Keloğlan ile Cambazlar
(Ege Bölgesi, Afyonkarahisar)

KELOĞLAN İLE CAMBAZLAR

 

Bir varmış, bir yokmuş... Tanrının günü darıdan çokmuş...

Keloğlan, bir gün eşeğini kasaba pazarına satmaya götürüyormuş. Yolda giderken bulduğu bir altını eşeğe yutturur. Pazara varınca herkes eşeğine üç istiyorsa o, on beş istiyormuş. Etrafını saran müşteriler sorarlar:

— Herkesin eşeği üç ederken, seninki nasıl oluyor da on beş ediyor?

Keloğlan'ın cevabı herkesi şaşırtır:

— Benim eşeğim başka eşektir. Her gün bir altın veriyor.

— Nasıl olur, hiç eşek altın verir mi?

— Bekleyin de görün.

Biraz sonra eşek pisleyince, pisliğin içinden bir altın çıkınca, herkes hayretler içinde kalır.

O yörede herkesi dolandıran Üç Cambaz Kardeşler varmış. Olanları onlar da bir kenardan seyrederlermiş. Keloğlan'ın amacı da zaten onlara bir Alicengiz oyunu oynamakmış. Eşeğe altın yutturması falan hep bunlara oyun oynamak içinmiş.

Üç Cambaz Kardeşler Keloğlan'a gelerek:

— Keloğlan senin eşek yüz altın eder. Al altınları ver eşeği, derler.

Keloğlan, biraz nazlanarak eşeği yüz altına satar. Alan memnun, satan memnun. Helelleşip ayrılırlar. Yolcu yoluna, evli evine gider. Keloğlan ayrılırken:

— Bu eşek cinstir. Günde bir kazan arpayla, bir kazan su verin. Bunları yedirdikten sonra gidip altını alın, diye tembihte bulunur.

Üç Cambaz Kardeşler eve varınca, eşeği ahıra bağlayıp önüne bir kazan arpa ile bir kazan su koyarlar. Eşek yer arpayı, içer suyu... Sabaha varmadan nalları diker. Sabahleyin altını almak için ahıra gelen Üç Cambaz Kardeşler, eşeğin ölüsü ile karşılaşınca, aldatıldıklarını anlarlar.

Üç Cambaz Kardeşler'i aldatmak kimin haddine. Düşerler Keloğlan'ın peşine. Keloğlan'ı tarlada çift sürerken yakalarlar:

— Sen bizi aldattın, diye yakasına yapışırlar.

Keloğlan başına gelecekleri bildiği için hazırlıklıymış. Sabahleyin evden çıkarken karısına "Akşama misafirlerim var. İyi bir sofra hazırla" diye sıkı sıkı tembih etmiş. Birbirine çok benzeyen iki tavşandan birini yanına almış.

Üç Cambaz Kardeşler, yakasına yapışınca:

— Durun, ağalar! Bir yanlışlık olmuştur. Akşama yer içer konuşuruz. Ondan sonra ne yapacaksınız yapın. İsterseniz derimi yüzün, der. Sonra tavşanın kulağına eğilip:

— Haydi oğlum, git ablana söyle akşama misafirlerim var. Güzel bir sofra hazırlasın, diye tavşanı bırakır.

Akşam eve gelince tavşanı evin ortasında gezinirken gören Üç Cambaz Kardeşler çok şaşırırlar. Tavşanı satın almaya karar verirler.

— Keloğlan, biz eşekten bir şey öğrenemedik. Tavşanı bize sat, seninle ödeşelim.

Keloğlan biraz nazlandıktan sonra tavşanı yüz altına satar. Adamlar:

— Haydi bizim eve git. Ablan akşama yemek yapsın, biz arkadan geliriz, diyerek tavşanı bırakırlar.

Tavşan ne evi biliyor, ne de yolu. Nasıl gitsin? Üç Cambaz Kardeşler, akşam eve varınca, ne yemeği hazır bulurlar ne de tavşanı. Yine aldatıldıklarını anlayarak, geri dönüp Keloğlan'ın boğazına sarılırlar:

— Ya paramız ya canın!

Keloğlan:

— Başıma ne geldi ise hep anamın yüzünden geldi. Tavşana yanlış yem vermiş. O da yolunu şaşırmış, diyerek yalandan annesini dövmeye başlar. Annesi de yalandan ölmüş gibi yatar. O zaman Keloğlan adamlara çıkışır:

— Gördünüz mü? sizin yüzünüzden annem öldü. Sizi konağa bildireyim de görün, diye korkutur. Adamlar tam kaçarlarken cebinden çıkardığı bir düdüğü öttürünce, annesi dirilmeye başlar. Adamlar hayretler içinde kalırlar.

— Keloğlan, bu işi nasıl yaptın. Hiç ölen dirilir mi?

— Bu düdük başka düdüktür. Cana can, mala mal katar.

Adamlar yine her şeyden vazgeçip düdüğü satın alırlar. Eve varınca hemen karılarını öldürerek tekrar diriltmek için düdüğü öttürürler. Fakat bütün çabaları boşa gider. "Giden gelse dedem gelirdi."

Karılarından da olan Üç Cambaz Kardeşler kılıç kalkan kuşanıp kara, yağmura aldırmadan yürürler. Keloğlan'ın kapısına dayanırlar:

— Buyurun Ağalar! Hoş geldiniz, sefalar getirdiniz. Bu ne hâl?

— Bu defa hoş da gelmedik. Boş da gelmedik. Seni Azrail bile elimizden alamaz.

— Ağalar, sakin olun hele ocak başına geçin. Çok da ıslanmışsınız. Elbiselerinizi kurutun. Ondan sonra konuşuruz.

Adamlar elbiselerini çıkarıp ocak başına geçerler. Keloğlan da son hamlesini yapar.

— Ağalar siz kurunurken, ben size süt ısıtıp getireyim. Yalnız ocağın yanındaki küpleri açmayın. Bütün altınlarım oradadır. Ben hemen gelirim, diyerek oradan ayrılır.

Üç Cambaz Kardeşler bütün paralarına kavuşacaklarına çok sevinerek hemen küplerin kapaklarını açarlar. Bu defa aldatıldıklarını bile düşünecek zaman bulamazlar. Küplerdeki arılar çıplak vücutlarına yapışırlar. Neye uğradıklarını anlayamadan kendilerini sokakta bulurlar. Arkalarına bile bakmadan oradan uzaklaşırlar.

Bu olaydan sonra Keloğlan'la baş edemeyeceklerini anlayarak, her şeyden vazgeçerler. Helâl yoldan kazanmaya karar verirler.