Küte Kızı
(Doğu Anadolu Bölgesi, Elazığ)

KÜTE KIZI

Zamanın birinde bir padişah varmış. Bu padişah bir bostan ektirmiş. Bu bostanında küteler varmış. Bu küteler öyle büyümüş öyle büyümüş ki bir tanesi sadece bir eşek yükü kadarmış. Görenler hayrete düşermiş.

Padişah bir gün bostanına bakmaya gitmiş. Kütelerin içinde, gözüne diğerlerine göre çok daha büyük bir küte çarpmış. O küteyi alıp atına yüklemiş. Yola koyulmuş. Yolda bir ağaç dibine oturup küteyi kesmiş. Kütenin içinden ayın on dördü gibi güzel bir kız çıkmış. Padişah kızı görür görmez, kıza âşık olmuş.

- Ey küte kızı, gel sen bana var. Benim karım ol.

- Öyle şey olur mu hiç? Önce benim şartımı yerine getirmen lazım.

Padişah kıza şartını sormuş.

- Kırk davulla beraber kırk köyden insanlar toplayarak bir düğün alayı kur. Gel beni al. Ben, sen gelene kadar bu çınar ağacının üzerinde seni bekleyeceğim.

Padişah küte kızının şartını kabul edip, orada küte kızının parmağına bir yüzük takmış.

- Ben gelene kadar beni burada bekle küte kızı, demiş.

Ardından atına binip yola koyulmuş. Küte kızı çınar ağacının üzerine çıkmış. Padişahı beklemeye başlamış. Çınar ağacının altında bir göl varmış. Bu göle su içmeye iki çingene gelmiş. Su içmek için göle doğru eğildiklerinde suyun üzerinde çok güzel bir kızın yansıması olduğunu görmüşler. Bu yüzü kendi yüzleri sanıp tartışmaya başlamışlar. Biri demiş:

- Gördün mü benim ne kadar güzel bir yüzüm var. Öteki:

- Hadi oradan! Bu güzel yüz benim yüzümdür, demiş.

Küte kızı bu tartışmaya daha fazla dayanamayıp, onlara doğru seslenmiş.

- Kara kızlar, o yüz sizin değil benim yüzümdür. Kavga etmeyi bırakın!

Çingene kızlar bakmış ki gerçekten bu suda yansıması olan o güzel kız. Bunun üzerine çingene kızlardan biri, küte kızına yalvarmaya başlamış:

- Ne olur güzel kız beni yanına al, beraber arkadaşlık edelim.

- Olmaz seni yanıma alamam ben padişahın nişanlısıyım. Padişah onunla evlenmem için koyduğum şartı yerine getirmeye gitti. Düğün alayıyla gelecek bizim düğünümüz olacak. O gelene kadar ben bu ağaçta onu bekleyeceğim, demiş.

Ne dediyse çingene kız oradan gitmemiş.

- Benim hiç arkadaşım yok güzel kız. Ne olur yanına geleyim. Söz padişah gelmeden giderim, demiş.

Küte kızı hem merhametli olduğu için hem de beklemekten biraz sıkıldığı için çingene kızın elinden tutup, yanına almış. Çingene kızla sohbet etmeye başlamışlar. Küte kızı başından geçen olayları anlatıp, laf arasında üzerindeki elbisenin sihirli olduğunu ağzından kaçırmış. Bunu duyan çingene kız aklında planlar kurmaya başlamış. Çingene kız:

- Güzel kız, senin ne kadar güzel bir elbisen var. Ne olur bir kerecik olsun elbiseni giyeyim. Benim hiç güzel bir elbisem olmadı.

- Kara kız, sana elbisemi verirsem ben ne giyerim? Darılma ama olmaz kabul edemem, demiş.

Çingene kız bu, hiç pes eder mi! Başlamış ağlamaya:

- Güzel kız ne olur bir kere giyeyim. Söz bir giyeyim sonra çıkarıp sana geri veririm, demiş.

Küte kızı merhametli, saf inanmış çingene kıza, elbisesinin sihirli olduğunu da unutup çıkarmış elbisesini. Oracıkta bizim güzeller güzeli küte kızı bir boci (yavru köpek) olmuş. Çingene kız, küte kızının elbiselerini giyip, boci olan küte kızını ağaçtan aşağı itmiş.

Aradan az zaman zor zaman geçmiş, sonunda padişah gelmiş. Heyecanla ağacın yanına gidip, yukarı doğru kafasını kaldırmış. Bir de ne görsün! O güzeller güzeli küte kızı kara yüzlü, uzun burunlu bir kız olmuş

- Ne oldu sana böyle küte kızı, bu halin ne?

- Ne olsun padişahım seni beklerken güneş yaktı yüzümü kararttı, yoluna bakarken burnum uzadı, saçlarım rüzgârda karıştı, güneşten soldu, çirkinleştim, demiş.

Padişah gönlü istemese de çingene kıza inanmış. El mahkûm deyip çingene kızı ağaçtan indirmiş. Düğün alayıyla beraber yola düşmüşler. Yolda boci olan küte kızı düğün alayının peşine takılıp, padişahın ayakları arasında sürekli dolaşıp, kendini padişaha sevdirmiş. Bociyi çok seven padişah, bociyi de yanına almış. Evine geldiğinde düğün yapıp, çingene kızla evlenmiş.

Çingene kızla yaşamaya başlayan padişah, gün geçtikçe bociyi daha çok sevmiş. Bocinin küte kızı olduğunu bilen çingene kız kıskanmış. Padişaha,

- Bociyi kesip, öldüreceksin, demiş.

Padişah yapmak istememiş. Ne dese de çingene kızı ikna edememiş. Mecbur kalıp bociyi kesmiş. Bocinin kesildiği yerde, bir damla kan kalmış. Bu damla kanın olduğu yerden, bir fidan filizlenmeye başlamış. O fidan büyümüş koca bir çınar ağacı olmuş. Bu ağaç öyle güzel bir ağaçmış ki padişah etrafında pervane olmuş. Bu ağacı çok sevmiş. Her gün kuruyan yapraklarını budayıp, gölgesinde uzanırmış. Çingene kız yine kıskanmış. Bu sırada gebeymiş. Padişaha,

- Bu ağacı kes, demiş.

- Bu ağacın sana ne zararı var? Bak hele ne kadar güzel bir ağaçtır, kesmem, demiş.

Aradan biraz zaman geçmiş. Çingene kız padişaha oğlan bir çocuk vermiş. Yine ağacın kesilmesini istemiş. Padişah ne dediyse de ikna edememiş çingene kızı. Çingene kız:

- Bu ağacı keseceksin ve oğlana bir beşik yapacaksın, diye tutturmuş.

Padişah daha mecburen razı gelmiş. Ağacı kesmiş. Kestiği ağaçtan da bir beşik yaptırmış. Çingene kız halinden memnun, oğlunu beşiğin içine koymuş. Beşikte parlak bir çivi belirmiş. Bu çivi bebeğe batmış. Canı yanan bebek ağlamaya başlamış. Çingene kız çiviyi fark edince oğlanı beşikten çıkarıp, beşiği ocağa atıp yakmış. Artık küte kızından kurtulduğunu düşünmüş. Evin hizmetçilerinden bir yaşlı kadın varmış. Bu yaşlı kadın her sabah padişahın evine gelip, evi temizliyormuş. Eve gelip temizlik yapmaya başlamış. Ocağın külünü süpürüp toplamış. Tam külü atarken, külün içinden parlak bir çivi “çing” diye bir sesle yaşlı kadının ayaklarının önüne düşmüş. Parlak şeyleri seven yaşlı kadın, çiviyi yerden alıp kuşağının arasına koymuş.

İşini bitirdikten sonra akşam evine gelen yaşlı kadın uyumak için elbisenin kuşağını çözmüş. Kuşağındaki çivi “çing” diye bir sesle ayağının önüne düşmüş. Yaşlı kadın yerden çiviyi alıp pencerenin kenarına koymuş. Yatıp, uyumuş. Sabah olunca kalkmış, padişahın evini temizlemek için evden çıkmış. Yaşlı kadın evden çıkar çıkmaz pencerenin kenarındaki çivi “çing” diye bir ses çıkararak yere düşmüş. Çivi olmuş bizim küte kızı. Küte kızı başlamış yaşlı kadının evini temizlemeye, evi temizlemiş, yemek yapmış, sofra kurmuş. Akşam olunca yine pencere kenarına gitmiş çiviye dönmüş. Yaşlı kadın evine gelmiş. Bir de ne görsün! Evi tertemiz, yemeği yapılmış, sofası kurulmuş.

Hayret etmiş ama sonra,

- Bugün günlerden Cuma’dır. Her halde biri hayır olsun diye yaptı, demiş.

Sevinip dua etmiş. Yemeğini yemiş yorgun olduğu için hemen yatıp uyumuş. Yaşlı kadın sabah erkenden kalkıp, yine padişahın evini temizlemek için evden çıkmış. O evden çıkınca pencere kenarındaki çivi yine yere düşüp “çing” diye ses çıkarmış. Çivi olmuş bizim küte kızı. Hemen işe koyulmuş. Evi temizlemiş, yemek yapmış, sofrayı kurmuş. Akşam olunca yaşlı kadın gelmeden yine yerine gidip çivi olmuş. Yaşlı kadın evine gelmiş. Bakmış ki evi temizlenmiş, yemeği yapılmış, sofrası kurulmuş.

- Halla halla bu işte bir iş var kesin, demiş.

Bu defa biraz daha hayret etse de yine de sevinmiş. Yemeğini yiyip yatıp uyumuş. Sabah yine aynı şeyler olmuş. Yaşlı kadın yine erkenden kalkmış, padişahın evini temizlemeye gitmiş. O gidince küte kızı ortaya çıkıp ev işlerini halledip yemek yapmış. Yaşlı kadın akşam olup da evine gelince evi yine aynı şekilde görünce bu defa evine gelip bunları yapanı bulmaya karar vermiş. Yatıp uyumuş. Sabah olunca bu defa padişahın evine gitmek yerine bir köşeye saklanmış. Biraz beklemiş bakmış ki pencere kenarındaki çivi “çing” diye kendi kendine yere düşmüş. Çivi olmuş güzeller güzeli bir kız. Yaşlı kadın bunu görünce hayretten ağzı açıkta kalmış. Yaşlı kadın, küte kızının arkası dönükken yerinden çıkıp kolundan yakalamış:

- Kimsin sen güzel kız? İn misin, cin misin?

- Kötü bir niyetim yoktur. Sadece sana yardım etmek istemiştim.

Ardından başından geçen tüm olayları anlatmış:

- Ben padişahın bostanındaki küteden çıkan bir kızdım. Padişah benim şartımı yerine getirmeye gittiği zaman onu ağaçta beklerken iki çingene kız geldi. Biri beni kandırıp üzerimdeki elbiseyi giydi. Ben bir boci oldum o benim yerime geçip padişahla evlendi. Padişah ben bociyken beni sevdi beni yanına aldı, çingene kız bociyi kestirdi. Bocinin bir damla kanından koca bir çınar ağacı oldum. Çingene kız ağacı kestirdi bir beşik yaptırdı. Beşikte bir çivi oldum. Çingene kız beşiği ocağa atıp yaktı. Sonra sen beni o küllerin içinden kurtarıp aldın” demiş.

Hayretle kızı dinleyen yaşlı kadın:

- Eee bundan sonra ne olacak küte kızı?

- Beni yanına al nine. Temizliğini yaparım, yemeğini hazırlarım, sana yoldaşlık yaparım.

Yaşlı kadın buna çok sevinmiş. Küte kızının bu isteğini kabul etmiş. Aradan günler geçmiş, yaşlı kadınla küte kızı bir gün oturup konuşurken, küte kızı padişahı sormuş:

- Padişah ne yapıyor nine, durumu nasıl?

- Padişah odur atlarını dağıtıyor. Bu kış için her eve bir at verecek. Her ev bir atı besleyecek.

- Nine ne olur bize de bir at getir. Bir at da biz besleyelim.

- Aman küte kızı, yapma etme. Ben kendi halinde yaşlı bir kadınım. Kendime zor bakıyorum, atı nasıl beslerim? Ekinim yok, samanım yok.

- Nine sen beni dinle. Atı al getir gerisine sen karışma.

Yaşlı kadın kalkmış, padişahın yanına gitmiş.

- Padişahım bunca senedir yanınızda çalışırım. Size karşı bir günden bir güne kusurum olmamıştır. Sizden bir isteğim vardır.

Padişah yaşlı kadına isteğini sorunca, yaşlı kadın:

- Padişahım duydum ki bu kış her eve bir at dağıtırsınız. Bir at da bana verin.

Padişah gülmüş:

- İyi hoş dersin de sen ata nasıl bakarsın?

Yaşlı kadın isteğinde ısrar edince padişah daha boş çevirmemek için hastalıklı, cılız bir atını yaşlı kadına vermiş. Yaşlı kadın atı alıp evinin yanındaki ahıra bağlamış. Küte kızı ahıra gidip, ahırda abdest almış. Abdest suyunun gittiği yerlerde otlar yeşermiş. At o otları yedikçe iyileşmiş, günden güne kilo almış. Çok güçlü ve çok güzel bir at olmuş. Günler böyle geçerken kış bitmiş, bahar gelmiş. Padişah yaverleriyle beraber, verdiği atları evlerden bir bir toplamaya başlamış. Sıra yaşlı kadının evine gelmiş. Padişah ve yaverleri dışarıda beklerken, küte kızı ahırda atla konuşmuş:

- Dışarı çıktığında yere çök sakın ben gelmeden yerden kalkma, demiş.

Yaşlı kadın ahıra gelip, atın yularından tutup dışarı çıkarmış. Atı görenlerin ağzı açıkta kalmış. O hastalıklı cılız at gitmiş, yerine küheylan gibi bir at gelmiş. Atı alıp götürmek istemişler, ama at olduğu yere çökmüş. Ne yapmışlarsa yerden kaldıramamışlar. Padişah kızmış:

- Kim bu atı iyileştirip, beslediyse gelsin yerden kaldırsın bu atı!

Yaşlı kadın, küte kızının yanına gidip:

- Küte kızı bu at yerden kalkmıyor. Padişah kim bu atı iyileştirip, beslediyse o gelsin yerden kaldırsın bu atı diyor, demiş.

Küte kızı, yaşlı kadından giymek için kırk çarşaf, yüzünü kapatmak için kırk peçe istemiş. Yaşlı kadın küte kızına istediklerini getirmiş. Küte kızı kırk çarşaf giyip, yüzüne kırk peçe örtmüş. Dışarı çıkıp, atın yanına gelmiş. Ata bir tekme atmış:

- Kalk yerden köpeğin malı!

Koskoca padişahın atına bu laf edilince, padişahın çok zoruna gitmiş:

- Bre hadsiz! Sen kimsin de benim atıma köpeğin malı dersin! Seni mahkemenin huzurunda yargılayacağım.

Küte kızını yanına almış. Yaşlı kadını da şahit olarak yanında götürmüş. Mahkemenin huzuruna çıkmışlar. Yaşlı kadın daha fazla dayanamayıp, olan biten ne varsa anlatmış. Padişah hayret etmiş. İnanmak istememiş. Küte kızına,

- Çıkar üzerindeki çarşafı, peçeyi. Bakalım yaşlı kadın doğruyu mu söyler? , demiş.

Küte kız bir peçesini çıkarmış bir çarşafını. En son çarşafı ve peçeyi çıkarınca, padişah bakmış ki yaşlı kadın doğruyu söyler. Karşısında duran küte kızıdır. Küte kızı başından geçen olayları bir de kendisi padişaha anlatmış. Padişah küte kızını gördüğüne çok sevinse de çingene kıza çok sinirlenmiş. Ceza olarak çingene kızı, küte kızının beslediği ata bağlayıp, memleketten sürmüş. Yaşlı kadını da yanlarına alıp, kırk gün kırk gece düğün yapıp evlenmişler. Sonunda muratlarına ermişler.