Şamdanlı Kız
(Marmara Bölgesi, Balıkesir)

Şamdanlı Kız

Evvel zamanda bir varmış, bir yokmuş, bir adamın bir kızı varmış. Karı kocamış. Eh, karı hastalanmış. Bugün doktora götüreyim, yarın doktora götüreyim derken karı bir gün ölmüş. Böyle bir tane kız kalmış. Karı da ölmeden adamına demiş ki, parmağında böyle bir yüzüğü varmış:

—Adam, ben ölür de sen evlenirsen, bu yüzüğü al. Bu yüzük kimin parmağına denk gelirse onu al, demiş.

Adam karısının yüzüğünü almış ölmeden. Eh, ölmüş gitmiş. Adam bugün durmuş, yarın durmuş, evlenecek olmuş. Köyde ona sokmuşlar yüzüğü, buna sokmuşlar yüzüğü, yok, denk gelmiyor. O köye, bu köye gitmişler, bir türlü yüzük denk gelmemiş.

—A kızım, o köy, bu köy hiç köy kalmadı. Bir de sen soksana parmağına, bakalım denk gelecek mi? demiş.

Bir de kız sokuyor parmağına, anasının yüzüğü denk geliyor. Şimdi babası bunu üstelemiş, alacak olmuş.

—Tamam baba. Bana bir şamdan alıver, içinden kilitli. O zaman ben sana varırım, demiş kız.

—Tamam, demiş.

Gitmiş çarşıya, içinden kilitli bir şamdan alıvermiş, sandık gibi. Eh neyse, olmuş bitmiş, uzatmayayım. Güvey koyacaklarmış, gari* dergâha girecek. Girmiş. Babası namaza gitmiş. Namazdan gelirken kız hemen şamdanın içine giriyor, kilitliyor. Babası geliyor, yengeler geliyor. Oradadır, buradadır yok. Köyün içinde orayı ara, burayı ara yok. Bir ay durmuşlar, yok. Babası demiş ki:

—Bu kaçtı, herhalde kaçtı, demiş. Eh, bir ay durmuş, iki ay durmuş.

—Bu şamdan neye yarayacak bana? Ne yapacağım bunu ben? Götüreyim de satayım, demiş.

Almış şamdanı, getirmiş pazara. Bir de dükkancı varmış. Bir küçük oğlu varmış, bir de evli oğlu varmış. Pazarcının küçük oğlu pazarda bunu görmüş parlak parlak. Koşmuş gelmiş:

—Abi, abi!

—Ey!

—Ben bir şey gördüm. Ne bilmiyorum. Pazarda bir güzel, bir parlak. Çıkaralım da getirelim, koyalım.

—Oğlum nedir o?

—Bilmiyorum ben.

Abisini getiriyor. Gösteriyor bunu.

—İlle bunu alalım, dükkana koyalım, diyor. Eve adam geliyor.

—Kaça verirsin?

—Bir milyon, iki milyon.

Alıyor bunu, dükkana götürüyor, koyuyor. Oğlan da evli değil, nişanlıymış. Anası bu oğlana her gün bir dilim ekmek, bir tabak iki tabak yemek dükkana getiriveriyormuş, akşam yemeğine gitmiyormuş eve. Yiyormuş oğlan, anası gelip götürüyormuş tabağı. Bir gün öyle, iki gün öyle, şamdanı getirdi bir gün. Oğlan şimdi böyle bir körfez yeri varmış, yemeğini oraya koyuyormuş. Alışveriş yeri tabi gelenine gidenine. Dükkanda o körfez yerde karnı açıktı kızın tabi, şamdandan çıkmış, oğlanın yemeğinin yarısını yemiş, yarısını da yemeden şamdanı içine girmiş, bağlamış. Oğlan gelirmiş, aşlar yarım.

—Acaba kim yiyor ki bu aşları böyle? Anam bütün getiriyor, bu aşlar yarım oluyor, demiş. Bir gün öyle, iki gün öyle,

—Arkadaşlar yiyorlar bu yemeği. Arkadaşlar geliyor yiyor, böyle bırakıyorlar mutfağa yarım, demiş. Anasına demiş ki:

—Sen yarım mı getiriyorsun tabakları buraya böyle? demiş.

—Hayır oğlum, dilim de bütün, yemekler de bütün, çanaklar da. Ben sana yarım yemek getirmiyorum, demiş.

—Ana, her gün bir haftadır yemekleri yarım getiriyorsun sen yemekleri, demiş.

—Oğlum, bütün getiriyorum. Arkadaşların yapıyordur, demiş anası da.

—Bilmem ana, demiş.

Yine oğlan alışveriş yaparken şamdandan çıkmış kız, yerken yemeği, oğlan da kafasını uzatıvermiş, kızı görmüş. Kızı görünce de hemen şamdanı kapmış, dükkânın öteki tarafına koymuş. Kız elinde kalmış. Kız elinde kalınca da gari nişanlısına gitmiyormuş. Önden gece gündüz nişanlısına gidiyormuş. E gari yanında kız varken oraya gider mi, gitmiyormuş. Anneler de azcık cadı oluyor işte.

—Kızım, senin oğlan her gün gece gündüz geliyordu. Gün aşırı geliyordu. Şimdi niye gelmiyor? Hanidir gelmiyor. Oğlanın başında bir iş var herhalde, demiş.

Anası dükkâna gelmiş. Dükkâna gelmiş, o şamdanı görmüş kızın anası.

—Aman bir güzel, bir güzel... Senin nişanlının dükkânında parlak bir şey var ya, bir güzel amma kaynanana söyle de sen onu al, demiş kızın anası, gelmiş kızına.

Oğlan da mal getirmeye gidecekmiş İstanbul’a. Kaynanasına demiş ki kız:

—Ay ana, dükkânda annem bir güzel bir şey görmüş. Onu bana getiriversen. Ne yapacak oğlan onu dükkânda.

Kadın da ben gibi saf. Oğlanın haberi olsa, oğlanın da haberi yok.

—Ne yapacak oğlan bunu, demiş. Almış sandığı, götürüvermiş gelin kıza. Oğlan gelmiş İstanbul’dan.

—Ana, burada şamdan vardı. Ne yaptın onu?

—E ben onu gelin kıza götürüverdim.

Ondan sonra hadi anasına bir çekiş.

Biz kıza dönelim. Orada da bir gün durmuş, iki gün durmuş, kız acıkmış. Gece kalkmış. Yine şamdandan çıkmış alem yattıktan sonra. Tencere kapağını karıştırmaya başlamış kız, karnı acıktı. Oradan kırtıklayayım*, buradan kırtıklayayım derken kızın anası uyanıvermez mi… Bir de uyanmış, kız aş yiyip durur. Hadi onu almamış içeri. Şamdanı almış, kız meydanda kalmış. Böylece konuşuluyor, görüşülüyor. Diyor ki kızına:

—Ne yapacağız bunu?

—Bana oğlan bundan ötürü gelmiyordu. Bununla eğleniyordu, benden vazgeçti. Bunu nasıl öldüreceğiz?

Kadın demiş ki kızına:

—Bunu hamama götürelim.

İki kız hamama gitmişler.

—Ben ne yapacaksam sen de yapacaksın, demiş kız.

İkisi beraber hamama giriyorlar. Yıkanıyorlar, paklanıyorlar; giyiniyorlar, kuşanıyorlar. Kızın anası diyor ki:

—Hadi kızım gelin, saçlarınızı ben kırma kırma örüvereyim, diyor.

Kendi kızınınkini örüyor. Onunkini de tarıyor, örüyor, ağılı bir tarak varmış, başına batırıveriyor. Ondan sonra bir kuş oluyor, uçup gidiyor kız. Bir padişahın baca deliğinin üstüne konuyor. Orada da kuş cıvıl cıvıl her gün sabah ötermiş.

—Uyu, uyu Beyoğlu üstüne güller bürüsün, dermiş de uçuverirmiş.

—Uyu, uyu Beyoğlu, uykulara kanma, üstüne de güller bürüsün, dermiş de pır uçuverirmiş.

Her gün gelirmiş. Öyle cıgıl cıgıl öyle ötüverirmiş Beyoğlu’na, gidermiş. Beyoğlu’nun karısı da yüklüymüş.

—O kuş cıvıl cıvıl geliyor, hep sana mani atıyor, gidiyor. O kuşu istemem. O kuşu keseceksin. İlle ben onu yiyeceğim, diyormuş.

—Ulan karı, kesmeyelim o kuşu. Çok güzel. Bak her sabah uyandırıyor bizi, her gün geliyor ötüyor. Niye keseceğiz bunu?

—İlle keseceksin, yiyeceğim ben.

Tutturmuş, adama tüfekle vurdurmuş, o kuşu yemiş. Merdivenin dibinde kesmiş, merdivenin dibine bir damla kan damlamış. Bir damla kan damlayınca da bir Selvi ağacı olmuş yürümüş. Şimdi Beyoğlu merdivenden çıkarken o Selvi uzun olurmuş da Beyoğlu’nun boynuna dolan dolanıverirmiş. Karı da bundan kıskanırmış.

—Bu servi dosdoğru oluyor da, sen merdivenden inerken çıkarken senin boynuna dolan dolanıveriyor. Niye dolanıyor bu? Kes. Kol gibi oldu gari o. Ağzıma kaşık, dadama beşik.

—Güpgüzel ağaç kesilmez, gel kesmeyeyim.

—Kes. Ağzıma kaşık, dadama beşik.

Onu da kestirmiş. Adam beşik yapmış, karıya kaşık yapmış. Eh kırpıkları kalmış, tabi koca ağaç kesesin de... Bir de böyle benim gibi bir dul karı da geçiyormuş oradan. Yongalardan bir parça toplamış, evine götürmüş. Götürüp gittikten sonra koca nine yongaların kimisini yakmış, kimisini koymuş saklamış. Bugün duruyor, ben gibi evini temizlemeden süpürmeden gezmeye gidermiş nine. O yonga da işte kız ya, ninenin evlerini silermiş, süpürürmüş, yemeğini pişirirmiş, kapatırmış. Nine gelmiş, evler temiz, aşlar pişmiş.

—Kim geliyor ki, kim yapıyor ki bunu?

Böyle yaparmış, giyinir kuşanırmış. Beyoğlu da bir hasta olmuş, bir hasta olmuş. Koca köylü gitmiş, helalleşmiş gari ölecek diye. Kız demiş ki, duyuyor ya hasta olduğunu:

—Nine, sana ben bir çorba pişirivereyim de, götür de Beyoğlu’na yesin. Hem helalleşirsin, demiş.

—Ay kızım, koca Beyoğlu bizim çorbayı yer mi? demiş.

—Yer, yer nine, demiş.

Eh, koca nine götürmüş gitmiş. Koca nine:

—Ay oğlum, sana çorba getirdim, demiş. Hemen karısı da karşılamış.

—Hadi nine, hadi. Ne güveçler pişiriyorum, ne çorbalar pişiriyorum da ağzına bile koymuyor. Senin çiğ çorbanı mı yiyecek? demiş.

—Aman kızım, hastalar öyle olmaz, şifa olsun. Hiç yemezse yemesin, şöyle karıştırıversin, demiş.

Ondan sonra Beyoğlu’nun kucağına koymuşlar. İki kaşık içmiş. Beyoğlu’nun da yedikçe yiyeceği gelmiş çorbayı. Çorbayı yemiş, Beyoğlu şifa getirmiş ondan. Düzelmiş, kalka koymuş. Beyoğlu demiş ki, anılmış gari kız, laf gidiyor ya:

—Ben o kızı bu karının üstüne alacağım. Dünür olacağım, demiş. Kıza dünür yollamış.

Aşağı yukarı derken o kızı almış Beyoğlu evine getirmiş. Düğün yapmış, dümbek yapmış, evine getirmiş. Beyoğlu öteki karıya yol vermiş, eski karıya. O kızla geçinip dururlarmış.

 


 

 


* gari: Artık

* kırtıklayayım: Kurcalayayım