umutphp/masallar huggingface dataset:
Ayıcıların Yanındaki Ana
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Ayıcıların Yanındaki Ana

Bir varmış, bir yokmuş... Bir dul karının bicecik oğlu varmış. Oğlan, evlenmiş. Oğlan, köylere çorap eskisi satmaya gidermiş. Gelinle kaynana evde yalnız kalmışlar. Gelin:

-Ana sen niye boş boş duruyorsun. Sana bir halı çözüvereyim de doku bari.

-Yavrum ben bilmem, gözüm görmez. dediyse de, gelin:

-Görür görür. diyerek anasına bir halı çözüvermiş. Kadın, halının başına geçmiş, bakarmış. Bu arada oğlan eve gelmiş:

-Ne ediyon sen ana?

-Oğlum, gelin halı çözüverdi. Halı dokurum. demiş. Oğlan, karıya:

-Benim anama nasıl halı dokutursun diye hemen boşamış. Oğlan, başka biriyle daha evlenmiş. Yine çorap eskisi satmaya gitmiş. Yeni gelinle kaynana evde yalnız kalmışlar. Gelin:

-Ana sen niye boş oturuyorsun. Altına beş on yumurta koyayım da çıkar bari. demiş. Kaynanasının altına yumurtaları koymuş. Kadın, üç hafta yumurtaların üstünde yatmış. Bülüçler -cik cik diye çıkmış. Kadın, -gurk gurk der, bülüçleri gezdirirmiş. Oğlu işten gelince:

-Ana ne işlersin?

-A yavrum! Gelin bastırdıydı, çıkardım da onları güderim. demiş. Oğlan, hemen o karıyı da boşamış. Oğlan, az durmuş, uz durmuş, bir daha evlenmiş. Yine çorap eskisi satmaya gitmiş. O köye, bir ayıcı gelmiş. Gelin ayıcıya giderek:

-Aman bizim evde bir koca karı var. Bir oyun bilir, bir tef bilir, bir türkü bilir. Siz onu aldınız mı çok para kazanırsınız. demiş. Ayıcıları eve getirip, kaynanasını göstermiş. Ayıcılara çok bir para ile kaynanasını satmış. Ayıcılar karıyı almış gitmişler. Gittiği köylerde karı, ayıyla oynarmış. Oynarken de:

-Halı dokuması, halı dokuması,

Bülüç çıkarması da bülüç çıkarması

Ne zorumuş ayıyla oynaması. dermiş.

Ayıcılar bu arada kadının oğlunun çalıştığı köye varmışlar. Kadının hem ağlayıp hem oynadığı, bu arada duyulmuş. Oğlan da kalkmış, seyretmeye gitmiş. Baksa ki, anası. O ona ağlamış, o da ona. Ayıcılara anasının iki katı ağırlığınca altın verip, almış eve gelmiş.

Karısı da keçiyi öldürmüş. Koca kapının önüne gömmüş. Bir toprak yığını yapmış. Oğlan:

-Anam nerde? Ben çok özledim.

-Anan öldü de daha şoraya gömdüm. deyip kapının önündeki toprak yığınını göstermiş. Oğlan da:

-Ben anamı çok özledim. Mezardan çıkar da son bir kez göreyim. demiş. Mezarı kazmışlar bakmış ki, bir tüylü keçi. Kadın:

-Vili! Anan bir tüylü keçi mi olmuş? deyince oğlan anasını gösterip:

-Bak anam burada. demiş ve o karıyı da boşamış. Hayat boyu evlenmemeye karar vermiş. Anasıyla birlikte mutlu bir şekilde yaşayıp giderlermiş.
Hesap
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Hesap

Fakirin birisi lokantaya gitmiş. İki yumurta istemiş. Yumurtaları yedikten sonra, lokantacıya borcunu sormuş. Lokantacı:

–İki lira, deyince:

–Yahu iki yumurta iki lira mı eder? Olsa olsa on kuruş eder. Sen ne diyorsun?

Bunun üzerine lokantacı:

–Sen bu yumurtaları yemeseydin, ben kuluçkaya yatırırdım. Ya iki tavuk olurdu, ya da iki horoz. Bunları satar iki lira kazanırdım, demiş.

Fakir, borcunu ödeyememiş. Mahkemeye düşmüşler. Fakir, İncili Çavuş’u kendine vekil tayin etmiş.

Lokatacıyla fakir, hâkimin huzuruna çıkmışlar. Fakirin vekili olan İncili Çavuş mahkeme salonuna bilerek biraz geç gelmiş. Hâkim:

–Nerede kaldın İncili Çavuş? Dava aleyhinize sonuçlanıyordu.

–Hâkim Bey, benim çok çocuğum var. Leblebiyi çok seviyorlar. Kazandığım paranın yarısı onların leblebisine gidiyor. İki kilo leblebi aldım. Evin önünde küçük bir bahçe var. Oraya leblebi dikiyordum. Bu sebepten biraz geç kaldım deyince, Hâkim:

–İncili Çavuş, adamla dalga geçme. Hiç kavrulmuş leblebi biter mi?

–Öyleyse Hâkim Bey, pişmiş yumurtadan civciv çıkar mı da bu fakiri burada üzüyorsunuz? Beşerden on kuruş, iki yumurta parasını ödesin dava da burada sona ersin, demiş.

Hâkim davayı fakirin lehine sonuçlandırmış.
Kamıştan At
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Kamıştan At

Behlül Dânâ, kamıştan bir değneğe at diye biner o yana bu yana seyidirmiş. Kardeşi Harun Reşit:

– Ağa etme. Benim gururumla oynama. Beni küçük düşürme. Değnekten at olur mu?

– Atla arkama yum gözlerini.

Harun Reşit, değnekten atın arkasına gözlerini yumup atlamış. Gözlerini açtığında hiç tanımadığı bir yerde bulmuş kendisini. Dolaşırken bir ihtiyara:

– Harun Reşit’in ülkesi nerede biliyor musun, demiş.

– Bilmiyorum ama Senget’te 100 yaşında bir ihtiyar var o bilir.

Harun Reşit Senget’e varıyor. Saçları bembeyaz bir ihtiyar. Ona sormuş. O da bilmediğini, fakat, Uluborlu’da 200 yaşında bir ağabeyinin olduğunu, onun bileceğini söylemiş.

Oradan Uluborlu’ya varmış. Saçları ala kırlı bir ihtiyar. Ona sormuş. O da bilmediğini ama Keçiborlu’da 300 yaşında bir ağabeyinin olduğunu, onun bileceğini söylemiş.

Keçiborlu’ya varmış. Saçı, sakalı simsiyah bir ihtiyar. O da:

– Ben de bilmiyorum. Ama, buraya cuma günü bir hoca gelir. Ona soralım, deyip, misafiri olmasını istemiş. Otururken, Harun Reşit:

– Ben gelirken senin kardeşlerini gördüm, birinin saçları bembeyazdı, birininki de ala kırlı, sen onlardan yaşlısın, ama senin saçların simsiyah, bunun sebebini bana söyler misin?

Adam hanımını çağırmış:

– Git aşağıdan bir kavun al gel, misafirimizle yiyelim demiş.

Kadın, gitmiş bir kavun getirmiş. Adam:

– Bu ham başka getir demiş.

Kadın, o kavunu götürüp, bir kavun daha getirmiş. Onu da ham deyip, kadını tam kırk kere aşağıya kavun almaya yollamış. En son getirdiği kavunu alınca:

– Hah bu iyi deyip, kesip yemişler. Sonra Harun Reşit’e dönüp:

– Git bak aşağıya. Kavun yığılı değil. Kavunun hepsi bu yediğimiz. Ama bu kadın insan evladı. Hiç itiraz etmedi. Kırk kere aşağıya indi çıktı. Yine aynı kavunu getirdi. Senget’deki biraderin hanımı olsa hemen itiraz ederdi,

–Aşağıda kavun yığılı değil, al zıkkımlan, derdi. Uluborlu’dakinin hanımı olsa bir iki kere iner çıkar, sonunda o da:

–Başka kavun yok al ye, derdi. İnsanı kocatan, saçlarını ağartan hanımıdır demiş.

Cuma günü olunca hoca gelmiş. Bütün ahali abdest alıp cami önüne birikmiş. Derken bir toz bulutu hâlinde, kamıştan atına binmiş, Behlül Dânâ gelmiş. Orada camide vaaz vermiş. O zaman Harun Reşit:

– Ben ettim sen etme, deyip, Behlül Dânâ’dan özür dilemiş. Tekrar kamıştan ata binip memleketine dönmüş.

 

*Senget: Senirkent (Isparta’nın ilçesi)
Tüysüz
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Tüysüz

Bir kadının üç oğlu varmış. Büyümüşler:

–Ay ana babamızın ne zenaatı vardı. Söyle de onu yapalım, demişler. Kadın:

–Babanız oduncuydu, demiş. Oğlanlar oduna gitmişler. Katiyen odunu edememişler. Gelmişler:

–Ana babamızın zenaati odunculuk değildi. İlle bir deyiver. Ne idi? demişler. Anaları da:

–Ay yavrum babanız hizmetkâr dururdu. Yalnız ölürken vasiyet etti. Çocuklarım hizmetkâr duracak olursa, çıplağa, tüysüze hizmetkâr durmasın dedi, demiş. Büyük oğlan bir yaban köye hizmetkâr durmaya gitmiş. Yolda bir tüysüz otururmuş. Tüysüz oğlana:

–Bana hizmetkâr dur, demiş. Oğlan:

–Yok olmaz. Ben sana hizmetkâr durmam, deyip yürümüş. Biraz daha gitmiş, aynı tüysüz yine önüne geçmiş:

–Bana hizmetkâr dur, demiş.

–Hayır durmam, deyip, tekrar yürümeye devam etmiş. Biraz daha gittikten sonra aynı tüysüz önüne geçmiş. Önüne geçenin aynı adam olduğunu bilemediği için, bu memleketin bütün adamları tüysüz herhâlde deyip bu adama hizmetkâr durmaya karar vermiş. Tüysüz:

–Pazarlık edelim. Çifte gideceksin. Gelirken, öküzüm gülerek, tazım sekerek gelirse sen beni öldüreceksin. Öküzüm gülmez, tazım sekmezse ben seni öldüreceğim, demiş. Oğlan: –Tamam, deyip çalışmaya başlamış. Akşama kadar çift sürmüş. Akşam olunca, öküz gülmemiş, tazı sekmemiş. Öylece eve gelmiş. Tüysüz, onu öldürüp, derisini yüzüp, çiviye asmış. Aradan ay, gün geçmiş... Ortanca oğlan ağasından haber gelmeyince, bir de ben gideyim deyip yola çıkmış. Aynı tüysüz ortanca oğlanın önüne de üç kere geçmiş. Ağasının başına gelenler onun başına da gelmiş.

Aradan biraz zaman geçmiş. Küçük oğlan yola düşmüş. Küçük oğlanın önüne de üç kere çıkınca, küçük oğlan da tüysüze aynı şartlarla hizmetkâr durmuş. Varsa baksa ki, ağalarının ikisinin de derilerini yüzmüş çiviye takmış. Küçük oğlan çifte gitmiş. Akşama kadar çifti sürmüş. Akşam olup da eve döneceği zaman, öküzün dudaklarını kesmiş, dişlerini çıkartmış. Tarayı da tazının ayaklarına vurup, tazıyı da topal etmiş. Evin yolunu tutmuş. Eve yaklaşınca Tüysüz, öküzün gülerek, tazının sekerek geldiğini görünce karısına:

–Karı karı! Öküz gülüyor, tazı da sekiyor. Bu sefer yandık. Çabuk bir ekmek katmer al. Bu köyden kaçalım, deyip, toplanmaya başlamışlar. Kadın da ekmek katmer edip bir sandığın içine koymuş. Oğlan da onların kaçacağını anlayıp, sandığın içine girip saklanmış. Tüysüz, sandığı sırtına sarınmış giderlerken, oğlan sandığın içinden çöğdürmüş. Tüysüz:

–Ülen karı! Katmerlere yağı pek çok çalmışsın. Elime ayağıma bulaştı, demiş. Biraz daha gittikten sonra karınları acıkmış. Bir çay kenarında oturup yemek yiyelim demişler. Oturmuşlar. Sandığın ağzını açınca, oğlan sandıktan çıkmış. Tüysüzle karısını öldürüp çaya atmış. Geri dönüp tüysüzün servetine oturmuş. Anasını da almış gelmiş yaşayıp gidiyorlarmış.
Hıkhık ile Mıkmık
(Karadeniz Bölgesi, Kastamonu)

HIKHIK İLE MIKMIK

Bi goyunun iki guzusu varımış. Birinin adı Hıkhık’ımış, birinin adı Mıkmık’ımış, goyunun guzularının adı. Goyun sabah olunca yavrularını odasına gor, otlamaya giderimiş. Otlaaar, garnını doyuru gelirimiş. Gapının önünde,

- Hıkhık’ım, Mıkmık’ım, derimiş.

Ağzım dolu otum var

Memem dolu sütüm var

Açın kapıyı ben geldim, derimiş.(Guzucuklar içerde yatıyo ya.)

Hemen guzucuklar gakaala, içerden gapıyı açarla, analarının ağzından otunu yer, memesinden sütünü eme yatarlarımış. Goyun sabah olur yine giderimiş. Otlaklarımış, otlaklarımış… Garnı doyunca yine gelürümüş.

- Hıkhık’ım, Mıkmık’ım. (Guzuların birinin adı Hık, birinin adı Mık’ımış.)

- Ağzım dolu otum var

Memem dolu sütüm var

Ben geldim, derimiş.

Guzucuklar boyuna yolunu gözler, gapıyı açarlarımış. Memesinden sütünü emerlerimiş, ağzından otunu yerlerimiş. Yine yataalarımış yuvalarında. Bi gurt takip etmiş goyunu. Goyunun peşinden gelmiş gurt, bakmış içerde guzular vaa.

- Haa, demiş, buda guzular vaa.

Goyun otlaklamaya gidince anaları gibi gelmiş gurt.

- Hıkhık’ım, Mıkmık’ım

Ağzım dolu otum var

Memem dolu sütüm var

Açın gapıyı ben geldim, demiş.

Guzular anaları geldi diye gapıyı açmışlar. Yiyvemiş guzuları. Goyun gelmiş.

- Hıkhık’ım, Mıkmık’ım, yoh. Hıkhık’ım, Mıkmık’ım, yoh.

Yoh guzular, guzuları yedi. Goyun düşünmüş. Guzuları yedi emme… Goyun efendi hemen damın gapısının üzerine guyu gazmış. Guyun içine çalıyı çırpıyı doldumuş. Üstünü örtmüş. Ateş çakmış çalılara. Gurt geliyo şimdi;

- Hıkhık’ım, Mıkmık’ım. (Daha guzu vaa sanıyo içede.)

Ağzım dolu otum var

Memem dolu sütüm var, derken ateşin içine düşüvemiiiiş. Gurt;
- Yağ götürün, yağlanayın

Bez götürün, bağlanayın

Yandı bacaklarım, diye bağırıyomuş.

- Nasıl, demiş goyun da, sen benim yavrularımı nasıl yidin? Ben de seni yaktım, deyomuş. Nerdeee, kim yağ getirip yağlanacak, bez getirip bağlanacak? Gurt orda yanmış gitmiş. Guzuları yemiş emme goyun da onu yakmış. Öcünü almış. İşte böle masallar.
ASLANLA TİLKİ
(Karadeniz Bölgesi, Kastamonu)

Aslan, malum ormanların kralı, karnı acıktığı zaman kendisi uğraşmaz. Ormanda diğer hayvanlara emrederek karnını doyurmaya çalışan kralın karnı acıkmış. Düşünmüş, demiş; "Karnımı nasıl doyursam?"

Tilkiyi çağırtmış huzura. Tilki gelmiş:

- Buyur padişahım.

Demiş ki:

- Tilki kardeş, benim karnım acıktı. Çok da canım eşek eti istiyor. Hemen bul getir.

Tilki kabul etmeyecek filan olmuş da tabi aslan kükremiş:

- Çabuk, derhal! Yoksa seni yemek zorunda kalmayayım.

Tilki oradan ayrılmış, tabi düşüne düşüne gitmiş. Çayıra bakmış ki orada bir eşek otlamakta. Yaklaşmış yanına demiş ki:

- Eşek kardeş! Sen burada, bu otlak içerisinde çok sıkıntı çekiyorsun. Burada doğru dürüst ot yok, yeşillik yok. Benim bildiğim yükseklerde ağızına layık dikenler var, otlar var. Oralara gitsek senin karnın daha rahat doyar, deyince tabi eşek kabul ediyor.

Hiçbir şeyden habersiz gidiyorlar aslanın bulunduğu inin yanına. Aslan tabi biraz acı* acıktığı için acele edince birden çıkıyor kükreyerek. Eşek n'olduğunu anlamadan şaha kalkıp dörtnala kaçıyor oradan. Tilki yaklaşmış demiş:

- Kralım, niye acele ettiniz? Hayvanı ürküttünüz.

- Derhal, kral demiş, çok acıktım getir.

Tilki mahcup bir vaziyette tekrar yola düşüyor, buluyor eşeği. Yaklaşıp diyor ki:

- Ya, niye kaçtın? Beğenmedin mi otlağı, yeşillikleri beğenmedin mi?

Demiş ki:

- Kardeşim, yav sen beni nereye getirdin? Ne gürültüydü o öyle? Felan deyince;

- Kardeşim burası yeşillik. Neylen oluyor bu yeşillik? Gök gürültüsü olacak, yağmur yağacak, şimşek çakacak. Sen, demiş, ondan endişelendin. Gidelim.

Tabi derhal yola koyuluyorlar. Aslanın ininin bulunduğu yere gelince, tabi aslan bu sefer daha dikkatli, hemen parçalamış hayvanı. Başı bi tarafa, ayakları bi tarafa, gövde bi tarafa. Derken aslan gövdenin başına geçmiş karnını doyurmuş. Tilki de bu arada başını yemekle meşgul. Aslan yemeğini bitirdikten sonra tilkiyi çağırmış. Demiş:

- Bunun bir başı olacak, beyni olacak. Ben beyni çok severim. Kulakları da kıtır kıtır ağzıma göredir, deyince tilki:

- Kralım, demiş, sizin hışmınızdan kurtulup ikinci defa sizin ininizin başına gelen eşekte ne arasın beyin.

 


* acı: Şiddetli


[1] acı: şiddetli
KIRK HARAMİLER
(Ege Bölgesi, Muğla)

Şindi, kırk haramiler bahçası varmış. Kırk gişi bu bahçada durarmış. Bir gün, kırk haramiler gelirken bi nar ağacı varımış. Bi kadın oğlunu gönderiyoru. Onlar da hasta. Hindi*, kadın oğluyla gidiyoru bi yere. Akşama varıyolar. Bir eve misafir oluyoru. Bir adam varmış. Yav, şimdi kadın bu adamı gözünden geçiriyoru, yani evlenmek isteyoru. Oğlan tabi yanında. Oğlanın da tepesinde bir ak tüy varımış. Şindi oğlan, gırk haramiler bahçasına girdi. U kırk atlılar, u adamı öldürüyolarmış. Oğlan, adamı kurtarmış.

Adam:

̶ Kırk haramilerden nar gelirse yiyecen, demiş. Can vermiş, hastayım, demiş.

Oğlan variyoru, ordan nar ağacından narı kopariyoru. Kırk haramiler adamlar, atlılar geliyor. Onu şe ediyoru, geliyoru tabi. E, kırk haramiler adamları şe yakalamışlar. Gidiyoru onları getiriyoru. Kırk haramiler, bunu ne edecek öldürücek?

Kırk haramiler:

̶ Bunu ne ederiz şimdi, demişler.

Annesi gollarını bağladıyoru oğlanın. Gızgın şişle gözlerini çıkarıyoru. Oğlunun gızgın şişle. Ondan sora geliyoru.

Kırk haramiler:

̶ Bunu öldürelim, demişler.

Oğlan:

̶ Bene eziyet edip oturcanıza eveli benim tepemde bi ak tüy vardır, demiş. O ak tüyü kopardınızda o zaman bi şe edemem, demiş.

O ak tüyü eveli bağladıklarında gırarmış gafasını. Ak tüyü gopardıklarında gıramamış. Gözlerini çıkarmış annesi. Galmış ora gezermiş, gezerlerkene bi guş bi gün cıvıl cıvıl cıvıl şe ediyomuş, dalda ötüyomuş. Guş dilinden de anlarmış. Oğlan bu sefer yanda bi arkadaşı varmış oğlanın.

Oğlan:

̶ Şu guşun gonduğu daldan bene bir yaprak getirsene, demiş.

E daldan guşun gonuşduğu daldan bi yaprak getiriyoru. Gözlerine bi sürüyoru, oğlan görüyoru. Allah tarafından gözleri görüyoru. Oğlan ordan dönüşüp dolaşıp aynı eve annesi geliyoru ve adamı öldürüyoru. Adamı öldürüyoru. İntikamını almış yani. Eveli gözlerini şe yapmış. Hem annesini ödürüyoru hem adamı öldürüyoru. Kendi şindi evlendi. Adam gezip duruyoru.


*hindi: Şimdi
Kurtla Keçi
(Doğu Anadolu Bölgesi, Hakkari)

Masal Metni

Bir varmış bir yokmuş evvel zaman içinde bir keçi varmış. Bunun da üç tane yavrusu varmış isimleri Gengilok, Zengilok , Pİştilok’muş. Keçi her gün dağa otlamaya gidiyormuş. Akşam olduğunda yuvasına geliyor kapıda:

— Gengilok, Zengilok, Piştilok anneniz geldi bana kapıyı açın, diyormuş. Yine günlerden bir gün keçi dağa otlamaya gittiğinde kurt gelmiş. Keçinin sözlerini tekrarlayarak:

— Gengilok, Zengilok, Piştilok ananıza kapıyı açın. Ananız gitmiş, ot yemiş, memelerine süt dolmuş, açın kapıyı demiş.

Piştilok demiş ki:

— Bu annemizin sesi değil, kapıyı açmayalım.

Zengilok ve Gengilok onu dinlemeyip kapıyı açmışlar. Kurt içeri girip iki kardeşi yemiş. Piştilok da tandırın hava alan deliğine saklandığı için kurt bunu görmemiş. Anne keçi eve geldiğinde kapıyı açık bulmuş:

— Gengilok, Zengilok, Piştilok nerdesiniz? diye seslenmiş ama ses seda yok. Piştilok çıkmış anneleri diğer kardeşlerinin nerede olduğunu sorunca Piştilok da durumu anlatmış. Keçi hemen kurdun yanına varmış ve:

— Yarın imamın yanına gidelim dövüşelim deyip kurtla anlaşmış.

Keçi hemen birkaç yoğurtla marangozun yanına gitmiş. Durumu anlatmış. Marangoz yoğurdu görünce keçinin boynuzunu sivriltmiş. Kurt da büyük bir poşete bir tane nohut bırakmış. Marangozun yanına giderek durumu anlatmış. Nohudu gören marangoz kurdun dişlerini çekerek yerine hamurdan dişler yapmış.

Ertesi gün imamın yanına gitmişler, imam dövüşü başlatmış. Birbirlerinin etrafında iki yüz kez gidip geldikten sonra kurt ağzını açarak keçinin omuzunu ısırmaya çalışmış. Ama dişleri hamurdan olduğu için başarısız olmuş. Keçi de boynuzuyla kurdun karnını ikiye ayırmış. Gengilok ile Zengilok kurdun karnından çıkmışlar. Keçi:

— Gengilok, Zengilok gelin ananızın yanına, demiş. Hep beraber evlerine dönmüşler. Mutlu yaşamışlar.
Ayı ile Tilki
(Doğu Anadolu Bölgesi, Hakkari)

Bir zamanlar bir ayı ile tilki arkadaş olmuşlar. Yedikleri içtikleri ayrı gitmezmiş. Her şeylerini paylaşırlarmış. Gel zaman git zaman bunlar bir gün ormanda dolaşıyorlarmış. Bir tavşana rastlamışlar. Bunu yakalamışlar. Yiyecekler, ama bu sefer tavşanı paylaşamıyorlar. Ayı diyor:

— Ben yiyecem.

 Tilki diyor:

— Ben yiyecem

Neyse bakıyorlar olacak gibi değil diyorlar:

— En iyisi dövüşelim. Kim kimi yenerse tavşan onundur.

— Tamam diyorlar.

Tilki diyor ki:

— Ayı kardeş! Gel şu mağaraya gidelim. Orada dövüşelim. Kim kimi yenerse.

Mağaraya giriyorlar. Tilki buna uzun bir sopa veriyor, kendisine de kısa bir sopa alıyor. Başlıyorlar dövüşe. Ayı sopayı kaldırmaya çalışıyor ama tavana değiyor. Onun sopası uzun ya. Tilki de kısa sopayla durmadan ayıya vuruyor. Bunlar mağaradan çıkıyorlar. Ayı diyor:

— Sen hile yaptın. Uzun sopayı bana verdin. Ben hiç sopayı kaldıramadım zaten. Böyle olmaz. Bu sefer benim dediğim olacak. Dışarıda dövüşeceğiz. Kısa sopa benim olacak, uzun da senin.

— Tamam

Yine başlıyorlar dövüşe. Dışarıda da tilki uzakta duruyor. Uzun sopasıyla ayıya durmadan vuruyor. Ayı da sopası kısa olduğundan bir türlü buna yaklaşıp vuramıyor. Böylece tilki dövüşü kazanıyor. Tavşan da onun oluyor.
Hayvanlar Alemi
(Akdeniz Bölgesi, Mersin)

                                                                                 HAYVANLAR ÂLEMİ

Hayvanlar âlemi birbirleriyle sözlü olarak anlaşabilirlerken bir gün aslanı reis olarak seçmişler. Sen bizim reisimiz ol, her şeyi sen yürüt, senin emrinden hiç çıkmayalım demişler. Bütün hayvanlar âlemi de bunu kabul etmiş ve aslanı reis olarak seçmişler. Herkes bir arada yaşamını sürdürüyor, avlanıyor, ihtiyacını görüyor.

Bir gün yılan duvarın dibinde yatarken, uyurken, çoban kuzuları salmış otlatmaya tilki de takip ediyor o kuzulardan biriyle avlanacak. Kuzuya saldırdığı zaman bütün kuzular ürkmüş o ürkerken bir duvarın üstünden geçerken yılanın üzerine biri taş düşürmüş. Yılan bağırmış:

-Tilki kardeş ben taşın altında kaldım beni kurtar demiş.

Tilki de gelmiş ona bir iyilik yapmak için taşı üzerinden almış. Taşı üzerinden alınca yılan dönmüş demiş ki:

- Sen bu kuzuları ürküttün kuzular kaçarken benim üzerime taş düşürdüler. Sen suçlusun seni boğacam demiş. Tilkinin boynuna sarılmış. Tilkide demiş ki:

-Ya bizim bir reisimiz var. Bu reise bunu danışmadan bunu yapamazsın. Hem beraber gidelim reis hangimizi suçlu görürse cezalandırsın.

Beraber gidiyorlar, varıyorlar reisin olduğu mevkiye bunlar giderken aslan farkına varmış:

-Ne oldu? Derdiniz neydi de kavga ediyordunuz? demiş. Bir kükremiş bunlara ikisi de korkmuşlar reis kükreyince. Olayı anlatmışlar böyle böyle oldu diye. Aslan demiş ki:

- Ben bunu olay yerinde incelemeden burda karar veremem demiş. Beraber gitmişler olay yerine yılana demiş:

-Sen yat bakim, yattığın yeri göster bakim, yat oraya demiş. Yılan duvarın dibine uzanmış. Üzerindeki taş hangisiydi? Yılan:

- İşte şu taştı demiş. Aslan tilkiye demiş:

-Taşı al yılanın üzerine koy bakim demiş. Koymuş. Yılana sormuş:

-Olay böyle miydi? demiş. Yılan:

-Evet, böyleydi reisim demiş.

-O zaman sen yapılan bir iyiliğe karşı kötülük yapıyorsun demiş. Sen ömür boyu bu taşın altında galacan demiş. Ve yılan haladır da öldürüldüğü zaman veya çanlıyken bile taşın altına gizlenir, saklanır. Ordan beddua almış yani.

 

( KK: Mehmet Kaya, Barbaros Mahallesi/ Mersin/Gülnar/1943 doğumlu, İlkokul mezunu, İl Milli Eğitim Müdürü Kaymakam Şoförlüğü yapar, şu an Mersin/ Yenişehirde oturmaktadır. Masalı çevresinden dinlemiştir. )
Helal Mal
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

HELÂL MAL

Vaktiyle, bir ülkeden Yemen’e kervan gidecekmiş. Herkes atlarını eyerliyor, eşeklerini semerliyor, develerini hazırlıyormuş. Zavallı yolcunun biri, perişan haldeymiş. Niye derseniz, eşeğinin semeri parça parça imiş.

Etraftakiler bakmışlar ki, olmayacak:

— Hemen semerciye koş!.. Şu ileriki sokağın başında bir semerci olacaktı, demişler.

Adam durur mu?.. Hemen koşmuş, dükkâna gelmiş. Dükkândaki semerlerin hepsini denemişse de hiç biri eşeğine uymamış. Zaten semerci de dükkânda yokmuş. Dükkâna karısı bakıyormuş.

Kadın sonunda kızmış:

— Bir semer daha kaldı, ama onu satamam. Çünkü o semer hem eskidir, hem de kocamın eşeğinin semeridir, demiş.

Ama yolcu dinler mi?.. Hemen semeri eşeğine denemiş. Semer eşeğe tıpatıp uymuş. Bakmış ki, kervanı kaçıracak; bedeline üç-dört misli para ödemiş, semeri kadından zorla almış. Ancak semerci eve gelince evde kızılca kıyamet kopmuş. Adam, eski semerin satıldığını duyunca aklı başından gitmiş.

— Mahvoldum!.. Bittim!.. Yandım!..

Kadın şaşırmış;

—Hayrola herif, niye böyle bağırıp duruyorsun, demiş.

Adam:

— Ben bağırmayayım de kim bağırsın!.. Yaktın beni, yaktın, demiş.

Kadın:

— Canım niye öyle diyorsun, o eski semeri dört misli fiyata sattım. Daha ne istiyorsun, demiş.

Semerci:

— Ah kadın ah!.. Mahvolduk!.. Ben bütün kazancımı altına çevirip o eski semerin içine saklamıştım. Bir hırsız gelirse, nasıl olsa onu almaz diyordum, demiş.

Adam ağlamış, sızlamış ama elden ne gelir?

Aradan günler, aylar geçmiş. Aylar ayları kovalamış. Ömrü boyunca biriktirdiği parayı bir anda kaybeden adam; durmadan dinlenmeden çalışıyormuş. Sil baştan çalışıp, didinmeye başlamış.

Aradan iki sene geçmiş. Birgün otururken kapıları çalınmış. Kapıyı kadın açmış. Karşında bir yolcuyla yanında da bir eşek semeri varmış. Kadın bir şey anlamamış. Adama şaşkın şaşkın bakmaya başlamış. Adam:

— Beni tanımadın mı hanım? İki yıl önce senden eski bir semer almıştım. O semere dört misli fiyat ödemiştim. Sen bana semeri istemeye istemeye satmıştın. Kocana da sormamıştın. Ha!.. Bu arada semerin bana çok faydası dokundu. Bağdat, Horasan, Hindistan dolaşıp durdum. O sayede yolda kalmadım, iyi de para kazandım. Ama senin gönülsüz vermen, içime dert oldu; kocan sana kötülük eder, diye düşündüm. Ancak gelebildim. Semeri geri getirdim, demiş. Semeri bırakmış, gitmiş.

Semerci eski semerine kavuşunca dünyalar onun olmuş. demiş ki:

Nasip ise gelir, Hint’ten Yemen’den,

Nasip değil ise, ne gelir elden!