ALİ İLE KARISI
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Zamanın birinde, yaşlı bir adam ile karısı varmış. Bunlar çok fakirmiş. Bir gün bir çocukları olmuş. Adam, karısına:

— Bu çocuğun adını ne koyalım, diye sormuş. Kadın da:

— Adını Ali koyalım, demiş.

Çocuğun adını Ali koymuşlar. Aradan yıllar geçmiş. Ali’nin babası ölmüş. Ali ile annesi ortada kalmış. Ali’nin evlenme çağı geldiğinden annesine:

— Beni evlendir, demiş. Annesi de:

— Oğlum biz fakiriz, ne ile, hangi parayla seni evlendireyim, diye sormuş. Ali :

— Bir ineğimiz var. Onu satar, evlenirim, demiş.

Bunu söyleyince annesi:

— Bizim olan tek varlığımız, o kötü inek. Onu satarsak ortada kalırız. Bizim ne tarlamız ne de tamımız var, demiş.

Fakat kadın bütün bunları söylese de Ali’nin ısrarlarına dayanamamış. İneği satmışlar. İnek fazla bir para etmemiş. Daha sonra kafalarına göre birisini bulmuşlar. O da fakirmiş. Ali onunla evlenmiş. Bu arada Ali fakirmiş ama hem zeki, hem yakışıklı hem de mert birisiymiş.

O zamanlar başka bir köyde çok zengin köseler yaşarmış. Ali bu köselerden para istemeye karar vermiş. Parayla tarla alacakmış ve geçinmelerini sağlayacakmış. Köselerin yanına gitmiş. Köselere:

— Siz zengin insanlarsınız, bana biraz para verin ben de tarla alayım, aileme bakayım, demiş.

Köseler hâli vakti yerinde olmayan Ali’ye para vermeyi kabul etmişler. Fakat bir şart koşmuşlar. Ali’ye:

— Sana üç yüz kuruş verirsek, beş yüz kuruş alırız, demişler.

Ali bunu kabul etmiş. Parayı almış, köyüne gelmiş. Köyünde küçük bir tarla almış. Fakat aldığı paranın yanı sıra kendi cebindekini de katmış. Tarlayı daha sonra ekmişler, biçmişler. Aradan yıllar geçmiş. Fakat bir türlü kâr edememişler. Sadece karınlarını doyurabiliyorlarmış. Bu işin böyle gitmeyeceğini anlayınca Ali karısına:

— Bu iş böyle gitmeyecek, beş kuruş paramız yok. Ben gurbete gideyim de çalışayım; para getireyim, cebimiz para görsün, demiş.

Bir sonraki gün Ali’nin karısı erkenden kalkıp tandırı yakmış. Gurbete gideceği için Ali’ye yiyecek hazırlamış. Ali de kalkmış erzakını alıp yollara düşmüş.

Ali az gitmiş, uz gitmiş dere tepe düz gitmiş. Dağda giderken yüksek bir tepenin başında bir kale görmüş. Kale çok büyük ve muntazam yapılmış. Uzun zamandır yürüdüğünden bu kalede konaklamaya karar vermiş. Kale kapısına yaklaşmış. Etrafta ağaçlar varmış ve her ağacın başında kelleler varmış. Ali bunları görünce korkmaya başlamış. Hemen kalenin kapısını çalmış. Kalenin kapıları çok büyükmüş. Kalenin içinden bir ses gelmiş. Kalede de bir dev yaşarmış. Dev:

— Bugün rızkımız kendiliğinden geldi hanım, demiş.

Kapıyı açmışlar, içeri almışlar. Ali, devi görünce biraz daha korkmuş. Devle merhabalaşmışlar. Dev sormuş:

— Nereden gelip nereye gidiyorsun? Ali:

— Ben fakir bir adamım. Çalışmaya gidiyorum. Eğer iş bulursam birkaç kuruş kazanıp evime döneceğim, demiş. Dev:

— Buraya geldin ama buradan çıkış yoktur, gidemezsin. Daha önce buradan çıkan olmadı. Dediklerimizi yapacaksın, yoksa seni şu kazana atar yeriz, demiş.

Ali çaresiz kabul etmiş. Devin de bir karısı ile bir kızı varmış. Ali’ye istediklerini yapmaya başlamışlar.

Ali’yi yedirip içirmişler. Karnını tıka basa doyurmuşlar. Daha sonra bir leğen köpük getirip içirmişler. Ali’ye:

— Eğer sabah yatakta herhangi bir iz bulursak seni yeriz, demişler.

Ali çok korkmuş ama kabul etmiş. Devin karısı yatağı sermiş. Ali yatmış. Tabi içtiği köpük midesini rahatsız etmiş. Ali’nin karnı şişmiş, ağrımış. Yatağa kaçırsa bunu öldürecekler. Yapmasa o hiç olmaz, şaşıp kalmış. Onun için odada dolanarak ne yapacağını düşünmüş. Daha sonra düşünürken tavanda devin çizmelerini görmüş. Zor, güç onlara ulaşıp aşağıya indirmiş. İşini görüp çizmeleri yerine asmış. Yatağa yatmış. Sabah olmuş. Tabi devin karısı ile kızı hemen kalkmış. Tandırı yakmışlar. Çünkü bugüne kadar avları ellerinden hiç kaçmamış. Kazanı ateşin üzerine koymuşlar, sabırsızlıkla yemeği beklemeye başlamışlar. Dev, karısına:

— Git, şu yatağa bak bakalım; bir şey var mı, diye sormuş. Devin karısı da hemen yatağa bakmaya gitmiş. Fakat yatakta hiçbir şey bulamamış. Kadın şaşırmış. Gelip deve:

— Yatakta hiçbir iz bulamadım, bir leğen köpüğü içip nasıl durdu? Ben bu işten bir şey anlamadım, demiş.

Dev de şaşıp kalmış. Ama anlaşmaya uymuşlar. Dev, Ali’ye:

— Al şu bir kese altını! Sen dediklerini yaptın ben de dediklerimi yapıyorum. Bu altınla istediğini yapabilirsin, diyerek Ali’yi kaleden yolcu etmeye gelmiş.

Fakat Ali, devin kendisine çektirdiği acıyı unutmayıp deve ceza vermeye karar vermiş. Devin aklını başına getirecek bir şeyler düşünmüş. Aklına iyi bir fikir gelmiş. Deve:

— Benim bir çuvaldızım var gören heveslenir. Yatağımın kenarında kalmış. Ben gideyim onu alayım. Fakat çuvaldızımı görünce senin karın ve kızın heveslenir. Gözünü seveyim dev kardeş, ben vermiyor dediğimde sen ver diye bağır, demiş.

Ali gitmiş. Dev dışarıda onu beklemiş. Karısı ile kızına:

— Benimle beraber olacaksınız, demiş.

Bu ikisi kabul etmemiş. Bağırmışlar. Dev bağırmalarını duyunca:

— Verin, demiş.

Ali her ikisiyle de beraber olmuş. Devin yanına gelmiş:

— Çuvaldızımı çok sevdiler, zorla aldım demiş. Dev:

— Yolun açık olsun, demiş.

Dev olaylardan habersiz Ali’yi uğurlamış.

Ali’yi, dev beni takip edebilir düşüncesi almış.

— Ben bir adım atsam o daha büyük bir adım atar, bana yetişir, demiş.

Onun için bir plan hazırlamış. Bir yeri eşmiş. Kuru bir odun bulmuş ve onu sivriltmiş. Eştiği yere saklanmış. Üstünü kapatmış. Odun parçasını üstüne dikmiş. Üzerine de “Ali ölmüştür, ruhuna Fatiha” diye yazmış. Beklemeye başlamış.

Dev eve gitmiş. Evde karısı ve kızı yaşadıklarını anlatmışlar. Anlatınca dev sinirlenmiş. Karısına:

— Çizmelerimi getir, hemen şunun peşinden gideyim, yakalayayım, demiş.

Karısı çizmelerini getirmiş. Dev, giyer giymez içinde ne olduğunu görmüş. Daha fazla sinirlenip yollara düşmüş. Ali’nin saklandığı yere gelmiş. Dağın başında bir mezar. Üzerinde de “Ali ölmüştür” yazılmış. Dev şaşırmış.

— Bu ne zaman öldü, ne zaman toprağa gömüldü, diye kendi kendine sormuş. Fakat öcünü alamadığı için üzülmüş.

Mezarın üzerindeyken Ali, devin geldiğini anlamış ve kazığı ileri doğru itmiş. Kazık, deve saplanmış. Dev canı yandığı için bas bas bağırmış. Doğruca eve gitmiş. Karısı ve kızı devi görünce ne olduğunu sormuşlar. Dev de anlatmış. Sonra evlerine yolcu almamaya ve hiç kimseye kötülük yapmamaya karar vermişler. Evlerinde oturup hiç kimseye karışmamışlar.

Ali köyüne dönmüş. Fakat evden ayrılalı iki, üç gün olmuş. Kapıyı dövmüş. Karısı açmış. Şaşırmış:

— Ali, sen ne çabuk geldin! Daha gideli ne kadar oldu, diye sormuş.

Ali başından geçenleri bir bir anlatmış. Karısı kurtulduğu için sevinmiş.

Tüm bu olanlar yaşanırken üç köseler ise uğradıkları yerleri yok ediyorlarmış. Karşı gelenlerin ellerinden mallarını alıyorlarmış. Borç verdiklerinden iki kat para alıyorlarmış. Fakirin, fukaranın anasını ağlatıyorlarmış. Bunlar, Ali’nin çalışmaya gittiğini öğrenmişler. Paralarını almak için yanına gelmeye karar vermişler.

— Köseler gelecek. Onları ağırlayacak ve paralarını vereceksin, diye haber gelmiş. Ali:

— Başımın üstünde yerleri var, gelsinler, demiş.

Ali’nin onları beklediğine dair haber gitmiş. Bu arada Ali ile karısı bir plan yapmışlar. Çünkü herkesin malına zarar veren köselere ders vermek istiyorlarmış. Daha sonra Ali dağa gitmiş. Ali, karısına:

— Ben birazdan gelirim, demiş.

Dağda iki tane tavşan yakalamış. İkisi de birbirine çok benziyormuş. Eve geldiğinde karısı:

— Bunları ne yapacaksın, diye sormuş. Ali:

— Bak, ben tarlaya çifte gideceğim. Tavşanlardan bir tanesi evde kalacak bir tanesi benimle gelecek. Daha sonra eve geldiklerinde beni sorarlarsa benim tarlaya gittiğimi söylersin. Oraya geldiklerinde ben onların paralarını vereceğim, demiş.

Sabah olmuş. Ali çifte gitmiş. Köseler gelmiş. Kapıyı dövmüşler. Ali’nin karısı çıkmış. Köseler:

— Ali nerede, diye sormuşlar.

Karısı tarlada olduğunu söylemiş. Köseler, develerini eve bırakmışlar. Ali’nin yanına gitmişler. Köseler Ali’ye:

— Biz sana misafir olmaya geldik. Duyduk ki hâlin vaktin yerindeymiş, demişler. Ali:

— Eve haber göndereyim. Evde yemek hazırlasınlar, demiş.

Bunların biraz ilerisinde bir maşlak varmış. Maşlağın içinde de tavşan varmış. Ali tavşanın ayaklarını ve gözlerini bağlamış. Tavşan içinde duruyormuş. Tabi köselerin bundan haberi yokmuş. Ali tavşanı almış. Ayaklarını ve gözlerini çözmüş. Tavşana:

— Oğlum git, annene söyle, kuzuyu kızartsın, pilav yapsın, fasulye yapsın, demiş.

Sonra tavşana vurmuş. Tavşan o vuruşun acısıyla dağa doğru kaçmış. Bu üç köseler birbirlerine bakmışlar. Şaşırmışlar. Hep beraber köye inmişler. Kapıyı dövmüşler. Ali’nin karısı kapıyı açmış. İçeri girmişler. Sofrayı kurmuşlar. Sofrada her şey varmış. Kuzu eti, pilav, fasulye… Daha sonra evde tavşanı görmüşler. Yine ayakları ve gözleri bağlıymış. Köseler tavşanı görünce şaşırmışlar. Neyse yemeklerini yemişler. Evde konakladıkları için yemeklerini yedikten sonra yatmışlar. Üç köseler aralarında konuşmuşlar. Tavşanı almaya karar vermişler. Ali’yi yanlarına çağırmışlar. Köseler Ali’ye:

— Birkaç kuruş para verelim. Şu tavşanı bize sat. Çünkü biz çok geziyoruz. Bizim, eve haber gönderecek birisine ihtiyacımız var. Onun için tavşanı bize ver, demişler. Ali:

— Gördünüz, benim de ona ihtiyacım oluyor. Benim eve haber götürüyor, demiş. Köseler:

— Sen ne yapacaksın? Tek adamsın, hiçbir yere gitmezsin. Onun için bu hayvanı bize sat, demişler.

Bunun üzerine Ali, karısına tavşanı vermesini söylemiş. Karısı itiraz etmiş:

— Tavşanı veremem. Her yere onunla haber gönderiyorum, demiş. Köseler:

— Ne kadar para istiyorsanız vereceğiz, demişler.

Ali artık kabul etmiş. Yüksek bir fiyata tavşanı köselere satmışlar. Sabah olmuş. Köseler, develeriyle beraber köyü terk edip evinin yollarını tutmuşlar.

Üç köseler memleketlerine gelmişler. Karılarına:

— Şu gördüğünüz tavşan ne istersek onu yapıyor. Aynı insan gibi kime haber göndersek ona hemen iletiyor, demişler.

Karıları, bunlara inanmamış. Köselere:

— Siz delirdiniz mi? Öyle bir şey olmaz, demişler.

Neyse, bu üç köseler tavşanı denemek için dağa çıkmışlar. Tabi tavşana evin yolunu gösterdikleri için eve dönebileceğini düşünmüşler. Tavşana:

— Eve git bizimkiler yemek hazırlasın, demişler.

İçlerinden bir tanesi de tavşana vurmuş. Tavşan can havliyle kaçmış. Bu üç köse dağ bayır gezdikten sonra eve gelmiş. Eve bakmışlar. Hiçbir yemek hazırlanmamış. Karılarına:

— Tavşan buraya geldi mi, diye sormuşlar. Karıları:

— Hayır, deyince bunlar şaşırmış.

Durumu karılarına anlatmışlar. Onlar:

— Adam sizden daha akıllı olduğu için sizi kandırmış, demişler.

Sonra anlamışlar ki Ali bunları kandırmış. Tabi çok sinirlenmişler. Çünkü Ali onların çok fazla parasını almış.

Tüm bunlar olurken Ali, hayatını yaşıyormuş. Daha sonra aklına köselerin geri dönebileceği gelmiş. Karısıyla bunu düşünmüşler. Bir plan yapmışlar. Ali, karısına:

— Çerçiye git. Bana bir düdük getir, demiş.

Karısı gidip düdüğü getirmiş. Ardından Ali bir oğlak getirmiş. Oğlağı kesmiş. Kanını bir çuvala koyup karısına bunu karnına koymasını istemiş. Ayrıca karısına:

— Ben kalk, yemek hazırla dediğimde sen kalkmayacaksın, benimle kavga edeceksin. Ben de o arada gelip seni bıçaklayacağım. Torba patlayacak. Üstün kan olacak. Köseler seni öldürdüğümü düşünecekler. Öldükten sonra ben düdük çalacağım. Kalk dediğimde kalkacaksın, demiş.

Ali ile karısı bu planı hazırlayıp üç köseleri beklemişler.

Üç köseler evlerine gelmiş. Kapıyı vurmuşlar. Ali kapıyı açmış. Üç köseler sinirle Ali’ye:

— Sen bizi aldattın. Tavşanı bize verdin. Tavşan hiçbir işe yaramadı. Bir sürü para verdik, demişler. Ali:

— Tamam, kızmayın. Bütün parayı vereceğim. Bugün burada konaklayın, demiş.

Üç köseler birbirlerine bakmışlar ve kabul etmişler. Bunlar oturmuşlar. O sırada Ali’nin karısı gelip:

— Hoş geldiniz, demiş. Ali, karısına:

— Hanım, bize yemek hazırla, çabuk, demiş. Karısı sesli bir şekilde:

— Senden bıktım. Her gelene gidene ekmek veriyorsun. Yemek hazırlamaktan bıktım. Kalk, sen hazırla, demiş.

Bunu duyan Ali ayağa kalkmış. Belindeki kamayı çıkarmış. Karısına vurmuş. Vurur vurmaz, kadın olduğu yere yıkılmış. Kadın kanlar içinde yerde yatıyormuş. Üç köseler birbirlerine bakmışlar. Birbirlerine:

— Biz ne yaptık? Adama karısını öldürttük, demişler.

Daha sonra ölünün başında dolaşmaya başlamışlar. Üç köseler üzülmüş. Durumu daha kötüye götürmemek için parayı almaktan vazgeçmişler. Bu arada Ali kendi üzerinde bir şeyler arıyormuş. Üç köseler karısını öldürdüğü için aklını kaybettiğini düşünmüşler. Fakat Ali cebinden bir düdük çıkarmış. Köseler, Ali’nin tam kafayı yediğini düşünmüşler. Onlar öyle düşünürken Ali düdüğü çalmış. Çalar çalmaz karısı hemen ayağa kalkmış:

— Emret, hizmetindeyim, demiş. Üç köseler çok şaşırmışlar. Ali karısına:

— Git, yemek hazırla; yiyelim, demiş.

Karısı yemek hazırlamış. Üç köseler bu işe çok şaşırmış. Bu üç köseler zengin olduklarından sürekli eş değiştiriyorlarmış. Akıllarından:

— Bir gün biz de sinirlenip karımızı öldürebiliriz, demişler.

Bu düdüğü almaya karar vermişler. Böylece eşlerine herhangi bir zarar verseler de bu düdükle eşlerini iyileştireceklerini düşünmüşler. Sabah olmuş. Düdüğü almak için Ali’ye:

— Ali, borcun kalsın, sana para verelim, şu düdüğü bize sat, demişler. Ali:

— Ben nasıl vereyim? Canım sıkıldığında böyle yapıyorum. Düdüğü öttürünce karım hemen diriliyor. Bu düdük bana gerekli, demiş.

Büyük uğraşlar sonucunda düdüğü almışlar. Aldıklarına çok sevinmişler. Hemen köylerinin yollarını tutmuşlar. Köylerine varmışlar. Bu üç köselerden birisi, karısını döve döve öldürmüş. Ondan sonra da düdüğü çalmaya başlamış. Fakat karısı ne kalkmış ne de başka bir şey yapmış. Ortanca kardeş ağabeyine:

— Eve gelir gelmez eş öldürülür mü? Önce haber verilir, demiş.

Karısını çağırmış. Kılıçla karısını ikiye bölmüş. Sonra da düdüğü öttürmüş. Ama onun da karısı ayağa kalkmamış. Küçük kardeşlerine:

— Sen öldür, bakalım dirilecek mi, diye sormuşlar.

O da karısını dilim dilim doğramış. Düdüğü öttürmüş. Fakat o da ayağa kalkıp dirilmemiş. Oturup düşünmüşler. Ali’nin kendilerini kandırdığını anlamışlar. Ali üç köselerin hem paralarını almış hem de yuvalarını yıkmış. Üç köseler karar vermişler. Ali’yi öldüreceklermiş.

Bu arada Ali, karısıyla üç köseler gelecek, diye plan hazırlamışlar. Karısı, Ali’ye:

— Şu bizim karşıda dağ var. Oradan kil getirelim, demiş.

Bu ikisi planlarını yaparken üç köseler köyden ayrılmış. Ali’nin köyüne köselerin köyünden iki, üç günde gidiliyormuş. Ali’nin köyüne üç köseler girmiş. Köylüler merak etmiş ve köselere:

— Bu Ali ne kadar zenginmiş! Her zaman geliyorsunuz. Adamı soydunuz soğana çevirdiniz, demişler. Köseler:

— Ne soyması! Asıl Ali bizi soydu soğana çevirdi, demişler.

Ali’nin evine varmışlar. Ali’ye:

— Sen bize tavşan verdin, yalan çıktı. Düdüğü verdin, yine yalan çıktı. Paramızı aldın, yuvamızı yıktın. Sen bizi kandırdın, demişler.

Bunun üzerine Ali hiç bozulmadan cevap vermiş:

— Bende para çok, istediğiniz nedir? Kadın istiyorsanız padişah kızı alırım. Onun için içiniz rahat olsun demiş.

Köseleri eve almışlar. Yemek ikram etmişler. Ağırladıktan sonra yatacaklarmış. Ali, köselere:

— Sabahleyin ne kadar para istiyorsanız o kadar veririm, demiş. Üç köseler düşünmüş.

— Bu adam bize parayı verir, demişler.

Bunlar uzun yoldan geldikleri için oldukça yorgunmuşlar. Yatakları hazırlamış, yatmışlar. Yatar yatmaz uykuya dalmışlar. Yattıktan epey bir zaman sonra Ali’nin karısı tandırı yakmış. İçine kili koymuş. Suyla kaynatmış. Kil çamura dönmüş. Üç köseler uyurken altlarına bu çamurdan koymuşlar. Kapıyı örtüp bunları gözetlemeye başlamışlar.

Küçük köse uyanmış. Altına bakmış. Altına tuvaletini yaptığını sanmış. Diğer köseleri uyandırmış. Durumu anlatmış. Diğer köseler de aynı durumla karşı karşıya olduklarını görmüş. Tabi köseler bu duruma şaşırmış. Ne yapacaklarını bilememişler. Ali’ye ne diyeceklerini düşünmüşler. Daha uyuyamamışlar. Çünkü üç köselerin namı büyükmüş. Bu yaptıklarının duyulmasını ve görülmesini istememişler. Bütün ahali duyarsa ünleri ve namları lekelenirmiş.

Üç köseler bunun üzerine sabah olmadan kaçmaya karar vermiş. Ali ile karısı, kapıdan bunları dinlemiş. Ali gitmiş. Sessizce kapıları açmış. Üç köseler karanlıkta kapıdan kaçıp gitmişler. Bir daha da dönmemişler. Ali, karısına kendisini köselerden kurtardığı için teşekkür etmiş.

Bundan sonra Ali ve karısı, zenginlik ve mutluluk içerisinde ölene kadar yaşamışlar.