Değirmenci ve Üç Kız
(Doğu Anadolu Bölgesi, Erzurum)

Bir varmış bir yokmuş, Allah’tan başka hiç kimse yokmuş. Bir gün üç kız küçük ormanda geçerken kaybolmuşlar ve yolları bir değirmene çıkmış. Değirmen oldukça büyük eski tahtalardan oluşuyormuş. Değirmenin bacasının tüttüğünü gören büyük kız kapıyı çalmış ve değirmenin kapısını yaşlı bir teyze açmış:

Büyük kız:

-Yoldan geçiyorduk ve kaybolduk. Bize aş verir misin, yolu bulmamıza yardım edebilir misin demiş.

Değirmenci nine:

-Size aş veririm, yatak veririm, yol gösteririm ama artık çok yaşlandım, bazı işlerimi yapamaz oldum. Bana yardım edin, ben de size edeyim, demiş.

Kaybolan bu üç kız kardeş nineye istemeye istemeye yardım etmek zorunda kalmışlar çünkü kendi evlerinde daha önce hiç çalışmamışlar hep onlara bakanlar varmış.

-Ninecim kabul sana yardım ederiz ama bizden ne isteyeceksin, demişler.

Değirmenci nine:

-Biriniz benimle bahçeye gelsin elmalarım çürümek üzere yukarıda kalan elmaları toplayamadım onların toplanması lazım, demiş.

Küçük olan kız ağaca rahat tırmanabileceğini düşündüğü için hemen ablalarından da izin alıp işi o üstlenmiş.

Değirmenci nine:

-Bir diğeriniz ise değirmeni döndürmeme yardım etmesi lazım artık çok yaşlıyım ve kışı geçirecek unum yok, demiş.

Ortanca kız içlerinde en kuvvetli olanmış ve o da bu işi kabul etmiş.

Değirmenci nine:

-Son olarak dereye gidip yıkamam gereken kıyafetler var ama yaşlandığım için suya kapılır giderim diye korkumdan giremiyorum, demiş.

Büyük olan kızda bu iş kalmış. Kızlar ertesi sabah bütün işleri yapacaklarına söz vermiş ama karınlarının aç olduğunu ve yatacak yere ihtiyaçları olduğunu nineye söylemişler.  Nine onlara bir kuru ekmek ve su vermiş başta yemeği gören kızlardan ilk ikisi mırın kırın yapmışlar.

O kadar iş verdin aç olduğumuzu söyledik sadece bunlarla nasıl doyarız, demişler.

Küçük olan ise sesini çıkarmadan yemeğini yemiş.

Yemek yemeyen ablaları uyumak istediklerini nineye söylemişler nine onlara yataklarını göstermiş. Yataklardan biri taştan, biri tahtadan, biri ise samandanmış. Büyük olan samanı, ortanca olan tahtayı, küçük olana ise taş yatak kalmış. Geceyi uykusuz geçiren küçük kardeş sabahın ilk ışıklarıyla beraber değirmenci nineyi alıp bahçeye elma toplamaya gitmişler. Elma topladıkları sırada kız ağaçta o kadar yukarı çıkmış ki değirmenin arkasın da üç farklı renkte akan dere görmüş biri beyaz, biri kırmızı, biri siyahmış elmaları toplayıp aşağı indiğinde değirmenci nineye ye sormuş:

-Ninem haberin var mıdır değirmenin arkasında üç renkte su akar ne iştir bu, demiş.

Nine hemen anlatmış:

-Kader suyudur o, demiş. Ak olan mükemmel güzelliğe ve zenginliğe gider. Kırmızı olan çok çocuklu zengin bir hayata gider. Kara olan ise geldiğin yola seni geri götürür, demiş.

Bunları duyan küçük kız değirmene döndüklerinde ablalarını uyandırmaya gitmiş ve ninesinden duyduklarını anlatmış. Ablaları ninenin yemek vermemesi ve uyuttukları yerden şikâyetçi olduklarından kalkar kalmaz hemen küçük kardeşin anlattığı yere gitmişler ve büyük olan yaşı ilerlediği için kırmızı sudan atlamış, ortanca olan ise beyaz sudan atlamış. Bunu gören nine küçük kızı alıp suyun başına gitmiş suyun başına geldiklerinde nine ellerini yüzüne sürmüş ve gencecik bir kadına dönüşmüş. Bunu gören küçük kız aslında ninenin onları sınadıklarını anlamış, nine "Sen hangi sudan atlamak istersin kızım?" diye sorduğunda, kız sadece babasının ve annesinin yanına geri dönmek istediğini söyleyip kara suyu seçmiş. Sudan çıktığında kendini annesinin babasının yanında ama mükemmel bir güzelliğe sahip aynı zamanda zengin bir padişahla evli bulmuş. Ablaları ise ortanca olan bembeyaz saçlara sahip yaşı ilerlemiş ve umduğunu bulamamış, büyük kız ise yüzü kırmızı noktalarla dolu oldukça çirkin bir şekilde çıkmış. Nine en küçük kızı yaptıklarından dolayı ödüllendirmiş.