuş; hava alması için de bir delik açmış, sandığı kilitlemiş.

Bezirgânbaşı, hayvanlarını yükleyip gitmekte olsun, adam devşirmeden gelmiş ki, karısı yok!..

Çocuklarına demiş ki:

‒ Ananız n’oldu çocuklar?

Çocuklar da demiş ki:

‒ Birkaç tane adam geldi, anamızı götürdü.

Adam buna da şükretmiş. Yatağını sırtına vurmuş, çocuklarının da elinden tutmuş, yola revan olmuş. Bir su kırağına*** gelmiş.

Büyük oğlanı kırağa koymuş, demiş ki:

‒ Oğlum, sen bunda dur! Önce kardaşını geçireyim, sonra da seni geçireyim, demiş.

Adam küçük oğlanı sırtına almış, suyun içine girmiş. Tam suyun ortasına varınca bir kurt gelmiş, büyük oğlanı kapıp götürmüş. Adam; “Hay! Huy!” suyun içine yıkılmış. Sırtındaki oğlanı da su götürmüş. Yine “Hak’tan geldi!” deyip şükretmiş.

Adam epey gidenden sonra bir şehre varmış. Yıkık bir dama mitilini atmış. Günde devşirmiş, akşam yemiş.

O şehrin de padişahı ölmüş. Vezirler toplanmış: “Artık bir padişah seçelim.” diye karar vermişler.

Demişler ki:

‒ Devlet kuşunu salalım. Kimin başına konarsa padişah o olsun, demişler.

Devlet kuşunu salmışlar. Kuş gelip bu adamın başına konmuş. Bakmışlar ki, adam çok fakir. “Bu olmaz! Kuş yanıldı. Bu pis ne ki, padişah ola!” demişler. Kuşu gene salmışlar, kuş gene adamın başına konmuş. Gene kabul etmemişler. Kuşu üçüncü defa salmışlar, kuş gene bu adamın başına konmuş.

Demişler ki:

‒ Tamam artık bu adamı padişah yapalım. Bunda bir hikmet vardır.

Adamı hamama götürmüşler, elbise giydirmişler.

Adam tahta çıkmakta olsun, gelelim çocuklarına… Kurdun kaçırdığı çocuğu çoban almış. Suyun götürdüğünü de değirmenci su ambarından çıkarmış. Çocuklar büyümüşler, onları baba bilmişler.

Değirmenci bir gün demiş ki:

‒ Git, suyu azıcık dereye akıt!

Çocuk da sözünü dinlememiş. Değirmenci kendi kendine; “N’ola, elden evlât, külden tepe olmaz.” demiş. Çocuk bunu duymuş. Anlamış ki, değirmenci öz babası değil…

Çoban da öteki oğlana bir iş buyurmuş. O oğlan da yapmamış. Çoban oğlana kızmış. Oğlan anlamış ki çoban öz babası değil…

Çocukların ikisi de babalarından ayrılmış. Bunlar birbirini tanımıyorlarmış. İkisi de İstanbul’a gidiyormuş. Yolda karşılaşmışlar, birbirlerine canları kaynamış;*** “Gel arkadaş olalım, kârlarımız ortak olsun!” demişler.

Bunlar bir sarayın önünden geçerken saraydan birisi bunları yanına çağırmış.Oysa o da padişahmış. Padişahın çocuklara canı kaynamış, onları kendisine hizmetçi tutmuş; bir de aylık bağlamış. Amma hiç biri birini tanımıyormuş.

Bir zaman sonra bezirgânbaşı da o şehre gelip konmuş. Adamlarını padişahın yanına yollamış:

‒ Gidin padişaha söyleyin hayvanlarıma bir yer versin, demiş.

Padişah, bezirgânbaşına istediği yeri vermiş:

‒ Gidin bezirgânbaşını yanıma getirin, demiş.

Çocuklar gidip bezirgânbaşına söylemişler. Bezirgânbaşı, padişahın yanına gelmiş. Çocukları da sandığın başına nöbetçi koymuş. Çocuklar sandığın başını beklerken uykuları gelmiş. Uykuları açılsın diye birbirine başlarından geçenleri anlatmışlar. Konuşurken babalarının adını söylemişler. Sandıktaki karı, bunu duyunca sandıktan; “Vah yavrularım!..”diye bağırmış. Çocuklar sandığı kırmışlar, analarını çıkarmışlar. Birbirlerine sarım-gülüm olmuşlar. Padişahın yanına gelmişler. Padişah, karısını tanımış, orda da sarım-gülüm olmuşlar.

Adam, karısı, çocukları muratlarına nail olmuşlar. Bezirgânbaşı da cezasını çekmiş.

Gökten üç elma düştü… Biri anlatana, biri yazana, biri de okuyana…

 


* gada: belâ

** ağrı: hastalık

** ateş kaymak : çalı-çırpı yığıp yakmak

* mail olmak: hayran kalmak

*** kırağı : kenarı

*** canı kaynamak : yüreğinde sıcaklık hissetmek, sevmek