Cüce ile Dev
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

CÜCE İLE DEV

Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde... Develer tellal iken, pireler berber iken, ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallarken... Yerle göğün birleştiği ırak diyarların birinde akıllı mı akıllı bir hükümdar varmış. Üç oğlu yanında durur, babalarının bir dediğini iki etmezlermiş.

Bu hükümdar, ülkesini adaletle yönetirmiş. Halk da kendini çok severmiş. Yıllar geçtikçe yorulmuş, artık ülkesini yönetemeyecek hâle gelince düşünmüş, taşınmış:

— Artık bu işi oğullarıma bıraksam iyi olur. Ama hangi oğluma bıraksam? En iyisi ben bunları imtihandan geçireyim. Kim kazanırsa başa o geçsin, diye karar almış.

 Oğullarını huzuruna toplamış.

— Gelin bakalım benim yiğit oğullarım! Gözümün nuru, canımın parçası yavrularım! Ben yaşlandım. Artık ülkemi yönetemiyorum. Sizden birini benim yerime geçireceğim. Hepiniz de güçlü, akıllısınız. Kimi başa geçireceğime karar veremedim. Bu yüzden sizi imtihan edeceğim. En iyi olan oğlum benim yerime geçecek. Diğerleri de ona yardım edecek, demiş.

Üç çocuk da babalarının buyruğuna boyun eğmişler.

— Tamam baba, sen nasıl diyorsan öyle olsun, demişler.

Bunlar hazırlıklarını yapmışlar, yola düşmüşler. Az gitmişler, uz gitmişler. Dere tepe düz gitmişler. Altı ay, bir güz gitmişler. Sonunda bir ormana varmışlar. Orman çok büyükmüş. Hem de çok sessizmiş. Oğlanlar biraz korkmuşlar. Ama başka çareleri de yokmuş, orada kalmaya karar vermişler.

Büyük oğlan:

— Buralar çok ıssız. Ne olur, ne olmaz? En iyisi birimiz nöbet tutalım, demiş.

Öbürleri de:

— Birimiz olmaz, nöbeti sırayla tutalım, demişler.

Bunlar sırayla nöbet tutmaya karar vermişler. Önce büyük oğlan nöbete kalmış. Karanlık bastıkça ürkmüş, korkmaya başlamış.

— En iyisi gözümü kapatayım. Böylece bir şey görmem, demiş.

Gözlerini kapatıp beklemeye başlamış. Az sonra bir ışık hissetmiş. Gözünü açmış ki bir de ne görsün? Karşısında bir cüce durmuyor mu? Ödü yüreğine karışmış*.

— Sen kimsin, diye sormuş.

Cüce:

— Ben bu ormanın ciniyim. Sen buraya benden izinsiz nasıl girdin? Ormanın sahibi dev gelirse seni yer, haberin olsun, demiş.

Büyük oğlan, cüceye kızıp:

— Gelirse gelsin! Geleceği varsa göreceği de var, demiş.

Cüce:

— Benden söylemesi, sen bilirsin. Yardım edeyim mi, demiş.

Büyük oğlan, cüceyi önemsememiş alaylı alaylı gülmüş.

— Ben yiğit bir delikanlıyım. Sen bana nasıl yardım edeceksin, demiş.

Cüce bakmış ki oğlan söz dinlemiyor:

— Dev, insan kokunu çabuk bulsun, demiş, gözden kaybolmuş.

Çok geçmemiş ki devin gürültüsü duyulmuş. Büyük oğlan kılıcını çekmiş. O sırada dev, öbür oğlanları koklamış. Sonra öfkeyle bu oğlanın yanına gelmiş. Öyle bir tokat vurmuş ki büyük oğlan gözden kaybolmuş.

Gürültüyü, patırtıyı duyan öbür iki oğlan uyanmış. Gördüklerine şaşırıp kalmışlar. Oldukları yerden ayrılıp ağabeylerini aramaya başlamışlar. Ora senin bura benim* derken ormanın iyice içine girmişler. Bu sefer cüce, ortanca oğlanın karşısına çıkmış. Oğlan çok korkmuş, kekelemiş.

— Sen de kimsin, diye sormuş.

Cüce de:

— Ben bu ormanın ciniyim. Benden habersiz nasıl buralara kadar geldin? Nasıl cesaret ettin. Şimdi dev gelirse seni yer, demiş.

Ortanca oğlan, cüceye inanır gibi olmuş. Ama o da ağabeyi gibi kibirlenmiş. Cüce, büyük oğlana dediği gibi yardım isteyip istemediğini sormuş. Oğlan da kabul etmemiş.

Cüce:

— Dev, insan kokunu çabuk bulsun, diye beddua edip gözden kaybolmuş.

Cüce kaybolur kaybolmaz dev gürleyerek gelmiş. Oğlan çok şaşırmış, çok korkmuş. Hemen kılıcını çekmiş. Var gücüyle de bağırmaya başlamış.

Dev, bir gülmüş, bir gülmüş ki yer yarılmış. Derin bir kuyu olmuş. Çekmiş oğlanı kuyunun içine, sonra da bırakıp gitmiş.

Küçük oğlan kalmış bir başına. Ne yapacağını düşünürken birden cüce karşısına dikilmiş.

— Sen de kimsin, diye sormuş.

Küçük oğlan:

— Ne iyi ettin de geldin. Ağabeylerim vardı, ama şimdi yanımda kimse yok. Ben şimdi ne yapacağım, demiş.

Cüce:

— Yardım edeyim mi, ister misin, demiş.

Küçük oğlan:

 — Akıl akıldan üstün olur derler. İkimiz bir olursak belki bu devden kurtuluruz, demiş.

Cüce, oğlanın söylediklerini duyunca memnun olmuş.

— Öyleyse şimdi beni iyi dinle! Sana bir avuç kum serpeceğim. Dev gelirse senin insan kokunu alamaz, gider. Ama devi temelli insanlardan uzak tutmak istiyorsan yerle göğün birleştiği Kaf Dağı’nın ardında Zümrüdüanka kuşu var. Bu kuşun bir tüyü var; dev bir daha insan kokusu alamaz. İnsan dostu olur, demiş.

Küçük oğlan:

— İyi de bu işi ben yapamam. Ancak yardım edersen olur. Madem arkadaş olduk, bana yardım et! O tüyü getireyim, demiş.

Cüce merak etmiş.

— Niye benim gibi bir cüceden yardım istiyorsun, demiş.

Küçük oğlan:

— Olur mu, senin aklın boyunda mı? Ben senden fayda gördüm. Zamanı gelince ben de sana yardım ederim, demiş.

Cücenin hoşuna gitmiş, gülmüş. O sıra dev yine gürleyerek gelmiş. Cüce bir avuç kumu oğlanın üstüne serpmiş. Dev, insan kokusunu alamamış. Dolaşmış, dolaşmış, gitmiş.

Cüce ile küçük oğlan birbirlerine sarılmışlar.

Cüce demiş ki:

— Hadi şimdi Zümrüdüanka kuşunun tüyünü almaya gidelim. Yalnız orada karşımıza bir kız çıkar. Sana ne kadar kızarsa kızsın ona sakın kızma! Yerde duran tarak tokayı al, başına tak. Sonra ondan Zümrüdüanka kuşunun tüyünü iste! “Niye istiyorsun?” diye sorar. Sen de de ki; “Sen yardım edeni bilirsin.”

Cüce, göz açıp kapayıncaya kadar oğlanı Kaf Dağı’na getirmiş. Küçük oğlan, cücenin yol boyunca verdiği nasihatleri düşünmüş. Şöyle olur, böyle olur, derken kız birdenbire karşısına çıkmış. Eline ne geçtiyse oğlanın üstüne fırlatmış. Oğlan yerde duran tarak tokayı almış, başına takmış. Kız anında sakinleşmiş. Küçük oğlan, kızdan Zümrüdüanka kuşunun tüyünü getirmesini istemiş.

Kız:

— Bunu niye yapayım ki, demiş.

Küçük oğlan:

— Sen yardım edeni bilirsin, demiş.

Kız, Zümrüdüanka kuşunun parıl parıl parlayan tüyünü getirmiş, tüyü oğlana verip:

— Yardım eden yardım bulur. Kibir, insanı küçültür. Hep alçak gönüllü ol! İyilik etmekten çekinme, demiş, kaybolmuş.

Cüce ile oğlan, devin olduğu ormana dönmüş. Zümrüdüanka’nın tüyünü gören dev birden yumuşamış. Artık insan kokusu alamaz olmuş. Tüy bir parlamış, bir parlamış ki gözler bir şey göremez olmuş.

Aradan az bir zaman geçmemiş ki oğlan güzel bir ses duymuş. Dönüp bakmış ki ayın on dördü gibi bir kız. Oğlan, kızı görür görmez âşık olmuş.

Kız, oğlanın yanına gelip:

— Hadi ağabeylerini alıp buradan gidelim. Ben, senin yaptığın iyilikler sayesinde ormanda hapsolmaktan kurtuldum. Sana borcumu ancak böyle öderim, demiş.

Ağabeylerini de bulmuşlar. Onları da yanlarına alıp ülkelerine dönmüşler.

Küçük oğlan, ülkesinin başına geçmiş. Kırk gün, kırk gece düğün yapmışlar.

Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.

 


*ödü yüreğine karışmak: Çok korkmak.

*ora senin bura benim: Sağa sola yollanmak.