Heka
(Doğu Anadolu Bölgesi, Malatya)

Vaktin birinde bir paşa varmış. Üç tane oğlu varmış. Bir gün paşa bahçeye inmiş, gezerken bir elmanın başında bir kuş görmüş. Kuşu seyrederken kuş yetmiş iki dilden ötmüş. Buna merak olmuş, demiş:

— Gideyim de eve, üç tane oğlum var. Nasıl olsa bu kuşu bana getirirler. Bu kuş dağ kuşu değil, ev kuşudur.

Büyük oğluna demiş:

— Oğlum, ben bugün bir kuş gördüm bahçede. Yetmiş iki dilden ötüyordu, bana çok merak verdi. Bu kuşun bir kolaylığına baksanız da getirseniz çok iyi olur. Getirmezseniz merak eder, ölürüm.

Ortanca oğlana da aynı söylemiş.

İkisi de cevap etmişler:

— Baba, kanatlı kuş; nereden bulalım da sana getirelim? Hiç bunun bir imkânı var mı? Sizin zaten evlatlıkta yüzünüz yok. Gene küçük oğlunuz Mehmet Şerif anca bunu getirir. Onun yanına gidin.

Küçük oğlu Mehmet Şerif’in yanına gitmiş. “Mehmet Şerif!” diye çağırmış. Mehmet Şerif de “Baba emrin!” diye gelmiş.

— Oğlum, ben bugün bizim bahçede bir kuş gördüm. Yetmiş iki dilden ötüyordu, bana çok merak oldu. Oğlum bunun bir çaresine bak, bu neredeyse bana bul getir. Getirmezsen ben bir sene sağ kalmam.

— Peki baba. İki tane benim kardeşim daha var. Onlarla beraber gider bir yerde buluruz. Nasıl olsa getiririz.

Babası demiş ki:

— İki kardeşin de gelmiyorlar.

— Ben onları götürürüm baba.

Mehmet Şerif oradan kalkmış, kardeşlerinin yanına gitmiş. Kardeşlerine demiş ki:

— Kardeşler, babam bu kuş için çok merak etmiş. Bunu gidelim bulalım bir yerde, getirelim.

Kardeşleri de demiş ki:

— Kardeşler, kanatlı kuşu nereden bulalım da getirelim?

Mehmet Şerif dönmüş:

— Nasıl olsa Allah bize bir yol gösterir.

Kardeşleri zārı naçar,* “Gidelim.” demişler, kalkmışlar biraz harçlık tutmuşlar, üçü birden yola gitmeye devam etmişler. Oradan bir taşta yazılıymış ki “Sağ koldaki yoldan giden selamet gider, selamet gelir. Ortancıl* yoldan giden ya gelir ya gelmez. Sol koldan giden gider de gelmez.”

Büyük kardeşi sağ kola gitmiş. Ortancıl kardeşi ortancıl yola gitmiş. Mehmet Şerif sol yola gitmiş.

— Allah getirirse geri gelirim, demiş.

— Kardeşler, bakın işte bu taşta yazılı. Bu yollardan giden arkadaşlardan kim önden gelirse şu çalıyı yakın. Diğer arkadaşları neredeyse muhakkak onlar da gelirler. Allah’a ısmarladım, demiş gitmiş.

Gide gide ör* ıssız bir dağa gitmiş. Akşamüzeri bakmış ki bir kurt tepeye çıkmış. Orada götünü yere koymuş, bağırmış. Aradan çok gitmemiş, bakmış ki ondan başka kurtlar yedi olmuşlar. Atını bir ağacın dibine sürmüş, kendisi ağaca çıkmış. O yedi kurt ağacın dibine gelmişler. Atı yemeye başlamışlar. O öndeki gördüğü kurt da hâlâ yerinde duruyormuş. O gece gitmiş, şafak atmış, gün doğacak sıralarda hep çekilmişler kurtlar. Bakmış ki o kurt yavaş yavaş ağacın dibine inmiş.

— İşte bu da beni yiyecek, demiş kendi kendine.

Buna çağırmış ki:

— İnsanoğlu, aşağı in. Korkma. Ben seni yemem, demiş.

Ama Mehmet Şerif hemen aşağı inmiş, kurt ona söylemiş:

— Oğlum, ne zahmetle buraya geldin?

— Yetmiş iki dille öten kuşa geldim ki onu babama götüreyim. Şimdiyse onu bulamıyorum.

Kurt ise:

— Oğlum gel omzuma bin, gözlerini yum.

Oğlan hemen binmiş, gözlerini yummuş.

— Gözlerini aç, demiş.

— Şu karşıdaki mağarayı görüyorsun ya, işte yetmiş iki dille öten kuş oradadır. O kırk devin kuşudur. Şimdi sen gidersin, yavaş yavaş inersin. Onlar uyumaya daldılar mı, kırk devdir onlar, seksen gözü parlar köz gibi. O zaman bil ki hepsi uyumuşlar. Yanına git, “Bismillah!” de, üstünde sıçra. Kuş, üstünde, kafeste asılıdır. Onun tasını, kösteğini, hiçbir şeyini unutmadan al. “Bismillah!” de, tekrar üstünde sıçra. Bir şeysini unutursan o kuş yetmiş iki dilden öter, seni yakalarlar.

Oğlan gitmiş, onun dediği gibi yapmış. Tasını unutmuş. Kuş yetmiş iki dilden ötmüş. Bunlar hepsi birden uyanmışlar. Bunu tutmuşlar, elma gibi elden ele vermişler. Sonra onların büyüğü demiş ki:

— Hele onu bana verin. Cesaretli bir adam olmasa buraya gelmez. Sorayım niçin gelmiş buraya.

Eline almış:

— Niye geldim oğlum? Kanatlı kuş bizim buradan geçemiyor. Ne cesaretle sen buraya geldin?

— Ben babamın hatırası için geldim. Bizim bahçede sizin bu kuşun öttüğünü görmüştü. Bunun için çok merak ediyordu. “Oğlum, bu kuşu bize getirmezseniz ben meraktan çatlarım.” Ben de onun için bu kuşu götürmeye geldim. Şimdiyse sizin vicdanınıza kalmış bir iş.

Burada:

— İsmin ne, diye sormuş.

— Benim ismim Mehmet Şerif’tir.

— Mehmet Şerif, seni bırakacağım. Kırk devin yanında bahar atı vardır. Onu getirirsen bana, sana kuşu vereceğim. Getirmezsen işte sen de gidiyorsun, demiş.

Mehmet Şerif ağlayarak kurdun yanına dönmüş. Kurt demiş:

— Oğlum, ne ağlıyorsun?

O da işi anlatmış.

— Haydi gene omzuma bin. Gözünü yum, aç, demiş.

— Şu karşıdaki mağarayı görüyorsun ya, o devleri nasıl takip ettiysen seksen gözlerini köz gibi saydığın zaman gidersin, onlar hep uyumuşlar. “Bismillah!” diye üstüne sıçrarsın, ahıra geçersin. Atı tımarlarsın, hiç korkmazsın. Eyerini vurursun, gemini, yularını, kösteğini, mermendini,* gevresini* ve kaşağısını; hiçbir şeyini unutmadan “Bismillah!” diye binersin.

Oğlan onun dediği gibi yapmış. Her şeyini aldıktan sonra torbasını unutmuş. At kişnemiş, gene bunu burada yakalamışlar. Onlar nasıl etmişlerse bunlar da aynı öyle etmişler. Sonra büyük kardeşleri almış yanına:

— Oğlum, ne cesaretle buraya geldin?

— Babamın yetmiş iki dilden öten kuşunu bizim bahçede görmüştü. Onun getirilmesini istiyor. Ben de babamın hatırası için kuşa geldim. Oradan beni yakaladılar “Bize bahar atını getir.” dediler. “O zaman sana kuşu verelim.” Ben de ata geldim, siz de beni burada yakaladınız.

— Madem öyleyse oğlum, İstanbul’da dünya güzeli vardır. Onu bana getirirsen o zaman sana atı veririm, demiş.

“Allah ömürler versin.” diye çıkmış. Ağlayarak kurdun yanına gelmiş. Kurt gene: “Omzuma bin.” demiş. “Gözlerini yum.”

Hemen gözlerini açmış ve bakmış ki bir denizin kenarında duruyorlar.

— Şu karşıdaki konağı görüyor musun oğlum? İşte dünya güzeli dedikleri buradadır. Şimdi ben bir gemi olacağım, yani böyle bir gemi görülmemiştir. Şehrin hepsi bunu görmeye gelirler. O zaman dünya güzeline haber verirler. “Böyle böyle çok güzel bir gemi gelmiş. Hangi düvelden geldiğini kimse bilmiyor.” O zaman dünya güzeli gelir “Maşallah ne güzeldir.” der. O zaman sen de dersin ki “Hatun, dışarısı bozulmuş. İçerisini görsen. Daha böyle bir güzellik dünyada daha görmemiş.” dersin. Dersin ki: “İki saat emir ver ki kimse dışarıda kalmasın. O zaman gelir, içerisini iyice gezer, görürsün.” Hemen o dakikada senin dediğini yapar. O geldi, içine girdiği bille,* söken ağaçlarını* vurursun. Arkaya bakmadan kaçırırsın. Arkaya bakarsan üçümüz de gideriz.

Kızı kaçırmış, sonra devlerin yanına gelmiş. Kurda söylemiş ki:

— Ben kızı götüreyim, vereyim ki atı alayım.

Atı almış, kuşu almış, dünya güzelini almış, beraber götürmüş.

Kardeşleriyle birbirlerine kavuşmuşlar.

 

 


* zarı naçar: ? (Kaynak kitapta yok. “Çarnaçar”ın söyleyiş biçimi olabilir.)

* ortancıl: ortanca.

* ör: ıssız, tenha, kimsesiz.

* merment: atın bağlandığı uzun zincir.

* gevre: at tımarlamak için sığır kuyruğundan yapılan kese.

* bille: zaman.

* söken ağacı: gemiyi yürütmeye özgü ağaç.