İNGİLTERE KRALI
(Karadeniz Bölgesi, Kastamonu)

Vaktin zamanında bizim padişahın kız çocuğuna bir çocuk âşık olmuş. Bu çocuk kızın aşkı için sarayın önlerinde dolaşırken padişah:

—Çocuğum ne geziyorsun, diye çocuğa sormuş.

 Çocuk da:

—Şevketlim, Allah ömürler versin. Sizin kerimeniz için dolaşıyorum. Allah’ın emri üzerine kerimenizi almak için, demiş.

Padişah da bu birden söylediği için öfkelenmiş, oğlanı zindana atmış.

İngiltere kralı bizim padişaha bir oklağaç* yollamış, “Bu oklağacın kalın tarafı ne yanı, ince tarafı ne yanı? Bilirsen bilirsin, bilemezsen seninle şu günde, şu ayda harbim var.” demiş.

Padişah da oklağacın ne tarafı kalın, ne tarafı ince bilememiş. Kızına söylemiş:

—Bu oklağacın ne tarafı kalın, ne tarafı ince ben bilemedim.

Kız da gizli gizli oğlanla görüşmüş. Kız da kendisi bilemediği gibi oğlana söylemiş:

—İngiltere’den kral bize bir oklağaç göndermiş. Biz de bu oklağacı bilemedik ne tarafı kalın, ne tarafı ince. “Bilemezseniz benim de sizinle harbim var.” demiş.

Kız babasına da rüyamda şunu gördüm demiş. Yani “Oğlanla görüşüyorum.” diyememiş. Oğlan da kıza demiş ki:

—Bu oklağacın kalın tarafı ne yanı, ince tarafı ne yanı, bunu bilmemeye ne var?

Kız:

—Her iki başı bir düziye, nasıl bilelim?

Oğlan:

—Beni demezsen ve beni bu zindandan kurtarırsan ben bunu tarif ederim. Kolay bir şey.

Kız:

—Söyle bakalım, ben de seni bu zindandan kurtarırım.

Oğlan:

—Bir teknenin içine biraz su koyarsın, o oklağacı teknenin içine atarsın. Ne tarafı evvel dibine çöverse* kalın tarafı o yanıdır. Bunu böyle bilirsiniz.

Kız beybabasına:

—Baba, onun kolayını öğrendim. Bu gece rüyamda şunu gördüm. Teknenin içerisine biraz su koymalı, bu oklağacı içine atmalı. Ne tarafı evvel dibine çöverse o yanı kalın yanıymış.

Bunu böylelikle bilmişler, İngiltere kralına yollamışlar. İngiltere kralı oklağacın kalın tarafını bildiklerini anlamış. İkinci bir defa at yollamış. Üçü de bir renkte ve üçünün de boyu bir.

—Bu atların anası hangisi, tayı hangisi, tayının tayı hangisi? Bilirseniz bilirsiniz, bilemezseniz benim yine harbim var, demiş.

Atların alnına namelerini yazıp yollamış. Atlar gelince bizim padişah nameyi okumuş.

—Ben de bıktım bu kraldan, demiş.

Yine o akıldane kızına danışmış. Kızı, “Ben bunu da bilmem.” demiş. Oğlan zindandaydı ya, kız gizlice gidip oğlana sormuş. Oğlan:

—Beni bu sefer bu zindandan kurtarırsan üstüne yok. Hem seni de alacağım, ölmezsen. Bu atlarda bir şey yok. Bunları ben bilirim, demiş.

Kız:

—Peki! Ben de seni buradan kurtarırım.

Kız gelmiş -padişah babası ya- şimdi babasına:

—Ben bu gece baba, düşümde şunu gördüm. Siz zindana bir çocuk atmışsınız. “Bu atların anasını ve tayını ve tayının tayını ben bilirim.” diye rüyamda bana söyledi. Beybaba zindanda böyle bir çocuk var mı?

Babası:

—Evet, var.

Tabii padişah unutmuş o çocuğu zindana attığını. Şimdi aklına gelmiş, derhâl çıkarmış. Çıkarınca oğlana:

—Oğlan, sen bu atların hangisi olduğunu bilebilir misin, demiş.

Oğlan:

—Evet şevketlim, bilirim. Ama bu atların üçünü de bir dama* koyalım, ben içeri atlarla gireyim. Atların anasını, tayını bilmek için tavlanın önüne bir hendek kazdıralım. O hendeğin yanına, kapının önüne bir adam koyalım. Atlar tavladan fırladığı zaman o adam her bir atın götüne birer boya çalsın.

Oğlan içerde atlara çalmış sopayı. Atlar kapı tarafından dışarı; evvela anası, sonra tay, sonra da tayının tayı fırlayıp kaçmışlar. O adam da üç tane boyayı üçüne de çalmış. Yani anasını, danasını bilmek için. Ama anasına çalınan boya başka, tayına çalınan boya başka… Üçünü de böylelikle bilmişler. Bu atları İngiltere kralına yollamışlar. İngiltere kralı atları bildiklerini de anlamış. Ne edip ne eyleyeceğini bilememiş bizim padişaha.

Ondan sonra şu aklı düşünmüş kral. “Türkiye’nin akıldanesi, küçüğü ve büyüğü gelsin, benimle burada imtihan olsun.” diye hemen o anda bir name yazmış, bizim padişaha göndermiş. Bizim padişah da o atları ve o oklağacı bilen çocuğu çağırmış. Çocuğa demiş ki:

—Oğlum! İngiltere kralıyla gidip imtihan olabilir misin?

Çocuk:

—Allah ömürler versin şevketlim. Bana kerimenizi verirseniz ben de kralı mağlup ederim.

Padişah:

—Peki çocuğum.

—Bana sen, şevketlim,  bir deve ve bir de teke alıver. Bolca harçlık ver. İngiltere’ye de şimdi telgraf çek. Yalnız şunu söyle; “Türkiye’nin küçüğü ve büyüğü ve akıldanesi, sakallısı şimdi vapura bindi. Sizinle imtihana gidiyor. Haberiniz olsun.”

Kral da bütün askerini merasim şeklinde çıkarmış ve iskeleye kadar halıyla döşetmiş. Şimdi vapur iskeleye gelmiş. Kral vapurdan çıkan o çocuğu görmüş. Yanında bir deve, bir de teke. Başka bir şey görmemiş.

—Oğlum, Türkiyeli sen misin, demiş.

Çocuk:

—Evet, benim.

Kral:

—Hani Türkiye’nin küçüğü ve büyüğü, sakallısı, akıldanesi gelecekti? O siz misiniz?

Çocuk:

—Kral bey, akıldane isterseniz benim; büyük isterseniz aha deve; sakallı isterseniz işte teke. İmtihan olmaya ben geldim.

Kralı daha iskelede mağlup etmiş. Kral başka bir söz bulamamış. Kral da bilemediğini kızına danışırmış. Kızına:

—Kızım, bu çocuk Türkiyeli. Beni iskelede mağlup etti. Ben buna karşı bir söz bulamadım. Yarın iş sende.

Ertesi gün mahak yerine* varmışlar. Orada kızla oğlan imtihan olmaya başlamışlar. Kralın kızı oğlana demiş ki:

—Türkiyeli, biz nerden halk olduk?

Oğlan:

—Topraktan halk olduk.

Kız:

—Peki, bize saman katıldı mı, katılmadı mı, toprakla öylüken?*

Oğlan:

—Evet, erkeklere katıldı ama saman tozu. Sizin gibi arife kadınlara katılmadı.

Kız:

—Nereden bildin?

Oğlan:

—Alt yanınız bir karış yarıldı da ondan bildim.

Hasılı, kralı da kızını da mağlup etmiş.

Kral:

—Oğlum gel! Sana mükâfatını vereyim. Aç mendilini, demiş.

Masanın üstüne oğlan boş mendilini sermiş, ama kral yine, siyasice, imtihan olmasını istiyormuş. Oğlan bunu anlamış. Kral, elini cebine sokmuş, bulaşmış. Elini boş, hiç parasız… Mükâfat yerine fart furt saymaya… Ondan sonra vırt zırt saymaya… Oğlan hiç bozmamış.

—Yeter mi oğlum, demiş.

—Şerefiniz bilir, demiş.  

—Öyleyse topla paranı, demiş.

Oğlan da boş mendili dolu gibi dört ibiciğinden* tutarak cebine koymuş. Kraldan aldığı mükâfatla İngiltere’nin baş mağazasına kadar gitmiş. “Mağazacı, bu mağazayı boşaltalım. Ben bu kumaşı çok sevdim ve bu mağazayı hep alacağım.” deyip hiç pazarlıksız mağazayı boşaltmışlar. Yalnız fiyatını ve adedini yazmışlar. Oğlan mağazadan aldığı manifaturayı vapurla padişahın sarayına yollamış ve hesap etmişler mağazacıyla, bilmem kaç milyon lira para borcu etmiş oğlanın. Mağazacıya kraldan aldığı vırt zırtı saymış.

Mağazacı:

—Aman beyim! Burada vırt zırt geçmez.

Oğlan:

—Dur öyleyse ben kraldan fart furt da aldım. Onu sayıvereyim.

Mağazacı:

—Aman beyim! Burada ne fart furt geçer, ne vırt zırt geçer.

Netice, mahkeme mahkeme kralın huzuruna varmışlar. Kral sormuş:

—Ne bu mahkemeniz?

—Evet kral bey, dünkü verdiğiniz mükâfatla sizin baş mağazacınızdan şu kadar bin milyon liralık mal aldım. Bu mağazacınız da “Ben vırt zırt almam. Hem burada fart furt geçmez.” dediği için mahkeme oluyoruz. Hâlbuki sizden aldığım mükâfat budur.

Kral o zaman yeniden, yine mağlup olmuş. Gayrı çekip kasayı o parayı vermiş.

Türkiyeli padişahın huzuruna gelmiş. Padişah da “O gönderilen malı bir tamam aldım. Nereden aldın bu malı?” diye sormuş. O çocuk da “Ben İngiltere kralını mağlup ettim ve mağazalarını da soydum.” diye padişaha söylemiş. Padişahın da hoşuna giderek kızını bu çocuğa vermiş. Kırk gün kırk gece düğün etmişler.

Biz gelelim krala, ama kral öfkelenmiş. Hiç unutmayacağı bir iş tutmuş kral. Yani “Türkiye’den ufak bir çocuk benimle imtihana gelsin, imtihanda bana deve göstersin; sakallı ararsın, teke göstersin. Sonra bizim İngiltere’nin mağazasını soysun. Ben bu işi çok fazla gördüm. Şimdiye kadar hayatta ben böyle aldanmadım.” diye kral kızmış. Netice, üçüncü bir name yazmış ki bizim padişaha “Bir hırsız göndermişsin. İngiltere’yi soydurdun. Bir daha İngiltere’den bir kâğıt veyahut iplik, üstünde İngiltere mührü olsun da ne olursa olsun, eğer bunu çaldırabilirsen çaldırırsın. Çaldıramazsan yine harp edeceğimi bilmiş ol.” diye kral hemen nameyi yazmış.

Bizim padişah da bütün hırsızları Türkiye’den çağırtmış. Gazeteye ilan etmiş. Hırsızlar da “Bizi padişah ya asacak ya kesecek!” diye hepsi, yapabilen de yapamayan da inkâr etmiş. Yok “Tövbe ettik.” yok “Bilemeyiz.” diye padişaha söylemişler.

Bu hususta padişah da sabıka defterinde olan hırsızları vilayet ve merkezlerden çıkarttırarak bu hırsızları huzuruna celp etmiş. Bunların içinden üç kardeş kalana kadar hepsi de “Biz yapamayız.” diye söylemişler. Bu üç kardeşi hemen getirmişler. Padişah en büyüğüne:

—Oğlum, ben size öyle eza, cefa etmeyeceğim. Namusum hakkına. Yalnız elimde siz kaldınız Türkiye’de. Başkaları “Biz yapamayız.” diye söylediler. Bak oğlum! Türkiye’yi satın almış oluyorsunuz. Yalnız İngiltere’den bir iplik veya bir kâğıt, İngiltere’nin mührü üstünde olsun da, nasıl olursa olsun… Kral harp edecek. Tabii ki her iki taraftan da kan akıtmamak için siz de bu fedakârlığı yaparsanız şimdiye kadar yapmış olduğunuz her ne gibi cahilliğinizi affettikten geri, sizi de çırak çıkartacağım.

“Şevketlim, benden küçüğü yapar. Ben yapamam.” demiş. İş kalmış iki kardeşe. Ortancası “Ben de yapamam.” demiş. Geriye kalmış en küçüğü.

Padişah en küçüğüne:

—Oğlum, elimde bir sen kaldın Türkiye’de. Sen “Yapamam.” dersen bu işi, artık harp olacak bu kralla, demiş. 

Oğlan o zaman:

—Şevketlim, sizden bu kadar kuvvet bulduktan keri* ben İngiltere’ye öyle kâğıt için, yok iplik için gitmem. Esbabise* ben ufak hırsız değilim. Bana kralı al da gel dersen giderim.

Öyle deyince padişah şaşmış.

—Peki oğlum. Sana şimdi ne lazım söyle? demiş.

—Bir pasaport, bolca harçlık, başka bir şey lazım değil, demiş o da.

Bu hırsız pasaportla ve parayla İngiltere’ye gitmiş. Hasılı, kralın sarayına yakın yere bir pamukçu dükkânı açmış. Herkes pamuğu yirmiye satarsa o Türkiyeli hırsız on kuruşa veriyormuş. Bunun için dost yapmış oradan ve sarayın da kapısının bacasının nöbetini olduğu gibi iyice içerisine koymuş.

Gecelerden bir gece evvel bir kere böyle provasını yapmış. Bir kat elbise yaptırmış, elbisenin de dış tarafını ziftletmiş. Bu hırsız bu elbiseyi giymiş, atılmış pamuğun içerisine, yatmış. Her iki tarafını açmış, o ziftli elbise pamuk sarmış. Türkiyeli hırsız, beyaz minare boyu olmuş. Keçe hâlinde gece herkes yattıktan keri kralın sarayına doğru yürümüş. Hırsızı gören nöbetçi kaçmış. Silahını da bırakmış, yani bu “Hortlak mıdır?” gibilerinden. Hasılı, saraya çıkmış, kralın yattığı odayı açmış. Kral da taze* yatmış, uyur uyumaz hâldeymiş. Kapıdan giren o beyaz şeyi görünce kralın dudakları çatlamış ve hırsız kralın başına gelip:

—Ey kral bey! Ben can alıcıyım. Beni Hazreti İsa yolladı. Sana da selamı var, ama benimle şimdi gideceksin ve ben söylemedikten keri sen söylemeyeceksin. Eğer karşı gelirsen Hazreti İsa “Hiç bakma, canını alıver!” dedi.

Hasılı, karşı gelmek şöyle dursun, kral kendini kaybetmiş. Hemen bunu yakalamış. Zaten uzun aydan beri hazırladığı sandığın içine kralı koymuş, kilitlemiş. Çağırmış oradan şoförün birini, iskeleye gelmiş. Kral umut ediyor ki Hazret İsa’nın yanına gidiyor, öyle güveniyor ama “Can alıcı beni öldürür.” diye hiçbir şey söyleyemiyor. Adam, kralı padişahın sarayına eletmiş*. Kralı ve sandığı öylece padişaha teslim etmiş.

Padişah sormuş:

—Oğlum, hani İngiltere’den bir nişan getirecektin?

Oğlan:

—Allah ömür versin padişahım. Dünyaya sığmayan kralı sandığın içinde getirdim. Üzüm sepeti gibi yatıyor. Al anahtarını, aç sandığı.

Padişah sandığı açmış. Gıldırtıyı* duyan kral şimdi “Ah ya Rabbi şükür! Ölmeden İsa’nın huzuruna geldim.” diye yeniden canlanmış.

Hoşbeşten sonra “Nasıl oldu da geldiniz?” demiş bizim padişah krala. Kral da başına geleni anlatmaya başlamış:

—Can alıcı gelmiş, “Seni Hazreti İsa istedi.” dedi. Hemen beni söyletmeden getirdi ve kendimi burada buldum.

O zaman padişah o hırsızı dışarıdan çağırmış, içeriye koymuş. “Bak kral, seni getiren bu şahıs.” demiş, ama o beyaz elbise yokmuş. Şimdi kral o şahsı köylü hâliyle görünce “Yok canım! Böyle pisle gelir miyim ben!” diye söylemiş. Padişah o zaman: “Nasıl elbiseyle getirdinse bunu, o elbiseyle gözük.” deyip oğlanı dışarı göndermiş. O hırsız da o beyaz elbiseyi zembilden eğnine* giymiş, kapıdan içeri girmiş. O zaman hırsızı görünce “Aman padişahım! İsa’nın gönderdiği can alıcı geliyor!” diye kralın yeniden aklı başından fırlamış. Padişah da “Gördün mü benim fendi mi?” deyip hırsızı yanında soymuş. “Bak seni getiren bu adamdır. Bunun mükâfatını ver.” demiş.

İngiltere’de de kralı ararlarmış. Kral telgrafla hırsızın mükâfatını vermiş ve hem de bizim padişahla kral, bir daha Türkiye aleyhinde hiçbir şey söylemeyeceğini senet mukabilinde birbirleriyle imzalaşmışlar. Kralı da azat eylemiş.

Onlar ermiş muradına, bizi de erdirsin muradımıza.

 


*oklağaç: Oklava.

*çövmek: Yük vb. şeyler bir yana eğilmek, ağmak.

*dam: Ahır.

*mahak yeri: Karşılaşma yeri, karşılaşma mahalli.

*öyülmek: Terkip edilmek, birleştirilmek.

*ibik: Köşe, uç.

*keri: -dan ötürü, -dan dolayı; sonra.

*esbabise: ? (Metin altında açıklanmamış, sondaki sözlük bölümünde ve Derleme Sözlüğü’nde yok. “Esbabı ise” ifadesinin ağızda bozulmuş biçimi olabilir. 

*taze: Yeni; şimdi.

*eletmek: Götürmek.

*gıldırtı: Gürültü.

*eğin: Beden, vücut.