ÜÇ TURUNÇ KIZI
(İç Anadolu Bölgesi, Eskişehir)

Masal Metni

Bir varmış, bir yokmuş. Allah’ın kulu çokmuş. Tek bir oğlan varmış. Göle taş atarmış. Bir gün kör bir kocakarı bir elinde değnek, bir elinde güğüm suya gitmiş. Oğlan gelmiş, kocakarının değneğine bir vurmuş, elindeki güğüm düşüp kırılmış. Kocakarı oğlana demiş ki:

— Ah oğlum, sarar sol da üç turunç kızlarına muhtaç ol!

Oğlan büyümüş, delikanlı olmuş. Hiç kimsenin kızına tenezzül etmemiş. Bu oğlan Beylerbeyi’nin oğluymuş. Beylerbeyi oğlunun bu haline dayanamamış, hocalardan medet ummuş:

— Bizim oğlumuz ne olacak hoca, demiş. Hoca da:

— Bu küçükken bir kocakarının bedduasını almış. Filan köyde üç turunç var. Bu yola gidecek. Giderken yolda bir kapıya denk gelecek. Yatık kapıyı kaldıracak, dikili kapıyı da indirecek. Sonra bir aslan ve bir de koça rastlayacak. Aslanın önünde ot var, koçun önünde de et var. Eti alıp aslana, otu da alıp koça verecek. Biraz ilerde bir kan çeşmesi, bir de irin çeşmesi var. Üç yudum kan çeşmesinden, üç yudum irin çeşmesinden içecek. Ondan sonra yoluna devam etsin, demiş.

Annesi ve babası eve gelmişler, oğlanın altına bir at vermişler. Bir heybe altın doldurmuşlar, hocanın anlattıklarını da anlatıp oğlanı yollamışlar.

Oğlan az gitmiş uz gitmiş, dere tepe düz gitmiş. Yatık kapıya varmış. Yatık kapıyı dikmiş. Bir bağıran olmuş:

— Tut, yatık kapı tut, demiş. Kapı:

— Niye tutayım, yedi senedir yatıyordum. Her yanlarım ağrımıştı. Kaç aslanım kaç, demiş.

Oradan oğlan dikili kapıya gelmiş, dikili kapıyı indirmiş. Yine bir ses gelmiş:

— Tut, dikili kapı tut!

Meğer bağıran devmiş. Kapı:

— Niye tutayım. Yedi senedir dikiliyordum, geldi beni yatırdı. Kaç yiğidim kaç, demiş.

Oğlan ata binip kaçmış. Gele gele koça gelmiş. Koç demiş ki:

— Kemik kemire kemire dillerim yara oldu. Önüme ot koy da, kaç yiğidim kaç!

Aslana gelmiş. Aslan:

— Ben ot yiyemiyorum, aç kaldım, önüme kemik koy da kaç yiğidim kaç, demiş.

Oğlan dediklerini yapmış, oradan da kaçmış. Çeşmeye gelmiş. Üç yudum kan çeşmesinden, üç yudum irin çeşmesinden içmiş. Çeşme seslenmiş:

— Hiç benim suyumdan içen olmamıştı, geldin üçer yudum suyumdan içtin. Kaç yiğidim kaç, demiş.

Oğlan varmış ki, üç turunç, dalında sallanıp durur. Ama üçünü de bir kerede koparması gerekmiş. Kendini nasıl attıysa üçünü de koparmış, cebine koymuş. Artık kurtulmuş, dönüyormuş. Atıyla dönerken bir kırın başına gelmiş:

— Şu turunçlardan birini keseyim. Bakalım içinde ne var, demiş.

Kesip bakmış ki dünyalar güzeli bir kız... Su istemiş, su yok; ekmek istemiş, ekmek yok, ölmüş. Oğlan az gitmiş, uz gitmiş, birini daha kesmiş. Güzeller güzeli bir kız daha çıkmış. O da su istemiş, su yok; ekmek istemiş, ekmek yok, ölmüş.

Son bir turunç kalmış. Yoluna devam etmiş. Giderken bir çobana rast gelmiş. Çobandan azıcık ekmek almış. Bir pınarın başına gelmiş. Turuncu kesmiş. Yine güzeller güzeli bir kız çıkmış. Ekmek istemiş, vermiş; su istemiş, suyu vermiş. Sonra oğlan, kıza demiş ki:

— Sen burada dur. Ben eve gidip davullar, çalgılar getireyim. Anneme, babama haber vereyim. Seni buradan düğün ile götürelim.

Oğlan yola koyulmuş. Kız da Cenab- ı Allah’tan bir dilek dilemiş:

— Allah’ım bana şu pınarın başında bir kavak ver de doruğuna çıkıp oturayım.

Allah o zaman kıza bir kavak vermiş. Kız da çıkıp oturmuş doruğuna. O arada bir Arap kızı gelmiş. Çeşmeye bakmış, yukarıdan kızın şavkı suya vuruyormuş. Ama Arap kızı bunu fark etmemiş. Kendi kendine söylenmiş:

— Amanın bana pek Arapsın, pek karasın, pek çirkinsin, diyorlar. Ben pek güzelim. Bana çirkin diyenler benli olsunlar, demiş. Vurmuş testiyi kırmış. Sonra arkadaşlarının yanına gitmiş. Demiş ki:

— Bana çirkin diyorsunuz, ben bir güzelim bir güzelim, ayna gibiyim.

— Git Arap. Senin neren güzel olsun, sen çirkinsin, demişler arkadaşları.

Arap tekrar çeşmeye gelmiş. Yine kızın şavkını görmüş. Sonra başını yukarı kaldırmış. Bir de ne görsün, güzeller güzeli bir kız kavağın doruğunda oturuyormuş. Sormuş:

— Sen oraya nasıl çıktın?

— Çıktım işte, demiş kız. Arap kızı:

— Ben de çıkarım, demiş.  O zaman kız saçlarını aşağı salmış. Arap kızı da saçlarına tutunup kızın yanına çıkmış:

— İns misin, cin misin, diye sormuş. Kız:

— Ne insim, ne cinim, seni ver beni yaratan Allah’ın bir kuluyum, demiş. Arap kızı merak ediyormuş kızı:

— Senin saçların bitlenmiştir. Gel bir bakayım, demiş. Bakarken kıza:

— Senin tılsımın nedir, demiş. Kız:

— Benim tılsımım bir iğnedir. Bir iğneyi imiğime* sokuverdin mi ben kuş olur uçuveririm, demiş.

O zaman, Arap kızı bir iğneyi almış kızın imiğine sokmuş. Kız da güvercin olup uçmuş, bir bahçeye konmuş. Bahçe de Beyoğlu’nun bahçesiymiş.

O sırada oğlan kırk askerini, davulcusunu toplamış, kızı götürmeye pınarın başına gelmiş. Bir bakmış ki çirkin mi çirkin biri oturuyor. İn dermiş inmezmiş. Bir de naz yaparmış. Oğlan, kırk tane nacakçı getirmiş, kavağı kestirmiş. Sonra demiş ki:

— Sen böyle değildin. Ne oldu sana? Arap kız:

— Sen gideli şu zaman oldu. Gecenin ayazı, gündüzün sıcağı beni yaktı. Ben de böyle çirkin oldum, demiş.

Oğlan Arap kızını almış, evine götürmüş. Kırk gün, kırk gece düğün etmişler. Bir kızı ile bir oğlu olmuş.

Güvercin de bahçeye gelmiş:

— Bahçıvancı, bahçıvancı! Beyoğlu ne yapıyor, diye sormuş. Bahçıvan:

— Ne yapsın! Yatıp yürüyor, kalkıp yürüyor, deyince güvercin:

— Yatsın uyusun, kalksın büyüsün. Arap kızına saldığı dolu dallar kırılsın; benim konduğum dallar kurusun, demiş.

Bugünden sonra her gün bir fidan kurumuş. Bahçıvan, Beyoğlu’na gitmiş, olanları anlatmış. Beyoğlu da demiş ki:

— O hangi dala konarsa o dalı ziftle.

Bahçıvan, oğlanın dediğini yapmış. Güvercin bahçeye gelmiş yine. Tam uçacağı zaman bir de bakmış ki ayakları dala yapışmış. Bahçıvan kuşu tutup Beyoğlu’na götürmüş. Beyoğlu da altın bir kafese koymuş. Beyoğlu’nun oğlu güvercin ile oynaşıp söyleşirmiş. Arap kızı görünce olanları sezmiş. Beyoğlu’na demiş ki:

— İlla bu kuşu keseceksin. Ben hamileyim, canım et istiyor.

Beyoğlu ne yaptıysa da vazgeçirememiş. Güvercini kesmişler. Arap kızı, eti yemiş, suyunu da pencerenin dibine dökmüş. Suyu döktüğü yerde bir kavak büyümüş. Arap kızı, yine sezip Beyoğlu’na gitmiş:

— Bu kavağı keseceksin. Çocuğuma beşik edeceğim, odama eşik edeceğim, soframa kaşık edeceğim, demiş.

Beyoğlu yine başa çıkamamış. Kavağı da kesmiş.

Bu olaylar burada dursun. Memleketin başka bir yerinde bir kocakarı varmış. Bir gün yonca toplamaya gitmiş. Yonca toplarken, Arap kızının turunç kızına batırdığı iğneyi bulmuş. Evine gelmiş, iğneyi de iğneliğine saplamış.

Kocakarı dışarı çıkıp da geri gelinceye kadar, kız pişirirmiş, taşırırmış; sonra da geri iğneliğe varır, sokulurmuş. Kocakarı gelirmiş, bir gün böyle iki gün böyle, şaşırırmış:

— Acaba bunları kim yapıyor, diye düşünürmüş. Bir gün, bir yere gizlenmiş, kimin yaptığını görmek için. Yine kız çıkmış, her şeyi yapmış. Tam iğneliğe sokulacağı sırada kocakarı kızı tutmuş:

— Kızım sen ins misin cin misin? Kimsin, demiş. Kız da:

— Ne insim ne cinim! Seni ve beni yaratan Allah’ın bir kuluyum, demiş. O sırada dışarıdan tellalların sesi duyulmuş:

— Beyoğlu’nun atları var, kim isterse alıp bakacak. Kız, kocakarıya:

— Anne, hadi bir tane al, gel, demiş. Kocakarı:

— Kızım biz neyle bakacağız? Damımız yok, yiyeceğimiz yok… Beygire biz bakamayız, demiş. Kız:

— Ben bakarım, deyince kocakarı gitmiş. Bir tane zayıf, ölecek bir at almış, gelmiş. Kız elini yıkadıysa da ot olmuş, yüzünü yıkadıysa da ot olmuş. Çayır olmuş her yer. Bir gün yine tellallar bağırmış:

— Beyoğlu’nun verdiği atlar toplanacak. Sonra da Beyoğlu’na gidip demişler ki:

— Yaşlı bir kadın bir tane kötü at götürdüydü ne yapalım? Beyoğlu:

— Öldüyse ölüsünü, yaşıyorsa dirisini alıp gelin, demiş.

Kocakarı damına kimseyi sokmazmış. Beyoğlu’nun hizmetçileri gelmiş. Ama hiçbiri sokulamamış atın yanına. O zaman Beyoğlu kendi gelmiş, atı görmüş:

— Koca ana siz bu atı ne yaptınız? Kim bu hale getirdi, demiş. Kocakarı:

— Benim elimde böyle olur işte, demiş. Kızını söylememiş.

İşin sırrını ne kocakarı çözebilmiş ne de Beyoğlu. Sonra kızına demiş ki:

— Kızım, atın yanına kimse giremiyor. Kız:

— Sen hiç elleme ben gelinceye kadar, demiş. Gelmiş, atın götüne bir şaplak vurmuş. Sonra:

— Höst! Arap ile Türk’ü, şalgam ile turpu, bilmeyenin malı höst, demiş.

Beyoğlu şaşırmış, her şeyi anlamış. Kıza dünür olmuş, kocakarı da vermiş. Sonra Arap kızına gitmiş:

— Kırk katır mı kırk satır mı istersin, diye sormuş. Arap kızı:

— Kırk satır kafana dokunsun. Kırk katırı biner de anamın evine gezmeye giderim, demiş.

Arap kızını kırk katıra bindirmişler. Götüne de bir çöğür* bağlamışlar:

— Hadi Allah’a ısmarladık, git, demişler.

Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.

*imik: Kafanın üst kısmı, tepe.

*çöğür: Diken.