Âşık Garip İle Telli Senem
(İç Anadolu Bölgesi, Kırşehir)

ÂŞIK GARİP İLE TELLİ SENEM

Bir varmış, bir yohmuş, Allaa’n gulu pek çohmuş. Bi köyde bi Âşık Garip, bi anası, bi de bacısı varımış. Âşık Garip saz çalıp türkü çığırırmış. Gızın biri Âşık Garip’e sevdalanmış. Âşık Garip de onu almak istememiş. Bir gün gelmiş aaşamüstü eve,

— Ana biz burdan gidiyoh, dimiş.

— Oğlum nereye gidiyoh? Gonu gomşuyla bi helalleşelim, alacaamız olur, vereceemiz olur, dimiş.

Oolan,

— Yoh, ille gidecek, dimiş.

Bunlar eşeğin üzerine ne varsa yüklemişler, yola düşmüşler. Gideee gide, yıkık bi duvarın yanına varmışlar. Oraya varınca anasıyla bacısını duvarın üstüne oturtmuş, eline sazını alıp köyün gaavesine varmış. İçeri girince,

— Âşıh hoş geldin, bi türkü söyle de dinleyek, dimişler buna.

Bu da türküyü söylüyomuş söylüyomuş, arhasında da,

— Anam bacım duvar dibinde oturuyor, diyomuş.

Köyün ağası kahyasını salmış. Âşık Garip’in anasıyla bacısını misafir odasına getirtip yerleştirmiş. Âşık Garip’e de bi iş vermiş:

— Sen burda çalış aaşamları da saz çal, türkü söyle, dimiş.

Bu ağanın Telli Senem adında bi gızı varmış. Âşık Garip’le bu gız birbirine sevdalanmış. Âşık Garip ağadan gızını isteyince ağa başlık parası istemiş. Âşık Garip parayı bulmah için elinde sazıyla düşmüş yollara. Taaa Haleb’e gadar gitmiş. Orda da gine bi ağanın yanına varmış. Ağa,

— Sen kimsin, kimin kimsen yoh mu? dimiş.

Âşık Garip,

— Kimsenemim yoh, dimiş.

Ağası da bunu kimsesiz zannediyomuş. Âşık Garip burda yedi yıl çalışmış. Telli Senem’e amcasının oolu aşıhmış amma gızı Âşık Garib’e vermişler:

— Ben dimiş, gideyim bi dene guş vuruyum, guşun kanını da gömlee sürüyüm. Âşık Garip’i vurmuşlar diyim, demiş.

Bu gitmiş didiğini yapmış. Gızı da amcasından almış. Gız ööyle ağlıyomuş. Gırh gün gırh gece düüne başlamışlar. Gız inanmamış oolanın öldüüne. Halep’ten de köye celep* gelmiş. Gız o celeplere, üstünde Telli Senem ile Âşık Garip yazılı bi su tası vermiş:

— Bu tası götür, çeşmede herkese su daat, Âşık Garip ordaysa gelir. Onu görünce de Senem elinde zehirle seni bekliyo di, dimiş.

Celep Halep’te bi çeşme başına varmış, o tasla gelene gidene su daatıyomuş. Âşık Garip de harman yerinde yatıyomuş. Aaşam vahti ortalıh gararınca adamın biri, Âşık Garib’in ayaana dahılıp tökezleyip düşmüş. Âşık Garip yerinde doğrulmuş,

— Nereye gidiyon böyle? dimiş.

— Şu ötede su daatıyollarmış oraya gidiyom, dimiş.

— Ben de geliyim öyleyse, diye adamın peşine düşmüş gitmiş.

Sırayla herkes suyunu içmiş, sıra Âşık Garib’e gelmiş. Suyu içerkene tasın üstündee Âşık Garip, Telli Senem yazısını görmüş. Su daatana hemen sormuş:

— Âşık Garip benim, sen bu tası nerden aldın?

Celep de,

— Senem adlı bi gız verdi. Babası onu başgasıyla evlendiriyomuş, gırh gün gırh gece düün gurmuş. Telli Senem elinde zehirle seni bekliyo, diyince Aşşıh Garip,

— Gökte uçan durna mıdır gaz mıdır?

Güverenler* ekin midir saz mıdır?

Senin gördüün Telli Senem

Gelin midir gız mıdır?

Celep de dimiş ki:

Gökte uçan durna değel gaz ıdı

Güverenler ekin değil saz ıdı

Benim gördüün Tellli Senem

Gelin değil gız ıdı

Bu hemen goşarak ağasının yanına gitmiş:

— Ağa, dimiş. Beni bırah, ben gideceem, dimiş.

— Hani kimsem yoh diyodun? dimiş.

— Yoh, ben sağa kimsem yoh değil, kimsenemim yoh dedim. Benim anam var, bacım var, dimiş. [Bu arada anasının aalaya aalaya gözü kör olmuş.] Sevdiğimi başgasına vermişler, düünü gurulmuş, dimiş.

Böyle diyince ağası buna üç haabe dolusu altınla üç dene de at vermiş. Bu gidee gide, ne gadar hızlı gittiyse atın biri çatlamış, ikisi çatlamııış, üçü çatlamııış, bu üç habe dolusu altınla orda galmııış. Bi de var ya Hızır Aleyhisselam gelmiş, bunu yanına. Atına bindirmiş:

— Bin terkime,* yum gözünü, dimiş.

Yummuş gözünü, bi de bahsa ki at bunu çeşmenin yanına getirmiiş. Hızır, Aşşıh Garip’e,

— Bu torpağı ananın gözüne sür, aalamahtan kör oldu, dimiiş, gitmiş.

Oolan çeşmenin yanına gelse ki bacısı atını suluyo. At hiç kimseyi görünce kişnemezmişti, bunu görünce kişnemiş. Oolan bacısını bilmiş ama gız bunu bilememiş. Dimiş ki:

— Bi aabim vardı, bu at ondan başga kimseye kişnemezdi ya, size kişnedi, dimiş.

Bacısına,

— Şu haabeyi atına yüklesem, bu gece de sizde galsam, dimiş.

Gız da,

— Yoh, dimiş. Bizde galaman, bi kör anam var gözü görmüyor. Sizi eve misafir almaz, dimiş.

Bu ketli,*

— Bi avuç altın versem almaz mı? dimiş.

Neyse gızın göğnü olmuuş, bunlar ata binmişler, yola düşmüşler. Aşşıh Garip,

— Köyde ne var ne yoh? dimiş.

Gız,

— Köyde benim yengemin düünü oluyo, gırh gün gırh gece düün yapıyollar, bugün de gırhıncı gün düün bitiyo, dimiş.

Bu da var ya,

— Ben bi düüne gidiyim, dimiş.

Düün evine varmıış, Telli Senem de elinde zehirli bardağna bekliyomuş. Hemen Aşşıh Garib’i tanımış, bardaa elinden atmış. Bunlar sarım gülüm olmuşlar. Düün boşa gitmesin diye bacısını Telli Senem’in amcasının ooluna vermiş. Telli Senem’le Aşşıh Garib, tekrar gırh gün gırh gece düün itmişler. Hızır Aleyhisselam’ın verdiği torpahla da anasının gözünü açmış. Dünyada Telli Senem muradına ermiş. Aşşıh Garib gibi de gülen olmamış, yimiş içmiş muradlarına ermişler.

 


* celep / celeb: 1. Eskiden mal sayıcılara verilen isim, 2. kasaplık hayvan ticaretiyle uğraşan kimse, 3. sapana koşulan öküz.

* güveren: Bitkilerin yeşermiş hâli

* terki: At, eşek vb. hayvanları süren kişinin arkasındaki oturulabilir yer

* bu ketli: Bu sefer