Şah İsmail ile Gülizar
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Şah İsmail ve Gülizar

Bir varmış bir yokmuş... Deve dellal iken, sinek berber iken, az gittim uz gittim, dere tepe düz gittim. Altı ay bir güz gittim. Döndüm arkama bir baktım, bir arpa boyu yol gitmişim. Orada dinlendim, otururken...

Bir padişahın hiç çocuğu olmazmış. Bir de atı varmış, hiç kunnamazmış. Allah’a yalvarırmış. –Allah’ım bana bir evlat ver, dermiş. Bir gün, Hızır, insan sıfatında padişahın huzuruna çıkmış ve padişaha:

–Şu elmayı al. Yarısını karına yedir, yarısını kendin ye, kabuklarını da atına yedir. Senden bir oğlan çocuğu olacak. Kısrağın da bir tayı olacak. Ben gelmeden bunlara isim koyma. Ben gelip onların isimlerini koyarım, demiş ve kaybolmuş.

Aradan zaman geçmiş. Padişahın bir oğlu olmuş. Kısrağın da bir tayı olmuş. Çocuk ve tay birlikte büyümüşler. Çocuk büyünce babasına:

–Herkesin bir adı var benim niye yok? – demiş. Padişah bunun üzerine bütün halkı toplayarak çocuğa ad koymaya karar vermiş. Tam bu sırada Hızır çıkıp gelmiş:

–Çocuğun ismi Şah İsmail, tayın adı da Kamertay olsun, deyip, gitmiş. Çocuk büyümüş, okula gitmiş. Sık sık Kamertaya binermiş. İyi bir silâhşör olmuş. Sırtı hiç yere gelmiyormuş. Bir gün önüne bir güvercin çıkmış. Güvercin nereye giderse o da onun peşinden gitmeye başlamış. Gide gide güvercin bir yörük çadırına girmiş. Çocuk ta çadırın kapısına varmış. Hemen atından inmiş. Yörüğün Gülizar isminde bir kızı varmış. Oğlan Gülizarı görünce şuurunu kaybedip orada düşüp bayılmış. Orada yörük karısının birisi:

–Kızım şu oğlan seni görünce bayıldı. Göğüslerini çıkart da yüzüne sürüver. Ayılsın ve buradan gitsin, demiş. Kız, bunun üzerine oğlanın yanına gidip göğüslerini oğlanın yüzüne sürmüş. Oğlan ayılmış ve atına binip geri gitmiş. Kızı aklından çıkaramayan oğlan eve gelince babasını dünür yollamış. Yörüğün kızını vermeye gönlü yokmuş. Bir gece göçü toplayıp, oradan gitmişler. Kız da, oğlana yangınmış. Oradan ayrılırken bir not bırakmış:

–Sağa sağa gel, sora sora gel, Hindistan’a gel. Yazılı bir kağıdı ocak taşının altına kıstırmış. Bir de bunun yanına, bir tarakla bir de ayna bırakıp gitmiş. Sabah olmuş, oğlan bir geliyor ki kimse yok. Oralara bakarken kızın kendisine bıraktığı notla birlikte tarak ve aynayı bulmuş. Oğlan, atına binmiş ve yollara düşmüş. Giderken bir saraya rastlamış. Sarayın penceresinde bir kız, ağlayıp duruyormuş. Oğlan:

–İn misin cin misin? Bu sarayda tek başına ne yapıyorsun? diye sorunca, kız:

–Benim adım Gülperi. Bir dev bana musallat oldu. Benim yedi kardeşim var. Kardeşlerim devle savaşmaya gittiler, demiş.

Oğlan, savaş yerinin neresi olduğunu öğrenip oraya varmış. –Orta yere bir selam verip, selamı kim alırsa karşı tarafla savaşacağım, demiş. Ortaya geçip bir selam vermiş. Oğlanlar selamı alınca devle savaşmaya karar vermiş. Devin karşısına çıkmış. Deve ilk hamleyi yapmasını söylemiş. Dev üç hamle yaptığı hâlde yine de becerememiş. Sıra oğlana gelmiş. Oğlan, bir hamlede devi yere serivermiş. Oğlanlar:

–Sen bizi devden kurtardın. Biz sana kız kardeşimizi vereceğiz, demişler.

–Tamam. Kız kardeşinizi alayım ama benim başımda şöyle şöyle bir iş var. Eğer ölmez sağ kalırsam, gelir kızı alır giderim, deyip tekrar yola düşmüş.

Giderken bir memlekete varmış. Oranın şahının da bir kızı varmış. Kız, tılsımlıymış. Tılsımı giydiği zaman bir Arap Üzengi olur. Cenk elbisesini giydiğinde kimse onu yenemezmiş. Şahın da bir ahdi varmış:

–Kim benim kızımı yenerse kızımı ona vereceğim, demiş. Oğlan, oraya vardığında onu karşılamışlar:

–Sen hangi cesaretle buraya geldin. Buraya gelen sağ gitmiyor. Durum böyle böyle.., demişler. Oğlan, –Bir de ben boyumu ölçeyim demiş ve şahın huzuruna çıkmış. Şah:

–İşte benim kızım. Bununla bir cenge tutuşacaksın. Eğer kızımı yenersen kızımı sana vereceğim. Eğer yenemezsen seni cellat edeceğim, demiş.

Kız, tılsımını giymiş. Atına binip kılıcını kalkanını alıp meydana çıkmış. Oğlan da kılıcını kalkanını alıp meydana çıkmış. Kıza:

–Et hamleni, demiş. Kız, üç hamle ettiği hâlde becerememiş. Oğlan:

–Tedbirini al, deyip bir hamle etmiş ve kızı attan düşürmüş. Hemen ümüğüne çökmüş. Kız:

–Canıma kıyma. Tamam sen kazandın, deyince, kızı kaldırmış. Şah:

–Tamam. Bu kız senin hakkın.

–Benim başımda şöyle şöyle bir iş var. Sağ olur da kalırsam dönüşte kızını öyle alırım, demiş.

Hindistan yoluna tekrar düşmüş. Hindistan’a varmış. Yörüğün çadırını bulmuş. Gülizar’a düğün oluyormuş. Oradan bir kadına sormuş. Tarakla aynayı kadına verip, bunu Gülizar’a göster demiş. Kadın Gülizar’ın yanına varmış. Tarakla aynayı kıza göstermiş. Kız hemen bunları tanımış. Kadınla anlaşıp gece onunla kaçmışlar. Dönüşte Arap Üzengiyi de alıp yola düşmüş. Oranın halkı –Sen burada bir sürü halk dururken bir Osmanlıya kızı verdin, deyip şahı kışkırtmışlar. Şah da oğlanın arkasından bir ordu göndermiş. Bir ağacın altında dinlenirlerken, Arap Üzengiye, babasının arkalarından asker gönderdiği malûm olmuş. Bir baksa kara bulut gibi asker arkalarından geliyormuş. Hemen oradan kalkıp orduyu ilerde karşılıyor. Babasının askeriyle harp ediyor. Bu arada oğlan uyanmış. Bir bakmış ki, kan gövdeyi götürüyormuş. Oğlan da kızın yanında harbe girmiş. Askerler bitince, ikisi de kan revan içinde birbirlerine hamle etmişler. İkisi de birbirlerini tanıyamamışlar. İkisi tutuşmuşlar. Bu sefer kız oğlanı bastırmış. Oğlanı altına aldıktan sonra, kız tılsımını çıkarınca, birbirlerini tanımışlar. Ama, bu arada oğlan yaralanmış. Çadıra gelmişler. Oğlanın yaralarını sarmışlar. Atlarına binip, öbür kızı da alıp yola düşmüşler. Memleketlerine yaklaşınca, saraya geldiklerine dair haberci yollamışlar. Oğlanın anası hemen karşılamaya gelmiş. Oğlunun yanındaki kızları görünce çok beğenmiş. Hemen saraya dönüp, padişaha:

–Oğlun üç gelin getirmiş. Biri birinden güzel. Biri de tam sana şayan, adı da Gülizar, demiş. Oğlan, saraya gelmiş. Padişah Gülizar’ı oğlunun elinden almak için olmayacak bir istekte bulunmuş.

–Şu saate kadar bu işi becerdin, becerdin, beceremedin cellatsın, demiş. Oğlan, babasının isteğini yerine getiremeyince, oğlunu cellatlara teslim edip: –Öldürün bunu, demiş. Cellatlar oğlanı alıp götürmüşler. Fakat öldürmeye kıyamamışlar. Gözlerini çıkarıp bir kör kuyuya atmışlar. Kanlı gömleğini de alıp, padişaha teslim etmişler. Padişah Gülizar’ı almaya gelmiş. Arap Üzengi tılsımını giyip karşına dikilmiş ve padişahın gelen askerini kırmış, dökmüş. Oğlan, kuyunun içindeyken, bir güvercin kuyunun üstünden gelip geçiyormuş. Geçerken bir tüy düşürmüş. Bu arada oğlana Allah’tan bir nida gelmiş:

–Sağ gözün sağ cebinde, sol gözün sol cebinde, gözlerini al, yerlerine koy. Güvercin tüyünü de gözüne çalıver. Gözlerin görecek.

Oğlan söylenenleri yapmış ve gözleri açılmış. –Şimdi kuyudan nasıl çıkacağım derken, kuyuya inip çıkıp duran bir ejderhanın kuyruğuna yapışmış. Kuyudan böylece çıkmayı başarmış. Hemen saraya varmış. Arap Üzengi bütün askeri kırmış geçirmiş. Padişahı da altına almış. Kılıcını çekmiş, öldürmüş. Oğlan, saraya gelince, her birine ayrı ayrı kırk gün kırk gece düğün etmiş. Üçüyle de evlenmiş. Onlar ermiş muradına biz gidelim Bolavadin’e...