Medet ile Güzel
(Doğu Anadolu Bölgesi, Erzurum)

Bir varmış bir yokmuş. Bir padişahın hiç çocuğu yokmuş. Günün birinde ülkelerine bir adam gelmiş. Padişah çocuğu olması için adamdan yardım istemiş. Adam padişaha:

-iki çocuğunuz olacak ama birini bana vereceksiniz, der.

Padişah adama söz verir. İki erkek çocuğu olur. Çocukların isimlerini Medet ile Güzel koyarlar. Aradan zaman geçer. Çocuklar beş yaşlarına gelir. Adam çocuklardan birini almak için tekrar gelir. Padişah ile hanımı çocuklarından hiçbirini vermek istemezler. Ama söz verdiklerinden dolayı vermek zorunda kalırlar. Medet yaramaz bir çocuk olduğu için onu vermeye karar verirler. Medeti adama verirler. Aradan zaman geçer çocuklar on iki, on üç yaşına girerler. Medet   ana babasının yanına döner. Döner ki anne ve babası vefat etmiş. iki kardeş bir heybe altın ile ülkeden sürgün edilirler. Kardeşler bir heybe altın ile yola revan olurlar. Dere tepe düz giderler. Ta yol ikiye ayrılır. Kardeşler şöyle konuşurlar:

- Bu heybenin altınını şu taşın altına bırakalım. İkimizde farklı yollara varalım. Buraya geri dönen heybenin altınını alsın diğer yola varıp kardeşini bulsun.

Medet gider gider bir şehre varır. Şehirde bir kalabalık görür. Medet:

-Şu kalabalığa doğru gideyim bakayım ne var ne yok, diye düşünür. Kalabalığa gidiyor ki bu şehrin padişahı ölmüş. Padişahı seçmek için halk toplanmış. Padişahı seçmek için bir kuş uçuruyorlar, kuş kimin başına konarsa padişah o olacakmış. Medet kalabalığın arasına karışır. Kuş gidip gelip Medet’in başına konarmış. Üç kez tekrar ediyorlar, üç kez de kuş Medet’in başına konuyor. Halk:

-Kim bu nereden geldi? diye isyan etmişler.

-Bu yabancıyı götürün zindana atın, demişler. Medet’i zindana atarlar. Kırk gün üst üste kuş uçururlar. Kuş kimsenin başına konmaz, döner dolaşır zindanın kapısının önüne konarmış. Bunu gören halk:

-Bunda bir hikmet vardır. Zindanda ki çocuğu çıkarın gelsin, demişler. Medet’i zindandan çıkarıp getirirler. Tekrar kuş uçururlar, kuş tekrar Medet’in başına konar. Şehrin tellalı halka:

-Kuş kimin başına konarsa padişah o olmayacak mıydı? Kuş bu çocuğun başına konuyor. O zaman padişah bu çocuk olmalı, der. Medet’i padişah seçerler.

Güzel, geri döner gelir ki Medet gelmemiş. Güzel, Medet’in yoluna gitmeden dinlenmek için heybeyi başının altına koyar ve uyur. Bir bezirgan başı ile adamları ava kuşa  çıkarlar. Av avlarken bakıyorlar ki burada bir güzel yatıyor. Bakıyorlar ki başının altında bir heybe altın Bezirganbaşının hiç çocuğu olmazmış. Bezirganbaşı:

-Malı size canı bana olsun, der. Bezirganbaşı Güzel’i alır eve götürür. Hanımına der ki:

-Hanım çok güzel bir çocuk buldum, bunu biz evlat edinelim.

 -Hanımı ile sevinirler. Güzeli evlat edinirler. Güzeli yediriyorlar, içiriyorlar, üstüne başına elbiseler alıyorlar. Mutlu mesut  yaşamaya başlıyorlar. Aradan zaman geçer. Köydeki tüm kızlar Güzel’i  seviyor. Güzel de köydeki bir kızı sever. Güzel’i seven başka bir kız bunu fark edince çok kıskanır. Güzel’i köyden göndermek için bir koca karının yanına giderler. Kız, koca karıya:

-Nene senin ocağına düştüm. Bana yardım et, der. Koca karı:

-Sana nasıl yardım edeyim, diye sorar. Kız:

 -Ne yap yap bezirgânbaşının oğlunu buradan gönder, der. Koca karı kalkıp bezirganbaşının evine gider. Gider ki bezirganbaşı oğlu ile yine ava kuşa gitmiş. Koca karı bezirganbaşının hanımını görünce:

- Ooooooo gelin neden öyle sararıp soldun?  diye sorar. Bezirgânbaşının hanımı:

-Yok, nene ben çok mutluyum. Bizim bir evladımız yoktu onu da Allah verdi. Bir şeyim yok çok iyiyim neden sararıp solayım, der. Kocakarı kadının hasta olduğuna inandırır. Kadın  sorar:

-Nene ne yapayım? der. Koca karı:

 -Güzel’i göndermeden sıhhat bulamazsın. Güzel’i göndermek için evin bütün eşyasını kapının arkasına yığ. Kocan gelince; "Güzel geldi geleli benle ilgilenmedin, sarardım soldum. Ya Güzel ya ben." de. Akşam olur  kocası ile Güzel gelir. Kapı açılmaz. Kapının arkasında bütün evin eşyaları var. Bezirgan başı sorar:

-Hanım bu ne hal köşkencelik mi var, der. Kadın:

-Evet  köşkencelik var, der. Bezirganbaşı:

-Neden hanım nereye, diye sorar. Kadın:

-Evet getirdin bir çocuk onunla ilgileniyorsun ava kuşa gidersin, bana bakmaz oldun, sarardım soldum. Ya o ya ben. Ya o çocuğu nerden aldıysan oraya götürürsün ya ben giderim, der. Adam düşünür taşınır karısına der:

-Kadın sen cadı şerrine uğramışsın. Allah bize bir evlat verdi. Sen neden böyle yaparsın. Senin yanına kim geldi, der. Kadın:

-Hayır kimse gelmedi, der. Adam karısına inanmaz birinin geldiğinden emindir. Ama bir şey yapamaz. Düşünür taşınır ne yapsam kırk günlük evlattan mı olsam, kırk yıllık kadından mı olsam. Kırk günlük evlattan olmaya karar verir. Bir heybe alttın doldurur:

- Güzel oğlum, hadi ava kuşa gidelim,  der.

Baba oğul ava kuşa giderler. Adam akşam geç vakte kadar oyalanır. Güzel’in uykusu gelir. Adam der:

 -Güzel oğlum, şu heybeyi başının altına al da yat sen, biraz ben şu tarafa da bir bakayım, der.

Güzel uyur. Babası mecburen bırakır gider. Güzel uyanır ki güneş doğmuş etraf aydınlanmış yine bir heybe altın ile dağın başında kala kalır. Güzel:

- Eyvah burada da tutunamadım. Başıma ne geliyorsa güzelliğim yüzünden geliyor. Ne yapmalıyım, diye düşünürken bir çoban gelir. Güzel, çobana der ki:

-Sana bir altın vereyim, bana bir koyun kes de yiyelim, der.

Çoban koyunu keser pişirir yerler. Güzel, güzelliğini kapatmak için koyunun derisini başına geçirir. Çobanın yanından ayrılır. Gider gider gider. Bir şehre varır. Güzel yine acıkır. Bakar ki bir helvacı dükkanı ve çok güzel kokular gelir.Güzel helvacı dükkanının önüne gelir oturur. Helvacının dükkânı o gün öyle çalışır ki müşterinin ardı arkası hiç kesilmez. Helvacı dükkânın önüne çıkar ki bir keloğlan kapının önünde oturur. Helvacı, Güzel’i görünce sinirlenir:

- Geç git buradan, bugün müşterilerim gelip gidiyor seni görünce gelmezler, der, Güzeli kovar.

Güzel oradan ayrılır bir demirci dükkanının önüne oturur. O gün demirci dükkanı da çok çalışır. Demirci de çıkar keloğlanı görür:

- Çık git buradan bugün dükkanım çalışır seni  gören daha gelmez, der. Güzeli oradan kovar.

Güzel oradan başka dükkanın önüne gider. Helvacı bakar ki keloğlanı kovduktan sonra dükkanında kuş uçmaz, kervan göçmez. Demircide de durum aynıdır. Helvacı uyanık çıkar. Düşünür ki bu keloğlanda bir hikmet vardır. "O gideli dükkanım çalışmaz oldu." der. Helvacı, ne yapıp edip keloğlanı şehirde arayıp bulur. Keloğlanı getirip evinde yıkar temizler. Keloğlanın başından deri çıkar ki ne keloğlanı güzeller güzeli bir oğlan. Ayın on dördü gibi. Helvacı alıp dükkanına götürür. Helvacının dükkanı bir işliyor ise beş işler. Hiç helva almayanlar helva almaya gelirler.

Güzel'in ünü tüm şehre yayılır. Güzel’in ünü şehrin padişahının kızı güzeller güzeli Nazlı Hanım’ın kulağına da gider. Helvacının dükkânında bir güzel var ki; "Doğan aya sen doğma ben doğayım." der. Bunu duyan Nazlı Hanım, helvacının dükkânına haber gönderir:

- Çırağı ile bana bir tepsi helva göndersin ”der.

Helvacı, Nazlı Hanım’ı istermiş. Düşünür ki, Nazlı Hanım Güzel’i görürse daha beni istemez. Başka biri ile helvayı gönderir. Bir kez, iki kez, üç kez, Nazlı Hanım helva ister. Fakat Güzel’i göremez. Helvacıya haber gönderir der ki:

- Güzel bir çırağı var imiş, helvayı onunla göndersin. 

Helvacı, Güzel’i göndermek istemez ama mecbur kalır. Güzel’i tembihler:

- Güzel, helvayı götür ama sakın orada durma hemen geri gel, der.

Güzel, Nazlı Hanım’a helvayı götürür. Kapıyı çalar. Helvayı, Nazlı Hanım’a Güzel’in vermesini isterler. Nazlı Hanım, Güzel’i görür âşık olur. Güzel’in içeri girmesini isterler. Güzel içeri girmeyi kabul etmez:

- Emir böyle helvayı verip geri dönmem lazım, der.

Güzel gider ama Nazlı Hanım’ın aklı Güzel'de kalır. Nazlı Hanım, her gün bir tepsi helva ister. Helvacı, durumu anlar. Nazlı Hanım, bakar ki bu böyle olamayacak saraydan helvacının dükkânına bir tünel yaptırır. Güzel, buradan Nazlı Hanım’ın yanına gider gelir. Helvacı bakar ki Nazlı Hanım artık helva istemez. Helvac,ı Güzel’i takip etmeye başlar. Görür ki Güzel dükkânın içinden bir taşı kaldırır içeri girer çıkar. Helvacı taşı kaldırır bakar ki; saraya Nazlı Hanım’a giden bir tünel var. Bunu gören helvacı, bir kervanla anlaşır. Güzel’i bir kervana satar. Güzel’i nasıl kervana alacaklarını konuşurlar. Kervancı üç dört sandık hazırlatır, helvacı Güzel ile helvayı gönderir. "O sandığa değil bu sandığa ,bu sandığa değil şu sandığa"   diye Güzel’i dolaştırırken bir sandığa kilitlerler. Kervan, Güzel’i alıp yola çıkar. Güzel durumu anlar ve düşünür ki;

- Yine satıldık, beni buradan sadece Nazlı Hanım kurtarır. Şehirde sadece sarayın önünde kaldırım taşları vardır. Atlar oraya gelince anlarım Nazlı Hanım’a haber veririm, der.

Güzel, atların kaldırım taşlarına başlar türkü söylemeye:

         Atılmışam   tutulmuşam

         Beş akçeye satılmışam

         İmdat Nazlı Hanım

        Senden bir imdat

Nazlı Hanım, balkonda dinlenirken bir ses duyar. Güzel’in sesini hemen tanır. Kervanı hemen durdurur.

      Atılmışsan tutulmuşsan

      Bir sandığa tepilmişsen

      Beş altına satılmışsan

      Eyle kervan eyle

Nazlı Hanım kervandaki sandıkları hep arar. Ama Güzel’i bulamaz. Kervan Güzel’i alıp gider. Nazlı Hanım ne yapıp edip Güzel’i bulur. Güzel’i mahkemeye verirler. Meğerse Medet’in padişah olduğu bu şehre mahkemeye giderler. Mahkemede Güzel’ i asacaklardır. Güzel, kardeşi Medet’i tanır. Ama Medet Güzel'i tanımaz. Güzel, Medet’e der:

- Bir insanı konuştururlar da mı asarlar yoksa konuşturmadan mı asarlar. Medet, Güzel’e hak verir:

-Öyle ya konuşturur da öyle ceza verirler, der.

Güzel kardeşinden ayrıldığı zamandan başlayıp, bezirganbaşının, helvacının, demircinin, kervancının yaptıklarını tek tek anlatır. Medet, Güzel’in kardeşi olduğunu anlar. Helvacıyı, demirciyi, kervancıyı zindana attırır. 

İki kardeş hasret gideriyorlar. Güzel, Medet’e der ki:

-Benim senden bir isteğim daha var. Nazlı Hanım ile evlenmek isterim. Medet, Nazlı Hanım ile Güzel’i evlendirir. Kırk gün kırk gece toy düğün kurarlar. Mutlu  mesut yaşarlar.