Uyuşuk Ali'nin Serüvenleri
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ağrı)

[Uyuşuk Ali'nin Serüvenleri]

Zamanın birinde çok uyuşuk, çok şişman fakat uzun boylu bir adam varmış. Adamın, atik ve akıllı bir hanımı varmış. Adam çok uyuşuk olduğu için yerinden kımıldamaz, hiçbir iş yapmazmış. Hanımı bu yüzden her zaman kocasından şikâyet edermiş. Komşuları da dalga geçerlermiş. Kocasına her zaman uyuşuk uyuşuk oturmamasını söylermiş. Uyuşuk Ali’nin hiçbir şey umurunda değilmiş.

Uyuşuk Ali’nin bu huyundan vazgeçmesi için kocasını dışarıya atmasını söylerler. Leyla Hanım bunu düşünür ve bir oyun düzenler. Uyuşuk Ali’nin ancak bu oyunla evden çıkacağını düşünür. Leyla Hanım kocasına dışarıda gökten ekmek yağdığını söyler. Fakat uyuşuk kocası buna aldırış etmez. Bunu gören Leyla Hanım evdeki bütün ekmekleri saklar. Bir süre sonra Uyuşuk Ali acıkır. Dışarıya çıkmak zorunda kalır ve çıkar. Uyuşuk Ali çıktığı an kapıyı kapatır. Onu eve almaz. Uyuşuk Ali, Leyla Hanım’dan bir çuvaldız vermesini ister. Leyla Hanım’ın verdiği çuvaldızı alarak yola koyulur.

Az gider uz gider dere tepe düz gider sonunda bir konağa rastlar. Konağa girer. Bu konakta üç devin yattığını görür. Hiç sesini çıkarmadan devlerin yanına uzanıverir. Belli bir süre geçer ve devlerden biri uyandığında uyuşuk Ali’yi öldürmeye cürret edemezler. Oysa ki bu devlerin, Uyuşuk Ali’yi görür görmez yemeleri gerekir. Fakat bu üç dev, Uyuşuk Ali’nin gövdesinden korktuklarından onu yemekten vazgeçerler. Kendi aralarında konuşurlar ve Uyuşuk Ali’yi kardeşleri yaparlar. Uyuşuk Ali uyandığında, devleri yanı başında görür. Devler, Uyuşuk Ali’ye saygı gösterir ve itaat ederler. Uyuşuk Ali’ye:

— Seni kardeşimiz yaptık. Sen bizim abimizsin, derler.

Devler yemeklerini kendileri yaparmış. Günde, devlerden biri kilometrelerce uzaklıktan sularını getirirmiş. Bu iş sırayla yapılırmış. Bir gün su getirme işi Uyuşuk Ali’ye gelir. Uyuşuk Ali kazanı kaldırmak ister. Fakat çok güçsüz olduğu için kazanı kaldıramaz. Bir çözüm yolu arar ama nafile. Hiçbir çözüm bulamaz. Gitmek zorundadır. Çünkü sıra onundur. Zorlukla kazanı alır ve yola koyulur, sonunda varır. Kazana çok su koyarak geri döner. Devler de çok susamışlardır. Uyuşuk Ali’nin yolunu gözlerler. Nihayet Uyuşuk Ali eve gelir. Uyuşuk Ali, kazanı bir bardak gibi ağzına dikmiş, suyun hepsini içmiş. Devler kazana bakarlar ve hiç su kalmamıştır. Devler kazanın ağzına kadar dolu olduğunu ve hepsini Uyuşuk Ali’nin içtiğini sanırlar. Uyuşuk Ali’den korkmaya başlamışlar. Bu hadise birkaç kez daha yaşanır. Devler aralarında konuşurlar artık Uyuşuk Ali’yi suya göndermemeye karar vermişler. Bunu Uyuşuk Ali’ye söylerler. O da çok sevinir.

Ayrıca devler bir de kışlık odun getirirlermiş, bu işi de sırasıyla yaparlarmış. Sıra Uyuşuk Ali’ye gelmiş Uyuşuk Ali yine çözüm aramaya başlamış. Ama kurtuluş yok. Mecburen ormanın yolunu tutmuş. Ormana varmış. Elindeki ipi bir ağaca dolamış ve asılmaya başlamış. Fakat Uyuşuk Ali ne kadar uğraştıysa da başaramamış. Aklına bir oyun gelmiş. İpi alarak ormanın etrafını dolandırmış. Bir yere çekilerek dinlenmeye koyulmuş.

Devler Uyuşuk Ali’yi beklerler. Fakat Uyuşuk Ali çok geç olmasına rağmen ortalıklarda yokmuş. Çok merak etmeye başlamışlar. Hemen ormana gitmişler. Bir de bakmışlar ki Uyuşuk Ali oturuyor. İpi de elinde yok. İpi ne yaptığını sormuşlar, etrafa göz gezdirmişler. Bakmışlar ki Ali ipi ormanın etrafına dolamış. Nedenini sormuşlar. Uyuşuk Ali de yalandan ormanı getireceğini söylemiş. Devler :

— Aman ne olur yapma. Eğer sen ormanı getirirsen daha sonra biz odunları nereden buluruz? Ne yaparız sonra? Demişler.

Uyuşuk Ali de vazgeçtiğini söylemiş. Devler de aralarında konuşurlar ve artık Uyuşuk Ali’nin odun da getirmeyeceğini söylemişler. Ali buna da çok sevinmiş. Böyle devam edip durmuş. Uyuşuk Ali de bazen Leyla Hanım’ı ve çocuklarını hatırlayınca onları özlemeye başlamış. Fakat burada da çok rahatmış. Devler artık bunun böyle gitmeyeceğini söylemişler. Uyuşuk Ali’ye babalarından kalma dört teneke altının miras kaldığını, birini ona vereceklerini söylemişler. Ayrıca onu bir devin sırtında götüreceklerini söylemişler. Uyuşuk Ali de bunu kabul etmiş.

Bir teneke altını Uyuşuk Ali’ye vermişler. Ve devin sırtında yola koyulmuşlar. Gitmişler gitmişler, sonunda bir akarsuya varmışlar. Bu arada dev, Uyuşuk Ali’nin çok hafif olduğunun farkına varmış.

— Niye bu kadar hafifsin?

— Bütün ağırlığımı koymadım da ondan.

— Bütün ağırlığını koysan ne yazar. Sen yine bu değil misin?

Bu konuşmadan sonra Uyuşuk Ali evden aldığı çuvaldızı devin sırtına batırır. Dev de:

— Aman ağırlığını kaldır, der.

Uyuşuk Ali’ye daha çok itaat eder. Ondan daha çok korkarlar. Çok güçlü olduğuna inanırlar. Onu nihayet evine götürürler. Bunları gören Leyla Hanım onları tanımaz. Uyuşuk kocası olduğunu söyleyince hatırlar. Dev, bir süre oturduktan sonra müsaade ister ve yola koyulur. Komşuları bunu gözleriyle görünce inanırlar. İnanmak güçtür fakat gerçekte bu olmuştur. İnanmaları mümkündür. Leyla Hanım kocası için odanın bir köşesine yatak kurar. Hanımı bir teneke altın getirdiği için artık kocasından hiç şikâyet etmez. Altınları harca harca bitmez. Ondan sonra hep mutlu bir şekilde yaşamlarını sürdürürler.