umutphp/masallar huggingface dataset:
Kıtcaz
(İç Anadolu Bölgesi, Kayseri)

Zamanın birinde bir köyde dul bir kadın varmış. Bir de bunun öksüz bir kızı varmış. Bunlar çok fakirmiş. Kız her gün okula gidermiş. Okul yolunun üzerinde de bir mezarlık varmış. Kız okula her zaman geç kalırmış. Bunun sebebi de oradaki mezarlıkta bir taşın üzerindeki bir kuşmuş.

Bu kuş her zaman kıza “kıtcaz” diye bağırırmış. Bir gün böyle, beş gün böyle derken kız annesine demiş ki:

— Anne ben mezarlığın yanından geçerken oradaki bir kuş bana devamlı “kıtcaz” diye bağırıyor. Anası da demiş ki:

— Kızım sen de ‘ne diyorsun kutcaz, diye sor, demiş. Kız bir gün yine okula giderken kuş “kıtcaz” diye bağırmış. Kız da:

— Ne diyorsun kutcaz, demiş. Kuş:

— Sen kırk gün ölü başı bekleyesin, demiş. Kız hemen eve koşarak bunu annesine bir bir anlatmış.

Bunu duyan annesi, kızını da alarak oradan uzaklaşmaya karar vermiş. Bunlar beraber bir diyara çekmiş, gitmişler. Epey bir yol gittikten sonra ormanın içinde kaybolmuşlar. Ormandan çıkmaya çalışırken bir ev görmüşler. Hemen o evin yanına gitmişler.

Evin kapısı Allah tarafından açılmış. Kız içeri girer girmez kapı kapanmış. Ana dışarıda, kız içeride kalmıştır. Ana dışarıda dolanmış, kapıyı açmaya çalışmış ama bir türlü açamamış. Sonunda anası oradan uzaklaşmış gitmiş.

Kız içeri girdikten sonra içeride bir yatar görmüş. Bu yatar ölüymüş. Kız yatarın başını dizinin üstüne almış ve kırk gün kırk gece onun başını beklemiş. Kırk birinci gün evin kapısına bir dilenci gelmiş. Kapı açılmış. Kıza:

— Bacı bana Allah rızası için bir sadaka ver, demiş. Sadaka vereceği zaman yatarın başını dilenciye verir. Dilenciye verir vermez yatar dirilir ve dilencinin elini tutar ve:

— Sen benim haklımsın, der.

Kırk gün yatarın başını bekleyen kız ise ortada kalmış. Çingene kadın, kız ve adam aynı evde yaşamaya başlamışlar. Adam bir gün:

— Çarşıya gidiyorum, demiş. Evdekilere ne istediklerini sormuşlar. Çingene kadın allı pullu bir yazma istemiş. Kız da sabır taşı ve sabır bıçağı istemiş. Adam kıza sabır taşı ile sabır bıçağını ne yapacağını sormuş. Kız adama demiş ki:

— Kırk gün kırk gece başını bekledim. Sen ise kapımıza gelen bir dilenciyi karın ettin, demiş.

Bunu öğrenen adam çingene kadını bir atın arkasına bağlar. At kadını alır gider. Adam ile kız kırk gün kırk gece düğün yapıp evlenirler.

Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine…
[Yaramaz Çocuk ile Dev]
(Ege Bölgesi, Muğla)

Bi gocaman dev varmış. Bi de yaramaz çocuk varmış. Şimdi annesi:

— Oğlum, dışarı çıkma dev seni pantolonuna koyar, demiş.

— Aaa ben devden korkmam, demiş.

Evden çıkmış. Elma koparmaya başlamış. Goca dev gelmiş elmanın altına.

Dev:

— Ah olum ah, demiş. Çok elma canım istedi. Bi tanecik elma atıversen ya, demiş.

Bi elma atıvermiş bi tane Dev’e.

Dev:

— Ah ah olum ah, demiş bu bokuma düşdü. Ben onu yiyemem, demiş. Bi tane daha atıversen ya, demiş.

Çocuk yine atıvermiş.

Dev yine:

— Ah olum ah çişime düşdü, bende onu yiyemem, demiş. Bi tane daha atıver bakalım, demiş. A olum güzelce atıversen ya da elinle ver bakam bene elcağızınla güzelce yiyem, demiş.

Elmayı verirken tutmuş çocuğu donunun içine koyuvermiş.

— Bunu götürem de evde temizce yiyem içem, demiş dev gari.

Giderkene azcık azcık azcık gitmiş, çocuk bi kıpırtı yapmış.

Dev:

— Oğlum tırmalama tırmalama evimize varıp gideriz, demiş.

Azcık daha gitmiş neyse çişi gelmiş devin. Çıkarmış pantolonunu, goca donunu çişini yapmış. Çişini yaparken çocuk gaplumbağayı devin donuna koymuş, kendi kaçmış. Azcık getmiş dev.

— Tırmalama oğlum tırmalama varıp gideriz, demiş.

Tırmala tırmalamış kaplumbağa. Bide çıkarıyo pantolonunu çocuk yok.

—Gızım Fatma, demiş bıçakları bile de şunu bi temizce yiyelim, demiş.

Bakıyo çocuk yok.

— Ah seni, demiş. Kaçtın ha, demiş. Varayım ben şu çocuğu bulayım geleyim, demiş.

Bi gaçıyo çoçuk. Bi saman damına saklanmış. Orada bir nine varmış. Nineye:

—Beni deve verme, demiş.

— Tamam tamam vermem, demiş.

Ondan sona aman nine demiş:

— Ne olur olmaz sende bi çakı varsa bene ver, demiş.

— Napıyon oğlum sen çakıyı?

— Ve sen bene çakıyı, demiş.

Ondan sonra koşmuş ordan bi saman damına bakmış yok damda. Nine varmış orda nine.

Dev nineye:

— Goca garı, goca garı burdan bi gız geçdi mi?

Goca garı:

— Çıngıllık* mıngıllık, demiş.

Dev:

— Ule goca garı burdan bi çocuk geçdi mi?

— Çıngıllık mıngıllık.

Dev:

— Seni goca domuz seni şimdi atarım, demiş.

Derken çocuğa varmış. Yetişmiş.

— Bunu bıçaklan uğraşacağıma yutayım bari, demiş.

Dev yutmuş çocuğu. Biraz gitmiş gitmiş. Bıçak var ya çakı aldı ya çocuk. Devin ciğerini cırt cırt kesermiş. Cırt cırt kesermiş.

Dev öte baka beri baka…

— Yandım anam yandım nere gidem nere gidem.

Çocuk devin karnından:

— Kör guyuya git anacığının yanına kör guyuya, demiş. Beni yimek iyi miydi? demiş.

Bıçanlan devin karnını yarmış kendi çıkmış. Devi de kör guyuya atmış.


*cıngıllık:Pamuk eğirme aracı
Köyün Çobanı
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

                                                                                                KÖYÜN ÇOBANI

        Bir varmış bir yokmuş. Köyün birinde bir çoban varmış. Köyün davarını yayarmış. Bir tane de inatçı keçi varmış sürüsünde. Çoban her gün davarlarını yayar, sürüyü köye indirirmiş. Fakat inatçı keçi köye her gün geç ve sütsüz gelirmiş. Keçinin sahibinin canı yanmış. Çobanın evine gidip kavgaya tutuşmuş.
Kadın:
— Keçimin sütünü sağıyorsun, demiş.
Çoban:
— Sütü sağmıyorum, demiş; fakat kadın yine de inanmamış.
Kadın:
— Sütü sağıp kölemez* yapıp içiyorsun, demiş. Çoban:
— Ben içmiyorum, demiş. Bir değil, iki değil en sonunda çoban kadının suçlamalarına dayanamayıp keçiyi takip etmeye karar vermiş. Bir gün eve dönerken keçi ormana sapmış. Çoban keçiyi takip etmiş. Bakmış ki keçi, oradaki birkaç kör kurt yavrusunu emziriyor. Bunun üzerine çoban köye gelip çobanlıktan vazgeçmiş. Çobanlıktan ayrılma sebebini soranlara:
— Kör kurdun nasibini veren Allah, benim de nasibimi verir, diyormuş. Kendisini eve kapatmış. Evde unu bitmiş, değirmene gidip un öğütmemiş, tarlaya gitmemiş. Nedenini soranlara hep:
— Kör kurdun nasibini veren benim de nasibimi verir, diyormuş.
Bir gün karısı ekmek pişirmek için dağa oduna gitmiş. Çalının birinin altında bir küp altın bulmuş. Küpü yerinden çıkarmaya çalışmış ama çıkaramamış. Üzerine bir taş koyup yerini belli etmiş. Köye kocasının yanına gelmiş.
— Haydi, kalk bir küp altın buldum. Kör kurdun nasibini veren Allah bizim de nasibimizi verdi.
Ama adam yine:
— Kör kurdun nasibini veren bizim de nasibimizi verir, deyip yerinden bile kıpırdamamış. Kadın da düşünmüş, o altınları orada bırakamayacağına karar vermiş. Onları kiminle çıkarabilirim diye düşünürken en güvenilir olarak imamı seçmiş. Konuyu imama açmış. İmam altını paylaşmak koşuluyla altını çıkarmayı kabul etmiş. Birlikte ormana gidip küpü almışlar.
Köye yaklaşırken kadın:
— Altını bizim evde paylaşırız, demiş. Fakat hocanın aklından bin türlü oyunlar geçiyormuş. Köye iyice yaklaşınca küpü karının elinden alıp karıyı iyice dövmüş. İmam altınları alıp eve gitmiş. Ortalığın sessizliğini beklemiş ve ortalık sessizleşince altınları saymak için küpü açmış ki ne görsün yılan, her türlü iğrenç böcekler… İmam korkmuş, yılanların, bu iğrenç böceklerin eve dağılmaması için küpün ağzını kapatmış.
İmam:
— Bana oyun oynadılar, varsın bu böcekler onların başına bela olsun, demiş. Küpü aldığı gibi çobanın evine gelmiş. Evin bacasından küpü boşaltmış. Çoban gürültüye uyanmış ve karısına:
— Kalk hanım, kör kurdun nasibini veren Allah, bizim de nasibimizi verdi, deyip ışığı yakmasını istemiş. Işığı yakmışlar ki ev altınla dolu!
Onlar erdi muradına, biz çıkalım kerevetine.

*kölemez: Sütten yapılan bir tür tatlı.

 

(Kaynak Kişi: Emine COŞKUN, 1956 Sivas doğumlu, ilkokul mezunu, Sivas merkezde yaşıyor, masalı annesinden öğrenmiş, 2002’de derlendi.)
Kırlangıçla Leylek
(Doğu Anadolu Bölgesi, Muş)

KIRLANGIÇLA LEYLEK

Bir varmiş, bir yohmiş. Bi kırlangıç, leyleke demiş:

“Yayleya çıhah.”

Leylek demiş:

“Önce sen çıh, bah nasıldır. Eger güzelse ben de gelerem.”

Kırlangıç gider baher her yer çayir çimendır, yeşillıhdır. Çimenler diz boyidır. Döner geler, leylege heber verer.

Leylek de yayleye gider, baher çimen yohdur. Yeşillıh ancah ayahlarıni kapater, daha tam bahar de degildir. Yeşillıh olmamiş ki.

Kırlangıca der:

“Kırlangıç kardaş niye beni gandırmişsen?”

O da der:

“Menım suçum yohtır. Sen dedın get bah. Ben de bahtım, çimenler boyımi aşer. Her yer yeşillıh görındi bana…

Sonra ikisi de soğukdan doner, ölerler…
tezde yer alan Muş masalları
(Doğu Anadolu Bölgesi, Muş)

GELİN İLE KAYNANA

Bir varmiş, bir yohmiş. Yaşli bir kadın varmiş. Öz oğlnın yanınde yaşarmiş; feket gelini oni heç sevmermiş. Gelın, kocasına diyer:

“Ananı götır, oni bu evde istemırem artıh! Oğlan, artıh dayanamer, çaresız anasını alır dişari bırahır. Anasının gözleri iyi görmer. Diyer:

“Oğlım nere giderıh?”

Oğlan diyer:

“Anacığım! Seni evermağa götırerem.” Anasına der:

“Sen burada bekle, biraz sonra dügün alayi gelecah, seni alacah.”

Köpek sesleri duyıler. Kadin diyer:

“Bele hav hav deme Temmo! Yarına dügünüm olcah, sana da bi parçe et düşer emmo”

O gece yaşli kadın ölmer. Ertesi gün oğli oni alır bir ormana götırer. Anasına diyer:

“Birazdan senın dügünün gelecah…”

Uzahdan kurtların gözleri parler, sesleri duyuler. Anasi diyer:

“Oğlım bu nedır?”

Oğli diyer:

“Bunlar senın dügünün mumlaridır.” Oğlan kaçer, yüskek bi ağace çıhar. Anasi:

“Nere gidersen oğlım” diyer.

Oğlan diyer:

“Senın dügünün geldi. Ben eve giderem artıh.”

Kurtlar geler yaşli kadıni yer, sabah oğlan geldiginde baher ki kurtlar anasıni yemişler. Pişman oler yaptıhlarıne, ama faydesi yohtır…
Hırsız Tilki ile Nene
(Doğu Anadolu Bölgesi, Muş)

HIRSIZ TİLKİ İLE NENE

Bir vardır, bir yohtır. Bir nene vardır, bir de geçisi. Hergün geçisini sağiyor, süti eve bırahiyor. Bir tıkli ona musellet olır, gizlice gelır, sütıni içiyor. Nene, tıkliye bir tuzah kurmak istiyor. Kapinın arhasıne sahlaniyor. Tılki gelende kuyruğıne bi “das” vurup kuyrığını kesiyor.Tılki kaçıp gidiyor. Arkadaşlari onla alay eder:

“Kolo koto nerden gelersen?” diyorlar, bunun üstüne tılki, neneye geler, kuyruğıni geri istiyor.

Nene diyor:

“Get menim sütümi getir, kuyrığını verem.” Tılki gidiyor:

“Geçi geçi man süt ver” diyor.

Geçi:

“Get mana ot getır” diyor.

Gidiyor ırğate diyor:

“Irğat ırğat mana ot…”

Irğat diyor:

“Get mana su getır.”

Çeşmeye gidiyor diyor:

“Çeşme çeşme mana su …”

Suyı çeşmeden alıyor veriyor ırğate. Irğatten ot alıyır veriyor geçiye. Geçiden de süt alıyor veriyor Nene’ye. Nene, tılkinin kuyrığını süsliyor püsliyor. İncik boncıh takıyor veriyor tılkiye. Tılki arkadaşlarının yanına gidiyor. Herges heyran kaliyor.

Diyorler:

“Nerden aldın bu kuyrığı?”

O diyor:

“Gittim ahşamdan sabahe kadar kuyrığımı suya koydım. Sabah olande bahtım kuyrığım bele olmiş.”

Tılkilerin hepsi koşar gider kuyrığını suya sohar. Sabah olande hepsi buz tuter.

Avciler gelır. Bazısi kaçar, kuyrığı kopar. Bazısi de kaçamaz, yahalanır.

Bu masal da burada biter. Rehmet anletanın ve dinleyanın anasına-babasına…
Nene Kadınla Tilki Baba
(Karadeniz Bölgesi, Çorum)

Bir varmış, bir yokmuş; evvel zaman içinde, kalbur saman içinde; develer tellal iken, pireler berber iken, anam düştü eşikten, babam düştü beşikten; ben dedemin beşiğini tıngır mıngır sallarken, anam kaptı saçmayı, babam kaptı dolmayı; derken, çok uzun zaman önce bir nene kadınla tilki baba varmış. Nene kadın yaylaya çıkar, ineklerini sağar, süt ile tutar, yağ ve peynir yaparmış.

Yayla dönüşü tilki baba nene kadının yanına gitmiş. Nene kadın tilki babaya yemek vermiş. Tilki baba da nene kadına dönüşte yardım etmiş. Yağ kovasını almış ve yola koyulmuşlar.

 Yol ikiye ayrılmış. Nene kadın bir yoldan, tilki baba bir yoldan gitmiş. Tilki baba yolda yağı yemiş ve içine başka şeyler koymuş. Eve varmışlar, nene kadın, tilki babaya:

— Yağda kırılmış yumurta yapayım, demiş. Tilki baba:

— Yok, demiş.

Kıvranmış, kaçmaya çalışırken nene kadın şark etmiş* ve kapıyı kapatmış. Tilki babanın kuyruğu kapı arasında kalmış ve kopmuş. Tilki baba kaçmış. Tilki babaya yolda gülmüşler:

— Kuyruksuz tilki mi olur, demişler.

Tilki baba, nene kadına gitmiş yalvarmış, kuyruğunu istemiş. Nene kadın yağını getirirse vereceğini söylemiş. Tilki baba önce:

— Kimse bana yağ vermez, demiş.

Ancak yaşlı kadın, kuyruk karşılığında yağını istemiş. Tilki baba kabul etmiş ve yola çıkmış.

Tilki gitmiş, bir keçi bulmuş. Ondan bir okka yağ istemiş. Keçi, tilki babaya:

— Bir şartım var. Bana karşıdaki ağaçtan dallar getir, demiş. Tilki baba ağaca gitmiş ve dal istemiş. Ağaç, tilki babaya:

— Bir şartım var. Şu kuyu suyunu benim üzerime bırakın, demiş. Tilki baba kuyuya gitmiş. Suyunu ağacın üzerine bırakmasını istemiş. Kuyu, tilki babaya:

— Bir şartım var, kızlar gelsin etrafımda halay çeksin, demiş. Kızlar:

— Ayakkabılarımız yırtık, önce bunları tamir ettir, demişler. Tilki baba, ayakkabı tamircisine kızların ayakkabısını götürmüş. Ayakkabıcı, tavukları için bir çuval buğday istemiş.

Tilki baba gece gitmiş, bir tarladan bir çuval buğday uçurmuş. Getirmiş adama vermiş.

Adam kızların ayakkabılarını dikmiş. Kızlar kuyunun etrafında halay çekmişler. Kuyu, suyunu ağaca dökmüş. Ağaç da dallarını tilkiye vermiş. Tilki dalları keçiye vermiş. Keçi dalları yemiş, bir kova süt vermiş. Tilki baba yağı yaşlı kadına vermiş. Kadın da ona kuyruğunu vermiş.

Tilkinin arkadaşları onun kuyruğunu çok beğenmişler. Nereden getirdiğini sormuşlar. Kurnaz tilki baba:

— Şu gölün dibinde buldum. Siz de dalın, orada çok var, demiş. Bütün arkadaşları göle dalmışlar. Hepsini de su sürükleyip götürmüş.

*şark etmek: Şark diye ses çıkarmak
Kısa Kuyruk
(Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Adıyaman)

Günün birinde yaşlı bir kadın yaşarmış. Eşi de çocukları yokmuş. Bu kadının eşi öldükten sonra bir ineği ve iki tane de keçisi varmış bunlara bakmakla meşgulmüş. Evi eski olduğu için bir de bu eski evlerde bacalar varmış. Tilkinin biri gelip her gün o bacadan içeri girip kadının ürettiği gıdaları yiyip içip gidermiş. Bir gün, iki gün bu şekilde epey sürmüş bu süreç ve tilki bunu alışkanlık haline getirmiş.

Bir gün kadın demiş:

-Ben ne yapacağım? Nasıl bir çare bulacağım, demiş. Gitmiş bir gün bilenlere danışmış. Bilenler buna:

-Öyle bir tuzak kur ki tilki içeri geldiğinde dışarı geri çıkamasın, demiş. Kadın demiş:

-Nasıl bir tuzak kuracağım? Kadına tuzağın şeklini falan söylemişler. Kadın gitmiş tuzağı kurmuş. Ondan bir sonraki gün bu süreçte de Tilki arkadaşları arasında çok kıskanılan bir hayvanmış. Arkadaşları bunu çok kıskanırmış. Hep köyden bir şeyler getirip ikram edermiş. Yaşlı nenelerden çaldığı şeyleri getirip dağıtırmış. Yaşlı nene uyanık tilkiye bu tuzağı kurmuş ve tilkinin kuyruğunu tuzağa kıstırmış.

Kadın tilkinin kuyruğunu çekmiş tilki de kendini çekmiş, sürekli ve kuyruk kopmuş. Tilki bakmış ki kuyruğu yok. Sonra tilki de kaçıp gitmiş. Herkes tilkiyle dalga geçmeye başlamış ve ona kısa kuyruk demeye başlamışlar.

  Tabi tilkinin eski keyfi kaçmış. Sonra gelmiş nene bu kuyruğu süslemiş püslemiş odasının duvarına asmış. Sonra tilki bir gün gelip:

-Nene ben bir hata yaptım gel bana bu kuyruğu ver ben sana ne istersen vereceğim, demiş. Kadın da:

- Benim şartlarımı yerine getirirsen veririm, demiş. Tilkiye,

- Bana kara bir keçiden süt sağıp getireceksin, demiş. Tilki kara keçinin yanına gitmiş bana biraz sütünden ver ve kendi derdini anlatmış. Keçi de:

- Benim şartlarım var demiş yoksa sütü sana veremem, demiş. Tilki:

- Şartların ne? demiş. O da:

 - Meşe ağacından yaprak koparıp bana getireceksin, demiş. Tilki gitmiş meşe ağacının yanına. Meşe ağacından rica etmiş. Demiş ki:

- Bana biraz yaprağından ver kara keçiye götürmem lazım. Keçi de:

- Bana süt verecek onu da neneye götürmem lazım, demiş. O şekilde kuyruğumu geri alabilirim diye derdini anlatmış. Meşe ağacı:

 - Benim de şartlarım var yoksa vermem, demiş. Uzak bir çeşmeden bana biraz su getireceksin o da kabul etmiş gitmiş. Çeşmeye varmış. Sonra çeşmeden rica etmiş:

- Ben çok susadım bana biraz su ver, demiş.

- Susamışsan burası tüm hayvanlara açık alabilirsin, demiş. Tilki suyu almış götürmüş meşe ağacına, ondan yaprağı almış keçiye götürmüş, kara keçiden de sütü almış götürmüş neneye vermiş. Nene de ona kuyruğunu getirmiş. Süslü püslü kuyruğu orijinali gibi tilkiye yapıştırmış. Daha sonraki zamanlarda tilki bundan sonraki hayatında süslü kuyruğuyla daha güzel bir hayat sürdürmeye başlamıştır.
FETLİ AYŞE
(Ege Bölgesi, Muğla)

Fetli demek fetli fermanlı demek. Yalancının dolancının biri demek işte. Şimdi bi gün fakirmiş Fetli Ayşe bir şeyi yokmuş. Ondan sona:

— Ah gomşucun ben fakirin, demiş. Sen şu tavukcakları güdende bundan bari azıcık ben de güdüverem, demiş.

— Eh güdüver gomşum, demiş.

Eh gütmüş gelmiş tavıkları. Akşamüzeri durmuş. İki üç gün mühlet etmiş.

— Ah gomşucum, demiş. Senin horoz ötüpdurur, demiş. Horoz, “Benim Hanım yoldan çıkık benim hanım yoldan çıkık.” diye ötüpdurur, demiş. Şunu sevdi bunu sevdi diyor, demiş.

— Aman gomşum kimselere anma. Adam duyasra beni felaket yapar, demiş.

— Tek bir şartla, demiş.

— Tavuklar ve horozlar senin olsun, istemiyom. Senin olsun, demiş.

Vemiş garı korkudan. Biraz durmuş kendi kendine:

— İyi Fetli Ayşe, tavuğu mavuğu aldın eyi emme, demiş. Bi oyun daha düşünsek, demiş.

Düşünmüş. Düşünmüş. Köye gitmiş. Ah benim gıymetli gardaşım. Ben ölürsem enişdene var dediydin. Ah senin ağızlarında fal mı vardı. Ah benim gıymatlı gardaşım deye akşama gadar ağlamış.

— Aman, demiş ana benim hanımın hiç gardaşı var mıydı?

— Bilmiyom hiç gelmedi, demiş. Bütün yara bere içinde ben ölürsem benim yerime var, dediydin. Oğlum, demiş madem garını çok severdin sayardın madem garının gardaşıysa evlen, demiş.

Evlenmiş. O garı gocasını bi uğurlamış analığını uğurlamış. Bakmış analığı gözüne batmış. İstemeyecek analığını. Bi gün gocası işe gitmiş vazifeye. Evde galmış o. Tutup analığını bi duvardan bi duvara çarpmış. Gonuşamayacak hâle gelmiş ümüklerine (gırtlağına) ümüklerine sunmuş. Gonuşamazmış gari gadın. Zaten gocasının geleceği zaman da iki tane döşek sermiş. Güzel yasdıklar işlemeli yasdıklar örtmüş. Goymuş böle.

— Ah annecim ah ah!

Su mu istedin deye başlamış başında ağlamaya.

— Ne oldu hanım?

— Sen başıma geleni sorma anne anne, demiş.

— Ne oldu? demiş kocası.

Fetli Ayşe:

— Felç mi oldu bilmem, demiş. Yatıyo gonuşmayo, demiş.

Kocası:

— Anacım ne oldun sen ne ettin?

Şimdi anası elini gırtlağına götürüp sıkıyor. Konuşamaz ya eliyle gösteriyormuş. Senin Hanım beni gırtlağımdan tutup bi bu duvara çarptı, bi bu duvara çarptı, beni bu hâle goydu demeye çalışıyomuş.

— Anlayamayom anne seni anlayamayom, demiş adam.

Fetli Ayşe:

— Anlayamayon mu adam? Ben anladım, demiş. Bu ev gelinimin olsun diyo, demiş. Boynumdaki altınlarda gelinimin olsun oğlum deyipduru, demiş.

Nine ölmüş. Evleri de almış. Mal mülkü de almış. Altınlarını da almış.
Yılanla Adam
(Doğu Anadolu Bölgesi, Muş)

YILANLA ADAM

 Bir varmiş, bir yohmiş. Allah’in kuli çohmiş. Adamın biri yolda gidiyor, bahıyor ateş bir ormana girmiş, orman yaniyor. İçinde de bir ilan vardır, bağırıyor: “Meni kurtarın, meni kurtarın!” Adam de şevkete geliyor gidiyor ilani kurtariyor. İlan birden onın boynına dolanır:

“Seni ısıracağım.” diyor.

Adam:

“Eman, hevar! Etme, eleme! Sen ateşte yaniyordın, men seni kutardım. Niye meni ısıracahsın?” diyor.

İlan: “İmkani yoh, seni ısıracağım” diyor.

Adam baher çara yoh der:

“O zaman-karşımıza ne çıharsa kim çıharsa- üç kişiden soralım. Onler aramızi bulsın.” İlan:

“Teman” der.

Giderler okıze ras gelırler. Okıze derler:

“Bir şerietımız var.”

Ökız diyor:

“Söyleyın.”

Adam anlatır, der:

“Hel mesele bele… Sen ne dersen?” Ökız der:

“Men daha buzağken meni anamın altına götırerlerdi, süt içmah için. Daha ağzıma süt gelmedan yüzüme bi tokat vurırlerdi, bırahmırlardi süti içem. İnsana itibar yohtır, hema ısır.”

Kaldi iki tene. Gidiyorler bir ata ras gelırler. Ata de eyni hikayeyi izah ediyorler. At, onlara der ki:

“Menım sahabım, meni götüriyordi dağa, odın sırtıma yükliyor getiriyordi. Eve gelınce üzerimdeki semeri kaldırır-sırtım hep yara idi- bi ilaç vurmadan salıverırdi. Ahşama keder sinekler meni yerdi…İsır, heç affetme!”

Kaldi bi tene. Gidiyorler, gidiyorler bi tıkliye ras geliyorler. Tıkli der:

“Her ola, nedır?”

 Eyni, tıkliye de durumi izah ederler.

Tıkli der :

“Şeriat binici olmaz, in aşaği, şeriatınızi yapam.”

İlan iniyor. Tıkli adama diyor:

“O nedır senın elınde?”

Adam diyor:

“Deynektır.”

Diyor:

“Senın önındeki nedır?”

Adam diyor:

“ilandır.”

Diyor o zaman:

“Vur, öldır. İlan senın düşmanındır.”

Adam, elındeki degnekle vurer, ilani öldırer.

Burda da mesele bitiyor…
[İYİLİK SEVER ADAM]
(Ege Bölgesi, Muğla)

Şimdi bi adam vamış. Çok iyilik sevemiş hani herkese peki peki, dermiş. Bi gün birisi gelmiş:

— Bene senin gızı vesene, demiş.

Veresi yok amma adam gene de hayır deyememiş:

— Gıza söleyem belki veririm, demiş.

O gitmiş. Birisi daha gelmiş:

— “Ötekine evet bene hayır mı? Beni nasıl geriye çevirebilirsin?” demiş.

Ona da:

— Peki, demiş.

Ondan sona biri daha gelmiş.

—“Sen de mi bene arkanı çevireceksin?” demiş.

—Peki emme benim gızım bi tane, demiş. Peki olur, demiş.

Kakmış gitmiş. Zaman gelmiş. Evlenecek zaman gelmiş.

— “Allah’ım ben hepsine peki, dedim. Ben nasıl yapabilirim şimdi?” demiş.

Düşünmüş taşınmış. Bi tane eşek sıpası, bi tane köpek bulmuş. Köpek yavrusu masal bu ya canım. Sabahlara gadar Allah’a dua etmiş:

— Allah’ım benim yüzümü gara çıkarma. Hepsine tamam, dedim. Bunlar benim gız gibi gız olsun da hepsine yalancı çıkmayam, demiş.

Sabaha gadar da namaz gılmış dua da buyurmuş. Sabah olmuş hemen gızın yanına gitmiş. Hepsi kendi gızı gibi güzel gızlar. Bakmış görmüş. Bu olacak gibi değil bilememiş kendi gızının hangi gız olduğunu. Hepsini evlendirmiş barklandırmış.

— Eee hanım, demiş. Biz bunları evlendirdik barklandırdık emme demiş hangisinin bizim gız olduğunu bilemeyom, demiş. Şunu gidem bi ziyareti edem bakam nasıl olacak, demiş.

Gitmiş ilk önce birisinin yanına büyük gızının yanına vamış. Gız azıcık kıpırdamaya başlayınca, dışarı çıkınca damadına:

— “Evladım, demiş nasıl mutlu musun kızımla?” demiş.

— Çok iyi amma, demiş bi huyu var adama köpek gibi yanaşıyo, demiş.

—Eyi oğlum, demiş. Bi gün aldın amma on yıl geçinin, demiş.

Ondan sona öbürüne gitmiş.

— “Nasılsınız iyi misiniz?” demiş

—Çok iyiyim, ne desem yapıyo amma bazen eşek gibi surata tükürüyor, demiş.

—Tamam, demiş.

Bu da eşek soyundan, demiş. Sonra gitmiş öbürünün yanına vamış. Onun bi tek karpuzu vamış. Dokuz aylık da hamileymiş.

— Eh hanım demiş baban uzak yoldan geldi, demiş. Bi karpuz al gel de şuna keselim yedirelim , demiş.

O da tabi biraz övünmeyi böbürlenmeyi mi seviyo adam nasıl bir şey bilmem. Şimdi gitmiş. Karpuzu getirip gelmiş. Goymuş ortaya.

— A ben bunu istemem öbür karpuzu al gel, demiş.

Gadın bi daha getirmiş.

— A demiş ben ötekini dedim sen bunu mu getirdin, demiş.

Dokuz sefer merdivenden indirmiş çıkarmış dokuz aylık hamile gadını.

En sonunda kocası:

— İşte bu, demiş. Dokuzuncu karpuzu keselim, demiş.

Kızın babası:

—“Nasılsınız evladım garınla?” demiş.

— Benim hanım melek gibi, demiş. Bak bi tek karpuz var başka da karpuz yok amma dokuz kere geldi gitti, demiş. Ya bizim başka karpuzumuz mu var deyip kimseye sırrını da vermez, demiş. Eyi olduk eyiyiz, demiş.

— Ha oğlum eyi olun, eyi geçinin, demiş.

Adam bu gızın kendi gızı olduğunu anlamış. Masal da burada bitmiş.