Gangan kuşu
(İç Anadolu Bölgesi, Niğde)

Gangan Kuşu

Bir varmış, bir yokmuş... Allah’ın kulu çokmuş. Bir padişahın bir bahçesi varmış. Dev gelip bu bahçeyi yermiş. Babası oğullarını çağırmış, meseleyi anlatmış. Büyük oğlan babasına “Ben beklerim.” demiş. Büyük oğlan bahçeye gitmiş, başlamış beklemeye. Dev tozu dumana katarak gelirken büyük oğlan kaçmış. Ortanca oğlan “Ben gideyim baba.” diyor. Ortanca oğlan beklerken de yine dev tozu dumana katarak geliyor. Ortanca oğlan da kaçıyor. Küçük oğlan “Bir de ben gideyim baba.” diyor. Küçük oğlan dumanın pusun içinde yatıyor. Devi topuğundan yaralıyor. Bu oğlan devin kanını sürerek gidiyor. Giderek miderek dev bir kuyuya iniyor. Oğlan da peşinden iniyor, oraya varıyor. Devi geberdiyor. İçeri girince üç tane kız görüyor. Bu kızları alıyor, diyor ki: “Sen büyük kardaşımın, sen ortanca kardaşımın, sen de benim hakkımsın.”

Küçük kız oğlana der ki:

-Önce sen çık yiğit. Seni burada koyarlar. Kardaşlarına güven olmaz.

-Yok ya. Kardaşlarım bana yanlış yapar mı?

Öyle böyle derken, oğlan kızı da çıkarıyor. Kendi kuyuda kalakalıyor. Bu oğlan orda kalıyor. Bunlar kızları alıp koyup gidiyorlar köye. Kız önceden oğlana diyor ki: “Bir kıl vereyim sana, eğer ki sen burada kalırsan kılı birbirine sürdün mü bir ak koç ile bir kara koç gelir. Ak koça binersen aydınlık dünyaya çıkarsın, kara koça binersen karanlık dünyaya gidersin. Yedi kat yerin dibine gidersin.”

Oğlan kızın verdiği tüyleri hatırlıyor. Oğlan tüyleri birbirine sürüyor. Tokuşarak mokuşarak bir ak koç ile bir kara koç geliyor. Ak koça bineyim derken kara koça biniveriyor. Yedi kat yerin altına koyup gidiyor oğlan. Oraya varıyor. Bir ağacın gölgesine yatıp uyuyor. Orada da bir yılan günlük Gangan Kuşu’nun yavrularını yermiş. Bakmış ki oğlan kuşun yavrusunun ötüşüne. Yılan ağaca tırmanıp giderken kılıcı bir vuruyor, yılanı geberdiyor. Başının altına yastık yapıp yatıyor. Ondan sonra kuş geliyor. “Aman yavrularımı öldüren bu avcıymış.” diye oğlana bir çarpıyor. Kuş yavruları dile geliyor. “Ana ana, bırak onu.” diyorlar. Yılanı gösteriyorlar gayri. Kuş oğlanın üstüne çırpınırken oğlan uyanıveriyor.

Neyse... Her zaman orda bir dev varmış. Adam yermiş. O gün de padişahın kızındaymış sıra. Bunu oğlan duyuyor. Kızın yanına varıyor. Kıza “Sen arkama geç.” diyor. Kılıcı devin boynuna bir vuruyor devin boynu kopuyor. Dev oğlana diyor ki:

-Yiğitsen bir daha vur.

-Ben anamdan bir kez doğdum.

Dev ölüyor gayri. Orda da kız elini devin kanına basıyor, oğlanın sırtına yapıştırıyor. Kız babasının yanına varıyor. Babası kıza soruyor:

-Kızım buraya niye geldin?

-Dava böyle böyle...

Kız başından geçenleri babasına anlatıyor. Padişah bir tellal çığırtıyor. “Herkes padişahın sarayının altından adam kalmayıp geçecek.” diye tellal çığırıyor. Herkes sarayın altından geçiyor. Padişah kızına soruyor:

-Kızım devi öldüren oğlan bunların içinde var mı?

-Yok baba.

Padişah vezirini çağırıyor. Vezirine soruyor:

-Memlekette kim kaldı?

-Ana karının evinde bir misafir var. O kaldı padişahım.

-Yav onu bana çağır.

Adamlar yolluyorlar. Oğlanı çağırıyorlar. Kız oğlanı görünce “Hah baba işte bak sırtında devin kanı duruyor.” diyor. Oğlan konağa çıkıyor. Padişahın yanına varıyor. Padişah oğlana soruyor:

-Dile dilediğini.

-Sağlığınızı dilerim padişahım.

-Dile dilediğini oğlum.

-Sağlığınızı dilerim padişahım. Gayri bana kırk tuluk su, kırk tuluk et.

-Oysa dileğin kolay.

Padişah develeri kesiyor. Kırk tuluk et, kırk tuluk su veriyor. Oğlan Gangan Kuşu’nun yanına varıyor. Kuş diyor: “Bana “ıh” dedikçe et, “lık” dedikçe su ver. Seni aydınlık dünyaya çıkaracağım.”

Kuşun sırtına kırk tuluk et ile kırk tuluk suyu yüklüyorlar. Oğlan da sırtına biniyor. Yola çıkıyorlar. Oğlan, kuş “ıh” dedikçe et, “lık” dedikçe su veriyor. O geldiği kuyunun yanına varınca et bitiyor. Kuş “ıh” diyor et yok. Oğlan bacağından bir parça et kesiyor, kuşun ağzına veriyor. Kuş davayı çakıyor. Eti dilinin altında saklıyor. Bunun adam eti olduğunu biliyor. Dışarı çıktıktan sonra kuş oğlana der ki:

-Kalk bir yürü bakayım yav. Allah’a ısmarladık deyip çekelim de gidelim.

-Ben giderim, sen git yav.

-Hıı... Seni keratacı seni. Dizinden kestiğin eti bana verdin. Et yok deseydin şuradan şuraya çıkaramaz mıydım?

Kuş dilinin altından eti çıkarıyor. Oğlanın dizine yapıştırıyor, yalayıveriyor. Oğlanın bacağı iyi oluyor.

Ondan sonra bu oğlan geliyor, bir terziye çırak duruyor. Padişahın kızının düğünü varmış. Padişahın kızı: “Benim kırk gün yasım var, bana kim altın tepsinin üstünde iki tane tavşan oynatır.” diye etrafa haber salar. Oğlan, terziye “Ben yaparım.” diyor. Oğlan, padişahın yanına varıyor. Oynatarak moynatarak padişahın uğruna* iletiyor. Padişahın kızı “Tamam bir dileğim kabul oldu. Bir de sındı* değmedik bir urba* dikilecek.” diyor. “Kim diker, kim diker.” diye araştırıyorlar.

Oğlan, terziye “Ben yaparım.” diyor. Onu da yapıyor. Kız diyor ki: “Bir de at oynatın da düğünü tutayım.” Padişah etrafa haber salıyor. Bir de at oynatıyorlar. Bu oğlan şeyden çıkıyor. Bir kır atı giydiriyor, kuşatıyor. Atını sürüyor, varıyor. “Varıyorum Ahmet Ağa.” diyor. Büyük kardaşını bir çıtlatıyor, geberdiyor. Bir de ortancaya vuruyor. Onu da geberdiyor. Ondan sonra padişah “Lan yabancı gelip de benim oğullarımı burada nasıl öldürür? Getirin onu şöyle keseceğim, böyle keseceğim.” diyor. Oğlanı padişahın yanına götürüyorlar. Veziri soruyor:

-Padişahım söyletip de mi assınlar, söyletmeden mi assınlar?

-Söyledin de asın.

Oğlan anlatmaya başlar. “Çağırın kızları.” diyor. Kızları çağırıyorlar. Oğlan kızlara diyor ki:

-Sizi kuyudan çıkaran kim?

-Sensin.

-Kardaşlarım bana ne yaptı?

-Kuyuda bıraktı.

Padişah durumu anlar. Padişah “O zaman gebersinler, pisi pisine.” der. Padişah bunlara yedi gece yedi gündüz düğün tutar.

Yiyip içip muradına göçerler.

*uğruna: Huzuruna

*sındı: Makas

*urba: Elbise