Geyik Oğlan
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

GEYİK OĞLAN

Bir varmış, bir yokmuş. Allah’ın kulu çokmuş. Çok söylemesi günahmış, az söylemesi sevapmış.

Adamın birinin karısı ölmüş. Yeniden evlenmiş. Evvelki karısından da iki çocuğu varmış. Kadın geldikten sonra bir gün durmuş, iki gün durmuş. Adama:

— Ben senin çocuklarının kahrını çekemem, demiş.

Adam da:

— Ben nasıl edeyim, nereye bırakayım? Madem istemiyorsun, götüreyim de ormana bırakayım, demiş.

Azıklarını koymuş, üstlerini başlarını koymuş. Baltasını almış, ormana gitmişler.

Adam, kavağın dalına kuru bir kabak asmış, sonra da çocuklara:

— Yavrularım, siz burada oturun. Ben azıcık gideyim de odun keseyim, demiş.

Adam, çocukları bırakıp gitmiş. Yel estikçe kabak; “Dangır!.. Dangır!” etmeye başlamış.

Vakit ilerleyip de akşam olunca çocuklar babalarını seslenmişler:

— Baba gelsene! Akşam oldu, bizi evimize götürsene, demişler.

Biraz daha durmuşlar, yine seslenmişler; ses yok!..

— Baba, akşam ezanı oldu. Bizi götürsene, diye ağlayıp bağırmışlar.

Hiç ses soluk yokmuş...

Kız, kardeşine demiş ki:

— Kardeşim, herhâlde babam bizi buraya bıraktı, gitti. Gel, yola düşüp de gidelim, demiş.

Azıklarını almışlar, düşmüşler yola… Gitmişler… Gitmişler… Giderken bir pınara rast gelmişler. Orası da Geyik Pınarı’ymış.

Oğlan:

— Abla, ben çok susadım, su içeceğim, demiş.

Ablası razı olmayıp:

— Yok kardeş, içme! Buraya “Geyik Pınarı” derler. Geyik olup gidersin, ben yalnız kalırım. Sen olmazsan ben ne ederim, demiş.

Oğlan:

— Aman! Böyle yaşamaktansa geyik olup çıkarım. Yayılır, sulanır, yine gelirim yanına, demiş.

Oğlan, ablasını dinlememiş. Suyu içer içmez geyik olmuş, çıkmış. Bacısının yanına düşmüş. Oğlan da geyik oldu ya, yayıla yayıla gitmişler. Bir köyün kenarına varınca bakmışlar ki bir pınar… Pınarın başında da bir ulu kavak ağacı…

Oğlan:

— Bacı, sen buraya çık! Ben yayılır yayılır, akşamları yanına gelirim, demiş.

Kız azığını almış, çıkmış kavağın başına… Kardeşi de gündüzleri yayılıp akşam olunca gelip ağacın dibinde yatıyormuş. Sabahtan kalkıp tekrar yayılmaya gidiyormuş.

Bir gün, oranın beyinin azapları*, atlarını sulamak için pınara getirmişler. Atlar suyu içmiyormuş. Suya eğildikçe horul horul geri gidiyor, sudan bir türlü içmiyormuş. Adamlar, sağa sola bakmışlar, bir şey yok… Her tarafa bakmışlar, bir şey yok...

— Allah Allah! Bu atlar her zaman bu sudan içerdi. Şimdi ne oldu ki içmiyorlar, diyerek hem söylenmişler hem de şaşırıp kalmışlar.

Oraya buraya derken suyun üstüne eğilip bakmışlar ki güzel mi güzel bir kızın şavkı suya düşmüş! Kafalarını kaldırınca bir de ne görsünler!? Dünya güzeli bir kız, kavağın başında öylece oturmuyor mu?

Adamlar, kızı görünce:

— Kız, gel, aşağı insene, diye çağırmışlar.

Kız da:

— İnmem de inmem, diye taban diretmiş.

Neyse, adamlar atları alıp geri götürmüşler. Beyin oğluna demişler ki:

— Böyle böyle bir kız var. Ağacın başına oturmuş. Yüzünün güzelliği de suya düşmüş. Atlar, bu kızın şavkını suda görünce bir türlü sudan içiremedik.

Beyin oğlu, hemen hazırlanıp pınarın başına varmış.

Kıza, aşağından yukarı:

— Gel, aşağı insene, diye seslenmiş.

Kız inat etmiş:

— İnmiyorum işte, diye cevap vermiş.

Kız inmeyince beyin oğlu, yanındakilere:

— Bu kavağı kesin! Kızı ancak o zaman indiririz, demiş.

Milleti toplamış, baltasını alan yürüyüp gelmiş. Ağaca çalmışlar, vurmuşlar, kırmışlar, yok... Tövbe kesememişler! Öyle yorulmuşlar ki:

— Aman! Bu kavak, ulu bir kavak. Ne kadar uğraştıysak kesemedik. Sabah olsun yine gelip uğraşırız, demişler.

Herkes köye geri dönmüş.

Akşam olunca geyik yine gelip yatmış. Bakmış ki kavağı oradan, buradan kesmişler. Kesilen yerleri sabaha kadar yalaya yalaya büyütmüş. Sabah olunca da kalkıp gitmiş.

Köyün ahalisi sabahleyin birbirini uyandırmış. Toplanıp kavağın yanına gelmişler. Bakmışlar ki kavak iki misli büyümüş! Baltasını eline alan başlamış kavağa vurmaya… Artık vuran vurana… Yine de bir türlü kesememişler.

— Bugün de hak edemedik. Yarın sabah gelip keselim, demiş, köye dönmüşler.

Akşam olmuş, geyik yine ablasının yanına yatmaya gelmiş. Bakmış ki ağacın sağını, solunu kesmişler, oraları yalamaya başlamış. Yalaya yalaya kavağı iki misli büyütmüş.

Sabah olunca beyin oğlu, adamlarıyla gelip kavağa bakmış ki kavak yine iki misli daha büyümüş.

Beyin oğlu, adamlarına demiş ki:

— Bu böyle olmayacak; biz bu kavağı böyle kesemeyiz, bu kızı da buradan indiremeyiz. En iyisi cadı karıya söyleyelim. O, kızı nasıl indireceğini bilir.

Adamlar, hemen gidip cadı karısını bulmuşlar.

Cadı karısı:

— Ondan kolay ne var? Bana bir sac verin, bir tahta verin, biraz da un verin. Ben gider, onu oradan indiririm, demiş.

Cadı karının her istediğini bulmuş, getirmişler. Cadı karısı, ateşi bir yere yakmış, sacı bir yere kurmuş, oklavayı başka bir yere koymuş. Hamuru da başka bir yerde yoğurmuş. Kız ağacın tepesinden cadı karısını seyrediyormuş. Kadının yaptıklarından bir şey anlamamış.

Ağacın üstünden seslenip:

— Nene! Nene! Niye böyle pişiriyorsun? Hiç ekmek öyle pişer mi? Sacı bir yere kurdun, tahtayı bir yere koydun, hamuru da bir yere koydun, demiş.

Cadı karısı da yalandan:

— Aman! Ne bileyim yavrum!? Ben ihtiyar bir kadınım. Gözüm de görmüyor ki pişireyim, önüme alıp yiyeyim! Nereden sesleniyorsan gözüm görmüyor. Gel, aşağı in de bana yardım et! Beraber pişirelim yavrum, demiş.

Kızın yüreği acımış. Zaten azığı da bitmiş. Kendi kendine; “Kadına yazık! Gözü de görmüyormuş. Gideyim de ekmeğini pişirip eline vereyim,” demiş, aşağıya inmiş.

Kız iner inmez beyin oğlu saklandığı yerden çıkmış, bileğinden; “Şappp!” diye tutmuş.

Kıza demiş ki:

— Söyle bakalım, ins misin, cin misin?

Kız, beyin oğlunun yüzüne bakıp:

— İnsim de cinim de… Seni, beni yaratanın kuluyum, demiş.

Beyin oğlu, kızın bileğini hiç bırakmamış, doğru evine götürmüş.

Kız, oraya gittikten sonra beyin oğluna demiş ki:

— Benim bir de geyik kardeşim var. Her gün akşam olunca gelir, benim yanımda yatar. Onu ne edeceğiz?

Beyin oğlu da:

— Sen hiç üzülme! Seninle beraber gider, onu da alır, geliriz. Biz nerede yatarsak o da orada yatar, demiş.

Neyse, akşam olmuş... Beyin oğluyla kız, geyiği almaya gitmişler. Meğerse bu arada beyin oğlu kıza vurulmuş.

— Gidip kardeşini alırız, ama sen de benimle evleneceksin, demiş.

Kız, naz poz etmişse de beyin oğlunun elinden kurtulamayacağını anlamış, evlenmeye razı olmuş.

Bu ikisi geyiği alıp gelmişler. Düğün hazırlıkları başlamış. Kırk gün, kırk gece düğün etmişler, evlenmişler. Artık geyik de her gün bunların yanına geliyormuş.

Günler, aylar geçmiş. Bir gün kızın analığının aklına bu çocuklar düşmüş. Aynanın karşısına geçmiş:

— Ooo! Ayna, sen mi güzel, ben mi? Ay mı güzel, gün mü? Aman! Kızı da yolcu ettim, oğlanı da yolcu ettim. Şimdi de yiyip, içip muradıma geçiyorum. Artık benim de bir kızım var. Söyle ayna, demiş.

Ayna:

— Vuuu! Ne ay güzel ne gün güzel! Ne sen güzel ne ben güzel! İlle de kız güzel! İlle de kız güzel, demiş.

Kız aklına düştü ya, ondan sonra analık aynaya sormuş ki:

— Neredeymiş kızın yeri?

Ayna da:

— Nerede olacak!? Beyin oğluna vardı. Allah etmesin, hizmetçisi bile var. Kardeşi de güzel bir geyik oldu. O da gelip yanında yatıyor. Mutlu, mesut yaşayıp gidiyorlar, demiş.

Analık hırsından çatlamış.

Aynaya:

— Ne! Doğru mu söylüyorsun, demiş.

Ayna:

— Tabii ki doğru söylüyorum. İnanmazsan git, gözünle gör, demiş.

Analık, doğru komşusuna gitmiş.

— Vah anam, görüyor musun? Bizim kız gitmiş, bey oğluna varmış. Ne etsek ki, diye dertlenmiş.

Komşusu da:

— Aman! Ne canını üzüp duruyorsun? Ondan kolay ne var? Al kızını da yanına gidelim, demiş.

Analık:

— Oraya varıp ne diyeceğiz? Bize; “Niye geldiniz?” diye sormazlar mı, demiş.

Komşu da:

— “Kızımızı görmeye geldik.” deriz. Oradaki vaziyete göre de bir şeyler yaparız, demiş.

Hazırlıklarını yapmış, yola düşmüşler. Yol boyu, yapacakları şeytanlıkları düşünmüşler. Gide gide beyin oğlunun evine varmışlar.

Kız, bunları görünce:

— Vuuu! Analığım gelmiş, komşumuz gelmiş, diye çok sevinmiş.

Hâl hatır sormuş; yedirmiş, içirmiş, yatırmış, kaldırmış.

Sabah olunca analık bahçedeki havuzu görmüş.

— Kızım, ne güzel havuzunuz var. Hadi, sen de yıkan, biz de yıkanalım. Bir arada şenli şadümanlı yıkanırız, demiş.

Kızın aklına kötü bir şey gelmemiş.

— Olur, hem de çok iyi olur. Gidip lifi, tarağı, sabunu getireyim de yıkanalım, demiş.

Havuzun başına oturup yıkanmaya başlamışlar.

Komşu, analığa işaret etmiş ki:

— Şuradan itekleyelim de havuza düşürelim. Senin kızı da beyin oğluna veririz, demiş.

Analık, kızı itelediği gibi havuza düşürmüş. Meğer o havuzda çok büyük bir balık yaşarmış. Kızı olduğu gibi yutmuş. Analığın kızını da beyin oğluna vermişler.

Akşam olmuş, geyik gelmiş. Her gün bacısının odasının yanında yatarmış. O gün gitmiş, havuzun başında yatmış. Ertesi gün geyik, yine havuzun kenarında yatmış.

Beyin oğlu, karısının düştüğünü bilmiyor ya... Analığın kızının kendi karısı olmadığını da bilmiyor ya… Analığın kızını karısı zannedip:

— Bu geyik her gün gelip yanımızda yatardı. İki gündür niye gidip havuzun kenarında yatıyor, diye sormuş.

Kız da geyik sanki kendi kardeşiymiş gibi:

— Amaaan! Ben ne bileyim? Şimdiye kadar kardeşimdi. Gelir, yanımızda yatardı. Daha gelip yatmıyor, ne uğraşıyorsun? Ben ona; “O sudan içme!” dedim. İçmeseydi. İçti, geyik oldu. Artık kesip yiyelim, demiş.

Beyin oğlu şaşırmış:

— Yoook! Sen hiç böyle demezdin de etmezdin de! Sana ne oldu ki? Akşam gelince karnını burnunu doyuruyordun; yemini, suyunu veriyordun; sırtını başını sıvazlıyordun, seviyordun. İki gündür hiç sahip çıkmıyorsun. Yem mem de vermiyorsun, demiş.

— Aman! Yeter, usandım artık, demiş.

Beyin oğlu, bu vaziyetten hiçbir şey anlamamış:

— Dur bakalım! Bu işin içinde bir iş var, ama Allah büyüktür, demiş.

Varmış, gitmiş havuzun yanına… Geyiği geriden seyretmeye başlamış.

Geyik, havuzun kenarına iyice yaklaşmış, seslenmeye başlamış:

— Bacı! Bacı! Neredeysen çık, gel! Bak, bıçaklar bileniyor, boğazıma dolanıyor. Çık, gelsene!

Beyin oğlu hiç söylemeden eve gitmiş, sabahın olmasını beklemiş.

Sabah olunca adamlarını havuzun başına toplamış.

— Çabuk! Bu havuz yıkılacak, diye emretmiş.

Adamlar emri yerine getirmişler. Kazmayı vurur vurmaz havuz ikiye yarılmış. Gelen balık gitmiş, gelen balık gitmiş. Az sonra bir balık gelmiş ki koskoca, havuzun içi kadarmış.

Beyin oğlu:

— Aman! Bu balığı tutun, karnını da yarın, diye bağırmış.

Adamlar zor gücele* balığı yakalamış, usulca bıçağı sürüp balığın karnını yarmışlar. Bakmışlar ki kız orada… Kızı hemen çıkarmışlar. Kız çıkar çıkmaz da geyiğin büyüsü bozulmuş. O da tekrar insan kılığına girmiş. Bacı-kardeş birbirlerine sarılıp ağlaşmışlar. Beyin oğlu bakmış ki bunlar birbirinden ayrılmayacak, torlamış toplamış, eve getirmiş.

Eve geldikten sonra merak edip sormuş:

— Sana ne oldu böyle?

Kız da:

— Analığım gelmişti. Kızını da komşusunu da getirmişti. Havuzu görünce; “Gidip yıkanalım.” dedi. Yıkanırken beni havuza düşürdü. Balık da geldi, beni yuttu. Sonra da kendi kızını benim yerime, senin yanına koydu, demiş.

Beyin oğlu, kızın analığını da kızını da kırk katırın kuyruğuna bağlatmış, memleketlerine yollamış. Kendileri de yeniden toy düğün yapmışlar, muratlarına geçmişler...

 


*azap: Anadolu'nun birçok bölgesinde çiftlik uşağı.

*gücele: Ancak, güçlükle, zorla.