Yörükle Türk
(Marmara Bölgesi, Balıkesir)

Yörükle Türk

Bir Yörük’le Türk varmış. Şimdi bunlar hep gidiyor gidiyor bayıra. Meşelerde böyle yosun oluyor ya, topluyor, çuvala dolduruyor. Türk gidiyor, Türk de kobaklarını* topluyor meşelerin, koyuyor çuvala, dolduruyor.

Akşam olunca eve getiriyor. Kadın diyor ki:

—Nereden buldun bunu?

—Bayırdan topladım.

—E ne yapacaksın bunu?

—Yaktığımı yakacağım, gerisini satacağım.

—Nerede satacaksın bunu?

—Pazarda, diyor.

—Kim alır bunu?

—Alan olur, diyor. Öteki de:

—Kobakları ben ceviz diye satacağım, diyor.

Akşama kadar gezdiriyor

—Hadi ceviz ceviz, diye. Bakan,

—Bakalım bir, diyor.

—Görmeden alırsan al, almazsan geç.

Beriki de

—Yapağı* geldi yapağı, yapağı, diye gezdiriyor. Gelen,

—Bakalım bir yapağına.

—Görmeden alırsan al, almazsan geç.

Akşam oluyor. İkisi de satamıyor. Birbirlerini bekliyor bunlar. Gelince,

—Len senin çuvalında ne var?

—Yapağı var. Seninkinde ne var? Seninki de yapağı mı?

—Yapağı var. Görmez ya, veriyor ötekine. Gidiyorlar evlerine.

—Ulan karı, bir çuval kobağa karşı bir çuval yapağı getirdim. İşle de işle, diyor. Öteki de diyor:

—Ulan karı, al şunları ya, bir çuval ceviz aldım. Yaza kadar ye de ye, diyor. Bir de açıyor, biri yosun biri kobak.  Ondan sonra ertesi hafta birbirlerini bunlar yine buluyor.

—Sağdıç olalım mı seninle?

—Olalım.

Sağdıç oluyor bunlar.  İş aramaya gidiyorlar.  Giderken bir papazın yanına yemekçi giriyorlar. Papazın da bir öküzü varmış. Biri öküzü güdecekmiş, biri ahırda gübrelerini atacakmış. Bir gün şimdi Türk alıyor bunu, götürüyor. Öküz de buradan çıkıverdi mi,  ne bileyim nereleri dolaşıyor,  buradan ta Akbaş’tan,  İvrindi’den, Gökçeyazı’dan dolaşıyor.  Akşama geziyor.  Yoruluyor,  akşam geliyor.  Oturuyor, neyse ertesi gün değişecekler. O öküzü götürecek, öteki de gübreleri atacak. Bir gün evvel evde kalan gübreleri almış,  değirmen varmış,  değirmenin ardına atıvermiş. Doluyor, doluyor o da, su geçmiyor. Gidiyor öteki de:

—Ulan sağdıç ne yaptın? diyor.

—Ulan ya, şöyle köyün alanına çıktım. Koca öküz bir yattı.

—Sen ne yaptın? diyor.

—Ulan sorma, dün öküzün şeyi doldu. Götürdüm, değirmenin ardına döktüm. Değirmenci de bana bir bohça yapıverdi, yedim, gövde mövde soluk alacak halim yok, diyor. Sopayı yemiş.

Ertesi gün değişiyorlar. Omzunda bir yastık, öküz yatacak diye. Gez allah, gez allah  öküz yatmıyor. Hep geziyor. Öteki de öküzün artığını değirmenin ardına götürüyor.

—Hadi bakalım değirmenci, poğaça doldur da götüreyim ben, diyor. Sopayı takı takıveriyor buna.

—Daha ben seni dün dövdüm. Bugün niye döktün değirmenin ardına? diyor.

Şimdi akşam geliyor öküz güden.

—Ulan sağdıç, ne oldu? diyor.

 -Bir öküzü bile güdemedim sağdıç, ne olacak. Seni namussuz pezevenk seni. Yatmıyordu bu öküz madem, bu yastığı niye verdin? diyor.

—Ulan namussuz,  sen  değirmenin  ardına  döktün  de,  neden  bana  sopayı yedirdin? diyor.

Bunları papazın kızı duyuyor. Hemen koşuyor.

—Baba, baba, hizmetçiler hazineyi soyuyorlar, diyor.

Hemen bunlar yatıyorlar. Çakal öldü yapıyorlar, kovalıyorlar. Geliyor papaz uyuyup dururlar. Bir de bakıyor, hazinenin ağzı kapalı bir küpmüş, ağır bir koca taş varmış.

—İmkânı yok, diyorlar.

Öyle ya,  bunlar dururlar mı,  kalkıveriyorlar bunlar gece,  papaz gidince. Ikılaya ıkılaya  açıyorlar  ağzını.  Biri içine giriyor.  Dolduruyor heybenin içine paraları, altınları.  Tam çıkacağı vakit, öteki ittiriyor, onu kapatıyor içine, gidiyor. Alıyor altınları, paraları bu,  gidiyor. Giderken, epey gidiyor, para çok ama ekmek yok. Buradan Balya’ya doğru gidiyor, çıkıyor, çalı. Uğraşa uğraşa çıkıyor. Şimdi ben nereden gideceğim,   nereden gideceğim diye…

—Bu buradan   buradan   buradan gitmiştir. diyor. Oraya varıncaya kadar,

—Hadi simitçi geldi, hadi! diyor. O da tepeden bağırıyor:

—Dur simitçi dur, hepsini alacağım ben, diyor. Simitlerle geliyor, para.

—Ulan pezevenk, niye beni kapattın? diyor.

—Ulan pezevenk, niye simit getirdin, beni aldattın? diyor.

Bunlar böyle yaparken neyse buluşuyorlar, geliyorlar geliyorlar bir mezarlık varmış. Bu tarafı mezarlık, buradan yol geçiyormuş, burada da çeşme varmış.

—Şu bizim şuradaki çeşmeye gidelim, demişler.

Paraları oraya döküyorlar. Bir de ateş yakıyorlar. Bunlar parayı üleşecekler, ama aşağıdan dereden doğru, bir de bakıyorlar ki, kırk haramiler geliyor.

—Napalım?

—Hadi  sen  git,  mezarın  şuraya  yat.  Ben  de  buraya  yatayım,  üstümüzü  de çekelim, diyor.

Böyle yatıyorlar. Onlar da:

—Ooo, amma  bulduk  ha! diyor kırk haramiler.

Paralar yığılmış. Kendi getirdiklerini de döküyorlar üstüne. Biri bir bakıyor ki:

—Ulan efe,  senin hiç efeliğini görmedim  ben. Ta  şuradaki kefeni  bıçakla, diyor.

—Bıçaklarım. diyor. Gidiyor. Öteki de:

—Ölüyorum, yardıma gelin! diyor. Bu taraftaki:

—Hepimiz varalım mı? diyor.

Eyvah  napacaklar, korkuyorlar,  kalkıyorlar,  kaçıyorlar.  Ondan  sonra geliyorlar, bunları üleşiyorlar*, üleşiyorlar. Bir tek lira kalıyor, ne Yörük vazgeçiyor ne Türk vazgeçiyor. Şimdi Türk diyor ki:

—Sağdıç, sen pazara gelirken  bizim eve  gel, buradan pazara gidelim. Onu bozdurur üleşiriz, diyor.

—Olur, diyor.

Şimdi pazara   gitmeden   evvela   mezarlık   yakınmış   evlerine.   Gidiyor, gündüzden hazır ediyor, dözar* buluyor bu Türk. Ertesi gün gelse ki, karısına:

 —Dün sağdıç öldü deyiver sen sağdıca, diyor karısına. O da hemen bağırıyor:

—Sağdıç, sağdıç, sağdıç! diye. Karısı hemen çıkıyor.

—Ne var? diyor.

—Hemen sağdıç gelsin, diyor. Ağlayıveriyor mahsustan böyle.

—Vah vah vah vah, sağdıcın öldü, diyor.

—Hangi mezarda? Bakalım ben de bir Fatiha okuyayım. Çok ekmek yedik bir arada, diyor.

—Ta şu mezarda, diyor. Öğleyin varıyor oraya.

—Kalk, buradan başka işeyecek yer bulamadın mı? diyor.

—Ulan namussuz, sen buraya ne girdin mezara? diyor.

Çekip çıkarıyor bir lirayı, üleşiyorlar. Masal da burada bitiyor.

 

 


* kobak: Meşe tohumu, meşe palamudu.

* yapağı: Koyun, keçi yünü.

* üleşmek: Paylaşmak.

* Dözar: Toprağı kazan makine.