umutphp/masallar huggingface dataset:
BİR GÖZE BİR GÜL
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Yıllar önce köyün birisinde bir anne, bir baba, bir kız yaşarmış. Günün birinde anne ölmüş. Adam yeni bir kadınla evlenmiş. Üvey anne, her işi kıza yaptırırmış.

Bir gün kız derede çamaşır yıkarken, padişahın oğlu kızı görmüş, âşık olmuş. Babasından kızı istemiş, babası da kızı padişahın oğluna vermiş. Kız gelin giderken üvey anne kıza yolda yesin diye, tuzlu bir çörek vermiş. Kız atın üstünde yola çıkmış. Kız, tuzlu çöreği yemiş, susamış:

— Ana bana su ver, demiş. Üvey anne:

— Bir gözünü ver ki, demiş.

Kız dayanamamış susuzluğa, gözünün birini çıkarıp vermiş. Kız biraz sonra tekrar susamış.

— Ana bana su ver, demiş. Üvey anne:

— Öbür gözünü de ver ki, demiş.

Kız öbür gözünü de vermiş. Saraya varmışlar. Padişahın oğlu kızı görünce:

— Ben gördüğümde sen böyle değildin, demiş.

Kız olanı, biteni oğlana anlatmış. Kız, oğlanın eline bir demet gül vermiş:

— Git, çarşıda gül sat satarken de “Bir güle bir göz isterim” de, demiş.

Oğlan köyün meydanına gitmiş, başlamış bağırmaya:

— Bir göze bir gül, bir göze bir gül!

Üvey anne gözün birini oğlana vermiş, oğlan gidip kızın tek gözünü takmış. Tekrar başlamış bağırmaya:

— Bir göze bir gül! Bir göze bir gül!

Üvey anne kızın ikinci gözünü de vermiş. Oğlan kızın diğer gözünü de takmış. Bu arada oğlanın sattığı güller zehirliymiş. Kadın koklayınca ölmüş. Kız ve oğlan da sarayda mutlu bir hayat sürmüş.
Bit Bacı ile Pire Bacı
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Allah’ın kulu çokmuş. Çok söylemesi, günah; az söylemesi, sevapmış. Bir bit bacı ile pire bacı varmış. Bir gün sabah kalkmışlar ki kar yağmış. Bit bacı, sıyırgıyı alıp dama çıkmış. Karı, damı kürürken sıyırgının altında kalmış, ölmüş. Pire bacı varmış bakmış ki bit bacı ölmüş. Pire bacı saçını başını yolmuş, ağıtlar yakmış. Bir karga gelmiş:

— Pire bacı niye saçını başını yoluyorsun, diye sormuş. Pire bacı:

— Bit bacı sıyırgının altında kaldı, ben de saçımı başımı yoluyorum, demiş. Karga:

— O zaman ben de kanadımı kırarım, demiş. Karga kanadını kırmış. Bir keçi gelmiş:

— Karga kardeş, niye kanadını kırdın, diye sormuş. Karga:

— Niye kanadımı kırmayayım, bit bacı sıyırgının altında kaldı, pire bacı saçını başını yoldu, ben de kanadımı kırdım, demiş. Keçi:

— O zaman ben de bacağımı kırayım, demiş. Bacağını kırmış. Aksaya aksaya çeşmenin başına gitmiş. Çeşme:

— Niye aksıyorsun keçi kardeş, demiş. Keçi:

— Bit bacı sıyırgının altında kaldı, pire bacı saçını başını yoldu, karga kanadını kırdı, ben de bacağımı kırdım, demiş. Çeşme:

— O zaman ben de bulanık akarım, demiş. O da bulanık akmaya başlamış. Sonra suya bir kız gelmiş. Çeşmeye:

— Niye bulanık akıyorsun, diye sormuş. Çeşme:

— Bit bacı sıyırgının altında kaldı, pire bacı saçını başını yoldu, karga kanadını kırdı, keçi bacağını kırdı, ben de bulanık akıyorum, demiş. Kız:

— O zaman ben de testileri kırarım, demiş. Testileri kırmış. Eve gidince ailesi, testiler nerede, diye sormuş. Kız:

— Bit bacı sıyırganın altında kaldı, pire bacı saçını başını yoldu, karga kanadını kırdı, keçi bacağını kırdı, çeşme bulanık aktı, ben de testileri kırdım, demiş. Annesi:

— O zaman dünya batmış demektir, demiş.

Yiyip, içip hoş muratlarına geçmişler…
Bülbül
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur zaman içinde, zamanın birinde, bir padişah varmış. Bu padişahın üç tane oğlu varmış. Padişah ve oğulları bir cami yaptırmak istemişler ve camiyi yaptırmışlar. Tam namaz kıldıkları sırada bir ermiş kişi gelip:

— İyi cami, hoş cami, bir şeyi noksan cami, deyip gitmiş.

Bu durum birkaç gün böyle devam etmiş. Sonunda bir şeye karar vermişler ve padişahın küçük oğlunu kapının arkasına saklamışlar. Diğerleri namaz kılarken ermiş kişi yine gelmiş ve küçük çocuk bu adamı yakalamış. Ermişe, bu caminin neyi noksan, diye sormuşlar. Ermiş kişi:

— Bir yerde bir bülbül var. Bu bülbülün yanında bir kral kızıyla kırk arkadaşı var. Bir dev de bunları tutmuş ve bırakmıyor. O bülbülü bu camiye getirin, demiş.

Padişahın çocukları yola koyulmuşlar. Karşılarına üç yol çıkmış. Biri sağa, biri sola, küçük kardeş de ortadaki düz yola düşmüş. Büyük kardeşlerden biri hancı, diğeri kahveci olmuş. Küçük çocuk güzel bir yere varmış. Burada büyük bir ev karşısına çıkmış. Kral kızıyla kırk arkadaşını görmüş, yanlarına gitmiş. Kız, ne cesaretle buraya geldiğini sormuş. O da bülbülü almak için geldiğini söylemiş. Sonra da içeri girmiş, bülbülü yakalamış. Uyumakta olan devi de öldürmüş. Kızı da yanına alarak yola çıkmış.

Yolda bir kuyu görmüşler. Kuyunun içinde bir devin olduğunu görmüş. Dev birkaç tane kız kaçırmış. Kızlar kuyudan bağırmışlar:

— Ne olur, bizi buradan kurtar!

Oğlan kuyuya inmeye karar vermiş. Bu sırada kralın kızı yanına gelip:

— Kuyunun içinde yanına iki koç gelecek. Ak koça binersen yer yüzüne, kara koça binersen karanlık dünyaya gidersin, demiş.

Küçük oğlan kızları kurtarıp devi öldürmüş. Bu sırada koçlar gelmiş. Oğlan ak koça bineceğine kara koça binmiş. Kara koçla karanlık dünyaya gitmiş. Küçük oğlanın yanına kuşlar gelmiş ve onu dışarı çıkarmışlar.

Bu sırada büyük kardeşler, yollarını bulup evlerine geri dönmüşler. Kral kızıyla bülbül de oraya gelmiş. Bülbül camiye gelince her yer şenlenmiş. Fakat bülbül hiç ötmemiş. Büyük kardeş kızla evlenmek istemiş. Kız, bülbül ötmedikçe kimseyle evlenmeyeceğini ve bülbülü öttüren kişiyle evleneceğini söylemiş.

Aradan seneler geçmiş. Küçük kardeş, köyüne gelip çoban olmuş. Kral kızının söylediklerini duymuş. Saraya gitmiş.

Bülbül onu görünce ötmeye başlamış. Oğlan durumu anlatmış. Padişahın küçük oğlu olduğu böylece ortaya çıkmış. Oğlan, ağabeylerinin birini hancı; diğerini kahveci yapmış. Küçük oğlan da kral kızıyla evlenmiş. Kırk gün, kırk gece düğün yapmışlar.
CADI KARISI
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Memleketin birinde, bir karı koca yaşarmış. Bunların da bir tane oğlu varmış. Oğlanın babası tarlada çalışırmış. Anası oğlana, babasına götürmesi için azık vermiş. Yolda dikkatli gitmesi için de sıkı sıkı tembih etmiş.

Çocuk yolda oynaya oynaya giderken karşısına bir tane cadı karısı çıkmış. Oğlan hemen eşeğin kulağına saklanmış. Cadı aramış, oğlanı bulamamış. Oğlan, cadı gidince hemen babasının yanına gitmiş.

Azığı babasına vermiş. Demiş ki:

— Sen azığı yiyene kadar, ben öküzleri yayayım, demiş. Hemen çeşmeye varmış. Giysilerini yıkamak için çeşmeye gelen cadı, o sırada bunu yine görmüş. Hemen bir ağacın dalına çıkmış oğlan. Cadı bağırmış:

— Bana şuradan bir elma at ama kekiline bağla, yoksa çamura düşer, demiş.

Oğlan elmayı kekiline bağlamış, atar atmaz elmayla birlikte yere düşmüş. Cadı hemen yakalamış, oğlanı evine götürmüş.

Evde cadının bir de kızı varmış.

Cadı kızına demiş ki:

— Sen bunu yakala; kes, pişir. Ben dişlerimi biletip geliyorum, demiş.

Oğlan cadı gittikten sonra kıza demiş ki:

— Gel, seninle bir güreş tutalım. Kim yenerse, yendiğini kessin, demiş.

Oğlan kızı devirmiş ve kesmiş. Tencereye atıp pişirmiş. Cadı karısı gelmiş:

— Oh aferin kızıma, ne güzel pişirmiş, demiş. Tencerenin kapağını açmış ki tencerenin içindeki kendi kızı. Oğlan da tavana saklanmışmış. Korkudan terlemiş, terleri damlamış.

Kadın hemen tavana yönelmiş. O sırada oğlan da kaçarken, tavandaki tahta cadının kafasına düşmüş ve cadı karısı ölmüş. Böylece kötülüğünün cezasını çekmiş.
CİVCİV İLE CİPPİDAN
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, köyün birinde, fakir bir aile varmış. Bu ailenin bir oğlu, bir kızı varmış. Kızın adı Cipbidan, oğlanın adı Civciv imiş. Bir gün evde yakacak bitmiş.

Annesi, babası çocukları evde bırakıp ormana odun toplamak için gitmişler. Annesi, babası gelmeyen çocuklar, onları merak edip aramak için ormana gitmişler. Ailelerini bulamamışlar ve yollarını şaşırmışlar.

Tepenin başına çıkmışlar. Gece ay ışığında uzakta bir köy görmüşler. Bir tarafta it ürüyor, diğer tarafta da tütün tütüyormuş. Civciv, Cipbidan’a:

— İt ürüyen yere mi, tütün tüten yere mi gidelim, demiş. Cipbidan:

— Tütün tüten yere gidelim, demiş.

Oraya varmışlar. Bakmışlar ki orası bir devin eviymiş. Dev bunları yakalamış. Ambara atmış:

— Siz zayıfsınız, biraz tavlanın sizi yiyeceğim, demiş.

Tavlanıp tavlanmadıklarını denetlemek için ambarın kapısına bir delik açmış.

— Parmağınızı uzatın, tavlandınız mı? demiş.

Çocuklar bir farenin kuyruğunu kesip göstermişler. Dev tavlanmamış sanıp onları daha da çok beslemiş. Bir gün dev uzak bir yere gidecekmiş. Kızı Fatma’ya:

— Tandırı yak, bunlardan birini kızart. Ben gelince afiyetle yiyelim, demiş. Fatma tandırı yakmış:

— Cipbidan’ı çıkarıp tandıra atacağım, demiş. Sonra yıkanmış. Civciv’e:

— Saçlarımı ör, demiş.

Tandırın başına oturmuş. Civciv, Fatma’nın saçlarını örerken Fatma’yı tandıra itmiş. Sonra evin damına çıkmış. Dev gelmiş. Civciv sanıp tandırda pişen eti yemiş. Et az kalınca:

— Civciv’in kalan eti de Fatma’ya, demiş. Civciv damdan:

— Fatma’nın eti Civciv’e, demiş. Civciv’i çatıda görünce:

— Aman Civciv, canım Civciv, oraya nasıl çıktın, demiş. Civciv:

— Odunları birbiri üstüne yığdım, hoplayıp çıktım demiş.

Dev odunları birbiri üstüne yığmış. Odunların üstüne çıkmış, hoplayınca odunlar dağılmış ve dev düşmüş. Yine Civciv’e:

— Aman Civciv, canım Civciv, oraya nasıl çıktın, demiş. Civciv:

— Çit demirini kızdırdım, vücuduma bastırdım; hoplayıp çıktım, demiş.

Dev, demiri kızdırmış. Vücuduna basmış ve yanıp ölmüş. Dev öldükten sonra Civciv, Cipbidan’ı da alarak evine dönmüş.
Hayvanlar Alemi
(Akdeniz Bölgesi, Mersin)

                                                                                        HAYVANLAR ALEMİ

Bir varmış bir yokmuş. Hayvanlar Alemi adında bir dünya varmış. Bu hayvanlar birbirleriyle sözlü olarak anlaşabilirken bir gün Aslan'ı reis olarak seçmişler. Her şeyi sen yürüt, senin emrinden hiç çıkmayalım demişler. Bütün Hayvanlar Alemi de bunu kabulş etmiş, ve Aslan'ı reis olarak seçmişler. Herkes bir arada yaşamını sürdürüyor, avlanıyor ve ihtiyaçlarını göüryormuş.

Bir gün ilan duvarın dibinde yatarken, uyurken çoban da o sırada guzularını otlatmaya salmış. Tilki de guzuları takip ediyormuş, ediyormuş ki o guzulardan biriyle avlanacak. Guzuya saldırdığı zaman bütün guzular ürkmüş ve her biri gaçmaya başlamış. Tilkiden ürken guzu bir duvarın üstünden geçerken ilanın üzerine taş düşürmüş. İlan bağırmış:

- Tilki gardeş ben taşın altında galdım beni kurtar demiş. Tilki de ona bir iyilik yapmak için taşı üzerinden almış. Alınca ilan dönmüş demiş ki:

- Sen bu guzuları ürküttün guzular kaçarken benim üzerime taş düşürdüler. Sen suçlusun seni boğacam demiş. Ardından tilkinin boynuna sarılmış. Tilki de şöyle demiş:

- İlan gardeş bizim bir reisimiz var. Bu reise danışmadan bunu yapamazsın sen demiş. Hem gel beraber gidelim reise durumu anlatalım eğer seni haklı görürse ben cezamı çekerim demiş. 

Beraber gidiyorlar varıyorlar reisin olduğu mevkiye, bunlar giderken aslan farkına varmıış ve dönüp demiş ki: Ne oldu? derdiniz neydi de kavga ediyordunuz? diyerek bir kükremiş bunlara ikisi de birden korkmuşlar. Reis kükreyince olayı anlatmaya başlamışlar böyle böyle oldu diye. Aslan demişki: 

- Ben bunu olay yerinde görmeden burda karar veremem diye. Beraber gitmişler olay yerine  Aslan ilana demiş: 

- Sen yat bakim, yattığın yeri göster,  yat oraya demiş. ilan duvarın dibine uzanmış. Üzerindeki taş hangisiydi? demiş. İşte şu taştı demiş. Sonra Tilkiye dönüp  dimişki:

-Sen taşı al yılanın üzerine koy bakim demiş. İlan da aynen koymuş.

Aslan ilana sormuş:

-Olay  böyle mi oldu? demiş.İlan da:- Evet böyleydi reisim demiş. Aslan bundan sonra ilana şöyle demiş:

-O zaman sen yapılan iyiliğe karşı kötülük yapıyorsun. Sen haksızsın.  Ömür boyu da bu taşın altında galacaksın. ve ilan haladır da şu yaşadığımız günde bile 

ilanlar öldürüldüğü ya da canlıyken bile taşın altına saklanır, gizlenir. Ondan beddua almış yani. İlan yapılan iyiliği taktir etmek yerine inkar ettiği için sonzu kadar  bir taşın altında cezalandırılmış.
Deli Oğlan
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. İki kardeş varmış. Bir deliymiş, biri akıllıymış. Akıllı kardeş, deli olana:

— Ben dağa gidiyorum. Sen eve, kapıya, bacaya sahip çık, demiş.

Akıllı oğlan dağa gitmiş. Deli oğlan da kapıyla bacayı sökmüş. Kapıyı sırtına almış, bacayı da boynuna geçirmiş. Takır takır sürükleyerek ağabeyinin yanına gitmiş. Ağabeyi demiş ki:

— Ben sana kapıya, bacaya sahip çık, dedim. Sen kapıyı, bacayı söktün, getirdin. Deli oğlan:

— Ee işte! Söktüm, getirdim. Sahip çıkıyorum ya, diye cevap vermiş.

Akşam olmuş. İki kardeş bir ağacın başına kapıyı koymuşlar, üstüne çıkmışlar. İki kardeş oturmaya koyulmuşlar. Bezirgâncılar gelmiş, ağacın dibinde yemek yapmaya başlamışlar. Deli oğlan, ağabeyine:

— Benim çişim geldi, demiş. Ağabeyi:

— Oğlum etme, tutma. Ağacın başındayız. Aşağıda adamlar var.

Deli oğlan dinlememiş. Hem çişini yapmış hem de kapıyı bezirgâncıların başına bırakmış. Bezirgâncılar oradan kaçmışlar. Sabah olunca iki kardeş eve gelmişler. Bunların bir çift öküzleri varmış. Akıllı oğlan demiş ki:

— Kardeş, ayrılalım. Öküzlerin biri sana, biri bana.

Deli oğlan kabul etmiş. Kendine düşen öküzü önüne katmış, gitmiş. Deli kayalara bağırmış:

— Kayalaaar! Öküz alıyor musunuz? Kayalar da ona bağırmış:

— Kayalaaar! Öküz alıyor musunuz?

Deli oğlanın tepesi atmış.

— Siz beni mi oynatıyorsunuz, diye, bağırmış, kayalara vurmuş. Vurduğu yerden altın çıkmış. Altınlardan alabildiği kadarını koynuna, koltuğuna doldurmuş. Evin yolunu tutmuş. Giderken gölgesi de arkasından geliyormuş. Bizim deli oğlan arkasındakini adam zannetmiş. Gölgeye ha bire altın atıyormuş, arkasından gelmesin diye. Eve gelmiş. Araba ile altınları almış, getirmiş. Altınları ölçmek için hocadan ölçek istemeye gitmiş.

— Hoca uruplayı ver.

— Ne yapacaksın uruplayı?

— Sana ne, ver diyorum sana!

Hoca uruplanın altına katran sürmüş. Deli oğlan ne ölçerse yapışsın diye. Deli oğlan altınları ölçmüş. Uruplanın altındaki katrana da ölçtüğü altınlardan birisi yapışmış. İşi bitirdikten sonra uruplayı hocaya geri götürmüş. Hoca:

— Ne ölçtün, diye sormuş. Deli oğlan:

— Sana ne, demiş.

Hoca bakmış ki uruplanın altına altın yapışmış.

— Sen altın ölçmüşsün. Ben de isterim, demiş.

Bizim deli oğlanın tepesi atmış. Hocayı vurmuş, öldürmüş. Kendisi de zenginlik içinde yaşamış. Masal da burada bitmiş.
Keloğlan ile Dev
(İç Anadolu Bölgesi, Niğde)

Bir adamın üç tane çocuğu varmış. Ölürken vasiyet etmiş ki:

— Kimin işi yarım kalırsa ona yardım edin.

Bu üç kardeş bir gün gezerken bir tarla görmüşler. O tarla da devin tarlasıymış. Çocuklar varmış ki tarla biçilmemiş. Sahibini sormadan biçmeye başlamışlar. Biçerken tarlanın sahibi olan dev gelmiş.

— Hayırdır, bu ne iş, demiş. Çocuklar da:

— Babamızın bize vasiyeti vardı, onu yerine getiriyoruz, demişler.

Ekin biçenin biri de Keloğlan imiş. Keloğlan’ın okuma yazması yokmuş. Dev, Keloğlan’ın eline bir mektup vermiş.

— Bunu götür karıma ver, bize yemek getirsin, demiş. Mektuba da yazmış ki:

— Bu varan Keloğlan’ı kestir, kaynat, alol getir.

Keloğlan koşarak giderken bir adama rastlamış. Adam:

— Ne var oğlum, dersin*, telaşın ne, diye sormuş. O da:

— Bu mektubu devin karısına götüreceğim, bize yemek getirecek, demiş. Adam:

— Ver, bir bakayım, demiş. Mektubu okumuş ki:

— Keloğlan’ı kestiresin, kaynatasın; helkelere* doldurup getiresin, yazıyormuş.

Keloğlan bunları duymuş. Karşılık vermeden mektubu almış, koşarak devin evine gitmiş. Karıya mektubu hiç göstermemiş. Kendi karıyı kesmiş, kaynatmış; helkelere doldurup tarlaya varmış. Dev bakmış ki ölen kendi karısıymış. Dev:

— Eyvah! Evimi yıktın. Karıyı kestin, geldin, demiş.

Dev oradan ayrılmış. Keloğlan devin peşine düşmüş. Tabi ki hep zararına çalışıyor. Dev nereye giderse Keloğlan oraya gidiyormuş. Bir gece Keloğlan gelmiş, devin evinin etrafına konmuş. Devin bir kız çocuğu varmış. “Su içeceğim” diye kız tutturmuş. Devin kapısının önünde de kuyu varmış. Dev, kızına:

— Git, kuyuya; yat, iç, demiş.

Kız gitmiş, kuyunun üstüne yatmış. Keloğlan kızın ayaklarından tutup kızı kuyuya atmış. Dev beklemiş, kız gelmeyince onu aramaya çıkmış. Kızını ölü olarak kuyudan çıkarmış.

— Eyvah! Bunu Keloğlan yaptı, demiş.

Devin bir de çok zorlu bir atı varmış. Her tüyünde bir zil takılıymış. Dev onunla evini muhafaza edermiş. At kıpırdadığında zil çalarmış, dev böylece kendini garantiye alırmış.

Keloğlan bir gün gelmiş, ata binmiş. Sürmüş, gitmiş. Atın zilleri çalmış ama ne fayda! Keloğlan atı almış, gitmiş. Deve daha birçok zarar etmiş. Keloğlan bir gün kılık değiştirip tekrar gelmiş. Devin kapısının önündeki kavağı kesmeye koyulmuş. Dev gelmiş:

— Aman evlat! Nedir, ne yapıyorsun, demiş. Keloğlan, deve:

— Sorma, dev baba! Keloğlan diye biri var, beni aciz etti. Bunu bir sandık yapıp içine hapsedeceğim, demiş. Dev:

— Aman! Bana da yaptır. Sandığı geniş yap, ben de gireyim, demiş.

Sandık bitmiş. Keloğlan demiş ki:

— Gel, dev baba. Bunun içine gir, bir deneyelim, demiş. Dev girince kapağı kapatmış, çivileri yerleştirmiş. Sandığı çıkarmış, bir dağın yamacından yuvarlamış. Paramparça etmiş. Dev ölmüş, Keloğlan da intikamını almış.

*ders: Görev

*helke: Bakırdan yapılan bakraç, kova
Dev ile Keloğlan
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir adamın üç tane çocuğu varmış. Ölürken vasiyet etmiş ki:

— Kimin işi yarım kalırsa ona yardım edin.

Bu üç kardeş bir gün gezerken bir tarla görmüşler. O tarla da devin tarlasıymış. Çocuklar varmış ki tarla biçilmemiş. Sahibini sormadan biçmeye başlamışlar. Biçerken tarlanın sahibi olan dev gelmiş.

— Hayırdır, bu ne iş, demiş. Çocuklar da:

— Babamızın bize vasiyeti vardı, onu yerine getiriyoruz, demişler.

Ekin biçenin biri de Keloğlan’mış. Keloğlan’ın okuma yazması yokmuş. Dev, Keloğlan’ın eline bir mektup vermiş.

— Bunu götür karıma ver, bize yemek getirsin, demiş. Mektuba da yazmış ki:

— Bu varan Keloğlan’ı kestir, kaynat, al gel.

Keloğlan koşarak giderken bir adama rastlamış. Adam:

— Ne var oğlum, dersin, telaşın ne, diye sormuş. O da:

— Bu mektubu devin karısına götüreceğim, bize yemek getirecek, demiş. Adam:

— Ver, bir bakayım, demiş. Mektubu okumuş ki:

— Keloğlan’ı kestiresin, kaynatasın; helkelere* doldurup getiresin, yazıyormuş.

Keloğlan bunları duymuş. Karşılık vermeden mektubu almış, koşarak devin evine gitmiş. Karıya mektubu hiç göstermemiş. Kendi karıyı kesmiş, kaynatmış; helkelere doldurup tarlaya varmış. Dev bakmış ki ölen kendi karısıymış:

— Eyvah! Evimi yıktın. Karıyı kestin, geldin, demiş.

Dev oradan ayrılmış. Keloğlan devin peşine düşmüş. Tabi ki hep zararına çalışıyor. Dev nereye giderse Keloğlan oraya gidiyormuş. Bir gece Keloğlan gelmiş, devin evinin etrafına konmuş. Devin bir kız çocuğu varmış. “Su içeceğim”, diye kız tutturmuş. Devin kapısının önünde de kuyu varmış. Dev kızına:

— Git kuyuya; yat, iç, demiş.

Kız gitmiş, kuyunun üstüne yatmış. Keloğlan kızın ayaklarından tutup kızı kuyuya atmış. Dev beklemiş, kız gelmeyince onu aramaya çıkmış. Kızını ölü olarak kuyudan çıkarmış.

— Eyvah! Bunu Keloğlan yaptı, demiş.

Devin bir de çok zorlu bir atı varmış. Her tüyünde bir zil takılıymış. Dev onunla evini muhafaza edermiş. At kıpırdadığında zil çalarmış, dev böylece kendini garantiye alırmış.

Keloğlan bir gün gelmiş, ata binmiş. Sürmüş, gitmiş. Atın zilleri çalmış ama ne fayda! Keloğlan atı almış, gitmiş. Deve daha bir çok zarar etmiş. Keloğlan bir gün kılık değiştirip tekrar gelmiş. Devin kapısının önündeki kavağı kesmeye koyulmuş. Dev gelmiş:

— Aman evlat! Nedir, ne yapıyorsun, demiş. Keloğlan, deve:

— Sorma, dev baba! Keloğlan diye biri var, beni aciz etti. Bunu bir sandık yapıp içine gizleneceğim, demiş. Dev:

— Aman! Bana da yaptır. Sandığı geniş yap, ben de gireyim, demiş.

Sandık bitmiş. Keloğlan demiş ki:

— Gel, dev baba. Bunun içine gir, bir deneyelim, demiş.

Dev girince kapağı kapatmış, çivileri yerleştirmiş. Sandığı çıkarmış, bir dağın yamacından yuvarlamış. Paramparça etmiş. Dev ölmüş, Keloğlan da intikamını almış.

*helke: Bakırdan yapılmış bakraç, kova.
Dilinin Cezası
(Doğu Anadolu Bölgesi, Kars)

Bir gün iki arkadaş yolda yürüyorlarmış. Bunlardan birisi ötekine:

— Biraz yavaşlasana sanki bir kelle gördüm, yuvarlana yuvarlana gidiyordu ve “Ben ne yaptım?” diye söyleniyordu, demiş.

Arkadaşı yavaşlamış, fakat onun gördüğünü görmediğini söylemiş. Daha sonra kelleyi gören kişi:

— Bunu vezire anlatalım, demiş ve gidip anlatmışlar.

Vezir de bunun üzerine gördüğü kelleyi bulup getirmelerini istemiş. Bulamayız, demelerine rağmen vezir bulmalarında ısrar etmiş. Bunun üzerine geldikleri yere geri dönen iki arkadaş, tüm aramalarına rağmen kelleyi bulamadan geri dönmüşler.

Vezir durumu padişaha bildirmiş ve kelleyi gören kişiyi padişahın huzuruna çıkarmışlar. Kelleyi gören kişi durumu anlatmış. Kelleyi gördüğünü fakat daha sonra gözden kaybettiğini bildirmiş. Bunun üzerine padişah bu kişinin zindana atılmasnı emretmiş. Bunun üzerine o kişiyi zindana atmışlar. Aradan günler geçmiş. Bir gün zindan da bir ışık belirmiş ve bir ses duyulmuş:

— Oğlum! Sen, sen ol; gördüğünü ört, görmediğini söyleme. Bak, gördüğünü söylemeseydin, görmezlikten gelseydin şimdi burada olmayacaktın, ama seni affettireceğim, demiş.

O da gördüğünü söylediği için ceza çektiğini düşünerek pişman olmuş. Aynı sesi gece padişah da duymuş.

Gelen ses:

— Padişahım, onu affet. O çekti dilinin cezasını, demiş.

Bunun üzerine padişah çok şaşırmış ve sabah vezirle zindana giderek onu zindandan çıkarmış. Bir daha emin olmadığı şeyleri söylememesini nasihat ederek serbest bırakmış.
Doksan Dokuz Can Alan
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Bir köyde bir babayiğit, kafadan oynak bir insan varmış. Bir gün annesi pekmez vermiş. Bir ağacın gölgesine oturmuş, pekmezin birazını yemiş, birazını yerken yüzüne sürmüş. Yüzüne sürünce ne kadar sinek varsa hepsi yüzüne toplanmış. Elini bir atmış, elindekileri bir saymış ki doksan dokuz tane sinek öldürmüş. Adam:

— Ne adammışım, ne kahramanmışım. Ben bu memleketin en kuvvetli adamıyım demiş ve bir demirci dükkânına gitmiş. Adam:

— Kılıcımın üstüne şu söyleyeceklerimi yazacaksın. "Adımı sorarsan Şahin Erdem, kavga istersen işte meydan, bir vurmada doksan dokuz tane can öldürür bu adam”, diye kılıcının üzerine yazdırmış.

Almış eline kılıcını, bu sayede unvanı köyde yavaş yavaş duyulmaya başlamış. O köyde de suyun gözünde bir aslan varmış. Bu aslan da bir kız yemeyince imkânı yok bir dirhem su vermezmiş. Köy halkı düşünmüş:

— Ne yapsak da bu aslanı buradan göndersek, demişler. Akıllarına ünü her yerde yayılmış bu kahraman adam gelmiş. Hepsi birden o adamı getirmeye karar vermişler.

Bütün köy halkı toplanmış. Bu adamı ikna etmiş ve getirmiş. Bir at getirmişler. Atın üstüne karasakız sürmüşler ve kahraman adamı atın üstüne oturtmuşlar. Bu adam korkağın biriymiş, attan da korkuyormuş. Attan inmesin diye hem karasakız sürmüşler hem de ata sımsıkı bağlamışlar. Bunun yönünü aslan üzerine döndürmüşler. Aslanın üzerine doğru gidince korkudan aslanı tutana kadar, aslanla boğuşmuş, boğazından tutar tutmaz aslanı yere vurmuş. Halk:

— Ne kahraman be, demişler.

Bu olaydan sonra herkes bu kahraman adamın peşine düşmüş. Böylece "aslanı öldüren adam" diye ünü her tarafa yayılmış. Mutluluk içinde bir ömür boyu yaşamış.