umutphp/masallar huggingface dataset:
Karavezir
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

KARAVEZİR

Vaktiyle ülkelerin birinde bir Padişah yaşarmış. Birgün bu Padişah’ın yanına bir derviş gelmiş. Padişah’a misafir olmuş. Padişah dervişi ağırlamış, izzetlemiş, ona bir akçe de para vermiş, yolculamış.*

Derviş giderken Padişah’a şöyle demiş:

— Padişah’ım, herkes ne yapar kendine yapar, döner dolaşır yine kendine yapar.

Derviş, o günden sonra her gün gelip aynı sözü söyler gidermiş. Padişah da her seferinde ona bir akçe verirmiş.

Padişah’ın bir de Karavezir’i varmış. Bu Karavezir çok kötü kalpliymiş. Derviş ile Padişah’ın dostluklarını kıskanmaya başlamış. Hergün gelip Derviş’i Padişah’a kötülermiş. Sonunda Padişah’ı inandırmış. Padişah, Derviş’ten kurtulmaya karar vermiş. Hemen bir plan hazırlamış. Eline kâğıdını kalemini almış, kâğıda bir şeyler yazmış.

Padişah adamlarını çağırtmış, Derviş’i getirmelerini söylemiş. Derviş, Padişah’ın huzuruna çıkmış:

— Derviş Baba! Sen bu kâğıdı al, fırıncıya götür. Fırıncı senin ömrünün sonuna kadar rızkını temin edecek, demiş.

Derviş Baba, dua ederek kâğıdı almış, katlamış, sonra da cebine koymuş.

Derviş, gâh düşüne gâh sevine saraydan ayrılmış, yola koyulmuş. Yolda giderken Karavezir’e rastlamış. Biraz hoş-beş etmişler.

Karavezir Derviş Baba’ya:

— Böyle nereye gidiyorsun, diye sormuş.

— Padişah bana şu kâğıdı verdi. Ben bu kâğıdı fırıncıya götüreceğim. O da ben ölünceye kadar benim rızkımı temin edecek, demiş.

Karavezir hemen bir şeytanlık düşünmüş.

Derviş Baba’ya:

— Sen o kâğıdı bana ver! Benim çocuklarım aç. Fırıncı bizim rızkımızı temin etsin, demiş.

Derviş Baba, kâğıdı Karavezir’e vermiş. Karavezir, kâğıdı kaptığı gibi soluğu fırında almış. Kâğıdı fırıncıya vermiş. Fırıncı kâğıdı okur okumaz adamlarına seslenmiş;

— Bu adamı tutun, hemen fırına atın, demiş.

Adamlar Karavezir’i tuttukları gibi fırına atmışlar. Meğer o kâğıtta: “Bu kâğıdı getireni hemen fırına atın!” diye yazıyormuş.

Padişah, ertesi gün Karavezir’i ortalıkta görememiş, çok merak etmiş. Adamlarına her yeri arattırmış, fakat kimse Karavezir’i bulamamış. Padişah, şaşkın şaşkın düşünedursun birden Derviş çıkagelmiş. Padişah, Derviş’i karşısında görünce çok şaşırmış.

— Sana verdiğim kâğıdı götürüp fırıncıya verdin mi, diye sormuş.

Derviş de:

— O kâğıdı Karavezir elimden aldı, fırıncıya o götürdü, demiş.

Padişah o anda Karavezir’e ne olduğunu anlamış.

Derviş’e:

— Derviş Baba, sen haklıymışsın. “Herkes ne yapar kendine yapar, döner dolaşır yine kendine yapar.” demiştin. Beni çok utandırdın. Hakkını helâl et, demiş.

Kötüler her zaman cezasını bulur, bizim masalımız da burada biter…

Ustamızın adı Hıdır

Elimizden gelen budur

Gökten üç elma düştü

Biri benim ikisi sizin

 

Yağların iyisi, mis terin kokusu

Lavantanın pek kabadayısı

Saraylarda buluşturur,

Samanlıkta görüştürür

Sattırır şalvarını

Komşu kızını alay ettirir

 


* yolculamak :Yolcu etmek, yola göndermek, uğurlamak.
Leylek İle Tilki
(Karadeniz Bölgesi, Amasya)

LEYLEK İLE TİLKİ

Evvel zaman içinde leylek ile tilki varmış. Leylek, o bölgeye yeni taşınmış. Bölgedeki hiç kimseyi tanımıyormuş. Tilki de çok kurnaz olduğu için hiç kimse onunla arkadaşlık etmiyormuş.

Hiç arkadaşı olmayan tilki, leyleğin taşınmasına çok sevinmiş. Tilki ile leylek arkadaş olmuşlar. Kurnaz tilki, leyleği yemeğe çağırmış. Leyleğin, yemeği yiyememesi için de düz bir tabakta yemekleri getirmiş. Tilki, karnını doyurup kalkmış ama leylek bir türlü yiyememiş. Tilkinin bu davranışına kızan leylek, ona bir ders vermek istemiş. 

Düşünmüş, taşınmış tilkiyi yemeğe çağırmaya karar vermiş. Leylek, tilkinin yiyememesi için yemeği ince uzun bir kabın içinde sunmuş. Leylek, ince uzun gagasıyla güzelce yemeğini yemiş. Tilki, ne yaparsa yapsın, ince kabın içindeki yemeği bir türlü yiyememiş. Dayanamamış ve leyleğe:

-Niçin böyle bir şey yaptın? diye sormuş.

Leylek:

-Amacım sana bir ders vermek. Sana misafir olarak geldiğimde sen beni hiç düşünmemiştin. Bunu sana göstermek için böyle yaptım, demiş.
Tilki İle Aslan
(İç Anadolu Bölgesi, Kırşehir)

TİLKİ İLE ASLAN

Bir varmış bir yohmuş Evvel zaman içinde galbur zaman içinde pireler berber iken develer berber iken az gittik uz gittik dere depe düz gittik bir arpa boyu yol gittik. Bir tane aslan varmış. Yolda giderkene bir tilkiye ıraslamış. Tilki de bunu sevmeye başlamış, yalamış:

— Aslan kardeş, aslan kardeş seninle kardeş olabilir miyik? demiş.

Kardeş olmuşlar. Tilki dimiş ki:

— Ben seni sevdiğim için, beni yemediğin için, seni yuvama davet edeceem. Gelin ni? Zulada etim var, sakladıydım. Onu gelip yiyeceen, dimiş.

Aslan gelmiş, eti yimiş. Bunlar gardeş olmuşlar. Aslan dimiş ki:

— Ben de seni inime davet edeceem, gelin ni?

Aslan gelmiş. Tilki de gitmiş, bir ceylan yavrusu yahalamış, getirmiş aslanın önüne goymuş. Beraber yemişler. Yedikten sonra aslan tilkiye,

— Bir gün ben senin evinde yattım, bugün de sen benim evimde yat, misafirimsin, dimiş.

Amma aslanın tek bir yataa varımış. Tilki aslanın ayakucunda yatmış. Zabaaça* uyuyamamış. Zabah olunca aslan sormuş:

— Tilki gardeş, nasıl, iyi uyuyabildin mi? demiş.

— Uyumaya uyudum aslan gardeş de ağzının kohusundan zabahaça uyuyamadım. Ağzın leş gibi kohuyodu, dimiş.

— Tamam, sen şimdi git. Bir ay sona tekrar geri gel evime, ben seni savuşturuyum* gayri,* dimiş aslan.

Tilkiyi savuşturakene bi oduncu odun gırıyomuş. Oduncunun baltasını almış, tilkiye dimiş ki:

— Vur belime, dimiş.

— Neden? dimiş. “

— Vur işte sen, dimiş.

Tilki de vurmuş. Vurunca aslanın beli çatada yarılmış. Aslan,

— Bir ay soona tekrar geleceen benim evime, misafir olacaan, dimiş, tilkiyi göndermiş.

Bir ay boyunca aslan yalaya yalaya yarasını iyi etmiş. Tilki bir ay soona gelse ki aslan sapasağlam.

— Bu nasıl oldu? diye sormuş.

Aslan tilkinin önüne yine yiyecek getirmiş:

— Şu yiyeceği önce sen bi yi hele, dimiş.

Tilki yemeeni yeyince,

— Bah, dimiş. Sen bir ay önce bana, evinde yattım, irahat ettim amma ağzının kohusunda yatamadım dediydin dimiş. Bana bu lafı söylemeyeceedin, daha içimde duruyo dimiş. Baltayla vurduğun yara iyileşti, geçti ama senin dil yaran geçmedi dimiş. El yarası geçer de, dil yarası geçmez dimiş, masal da burda bitmiş.

 


* zabaaça: sabaha kadar

* savuşturmak: yolcu etmek, uğurlamak

* gayrı / gayri: artık, bundan sonra
Pire İle Bit
(Karadeniz Bölgesi, Amasya)

PİRE İLE BİT

Bir varmış, bir yokmuş Allah’ın günü çokmuş. Vakti zamanında bir pire ile bir bit varmış. Pire, bite:

 -Evlenelim, demiş ve evlenmişler. Günün birinde bit, evin işlerini yaparken pire de bacayı temizlemeye gitmiş. Aradan çok fazla vakit geçmiş. Bit, pireyi beklemiş ama pire bir türlü gelmemiş. Sonra gidip, bakmış ki pire bacayı temizlerken ölmüş. Hemen bit, orada saçını başını yolmuş. Bunu gören karga;

 -Bit bacı, niye saçını başını yoluyorsun? diye sormuş. Bit de:

 -Benim kocam öldü, ben saçımı başımı yolmayayım da kim yolsun, demiş. Bitin anlattıklarına üzülen karga, armuda konmuş ve kanadını kırmış. Armut kargaya:

 -Niye kanadını kırdın? dye sormuş. Karga da cevap vermiş:

 -Pire öldü, bit bacı saçını yoldu, ben kolumu kırmışım çok mu? Bunun üzerine armut da yaprağını dökmüş. Bunu gören çeşme armuda neden yaprağını döktüğünü sormuş. Armut da:

-Pire öldü, bit bacı saçını yoldu, karga kolunu kırdı, ben yaprağımı dökmüşüm çok mu? demiş. Çeşme de kurumuş. Kızın biri çeşmeye gelmiş;

-Neden çeşme akmıyor? demiş. Çeşme de:

-Pire öldü, bit bacı saçını yoldu, karga kolunu kırdı, armut yaprağını döktü, benim suyum kurumuş çok mu? deyince, kız da kendini öldürmüş.
Deli Oğlan ile Akıllı Oğlan Masalı
(İç Anadolu Bölgesi, Kayseri)

DELİ OĞLAN İLE AKILLI OĞLAN MASALI

Bir varmış, bir yohmuş. Evvel zaman içinde, galbur saman içinde, döveler tellal, pireler berber iken, ben annemin beşiğini tıngır şıngır sallar iken, çok eski zamanlarda bir Deli oğlan ile akıllı bir gardaşı varmış. Köyde yaşayıp hayvancılıhla uğraşırlarmış.

Hayvanlara eski evin altındaki ahırda baharlarmış. Bir de yeni ev yapmışlar, orada da otururlarımış. Yaşlı bovaları [babaları]  öldükten soğra Deli oğlan gardaşına 'evleri, malları bölüşelim' dimiş. Önce yeni evi Deli oğlan almış. Eski evi Ahıllı oğlan aldıhtan sonra gardaşına şöyle demiş:

- Ağşam sığırlar gelince iki evin de gapısını açalım, hangi eve girerse onun olsun.

Deli oğlan:

- Tamam, demiş. Ağşam sığırlar gelmiş, hepsi eski eve girmiş, bir dana da yeni evin önünde kalmış. Deli oğlan danayı şehre satmıya giderken, bir guş yakınına gelip durmadan ötüyor, deli oğlanı rahatsız ediyormuş.

Biraz yol alınca guş tekrar ötmüye başlamış, Deli oğlan daş atmış. Guş, yakınlardaki gayalığa girmiş. Gayalığa goşmuş, guşun sahlandığı yerde bir iki daşı galdırmış bir de ne görsün. Yığınla çil çil sarı altınlar…!

Altınları bulmanın sevinciyle Deli oğlan danayı unutmuş. Dana ormana doğru, Deli oğlan da altınları heybesine doldurup evine gitmiş. Altınları ahıllı gardaşına göstermiş ve paylaşmaya garar vermişler. Fakat altınları nasıl bölüşeceklerine bir türlü garar verememişler.

Sonunda gomşularından bir gap isteyerek altınları onunla ölçmeye garar vermişler. Durumdan şüphelenen gomşu, gabı verirken gabın altına sakız yapıştırmış. Altınları paylaşıp gabı sahibine verince, gomşu gabın altına yapışan altını görmüş ve onları gadıya şikâyat etmiş. Bunun üzerine Ahıllı oğlan, durumu gadıya anlatmak için götürülürken gardaşına, evlerine ve mallarına sahip çıkmasını söylemiş. Uzun süre gardaşının gelmesini bekleyen Deli oğlan sıhılmış. Kapıyı pencereyi sökmüş, hayvanlar ahırdan gaçmış, ev harab olmuş. Gadı da altınlara el goymuş. Ahıllı oğlanın fikirleri yüzünden her şeyleri yok olmuş.
TAK TAK EDEN KABACIĞIM MASALI
(İç Anadolu Bölgesi, Kayseri)

TAK TAK EDEN KABACIĞIM MASALI

Bir varmış, bir yogmuş. Evvel zaman içinde, galbur saman içinde, pireler berber iken, ben annemin beşiğini tıngır şıngır sallar iken, fakir bir ailenin iki çocuğu varmış.Anneleri öldükten sonra, bovaları [babaları] yeniden evlenmiş. Analık, çocuları istemiyor, onlara kötü davranıyormuş. Adam çaresizlik içinde çocukları ormana terk etmeye garar vermiş. Analıh, çocukların azıklarına yaptığı tuzlu ekmeği goymuş. Süs gabahlarına da su doldurup ormana doğru yola çıhmışlar.

Ormana varınca bovaları:

- Siz şurada oturun, ben ileride ağaç keseceğim, demiş. Çocuklar acıhmışlar, tuzlu ekmeği yemişler, suları da bitmiş. Gelmeyen bovalarına bakmaya gitmişler. Bovaları ise süs kabağını ağacın dalına astıhtan soğra evine gitmiş. Bovalarını ararken uzahtan tak tak diye gelen sesler duymuşlar ve sesin geldiği yere varınca ağacın dalındaki gabağı görmüşler. Çocuklar:

- Bova nerdesin?, diye ağlayıp:

-Tak tak eden gabacığım,

Beni aldatan bovacığım…, demişler.

Ağşam olmuş, ormanda gaybolmuşlar. Çok susamışlar. Az gitmişler, uz gitmişler, uzahta bir ışık görmüşler ve ışığa doğru yönelmişler. Oraya varınca yaşlı, uzun burunlu bir cadı eve almış. Önceleri çok iyi davranıp, yedirip içirmiş. Sonra oğlanı bir odaya gapatmış, gıza sabahtan ağşama kadar iş buyurmuş. Oğlana yemekler götürüyor onu besliyormuş. Gıza da guyudan su çektiriyor, iş yaptırıyor, ağşam da bir dilim guru ekmek veriyormuş.

Çocuhlar bu duruma bir anlam verememişler. Aradan biraz zaman geçmiş. Erkek çocuğun şişmanladığını gören cadı, gıza fırını yahmasını söylemiş. Amacı, erkek çocuğunu fırında pişirip yemekmiş. Gıza fırının ısınıp ısınmadığını sormuş, durumu fark eden gız, ben anlayamadım sen bak demiş. Sinirlenen cadı söylenerek fırının gapağını açmış, iki gardaş cadıyı fırına itip fırının gapağını gapatmışlar. Soğra evlerine gitmek üzere yola çıhmışlar. Bu sırada pişman olan bovaları da onları aramak üzere ormana geliyormuş. Çocuhlarla garşılaşan bovaları çok sevinmiş, onlara sarılmış. Hep birlikte evlerine dönmüşler. Analığı da govmuşlar.
Böcek Hanım
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

BÖCEK HANIM

Bir varmış, bir yokmuş. Bir böcek varmış.

Bir gün bu böcek:

‒ Ben evlenmeye gideceğim, diyor.

Kendiyle evlenecek bir koca bulmak için yola koyuluyor. Gide gide bir çiftçiye rastlıyor.

Çiftçi, böceğe:

‒ Nereye gidiyorsun, diye soruyor.

Böcek de:

‒ Bir koca bulup evlenmeye gidiyorum, diyor.

Çiftçi:

‒ Benimle evlenmez misin, diye soruyor.

Böcek:

‒ Tabii evlenirim. Peki, seninle evlenirsem, beni yürütmek için ne kullanırsın, diyor.

Çiftçi de:

‒ Kırbacımı kullanırım, diyor.

Böcek:

‒ Öfff! Ben seninle evlenmem. Senin gibiler ne ki evleneyim, diyor.

Tekrar yola koyuluyor. Gide gide bir fareyle karşılaşıyor.

Fare:

‒ Böcek, böyle acele acele nereye gidiyorsun, diye soruyor.

Böcek:

‒ Bak hele bana böcek diyor, diye kızıyor.

Fare:

‒ Peki ya ne diyeyim, diyor.

Böcek de:

‒ Sen bana; “Ayağındaki terliği tak tak eden, sırtındaki kamburu Allah vergisi olan, boyuna göre elbisesi Şam’dan ısmarlanan Böcek Hanım!” diyeceksin, diyor.

Fare:

‒ Peki nereye gidiyorsun, diyor.

Böcek:

‒ Benimle evlenecek koca bulmaya gidiyorum, diyor.

Fare:

‒ Benimle evlenmez misin, diye soruyor.

Böcek de:

‒ Seninle evlenirim de beni yürütmek için ne kullanırsın diyor.

Fare:

‒ Ben kuyruğumu sürmeye batırıp gözlerine sürme çekerim, diyor.

Böcek, bunu kabul ediyor; farenin evine gidiyor, evleniyorlar.

Üç gün sonra böcek, fareye:

‒ Ben dereye çamaşır yıkamaya gideceğim, diyor.

Fare de:

‒ Sen çamaşırlarını yıka! Ben de falanca yerde bir düğün var; oraya gidip yememiz için kemik getireyim, diyor.

Fare düğüne gidiyor, böcek de çamaşırlarını yıkamaya gidiyor. Böcek çamaşırları yıkayıp bitiriyor. Akşam üzeri eve dönerken yolda atın ayağının bastığı yerde meydana gelmiş bir çukura düşüyor. Ne kadar uğraşsa da çukurdan çıkamıyor. Oradan geçen bir atlı görüyor.

Atlıya:

‒ Atlı! Atlı!.. Eğer filanca eve gidersen orda Abdülbaki isminde bir kocam var. Ona de ki; “Böcek Hanım çamura saplanmış diyordu!” de, diyor.

Atlı söylenenleri duyuyor; ama kimin söylediğini, sesin nerden geldiğini anlamıyor. Yoluna devam ediyor. Az sonra düğün evine varıyor.

Düğünde bir ara:

‒ Filanca yerden geçerken bir ses duydum. bana; “Atlı! Atlı!.. Eğer filanca eve gidersen orda Abdülbaki isimli kocam var. Ona de ki; ‘Böcek Hanım çamura saplanmış.’ Gelsin beni kurtarsın.” diyordu, diyor.

Fare, halının altından atlının dediklerini duyuyor. Bağıra bağıra böceğin olduğu yere geliyor.

Elini böceğe uzatıp:

‒ Böcek Hanım, elini uzat da seni ordan çekip çıkarayım, diyor.

Böcek Hanım:

‒ Hayır, ben sana küstüm, diyor.

Fare yine:

‒ Böcek Hanım, elini uzat seni ordan çekip çıkarayım, diyor.

Böcek yine:

‒ Vermiyorum işte, ben sana küstüm, diyor.

Bu sefer fare çok kızıyor, Ayağını kaldırıp böceğin üstüne basıyor. Basar basmaz böcek toprağa yapışıyor.

Fare sinirli sinirli:

‒ Küsersen küs, diyor, ordan uzaklaşıyor.

Masalımız burada bitti…
Kırk Yalan
(İç Anadolu Bölgesi, Kırşehir)

Vaktiyle bir demirci ustası varmış. Bu adam işini hiç doğru düzgün yapmazmış. Sebebi sorulunca da kırk tane yalan uydurur, sürekli hatalarını çırağına yüklermiş. Bir gün gene bu ustanın işleri yolunda gitmemiş. Başlamış gene çırağına kızıp şeytana atmaya:

— Lanet şeytan, kör şeytan, hep senin yüzünden oluyor şeytan, diye atmaya.

Çocuk her gün ağlar, ustasının eziyetlerine katlanırmış. Bir gün dükkâna Hızır girmiş, olanlara şahit olmuş. Çocuğun gözyaşlarına dayanamayan Hızır, demirci ustasına,

— Dur ben sana bi ders vereyim de sen gör anyayı konyayı, demiş.

Kırk yalan bir gün köyden kasabaya inmiş. Hızır, hemen at kılığına girip demircinin karşısına çıkmış. Demirci bu atı görür görmez vurulmuş:

— Bu atın bu güzellikle burda ne işi var? Sahibinden ürktü de mi kaçtı acaba? demiş.

Usuulca* atın yanına yaklaşmış, bi saa bakmış bi de sola bakmış, belindeki kemeri çıkarıp atın boynuna geçirmiş. Atı eve götürmeye karar vermiş. Giderken giderken,

— At da susamıştır, diye atı yalağa* götürmüş.

At su içiyomuş gibi yapıp oluğun deliğinden süzüle süzüle kaybolup gitmiş. Demirci,

— Allah Allah! demiş.

Eğilip delikten bahsa ki atın kulakları görünüyo.

— Gocaman at nası, bu delikten içeri girdi? diye söylenmeye başlamış. Hadi atım çıh, hadi atım çıh, diye çıırıyomuş.

Ordan geçen köylüler de,

— Hayırdır dayı, kime çaarıyon sen? demişler.

— Atım deliin içine girdi. Çaarıyom çaarıyom çıhmıyo, demiş.

— Gos goca at o delikten girer mi hiç? demişler.

— İnanmıyosanız eğilin siz de bahın, demiş demirci.

Bahsalar ki ne at var ne de gulah. Hızır da gulaanı hemen çekmiş delikten. Köylüler,

— Bu kırk yalan iyice sıyırdı, bunu hemen hastaneye götürelim, demişler.

Bunu dutmuşlar, hastaneye götürmüşler. Kırk yalan doktorlara anlatıyomuş, doktorlar adama bunun mümkün olamayacağını anlatıyomuş. Sonunda kırk yalan pes etmiş:

— Ben kimseyi böyle inandıramayacaam, iyisi mi yalan söyledim deyim, çıhıyım işin içinden demiş.

Gitmiş doktorlara:

— Ben size yalan söyledim, sinirliydim, goyurun* beni, demiş.

Doktorlar bunu taburcu etmişler. Adam hemen atın girdiği oluğun yanına girmiş. Oluktan bakmış, atın kulakları yine görünüyo:

— Burdasın burdasın da gel gör ki bana inanan yok, demiş.

Hızır, bunu duyunca insafa gelmiş:

— Bir daha yaptığın hataları başkasına yüklersen daha kötü durumlara düşersin, demiş.

 


* usulca: Yavaşça

* yalak: Hayvanların içinden yemek yediği, ağaç, çanak vb. kap

* goyurmak: 1. Bırakmak, serbest bırakmak, 2. İzin vermek
Son Pişmanlık
(Karadeniz Bölgesi, Amasya)

SON PİŞMANLIK

Bir varmış, bir yokmuş, bir köyde üç fakir adam varmış. Çocukları da yokmuş. Bir gün üçü beraber Hızır’ı aramak için yola koyulmuşlar.

 -Hızır’ı bulalım, derdimizi anlatalım, bu fakirlikten kurtulalım. Demişler. Günlerce gitmişler, yollarına devam etmişler. Hızır,  bulunmaz,  ama onların niyeti bulmakmış. Ararken karşılarına bir adam çıkmış. Adama selam verdikten sonra, Hızır’ı aramaya çıktıklarını söylemişler. Adam:

-Ne yapacaksınız Hızır’ı? Demiş.

-Bizim isteklerimiz var, onları isteyeceğiz. Demişler. Adam:

-Ben Hızır’ım. Demiş. Adama inanmamışlar. İçlerinden birisi belki Hızır’dır, biz yine isteklerimizi bildirelim, diyerek bu adama isteklerini söylemişler. Hızır, birinci adama:

-Ne istiyorsun? Diye sormuş:

-Âlim olmak istiyorum. Demiş.

-Âlim olduğunda öğrenciler yetiştirecek misin? Deyince adam,  söz vermiş. Hızır da bu adama üç yaprak vermiş.

-Bunları al, sen çok iyi bir âlim olacaksın. Demiş.

İkinci adama, isteklerini sormuş. Adam:

-Ben zenginlik istiyorum. Demiş.

-Zengin olduğunda fakirlere yardım edecek misin, öğrenci okutacak mısın? Deyince adam, söz vermiş. Bunun üzerine Hızır, ona bir lira vermiş.

Üçüncü adama sormuş, sen ne istiyorsun, diye. O da:

 -Benim ailem yok, ben bir aile istiyorum. Demiş. Hızır ona:

 -Memleketinde terzi bir kadın var. Geçimini terzilik yaparak kazanıyor. Sen de onunla evleneceksin. Demiş.

Adamlar az gitmişler, uz gitmişler memleketlerine dönmüşler. Üç yaprağı alan adam,  çok iyi tanınan bir âlim olmuş. O zaman da bu adamın üstüne başka âlim yokmuş. Bir lirayı alan çok zengin olmuş. O zamanın tanınan zenginlerinden olmuş. Aile isteyen ise,  o terzi kadınla evlenmiş. Böyle hayatlarını sürdürüp, gidiyorlarmış. Aradan yıllar geçmiş. Hızır, kontrol etmek için bu adamların yaşadıkları yere gelmiş. İlk önce âlim olanın yanına gitmiş. Tanınmamak için de talebe kılığına bürünmüş.

-Ben,  ilim öğrenmek istiyorum, bana yardımcı olur musunuz? Demiş. Âlim de:

-Ben sana hocalar tutayım, onlardan al ilimi. Demiş. Talebe:                 

-Hayır. Ben senden almak istiyorum. Demiş. Âlim,  dayanamamış. Çocuğa:

-Ben üç yaprakla âlim oldum, al şu üç yaprağı sen de âlim olursun. Diye bağırmış.  Hızır da o adamdan âlimliği almış. Adamı birden eski, cahil hâline geri döndürmüş.

 Zengin olan adamın da yanına bir dilenci kılığında gitmiş. O adamdan da biraz para istemiş. Zengin adam, dilenciye iyi davranmamış, pencereden bir lira fırlatmış. Hızır, adamın bu hareketini görünce, çok sinirlenmiş. Bunun üzerine o adamın evinde o gece yangın çıkmış, bütün her şeyi yanmış kül olmuş, eski fakir haline geri dönmüş.

Daha sonra terzi kadınla evlenen üçüncü adamın yanına gelmiş. Ondan yemek, elbise istemiş. Adam ve karısı, ihtiyar adamla çok ilgilenmişler. Her istediğini yerine getirmişler. Bunun üzerine, Hızır zenginlik ve âlimliği de bu adam ve karısına bırakarak, oradan uzaklaşmış, gitmiş.
Tavuklar ve Horozlar
(Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Şanlıurfa)

Bir gün kendine çok güvenen bir tavuk, diğer tavuk ve horozlara çağrıda bulunur: “Biz yerde kaçanların gökte uçanlardan ne eksiği var, toplanıp bir millet olalım, güç gösterelim.” der. Bütün tavuk ve horozları peşine takıp yürümeye başlar. Kuşlar yeryüzünde bir karaltının peyda olduğunu görüp tedirgin olur. Kuşların lideri o zamanlar Bum adlı baykuşmuş. Şahin Bum’un telaşla karaltıya baktığını görünce huzura girer ve:

— Derdin neyse çare bulayım, yükün neyse kaldırayım, eşikten beşikten yavru aldırayım, der. Bum, şahine:

— Hemen havalan, şu karaltı neyin nesidir öğren, der.

Şahin derhâl sürünün önüne süzülür. Öndeki horoza bir nutuk çekip onu korkutmak ister ama horoz kanat açıp hamle yapar. Şahin saldırıdan kurtulur. Horoza kendisini liderlerine götürmelerini ister. Horoz lider benim der. Az ötede başka bir horozun tavuklara nutuk attığını görür. O da kendisini lider olarak görmektedir. Şahin karşılaştığı her horozun liderlik etmeye çalıştığını görünce efendisi Bum’un yanına döner. Bum’a tavukların millet olmak amacıyla köyleri ve kümesleri terk ettiğini söyler. Bum bütün kuşları toplar ve yerdeki kanatlılara ölüm fermanı verir. Kuşların saldırısıyla horozlar bertaraf olur. Başlarında horoz olmayan tavuklar dağılır, kimi ölür; geri kalanlar da kümeslerine geri döner. O günden beridir tavuklar önder bir horoz bulamadıkları zaman saklanacak delik ararlar.
Tuz Masalı
(Ege Bölgesi, İzmir)

Bir tane kral varmış. Kralın üç tane kızı varmış. Kral, kızlarına bir gün bir soru sormuş;

—Kızlarım beni ne kadar seviyorsunuz?

Ölçüyormuş kızlarının sevgisini.

İşte büyük kızı;

—Babacığım, seni dünyalar kadar seviyorum.

Üçüncü kızı;

—Babacığım dünyadaki denizler kadar seviyorum.

Küçük kıza soruyor, diyor ki;

—Yavrum, kızım beni…?

Kızı düşünüyor, diyor ki;

—Babacığım, seni ben dünyadaki tuzlar kadar seviyorum, diyor.

—Vay, sen babamıza böyle söyledin.

—Vay, beni tuz kadar sevdin.

Kızı atıyor saraydan.

—Almayın, götürün, öldürün, diyor.

Kıyamıyolar tabii. Çok seviyorlarmış, çok akıllı bir kızmış. Bu gidiyor, dileniyor her gün; ama sarayın önüne geliyor, babasına bakıyor. İşte başka yere gidiyor.

Saray muhafızlarının bir tanesi;

—Seni öldürecekler, diyor.

Gidiyor, bir adamla tanışıyor. Kız çok akıllıymış. Gel zaman git zaman işte adam zengin oluyor. Kızla evleniyor, zengin oluyor. Çocukları oluyor.

—Bir istediğin var mı benden karıcığım?, diyor.

—Benim bir istediğim var. Filan ülkenin kralını yemeğe çağıracağız; ama bir şartım var. Yemekleri ben yapacağım, yemeklere tuz atmayacağım. Sen de hiç seslenmeyeceksin. Kral geldiği vakit ben onun karşısına çıkmayacağım. Dinleyeceğim onu perde arkasından, diyor.

—Tamam, sen ne dersen, diyor.

Çok seviyormuş karısını.

Ondan sonra davet ediyorlar. O da sevinerek geliyor. Yemekleri yapıyor, önüne koyuyor şimdi.

—Nasıl, beğendin mi efendimiz?, diyorlar.

—Çok beğendim; ama bir şey soracağım size. Bu yemeklerde bir eksiklik var. Neden bu yemekler tuzsuz?

Öyle der demez kız çıkıyor.

—Sevgili kralım, zamanın birinde, ülkenin birinde bir kral üç kızına sordu, onlar işte denizler kadar, dünyalar kadar… En küçük kızınız da tuz kadar seviyorum dedi diye ölüm fermanı çıkarttınız. Beni öldürmeye yeltendiniz, diyor.

Öyle diyince şöyle bakıyor;

—Sen misin benim kızım?, diyor.

—Evet babacığım, benim, diyor.

—Beni affet yavrum, diyor.

—Tuzun ne kadar kıymetli olduğunu, insanların sevgisinin ölçülemeyeceğini öğrettin bana, diyor.

İşte birleşiyorlar. Torunlarını seviyor, kızını alıyor, öbür ablaları özür diliyor. Mutlu bir hayat yaşıyorlar.