umutphp/masallar huggingface dataset:
Alınyazısı ve Padişahın Çabası
(Doğu Anadolu Bölgesi, Elazığ)

        Bir varmış, bir yokmuş, evvel zaman içinde kalbur saman içinde bir gün bir padişah bir köye gider, bir evin kapısını çalar. Karşısına bir hamile kadın çıkar.            Padişah kadına:

       — Beni içeri al, der.

       Kadına ben padişahım demez, gariban bir kılıkla köye gitmiştir. Kadın da içeriye almaz. Der:

        — Ben şimdi seni içeriye alsam köylü laf eder, benim kocam ölmüş, ama istersen dama yatak sereyim damda yat.

       Adam da kabul etmiş, damda yatmış. Adam damda otururken gece yarısı bacadan bir adamın içeri girdiğini görür. Ondan sonra padişah küplere biner.

        — Kadın beni içeri almadı da niye o adamı içeri aldı, der.

         Padişah orda bekler. Belli bir saat sonra içeri giren adam tekrar bacadan yukarı çıkar. Padişah da adamı yakalar.

        — Sen nasıl içeri girdin, ben senden önce geldim kadın beni içeri almadı, seni nasıl içeri aldı, der. Adam da yalvarır:

         —Beni bırak gideyim, der.

       Padişah:

       — Kesinlikle bırakmam, sen niye içeri girdin, demiş.

       Adam da:

       — Kadın doğum yaptı, ben geldim bebeğin alın yazısını attım, demiş. İçeri giden adam, Allah tarafından gönderilen bir melekmiş. Padişah merak eder:

        — O zaman söyle bakayım, bu bebeğin alın yazısı nedir?

        Adam (melek):

           — İşte bu çocuk yirmi beş yaşına geldi mi onu kurt yer, demiş. Padişah orda üzülür, adamı (meleği) bırakır. Melek kaybolur. Padişah sabah gider, kapıyı çalar, girer kadının yanına. Kadın, bebeği ile beraberdir. Padişah der ki:

         — Ben falan ülkenin padişahıyım, eğer kimsen yoksa seni ve bebeğini alayım, sen gel kızım ol, bebeğin de torunum olsun.

           Bebeği ile kadını alır, ülkesine götürür, ama çocuğun yanında her zaman korumalar vardır. Orada çocuğu korur. Çocuk büyür, genç delikanlı olur. Bir gün gelir, çocuğu evlendiriyorlar. Padişah korumalara der ki:

         — Damadı alın, gemiye bindirin, denizin ortasında bekleyin. Olmaya kurt gele, çocuğu yer. Korumalar da:

         — Tamam, der.

          Çocuğu götürürler, denizin ortasında bekletirler. Giderler gelin tarafına, gelini getirirler. Akşam padişah çağırır:

          — Damadı alın, getirin, der.

          — Damadı alıp getiriyorlar, damadı içeri koyuyorlar. Kapının arkasında yine korumalar bekler. Herhangi bir şey olmasın, kurt gelmesin diye korumalar bekler orda. Sabah padişah gider, kapıyı çalar. Gelin çıkar ki gelinliği, üstü başı hep kan. Padişah korkar, geline:

           — Ne oldu? Diye sorar. Gelin de:

          — Ben kurt oldum, çocuğu yedim, der.

            Bunu Allah emrettiği için çocuğun sonu budur. Padişah üzülür, ama yapacak bir şey yoktur. Ben ne yaptıysam da çocuğu kurtaramadım, der. Alın yazısına engel olunamayacağını anlar.
Çoban ve Ağa
(Karadeniz Bölgesi, Ordu)

Evvel zamanda

Kalbur samanda

Bir varmış, bir yokmuş, bir çoban varmış. Bu, memleketinde geçinememiş, para kazanmak için dışarı memleketlere gitmiş. Üç beş sene zarfında dört beş kırmızı lira kazanmış. Memleketine dönerken bir ağaya çatmış. Çobana demiş ki:

— Üç seneliğine üç kırmızı lira versem benim yanımda durur musun?

O da:

— Dururum, demiş.

Nihayet üç sene sonra “Ben gideceğim.” demiş ve dışarıda kazandığı üç dört kırmızı lirayı da ağaya bırakmış.

— Şu paralarımı ver, ben memleketime gideceğim, demiş.

Ağaya bırakmış olduğu kırmızı lirayı buna haber vermeden bir *bileki yapmış, kırmızı lirayı ekmeğin içine gömmüş.

Çoban ağaya demiş:

— Paramı ver, ben gideyim, demiş.

Ağa da siktir etmiş bunu, para mara bir şey vermemiş.

Nihayette tersine kapısına kadar gitmiş. Tekrar geri dönmüş.

— Etme ağa, senin vereceğin kırmızı senin olsun, benim kazandığım üç dört kırmızıyı ver gideyim, demiş.

Bir tokat vurmuş, “Düşünmeden taşınmadan iş yapma!” demiş ve eline bir kırmızı vermiş, “Siktir ol git!” demiş.

Çoban tekrar geri dönmüş:

— Şu geri kalan paramı ver.

Tekrar “Doğru yoldan sapma” demiş bir tokat daha vurmuş, siktir etmiş.

Tekrar çoban geri dönmüş

— Geri paramı etme ver ağa, demiş.

— Üzerine elzem olmayan işe karışma, demiş.

Nihayette parasını vermiş, bileki ekmeğini de vermiş:

— Hadi git memleketine, demiş.

Yola çıkmış. Çoban giderken bir eğri yola çatmış.

— Bana doğru yoldan ayrılma [dedi] ama ben bu yola gideceğim, demiş.

Giderken yolda insan kellesinden yapılmış koca bir saray… Önünde, iskemle üzerinde babayiğit bir adam oturmuş kahve içiyormuş. Bu çobanın yüreğine korku gelmiş. Selam vermiş, o babayiğit de “Aleykümselam.” demiş.

O babayiğit, çobanı alıp yanına ayrı bir saray gezdirmiş. Bir oda açmış, memesinden asılmış bir kadın… Bu çoban bunu sormamış “Niçin astın?” diye.

O babayiğit, çobana demiş ki:

— Niye sormadın bunu, demiş.

Çoban da demiş ki:

— Üzerime elzem olmayan işe karışmam, demiş.

Oradan bunu kesmemiş babayiğit, evine gelmiş. Ailesi bir delikanlı adamla oynuyormuş, tüfek aramış vurmak için. Düşünmeden taşınmadan iş yapmadığı için karısını çağırmış, peşindeki de oğluymuş. Tekrar yiyip, içip muradına geçmiş.  

 


* bileki: mısır ekmeği pişirmek için kullanılan içi oyuk taş.
Hilhili ile Tiltili
(Doğu Anadolu Bölgesi, Malatya)

Hilhili İle Tiltili

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, develer tellal iken, pireler berber iken, bir varmış bir yokmuş…

Hilhili ile Tiltili isminde iki tane yarı saf, yarı akıllı bir evli çift varmış. Onların çocukları olmamış, yıllar sonra bir çocukları olmuş, kız çocuğu. Tabi günler gelmiş, geçmiş. Bu kız çocukları büyümüş, evlenme yaşına gelmiş. Bir talibi çıkmış, kızı vermişler. Evlendirmişler, yalnız köylerinden uzak bir köye gitmiş. Tabi bir hayli zaman geçince bu bizim Hilhili ile Tiltili de çocuklarını görmek istemişler, arzulamışlar gidelim demişler. Yalnız bir hediye almamız gerek. Ne alalım; düşünmüşler, bir türlü karara varamamışlar. Bir çift çizme almışlar. Çizmeyi almışlar yola düşmüşler. Tabi gitmişler, az gitmiş uz gitmiş, dere tepe düz gitmişler. Kızın evine varmışlar. Kızın evinde akşam tabi ki, hoş beş. Anne baba geldi, hal hatır. Akşam olunca bir göz yerleri varmış. Onlar da çok fakirmiş.

- Ne yapalım, anne yatacak yerimiz yok, kusura bakmayın nerde yatıracağım sizi. Annesi:

- Kızım biz bu kümeste de yatarız. Bir kapalı yer olsun üşümeyelim.

Tabi ki bunlar da tavuğun kümesine almışlar. Gece yatmışlar. Bizimkiler de saf olduğu için, tavuk kümesinde yatarken, bu tavuklar ister istemez gagalarıyla kaşınınca:

- Eyvah demiş kadın, herif görüyor musun bizim kız hiç tavuklara banyo yaptırmamış, çok kirlenmişler, kaşınıyorlar, demiş. Adam:

-Ne yapalım hanım, gel kızım da yok, bu gece bir kazan su kaynatalım bunların hepsini yıkayalım.

Aralarında anlaşarak bir kazan su kaynatmışlar, tabi kız evde yatıyor durumdan haberdar değil. Bir kazan su kaynatmışlar, kaynar suyun içine tavukları, horozları, ördekleri hepsini sokmuş çıkartmışlar. Tabi ki o sıcak suda haşlanmışlar. Hepsi ölmüş. Adam karısına:

- Bak hanım, banyo yaptırdık rahatladılar, ne güzel uyku çekiyorlar.

Sabah olunca kız geliyor yumurta almaya, bakıyor tavuklar ölmüş. Gidip babasına soruyor:

- Ne yaptınız baba siz bizim tavuklara, ne oldu bunlara?

- Ya kızım hiç Allah’tan korkmadın mı, sen bunlara hiç banyo yaptırdın mı, hep kaşınıyorlardı biz de iyi bir banyo yaptırdık.

Tabi damat sinirlenerek:

- Hediyenizi de alın evimi terk edin.

Kızmış bunları evden kovmuşlar. Nihayetinde çizmelerini almışlar, çizme ellerinde yolda giderken tarlada leylek görmüşler. O leyleğe bakmışlar:

- Herif görüyor musun, hayvanın ayağında bir ayakkabısı bile yok, yalın ayak dolanıyor.

- Ne yapalım gel çizmeyi buna verelim.

Tabi çizmeyi leyleğe doğru götürünce leylek kaçmaya başlamış.

- Niye böyle yapıyor acaba, bizden utanıyor mu demişler. Adam:

- Gel biz bu çizmeyi atalım o gelir sonra giyer, demiş.

O şekilde çizmeyi atmışlar tabi, saf oldukları için bunun farkına varmamışlar. Böylelikle kendi köylerine dönmüşler kalan yaşamlarını sürdürmüşler.
Mahmut Efendi
(Doğu Anadolu Bölgesi, Malatya)

[Mahmut Efendi]

Var varalım, sür sürelim destursuz bağa girelim. Ahir zaman içinde, develer tellal iken koyunlar çoban iken bir padişah varmış. Kırk tane oğlu varmış. Bu padişah demiş ki, ben kırk tane kız bulamazsam oğullarımı evermem demiş. Bunlar ata binmişler, gitmişler artık, buradan farz et ki bir batı devletine. Batıya doğru giderken işte orda bulmuşlar bir tanesini. Bir padişah bulmuşlar, kırk kızı var. Kırk oğlu olan padişahın oğullarından birinin ismi de Mahmut Efendi’ymiş. O Mahmut Efendi’yi götürmemişler, Mahmut Efendi benim yerime vezirim gitsin demiş. Tabi padişahın oğlu ya, peki demişler veziri götürmüşler. Veziri götürünce padişah orda saymış, otuz dokuz tanesini sayınca demiş:

— Eniştenin biri hani ya?

— Eniştenin biri rahatsızdı gelmedi, beni yerine gönderdi diyor vezir.

Oldu demişler. Neyse yola çıkmışlar. Vezir yola çıkmadan önce o Mahmut Efendi demiş ki:

— Sakın ha sakın suyun başında yatmayasınız.

O zamana kadar bunlar gitmiş tabi kızı istemişler. Padişah çocukları olunca kırk gün kırk gece davul çalmış, zurna çalmışlar. Orda oynamışlar. Gelinleri ata bindirmişler, o zamanlar at zamanı. Otuz dokuz oğluyla beraber çıkmış gelen padişah demiş ki:

— Yav biz suyun başı olmazsa bu kadar kadın kız, bu kadar erkek abdestimiz suyumuz hepsi ne olacak?

— Biz mecbur suyun başında oturacağız. Öyle mi öyle.

Bunlar yatmışlar tabi gece bir bakmışlar ki sabah olmuş sıcak basmış orayı, bir canavar yüz altmış adamı sarmış ve demiş ki:

— Mahmut Efendi’yi getirmezseniz sizi salmam, boşa üzülmeyin. Öyle mi öyle.

Veziri göndermişler. Vezir gelmiş demiş ki:

Mahmut Efendi mesele bundan ibaret bizi bırakmıyorlar. E ne yapacağız ya, evinize gitseniz dahi nefesimle çeker sizi yutarım. Vezir demiş ki:

— Mahmut Efendi canavar seni istiyor. Mahmut Efendi:

— Ben size demedim mi giderken suyun başında yatmayın, dedim mi demedim mi? Yatmayın diye size söyledim. Siz de gitmişsiniz suyun başında yatmışsınız. Ben gelmem demiş.

Yalvarmış yakarmış gönlünü yapmışlar Mahmut Efendi’nin. Gitmişler canavara:

— Mahmut efendiyi getirdik, demişler.

— Getirdiniz mi?

— Evet demişler. Canavar:

— Hadi işiniz rast gelsin, demiş.

Bırakmış gelinleri, kızları, artık onlar davulu zurnayı çalarak köye doğru geliyormuşlar. Herkes gelmiş, Bunlar demiş ki:

— Hele beş altı gün de burada davul çalın, gelin oynasın, halk oynasın. Padişah:

— Benim oğlum gelmedi, ben nasıl rahat edeyim. Mahmut Efendi gelmeyince ben davul çaldırmam demiş.

Mahmut efendiyi getirmeye çalışmışlar, gitmişler canavara:

— Mahmut Efendi'yi göndereceksin, diyorlar. Canavar:

— Valla Mahmut Efendi’yi zor veririm. Ya Mahmut Efendi ya kırk gelin ya da kırk oğlan diyor. Onlar da:

— Öyleyse Mahmut Efendi kalsın. O zaman iş bitiyor orada.
Kibrin Sonu
(Akdeniz Bölgesi, Hatay )

KİBRİN SONU

Bir varmış bir yokmuş. Evvel zaman içinde kalbur saman içinde develer tellal iken pireler berber iken ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken ormanın birinde güzeller güzeli bir çiçek varmış. Bu çiçek öyle güzelmiş ki açtığı zaman güneş kıskanırmış. Her taç yaprağı ayrı renkteymiş. Tüm arılar polen toplamak için onun açmasını beklermiş. Dalları parlak, yemyeşil yapraklarla bezeliymiş. Kökleri toprağa sımsıkı bağlıymış. Tüm güzelliklerinin aksine bu çiçek sürekli kendini över, büyüklenirmiş. Yardıma ihtiyacı olan kimseye yardım etmezmiş. Tüm gününü aynaya bakıp kendini överek geçirirmiş. Çevresindeki diğer bitkiler böbürlendiği için bu çiçekle konuşmazlar ve onu sevmezlermiş. Ancak diğer bitkiler kendi aralarında sürekli oyun oynarlar, yardımlaşır ve sohbet ederlermiş. Ama bizim kibirli çiçeği aralarına almazlarmış. Gel zaman git zaman günler ayları kovalamış kış gelmiş. Bu çiçek tüm gününü aynaya bakıp kendini överek geçirdiği için kışa hazırlık yapmayı unutmuş. Kibrinden ve gururundan hiç kimseden yardım istememiş. Kışın büyük ve güçlü yağmur damlaları kibirli çiçeğin tüm taç yapraklarını dökmüş. Kibirli çiçek, yaprakları dökülünce yapraksız çıplak kalmış. Çiçeğin üşüdüğünü gören diğer bitkiler tüm kırgınlıkları unutup yardıma koşmuşlar. Çiçek bu durumu görünce çok şaşırmış: “Bu kadar kibirli olmama rağmen nasıl olur da yardıma koşarlar.” diye düşünmüş ve arkadaşlarından af dilemeye karar vermiş:

—Sevgili arkadaşlar, ben ne kadar büyüklensem de zorda kalınca tüm yaptıklarımı unutup bana yardım ettiniz. Siz gerçekten çok iyi yüreklisiniz. Hepinize teşekkür ederim. Artık büyüklenmeyeceğime dair söz veriyorum, demiş. Diğer bitkiler çok şaşırmış ve demişler ki:

—Hatanı anlayıp özür dilemen bizi çok mutlu etti. Kibirlenerek çevrende hiçbir arkadaşını istemedin; ama unutma ki iyi seçilmiş arkadaşlar bize zor zamanlarımızda yardım eden ailemiz gibidirler.

O günden sonra çiçek bir daha asla böbürlenmemiş ve ormandaki arkadaşları ile sonsuza dek mutlu yaşamışlar.