Şahinertanesi
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

ŞAHİNERTANESİ

Bir varmış, bir yokmuş. Allah’ın kulu çokmuş. Çok söylemesi günah, az söylemesi sevapmış.

Bir adamın sekiz çocuğu varmış. Oğlan yedi, kız bir taneymiş. Zaman geçmiş, gün geçmiş, adamın karısı ölmüş. Adam, yedi oğlan bir de kızla kalmış. Bakmış böyle olmayacak, evlenmiş.

Kadın, eve gelince adama demiş ki:

— Ben kızına bakarım, ama yedi oğlana bakamam. Onları ne edersen et, demiş.

Kocası da:

— Sen bakmazsan ben nasıl bakarım? Hem de yedi tane! Madem öyle, bari bir çanak, yedi kaşık, bir de üstlerini, başlarını koy da götüreyim, mağaraya bırakayım, demiş.

Sonra da yedisini birden götürmüş, mağaraya bırakmış.

Akşam olmuş. Komşuda düğün varmış. Analık, giyinmiş, kuşanmış, kıza da:

— Ben düğün evine gidiyorum. Aha bu testiyi al! Ben düğünden gelene kadar ağlaya ağlaya dolduracaksın. Dolmazsa seni döverim. İyice anladın mı? Gözyaşıyla bu testi dolacak, demiş.

Kız ağlamış, ağlamış, testi dolmamış. Kız, ne kadar ağladıysa da testi dolmamış. Dolmayınca çok üzülmüş. O sırada ak sakallı bir adam peyda olmuş.

Ak sakallı adam:

— Kızım, burada böyle ağlayıp duruyorsun. Hayırdır, ne derdin var? Hele bir söyle bakalım. İnşallah bir çaresini buluruz, demiş.

Kız da:

— Analığım böyle böyle dediydi. “Bu testiyi ağlaya ağlaya dolduracaksın.” dedi, demiş.

Adam:

— Kızım, o testi öyle dolmaz. Gel, içine bir avuç tuz at, üstüne de su koy, doldur. Analığın gelince de; “Aha, testiyi doldurdum.” de, demiş.

Kız, ak sakallıya demiş ki:

— Benim yedi kardeşim var. Mağarada duruyorlar. Ben oraya gitmek istiyorum. N’olur, bana bir yol göster!

O da demiş ki:

— Bocu’ya söyle! O, seni götürür.

Kız, Bocu’ya seslenmiş:

— Bocu! Bocu!

Bocu da:

— Ne diyorsun bacı, demiş

Kız:

— Ben kardeşlerimin yanına gitmek istiyorum, demiş.

Bocu da demiş ki:

— Bir torba dik, içini külle doldur, sırtıma at! Ben giderim, kül dökülür; ben giderim, kül dökülür. Sen de beni takip edersin. Seni mağaraya götürüp bırakırım, demiş.

Bocu’nun dediğini yapmışlar. Kız, mağaranın önüne varınca içeri girmiş. Girer girmez de aklına yedi kaşık, bir çanak gelmiş. Hemen ortalığı aramış. Bakmış ki orada duruyor; sayıyor ki gerçekten de yedi kaşık, bir çanak.

— Kardeşlerim burada. Kardeşlerime bir yemek yapayım da gelince yesinler, demiş, içeri girmiş.

Pilav pişirmiş, sofrayı kurmuş. Yedi kaşığı da pilavın yanına dizmiş, kendi de saklanmış.

Meğer her gün bir kardeşi gelir, yemek yaparmış. Az sonra koşa koşa biri yemek yapmaya gelmiş ki sofra kurulu, her şey sofranın üstünde hazır! Şaşırmış, kalmış. Sağa sola bakmış, kimse yok. “Elbet bunda da bir hayır vardır,” diye düşünürken öbür kardeşleri gelmiş.

Hep beraber sofraya oturmuşlar.

— Acep bu yemeği kim yaptı, diye çok merak etmişler. Önce kediye verip bakalım! Kedi yer de bir şey olmazsa o zaman biz de yeriz, demişler.

Kediye yemeği verip başında beklemişler. Bakmışlar ki kediye hiçbir şey olmamış, ölmemiş de...

— Amaaaan! Yoksa Şahinertanesi mi geldi de yaptı, diye sormuşlar.

O tarafa bakmışlar, bu tarafa bakmışlar. Bakınca görmüşler ki Şahinertanesi geliyor. Birbirlerine sarılıp ağlaşmışlar.

— Bacı! Allah’tan geldin de bize kavuştun. Biz de sana çeşit çeşit kuş avlayıp getirelim. Sen pişir, bize yedir! Fakat ateşi sakın söndürme. Unutma! Devamlı yanılı koy! Burası dağ başı, n’olur n’olmaz, demişler.

Kız, her gün gidip, gelip ateşe bakıyormuş. Kardeşlerinin dediği gibi ateşi hiç söndürmüyor, hem de onlara yemek pişiriyormuş.

Böyle böyle günler geçmiş… Kız, bir gün ateşe bakmayı unutmuş.

— Aman! Görüyor musun? Ateş sönmüş. Kardeşlerim gelir de bana hırslanır, demiş.

Kendini doğruca dışarı atmış. “Acaba nereden ateş bulsam? Bu dağın başında ateşi nereden bulayım,” diye düşünüp durmuş.

O yana, bu yana bakarken bakmış ki ta uzakta bir yerde tütün tütüyor.

— Kardeşlerim gelmeden varayım, oradan ateş alıp da geleyim, demiş.

Öyle de uzakmış ki ağabeylerinin korkusundan oraya varıp ateş almak için yolu iyice uzatmış. Az gitmiş, uz gitmiş, dere tepe dümdüz gitmiş. Gide gide tütün tüten yere varmış. Bakmış ki devin karısı kazanın başına oturmuş, hedik* kaynatıyor, kocası da yatmış, uyuyormuş.

Dev karısı, kızı böyle telaşlı görünce:

— Aman yavrum, sen buraları nerden buldun? Nasıl geldin? Dev kalkar da seni görürse vallahi yer. Söyle bakayım, sen buraya niye geldin, demiş.

Kız:

— Ne sen sor ne de ben söyleyeyim. Ateşi söndürdüm. Kardeşlerim gelmeden ateş bulayım diye dışarı çıktım. Burada tüten tütünü gördüm, geldim. Kurban olayım, bana bir ateş ver, demiş.

Dev karısı, kızın eteğine kaynattığı hedikten koymuş, ateşi de eline verip:

— Dev uyanmadan çabuk buradan kaybol, git, diye kızı yola salmış.

Kız, öyle acele etmiş ki koşa koşa gelirken ayağı taşa takılmış, düşmüş. Can havliyle kalkmış, ayağı kanaya kanaya, hedikler döküle döküle gelmiş, mağaraya girmiş.

Kız gittikten sonra dev uyanmış. Gerine gerine karısının yanına gelmiş.

— Bura insanoğlu kokuyor. Biri mi geldi de bana söylemedin, diye sormuş.

Devin karısı da:

— Aman, buradan kuş uçmaz, kervan geçmez. Burada insanoğlu ne arasın, demiş.

Dev inanmamış.

— Yok! Yok! İnsanoğlu kokuyor, demiş.

Dev, o yana, bu yana bakarken kanı görmüş. Kanı yalamaya, hediği toplamaya başlamış. Kanı yalaya yalaya, hediği toplaya toplaya mağaranın kapısına gelmiş, seslenmiş:

— Ey insanoğlu, kapıyı aç!

Kız, içerden:

— Açmam, diye seslenmiş.

Dev; “Aç, insanoğlu!” diye ısrar ettikçe kız da:

— Açmam, diye sesleniyormuş.

Dev, sonunda:

— Kapıyı açmaya açmıyorsun, bari badi parmağını* kapının deliğinden uzat da emeyim, demiş.

Kız, bakmış ki devden kurtuluş yok, parmağını delikten uzatmış. Dev, kızın parmağını emmeye başlamış. Öyle emiyormuş ki kız dayanamamış, oraya düşüp bayılmış.

Akşam olmuş, kardeşleri gelmiş. Bakmışlar ki bacıları yok, ama bacadan tütün tütüyor! O tarafı, bu tarafı aramışlar, bacıları yok! Kardeşlerinden biri pencereden içeri girmiş, kapıyı açmış. Bakmış ki bacısı yerde, boylu boyunca baygın bir vaziyette yatıyor.

— Bacı, sana n’oldu böyle, diye sormuş.

Kız da:

— Böyle böyle oldu. Deve kapıyı açmadım. “Bari parmağını emeyim.” dedi. Parmağımı emerken bayılmışım, demiş.

Kardeşleri kıza artık daha iyi sahip çıkmışlar, kız iyi olmuş. Böyle böyle yaşarken biz haber verelim analıktan…

Şahinertanesi gittikten sonra analığın bir kızı olmuş. O kızıyla gününü gün edermiş, her gün dev aynasının karşısına geçer, kendi kendine konuşurmuş.

Bir gün aynanın karşısına geçip:

— Oh! Şimdi söyle bakalım ayna! Oğlanları yolcu ettim, kız da kayboldu. Ay mı güzel, gün mü güzel?! Sen mi güzel, ben mi güzel, diye sormuş.

Dev aynası:

— Vay senin başına! Ne ay güzel ne gün güzel! Ne sen güzel ne ben güzel! İlla Şahinertanesi! İlla da Şahinertanesi, demiş.

Analık:

— Vay senin başına olsun! Ne Şahinertanesi?! Şahinertanesi çoktan kayboldu, demiş.

Dev aynası da:

— Kardeşlerinin yanına gitti. Onlar avlıyor, getiriyorlar. O da pişiriyor; yiyorlar, içiyorlar. Keyfi beyde yok, demiş.

Analık, bu sefer de:

— Bak, görüyor musun? Meğer bizim kız, kardeşlerini bulmuş ya! Demek filanca mağarada! Ondan kolay ne var? Üç elma okutur, götürürüm. Yediririm, ölür. Kardeşleri de öldü sanır, demiş.

Kızını da almış, yola çıkmışlar. Gide gide mağaraya varmışlar. Kız, kapıyı açmamış.

Analık:

— Şahinertanesi! Yavrum, sen buralarda ne arıyorsun? Seni göresimiz geldi. Gel, buradan çık! Çok özledik, demiş.

Şahinertanesi:

— Yok, gelemem. Kardeşlerim beni döver. Ben buradan nasıl çıkıp geleyim? Onlar getiriyor, ben de pişirip önlerine koyuyorum. Hep beraber oturup yiyoruz, demiş.

Analık yine:

— Yavrum, benim seni çok göresim geldi, seni çok özledik. Kapıyı açmıyorsun, bari şu elmaları al da ye, demiş.

Elmaları kıza vermiş, kızıyla geri dönmüşler.

Kız, kendi kendine düşünmeye başlamış; “Yedi kardeş, üç elma! Hepsine versem, yetmez. Pay etsem, yine yetmez. Bu elmaları görürlerse ‘Bunları nerden aldın?’ derler. Ben ne cevap vereyim? En iyisi üçünü de yiyeyim, ortadan kalksınlar,” diye düşünmüş.

Öyle de etmiş. Elmaları yer yemez oraya düşüp bayılmış. Kardeşleri gelmiş ki kız yerde yatıyor!

— Vuuu! Şahinertanesi ölmüş, demişler.

Yine pencereden içeri girip kapıyı açmışlar. Şahinertanesi’ne bakmışlar ki ay gibi, gün gibi ışıldıyor. Oradan biri demiş ki:

— Dört kardeş bir olalım, deve alalım. Üçümüz de bir tabut alalım, ama bacımızı gömmeyelim!

Öbür kardeşler de:

— Peki! Tamam, öyle edelim, demişler.

Dört kardeş bir olmuş, tabut almış, üçü de bir olmuş, deve almış. Deveyi bir güzelce süslemişler, bacılarını tabuta yatırıp Bağoğlu’nun çayırı varmış; oraya götürüp bırakmışlar.

Bağoğlu, bir gün sarayının kapısına çıkmış, süslü deveyi görmüş. Vezirlerine:

— Gidin, bakın! O, neyse alıp buraya getirin! Can ise bana, mal ise size olsun, diye emretmiş.

Vezirler, giderek bunu alıp gelmişler. Bakmışlar ki tabutun içinde bir kız, ne ölü ne diri, amma ay gibi parlıyor!.. Bağoğlu, bu vaziyetten bir şey anlamamış. Vezirlerine danışmış, ama onlar da işin içinden çıkamamışlar.

— Bu kız niye böyle olmuş? En iyisi biz bunu bir bilene danışalım, diye karar almışlar.

Her bir vezir, dolaşmış, bilen birini bulmuşlar. Adam, Bağoğlu’na:

— Ayaklarından tut, üç defa üstten aşağıya yüzükoyun silkele, o dirilir, demiş.

Bağoğlu, yukarı çıkmış. Kızı üstten aşağı üç kere silkelemiş. Kızın ağzından patır patır elmalar dökülmüş. Kız, gözünü açmış.

Bağoğlu, kıza:

— İns misin, cin misin, diye sormuş.

Kız:

— Seni, beni yaratan Allah’ın kuluyum, demiş.

Bağoğlu:

— Kapıma kadar gelmişsin. Demek ki sen benim kısmetimsin. Allah’ın emriyle seni alacağım, demiş.

Kırk gün, kırk gece toy düğün etmiş, kızı kendine almış.

Günler böyle geçip gidiyormuş. Kız, hamile kalmış. Vakti gelince de nur topu gibi bir oğlan doğurmuş, lohusa yatağında yatıyormuş. Analığı yine dev aynasına bakmış.

— Ayna! Ayna! Ay mı güzel, gün mü güzel?! Sen mi güzel, ben mi, diye sormuş.

Dev aynası:

— Ne ay güzel ne gün güzel! Ne sen güzel ne ben güzel! İlla Şahinertanesi! İlla da Şahinertanesi, demiş.

Analık:

— Vay başına senin! Şahinertanesi şimdi toprak oldu. Kemikleri bile çürüdü, demiş.

Dev aynası:

— Sen öyle zannet! Bağoğlu’yla evlendi. Bir de altıntopu gibi oğlan doğurdu, lohusa yatağında yatıyor, demiş.

Analık:

— Vah, aman! Elma okutup yedirdik ki kız ölsün diye! Kız, Bağoğlu’na varmış. Şimdi buna ne yapacağız, diye derin derin düşünmüş.

Aklına bir şey gelmiş:

— Bir sihirli çubuk alıp gidelim. “Kalk, bir ağaca kuş!” dersek o da kalkar gider, bir ağaca konar, demiş.

Analık, sihirli çubuğu almış, kızını da giydirip, kuşatıp yola düşmüşler. Kızın yanına varmışlar.

Kıza elindeki çubukla dokunmuş.

— Kalk, bir ağaca kuş, demiş.

Kız, hemen uçup gitmiş. Kendi kızını da Şahinertanesi’nin yatağına sokmuş, yatırmış. Altına da bazlama sermiş. Bir de:

— Bağoğlu gelir de “Çocuğa niye bakmıyorsun?” derse; “Çocukla ne işim var? Benim kemiklerim kırılıyor.” de, demiş.

Bağoğlu, bilmiyor ya! Kızın yanına gelip:

— Niye çocuğa bakmıyorsun, diye sormuş.

Kız da annesinin dediği gibi bir o yana, bir bu yana kırmaşmış*. Kırmaşırken de bazlamadan çıtır çıtır sesler gelmiş.

— Bak! Benim kemiklerim kırılıyor. Ben çocuğa mocuğa bakamam, demiş.

Bağoğlu, inanmış. Karısı gerçekten hasta sanmış. Bırakmış, bahçeye dolaşmaya çıkmış. Bahçıvana demiş ki:

— Bahçıvan! Bu dallar niye kuruyor? Meyve ağaçları da, çiçekler de soluyor?

Bahçıvan da:

— Bilmem ki beyim. Ama her sabah bir kuş gelip;

Kara Halık n’eydiyor?

Yatıp aşağı ediyor

Bağoğlu n’eydiyor?

Gezip aşağı ediyor

Ağca bebek n’eydiyor?

Ağlayıp kışlıyor

Bu bir çift lafımı Bağoğlu’na söylemezsen 

Konduğum dallar kuruya,

diyor. Sonra da “Cıllık!” diye uçup gidiyor, demiş.

Bağoğlu, bahçıvana:

— Bugün sen git, ben kalayım, demiş.

Bahçıvan gitmiş, Bağoğlu da yatmış. Bağoğlu yatmak da olsun, sabahın seherinde kuş gelmiş.

Kara Halık n’eydiyor?

Yatıp aşağı ediyor

Bağoğlu n’eydiyor?

Gezip aşağı ediyor

Ağca bebek n’eydiyor?

Ağlayıp kışlıyor

Bu bir çift lafımı söylemezsen 

Konduğum dallar kuruya, demiş.

Uçup giderken Bağoğlu, kuşun arkasından seslenmiş.

— Hele bir in ağca kuş, der demez kuş sıyrılıp aşağı inmiş.

Bağoğlu, bakmış ki kendi karısı! Karısını alıp eve götürmüş.

— Söyle bakalım! Bu lohusa yatağında yatan kim, diye sormuş.

Karısı:

— Analığım geldiydi. Bana sihirli çubukla vurdu, ben de kuş oldum, uçup gittim. Her gün seher vakti geldim, demiş.

Bağoğlu, analığın kızını yataktan kaldırmış.

— Çabuk söyle! Keskin kılıca mı razısın, yeğin ata mı, demiş.

Kız da:

— Keskin kılıç gerdanına uğrasın!.. Yeğin ata biner de elime, obama giderim, demiş.

Bağoğlu, üç gün bir atı, üç gün de öbür atı aç bırakmış. İki gün de susuz koymuş. Kızın bir bacağını bir ata, bir bacağını öbür ata bağlamış, yollamış. Atlar, kızı dağdan dağa, taştan taşa vurmuş. Analığın kızı, parça parça olmuş. Kendi de karısıyla yiyip, içip muratlarına geçmişler...

 


* hedik: Kaynatılmış buğday, bulgur, mısır vb. şeyler.

* badi parmak: İşaret parmağı.

* kırmaşmak: Kımıldamak, kıpırdamak.