umutphp/masallar huggingface dataset:
Nine ile Tilki
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Bir nine ile tilki varmış. Ninenin bir küçük kulübesi varmış. Bir ineği varmış. Ondan süt sağar, onunla geçinirmiş.

Nene her gün sütü sağarmış. Sütü koyar evine, gidermiş odun toplamaya. Odundan gelirmiş ki süt yok. Ertesi günü sütü sağmış, koymuş. Yine süt yok. Nine:

— Bir saklanıp bakayım, bu benim sütümü kim çalıyor?

Kapının arkasına saklanmış, Birden tilki gelmiş. Sütü içerken nine görmüş, kapıyı örtmüş. Tilkinin kuyruğu kopmuş.

Tilki de ormana öteki hayvanların yanına gitmiş. Tilkiyi görenler başlamışlar :

— Kuyruksuz tilki, kuyruksuz tilki, demeye.

Böyle söyler, gülerlermiş. Tilkinin çok zoruna gitmiş. Dönmüş geriye, ninenin yanına gelmiş:

— Nine. İlla, bana kuyruğumu ver, demiş. Nine de:

— Yok. Sen bana sütümü getir, öyle vereyim, demiş. Tilki:

— Ben sana nereden süt bulayım, demiş.

Tilki de gitmiş, bir koyun bulmuş. Koyundan süt istemiş, nineye götüreyim diye. Koyun:

— Benim karnım aç. Ot bul, ben yiyip sana süt vereyim, demiş. Oradan tilki gitmiş, çayıra. Çayır :

— Otlarım küçük. Git, sen Allah’a dua et; bulutlarına yağmuru yağdırsın. Yağsın ki otlarım büyüsün, sana vereyim.

Oradan gidip Allah'a dua etmiş. “Yağmur yağsın otlar büyüsün ben koyuna ot götüreyim” diye. Bulutlar toplanıp yağmur vermiş, çayıra. Yağmur yağınca otlar büyümüş.,Ttilki otları toplamış, koyuna götürmüş. Koyun otları yemiş. Koyun, tilkiye süt vermiş. Tilki de sütü nineye götürmüş. Nine de demiş ki:

— Söz ver, bir daha hırsızlık yapmayacaksın.

Tilki de söz vermiş, bir daha hırsızlık yapmayacağına. Tilki de almış, kuyruğunu sevinerek girmiş ormana ve diğer hayvanların yanında mutlu bir şekilde yaşamaya devam etmiş.
SİNEM PADİŞAHI
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Sinem Diyarı’nda bir padişah varmış. Bu padişahın çok güzel bir karısı varmış. Padişah, karısına gülün ömrü az olur diye, gülüm demezmiş.

—  Gül sineme ne demiş, sinem güle ne demiş, diye sormaya gelenlerin, karısına gül dedikleri için başlarını kestirir, öldürtürmüş. Kestirdiği başlardan kale yaptırırmış.

Sinem Padişahı’nın kaynanasının tılsımlı bir çubuğu varmış. Bazı geceler Sinem Padişahı’na vururmuş:

— Sen olmayacaksın bir padişah, olacaksın bir eşek, demiş.

Padişah eşek olur, dolanır, çevrilir, geri gelirmiş. Kaynanasıyla karısı, bazı bazı geceler saraydan çıkar, padişahın atlarına bakan tavla çavuşunun yanına giderlermiş. Gece tavla çavuşunu yataktan kaldırırlar, atları koştururlar, haramilerin içine eğlenceye giderlermiş. Orada güler, oynar; yatar, kalkar sonra sabaha doğru dolanıp eve gelirlermiş. Gelince kaynanası Sinem Padişahı’na sihirli çubuğuyla dokunur:

— Sen olmayacaksın bir padişah, olacaksın bir köpek, dermiş.

Padişah bu sözlerden sonra köpek olur, sokaklarda gezinirmiş. Dışarıdaki halktan birinin kızı, bu durumu fark etmiş. Annesine:

— Anne, bu köpeğin gözleri, Sinem Padişahı’nın gözlerine çok benziyor, dermiş. Ama annesi kıza hiç inanmamış.

Bir gün böyle, beş gün böyle, padişah sonunda karısıyla kaynanasının yaptıklarından şüphelenmiş. Gece kalkmış, tavla çavuşunun yerine geçmiş. Karısıyla kaynanası tavlaya gelmiş. Tavla çavuşunun yerine padişahın geçtiğini anlamamışlar. Yine arabayı koşturmuşlar. Padişaha kendilerini haramilerin yanına götürmesini söylemişler. Padişah onları haramilerin yanına götürmüş. Padişah bakmış ki haramiler, içenler, eğlenenler, azanlar, her şey orada. Yatıyorlarmış, kalkıyorlarmış…

Padişah bunları, böyle haramiler içinde izlemiş. Sabaha karşı atları koşmuş, saraya dönmüşler. Ama yine atları sürenin padişah olduğunu anlamamışlar. Kaynanası saraya döndüklerinde padişahı sarayda bulmuş. Sihirli çubuğu ile padişaha dokunmuş:

— Sen olmayacaksın bir padişah, olacaksın bir eşek, demiş.

Padişahı eşeğe dönüştürmüş, sokağa bırakmış. Halkın içindeki o kız, annesine yine:

— Anne, eşeğin gözleri Sinem Padişahı’nın gözlerine çok benziyor. Ben biliyorum, padişahın kaynanasının sihirli bir çubuğu var. Padişaha vuruyor, onu hayvana çeviriyor, demiş.

Kız bir gün bu çubuğu padişahın kaynanasının arkasından çalmış. Gitmiş, padişaha vurmuş:

— Sen olmayacaksın bir eşek, olacaksın Sinem Padişahı, demiş.

Padişahı insana çevirmiş. Çubuğu padişaha vermiş. Padişah kaynanasına çubuğu vurmuş:

— Sen olacaksın bir kütük, demiş. Karısına vurmuş:

— Sen olacaksın bir selvi kavak, yevmil mahşere kadar başınızdan aşağı leylekler pisleyecekler, demiş.
Süpürgeci Hoca'nın Kızları
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Evvel zaman içinde, bir adam yaşarmış. Karısı ölmüş, üç kızıyla birlikte yaşarmış. Adam çok fakirmiş. Süpürge yapıp sattığı için Süpürgeci Hoca derlermiş.

Üç kızın biri gidip ebelik yapıyormuş, biri gelin başı beziyormuş, en küçükleri de evde oturup onların yemeklerini yapıyormuş. Küçük kız hem çok güzelmiş, hem de akıllıymış. Kız, camdan baktığı zaman şavkı suya düşermiş.

Bir gün padişahın oğlu, atını sulamaya getirmiş. At kızın şavkından suyu içememiş. Padişahın oğlu kızın şavkını görmüş, âşık olmuş. Kimdir, nedir, diye araştırıp soruşturmuş. Süpürgeci Hoca’nın kızı olduğunu öğrenmiş. Padişahın oğlu ben bu kızı istiyorum diye, yanına üç kadın göndermiş. Üç kadın gelip kızın evine misafir olmuş. Kadınlar sormuş:

— Baban nerede?

— Babam süpürgecilik yapıyor, demiş kız. Kadınlardan biri:

— Büyük bacın nerede, demiş.

— Biri, iki etmeye gitti, demiş.

Kadınlar bir şey anlamamış. Diğeri sormuş:

— Ortancalı bacın nerede?

— Çirkini, güzel etmeye gitti, demiş.

Kadınlar kızın söylediklerine bir anlam verememişler.

— Ocaktaki kaynayan ne, diye sorunca:

— Bir aşağı, bir yukarı, demiş kız.

Kadınlar son çare olarak bir bardak su istemişler. Kız bir bardak su getirmiş ama içine de bir çöp atmış. Kadınlar hiçbir şey anlamayarak kalkıp gitmişler. Kadınlar saraya gitmişler. Padişahın oğluna:

— Sen bir padişah oğlusun, bu kızı ne diye alıyorsun? Ne sorduysak değişik cevaplar verdi. Ablasının biri; çirkini, güzel etmeye gitmiş. Diğeri biri, iki etmeye gitmiş. Ocakta da kaynayan bir aşağı, bir yukarıymış. Su istedik, bardağın içine de bir çöp attı. Bu ne demek, demişler.

Padişahın oğlu durumu anlamış.

— Büyük ablası ebelik yapıyor, ortanca ablası gelin başı beziyor, ocaktaki kaynayan ise fasulye. Bunların hiçbirini anlamadığınız için bardağın içine çöp atmış. Sabah kalkıp yeniden gideceksiniz, demiş.

Sabah olmuş. Padişahın oğlu kadınların birine üç altın vermiş, diğerine beş altın, ötekine de dokuz altın vermiş.

— Gidin, bu kızı isteyin. Altınları da ona verin, demiş.

Kadınlar düşmüş yola. Aynı kadınlar, kıza dünür olmuşlar. Padişahın oğlunun istediğini söylemiş, altınları verip kalkmışlar. Kız onlar gitmeden:

— Çıkan ayın sekizi, giren ayın dokuzu; iki bülbülün başı, serçeye hile gelir mi, demiş.

Kadınlar yine bir şey anlamayıp, kalkıp gitmişler. Saraya gelmişler. Padişahın oğlu yine bekliyormuş. Kadınlar:

— Padişahın oğlu, sen bu kızı ne diye istiyorsun? Bize yine bir şeyler deyip yolladı, demişler. Padişahın oğlu:

— Ne dedi, demiş. Kadınlardan biri:

— “Çıkan ayın sekizi, giren ayın dokuzu; iki bülbülün başı, serçeye hile gelir mi?” dedi, demiş.

Padişahın oğlu yine kızın ne demek istediğini anlamış. Kadınlara:

— Sen iki altın çalmışsın, sen üç altın çalmışsın, sen de beş altın çalmışsın. Hile yapmış, paraları çalmışsınız, demiş.

Kadınlar inkâr etseler de padişahın oğlu onları dinlememiş. Kadınları zindana attırmış. Süpürgeci Hoca’nın kızını alıp evlenmiş. Kırk gün, kırk gece davullu, zurnalı düğün yapmış. Yiyip, içip muradına geçmişler.
ŞINGIL İLE MINGIL
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde. Pireler berber, develer tellâl iken…

Bir keçi, iki de yavrusu varmış. Bunlardan birinin adı Şıngıl, diğerininki Mıngıl imiş. Bu keçi sürekli:

— Ben evde yokken kimseye kapıyı açmayın, diye yavrularına öğüt verirmiş.

— Eğer ben, “Mememle süt getirdim, ağzımla ot getirdim” dersem kapıyı açın, dermiş.

Keçinin bu sözlerini kurt duymuş. Keçi yine bir gün yavrularını eve bırakıp gitmiş. Bunu gören kurt, keçi gittikten sonra kapıyı çalmış.

— Tık tık tık…

— Açın kapıyı yavrularım ağzımla ot, mememle süt getirdim.

Yavrular kapının altından bir bakalım demiş ve ayaklarının siyah olduğunu görerek:

— Bizim annemizin ayakları beyazdı, seninkiler siyah, demişler.

Bunun üzerine kurt bir değirmene varmış. Ayaklarını bir güzel una bulamış, tekrar keçilerin evine gitmiş:

— Tık tık tık…

— Açın kapıyı, yavrularım. Ağzımla ot, mememle süt getirdim.

Bakmışlar ki ayakları bembeyaz, kesin annemiz demiş ve kapıyı açmışlar. Kapıyı açmalarıyla kaçmaları bir olmuş. Ama kurt, Şıngıl’ı yemiş. Mıngıl ise tandırın içine kaçmış. Gözü doymayan kurt biraz beklemek ve gelecek olan annelerini de yemek istemiş.

Bir süre sonra anneleri gelmiş. Tabi durumu anlamış. Çok zeki olduğundan bunu anladığını hissettirmemiş. Kurda:

— Kurt kardeş, otur sana çörek yapayım da ye, demiş.

Bir süre sonra da kurdu, kendine yardım etmesi için yanına çağırmış. Kurdun bir anlık boşluğunu yakalamış ve kurdu tandıra itmiş, düşürmüş. Kurt yanmış ve ölmüş. Mıngıl ise tandırın deliğinden çıkarak kurtulmuş. Bu olay Mıngıl için büyük bir ders olmuş ve annesiyle mutlu bir ömür geçirmişler.
TANRI MİSAFİRİ
(Karadeniz Bölgesi, Sinop)

Vakti zamanında ermişlerden bir hoca varmış. Oğlunu derin hoca olsun, bilgin olsun diye, bir memlekete derse gönderiyormuş. Oğlanın gittiği memlekette de akşam olunca kurtlar, çakallar uluyormuş. Bir gün çocuk babasına:

— Baba burada kurtlar, çakallar beni yiyecek demiş. Babası ise:

— Oğlum, bir mezarlığa git. Orada önüne çıkan bir kaç kabri selamlayıp onları kucakla. Nasıl olduklarını sorup öğren, demiş.

Çocuk birinci kabri selam verip kucaklamış.

— Nasılsın? Ne yer, ne içersin, diye sormuş.

Birinci kabir:

— Zıkkım ile zehir yiyorum. Bundan başka ne yer ne içerim, demiş.

Çocuk, ikinci kabri selam verip kucaklamış.

— Nasılsın? Ne yer, ne içersin, diye sormuş.

İkinci kabir:

— İrin ile katran*  yiyorum. Bundan başka ne yer ne içerim, demiş.

Çocuk, üçüncü kabri selam verip kucaklamış.

— Kardeşim, beni Tanrı misafiri alır mısın? Kurtlar, çakallar beni yiyecekler, demiş.

Üçüncü kabir:

— Tabi demiş ve aniden bir merdiven açılmış.

Çocuk kabrin içine girmiş ve bakmış ki kabrin içi gayet güzel ve oldukça geniş. Bir de bakmış ki köşede ağzı ve burnu bağlı domuz suretinde bir kadın. Çocuk :

— Kardeşim, bu kadın niye böyle oldu? Kabir ise:

— Kardeşim, bu benim annem. Annem dünyadayken misafirden hiç hoşlanmazdı. Bunun üzerine çocuk, kadının oğluna:

— Kardeşim, ben dua edeyim sen, amin de ki anneni bu durumdan kurtaralım, demiş. Dua edip kadını zincirlerden kurtarmışlar. Ocağın başına giden kadın:

— Oğlum, yanındaki de kim? Yine kim geldi bize, demiş. Kadının oğlu:

— Anne, o Tanrı misafiri, demiş.

Ocağın başına geçen kadın elindeki maşayı ocağa doğru ileri, geri iterek vurmaya başlamış ve:

— Allah, Allah! Yahu, dünyada kurtulma misafirden, ahrette kurtulma misafirden. Nedir benim çektiğim şu milletten, demiş. Kadının oğlu ise çocuğa:

— Kardeşim, biz Allah'ın işine niye karıştık, demiş. Çocuk, kadının oğluna:

— Ben dua edeyim, sen de amin de yine eski hâline dönsün, demiş. Çocuk, babasına olan biteni anlatmış. Babası da :

— Oğlum, birinci kabir faize para vermiş; diğeri de buna kefil olmuş. Gökten üç elma düşmüş. Birisi sana, birisi bana, birisi de dinleyenlere...

 

*katran: Zehir
TAVŞAN SARGISI
(Doğu Anadolu Bölgesi, Iğdır)

Bir varmış, bir yokmuş. Güzel bir tavşan varmış. Bir gün bu tavşanın ayağı taşa değip kanamış. Tavşan o tarafa bakmış, bu tarafa bakmış ve dalın üstünde güzel bir yaprak görmüş. Tavşan, yaprağa:

— Ay yaprak! Gel, benim ayağımı sar, olur mu, demiş Yaprak cevap vermiş:

— Burada tertemiz durduğum yerde, niye kendimi senin kanına batırayım ki?  Tavşan demiş ki:

— O zaman gidip eşeğe söylerim gelip seni yer. Tavşan gidip eşeğe demiş ki:

— Ay eşek! Git, o yaprağı ye! Eşek demiş ki:

— Burada taptaze ot yediğim yerde, gidip ağacın yaprağını niye yiyeyim ki? Tavşan demiş ki:

— Gidip seni kurda söylerim, seni yer. Tavşan gidip kurda demiş ki:

— Ay kurt! Git, o eşeği ye! Kurt demiş ki:

— Burada güzel et yediğim yerde, gidip eşek eti niye yiyeyim ki? Tavşan demiş ki:

— Gidip köpeğe diyeceğim, gelip seni yesin. Tavşan gidip köpeğe demiş ki:

— Ay köpek! Git, kurdu ye! Köpek demiş ki:

— Burada sepserin ayran içtiğim yerde, gidip kurt etini niye yiyeyim? Tavşan demiş ki:

— Gidip neneme diyeceğim, gelip seni dövsün.

Tavşan gidip nenesine söylemiş. Nene de tavşanın sözünü yere salmamış. Kalkıp köpeği dövmüş, köpek gelip kurdu dişlemiş, kurt eşeği dişlemiş, eşek gidip yaprağı dişlemiş. Yaprak da gidip tavşanın ayağına sargı olmuş.
Tembel Kız
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde; pireler berber iken, develer tellâl iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, köyün birinde bir karı koca yaşarmış.Bunların çocukları yokmuş. Allah’a her gece dua ederlermiş:

— Allah’ım bizim de çocuğumuz olsun, diye.

Allah, bunların duasını kabul etmiş. Bu ailenin bir kız çocuğu olmuş. Ailenin tek çocuğu olduğundan anne baba bu kızı el bebek gül bebek büyütmüş. Kıza hiçbir iş yaptırmamışlar. Bu yüzden kız hiçbir iş öğrenememiş. Bunun için adı Tembel Kız olmuş. Bu kız o kadar tembelmiş ki yerinden kalkmaya üşeniyormuş. Annesi, babası ona gelberi yaptırmış. Kız da oturduğu yerden işini gelberiyle yapıyormuş.

Aradan uzun zaman geçmiş. Kız büyümüş. Kızın evlilik çağı gelmiş. Anne babası, kızı bir avcıya vermişler. Düğün dernek yapıp avcı, kızı almış.

Avcı bir gün ava gitmiş. Bir ördek vurmuş. Ördeği evine getirmiş. Temizleyip ateşe koymasını Tembel Kız’dan istemiş. Tembel Kız hiçbir şey bilmiyormuş. Bunun üzerine avcı ördeği temizlemiş, ateşe koymuş. Tekrar  ava gitmek üzere hazırlanmış. Avcı, Tembel Kız’a:

— Ördeği ateşe koydum. Yanmasın, bak, demiş. Tembel Kız:

— Olur, demişse de ördeğe hiç bakmadığı gibi oturduğu yerden de kalkmamış.

Aradan zaman geçmiş. Kapı çalınmış. Tembel Kız kapıyı açmış. Dilenci, Tembel Kız'a:

— Bir dilim ekmek ver, açım. Allah rızası için yardım et, demiş. Tembel Kız o kadar tembelmiş ki:

— Geçip al, mutfak yan tarafta, demiş.

Dilenci mutfağa girmiş. Bakmış ki ocakta ördek, karnı da çok aç. Ayağındaki çarıkları tencerenin içine, ördeği de torbasına koymuş. Dilenci, Tembel Kız’ın yanına gelmiş:

— Allah, razı olsun. Ekmeği aldım, demiş ve devam etmiş:

— Senin gaga, benim torba içinde,

 Benim çarık, senin çorba içinde,

 Sen yat, kaba yatak, yorgan içinde,

 Ben yiyeceğim gagayı orman içinde, diyerek yola koyulmuş.Tembel Kız, dilencinin bu sözlerinden hiçbir şey anlamamış.

Aradan zaman geçmiş. Kocası avdan dönmüş. Avcı, Tembel Kız’a:

— Ördek pişti mi, demiş.

Tembel Kız ocağa bakmış. Tencerede ördek yokmuş, dilencinin çarıkları varmış. O zaman Tembel Kız, dilencinin son söylediği sözleri anlamış. Başından geçenleri kocasına anlatmış. Avcı, Tembel Kız’a kızmış. Bu olaydan sonra da Tembel Kız, tembelliği bırakmış. Kocasıyla mutlu, mesut yaşamaya devam etmişler.
Tılsımlı Su
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Zaman, zaman içinde, kalbur saman içinde; deve tellallık ederken; kara keçiler berberde, tombul kuzular çimende otlarken; o yalan, bu yalan deveyi yuttu bir yılan. Pire, üstüne binip deveyi kucağına alan; bu söylediklerimin hepsi yalan. Zamanın birinde, bir padişah yaşarmış. Bu padişah, hayvanların dilini bilir ve onlarla konuşurmuş. Bu nedenle vahşi hayvanlardan bile arkadaşı varmış. Bu padişah hayvanları ile birlikte sürekli dünyayı gezmeye çıkarmış.

Bir gezi sırasında, padişah tahtının üzerinde önde, hayvanları ise arkada, Bağdat’a gidiyorlarmış. Bunların yolu, Sivas’tan geçmiş. Divriği’nin güzel bir ırmağının kenarından geçerken, hayvanlar susamışlar ve huysuzlanmaya başlamışlar. Padişah önce hayvanları suya indirip indirmemek konusunda tereddüt etmiş. Daha sonra:

— Ya Bismillah, diyerek hayvanları ırmağın kenarına indirmiş. Tüm hayvanlar yavaş yavaş sularını içmeye başlamışlar. Fakat bu suyu içtikçe, hepsinin huyu değişmeye başlamış. Birdenbire kabadayılaşmaya başlamışlar. Aralarında konuşup kendi kendilerine sormuşlar:

-Bu adam kim oluyor? Niye biz ondan emir alıyoruz?

Bunları düşünüp, aralarında padişahın kararlarına uymama kararı almışlar. Padişahın yanına gidip aldıkları kararı ona da bildirmişler. Padişah ilk önce böyle bir şeyi kabul etmemiş. Fakat daha sonra bakmış ki yapacağı bir şey yok, bir oyun oynamaya karar vermiş. İleride bir yeri göstererek şöyle söylemiş:

— Beni oraya kadar götürün de oraya vardıktan sonra sizinle vedalaşalım.

Hayvanlar özgürlüklerine kavuşacakları için, padişahın gösterdiği yere gitmeyi kabul etmişler. Az gitmişler, uz gitmişler, dere tepe düz gitmişler; bir türlü padişahın söylediği yere varamamışlar. Çok uzaktaymış ve yol gitmekle bitmiyormuş. Yol boyunca çok yorulan hayvanlar, epey terlemişler. Bu terle birlikte vücutlarındaki su da dışarıya çıktıkça, hayvanların huyları tekrar normale dönmeye başlamış. Suyun etkisi geçtikçe, hayvanlar daha da çok pişman oluyorlarmış. Duydukları pişmanlıkla padişahtan defalarca özür dileyip yalvarmışlar. Padişah, bu yalvarmalara daha fazla dayanamayıp en sonunda hayvanlarını affetmiş ve onlara:

— Suç, sizin değil. Suç, su içtiğiniz ırmakta. Çünkü orası tılsımlıydı, demiş.

Bu söz üzerine çok sevinen hayvanlarla padişah, dostluklarının bozulmayacağına söz verip yollarına devam etmişler.
TİLKİ İLE YILAN
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Vaktiyle yılan ile tilki arkadaş olmuşlar. Beraber yatar beraber kalkar; yedikleri dahi ayrı gitmezmiş.

Yine günlerden bir gün, tilki ile yılan kırlarda dolaşırken derenin karşısında bir üzüm bağı görmüşler. Tilki:

— Haydi yılan kardeş, karşıya geçelim de ben biraz üzüm yiyeyim; sen de oralarda bir şeyler bulursan yersin, demiş.

Yılan da aslında tilkinin bu arkadaşlığından artık sıkılmaya başlamış. Yılan:

— İyi ama ben yüzmeyi bilmem. Beni boynunda karşıya geçirirsen gelirim, demiş. Tilki de:

— Tamam, haydi dolan boynuma, demiş.

Bunun üzerine yılan, tilkinin boynuna iyice dolanmış tam derenin ortalarına doğru geldiklerinde yılan, tilkinin boynunu sıkmaya başlamış. Tilki, yılanın kendisini boğarak öldüreceğini anlamış. Tilki, yılana:

— Yılan kardeş, sen beni öldüreceksin, öldürmeye. Ancak uzat şu kafanı da eski günlerimizin hatırına bir öpeyim, demiş.

Yılan kafasını tilkiye uzatır uzatmaz, tilki yılanın kafasından ısırıp yılanı öldürmüş.

Tilki, yılanı sürüye sürüye kenara çıkarmış. Yılanın cansız bedenini boylu boyunca yere sermiş ve:

— Benim dostum, işte böyle dosdoğru olmalı, demiş.
Topal Tilki
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde; develer tellal, keçiler berber iken, ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, köyün birinde yaşlı bir çiftçi yaşarmış. Çiftçi tarlasını sürerken, tarlasının kenarında topal bir tilki yatıyormuş. Tilki topal olduğu için yiyecek bulamamış, açlıktan can çekişmekteymiş. Tilkinin gözlerinin feri fesi kesilmiş, tüyleri dökülmüş bir hâldeymiş. Tam o sırada havada uçmakta olan bir kuş gelip tilkinin önüne konmuş. Tilki de tüm gücünü harcayarak kuşu yakalamış ve karnını doyurmuş. Bu olayı gören çiftçi şöyle düşünmüş:

— Canlıları yaratan ve onların rızklarını veren yine Allah olduğuna göre, beni de o yarattığına göre; topal tilkinin rızkını önüne getiriyorsa benimkini niye getirmesin? Ben niye boş yere çalışayım?

Düşünmesinden sonra da öküzlerini alıp köyüne dönmüş. İki gün evde dinlenmiş. Bunu gören hanımı dayanamayıp sormuş:

— Herkes çalışıyorken, sen niye yatıyorsun, yatılacak zaman mı?

Çiftçi de olup biteni hanımına anlatmış. Hanımı beyini dinledikten sonra bakmış ki olacak gibi değil, öküzleri alıp tarlaya gitmiş. Kadın tarlada çift sürerken sabana sert bir cisim takılmış, bakmış ki bir küp. Küpün içinde de altınlar varmış. Küpün ağzını kapatıp doğruca muhtarın yanına gitmiş, haber vermiş. Muhtar da kadınla tarlaya gitmiş. Bu sırada muhtar bir hinlik düşünmüş:

— Kadını ölçek getirmesi için köye göndereyim, o zamana kadar ben altınları saklarım ve tek başıma onlara sahip olurum, demiş.

Muhtar, kadını ölçek getirmesi için köye göndermiş. Kadın da iyi niyetli olduğu için aklına kötü bir şey gelmemiş. Muhtarın kurduğu tuzağa düşmüş. Kadın köye gidip, ölçeği alıp tarlaya gelmiş. Etrafa bakmış, muhtarı bulamamış. Muhtarı bulamayınca altınları çaldırdığını anlamış. Bu esnada muhtar küpü eve götürüp açmış. Açar açmaz küpün içinden yılanlar, çıyanlar çıkmış. Hemen küpün ağzını kapatmış. Kadının kendisini öldürmek için oyun oynadığını zannetmiş. Kendi kendine:

— Madem kadın böyle düşünmüş, ben de bu yılanları götürüp bacasından atayım da kendilerini soksun, demiş.

Küpü aldığı gibi yaşlı çiftin evine götürmüş ve bacasından atmış. Yaşlı çift de kendi aralarında tartışırken bacadan altınların döküldüğünü görmüş. Altınlara kavuşunca çok sevinmişler. Yaşlı çiftçi de bir yandan seviniyor, diğer taraftan da hanımına:

— Ben sana demedim mi, topal tilkinin rızkını veren, benimkini de verir. Bak, verdi işte, demiş.

Bundan sonraki hayatlarını refah içerisinde sürdürmüşler. Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.
UYANIK SERÇE
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Bir serçe varmış ve kendisine bir yuva yapmak istiyormuş. Yuva yapmak için çöp toplamaya başlamış. Biraz topladıktan sonra serçenin çişi gelmiş. Yolda gördüğü fırıncıya çöplerini emanet etmiş ve fırıncıya:

— Sen bu çöplerime sahip çık. Ben de bir cırtlayıp pırtlayıp geleyim, demiş. Fırıncı da:

— Çabuk gel. Benim işim var, gideceğim, demiş.

Fırıncı beklemiş, beklemiş; serçe gelmemiş. O da dayanamamış, serçenin çöplerini yakarak biraz daha çörek pişirmiş. Tam çörekleri alıp gideceği sırada serçe gelmiş. Fırıncı olayı anlatmış ama serçe inatçıymış:

— Ya çöplerimi ver ya da bana çörek ver, demiş.

Fırıncı da serçeye bir tane çörek vermiş ve gitmiş. Ağzında çörekle bir süre uçtuktan sonra serçenin yine çişi gelmiş. Orada gördüğü çobana çöreğini vererek:

— Çoban amca, sen bu çöreğimi tut. Ben de şu iki taşın arasına cırtlayıp pırtlayıp geleyim, demiş.

İşi yine uzun sürünce çoban çöreği yemiş. Serçe gelmiş ama çörek yok. Çobandan çöreğine karşılık kınalı koçu istemiş. Çoban koçu vermek istememiş. Serçe de o yana, bu yana cırtlayıp pırtlamış, koçu alıp kaçmış. Bir süre uçtuktan sonra yine çişi gelmiş. Orada bir düğün görmüş ve koçu düğündekilere teslim etmiş, gitmiş. Gelmesi uzayınca düğündekiler koçu kesip yemişler. Gelen inatçı serçe, ya koçum ya gelin, diye tutturmuş. Sonunda gelini alıp kaçmış. Allı pullu gelinle biraz yol aldıktan sonra bakmış ki bir gariban saz çalıyor. Sazda gönlü kalan serçe, oğlana:

— Ben sana bu allı pullu gelini vereyim, sen de bana sazını ver, demiş.

Oğlanla anlaşmışlar. Sazı alan serçe yüksek bir dağa çıkmış ve başlamış çalıp söylemeye:

— Çöpü verdim, çöreği aldım, dındılı sazım dındılı,

 Çöreği verdim, koçu aldım, dındılı sazım dındılı,

 Koçu verdim, gelini aldım, dındılı sazım dındılı,

 Gelini verdim, sazı aldım, dındılı sazım dındılı, demiş ve sazdan da vazgeçen serçe sazı da orada bırakarak uçmuş, gitmiş.