İncili Çadır
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

İNCİLİ ÇADIR

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde… Ben anamın beşiğini sallarken anam düştü beşikten… Varmış, yokmuş, bu zengin ülkenin bir padişahı varmış. Bu padişahın da kız güzeli mi dersin, erkek güzeli mi dersin, evlenecek yaşta bir oğlu varmış. Bu şehzadenin ünü dört bir yana dağılmış. Ülkedeki kızlar, şehzadeyle evlenmek için can atıyormuş.

Bir gün padişah, vezirini çağırıp:

— Git, oğluma söyle; gayrı evlenme çağı geldi, demiş.

Vezir, padişahın bu emrini yerine getirmiş. Şehzadenin yanına varıp babasının dileğini iletmiş.

Şehzade, vezire:

— Babamın emri, başım gözüm üstüne, ama ben henüz evlenmek istemiyorum, diye cevap vermiş.

Vezir, şehzadenin cevabını padişaha iletmiş. Padişah, sinirlenmiş.

— Öyle şey olmaz! Vakti geldi de geçiyor bile! Bu işin lamı cimi yok, evlenmesi lazım, demiş.

Şehzade, bakmış ki bu işten kurtuluş yok, istemeye istemeye babasının emrini kabul etmiş.

Padişah, komşu ülkenin padişahına bir elçi göndermiş; kızını, oğluna istetmiş. Kızın babası da padişahın bu isteğini canla başla kabul etmiş. Şehzadenin babası, gelin kızı için altın, inci gibi kıymetli ne varsa bir sürü nişan hediyesi göndermiş. Böylece şehzadenin başı bağlanmış.

Aradan günler, aylar geçmiş. Padişah, oğlunu huzuruna çağırtmış.

— Oğlum, düğün zamanı yaklaştı, artık son hazırlıklarını yap, demiş.

Şehzade:

— Babacığım, düğünden önce akranlarla, yârenlerle eğlenmek istiyorum, ne dersin, demiş.

Padişah:

— Elbette, niye olmasın? Düğünden önce eğlenmek, zevklenmek hakkın… Benden ne istiyorsun, diye sormuş.

Şehzade, babasından aşçı, uşak, vezir, çengi, çalgıcı olmak üzere tam otuz dokuz kişi istemiş. Padişah, oğlunun isteğinin yerine getirilmesini emretmiş. Ne var ne yok hazırlıklar yapılmış, develere yüklenmiş. Şehzade ile otuz dokuz kişilik kafile yola çıkmış.

Şehzade, maiyetiyle beraber babasının sarayından uzak bir yere gitmiş. Etrafı dağlarla çevrili, dört bir yanından sular kaynayan yemyeşil bir vadiye yerleşmişler. Şehzadenin inciden yapılmış çadırını da tam orta yere kurmuşlar. Diğer otuz dokuz çadırı da etrafını çevirecek biçimde yerleştirmişler. Şehzadenin incili çadırı, en uzak yerlerden bile ışıl ışıl parlayıp göz kamaştırıyormuş.

Şehzade ile maiyetindekilerin çadır kurduğu sıralarda başka bir oba da etraftaki dağın birine yaylamak için gelmiş. Onlar da obalarını yaylaya kurup yerleşmişler. Bu obada, yaşlı bir kadınla kız torunu da varmış. Kız, çok güzelmiş. Bir gören bir daha bakarmış. Yaylada yer, içer, oradan oraya gezer dururmuş.

Kız, yine bir gün yaylayı gezdiği sırada büyük bir kalabalık görmüş. Kalabalıktan müzik sesleri, kahkahalar duyuluyormuş. Kızın merakı artmış. Sesin geldiği yere doğru gitmiş. Bir de ne görsün? Vadinin içinde otuz dokuz tane ipek çadır. Tam ortasında da incili bir çadır yok mu!? Kız, bir bakmış, bir daha bakmış. Hele incili çadır nasıl parlıyorsa, ta uzaktan bile adamın gözünü alıyormuş. Kız, orada epeyce durmuş, çadırı uzun uzun seyretmiş. Aynı zamanda içinde bir merak uyanmış.

— Acaba bu çadır kimin? İçinde kim kalıyor, diye sabaha kadar düşünmüş.

Kız, bakmış ki böyle olmayacak, planlar yapmış. Gece olunca da çadıra girmeye karar vermiş.

Gece olmuş. Ninesiyle obadakiler uyuduktan sonra gündüzden belirlediği yoldan vadiye inmiş. İncili çadırın kapısını kollamış. Bakmış ki nöbetçiler uyuyor, usulca çadırın içine girmiş. Gözlerini kırpmış, bakmış. Bakmış ki bir altın karyola. Karyolanın baş ucunda altın şamdan yanıyor, ayak ucunda gümüş şamdan dönüyor. Karyolanın öbür başında da altın bir tepsi, içinde de kuş sütünden başka her şey var. Kız, ses etmeden altın tepsideki yiyeceklerden birer parça almış, çadırdan çıkıp kimseyi uyandırmadan obasına dönmüş.

Sabah olmuş, şehzade uyanmış. Kahvaltısını edeceği sırada bakmış ki kahvaltısı bozulmuş. Hemen aşçıları çağırmış, sormuş. Onlar, her zaman ki gibi hazırladıklarını söylemişler. Bu sefer de nöbetçileri çağırıp sormuş. Onlar da kimseyi görmediklerini söylemişler. Şehzade, bunun içinde bir iş olduğunu anlamış. Daha fazla uzatmadan olayın üstünü örtmüş.

Kız, ertesi gün yine şehzadenin obasını seyretmiş. Herkes bir taraftan koşuşuyor; kimi yemek pişiriyor, kimi çalgı çalıyor, kimi de kendinden geçerek oynuyormuş. Zevk, eğlence çokmuş, ama şehzade çok düşünceliymiş. Onu eğlendirmek için neşelendirmek için ne yaptılarsa şehzade mutlu olmamış. Kız, bunu olduğu yerden görmüş.

Biz gelelim şehzadenin babasına… Padişah, oğlunu eğlenmesi için gönderdikten sonra vezirine, vüzerasına:

— Hazırlıklara başlayın, düğün kurulsun, diye emir vermiş.

Gelin kızın babasına da haber yollamış ki:

— Düğün hazırlıklarına başladık. Kırk gün, kırk gece sürecek. Ona göre siz de hazırlıklarınızı yapın!

Her iki sarayda da düğün hazırlıkları görüledursun, biz haberi obadaki kızdan verelim… Kızın aklı, fikri şehzadede kalmış. Ertesi gece, ninesi uyuduktan sonra çadırından dışarı çıkmış. Etrafı şöyle bir kolaçan etmiş, herkesin uyuduğu bir zamanda yine şehzadenin çadırına gitmiş. Nöbetçilerin içi geçmiş, gözleri dalmış. Bunu gören kız, usulcacık şehzadenin incili çadırına girmiş. Şehzade, altın karyolasında mışıl mışıl uyuyormuş. Kız, bu sefer daha bir imrenerek şehzadenin yüzüne bakmış, bakmış, bakmış… Baş ucundaki yiyeceklerin her birinden biraz biraz almış, oradan çıkmış. Kimselere görünmeden kendi çadırına varmış, yerine girip yatmış.

Sabah olup da güneş odaya doğunca şehzade uyanmış. Tam kahvaltısını yapacağı sırada yine yiyeceklerinin eksildiğini görmüş. Daha çok meraklanmış, ama bu sefer kimseye bir şey söylememiş. “Dur bakalım, bu oyunu bana oynayan kimse, nasıl olsa ortaya çıkar,” diye düşünmüş.

Bir yandan da ne yapacağını, ne edeceğini kafasında evirip çeviriyormuş.

Şehzade, üçüncü gece; “Ne yapıp edip bu gece uyumamalıyım. Bu oyunu bana kim ediyorsa muhakkak bulmalıyım,” diye uyumamaya karar vermiş.

Kız, ninesi de, oba da uyuyunca çadırından çıkıp şehzadenin çadırına gelmiş. Bir ara, nöbetçileri atlatıp içeri girmiş. Şehzade, yatağında uyuyormuş. Öyle bir içi kaynamış ki ses etmeden şehzadenin yatağına girip yanına uzanmış. Az sonra da uyuyakalmış. Şehzade, bir ara gözünü açmış ki kızın saçları yüzünü kapatmış, kolu da boynuna dolanmış. Önce bir şaşırmış. Bakmış ki yanında ay parçası gibi bir kız yatıyor. Ne yapacağını şaşırmış. Hemen kızı uyandırmadan yanından usulca sıyrılıp kalkmış. Koynuna da bir kese altın bırakmış.

Hemen nöbetçilere emir vermiş:

— Tez çadırları sökün buradan kalkıyoruz!

Maiyetindekiler ne olduğunu anlayamamışlar. Hem “Gece gece bu ne iştir? Hayırlısı olsun bakalım.” demişler hem de şehzadenin emrini yerine getirmişler. Sıra incili çadıra gelince şehzade:

— Ona dokunmayın! O çadır burada kalacak, demiş.

Adamlar, incili çadıra hiç dokunmamışlar. Şehzadenin emriyle sarayın yolunu tutmuşlar.

Bunlar yolda olsunlar, kız uyanmış. Yanına bakmış kimse yok! Hemen çadırdan dışarı çıkmış, etrafa bakmış, kimseler yok! Kendi kendine; “Allah Allah! Ne şehzade var ne de çadırlar! Bunlar çadırları toplayıp nereye gittiler acaba,” demiş.

Öyle üzülmüş ki o da arkalarından yola düşmüş. Gide gide bir çobana rastlamış. Koynundaki altın kesesini çıkarıp:

— Al, bu altınlar senin olsun, ama bir koyun kes, işkembesini bana ver. Bir de şu üstündeki elbiseleri... Filan yerde bir incili çadır kurulu… O çadır benim. Eğer dediklerimi yaparsan, istediklerimi bana verirsen o çadır da senin olsun, demiş.

Çoban, kızın dediklerini vermiş. Sevincinden incili çadırın olduğu yere koşmuş. Kız da işkembeyi temizleyip başına geçirmiş. Çobanın elbisesini de sırtına giymiş, şehzadenin kafilesine yetişmek için koşa koşa yolu tutmuş. Bir zaman sonra kafileyi uzaktan görmüş. Yaklaşınca:

— Ey ağalar, beyler! Yolumu kaybettim, beni de kafilenize alır mısınız, diye bağırmış.

Arkadaşları, şehzadenin durumuna çok üzülmüşler. Olup bitene bir türlü akıl erdirememişler. Kendi aralarında konuşup durdukları için de bu sese hiç aldırış etmemişler, ama şehzadenin aklı fikri kızda olduğu için kızın sesini duymuş, dönüp arkasına bakmış. Bakmış ki gelen garip bir çoban…

— Tamam, tamam! Gel, bizimle git, demiş.

Çobanı yanına almış, yol boyu sohbet ede ede gitmişler.

Şehzade:

— Nerden gelir, nere gidersin, diye sormuş.

Çoban da çok uzaklardan geldiğini anlatmış. Bunun üstüne şehzade:

— Geldiğin yerlerde, yollarda bir şey gördün mü, diye sormuş.

Kız:

— Benim adım Abdal Ağa. Ben ne gördüğümü sana şöyle söyleyeyim:

İncili çadır kurulu gördüm

Altın şamdan yanar gördüm

Gümüş şamdan döner gördüm

İçinde bir güzel ağlar gördüm, demiş.

Şehzade, bunları duyunca beyninden vurulmuş. Eli ayağı titremiş, bir hoş olmuş, ama bir şey de diyememiş. Şehzade, yol boyu yolda ne gördüğünü sorup durmuş.

— He Abdal Ağa! Hele bir düşün, yolda belde değişik ne gördün, diye bir daha sormuş.

Kız da hep aynı cevabı veriyormuş:

İncili çadır kurulu gördüm

Altın şamdan yanar gördüm

Gümüş şamdan döner gördüm

İçinde bir güzel ağlar gördüm

Her cevapta şehzadenin içi daha çok yanıyormuş. Şehzadenin arkadaşları, bu durumu bir türlü anlayamamışlar. Kendi aralarında konuşup:

— Şehzade, bu pis, kel çobanı niye yanında götürüyor ki, diye çok merak etmişler.

Şehzade, sarayına erken dönünce herkes çok şaşırmış.

Padişah:

— Oğlum, arkadaşlarınla eğlenmek için hem çok ısrar ettin hem de ne diye erken geldin, diye sormuş.

Şehzade:

— Babacığım, öyle icap etti, daha da üsteleme, demiş.

Padişah, pek bir şey anlamamış, ama sesini de çıkartmamış.

Şehzade, düğün hazırlıkları olduğunu bile bile bırakıp Abdal Ağa’yla çarşıya, pazara gidiyormuş. Onu gezilecek, gidilecek yerlere götürüyor, bir an bile yanından ayırmıyormuş. Padişah da, saraydakiler de, ahali de şehzadenin bu hâlini bir şeye yoramıyorlarmış.

Yine bir gün çarşıda gezerlerken kız, şehzadeyi bir ara oyalamış, bir parça zehir alıp koynuna saklamış.

Nihayet düğün günü gelip çatmış. Kırk davul, kırk zurna, yeme içme tırıba* gidiyormuş. Eğlencenin son günü gelmiş, çatmış, ama şehzade hâlâ düşünceli, hâlâ sıkıntılıymış. Babasıyla görüşmek istemiş.

Babasına:

— Babacığım, senden bir şey isteyeceğim, ama itiraz etme, olur mu, demiş.

Padişah da:

— Evladım, sen yeter ki mutlu ol! Yeter ki yüzün gülsün! Söyle bakalım, ne diyorsun, demiş.

Şehzade:

— Gerdek odasının ikiye bölünmesini istiyorum, demiş.

Babası:

— Oğlum, hiç öyle şey olur mu? Hiç duyulmuş şey mi? Peki, nasıl böleceğiz, ne olacak, diye sormuş.

Şehzade:

— Odayı bir kilimle ikiye ayıracaksın. Bir tarafında ben, öbür tarafında Abdal Ağa olacak, demiş.

Padişah, itiraz ettiyse de, “Olmaz!” dediyse de şehzadenin gönlünü edememiş. Odayı onun istediği gibi hazırlatmış.

Ertesi gün, düğüncüler gelini almış, deve yükü çeyizle gelmişler. İzzet ikram, eğlence derken akşam olmuş, düğün dağılmış. Şehzade, odasına, gelinin yanına varmış. Kız, perdenin öbür tarafında başındaki işkembeyi, sırtındaki çoban elbisesini çıkartmış; için için ağlıyormuş. Şehzade, kıza yine aynı soruyu sormuş. Gelinin yüzüne hiç bakmamış bile. Gelin, ne olup bittiğini anlayamamış, cesaret edip soramamış da…

Şehzade, kıza son bir defa daha aynı soruyu sormuş. Kız, yine aynı cevabı vermiş:

İncili çadır kurulu gördüm

Altın şamdan yanar gördüm

Gümüş şamdan döner gördüm

İçinde bir güzel ağlar gördüm

Böyle deyince şehzade artık umudu kesip çaresiz gelinin yanına oturmuş. Kız, artık dayanamamış, kilimin arkasından çıkıp:

— Yeter artık şehzadem, demiş.

Elindeki zehir kabını başına dikmek isterken şehzade eliyle kaba vurunca kap yuvarlanıp gitmiş, zehir de dökülmüş.

Şehzade, babasının yanına gitmiş. Ne olup bittiğini anlatmış. Gelini de, çeyizini de iki misliyle develere yükleyip babasının evine göndermişler. Şehzade de öbür kızla evlenmiş.

Yiyip, içip muratlarına geçmişler…

 


* tırıp: Çok, bol.