Kefdarküskü 
(Doğu Anadolu Bölgesi, Ardahan)

Bir zamanlar köyün birinde, herkese korku salan Kefdarküskü adında bir canavar varmış. Bu canavar köydeki tüm çocukları kaçırırmış ve giden de geriye dönmezmiş. Bu yüzden köy ahalisi çok korkarmış, çocuklarını ahırlarda, bagalarda* ya da komlarda* saklarlarmış.

Köy ahalisinden bir adamcağızın bir Allah bir oğlu varmış. Ondan başka da hiçbir akrabası yokmuş. Adamcağız korkusundan her gece oğlunu mereğe* götürür, samanların altına yer yapar, orada yatırırmış. Bir gün değil, bir ay değil, bu hep böyle sürüp gidermiş. Bir gün karısı demiş ki:

 ̶  Herif, ben hep oğlumun hasretiyle yaşıyorum, bir gün getirsen de yanımızda kalsa. Bak şimdiye kadar sakladık bir şey olmadı. Bir gecede ne ola ki?

Adamcağız düşünüyor, hem kendi yüreğine söz geçiremiyor hem de karısının ana yüreğine kıyamıyor. Hemen oğlunu alıp getiriyor ve koyunlarında yatırıyorlar. Gecenin bir vakti uyuya kalıyorlar. Sabah bir kalkıyorlar ki çocuk yok. O yana bu yana koşuşturup deli divane gibi her yere bakıyorlar ama oğullarını bulamıyorlar. Konu komşu başlarına toplanıyor, ne olduğunu konuşurlarken komşunun biri diyor ki:

  ̶  Gece elimde gaz lambası su dökmeye çıkmıştım. Sizin kapının önünden beyaz bir ışığın geçip gittiğini gördüm. Hem de çok rüzgârlı geçti.

Adamcağız:

  ̶  Eyvah! Kefdarküskü oğlumu aldı götürdü, diyor.

Karı koca dövünüyorlar, yemeden içmeden kesiliyorlar ama ne fayda. Bir hafta üç hafta derken zaman akıp gidiyor. Köy halkı da çok acıyor hâllerine ama elden ne gelir. Başlıyorlar çare aramaya. Gidiyorlar köyün en yaşlısına akıl danışmaya. Köyün yaşlısı düşünüyor taşınıyor, diyor ki:

 ̶ Zaten köyümüzde üç çocuk kaldı. Bunları alıp köyün ortasında harman yerine koyalım. Etraflarına da ateş yakalım. Kefdarküskü gelince de hep beraber çullanalım üstüne, yakalayalım.

Köy halkı da bu düzeni kabul ediyor. Çocukları harmanın ortasına koyup dağdan getirdikleri odunlarla da etraflarına ateş yakıyorlar. Başlıyorlar ellerinde gaz lâmbaları ve çıralarla beklemeye. Öyle uzun zaman geçiyor ki herkese bir yılgınlık çöküyor. Tam bu sırada her yer bir anda yıldırım gibi aydınlanıyor ve bir bakıyorlar ki çocuklardan ikisi gitmiş, biri kalmış. Herkes telaşla birbirine soruyor:

  ̶  Bu ne hikmettir, niye çocuklardan ikisini aldı, birini bıraktı?

Fakat bir cevap bulamıyorlar. Dönüp çocuğa ne gördüğünü soruyorlar. Çocuktan ses çıkmıyor, cevap vermiyor. Bu sefer de çocuğun annesinden, çocuğun ne gördüğünü öğrenmesini istiyorlar. Kadın çocuğuyla konuşup geliyor. Diyor ki:

  ̶  Bizim gibi bir insan görmüş ama kim olduğunu bilmiyor.

Çocuktan da bir şey öğrenemeyen ahalinin artık umudu kalmamış. Çocukları giden çiftin de içi cayır cayır yanmaya devam ediyormuş. Kadın her gördüğü çocuğu oğluna benzetip, öpüp kokluyormuş. Böyle böyle yıllar geçip gitmiş.

Bir gün köye bir misafir gelmiş. Misafir, köyün girişinden beri herkesle selamlaşa selamlaşa çocuğu kaçırılan ailenin yanına geliyor. Bakıyor yaşlı bir çift oturuyor. Adamcağız elleri koynunda kara kara düşünüyor, kadın da başı ellerinin arasında acı acı ağıtlar yakıyor. İyice sokuluyor yanlarına ve neden bu kadar üzgün olduklarını soruyor.

Yaşlı adam:

  ̶  Sorma be evlat! Bundan yıllar yıllar önce bir Allah bir oğlum vardı. Yıllarca merekte sakladım, zeval gelmesin diye. Ama bir gün hanıma uydum, yanımıza getirdim. O gecenin sabahında da oğlumu yitirdim, diye anlatıyor başlarından geçenleri.

Misafir soruyor:

  ̶  Peki, ne yaptınız sonra, diye.

Yaşlı adam:

  ̶  Her yeri aradık taradık; sorduk soruşturduk, bir türlü izini bulamadık. Yakalamak için düzen de kurduk ama bir ışıkla geldi, tozu dumana kattı, ortadan kayboldu, yakalayamadık. O çocuklardan ikisini aldı, birini bıraktı, ona da akıl sır erdiremedik. O günlerden sonra doğan çocukları da anaları zincirle bağlar oldu, yitip gitmesinler diye. Sonra da kaybolan çocuklarımız oldu ama ne bizim oğlumuz geriye döndü ne de öbür çocuklar, diyor.

Misafir:

  ̶  Çok acı bir şey yaşamışsınız, çok üzüldüm ama en çok da sizin hâlinize üzüldüm, diyor.

Yaşlı adam soruyor:

  ̶  Sen kimsin, kimlerdensin?

Misafir:

  ̶  Ben de size kim olduğumu, başımdan geçenleri anlatacağım ama cuma namazından sonra köy meydanında toplaşalım, öyle konuşalım, diyor.

Köy ahalisi aralarında bu misafiri konuşuyor, ne diye meydanda toplanmak istedi diye merakla birbirine soruyor. Cuma vakti oluyor, namazdan sonra herkes bir bir geliyor meydana. Misafir başlıyor anlatmaya:

  ̶ Bundan yıllar yıllar önce benim de bir anam babam vardı. Ben de onların tek evladıydım. Ben de samanlıkta, merekte çok yattım. Bir gece anamın babamın koynunda, kokularını içime çekerek uyurken birisi kolumdan tuttu, götürdü beni. Çok uzaklara gittik. Bir mağara bize yurt oldu. O mağarada benim gibi çok çocuk vardı. Yıllarca orada yaşadık ama bizi oraya kaçıran canavar bize hiç zulüm etmezdi. Bizi yıllarca besledi, büyüttü. Biraz serpilen herkese o mağaradan kurtulmaları için çeşitli düzenler kurdu, sınadı bizi, oradan kendi çabamızla kurtulmamızı istedi. Ama ne yazık ki bu sınavı geçen sadece ben oldum. Geçemeyenler ya zayi oldu ya da orada kaldı. Ben de anamın babamın kokusu içimde, aylarca bu köyü bulmak için yürüdüm ve kokularından buldum, tanıdım onları.

Yıllar önce yitirdikleri evlatlarını bulduklarını anlayan yaşlı adamla kadın, mutluluktan ne yapacaklarını bilememişler. Kalan ömürlerini evlatlarıyla mutlu mesut yaşamışlar.

 

*baga: hayvan yemliği

*kom: ağıl

*merek: samanlık