Keloğlan ve Köse
(İç Anadolu Bölgesi, Kayseri)

 [KELOĞLAN VE KÖSE]

Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde bir Keloğlan varmış. Bu Keloğlan’ın bir de babası varmış. İhtiyar adamcağız son günlerini yaşıyormuş. Bir gün oğlunu karşısına alarak:

— Sakın köselerle alışveriş etme! Bu benim sana ilk ve son öğüdüm olsun, demiş.

Birkaç ay sonra adamcağız ölmüş. Babası öldükten sonra evin işlerini idare etme görevi Keloğlan’a düşmüş.

Günlerden birinde Keloğlan on kilo buğdayı hayvana yükleyerek değirmene öğütmeye gitmiş. Köye en yakın olan değirmene varmış. Bakmış ki sahibi köse. Oradan vazgeçerek daha aşağıdakine gitmiş. İkinci değirmenin sahibinin de köse olduğunu görünce başka bir değirmene gitmek için yola koyulmuş.

Gitmiş, gitmiş, yol çok uzadığı için daha fazla yorulmak istememiş, geri dönerek kösenin değirmenine gelmiş. Hâlbuki en aşağıdaki değirmenci köse değilmiş.

Keloğlan kösenin değirmeninde buğdayları öğütmeye başlamış. Bu sırada konuşmaya koyulmuşlar. Köse söz arasında Keloğlan’a dönerek:

— Oğulcuğum, benim karnım çok aç. Şu senin unun birazını alıp da ekmek yapalım, olmaz mı?

Keloğlan razı olmuş, köse de unu yoğurmaya başlamış. Köse evvela unun suyunu fazla kaçırmış, un koymuş. Katı olmuş su koymuş, sulu olmuş. Böyle yapa yapa on kilo unu da yoğurmuş. Ekmeğe ateşe koyarak pişirmeye başlamış. Köse, Keloğlan’a:

— Ekmek pişinceye kadar istersen birer masal anlatalım. Kimin masalı güzel olursa, ekmek de onun olsun, demiş.

Keloğlan buna razı olmuş. Önce köse masalını anlatmaya başlamış:

— Vaktiyle bir adam varmış, bu adamın bir karısı, karısının da üç tane hovardası varmış. Adam bir gün sokağa çıkmış, karısı da hovardalarını eve almış...

Köse burada uzun bir nefes aldıktan sonra masalını anlatmaya devam etmiş:

— Adamcağız işini erken bitirip eve dönmüş. Karısı pencereden kocasının geldiğini görünce hovardalarından birini ocağın bacasına, diğerini ambara, üçüncüsünü de ahıra saklamış. Kocasına kapıyı açmış.

Adam köşe başından evi gözetlediği için, hovardaların eve girdiklerini görmüşmüş. Karısından bir değnek isteyerek ocağın çok kurumlu olan bacasını temizleyeceğini söylemiş. Bacaya sopayı sokunca herif pat diye aşağı düşmüş, ölmüş. Gürültüyü duyan ötekiler arkadaşlarını kurtarmak için dışarı çıkmışlar. Bir tanesi eşeğin semerini almış, dama çıkmış. Bacadan semeri atarak adamı öldürmek istemiş. Fakat semerin ipi ayağına takılarak bacadan aşağı kendi de semerle beraber düşmüş, ölmüş. En sona kalan hovardayı da karı koca bir olup öldürmüş. Onlar ermiş muradına....”

Kösenin masalı burada bitmiş, sıra Keloğlan’a gelmiş. Masalını anlatmaya başlamış:

— Bir vardı, bir yoktu. Evvel zamanda bizim bir topal peteğimiz vardı. Bu petek bir gün kayboldu. Aradık, taradık bulamadık. Bir horozumuz vardı, horozun sırtına bindik, peteğimizi aramaya gittik. Bir dağın tepesine çıktık. Baktık bizim petekle bir adam çift sürüyor. Hemen yanına giderek: “Bu peteğe sen niçin çift sürdürüyorsun?” diye sorduk. Adam bizi doğru yaklaştı ve: “Bu petek sizindir. Dün benim öküzümü yaraladı. Öküzüm hasta olduğundan onun yerine bunu koştum.” diye cevap verdi. Biz de peteği alarak eve geldik. Fakat horozun sırtı yara olduğundan bunu nasıl iyi edelim diye sorduk soruşturduk. Bize “Hindistan cevizi iyi eder” dediler. Babam yedi sene evvel Hindistan cevizi yemişti. Fakat o sırada sağ olmadığı için düşünmeye başladık. Nihayet on beş kişi babamın mezarına gittik. Tam yedi sene eştik. Mezarı açtıktan sonra bir tane Hindistan cevizi bulabildik. Akşam Hindistan cevizini horozun üzerine sürdük. Sabah olunca ne görsek beğenirsin? Horozun sırtında kocaman bir Hindistan cevizi ağacı çıkmamış mı? Hemen ağacın üzerine çıktık. Cevizleri toplamaya başladık. O sırada gözümüze bir şey ilişti. Ağacın üzerinde kocaman bir buğday tarlası vardı... Bir orak alarak tarlayı biçmeye başladık. O sırada bir tavşan çıktı. Kaçmaya başladı. Hemen orağı alarak tavşanın arkasından koşmaya başladım. Orak buğdayları biçti, halt eyleme köse, kardeşlik peteği Keloğlan’a düştü...” diyerek masalını bitirmiş.

Ekmekleri alarak evine gitmiş.

Onlara kömür.... Bizlere ömür...