PERİ KIZI
(İç Anadolu Bölgesi, Yozgat)

Bir varmış, bir yokmuş. İnsanoğlu dağdan taştan çokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde; deve tellâl iken, eşek berber iken, pire pehlivan iken, ben babamın beşiğini tıngın mıngır sallar iken; tombul sineğim vız, dedi. Uçtu, gitti havaya; yakalayıp yağını süzdüm, doksan dokuz tavaya. Derisini yüklettim seksen sekiz deveye. Oradan kalktım, gittim İstanbul Tophane'ye. Tophane'nin güllerini alıp alıp cebime doldurdum, darıdır diye; Galata Kulesi'ni de elime aldım, borudur diye; önüme bir deniz çıktı, ortasına basmışım kıyıdır diye; cumburlup içene yuvarlanmayıyım mı? Bereket versin ki gözümü açtım, baktım rüyaymış.

Bir padişahın üç oğlu varmış. Padişah hayrına bir cami yaptırmış. Gelen demiş ki:

— Amma cami olmuş. Gelen demiş ki:

— Amma cami olmuş. Gelen demiş ki:

— Amma cami olmuş. Bir tanesi de gelmiş demiş ki:

— Amma olmuş ya, amması var. Padişah:

— Bu camiye bir kusur bulan olursa hemen bana haber verin, demiş. Bir gün padişah:

— Durum nasıl? Halk cami ile ilgili ne diyor, diye sorunca:

— Bir tanesi geldi, “Amma olmuş ya, amması var.” dedi, demişler. Padişah da:

— O zaman bu caminin bir kusuru var, bu camiyi yıkın, demiş. Camiyi yıkmışlar ve yerine yenisini yapmışlar. Yine herkes gelmiş, demiş ki:

— Maşallah; amma cami olmuş, amma cami olmuş.

O adam gelmiş, demiş ki:

— Amma olmuş ya, amması var, demiş.

Bu adamın söyledikleri yine padişahın kulağına gitmiş. Padişah:

— Bu caminin de bir kusuru var, bu camiyi de yıkın, demiş.

Yerine yeni bir cami yaptırmış. Yine herkes:

— Amma cami olmuş, amma cami olmuş, demiş. O adam yine gelip:

— Amma olmuş ya, amması var, demiş.

Bu adamın, yeni yapılan camiye de böyle söylediği padişahın kulağına gitmiş ve padişah:

— O adamı yakalayıp bana getirin, demiş. Yakalayıp getirmişler. Padişah:

— Oğlum senin söylediğin, “Amma olmuş ya, amması var”ın maksadı ne, demiş. Adam:

— Padişahım, periler memleketinde bir peri kız var. Bu peri kızı, peri kuşunu getirip minarenin şerefesine koyarsa yetmiş iki dilde dua okur, onun içindir benim, “Amma olmuş ya, amması var” demekteki kastım. O kızı ve kuşu getirtip yetmiş iki dilde dua okutursan, o zaman “Amma cami olmuş” derim, demiş. Padişah:

— Peki, ben onu bulduracağım. Aldırıp getirteceğim, demiş.

Bunun üzerine padişah, üç oğlunu yanına çağırıp üçüne de demiş ki:

— Ne kadar yol harçlığı, para lazımsa alın ve gidin. Bu kuş neredeyse onu bulup getirin, demiş.

Padişahın üç oğlu bu kuşu aramaya gitmişler. Bunlar beraber giderken önlerine üç yol çıkmış, aralarından biri demiş ki:

— Kardeşler, üçümüz de bir yola gitmeyelim. Üçümüz de üç yola ayrı ayrı gidelim, hangimiz bulursak kuşu getirelim.

Üç kardeş ayrılmışlar. Büyük olan birinci yola gitmiş, yolun sonunda kırk ayaklı merdiveni olan bir bina karşısına çıkmış. Bu binada bir de kız varmış, yanında kırk tane de haramisi varmış. Bu kız:

— Kim, bu kırk ayaklı merdiveni çıkıp da yanıma gelebilirse onunla evlenirim, diyormuş. Haramiler, oğlanı görünce:

— Ooo! Misafir var, demişler.

Bu oğlanı kırk ayaklı merdivenin önüne götürmüşler ve her şeyi anlatmışlar. Çıkamayanı da öldürüyorlarmış. Büyük oğlan çıkmaya başlamış. Otuz, otuz beşinci basamağa gelince kızın şavkını görmüş ve düşmüş. Haramiler, hep bir ağızdan:

— Hadi, bunun boynunu vuralım, demişler. Haramilerden biri:

— Yahu, bize bir hizmetçi lazım. Bu atların pisliğini, neyi kim atacak? Kim bakacak bu atlara? Bu da burada kalsın, atlarla ilgilensin, demiş.

Haramiler bunu uygun bulmuşlar ve büyük oğlan hizmetçi olarak orada kalmış.

Ortanca oğlan, ikinci yolun sonunda ağabeyi ile aynı şeyle karşılaşmış. O kızın binasının bir bacası da buradaymış. Yine merdiven, haramiler… Burada da merdiveni çıkmayı başaran kızla evleniyormuş. Bu da merdivene tırmanmaya başlamış. Otuz, otuz beşinci merdivene varınca o da çıkamamış, kızın şavkını görünce o da düşmüş. Bu da ağabeyi gibi hizmetçi olmuş.

Küçük gitmiş, gitmiş, gitmiş… Bir suyun başına varmış ki bir derviş kâğıtlara yazı yazıp suya bırakıyor. Derviş'e selam vermiş ve:

— Ne yapıyorsun sen burada derviş baba, demiş.  Derviş de:

— Oğlum ben Ahmet'in oğlunu Mehmet'in kızına, Mehmet'in kızını Ahmet'in oğluna yazıyorum, demiş. Oğlan:

— Benim bir derdim var, yardım eder misin, demiş.  Derviş:

— Söyle bakalım, derdin neymiş; bir anlayalım, demiş. Oğlan:

— Falan peri memleketinde, falan peri padişahının peri kızını ve onun kuşunu arıyorum, demiş. Derviş:

— Aman oğlum, senin o kuşu ve o kızı bulman imkânsız. Kaf dağının ardındaki o memlekete ne gidebilirsin ne de onları getirebilirsin. Seni oraya varmadan yolda harcarlar, öldürürler, demiş. Oğlan:

— Beni öldürsünler. Ya ben öleceğim ya da bu kuşu bulacağım, derviş baba, demiş. Derviş de:

— Şu dağı geçtin mi, dev memleketi var. O devler seni parçalarlar, öldürürler, demiş. Oğlan:

— Derviş baba, hiç yolu yok mu, deyince.  Derviş:

— Onlar, anaları kazanı kaynatınca ava giderler. Hepsi gider, anaları kalır. Analarının göğsünü emebilirsen kurtulursun, yoksa seni öldürürler, demiş.

Oğlan gitmiş, devler ülkesine gelmiş. Orada bir kazan kaynıyormuş, devler ava gitmişler. Oğlan nasıl ettiyse varmış, analarını göğsünden tutup emmeye başlamış. Devlerin anası, oğlan emmeye başlayınca bunu evlat edinmiş. Devlerin anası, oğlanı saklamış. Yoksa oğulları gelirler, bunu parçalarlarmış. Avdan gelmişler, kim ne vurduysa; kimi at, kimi eşek, kimi domuz… Anaları yemeklerini yapmış, yemişler. Devlerin anası:

— Oğullarım, size bir şey diyeceğim ama diyemiyorum, demiş. Devler:

— Ne diyeceksin, ana söyle, demişler.  Anaları:

— Zamanında insanoğlunun biriyle evlendiydim, bir oğlum olduydu. Şimdi oğlum beni ziyarete geldi. Siz bir şey edersiniz diye, sakladıydım, demiş. Onlar da:

— Ooo! Ana, kardeşimiz gelmiş de sen niye saklıyorsun. Getir buraya, sakladığın yerden çıkar, demişler.

Anaları oğlanı sakladığı yerden çıkarmış, getirmiş. Devlerin hepsi pişen yemekten alıp yiyorlarmış. Bu oğlan yer mi onlardan? Yememiş tabii, devler sormuşlar:

— Neden yemiyorsun, diye. Anaları da:

— Yok oğullarım, bunları yemez. Bu ördek, tavşan, keklik ise yer, demiş. Devler de:

— Biz hemen ona bu yiyecekleri getirelim, demişler.

Ördek, tavşan getirmişler; buna yedirmişler. Bu oğlan devlerin anasına anlatmış:

— Perilerin memleketine gidiyorum. Orada bir kuş varmış, onu alıp götüreceğim, deyince devlerin anası:

— Ah oğlum, ah! Zor gidersin periler memleketine, hem onu getirmek de mesele, demiş. Oğlan:

— Ne yapayım? Nasıl olursa olsun, onu ben getireceğim, demiş.

— İşte, şuradan aşacaksın; şuradan gideceksin. Buna bir yol tarif etmiş. Bu oğlan gitmiş gitmiş ki bir çeşme; çeşmenin başında bir derviş duruyormuş. Oğlan gitmiş yanına, selamını vermiş. Derviş:

— Oğlum hayrola, ne arıyorsun burada, diye sormuş. Oğlan da:

— Derviş baba, ben periler memleketini arıyorum. Orada bir kuş varmış. Onu bulacağım, alıp getireceğim, demiş. Derviş:

— Oğlum, sen orayı nerede bulacaksın? Oraya gidemezsin, demiş. Oğlan da:

— Ya bulacağım ya öleceğim, demiş. Derviş de:

— O zaman gideceğin yol, şu yol. Ama bu yolda tılsımlar var. Tarif edeyim o tılsımları, ona göre git, demiş. Oğlan da:

— Söyle bakalım, derviş baba, demiş.  Derviş:

—  Falan yere gidince orada bir çeşme görürsün. O çeşmenin bir yanından irin, bir yanından su akar. Sakın su içme, tılsım seni öldürür. İrinden iç, “Ne güzel suymuşsun.” de. Çeşmeden sonra biraz daha gittiğin zaman iki tane gül çıkar önüne. Biri iyi gül, biri kötü gül. Aman, iyi gülü koklama, o da tılsımlı. Kötü gülü kokla, “Vay, ne güzel gülmüşsün.” de. Orayı da geçince peri padişahının bahçesine girersin. Bu bahçede bir sandalyenin üstünde bir Arap sakız çiğneyerek oturur. Bu Arap, bahçenin bekçisi. Sakın o Arap’ı uyanık zannetme, o gözleri açık uyur. Atından bir kıl al, Arap’ın ayağına ver. O zaman o sakızı düşürürsün. Sakız düşünce Arap oraya yığılır kalır; düşünce altında kırk odanın anahtarı var. O anahtarları al, odaların hepsinin kapılarını tek tek aç. Kırkıncı kapıyı açınca peri padişahının kızını bulursun. Sen onun sağ yanağından öpeceksin, elbisesinin kırk düğümü var; otuz dokuzunu çözeceksin, kırkıncıyı çözmeyeceksin. Bu da tılsım. Sen bunları yapacaksın, kuş da başında, alıp geleceksin, demiş.

Oğlan, dervişin tüm söylediklerini tek tek yapmış. Kuşu almış, geldiği yoldan tekrar dönmüş. Büyük kardeşinin merdiven çıkamayıp hizmetçi olduğu yere gelmiş. Haramiler:

— Ooo! Yine misafir geldi, demişler.

Almışlar, merdivenin başına götürmüşler. Bu oğlan tüm merdivenleri çıkmış. Haramilerin başı:

— Bu oğlan tüm merdivenleri çıktı, bu kızı almaya hak kazandı, demiş.

Oğlan bu kızı yanına almış ama bu arada peri padişahının kızına da âşık olmuş. Tam oradan ayrılıyorlarmış ki büyük ağabeyini görmüş. Oğlan:

— Kim bu, demiş.

Haramiler de:

— Merdivenleri çıkamadı. Biz de atlara baksın diye, bunu buraya koyduk, demişler. Oğlan:

— Öyleyse bunu da yanımıza alalım, demiş. Bunu da alıp yola koyulmuşlar. Kız:

— Benim bir bacım var. Onu da ziyaret edelim, ondan sonra gideriz, demiş.

Yine aynı kırk ayaklı merdiven… Yine aynı şekilde bu merdivenleri de çıkmış. Kızı almış, ortanca kardeşini de kurtarmış ve yola çıkmışlar. Hep beraber giderken susamışlar, bir su kuyusunun başına gelmişler. Ortanca kardeşi ile büyük kardeş su kuyusunun başında anlaşmışlar:

— Biz babamıza ne diyeceğiz? Kuşu bu aldı, bizi bu kurtardı. En iyisi suyu çıkarırken ipi keselim, bunu kuyuda bırakıp gidelim,  demişler.

Bu oğlan kuyuya inince ipi kesmişler. Bunu kuyuda bırakıp kızlarla ve kuşla gitmişler. Babalarının yanına gelmişler. Kuşu minareye koymuşlar, kuş ne ötüyor ne konuşuyormuş. Padişah da en çok küçük oğlunu severmiş, onun gelmemesine çok üzülüyormuş.

Kuyunun başından kervancılar geçerken oğlanı fark etmişler ve kuyudan kurtarıp yanlarına almışlar. Oğlanın babasının olduğu şehre gitmişler.

Öbür taraftan peri kızı uyanmış. Bakmış ki tılsımlar bozulmuş. Kuş gitmiş, ortalık tarumar olmuş. Peri kızı emretmiş:

— Benim bu kuş neredeyse bulacaksınız, demiş.

Gezmişler, dolaşmışlar; padişahın şehrinde minarenin tepesinde kuşu bulmuşlar.

Peri kızının adamları padişaha:

— Sen bu kuşu nereden aldın, demişler. Padişah da:

— Oğullarım getirdi, demiş.

Periler bu işin nasıl olduğunu öğrenmek için padişaha:

— Oğulların bu işi nasıl yaptıklarını anlatsınlar, yoksa bu şehri yakacağız, demişler. Padişah da:

— Oğlum, bu kuşu siz getirdiniz. Çıkın, cevap verin, demiş.

Büyük oğlan atına binmiş, perilerin çadırının önüne gelmiş.

— Ben getirdim kuşu, demiş. Böyle böyle oldu, diye yalanlar uydurmuş.

Onlar da yalan söylediğini anlayıp, elini ayağını bağlayıp, kamçılamışlar ve bir kenara atmışlar.

— Periler, bize yalancı adam gönderme. Kim yaptıysa onu gönder, diye padişaha haber salmışlar. Padişah ortanca oğluna:

— Oğlum, kuşu getiren sizsiniz. Gidip nasıl getirdiğinizi çadırdakilere anlat, demiş.

Oğlan atına binmiş, perilerin önüne gelmiş. Periler:

— Sen misin bunu yapan? Nasıl yaptın, demişler. Ortanca oğlan da:

— Şuradan gittim, buradan geldim; şöyle ettim, böyle ettim, demiş. Periler bunu da ağabeyi gibi kamçılamışlar.

Küçük oğlan kendini kurtaran kervancılardan birine, memlekette neler olduğunu sormuş. O da olanı biteni anlatmış. Kervancı:

— Bu işi yapan çıkmazsa tüm şehri yakacaklar, demiş. Oğlan:

— Bu işi yapanı biliyorum. Beni padişahın yanına götürün, demiş.

Oğlan yüzünü kapamış, padişahın yanına gitmiş. Padişah, gelenin oğlu olduğunu anlamamış. Oğlan:

— Şu dolapta bir elbise var, onu bana ver, demiş.  Padişah:

— O elbise küçük oğlumun hatırası, onu ne yapacaksın, demiş. Oğlan:

— Sen getir, o elbiseyi giyeyim. Falan tayı da altıma ver, demiş.

Oğlan atı, elbiseyi almış. Giyinip kuşanmış, ata binip perilerin çadırının önüne gelmiş. Periler:

— Sen misin, bu kuşu getiren, demişler.  Oğlan:

— Benim, demiş.  Periler:

— Nasıl yaptın, demişler. Oğlan tek tek anlatmış. Periler:

— Tamam. Kuşu getiren bu, demişler.

Haber padişaha gitmiş, şehir kurtulmuş. Bu oğlan, peri padişahının kızıyla evlenmiş. Kızı alıp eve gelmiş. Kuş, sahibini görünce başlamış ötmeye. Küçük oğlan, kardeşlerini affetmiş. Onların yaptığını bu yapmamış. Ömür boyu mutlu yaşamışlar.