Kırk Tay Anası
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

KIRK TAY ANASI

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, develer tellâl iken pireler berber iken, ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken bir Padişah varmış.

Bu Padişah’ın üç oğlu varmış. Padişah; “Ölmeden önce oğullarımın muradını göreyim.” diyormuş. Fakat oğullarını kendi şanslarının yardımıyla evlendirecekmiş.

Padişah’ın sarayı bir deniz kıyısındaymış.

Birgün adamlarına;

-Ülkede, zengin fakir ne kadar kız varsa, sarayın bahçesine toplansın, diye emretmiş.

Oğullarının eline birer portakal verecekmiş. Bu portakalı kızların üstüne atacaklarmış. Bu portakallar hangi kızın başına düşerse onunla evlendirecekmiş.

Ülkede ne kadar kız varsa, sarayın bahçesine toplanmış.

Büyük oğlan eline bir portakal almış, atmış. Portakal bir bey kızının başına düşmüş. Ortanca oğlunun portakalı da ülkenin zengin bir tüccarı varmış; onun kızının başına düşmüş. İki oğlan da nasiplerini kabullenip şanslarına çıkan kızlarla evlenmiş. Fakat küçük oğlanın portakalı yuvarlanmış, yuvarlanmış; gitmiş deniz kenarında duran kaplumbağa kabuğuna düşmüş.

Ordakiler;

-Vah aman olmaz, demişler.

Bunun üstüne oğlan yine atış yapmış. Portakal bu sefer de aynı yere gitmiş; aynı kaplumbağa kabuğuna değmiş.

Ordakiler yine;

-Olmaz, üçüncü de belli olur, demişler.

Oğlana bir portakal daha vermişler, kaplumbağa kabuğunun da yerini değiştirmişler. Oğlan portakalı atmış; ama portakal hiç şaşmadan gidip kaplumbağa kabuğunun üstüne düşmüş.

Padişah;

-Oğlum, ne yapalım kaderine razı ol, al bunu odana götür, demiş.

Oğlan da çaresiz kaplumbağa kabuğunu götürmüş, odasının bir kenarına koymuş. Koymuş; ama ondan sonra odasına gelen yemeklerin üstünden yeniliyormuş. Oğlan bakmış ki, bunun sonu yok… Durmadan durmadan yemekleri yeniliyor; durumu annesine anlatmaya karar vermiş.

-Anne! Yemeğimi getiren hizmetçiler herhalde yemeğin üstünden yiyorlar, demiş.

Annesi de;

-Aman oğlum, hadlerine mi düşmüş ki, yesinler? Nasıl yerler, diye kızmış.

Oğlan;

-Anne, vallahi yiyorlar. Söyle hizmetçilere, ben onların artığını yemem, demiş.

Annesi;

-Oğlum, senin bir yanlışın var. Odana saklan, gelen yemekleri kimin yediğine bir bak! Bak bakalım senin yemeğini yiyen kimmiş, demiş.

Oğlanın kafası annesinin dediğine yatmış. Bir yere saklanmış, yemeğinin gelmesini beklemiş. Az sonra hizmetçiler gelmişler, yemeği bırakıp gitmişler. Hemen kaplumbağa kabuğu canlanmış; içinden ayın on dördü gibi güzel bir Peri kızı çıkmış. Kız yemeklerden birer parça yemiş, tekrar kaplumbağa kabuğuna girmiş.

Oğlan bunu görünce şaşırmış kalmış. Ama kızı da görür görmez âşık olmuş. Oğlan ne yemek yemiş, ne su içmiş. Kızın ateşine yanmaya başlamış. Artık bir sonraki yemek vaktini iple çekiyormuş.

Derken yemek zamanı gelmiş. Yine hizmetçiler peş peşe yemekleri getirmiş; koyup gitmişler. Peri kızı, kaplumbağa kabuğundan çıkar çıkmaz, oğlan da saklandığı yerden çıkmış; Peri kızının kabuğunu ateşe atmış.

Kız bunu görünce vay yandıma düşmüş.*

-Bunu bana niye yaptın? Kabuğumu niye yaktın? Artık bana saklanacak bir yer kalmadı. Baban beni görürse bana âşık olur; seni de öldürmeye kalkar. Gördün mü başımıza açtığın işi, demiş.

Aradan bir zaman geçmiş, Padişah bu kızı görmüş. Kızın dediği çıkmış; Padişah kıza âşık olmuş. “Ne edip etmeli de bu kıza sahip olmalı!” diye içinden düşünmeye başlamış.

Ülkelerinde hiç kimsenin bir türlü yakalayamadığı bir at varmış. Bu atın kırk tane de tayı varmış. Onun için “Kırk Tay Anası!” diye tabir olunurmuş.

Birgün Padişah oğlunu yanına çağırtmış;

-Gidip Kırk Tay Anası’nı taylarıyla beraber yakalayıp getireceksin. O zaman bu kızla düğününü yaparım, demiş.

Oğlanı almış bir düşünce… Kara kara düşünmeye başlamış.

O zaman Peri kızı:

-Derdin ne? Böyle kara kara ne düşünüyorsun, diye sormuş.

Padişah’ın oğlu;

-Böyleyken böyle… Babam benden Kırk Tay Anasını istiyor? Fakat bunu getirmeme imkân yok, demiş.

Peri kızı;

-Ben sana söylemiştim, gördün mü? Ama bir çaresine bakarız. Sana bir tane bakla vereceğim. Onu denize atacaksın O zaman büyük amcam çıkar. Ona derdini söylersin, o sana yardım eder, demiş.

Oğlanın içi biraz ferahlamış. Elinde bakla tanesi, gitmiş denizin kıyısına… Baklayı atar atmaz, Peri kızının amcası çıkmış. Oğlanın isteğini sormuş. Oğlan da durumu bir bir söylemiş. Amcası da oğlana “Kırk Tay Anası”nı nasıl yakalayacağını anlatmış.

Padişah’ın oğlu, Kırk Tay Anası’nın her zaman gelip su içtiği pınarı bir duvar içine aldırmış. Bir de kapı koydurmuş. Az sonra Kırk Tay Anası, taylarıyla beraber pınara su içmeye gelmiş. O suyunu içerken Padişah’ın oğlu hemen atın sırtına atlamış. At hoplamış, sıçramışsa da oğlan hemen atın yere kadar inen yelesini eline dolamış. At bir müddet sonra sakinlemiş. Oğlan, Kırk Tay Anası’nın sırtında, kırk tane tay da arkalarında saraya gelmiş. Doğruca babasının huzuruna çıkmış. Padişah, oğlunu Kırk Tay Anası’nın sırtında görünce canı sıkılmış; ama belli etmemiş.

Bu sefer de oğluna;

-Bu ata, bu taylara bakacak bir Peri kızı lâzım. Benim diyen babayiğit bile bunlara bakamaz. Gidip Periler Ülkesi’nden bir Peri getireceksin, demiş.

Oğlan yine üzülmüş. Çünkü Periler Ülkesi’nden kız getirmek fermana mahsusmuş.* Derdini Peri kızına açmış.

Peri kızı;

-Sana bir bakla daha vereceğim. Onu denize atınca küçük amcam çıkar. Ne isteğin varsa ona söyle! O sana yol gösterir, demiş.

Oğlan kızın dediklerini yapmış; küçük amcası gelmiş. Oğlan babasının isteğini ona sormuş.

O da;

-Sen Kırk Tay Anası’nın sırtına bin, tayları da al, yola çık! Hiç korkma ben sana yardım ederim, demiş.

Oğlan yola çıkmış. Az gitmiş uz gitmiş, dere tepe düz gitmiş. Altı ay bir güz gitmiş… Derken bir un değirmeninin önüne gelmiş. İçerde bir adam çuval çuval un yiyormuş.

Padişah’ın oğlu, adamı öyle görünce dayanamamış;

-Adama bak adama!.. Ne marifetleri var, demiş.

Adam da;

-Marifet diye buna mı derler!.. Marifetli Kırk Tay Anası’nı tutandır, demiş.

Oğlan;

-Onu görsen ne yaparsın, diye sormuş.

Adam da;

-Arkadaş olurum, demiş.

Oğlan;

-Bin öyleyse, o benim, demiş.

Adam, taylardan birine binmiş.

Az gitmişler uz gitmişler, dere tepe düz gitmişler. Altı ay bir güz gitmişler… Derken büyük bir ırmağın kenarına gelmişler. Çayın kenarında bir adam duruyormuş. Bu adam çaya ağzını dayayıp; “Hüüüüp!” diye bir çekişte çayın bütün suyunu emiyormuş.

Padişah’ın oğlu dayamamış;

-Adama bak adama!.. Ne marifetleri var, demiş.

Adam;

-Marifet diye buna mı derler. Marifetli Kırk Tay Anası’nı tutandır, demiş.

Oğlan;

-Onu görsen ne yaparsın, demiş.

Adam;

-Arkadaş olurum, demiş.

Oğlan da;

-O benim! Bin, öyleyse şu taylardan birine, demiş.

Böylece üç kişi olmuşlar.

Az gitmişler uz gitmişler, dere tepe düz gitmişler. Altı ay bir güz gitmişler… Önlerine dizlerinde büyük taşlar bağlı bir adam çıkmış. Adam bir hoplayışta taaa nerelere gidiyor, bir daha hoplayışında da geri dönüyormuş.

Oğlan bunu görünce hayret etmiş;

-Adama bak adama!.. Ne marifetleri var, demiş.

Adam;

-Marifet diye buna mı derler? Marifetli Kırk Tay Anası’nı tutandır, demiş.

Oğlan;

-Onu görsen ne yaparsın, demiş.

O da;

-Arkadaş olurum, demiş.

Oğlan da;

-Şu taylardan birisine bin öyleyse… O benim, demiş.

O da ata binmiş.

Az gitmişler uz gitmişler. Dere tepe düz gitmişler. Altı ay bir güz gitmişler. Bu seferde kulağını yere dayamış, öylece yatan bir adam görmüşler.

Adama;

-Ne yapıyorsun ahbap, diye sormuşlar.

O da;

-Susss!.. Komşu ülkenin padişahının konuşmasını dinliyorum; önemli sırlar söylüyor da, demiş.

-Demek o kadar uzağı dinleyebiliyorsun, diye sormuşlar.

Adam da;

-O benim sanatımdır, demiş.

Bunun üstüne oğlan;

-Ne marifetli adamlar var, demiş.

Adam;

-Marifet diye buna mı derler? Marifetli Kırk Tay Anası’nı tutandır, demiş.

Oğlan;

-Onu görsen ne yaparsın, diye sormuş.

O da;

-Arkadaş olurum, demiş.

Oğlan;

-O benim… Bin öyleyse taylardan birine, demiş.

Bunlar az gitmişler uz gitmişler, dere tepe düz gitmişler. Altı ay bir güz gitmişler; bir tarlaya varmışlar. Tarlanın başında küreğine dayanmış bir adam görmüşler. Adam, küreği toprağa hızla sokmuş; bütün tarla ters dönmüş.

Padişah’ın oğlu buna da hayret etmiş;

-Adama bak adama!.. Ne marifetli, demiş.

Adam;

-Marifet diye buna mı derler. Marifetli Kırk Tay Anası’nı tutardır, demiş.

Oğlan;

-Onu görsen ne yaparsın, demiş.

Adam da;

-Arkadaş olurum, demiş.

Oğlan da;

-Bin öyleyse tayın birine!.. O benim, demiş.

Lâfı uzatmayalım… Padişah’ın oğlu yanındakilerle Periler Ülke’sine ulaşmış. Bu ülkenin Kraliçe’sinden bir Peri kızı istemişler. Ama Kraliçe vermek istememiş, bunlara zorluk çıkarmaya kararlıymış.

Bunlara demiş ki:

-Biz bir yemek pişireceğiz. Eğer onu yiyebilirseniz kızı veririz. Yok eğer yiyemezseniz kızı da alamazsınız, demiş.

Onlar da;

-Olur, tamam, demişler.

Yemekler pişmiş; bunların önüne koymuşlar. Padişah’ın oğluyla yanındakiler bakmışlar ki, hem kazanlar ağzına kadar dolu hem de yemekler yenilecek gibi değil.

İçlerinden çuval çuval un yiyen demiş ki:

-Durun ben tadına bakayım.

O yemeklere bir sarılmış ki, kazanlarda bir lokma bir şey kalmamış.

Hem de;

-İyi pişirmişler; ama azmış, karnım da açtı, demiş.

Yemeklerin yenip bittiğini gören Kraliçe şaşırmış. Bu sefer de;

-Biz bir yere ok koyacağız; onu siz önce getirirseniz Peri kızını vereceğiz. Eğer biz önce getirirsek hiç umutlanmayın, demiş.

Kraliçe’yle periler aralarında; “Onlara okun yerini yanlış söyleyelim.” diye anlaşmışlar. Ama Padişah’ın oğlunun, uzaktaki konuşmaları dinleyen arkadaşı bu konuşmaların hepsini işitmiş. Oku nereye koyacaklarını da duymuş; dizlerine taş bağlayarak çok uzak mesafelere sıçrayan arkadaşına söylemiş. O da bir sıçrayışta okun olduğu yere gitmiş, aynı şekilde de sıçramış geri gelmiş. Oku götürüp Kraliçe’ye vermişler.

Periler buna da şaşırmışlar; ama Peri kızını vermemeyi akıllarına koymuşlar.

Yeniden bir şey düşünmeye başlamışlar. Bunları hamamda kaynar sular ile haşlamayı düşünmüşler. Bunların elinden ancak böyle bir tuzakla kurtulacaklarını sanıyorlarmış.

Oğlana demişler ki:

-Bir hamam hazırlayacağız. Sen ve arkadaşların bu hamama girip yıkanabilirlerse kızı vereceğiz, demişler.

Az sonra, periler hamamın hazır olduğunu bildirmişler. Bunlar hamamın kapısından bir bakmışlar ki, kızıl bakır kazanlarda sular fokur fokur kaynıyor. Giren alimallah haşlanacak… Padişah’ın oğlu, yolda rastladığı ırmak suyunu içen arkadaşını çağırmış. O ırmaktan içtiği suların hepsini hamama boşaltmış. Böylece hamamın kızgınlığı geçmiş, tam yıkanılacak gibi olmuş. Onlar da hamama girip yıkanmışlar.

Periler bunun karşısında da şaşırmışlar, iyice öfkelenmişler.

Sonunda Kraliçe bunlara;

-Biz size ne zorluk çıkardıysak, hepsini kazandınız. Biz sizinle başa çıkamayacağız. Biz de size verilecek kız yok! Geldiğiniz yere geri gidin, demiş.

Bunun üstüne oğlanla arkadaşları çok kızmışlar.

İçlerinden; bir kürek darbesiyle koca bir tarlayı alt-üst eden adam;

-Seçin bir kız, gerisini bana bırakın, demiş.

Padişah’ın oğlu, perilerin içinden en güzel olanı seçmiş. Arkadaşı da Periler Ülke’sine bir kürek vurmuş; ülkeyi ters çevirmiş, periler de yok olmuş.

Padişah’ın oğlu, arkadaşlarıyla kızı alıp ülkelerine geri dönmüşler.

Padişah, oğlunun bu işi de başardığını görünce ne yapacağını bilememiş. Oğlunu merdiven başından iteleyip öldürmeyi düşünmüş. Tam oğlunu iteleyeceği sırada Hakk’ın hikmetiyle orada her tarafı kurumuş.

Oğlan da hem kaplumbağa kabuğundan çıkan Peri kızıyla hem de Periler Ülke’sinden getirdiği Peri kızıyla evlenmiş.

Kırk gün kırk gece düğün yapmışlar.

Yiyip içip muratlarına geçmişler.

 


* vay yandıma düşmek :bir felâket karşısında çaresiz kalmak, ne yapacağımı bilememek.

* fermana mahsus olmak : başarması zor olmak