İKİZ KARDEŞLER
(İç Anadolu Bölgesi, Karaman)

İKİZ KARDEŞLER

Evvel evvel iken deve tellal iken, minareyi kucağımıza alıp kaval diye çalar iken, keçi berber iken eşek hamal iken, yetmiş karavana pilav pişirdik, yedik içtik doymadık. Bir varmış bir yokmuş, evveli bizden çokmuş.

Köyün birinde iki kardeş yaşarmış. Biri sarrafmış, çok da gözü açıkmış. Diğeri fakirmiş, pek de safmış. Saf olan, her gün ormandan odun kesip satar, onunla geçinirmiş. Sarrafın hiç çocuğu yokmuş. Fakir kardeşinse ikiz oğlu varmış.

Fakir kardeş bir gün yine ormana odun kesmeye gitmiş. O sırada ağacın dalına bir kuş konmuş. Kuş uçup giderken kanadından bir tüy düşmüş yere. Oğlan hemen koşup bu tüyü almış. Kuşun tüyü altındanmış. Fakir oğlan, tüyü götürüp sarraf kardeşine göstermiş. Kardeşi uyanık tabii:

–Eğer bu kuşu yakalayıp getirirsen sana çok para veririm, seni zengin ederim, demiş.

Bu kuşu her kim yakalayıp yerse, her sabah başucunda iki tane altın olurmuş. Sarraf olan bunu bildiği için kardeşine kuşu yakalamasını söylemiş.

Fakir kardeş, kuşu yakalamak için hemen ormana gitmiş. Üç gün beklemiş, beş gün beklemiş, yedinci gün kuş yine gelip ağacın dalına konmuş. Oğlan da elindeki ağı atıp kuşu yakalamış ve doğruca sarraf olan kardeşinin yanına gelmiş. Dedim ya sarraf olan pek uyanıkmış diye, saf kardeşinin eline üç beş kuruş para verip kuşu almış. Sonra da kendi kendine demiş ki:

–Şimdi bu kuşu kesip yersen her sabah başucumda iki tane altın olacak.

Sarraf olan kardeş sevine sevine hemen evine gitmiş, kuşu hanımına vermiş:

–Hanım, sen bunu güzelce kızart. Ben akşamleyin yerim.

–Tamam herif, kızartırım.

Adam kuşu karısına bırakıp sarraf dükkânına gitmiş. Karısı da hemen kuşu kesmiş, temizlemiş, kızartıp hazır etmiş. O sırada, fakir olan kardeşin ikiz çocukları kadının ziyaretine gelmişler. Kadın sofrayı kurarken çocuklar o arada kuşun ciğeriyle yüreğini yiyivermişler. Kadın durumu fark etmiş:

–Ne yapıyorsunuz yaramazlar?

–Yenge, şu kızarmış etten birer parça yedik.

–Vay yaramazlar vay!

Kadın bakmış ki kuşun ciğeriyle yüreği ortada yok. Kocasının kızmasından çekindiği için hemen koşup bir horoz kesmiş, onun ciğeriyle yüreğini kuşun eti gibi masaya koymuş. İkiz kardeşler evlerine gitmiş, kadının sarraf kocası da biraz sonra gelmiş:

–Ne yaptın hanım, hazır ettin mi eti?

–Hazırladım bey, dediğin gibi kuşu kızarttım.

–İyi, getir bakalım.

Adam önüne konan eti güzelce yemiş. Ama ciğerle yüreğin horoza ait olduğunu bilmemiş.

Sabah olmuş, adam uyanıp heyecanla başucuna bakmış. Ama orada altın falan yokmuş. Hayal kırıklığı içinde dükkânına gitmiş. Biraz sonra fakir olan kardeşi dükkâna gelmiş:

–Abi, bizim çocukların başucunda iki tane altın buldum. Şunları bozuver.

Sarraf olan durumu anlamış:

–Demek ki etin en iyi yerini bu çocuklar yedi, demiş içinden.

Sonra da kıskançlık duygusuna kapılarak kardeşine demiş ki:

–Vallahi kardeşim, senin çocuklar lanetlenmiş. Bunları ormana götürüp azıtmazsan başına çok büyük uğursuzluklar gelir.

–Abi çocuklar atılır mı hiç?

–Vallahi sen bilirsin, atmazsam evine uğursuzluk girecek!

–O zaman ben bunları götürüp ormana bırakıyım.

Fakir kardeş, ikiz çocuklarını alıp bir bahaneyle ormana götürmüş. Ormanın ortasında karanlık bir yere gelince:

–Siz burada oturun, ben sizi almaya geleceğim, demiş.

Sonra da hızla oradan uzaklaşmış. Çocuklar beklemiş beklemiş gelen giden yok. Hava iyice kararmış. Ama ne yapacaklarını bilemedikleri için oradan ayrılmamışlar. Geceyi kayanın kovuğunda geçirmişler. Sabah olmuş, yine başuçlarında birer tane altın bulmuşlar. Altınları hemen ceplerine koymuşlar. Biraz sonra çocukların karnı acıkmış. Ama yiyecek bir şeyleri yokmuş. Derken ileride iki tane avcı belirmiş. Avcılar kendi aralarında sözleşmişler:

–Can bulursak benim, mal bulursak senin, demişler birbirlerine.

Avcılar çocukların yanına gelince bakmışlar ki kayanın kovuğunda iki delikanlı var. “Can bulursak benim.” diyen avcının hiç çocuğu yokmuş. Bunları evlat edinip evine götürmüş.

Aradan yıllar yıllar geçmiş, tabii çocuklar da büyüyüp on altı-on yedi yaşına gelmişler. Adam avcılık yapıp çocuklara ve karısına bakıyormuş. Çocuklar da her sabah başuçlarında buldukları altınları adama veriyorlarmış. Adam altınları biriktirip ev arsa almış, zamanla zenginleşmiş. Adam bir gün çocuklara demiş ki:

–Oğullarım ben sizi evereyim artık.

–Yok amca, sağ ol. Sen bizi büyüttün, biz artık gidip anamızı babamızı bulacağız. Bize müsaade et.

–Oğlum gelin gitmeyin, birbirimize çok alıştık. Bizden bir kötülük gördünüz mü?

–Görmedik.

–Eh o zaman nereye gidiyorsunuz? Biz sizin ananız babanız olalım.

Çocuklar şimdilik kalmayı kabul etmişler.

Aradan biraz daha zaman geçmiş. Adam, çocukları da ava alıştırmış. Bir gün iki çocuğa birer silah vermiş ve demiş ki:

–Artık tek başınıza ava gidebilirsiniz. Ama önünüze çıkan av boynunu büküp “Aman avcı vurma beni! Ben iki yavru getiririm sana.” derse sakın onu vurmayın, diye öğüt vermiş.

İki kardeş ertesi gün birlikte ava çıkmışlar. Az gitmişler uz gitmişler dere tepe düz gitmişler, bir dağın başına varmışlar. Önlerine bir tavşan atlamış. Hemen silahlarını tavşana doğrultmuşlar. Tavşan boynunu büküp:

–Aman avcı vurma beni! Ben iki yavru getiririm sana, demiş.

Oğlanlar hemen silahlarını indirmişler. Tavşan, iki tane yavru tavşan getirip gözden kaybolmuş.

İki kardeş yollarına devam etmişler. Bu kez önlerine bir tilki çıkmış. Tilki de boynunu büküp:

–Aman avcı vurma beni! Ben iki yavru getiririm sana, demiş.

Oğlanlar yine silahlarını indirmişler. Tilki de iki tilki yavrusu getirip vermiş. Kardeşlerin elinde dört tane yavru olmuş. Kardeşler:

–Biz bunları ne yapacağız? Heybemizde bize yetecek kadar ekmek var, bunlar ne yiyecek?

Neyse yollarına devam etmişler. Derken karşılarına sırasıyla kurt, ayı, aslan, yılan çıkmış. Hepsi de boynunu büküp af dilemiş, ikişer yavru getirerek canlarını kurtarmış. Böylece iki kardeşin ardında on iki tane yavru olmuş. Kardeşler önde, yavrular arkada saatlerce yol almışlar. Sonunda bir yol ayrımına gelmişler. Yol, sağa ve sola doğru uzayıp gidiyormuş. Kardeşler demiş ki:

–Burada ayrılalım.

Altı yavruyu biri almış, altı yavruyu diğeri almış. Ayrılmadan önce de oradaki çınar ağacına bir hançer saplamışlar:

–Kimin başı selamete çıkarsa, diğerini sakın unutmasın. İşi yolunda gitmeyen buraya gelsin, işareti görüp diğer yoldan yürüsün. Böylece yeniden kavuşalım, diye sözleşmişler.

Sonra biri sağdan, diğeri soldan yürümeye devam etmiş. Oğlanın biri gide gide gide bir köye varmış. Bunun adı Mehmet’miş. Köyü kara bayraklarla süslemişler, yas tutuyorlarmış. Mehmet bir hana varmış:

–Selamün aleyküm hancı dayı.

–Aleyküm selam.

–Hancı dayı, köye niye böyle kara bayraklar asıldı?

–Vallahi oğlum, şuradaki dağın tepesinden köyümüze su geliyor. Orada da bir tane yedi başlı dev var. Ona her sene bir kız veriyoruz, dev kızı yiyene kadar kaplara su dolduruyoruz.

–Hancı dayı, sen şu hayvanların da benim de karnımızı doyur. Ben de o devi öldüreyim.

Hancı, bizim Mehmet’e kırk gün hanında bedava bakmış, yedirmiş içirmiş. Kırkıncı günün sonunda oğlan yavru hayvanları da yanına alıp deve bakmak için dağa gitmiş.

O gün de dev, padişahın kızını yiyecekmiş. O yüzden padişah günler öncesinden köyü kara bayraklarla süsletmiş, yas tuttuğunu göstermek istemiş. Padişah mabeyincisini ve kızını yanına alıp dağın tepesine gelmiş, devi beklemeye başlamış. O sırada Mehmet de yanlarına ulaşmış. Padişaha ve mabeyincisine demiş ki:

–Siz kızı burada bırakıp gidin. Ben devi haklarım.

Padişah ve mabeyinci bunu kabul edip oradan uzaklaşmışlar. Ama mabeyinci, padişahın kızını çok sevdiği için biraz sonra geri gelip bir kenara saklanmış ve olup biteni izlemek istemiş.

Bu arada, yedi başlı devin kocaman bir su bardağı varmış. Her kim o koca bardaktaki suyu tek yudumda içerse dev kadar güçlü olurmuş. Oğlan bunu bildiği için hemen devin evine koşup o bardaktaki suyu tek yudumda içmiş, sonra da kızın yanına gelip devi beklemeye başlamış. Biraz sonra yedi başlı dev cangır cungur cangır cungur yürüyerek kızla Mehmet’in yanına gelmiş. Bir kişiyi beklerken karşısında iki kişiyi görmek devi mutlu etmiş:

–Ooo bana bugün çifte nasip geldi, demiş.

Dev sevinedursun oğlan kızın arkasına sakladığı kılıcı çekip deve bir vurmuş, en büyük kafasını uçuruvermiş. Dev yere düşmüş. Devin bir huyu varmış. Bir kere vurunca kan kaybından ölür, bir daha vurursan hemen dirilirmiş. Dev, oğlana seslenmiş:

–Yiğitsen bir daha vur!

Oğlan devin huyunu bildiği için ikinci darbeyi vurmamış:

–Ben anamdan bir sefer doğdum, iki sefer doğmadım. Sana bir daha vurmam, demiş.

Dev, biraz sonra kan kaybından inleye inleye ölmüş. Olan biteni bir kenardan sessizce izleyen padişahın mabeyincisi:

–Bak şimdi oğlan devi öldürdü, kız buna kalacak, diye söylenmiş kendi kendine.

Oğlan padişahın kızına seslenmiş:

–Sultanım, mendil var mı yanında?

–Var tabii.

Oğlan mendili almış, devin yedi başındaki yedi dili kesip mendile sarmış. Kız da bir elini devin kanına basmış, parmaklarını oğlanın omzuna değdirip devin kanıyla oğlanın omzuna bir nişan bırakmış. Akşam olmuş. Oğlan ile kız kayanın kovuğunda uyuyacaklarmış. Oğlan tavşana demiş ki:

–Biz uyurken nöbet bekle.

Oğlan ile kız uyumuşlar. Tavşan da pek yorgunmuş, o da tilkiye demiş ki:

–Ben uyuyacağım, sen nöbet bekle.

Tilki kurda, kurt ayıya, ayı aslana, aslan da yılana aynı şeyi söylemiş. Derken hepsi de uykuya dalmış.

Bir kenarda saklanan mabeyinci bunu fırsat bilmiş. Gelip Mehmet’in başını kesmiş, kızı yanına alıp saraya doğru yola çıkmış. Mabeyinci köye girince ahali:

–Mabeyinci devi öldürdü, mabeyinci devi öldürdü, mabeyinci devi öldürdü, diye bağırarak ortalığı ayağa kaldırmış.

Ahali ne bilsin devi kimin öldürdüğünü. Köydeki yas havası, şenliğe dönüşmüş. Kız da korkusundan babasına gerçeği söyleyememiş.

Aradan birkaç saat geçmiş. Hayvanlar bir bir uyanmışlar. Bir de bakmışlar ki oğlanın başı kesilmiş, kız da ortada yok. Hepsi birbirini suçlamış. En sonunda tavşan demiş ki:

–Filan yerde hayat otu var, onu getirip Mehmet’i yeniden diriltebiliriz.

–İyi o zaman, sen hepimizden hızlısın. Bir koşu otu al da gel.

Tavşan bütün gücüyle koşup hayat otunu getirmiş. Oğlanın kafasına hayat otundan sürmüşler, sonra kafayı gövdeye yapıştırmışlar, Mehmet hemen uyanıvermiş. Uyandıktan sonra da hayvanlarına bağırmış:

–Ben size ne dedim? Nöbet bekleyeceksiniz demedim mi?

Oğlan hayvanların hepsine bir güzel kızmış. Ama sonra siniri geçmiş, sarılıp barışmışlar. Sabah erkenden yola çıkıp köye gelmişler. Oğlan yine hancının yanına gitmiş. Hancı demiş ki:

–Mabeyinci devi öldürmüş. Padişahın kızıyla evleniyor.

–Devi kim öldürmüş dedin?

–Mabeyinci öldürmüş.

Mehmet hemen tavşanı yanına çağırmış:

–Saraya git, sultana sağ olduğumu söyle. Sonra da ondan devin yedi kulağını al gel, demiş.

Tavşan hemen saraya gizlice girmiş, padişahın kızını bulup ona durumu anlatmış. Kız bu habere pek sevinmiş. Hemen gidip mabeyincinin odasından devin kulaklarını almış, tavşana verip oğlana göndermiş.

Oğlan devin kesik kulaklarını alıp saraya gelmiş hemen. Padişahın yanına gidip sormuş:

–Padişahım devi kim öldürdü?

–Mabeyinci öldürmüş.

–Hayır, devi o öldürmedi.

–Ya kim öldürdü?

–Ben öldürdüm.

Padişah şahitlik yapması için kızını çağırtmış:

–Kızım sen söyle, devi kim öldürdü?

–Baba devi Mehmet öldürdü.

Mehmet hemen cebindeki mendili çıkarmış:

–Padişahım devi ben öldürdüm. Bu mendilde de devin yedi başındaki yedi dil var. Dilleri sardığım mendil de kızınızın mendili.

Mabeyinci, canını kurtarmak için Mehmet’i yalancılıkla suçlamış. Bu sefer de kız söze girmiş:

–Baba, dev ölünce beş parmağımı kanına basıp Mehmet’in omzuna değdirerek nişan olsun diye iz bırakmıştım.

Padişah oğlanın omzuna bakmış ki kızının beş parmağının izi var. Hemen emir verip mabeyinciyi astırmış. Mehmet’le kızına da kırk gün kırk gece düğün yaparak evlendirmiş. Hatta bir de onlara saray yapıp içine yerleştirmiş. Mehmet’in hayvanları da sarayda yaşıyor, gönüllerince yiyip içiyorlarmış.

Aradan günler geçmiş. Bir gün Mehmet ava çıkmak istemiş. Padişah onu dostça uyarmış:

–Bak şurada karanlık bir orman var, sakın oraya avlanmaya gitme. Oraya giren bir daha çıkamıyor, demiş.

Neyse, oğlan hayvanlarını da yanına alıp avlanmaya gitmiş. Dayanamayıp merakından o karanlık ormana girmiş. Gitmişler gitmişler gitmişler ışık tamamen kaybolmuş. Göz gözü görmez olmuş. Oğlan hemen bir ateş yakmış. Bu esnada uzaktan bir cadı kadının sesi gelmiş:

–Üşüyorum, donuyorum, bana bir yardım edin, diye bağırıyormuş.

Oğlan da ona seslenmiş:

–Üşüyorsan gel şu ateşin başına otur!

–Hayır, gelemem. Hayvanların var, ben onlardan korkuyorum. Onlar beni parçalar.

–Hayvanlar uslu, gel, bir şey yapmazlar.

–Şu sopayı al, hayvanlarına tek tek dokun. Ben o zaman geleyim.

Mehmet sopayı almış, hayvanlarına tek tek dokunmuş. Hepsi de bir anda taş kesilmiş. Cadı kadın hemen saklandığı yerden çıkmış, koşup oğlanın yanına gelmiş. Ne olduğunu anlamadan şaşkın şaşkın bakınan oğlanın elinden sopayı alıp ona da dokunmuş. Oğlan da taş kesilivermiş. Bunlar burada duradursun, biz gelelim öbür oğlana.

Öbürünün adı Ahmet’miş. Mehmet’ten ayrıldıktan sonra nereleri nereleri gezmişse bir türlü iş bulamamış. Sonra gelip çınar ağacına sapladıkları hançere bakmış, hançer hâlâ yerindeymiş. Hançere dikkatlice bakınca kardeşi Mehmet’in gittiği tarafının paslandığını görmüş:

–Demek ki kardeşim Mehmet’in başında bir dert var, demiş.

Hemen o yola girmiş, kardeşini aramaya başlamış. Giderken giderken giderken Mehmet’in köyüne gelmiş. Ahmet ile Mehmet ikiz olduğu için, herkes Ahmet’i kardeşi Mehmet sanmış:

–Aman Mehmet beyimiz geldi, aman Mehmet beyimiz geldi, demişler.

Ahmet’in yanında da aynı hayvanlardan var ya, kimse gerçeği anlamamış. Hemen Ahmet’i alıp padişahın sarayına götürmüşler. Padişah sormuş:

–Oğlum Mehmet, günlerdir nerelerdeydin?

Ahmet hiçbir şey anlamamış. Kardeşi Mehmet’in padişaha damat olduğundan da haberi yok tabii. Neyse Ahmet şaşkınlıktan kimseye bir şey dememiş. Akşam olmuş, kızla Ahmet aynı odaya girmiş. Ahmet kıza sormuş:

–Bu köyde neler oldu? Hele bana bir anlat bakalım.

Kız şaşırmış. Ne diyeceğini bilememiş. Yine de olup biteni bir bir anlatmış. Oğlanın devi öldürdüğünü, padişaha damat olduğunu, birkaç gün önce de ormana ava gittiğini söylemiş. Ahmet kızı dinleyince durumu anlamış:

–Demek ki kardeşim Mehmet, devi öldürmüş. Sonra da padişahın kızıyla evlenmiş. Belli ki ava gittiği ormanda başına bir iş geldi, demiş içinden.

Ahmet, padişahın kızıyla arasına bir kılıç koyup yatağa öyle girmiş. Kız buna bir anlam verememiş:

–Niye böyle yaptın, aramıza ayrı gayrı mı girdi, demiş kız.

–Sen bilmezsin, onu ben bilirim, demiş oğlan.

Neyse sabah olmuş, Ahmet padişahın yanına gelmiş:

–Ben ava gideceğim, demiş.

Padişah, Mehmet sandığı oğlanı yine uyarmış:

–Bak sana bir daha söylüyorum, şurada karanlık bir orman var, sakın oraya avlanmaya gitme. Oraya giren bir daha çıkamıyor, demiş.

Ahmet şimdi kardeşinin nerede olduğunu tam olarak anlamış. Hemen hayvanlarını yanına alıp karanlık ormana doğru yola çıkmış. Gitmişler gitmişler gitmişler yine ışık tamamen kaybolmuş. Ahmet hemen bir ateş yakmış. O sırada uzaktan cadı kadının sesi yine duyulmuş:

–Üşüyorum, donuyorum, bana bir yardım edin.

–Üşüyorsan gel şu ateşin başına otur!

–Hayır, gelemem. Hayvanların var, ben onlardan korkuyorum. Onlar beni parçalar.

–Hayvanlar uslu, gel, bir şey yapmazlar.

–Şu sopayı al, hayvanlarına tek tek dokun. Ben o zaman geleyim.

–Ben sopa falan almam!

O sırada hayvanlar sinirlenmiş, koşup cadı kadını yakalayıp yaka paça Ahmet’in yanına getirmişler. Ahmet sormuş:

–Sen benim kardeşime ne yaptın?

Cadı bakmış ki kurtulamayacak, çaresiz her şeyi anlatmış. Sonra da:

–Şu sopayı al da şuradaki taşlara dokun, demiş.

Ahmet sopayla taşlara dokununca kardeşi Mehmet de, diğer hayvanlar da canlanıvermişler. Hepsi birbirleriyle kucaklaşmış, hasret gidermiş. Sonra da o sopayla cadıya dokunup onu oracıkta taş etmişler.

Ardından iki kardeş konuşup birbirlerine başlarından geçenleri anlatmışlar. Mehmet’in aklına bir şey daha gelmiş. Hemen Ahmet’e sormuş:

–Sen buraya gelmeden önce köye uğradın mı?

–Evet uğradım. Herkes beni sen sandı. Beni alıp saraya götürdüler. Geceyi orada geçirdim.

Mehmet bu sözü duyunca küplere binmiş:

–Demek geceyi sarayda geçirdin. Demek gece benim karımın yanında uyudun ha!

Ahmet, aralarına kılıç koyup uyuduklarını anlatamamış bile. Mehmet kılıcını çekip Ahmet’in kafasını uçuruvermiş. Bütün hayvanlar donup kalmış. Sonra Ahmet’in hayvanları, o gece sarayda yaşananları Mehmet’e anlatmışlar:

–Dün gece Ahmet senin yatağında uyudu, ama karınla arasına bir kılıç koymuştu, demişler.

Bunu duyan Mehmet pişman olmuş. Kardeşine sarılıp ağlama başlamış. O sırada tavşan yine lafa girmiş:

–Ben hemen gidip hayat otunu getireyim, Ahmet’i geri canlandıralım, demiş.

Tavşan gitmiş, hayat otunu bulup getirmiş. Otu hemen oğlanın kafasına sürmüşler, sonra kafayı gövdeye yapıştırmışlar, Ahmet hemen uyanıvermiş. İki kardeş yeniden sarılıp ağlaşmışlar. Bir daha ayrılmamak üzere de yemin etmişler. Sonra hep beraber köye doğru yola çıkmışlar. Tilki kurnaz ya hani, demiş ki:

–Biriniz köye bir taraftan girin, biriniz diğer taraftan girin. Bakalım ahali ne yapacak.

Tilkinin sözünü tutmuşlar. Ahmet’i gören de, Mehmet’i gören de aynı şeyi söylüyormuş:

–Padişahın damadı geldi, padişahın damadı geldi!

İki kardeş köy meydanında buluşmuşlar. Birbirine tıpatıp benzeyen iki tane damat varmış ortada. Köylü buna bir anlam verememiş. Hemen padişaha haber salmışlar. Padişah kızını alıp gelmiş. Sonra da kızına sormuş:

–Sultan kızım, hangisi senin kocan?

–Vallahi ben de bilemedim baba.

Sonunda Mehmet söze girmiş:

–Padişahım, ben sizin damadınızım. Bu da kardeşim Ahmet.

Sonra başlarından geçenleri padişaha bir bir anlatmışlar. Padişah çocukların hayat hikâyelerini dinleyince çok duygulanmış, hemen emir verip ikizlerin ana babalarını buldurmuş. Sonra onları da sarayına getirtmiş. Mehmet zaten padişahın damadıydı. Ahmet’e de vezirin kızını almışlar. Böylece hep birlikte mutlu bir hayat sürmüşler. Hâlâ o köyde yaşıyorlar. Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.