Akıllı Oğlan Deli Oğlan
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

AKILLI OĞLAN DELİ OĞLAN

Bir varmış, bir yokmuş. Çok eski devirde memleketin birinde biri akıllı, biri de deli, iki kardeş yaşarmış. Bunların hem ihtiyar hem de hasta bir babaları varmış. Deli oğlan durmadan babasıyla abisinin başına türlü türlü dert açarmış.

Bir gün abisi, deli oğlanı yanına çağırıp:

— Bugün babamı ve çamaşırlarını yıkayacağım. Sen de git, ormandan bir araba odun getir, demiş.

Deli oğlan kabul etmeyip:

— Olmaz! Bütün zor işleri bana yaptırıyorsun, kolayları sen yapıyorsun. Getirmem, demiş.

Abisi:

— O zaman ben ormana gidiyorum, ama babama iyi bak, diye tembihlemiş.

Abisi gidince deli oğlan bir kazan kurmuş, altına da ateş yakmış. Su ısınırken, bu kendi kendine konuşmaya başlamış; “Ne lüzumu var bir babamı, bir çamaşırlarını yıkamanın? En iyisi ayrı ayrı olacağına ikisini birden kazana oturtayım. Hem kendini hem de çamaşırlarını yıkayayım,” demiş.

Babasını kucaklayıp kazanın içine koymuş. Su kaynar olduğu için adam haşlanmış, hemen ölmüş. O da babasını yıkadığını düşünmüş. Adamı kazandan çıkarmış, götürüp yatağına yatırmış. Sonra gitmiş, yumurta pişirmiş. Getirip babasının önüne koymuş, gitmiş. Biraz sonra geri gelmiş. Bakmış ki babası yumurtayı yememiş. Adamın eline sopayla vurmuş,

— Demek nazlanıyorsun ha, demiş.

Adamı bir güzel dövmüş, ama adam hiç kıpırdamıyormuş. Bir müddet sonra abisi gelmiş. Babasını o vaziyette görünce deli oğlana bir iyi kızmış. Bu da abisini dövmüş. Yapacak bir şey yok! Babalarının cenazesini götürüp gömmüşler.

Eve gelir gelmez deli oğlan:

— Babamın mirasını bölüşelim, demiş.

Babalarından iki ahır kalmış. Biri yeni yapılmış, biri eski ahırmış. Birkaç tane de sığır kalmış.

Abisi:

 — Tamam, bölüşelim. Küçük olduğun için önce sen seç, demiş.

 Deli oğlan yeni ahırı almış, eski ahır da akıllı oğlana kalmış. Sıra hayvanları paylaşmaya gelmiş.

Deli oğlan:

— Hayvanlar yeni ahırı beğenir. Ben yeni ahırı alayım, demiş. 

Sonra da abisine dönüp demiş ki:

— Hayvanları serbest bırakalım. Hayvanlar hangi ahıra girerse ona razı olalım, tamam mı?

Akıllı oğlan razı olmuş. Akşam olunca hayvanlar yaylımdan gelmiş. Ayakları alışık olduğu için eski ahıra girmişler. Yeni ahıra kala kala bir topal inek kalmış.

Ertesi gün, iki kardeş otlatmak için hayvanlarını ahırdan çıkarmışlar. Deli oğlanın ineği topal olduğu için yürüyemiyormuş.

Deli oğlan:

— Bu ineğin bir ayağı kısa ya, ondan yürüyemiyor, demiş.

Eline baltayı aldığı gibi hayvanın öbür ayağını kesmiş. Bakmış ki hayvan düz durmuyor.

— Bu böyle olmaz. En iyisi öbürlerini de keseyim, hepsi birbirine eşit olsun, demiş.

Eline baltayı almış, hayvanın ön ayaklarını da kesmiş. Hayvanın kalkması için akşama kadar beklemiş. Bakmış ki hayvan kalkmıyor, hayvanı boğazlamış. Etini parçalamış. Bu sefer de satmak için müşteri beklemeye başlamış. Ama yanına kurtlar, kuşlar, yılanlar geliyormuş. Bir tek insanoğlu bile gelmemiş. Deli oğlan, müşteri zannettiği kurda, kuşa, hayvanın etini parça parça atmış.

Bir yandan da hayvanlara:

— Borcumu isterim ha, diyormuş.

Böylece etler bitene kadar atmış. Sonunda tüketmiş.

Aradan birkaç hafta geçmiş. Müşterileri hâlâ borçlarını vermiyorlarmış! Deli oğlan, bu duruma çok kızmış. Doğruca ormanın yolunu tutmuş. İneği sattığı yere gelmiş. Ağaçtaki kuşları kovalamış.

Bu sırada yanında bir yılan görmüş.

— Hâlâ borcumu vermedin, boyundan utan, diye diye yılanı takip etmiş.

Yılan kendini bir deliğe atmış. Deli oğlan bu sefer borcunu almaya kararlıymış. Derhâl deliği kazmaya başlamış. Kazarken bir küp altın çıkmasın mı?

— Sonunda yola geldin de borcunu ödedin, demiş.

Küpü almış, evine gelmiş. Altın bulduğunu abisine söylemiş. Akşam olunca abisi onu köyün imamına göndermiş.

— Git, imam efendiden bir ölçek iste! Ama altından hiç bahsetme, diye tembih etmiş.

Deli oğlan, imam efendinin evine gitmiş.

— İmam efendi, şu ölçeğini biraz ver de altın ölçmeyeceğiz, demiş.

İmam efendi, deli oğlanın söylediğinden şüphelenmiş. Ölçeğin bir yerine sakız yapıştırıp vermiş. İki kardeş, altınları ölçtükten sonra ölçeği götürüp vermişler. Sakızın olduğu yere yapışan bir altını da görmemişler.

Ertesi gün imam gelip:

— Sizin dün ne ölçtüğünüzü biliyorum. Yarısını bana vermezseniz sizi şikâyet ederim, diye tutturmuş.

İki kardeş, ne ettilerse de imamı vazgeçirememişler. En sonunda imamı öldürmüşler. Samanlıkta bir kuyu eşmişler. Akıllı oğlan, bir koyun kesmiş. İmamın cesedini bir koyun postuna sardıktan sonra gömmüş.

Deli oğlana:

— Bu yaptığımız işi sakın kimseye söyleme, diye tembih etmiş.

Bir gün, iki gün derken imam efendiyi ortalıkta gören olmamış. Sorup soruşturmaya başlamışlar.

Ama deli oğlan arada bir:

— İmam efendiyi biz öldürmedik ki, diye söylüyormuş.

Deli oğlandan şüphelenmeye başlamışlar. Bir gün:

— Nereye gömdünüz, deyip sormuşlar.

Deli oğlan da:

— Onu samanlığa gömmedik, demiş.

 Köylüler vaziyeti anlamışlar. Doğru samanlığa gidip deli oğlana kazdırmaya başlamışlar. Bir müddet kazdıktan sonra deli oğlan oradakilere:

— İmamın tüyleri beyaz mıydı, demiş.

Biraz daha kazmış.

— İmam çift tırnaklı mıydı, diye sormuş.

Adamlar:

— Hayır, demişler.

Deli oğlan:

— İmamın boynuzları var mıydı, diye sorunca köylüler kızmışlar.

— Sen bizimle dalga mı geçiyorsun? İmamın tırnağı, boynuzu olur mu, demişler.

Oğlanı orada bir güzel dövmüşler.

— Bir daha senin sözüne inanmayacağız, deyip oradan ayrılmışlar.

Böylece iki kardeş yakalanmaktan kurtulmuşlar...