umutphp/masallar huggingface dataset:
Kaşıkçı
(Karadeniz Bölgesi, Tokat)

Bir varmış, bir yokmuş… Vaktiyle köyün birinde fakir mi fakir bir kaşıkçı yaşarmış. Her gün ormana gider, uygun ağaçları kesip eve getirir, onlardan kaşık yapar, yaptıkları kaşıkları satar, öyle geçinirmiş.

Bu kaşıkçı yine bir gün ormana odun toplamaya gitmiş. Ormanda uygun ağaç ararken yerde yatan bir tilki görmüş.

Onu görünce tilkinin korkup kaçacağını sanmış, ama tilki yerinden bile kıpırdamamış. Zavallı tilki meğer sakatmış. Kaşıkçı, bu garip ne yiyip içiyor diye merak etmiş ve bir ağacın arkasına saklanmış. Olup bitenleri izlemeye başlamış.

Derken bir aslan, ağzında etle gelmiş ve bu tilkinin önüne bırakmış. Tilki, aslanın getirdiklerini yemiş, uyumaya başlamış.

Bu durum kaşıkçının hoşuna gitmiş ve bir plan yapmış. Tilki gibi olmaya karar vermiş. Köyün ortasına oturmuş ve birilerinin ona yardım etmesini beklemiş, ama kimse onunla ilgilenmiyormuş.

Günlerden bir gün bir yaşlı kişi köyde gezerken kaşıkçıya rastlamış ve köyün ortasında niye boş boş oturduğunu sormuş. Kaşıkçı, ormanda gördüklerini anlatmış. Yaşlı adam bu durum karşısında kaşıkçıya şöyle bir öğüt vermiş:

— Tilkiyi örnek alıp böyle boş boş oturacağına aslanı örnek alıp da hem kendine hem başkalarına yardımın dokunsa daha iyi olmaz mı, demiş.

Bu sözler üzerine aklı başına gelen kaşıkçı, eski işine dönüp yine ekmek kazanmaya ve etrafına yardım etmeye başlamış...
Süt Havuzu
(Doğu Anadolu Bölgesi, Bingöl)

  Bir zamanlar uzak bir ülkede iyi bir padişah varmış. Bu padişah halkının ne kadar dürüst olduğunu öğrenmek için bir karar vermiş. Tellallarını çağırtarak:

— Gidin halkıma söyleyin bir ay sonra çok büyük bir havuz yaptıracağım, demiş.

  Tellallar sokaklarda gezerek ilanı halka duyurmuşlar. Halk çok meraklanmış ve beklemiş. Nihayet beklenen gün gelmiş ve halk meydanda toplanmış.

Bir de ne görsünler, koskoca bir havuz ama içi boşmuş. Halk iyice meraklanmış. Padişah ileri çıkarak:

— Herkes bu gece eline bir kova süt alarak bu havuza dökecek, demiş. Halk da böyle güzel bir havuzun ülkelerinde olacağına sevinerek dağılmış.

Gece olunca herkes eline bir kova su almış. Nasıl olsa kimse anlamaz diye suyu havuza dökmüşler. Sabah olunca havuzun başına gelmişler. Ama ne görsünler! Havuzda süt yerine su bulunuyormuş. Oysa padişah süt olacağını söylemiş. Meğer gece herkes süt yerine su getirmiş.

  Padişah da amacına ulaşarak halkına şöyle seslenmiş:

— Hiçbir hile asla gizli kalmaz. Gerçek mutlaka ortaya çıkar, demiş. Halk da hatasını anlayarak sessizce dağılmış.
Külcü Mehmet 
(Doğu Anadolu Bölgesi, Malatya)

Bir varmış bir yokmuş, bir karının bir çocuğu varmış. Adı Külcü Mehmet’miş. Anası padişahın hizmetini görür, sofrasının ekmek kırıntılarını getirir, oğlunu beslermiş. Külcü Mehmet de sabahtan ayağını küle sokar, akşama kadar yatarmış. Bir gün anasına demiş ki:

— Git padişahın kızını bana iste.

Bu da, anası da gidip istemiş oğluna. Padişah kızını vermiş, anası da alıp gelmiş. Birkaç gün evde oturduktan sonra kız Mehmet’e demiş ki:

— Böyle ne olacak?

Kızın gerdanında asılı bir altın varmış. Oğlan altını alıp, şehre götürüp, bozdurup bir balta, bir kendir, bir eşek alıp eve gelmiş. Sabahtan kalkıp padişahın ormanına gitmiş. Birkaç gün bu ormandan odun getirip satmış şehirde. Ekmek almış, artan parayı da karısına vermiş. Bu böyle devam etmiş.

Karısı bir gün demiş ki:

— Ey Mehmet, böyle ne olacak? Sen İstanbul’a git, demiş.

Bu kalkıp gitmiş. İstanbul’da çalışmış yedi sene; bu tutmuş evine yedi çuval buğday, yedi tane nar koymuş içerisine. Bu evine gelmiş trenle. Karısı o telisleri açmış, içerisinden yedi tane nar çıkarmış. Bu narın birini kırmış. İçerisi cevher-i taş çıkmış.

Kız bu cevher-i taşın yarısını bozdurup para yapmış. Ev yaptırmış; mal, davar her bir şey almış.

Külcü Mehmet İstanbul’da on dört sene kalmış. On dört sene kaldıktan sonra evine gelmiş. Gelmiş de bir ihtiyar adam varmış:

— Dayı, bizim burada bir kom* vardı, ne oldu?  

O herif de:

— Karın ev yaptırdı.

— Bizim böyle bir kom vardı, nereye yaptırdı?

Parmağıyla göstermiş karşıdaki evi.

Külcü Mehmet gitmiş, karısına eşikte rastlayıp karnına bir tekme vurup yuvarlamış. Anasına da odada rast gelmiş, bir tekme de ona vurmuş, odaya yuvarlamış. Köylüler gelip Külcü Mehmet’i anasıyla ve karısıyla barıştırmışlar. Akşam olmuş, karısı narı getirmiş. Külcü Mehmet’e vermiş “Kır bunu.” diye. Külcü Mehmet de kırmış. İçerisi cevher-i taş çıkmış.

— Bunun yarısını bozdurdum, bu evi yaptırdım. Deve, at, katır, koyun, bağ, bahçe, arazi aldım. Gerisi de duruyor, demiş.

Onların hepsini Külcü Mehmet kırıp dolaba doldurmuş. Lazım olduğu zaman harcayıp yermiş.  

 

 


* kom: Ağıl.
Horoz
(Doğu Anadolu Bölgesi, Elazığ)

Bir varmış, bir yokmuş. Evel zaman içinde, kalbur saman içinde, develer tellal iken, pireler berber iken bi horoz varmış. Horozun ayağına bi gün diken batmış. Gitmiş bi nenenin yanına. Demiş:

—Nene dikenimi çıhar.

Nenesi de çıharmış. Demiş:

—Nene sende galsın. Bi yere gidip, gelecem.

Nene de ekmek yapacahmış. Odunu yohmuş. Dikeni yahmış, ekmek yapmış. Ondan sona horoz gelmiş. Demiş:

—Şe, dikenimi ver, demiş.  Isınacam, demiş.

Ondan sona demiş ki:

—Ben senin dikenin yahdım, ekmek yapdım.

Demiş:

—Ya iki ekmek verirsin ya da dikenimi verirsin.

Ondan sona gadın da iki ekmeği vermiş. Horoz gimiş. Bi gün bi çobana raslamış, Demiş ki:

—Bu iki ekmeğimi tut. İki ekmeğimi tut, demiş. Ben bi yere gadar gidem, gelem. 

Sona gitmiş, gelmiş. Çoban açıhmış, İki ekmeği yemiş. Bi gün gelmiş, demiş:

—Ya iki ekmeğimi ver, demiş. Acıhmışım, yiyem.

Sona demiş:

—Ben, senin acıhmışdım, iki ekmeğini yedim, demiş.

Ondan sona horoz da demiş:

—Ya iki ekmeğimi verirsin yada iki tane goyun verirsin.

O da demiş:

—O zaman al sahan iki tane goyun, demiş.

Gitmişler. Horoz goyunları götürmüş. Bi dügün evine raslamış. O oraya demiş ki:

—Bu goyunlarımı tutun. Bir yere gadar gidip gelecem, demiş.

Sona tekrar gitmiş. Düğün evinin yemeği bitince goyunları kesmişler, yemek yapmışlar, Horoz gelmiş, demiş ki:

—Goyunlarımı verin, otaracam, demiş.

Demiş:

—Bizim yemegimiz bitince goyunları kesip yemek yapdıh.

O da demiş:

—Ya gelini verirsiz ya da goyunları verirsiz. Ya gelini ya goyunları.

Ondan sona gelini almış, gitmiş.
Tilki ile Yılan
(Doğu Anadolu Bölgesi, Elazığ)

Bir varmış, bir yohmuş. Evel zaman içinde, halbur saman içinde, develer tellal iken pireler berber iken, bir tilkinen bir yılan yaşarmış. Bu tilkinen yılan arhadaş oliler, gardaş oliler. Arhadaş oliler, yaşi, gidiler. Gidiler, gidiler, böyük bi suyun kenarına. Sudan geçecekler öteye, öbür tarafa. Yılan diyi ki:

— Ben geçemem. Nasıl geçem? Benim ayahlarım yoh. Ben geçemem.

Tilki diyi:

— He, diyi. Belen dolanam, beni geçir.

Bu getiri, tilkinin beline dolani. Yarı yere geli, suyun yarısına. Yarı yere geli, diyi:

— Dur! Ben bu tilkiyi sıham sıham, belini gıram, diyi. Gebersin, getsin. Yılan hayın da!

Sıhi, sıhi. Belini sıhi. Az gali gemikleri pırıla.

— Yılan gardeş nedisin?

Diyi:

— Yoh, seni sıhacam, gemiklerin gıracam.

— Yılan gardeş, yapma, etme, diyi. Bah seni sırtlamış sudan geçirim. Biz kardeş olmuşuh. Niye benim kemiklerimi gırasın?

— Yoh , diyi. Gıracam kemiklerin. Sıhacam, kemiklerin gıracam.

Sıhi, sıhi. Tilki gamani, gali. Bahi kemikleri gırılacah:

— Eee, diyi. Sahan bi şe diyem elesem. Son benim bi sözüm var, diyi. Onu yerine getir.

Diyi:

— Seni çoh sevdim. Gardaşım gibi sevdim, diyi. Arhadaş olduh, gardaş olduh. Gezdik onca bereber, diyi. Çoh sevdim, o gözlerin çoh sevidim. Gafan uzat, diyi. O gözlerin öpem. O gözlerin öpem, diyi. Benim gemiklerimi gır daha. Seni çoh sevdim, diyi.

Yılan gafasını uzati. Tilki de tuzah guri, gafasını uzadi gözlerini öpe. Nasıl egilise gafasını dişli tilki, gopari. Yılan çırpıni, çırpıni, elinden gurtulami. Gafasını gopari. Yılan geberi, gidi. Şap, diye suya alti.

— Ben seni sudan geçirem, diyi. Sen de beni bele edesin? Sen bahan tuzah gurasın, ben sahan gurmam mı tuzah?

Tilki sudan geçi. Daha gutuli, Çıhi kenara. Yi, içi, mıradına geçi. Siz de geçesiz mıradıza.
Kardeşler
(Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Gaziantep)

Zaman zaman içinde

Kalbur saman içinde

Eşek hamallık ederken

Sıçan hapbaba* binmiş

Gazinoda berberlik ederken

Yalan yılan

Bu haneklerin* alayı yalan

 

Vaktinde, zamanında bir karıyla bir koca varmış. Bunun yedi tane oğlu varmış. Bunun hiç kız zürriyeti olmazmış. Bir sene, iki sene geçmiş, bunun anasına oğulları sormuş:

— Hiç bizim bacımız yok mu, diye.

Bu aradan beş, altı sene sonra kendileri büyümüş, anasına demiş ki:

— Biz başımızı alıp gideceğiz. Ne zaman bizim bacımız olursa kapının önüne bir al bayrak dik, oğlan olursa kara bayrak dik. Biz geliriz kapının önüne, bakarız bayrak kırmızı ise biz eve geliriz. Karaysa biz eve gelmeyiz.

Bundan bir zaman geçmiş, gelmişler kapının önüne, bakmışlar ki kara bayrak. Komşusu kırmızı bayrağı alıp yerine kara bayrak dikmiş. Kardeşleri gelip bakmışlar ki kara bayrak dikilmiş. “Biz gene sekiz kardeş olduk.” diye ağlayarak gene dönmüşler. Aradan bir zaman geçmiş, hâlbuki kadının doğurduğu kızmış. On yaşına kadar büyümüş, anasına sormuş:

— Benim hiç kardeşim yok mu, diye sormuş.

— Neyin var yavrum?

— Kardeşlerim nerededir?

— Bacımız olmadı diye başını alıp gitti.

Kız on, on iki yaşına gelmiş, anasına demiş ki:

— Ben kardeşlerimi bulacağım.

Anası evden gitti mi beline ekmek sarmış, kardeşlerini bulmaya, şöyle böyle on, on iki saat artık gitmiş, aralık akşam olmuş, kendi bir dağın başında kalmış. Yolun öte yanında bir mera görmüş. Bu gecelik bu merada yatmaya karar vermiş. Meranın içine varmış ki ev gibi düzülüymüş. Kardeşlerini burada bulmuşlar.

 


* hapbap: Nalın.

* hanek: Söz, konuşma.
Üç Kardeş
(Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Adıyaman)

Zamanın birinde bir hükümdarın üç tane oğlu varmış. Dünyaya malik, zengin bir adammış. Oğullarını yanına çağırmış:

— Oğlum bak bu memleketin hükmü benim elimde. Gel size de beşer yük mal tutayım. Bağdat tarafına ticarete gidin.

Bunlara pahada ağır mal tutmuş, bunları yola çıkartmış. Bunlar bir hafta yol gittikten sonra, üç yol bunların önüne gelmiş. Bir levha yüzünde birkaç satır yazı yazılıymış. Küçük kardeşleri bu yazıyı okumuş, baştan yazıyı: “Sağ yola giden çok kazançlı gelir. Orta yola giden ya gelir ya gelmez. Üçüncü yola giden hiç gelmez.”

Bu küçük kardeşleri büyük kardeşlerine, ortancıl* kardeşlerine dönmüş:

— Büyük kardeşlerimiz sağ yola gitsin. Ortancıl kardeşlerimiz orta yola gitsin. Ben kendim gelmez yola gideyim, bakayım ne var.

Bunlar birbirleriyle helalleşmişler, herkes yoluna devam etmiş.

İki kardeş yoluna gitmekte olsun, gelelim küçük kardeşe. Küçük kardeş üç gün gittikten sonra bir deniz kenarına yaklaşmış. Bakmış ki çoban üç tane keçi güdüyormuş. Bu çobanı çağırmış:

̶  Gel seninle bir değişik* yapalım.

Çoban:

̶  Adam sen de benimle mi eğleniyorsun?

̶  Yok arkadaş, vallahi ciddi söylüyorum.

Bunlar orada değişik yapmışlar. Katırları çobana vermiş, kendi de keçileri almış, deniz kenarına doğru gitmiş. Deniz kenarında bir pınarın başına varmış. Vaktin ikindiyle öğle arasıymış. Gün battı tarafından gök gürler gibi bir dev çıkagelmiş. Bu adamın yanına yaklaşmış, demiş ki:

̶  Ya insanoğlu, sen bunları bana hediye mi getirdin?

Biçare korkusundan:

̶  Evet, sana getirdim.

̶  Öyleyse sür de gel.

Bunlar gide gide bir mağaraya varmışlar. Burada dev keçileri yemiş, yatmış. Uykuya yatacağı zaman çıkartmış hükümdarın oğluna otuz dokuz tane anahtar vermiş.

̶  Çünkü ben kırk gün yatacağım. Canın sıkılırsa odaları gez.

Dev yatmış, o da odaları dolaşmış. Bakmış ki bir kapının anahtarı yok. Devin yanına dönmüş gelmiş, başından anahtarı çıkartmış, gitmiş odayı açmış. İçinde güzel bir at varmış. Bu atı mağaranın önündeki bahçeye bırakmış, kendisi de Bağdat’a gitmiş. Bağdat’ta padişahın kızını almış.

 

 


* ortancıl: ortanca.

* değişik: değiş tokuş.
Yorgancı ve Padişah
(Karadeniz Bölgesi, Ordu)

Evvel zamanda bir memleket varmış. Bu memlekette her kim cuma namazını kılmazsa padişah tarafından üç sual sorulduktan sonra asılırmış. Üç sualdeki isteklerini padişah kabul etmeye mecburmuş.

Şehirde bir cami varmış, caminin yanında bir yorgancı dükkânı varmış. O gün de cumaymış. Halk abdest almış, camiye girmiş. Yorgancı “Ha bir tokmak fazla vurayım.” derken namaz geçmiş, hemen yorgancıyı tutmuşlar.

— İstediklerini söyle, asılacaksın, demişler.

O da:

— Ben padişahın atını istiyorum, demiş.

Onlar da:

— Ulan sen yarın asılacaksın. Atı ne yapacaksın?

Yorgancı da:

— Bir günün beyliği de beyliktir. Biner gezerim, demiş.

— De* al git. Sabahtan gene gel, demişler.

Yorgancı atı almış gitmiş ve sabahtan gene gelmiş.

— Ee, iki isteğin daha var. İste bakalım.

— İsteyeceğim bu ki, padişahın kızını istiyorum.

— Ulan bir günün kaldı. Padişahın kızını ne yapacaksın?

— Bir günün ömrü de ömürdür. Bir gün olsun yaşarım.

Padişahın kızını da almış gitmiş ama sabahleyin bir dileği daha varmış, ondan sonra asılacakmış. Sabah olmuş, artık ahir günü olduğu için düşünmeye başlamış. Karısı olan padişah kızı sormuş:

— Niye düşünüyorsun?

— Nasıl düşünmeyeyim, bugün beni asacaklar.

Karısı:

— Onun kolayı var. Ben seni kurtarırım.

Yorgancı:

— Nasıl kurtaracaksın?

— Şimdi sen git, o dükkândaki yorgan tokmağını al. “Dileğini söyle.” dedikleri gibi “Bu tokmakla bir kere padişahın, bir kere imamın başına vuracağım. Ondan sonra beni asın.” dersin.

Yorgancı oradan kalkmış gitmiş. Padişahın huzuruna çıkmış:

— Ee, söyle bakalım yorgancı. Bugün artık son.

— Söyleyeceğim bu ki, bu tokmakla bir padişahın başına, bir imamın başına vuracağım. Bundan sonra beni asın, demiş.

Bu sefer padişah bakmış ki iş kötü olacak, demiş ki:

— İmam efendi yahu, ben bu adamı senin arkanda namaz kılarken gördüm sanıyorum.

İmam da:

— He padişahım he. Ben de secdeye giderken birisi cübbeme takıldı, baktım buydu, demiş.

Hemen yorgancıyı beraat ettirmişler. O da gitmiş padişahın kızıyla ve atıyla ömrünün sonuna kadar yaşamış.

Gökten düştü üç elma; biri benim, biri söyleyenin, biri de dinletenin.

 

 


* de: işte.
Şahmaran
(Doğu Anadolu Bölgesi, Elazığ)

Bir varmış bir yokmuş, zamanın birinde Allah’ın hayrı hem sizin hem de bizim ölülerimizin üstüne olsun. Bir adam kalkmış yürümüş. Allah’ın izniyle gitmiş uzunca bir yol gitmiş. Bir kuyunun yanına gitmiş. Kuyuya eğilmiş ki suya baksın, kuyunun içine düşmüş. Kuyunun içinde bir geçit varmış merak etmiş,  geçide doğru gitmiş. Bir de karşısında ne görsün, yılanların şahı Şahmaran. Belden yukarısı insan, belden aşağısı yılanmış. Yılan doğrulmuş:

— Ey insanoğlu buralarda ne ararsın, diye sormuş. Adam da:

— Vallahi ben kuyudan düştüm, demiş. Allah aşkı için bu yılanlar bana doğru geliyorlar bana yardım et. Ben yılandan çok korkarım, demiş. Yılanların şahı emir verir yılanlar durur. Bu yılanların şahıdır. Yılanlar onu dinlermiş. Aradan epey zaman geçmiş. İki üç gün sonra adam oradan çıkmak istemiş, yılanların şahı buna izin vermemiş.

Bu adamın gidip onların yerini insanlara anlatacağından korkuyormuş. Sonra yılanların şahı adama demiş ki:

— Git ama beni gördüğünü söyleme. İnsanoğlu çiğ süt emmiştir. Onlara güvenilmez. Adamı bırakmış. Adam kimseye söylemeyeceğini söylemiş. Adam kuyudan çıkıp gitmiş. Yine epey zaman aradan geçmiş. O zamanın padişahı hasta olmuş. Hekim doktora gitmiş. Hekim doktor:

— Vallahi de sana çare yoktur, sen öleceksin. Senin şifan yılanların şahının üstündedir. Yılan şahını gören onu getirip kesecek bir bardak sütünü sana verecek, ancak öyle iyileşeceksin. Yoksa çaren yok öleceksin, demiş.

Padişah emir etmiş. Bütün civar köyleri toplamış. Çok ararlar, en sonunda yılanların şahını gören adamı bulurlar, adamı yakalarlar. Alır götürürler. Yılan şahını gördüğü için adamın vücudunun belli yerleri benek benek olmuştur.

Padişah:

— Derler ki sen yılan şahı Şahmaran’ı görmüşsün. Onun yerini bize söyle. Der ki:

— Padişahım ben yılanların şahını görmedim.

Padişah:

— Yok görmüşsün, onun yerini bize söyle. Onu bana getirmezsen seni asarım. Sana üç gün mühlet.

Adam kalkar ağlar yola düşer. Gider yine o kuyunun başına. Kuyudan aşağı atlar.  Gider bakar yılanların şahı uyuyormuş. Adam onu sandığın içine koyup kapatır ve kitler. Sandığı alır götürür. Padişahın yanına götürür. Nasıl indirir indirmez Yılan Şahı:

— İnsanoğlu ben sana demedim mi? İnsanoğlu çiğ süt emmiştir. İnsanoğlu hilebazdır. Her kime iyilik etmişsen ondan koru kendini. Ben sana iyilik ettim. Sen bana ne yaptın. demiş. Yılanlar Şahı Şahmaran’ı keserler, sütünü padişaha verirler. Padişah iyileşir. Yılanlar da kendi şahlarını ararlar ama bulamazlar.

Bir gün yılanların hepsinin her yere dağılacağını ve insanları öldürecekleri söylenmektedir. Allah bizi korusun yılanların haberi şahının ölümünden olmasın.
Babası ve Kızı
(Doğu Anadolu Bölgesi, Elazığ)

Bir köyde zengin bir adam varmış. Bu adamın bir de kızı varmış. Bu kız çok güzelmiş. Kızın isteyenleri varmış ancak kız kimseyi beğenmiyormuş. Babası kızını zengin biriyle evlendirmek istiyormuş. Kızına:

— Kızım baht mı istersin yoksa taht mı? Eğer taht istiyorsan seni zengin birine vereyim.

Kızı da:

— Baba en baht istiyorum, demiş. Adam da tamam demiş. Kim geliyorsa vermemiş. Adam da kızını evlendirmekten vazgeçmiş.

Birkaç zaman sonra zengin adam bir gün dolaşırken bir bahçede erik ağacının altına uzanmış bir adam görmüş. Adam erik ağacına bakıyormuş ve hadi düş düş diyormuş. Zengin adam bakmış, tam da bu benim kızımın istediği gibi demiş ve eve gitmiş.

— Kızım ben sana layık birini buldum, seni ona vereceğim. Adamlarıma söyleyeceğim seni o adamın kapısına bıraksınlar. Bundan sonra ne sen beni gör ne de ben seni göreyim.

Kız da tamam demiş. Kız eve gitmiş. Evde kimse yokmuş. Ev çok pismiş, başlamış evi temizlemeye. İş bittikten sonra bahçeye gitmiş. Bakmış ki adam ağacın altında açlıktan ölecek. Kız gitmiş bir tane ıslak sopa bulmuş getirmiş. Adamın ayağına vurmaya başlamış. Adam doğrulmuş. Sonra bir tane daha vurmuş. Adamın üzerine oturmuş. Demiş ki:

— Sen neden böyle yapıyorsun? O meyve gelip kendi kendine ağzına düşer mi? Kalk çalış, kazan sen de ye ben de.

Adamı kaldırmış adam kalkmış ve bahçedeki işleri yapmış. Tam da kızın istediği gibi biri olmuş. Sonra evlenmişler, üç tane çocukları olmuş. Zengin olmuşlar. Kocası gelip babasının evinin önünde bir gecede bir ev inşa etmiş. Babası sabah kalktığında bakıyor ki bir ev yapılmış. Evin kime ait olduğunu merak etmiş, bir gecede evinin karşısına ev yapılamaz. Adam evi yapanların kim olduğunu merak etmiş, o yüzden onlara misafir olmak istemiş. Sonra onlara gitmiş. Damadını görünce tanımış ve inanamamış. Demiş ki:

— Ben kızımı buna mı verdim. Adam nasıl bu kadar zengin oldu. Demek ki benim kızım akıllı çıktı.

Sonra çocuklar ve kızı çıkıyor. Adam şaşırıyor, diyor ki:

— Kızım ben seni tahta vermedim bahta verdim. Sen haklı çıktın, benden üstün oldun.

Kız da demiş ki:

— Malı akıl yer, mal akıllı yemez. Ben onu iki sopayla bu hale getirdim. Sen beni zengine verseydin mutlu olamazdım. Ama bak şimdi ne kadar mutluyum.

Yuvayı yapan dişi kuştur.
Alikten Fatik
(Doğu Anadolu Bölgesi, Elazığ)

           İki tene elti varmiş. Eltilerden biri fena, biri iyidir. Ne gelerse iyiye geler. İyi olan elti bi gün düşer, öler. O eltinin de Fatma adında bir kızi varmiş. Fatma kalmiş emi karisinin elinde. Emi karisi oğlune, kızıne hoş yemek pişirer, buna da lapa çapa verer. Tabi gendi çocuklari gelişmer, bu öksüz Fatma gelişer, büyer. Bi kari geler Fatma’yı ister. Kına akşamini yaperler, düğün yaperler. Köylerde bele bahçede, avlude, melekte yaperlerdi. Neyse millet toplanmış, düğün yaperler. Ana gider, köyün içinde milleti topler. O gittise milleti toplamağe, hema oğlan horoz, der. Yengesi kızi duvaktan almiş, üstünü başini kendi kızına giydirmiş, Fatma’yu da tandure koymiş. Kaynının kızi gelinoliceğ diye kıskaner. Kızi tandure koyer sonra köyün içine gider, olanları bilmer. Bu kızın kardeşi de Ali’dir, Alik derler. Alik da der:

      — Fate baci tandurda, Ayşe baci hamılda.

         Böyle bi kaç kere söyler. Biri de der:

      — Kız siz niye dinlemersiz, horoz ne der.

        Dinleler ki hema yengeler giderler o kızi çıkardeler, üstünü ondan alerler, onu döğeler.

       — Bizim gelinimizi bu bele etmiş, diye tandırın içine sökerler.

       — Valla kari geler, düğün sabahtan gider. Daha ses yoktur, toplandiler, gittiler. Giderse kari gider tandıri açer:

       — Di çık ha, ele hah geldi seni sevdi, istedi, seni götüreler he, der. Ele bi şeyler sayer kıza. Kız der:

       — Ana ana benam ben, senden sonra oni çıkarttiler, beni koydiler buraya.

      Ondan sonra o ana kızı aler gider, bi dubareler* düşüner, yine de o kızi evde kaler. Bu Fatma evlandıktan, düğün olduktan sonra bi kuş geler, der:

       — Vic vic vic, baan biraz yemek verin aa, bu zerabeti ne için size dorğamişler de yersiz.

         Kız der:

       — Ne için?

       Kuş der:

      — Allah size akıl vere, haberiz yoğ, odur sizi götüreler buğdanın altınde, üstünde keseler. Alik’i üste, Fatma’yi de altta keseler ki buğdaylari bite.

Kari ziyarete gider, herifine anlader. Der:

       — Herif, get ziyaretten sor, bu bizim buğday niye olmamiş.

Kocasi gider, sorer. O da gizli gizli getmiş, ziyaretin dibine girmiş, yalan ater. Der:

         — Valla kardeşin kıziniden oğlani kes ki buğday gögere.

        Mademki eledürse:

        — Tamam, der.

       Bunlar geldülerse eve, oğlaneden kıze zerebet* yedüreler. İki üç gün bir şey yedüreler, yemek vereler. Kuş nasıl söylerse, derler:

        —Ya nasıl edağ?

        Kuş da der ki:

        — Nasıl edasın, sen kalk Alik’in teligini* al kaç, sen kaç bu da arkasine düşsün gidin. Ele çöle düşün gidin, nere kadar gettiz. Yoksa sizi keserler.

        Bunlar de kalkerler, düşerler çöle giderler. Kuş der:

         — O zerebeti, eti size onun için yedürerlerdi ki sizi keseler.

       — E dedim bu nasıl emidir ya? Böyle amce olur? Kariler tez kandurer erkekleri. Ondan sonra bu oğlanla kız kaçer emiden, yengeden kurtuler. Masalımız da bunde biter.

*dubareler: Bir kimseye hile yapmak, dolandırmak.

*zerebet: sırın yemeği. (Sacda pişirilmiş yufka rulo şeklinde sarılıp dilimlenir. Üzerine sarımsaklı yoğurt ve tereyağı dağlanır.)

*teligini: terliğini.