Güvercin Adam
(Karadeniz Bölgesi, Kastamonu)

Bir varmış, bir yokmuş… Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, deve tellal iken, öküz berber iken, eski hamamın tası yok, peştamalın ortası yok, şu yalan bu yalan, eşeğe binip deveyi kucağına alan, fili yuttu bir yılan, bu da mı yalan…

Evvel zaman içinde bir padişahın üç kızı varmış. Bu kızların evlenme zamanları gelmiş de geçiyormuş bile. Padişahla sultan, memleket meselelerinden, sarayın tantanasından kızlarını çoktan unutmuşlardır. Kızlar bakmışlar olacak gibi değil, üçü bir araya gelip bir plan yaparlar.

Kızlar bir öğlen yemeğinde, padişahla sultan yemek yedikten sonra sıra karpuza gelir. Üç sahanda, üç çeşit karpuz vardır. Bir sahandakinin içi geçip löp olmuş, ikincisi ağza alınır gibi değil, üçüncü tabaktaki eh yenir yenmez. Padişah üçünden de ağzına birer parça alınca hemen tükürür. Hemen bunları yapıp buraya getirenleri astıracağım diye bağırarak hışımla ayağa kalkar. Sultan Hanım, padişaha:

      — Ben anlatırım. Sen sakin olup otur da öyle anlatayım, deyip durumu anlatmaya başlar: “Bu karpuz işi kızların oyunudur. Biz kızları unuttuk, evlenme zamanları geldi de geçiyor bile. Büyük kız neredeyse kırk yaşına girecek.” deyince padişah da:

      — Ya! Öyle mi, dedikten sonra hemen veziri çağırıp:

      — Tez uzaklara tellal çağırtılsın, ulaklar gönderilsin. Yedi düvele haber edin, kızlarıma talip olmak isteyenler, sarayımın balkonunun önünden geçsin, diye emir verir.

Derhal emir yerine getirilince talipliler sarayın önünden tek tek geçmeye başlarlar. Birinci gün padişahın büyük kızı, veziri azamın büyük oğluna balkondan mendilini (nişanını) atar. İkinci gün de padişahın ortanca kızı, şeyhülislamın oğluna nişanını atar. Üçüncü günün akşamına kadar bütün düvellerden gelenler sarayın önünden geçer. Fakat padişahın küçük kızı bir türlü olur verip de kimseyi beğenmez. Oturup kadersizliğine ağlamaya başlayınca aşağıda bir kelp dilini çıkarıp kuyruğunu sallıyormuş. Kelp, sanki ben de sana talibim gibi kıza bakıyormuş. Padişahın küçük kızı da benim kaderim de buymuş diyerek nişanını kelpe atar. Kelp, mendili ağzına alıp sallamaya başlayınca halayıklar durumu fark ederek ortalığı velveleye verirler. “Padişahın küçük kızı, kelpe nişan attı.” lafı çabuk saraya yayılır. Bunu duyan padişah küplere biner. Padişah:

      — Benim öyle bir kızım yok artık. Çabuk cariyesiyle birlikte saraydan atın gitsin. Kelpin arkasından mı gider, nereye giderse gitsin, diye emir verir.

Emir çabuk yerine getirilir. Sultan, bir cariyeyle kelpin arkasına düşüp bir hayli yürürler. Bir konağın önüne gelince kelp, başıyla konağın kapısını aralar. Sultanla cariye içeriye girip şaşkın şaşkın yukarıya çıkarlar. Bakarlar ki, saray yavrusu gibi bir köşk. İçinde ne ararsan var.

Gece olunca herkes ayrı odalarda yatmış. Sultanın yattığı odanın ortasında da bir havuz varmış. Sultan bir türlü uykuya dalamamış. Derken yatağın önündeki pencere tıklanır ve bir bakar ki, cicili bicili bir kuş, sultana:

      — Hanım, sır saklar mısın, hanım sır saklar mısın, diye üç kere seslenince kız:

      — Saklarım.

      — Aç öyleyse pencereyi, der.

Sultan, pencereyi açınca kuş hemen odanın içindeki havuzun içine uçar. Kuş, havuzda çırpınıp yıkandıktan sonra aslanlar gibi yakışıklı mı yakışıklı, eşi görülmemiş bir genç olur. Bunu gören sultan, ilk görüşte gence âşık olur. Sultanla genç sarmaş dolaş olur. Yakışıklı genç kısaca hayatını kıza anlatır:

      — Ben peri padişahının oğluyum. Adım Muhsin, deyip kısadan keser. Zaten gencin görünüşü kendisini anlatıyormuş.

Aradan bir ay kadar bir zaman geçince sultanla oğlanın aşkları her gün daha da çok artmış. Oğlan eve gelip sultana:

      — Kız kardeşlerin seni hamam sefasına çağırıp orada, senin sırrını öğrenmeye çalışacaklar, sakın sırrını verme. Yoksa aramızdaki sır bozulur. Şu kordonu konsolun gözüne koyuyorum. Hamamda bir sır verdiğinde, ben hamamın kubbesinde yedi çeşit kuş olup sizi gözlerim. Eve geldiğin anda kordon konsolun gözünde yoksa her şey bitmiştir. O zaman beni bu dünyada kırk yıl arasan bulamazsın, diye tembih eder.

Muhsin Bey, bakar ve sevdiğinin kız kardeşlerinin faytonlarla geldiğini görünce sultana:

      — Dört atlı mavi fayton senin faytonun, hadi kardeşlerini bekletme. Zaten hazırlanmıştın, der.

Sultan da hemen aşağıya inip ablalarıyla selamlaştıktan sonra faytonuna biner. Ablaları önde, kız arkada yola düşerler. Kısa zaman sonra hamama varırlar. Faytoncu küçük kızın inmesine yardımcı olunca hem faytoncuyu hem de faytonun ihtişamını kıskanırlar. Sonra hamama girince cariyelerinin yardımlarıyla soyunduktan sonra peştamallarını giyerler. Hamamın ortasındaki göbek taşına yakın üç tane kurnaya otururlar. Aradan çok geçmeden üç kız kardeş sohbet etmeye başlarlar. Küçük kıza ablaları:

      — Eee… Kardeşim, kelple aran nasıl? Aşklarınız, sohbetleriniz nasıl gidiyor, diye alaycı bir dille sorarlar.

Ayrıca bir taraftan da gülmeye devam edince küçük kızın sabrı taşar. Sultan, ablalarına:

      — Size kelpse, bana değil, deyince sultanın içine hemen bir acı çöker.

Cariyesine seslenerek hemen hazırlanıp çıkacaklarını emreder. Sultan, ablalarının yüzüne bile bakmadan hamamdan hemen ayrılıp faytonuna biner. Sultan, konağa gelince hızlıca eve çıkıp odaya girer. Konsolun çekmecesini çekip bakınca kordonu göremez. Sultan, o an oraya bayılıp kalır.

Bir saat sonra kendine gelen sultan, hıçkıra hıçkıra ağlamaya başlar. Tedavi için kaç tane doktor getirildiyse hiç birisi derdine çare olamaz. Aradan bir ay geçtikten sonra Muhsin Bey’i aramaya başlar. Muhsin Bey’i üç sene arar. Sormadığı düvel, çalmadığı kapı kalmamıştır. En sonunda aramayla bulamayacağını anlayınca görkemli bir hamam yaptırır. Hamamın önüne de “Başından geçenleri-hikâye- anlatanlar hamamda parasız yıkanabilir.” yazdırır. Sultan, tellallar çağırtıp ulaklar yollar. Bu haber her tarafa duyurulur. Hamam her gün dolup taşar. İki yıl da böyle geçer.

Bir gün hamama fakir bir kadın gelir. Elindeki bohçada da kirli çamaşırları vardır. Kadın, sultana:

      — Hanımım, hamama girebilir miyim, diye sorunca kız da:

      — Bir hikâye biliyor musun, başından geçen bir olay var mı? Anlat da ondan sonra hamama gir. O zaman yıkan yıkanabildiğin kadar.

      — Hanımın, ben hiçbir şey bilmem. Ne olursun beni hamama al.

      — Olmaz, almam. Git bir şeyler öğren de gel.

Fakir kadın oflaya puflaya ilerideki çay kenarına gider. Bir yerden boş bir teneke bulup kendi kendine mırıldanmaya başlar:

      — Ne yapayım, iş başa düştü. Hamama almadılar, bari şu tenekenin altına bir ateş yakayım da kirli çamaşırlarımı yıkayayım, der.

Kadın, ateş yakarken bir bakar ki, odun yüklü katırlar oradan geçiyor. Başlarında da sahibi görünmüyor. Kadın, bir iki odun almak için katıra el atar. Ne olduğunu anlamadan katırlar nehrin ortasına gelirler. Kadın, gözlerini yumup açtıktan sonra bir bakar ki, şimdiye kadar hiç görmediği cennet misali bir şehirdeki konağın bahçesinin içindedir. Önünde bir fırın, fırında pişen börekler, baklavalar, çörekler. Evden içeri girip kimsenin olmadığını anlayınca çok şaşırır. Karnı aç olduğundan biraz börek almak için elini tepsiye uzatınca, görünmez kişiler, “seydi mani” diyerek eline vururlar. Kadın neye elini uzatsa, “seydi mani” diyerek eline vururlar. Kadın bakar ki, buradan hayır yok direk bahçeye gider. Bakar ki, elma, armut, erik, bir yerde de üzüm bağı var. Daha önceden böyle cennet gibi bir bahçeyi hiç görmemiştir. Meyve almak için ağacın dalına uzanınca yine “seydi mani” diyerek eline vururlar.

Kadın en sonunda evde gizlenip, sabah evi terk etmeyi düşünür. Konağın merdivenlerinden çıkıp büyük bir salona girer. Salonun etrafında odalar ve ortasında bir havuz vardır. Kadın, salonun köşesindeki bir kanepeye yatar. Gece yarısı olunca bir gürültüyle uyanır. Bir bakar ki, bir sürü güvercin açık pencereden salona girerler. Güvercinler, havuzda çırpınarak yıkandıktan sonra her biri aslanlar gibi delikanlı olurlar. Bunu gören kadın, ilk önce gözlerine inanamaz.

Delikanlılar kırk kişilik yemek masasına oturup yemek yedikten sonra oturup sohbet etmeye başlarlar. Daha sonra herkes tek tek odalarına çekilir. En sonunda bir genç kalır ve evde tek başına oturmaya başlar. Delikanlının elinde bir kordon vardır. Sürekli onu sallayıp zaman zaman da kederlenip ağlar. Bu durum sabahlara kadar da devam eder.

Sabahleyin kırk genç havuzda yıkanıp güvercin olduktan sonra açık pencereden uçup giderler. Fakir kadın aç, susuz bir şekilde sızıp kalmıştır. Uyanınca aşağıya inip bir bakar ki, katır kervanı boş olarak gidiyor. Hemen katır kervanına bir el atıp çay kenarındaki kirli çamaşırlarının yanına kadar gider. Bir süre sonra kendine gelince bu gece gördüklerimi hanıma anlatıp da hamama gireyim diye düşünür. Hamama gidip içeri girince kadına, hanım:

      — Yine sen mi geldin? Kaç kere söyleyeceğim, bir şey anlatmadan hamamda yıkanamazsın, diye çıkışır.

Fakir kadın da:

      — Sen ne diyorsun hanımım. Bu gece başımdan öyle bir şey geçti ki, deyme hikâyeye. Olur olmaz hikâyeye taş çıkartır.

      — Otur şuraya da başından geçenlerin hiçbirisini atlamadan bana anlat, deyince kadın başından geçen her şeyi anlatmaya başlar.

Kadının anlattıklarında sıra, bir gencin gordon sallayıp hüzünlendiğine gelir. Hanım, hemen kadına:

      — Sus yeter artık, kalk gidiyoruz. Bu hamam dâhil tüm varlığım senin olsun. Yeter ki beni oraya götür, deyip kadını şapur şupur öper.

Koşar adımlarla birlikte çayın yanına giderler. Tesadüfen odun yüklü katır kervanları yine oradan geçiyormuş. Kervana el atıp tam konağın kapısının önüne kadar giderler. Yine fırından çıkmış kızarmış çörekler, börekler gidiyormuş. Kadın, hanıma:

      — Hanımım, çok acıktım, bayılmak üzereyim. Şuradan bir şeyler alıver de yiyeyim, der.

Hanım, pişen tepsilere el uzatır. Alsın Muhsin Bey’in eşi hanımım, helal olsun, derler. Fakat hanımın böreği, çöreği gözü görecek hâli yoktur. Hanım, aldıklarını kadına verir. Birlikte konağın merdivenlerinden çıkıp kanepenin altına gizlenerek beklemeye başlarlar. Bir müddet sonra açık pencereden güvercinler gelirler. Güvercinler havuzda yıkandıktan sonra birer delikanlı olurlar. Delikanlılar yemeklerini yedikten sonra herkes odalarına çekilirler. Bir delikanlı elinde gordon dertli dertli düşünmeye başlar. Sultan Hanım, Muhsin Bey’i tanıdıktan sonra fazla dayanamadan Muhsin Bey’in yanına koşar. Muhsin Bey’le, hanım sarmaş dolaş olurlar. Muhsin Bey, hanıma:

      — Yahu burayı nasıl oldu da buldunuz. Bu geldiğiniz yola kırk yılda zor gelinir. Benim bu durumumu arkadaşlarım öğrenirse mahvoluruz ve tılsım bozulur. Bir daha buralarda fakir olarak kalırız. Hemen buradan gidelim, der.

Yum gözünü, aç gözünü geldikleri yere çıkarlar. Hanım, hamamı ve son varlıklarını fakir kadına verir. Konaklarına gelince eskisi gibi mutlulukları devam eder. Bir gün Muhsin Bey üzücü bir haberle eve gelip hanımına der ki:

      — Komşu düvelin padişahı baban, kara kara düşünüyormuş. Halk korku ve panik içerisindeymiş. Savaş ilan eden ülke, bu ülkenin dört katı kalabalıkmış. Askerleri de çokmuş. Askerleri eğitimli ve savaşçıymış, diye anlatır.

Ertesi sabah savaş tüm şiddetiyle başlar. O gün Muhsin Bey’in ülkesi çok zayiat vermiş. Askerlerin, leşkerin morali çok bozulmuş. Muhsin Bey’in eşi Sultan Hanım çok ağlıyormuş. Sultan Hanımın babası padişah da çaresizlik içinde kıvranıyormuş. Ordularının başında olan damatları fazla zayiat vermeden, daha çok yıpranmadan teslim olmayı düşünürler. Fakat bu fikirlerini padişaha bir türlü söyleyemezler.

Damatlar ertesi gün müdafaa hattını hazırlamışlar. Karşılarındaki güce karşı hiçbir hücum etme imkânları yokmuş. Karşı taraf bütün gücüyle hücuma geçince padişahın askerleri, eyvah mahvolduk diye düşünürlerken beyazlar giyinmiş, yağız atların üzerinde kale gibi kırk kolcu karşı düşman askerinin içine şiddetli bir şekilde girerler ki düşman askerleri ne olduklarını bilemezler. On binlerce düşman askeri çil yavrusu gibi dağılır. Bu kolcular da nerden geldi diye düşünmeye başlarlar. Bu durumu gören padişah da şaşırıp:

      — Allah Allah, bu kolcuları yardıma kim gönderdi? Bunlar olağanüstü ilahi bir güç. Düşmanın büyük ordusunu çil yavrusu gibi dağıttı, diyerek morali yerine gelir.

Ertesi gün savaş yine bütün şiddetiyle başlar. Yine nereden geldiği belli olmayan-bu sefer mavi giyinmiş- kırk kolcu düşmana karşı savaşır. Padişah, atını başkumandanlarının yanına doğru sürer. Fakat kumandanlara yetişmesi mümkün değildir. O gün de akşam olunca düşman tarafı çok zayiat verir. Fakat kırk kolcu yine ortadan kaybolur.

Savaşın dördüncü günü sabahı, savaş yine bütün şiddetiyle kaldığı yerden devam eder. Artık karşı tarafın dayanacak gücü kalmamıştır. O gün de kırk kolcu yeşiller giyerek savaşa gelirler. Padişah bu askerlerin kim olduklarını bilmediği için meraktan çatlıyormuş. Kolcuların peşlerinden at koştururken, askerlerin başı bir an duraklar. Kolcunun birinin elinden yaralandığı için eli kanamaktaymış. Padişah yetişip askerin yarasına kendisinin işlemeli mendilini sarar. Kolcu, padişahla konuşmadan oradan hemen uzaklaşır.

O gün öğleye doğru, yenilgiye uğrayan düşmanlar, teslim olurlar. Bu kırk kolcu sayesinde zorlu savaş kazanılmıştır. Bu zafer kırk gün kırk gece davullar çalınarak kutlanır. Fakat padişah, o kırk kolcuyu düşünmekten hastalanır. Padişahın başında damatları ve kızları bekliyormuş. Padişah, damatlarına:

      — Tellallar çağırılsın, ulaklar etrafa yollansın. Tez bana kırk kolcudan haber getirin, diye emir verir.

Padişah, günden güne hastalığından dolayı erimektedir. Bir gün hasta yatağından, bana ceylan eti getirin diye seslenir. Damatları hemen ceylan eti bulmak için bir av partisi tertip ederler. Fakat saatlerce hiçbir ava rastlayamazlar. Damatlar av partisinden uzakta dolaşırlarken bakarlar ki ormanın içinde ceylan eti satılan bir kulübe. Damatlar, ceylan etini buradan alalım da padişaha biz vurduk deriz, diyerek anlaşırlar. Dükkâna girince bakarlar ki, eti satan yağız bir delikanlı. Adamlar, delikanlıya:

      — Bize ceylan budu satar mısın, diye sorunca delikanlı:

      — Satarım.

      — Kaça veriyorsun kilosunu?

      — Parayla vermiyorum, kıçınıza birer mühür vururum, alıp gidersiniz, der.

İiki damat bir kenara çekilip ne yapalım diye birbirlerine sorarlar. Büyük damat olan veziri azamın oğlu:

      — Burası dağ başı, bu yabanî bizi tanımaz bilmez. Mührü bastıralım, eti alalım da gidelim, deyince öbür damat da:

      — Tamam, dedikten sonra ceylan eti satıcısına:

      — Tamam, razıyız, derler.

Satıcı da ikisinin kıçına birer mühür vurup ceylan etini verir. Damatlar saraya gelip padişaha, ceylanı vurduklarını ve aşçıların pişirmekte olduklarını söylerler. Bu arada kızlar, damatlar, veziri azam dâhil herkes padişahın başında beklerler. O sırada kızarmış, pişmiş ceylan eti padişaha getirilir. Padişahın, etten bir lokma almasıyla tükürmesi bir olur. Çünkü et zehir gibiymiş. Ceylan etini satan adam, ceylanın ödünü deşip etine sürmüştür.

Muhsin Bey de bu sırada konağa gelip dışarıda bekliyormuş. Muhsin Bey, sultan hanıma:

      — Sultanım, baban hasta vaziyette yatakta yatıyormuş. Şu getirdiğim ceylan etini güzelce kızartıp pişirsinler. Yalnız eti alıp babana sen götür, der.

Kız da:

      — Ben götüremem, babam beni saraydan yine kovar. Kız kardeşlerim kelpin hanımı diye alay ederler.

      — Sen git, evlatlık görevini yerine getir. Göreceksin ki bir şey olmayacak, der.

Prenses, bunun üzerine saraya gidip doğruca babasının yattığı odaya gider. Kız görününce hemen dedikodu ve fısıltılar başlar. Kız, ceylan etini babasının başucuna kadar getirir. Padişah hemen gazaba gelip, defol, senin gibi kızım yok diyerek odadan kovar. Kız da arkasını sönüp ağlayarak giderken padişah, kızım gel bakayım diyerek kızını yanına çağırır. Bunu duyan oradaki herkes şaşırıp kalır. Kızın arkasında bir mendil varmış. Padişah mendili alıp bakmış ki, savaş alanında yaralanan askere verdiği mendil. Padişah, hemen kızına:

      — Kızım bu mendili arkana kim taktı, diye tatlı bir sesle sorunca kız:

      — Valla benim haberim yok. Kim takacak ki, eşim takmıştır, der.

Padişah:

      — Hemen faytonumu hazırlayıp kızımın eşini getirin, diye adamlarına emir verir.

Sultan Hanım, nefes nefese konağa gelir. Muhsin Bey de zaten hazırdır. Muhsin Bey, savaşın ilk günü giydiği beyaz elbiselerini giyip, kılıcını da kuşanmıştır. Kızla beraber Muhsin Bey saraya gelince padişah hemen Muhsin Bey’i tanır. O anda padişahın hastalığından eser kalmaz. Yataktan dupduru kalkıp Muhsin Bey’e sımsıkı sarılarak, demek savaş alanındaki o asker sendin, der. Padişah, damatlarını tanıştırmaya başlayınca, Muhsin Bey:

      — Ben bunları tanıyorum padişahım. İkisi de benim kölem olur, deyince padişah:

      — Nasıl olur, bir yanlışlık olacak.

      — Hayır, haşmetmeabım, hiç yanlışlık yoktur. İnanmazsanız kıçlarına mühür bastım, ona bakabilirsiniz, der.

Padişah da bir tenhada iki damadın da donlarını sıyırtıp kıçlarına bakınca mühürleri görür. Padişah, hemen damatlarına, karılarıyla birlikte sarayı terk etmelerini söyler. Zaten padişah iyice yaşlandığı için tacını Muhsin Bey’e verip tahttan iner. Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevetine.