Padişahın Üç Oğlu
(Karadeniz Bölgesi, Bayburt)

 

[PADİŞAHIN ÜÇ OĞLU]

 

Bir varmış, bir yokmuş. Allah’ın günü çokmuş. Çok söylemesi, çok günahmış. Bir memleketin padişahının üç oğlu varmış. Bu üç kardeş bir gün cami yaptırmaya karar vermişler.

Padişahın oğulları bir olup camiyi yaptırmışlar. Cami muhteşem olmuş. Görenlerin gözü kamaşırmış. Cemaat camide birikmiş. Cemaat namaza durunca bir ses gelmiş:

— İyi cami, has cami de bir şeyi noksan caminin.

Küçük oğlan namazı kılıp seğirtmiş*. Bakmış, kimse yok ortada. Ses var, sesin sahibi yok. Bir gün böyle, beş gün böyle. Bir gün, küçük oğlan:

— Biz bu yola baş koyduk, camiyi en güzel şekilde yaptık. Bu adamı yakalayayım, neyi noksanmış ona sorayım, demiş.

Küçük oğlan, bir direğin ardına sinmiş. Cemaat namaza durunca adam yine gelip de:

— İyi cami, has cami de bir şeyi noksan cami, deyince küçük oğlan arkadan sarılmış, adamı yakalamış. Sormuş:

— Neyi eksikmiş bu caminin?

— Bak, sen tamamlayamazsın onu, demiş adam. Küçük oğlan da demiş ki:

— Sen söyle. Biz üç kardeşiz. Bu yola başımızı koyduk. Yaparız neyse? Bu cevabın üzerine adam eksiği söylemiş:

— Minarede bülbülü noksan, demiş ve devam etmiş:

— Falan yerde, bir dev ile kırk tane kız var. Dünya güzeli de orada, kızlar onun başını bekliyorlar. Oraya git, bülbülü bulursun.

Küçük oğlan olanları ağabeylerine söylemiş. Onlar da kabul etmişler. Sonra hazırlıklarını yapıp yola çıkmışlar.

Yola çıkmışlar, birlikte az gitmiş, uz gitmişler. Üç yolun ayrımına gelmişler. Büyük oğlan gideceği yolu seçmiş. Ortanca oğlan da bir yol seçmiş. Küçüğün Allah’a özü doğru ya, öbür yoldan da o gitmiş.

Küçük oğlan gitmiş, gitmiş, gitmiş. Bir süre sonra susamış, hem de:

— Şuralarda bir su olsa da abdest alıp namazımı kılsam, demiş. O zamana kadar yani bu aklından geçer geçmez ufak tefek bir adam peyda olmuş orada.

— Oğlum gürzümü al yere vur, su kaynayacak, çıkacak, demiş. Gürzü vermiş oğlana. Oğlan gürzü kaldırıp yere vurunca gerçekten de su kaynamış. Su içmişler, abdest alıp namaz kılmışlar. Sonra da ekmek, yemek yemişler. Adam, oğlana gideceği yeri tarif etmiş:

— Bak, sana göstereyim. Gideceğin yer şu ılgım sılgım** göl ile dağın başında. Ama bak, sana diyeyim, bülbül çırpınırsa dev uyanır. Eğer dev uyanırsa seni de yer, onları da yer, kuşu da yer.

Adam oğlanın yolunu da kısaltmış, bir at vermiş altına ve sonra oradan gitmiş. Oğlan da atına binmiş, yola düşmüş. Devin olduğu yere varmış ki, bülbül kapıda dikiliyor. Güzel güzel ötmekte. Oğlan anlamış aradığının bu bülbül olduğunu.

Atı ırmağın kıyısına bağlamış. Bülbülü tutmak için seğirtmiş, bülbül geriye sıçramış. Bir daha seğirtmiş, bülbül yine geriye sıçramış. Üçüncü sıçrayışında bülbülü yakalamış. Getirip bunu atın terkisine bağlamış. Sonra içeriye girmiş. Ufak tefek adam bülbül çırpınırsa devin uyanacağını söylemişti, ama Allah’ın hikmeti işte, dev uyanmamış o zaman. Bu arada kızlar da uyanmamış. Hepsi uyuyorlarmış. Oğlan, dünya güzelini bulmuş. Onu sevmiş, öpmüş, ısırmış. Ama kız bu yapılanları hiç duymamış.

Bir süre sonra oğlan çıkıp gitmiş. Biraz sonra da dünya güzeli uyanmış.

— Burada insanoğlu kokuyor. Herhâlde bir insanoğlu gelmiş buraya. Pencereden dışarı bakmış ki ırmağın kıyısında bir at ile bir adam var. Hazırlık yapmışlar, yola çıkacaklar. Dünya güzeli:

—Ey insanoğlu! Sen buraya nasıl geldin? Canına nasıl kıydın da geldin, demiş. Oğlan:

— Geldim işte. Bülbülü almam lazımdı. Geldim seni de gördüm. Gel, buradan birlikte gidelim, demiş. Dünya güzeli gitmek istememiş:

— Yok, ben gidemem. Sana güvenemem. İnsanoğlu çiğ süt emmiş. Oğlan:

— Gel, gidelim. Bak, yanına geldim ama sana bir şey yapmadım. Uyandırmaya çalıştım. İnanmazsan gövdene bak, deyince, kız gövdesine bakmış ki her tarafı diş izi. Oğlanın güvenilir olduğunu anlamış, dünya güzeli.

—Tamam, demiş. Kız “Tamam” deyince, oğlan geri gelmiş, devi bulmuş, ana kılıç ile bir kez vurmuş. Dev ölmüş. Kaç kız varsa kurtarmış. Dünya güzelini   yanına alıp yola düşmüş.

Oğlan ile dünya güzeli bir hana gelmiş. Oğlan bakmış ki kardeşlerinden biri hancı, biri de kahveci. Görünce:

— Siz benim kardeşlerimsiniz. Tanımadınız mı?  Onlar da:

— Bizim kardeşimiz mardeşimiz yok! Sen nereden bizim kardeşimiz oluyorsun. Tanımışlar aslında ama utandıklarından tanışlık vermiyorlarmış. Küçük oğlan, ağabeylerine:

— Gelin, gidelim. Biz bu canı bu uğura koymadık mı? Siz benim kardeşlerimsiniz, demiş. Zor güç ikna etmiş, ağabeylerini.

Beraber yola çıkmışlar. Gelmişler, gelmişler, bakmışlar ki bir ip yumağı yuvalanmış yola. İpi sara sara bir tepenin başına çıkmışlar. Tepede bir kuyu varmış. Kuyuda da bir dünya güzeli. Bunun başını da bir dev bekliyormuş. Büyük kardeş demiş ki:

— Beni sallayın, aşağı ineyim. Devi öldüreyim, onu kurtarayım. Onu ipe bağlayıp aşağı sallamışlar. Biraz inince:

— Yandım, yandım, diye bağırmış, çağırmış. Hemen onu yukarı çekmişler. Dayanamamış zorluğa. Ondan sonra ortanca kardeş:

— Beni sallayın, aşağı ineyim. Devi öldüreyim, dünya güzelini kurtarayım, demiş. Biraz aşağı inince büyüğü gibi o da bağırıp çağırmış. Dayanamamış. Onu da yukarı çekmişler. Küçük oğlana sıra gelmiş:

— Beni sallayın. Bakın, ben “Yandım!” falan derim. Ben dedikçe siz beni aşağıya indirin. Duymazdan gelin sesimi, demiş.

Küçük oğlanı kuyudan aşağıya sallamışlar. “Yandım yandım!” diye bağırdıkça daha aşağıya bırakmışlar. Küçük oğlan aşağıya, mağaranın dibine inince devi bulmuş. Gürzü ile vurduğu gibi devi öldürmüş. Dünya güzeli ile yukarı çıkmışlar. Tam kızı yukarıdakilere vereceği sırada, kız demiş ki:

— İnsanoğlu sen evvel çık. İnsanoğlu çiğ süt emmiş, seni buradan çıkartmazlar. Oğlan:

— Yok, olur mu hiç? Onlar benim kardeşim. Beni çıkartmazlar mı hiç? Kardeşin kardeşe emniyeti olmaz mı? Dünya güzeli:

— Sen benim ile inatlaşırsın, çıkmazsın zaten. Bari dediğimi yap, şu saçımdan saç al. Bu saçı, saça sürünce biri kara, biri beyaz, iki koç gelir. Kara koça binme! Karanlık dünyaya gidersin. Beyaz koça bin.

Kızı yukarı çekmişler. Oğlan tam çıkacağı sırada onu, güp, diye bırakmışlar deliğe. Kıza da:

—  İp kırıldı, yapılacak bir şey yok. Zaten düşünce ölmüştür, demişler.

Oğlan bir durmuş, iki durmuş. Kızın dedikleri gelmiş aklına. Saçı saça sürmüş. İki koç gelmiş. Çare yok, koçlara güvenecekmiş. Beyaz koça bineyim derken, karaya binmiş. Koç, bunu götürüp kuşların içine atmış. Oğlan, kuşlara nasıl kurtulacağını sormuş. Kuşlar demiş ki:

— Seni öbür dünyaya bir tek bizim padişahımız olan kuş çıkartır, başka kimse çıkartamaz. Kuşlar gidip padişahlarına söylemişler. Padişah:

— İhtiyarladım. Hiç vaktim de yok ama onu çıkarayım. Yalnız yanına bol su, bol et alsın, demiş.

Kuşların padişahı oğlanı almış, yukarı çıkartmış. Tam öbür dünyaya geçecekken kuş: “Gaaak gaaak gaaak!” ötmeye başlamış. Et istiyormuş. Oğlan hemen baldırından biraz et kesmiş, kuşun ağzına vermiş. Kuş, eti yemiş. Oğlanı getirip dünyaya bırakmış. Ama oğlan hemen saraya gitmemiş.

—Kardeşlerim benim ardımdan kırk tane yalan uydurmuşlardır. ‘Biz gittik de o gelmedi. Sağda solda azap durdu***. Orada burada azaplık yaptı. Falan yerde şunu etmiş, bunu etmiş, deyip kandırmışlardır babamı, demiş kendi kendine ve gitmiş bir yerde azaplık yapmaya başlamış. Kimse tanımasın diye de kafasına bir kuzu karnı geçirmiş. Keloğlan olmuş.

Bu arada öbür kardeşler, bülbülü ve kızları alıp saraya gelmişler. Padişah, dünya güzelinin düğününü yapacakmış. Düğün başlamış. Çalgılar çalınıyormuş. Ama dünya güzeli yaslı.

— Bülbül şakımazsa evlenmem, demiş padişaha da. Bunun üzerine padişah, bülbülü kim şakıtırsa kızı ona vereceğini, halka duyurmuş. Bunu duyunca bütün bir memleket toplanmış. Hepsi bülbülü öttürüp kızı almayı istiyormuş. Keloğlan da gitmiş. Bülbül, keloğlanı görünce üç defa şakımış. Orada bulunanlar:

— Bülbül beni gördü de öttü. Ben öttürdüm kuşu, demişler. Keloğlan da:

— Asıl beni gördü, öttü, deyince, ortalık karışmış.

—Seni görünce ne diye ötsün? Senin kel başına mı öttü, diye diye sopalamışlar bu keloğlanı.

Keloğlan eve dönmüş. Ertesi gün sabah uyanmış, yanında azap durduğu adama:

— Ağa, sen beni yalnız götür. Ben o bülbülü öttüreceğim. Ağa da:

— Senin kel başına mı ötecek bre akılsız? Bir memleket birikiyor da ötmüyor, deyip, sabır çekmiş. Keloğlan da demiş ki:

— Olsun! Kel başıma mel başıma… Sen beni yalnız götür, gerisine karışma.

Oraya gitmişler. Bülbül keloğlanı görünce şakımaya başlamış. Kuş ötünce keloğlan kafasına geçirdiği karnı kaldırıp atmış. Padişah oğlunu tanımış. Kuşun tanıdığını görünce, öbür çocukların yalan söylediğini de anlamış. Oğlan da başlarından geçenleri anlatmış. Padişah:

— Atları çekin, ikisini de gözüm görmesin, sürgün edildiniz! Onlar benim evladım değil, demiş. Ama küçük oğlan ağabeylerine acımış:

— Yok, baba onları sürgün etme. Birini hancı yolla. Birini de kahveci yolla.

Dünya güzeli oğlanın geldiğini duyunca, aman bağlar bahçeler, dünya şenelmiş. Kırk gün, kırk gece düğün olmuş. Yemiş, içmiş muratlarına geçmişler.

Azap durmak: Bir köy zenginin yanında, az miktarda para karşılığında uşaklık yapmak. Azaplar evin tüm işleri ile uğraşırlar.

*seğirtmek: Sıçrayarak yakın bir yere doğru koşmak

**ılgım sılgım: Belirli belirsiz

***azap durmak: Çiftlik uşağı olarak çalışmak