Üç Arkadaş
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

ÜÇ ARKADAŞ

Bir varmış, bir yokmuş. Allah’ın kulu çokmuş. Çok demesi günahmış.

Üç tane arkadaş varmış. Bu üç arkadaştan: birinin buğdaydan, birinin arpadan, birinin de çavdardan yapılmış ekmeği varmış. Bunlar her zaman bu ekmekleri yerlermiş.

Bir gün bu arkadaşlar aralarında karar almışlar. Beraber taa uzak yerlere gidip çalışacaklarmış. Hazırlıklarını yapmışlar, yola çıkmışlar. Yolda giderken yaşlı bir adama rastlamışlar.

Adam onlara:

— Neye gidiyorsunuz, diye sormuş.

Onlar da:

—Hep beraber uzak bir yere gidiyoruz. Orada iş bulup çalışacağız, demişler.

Bunu duyan adam onlara dönmüş:

— Size bir nasihat vereyim. Bu nasihatımı iyi dinleyin!.. Beraber yolculuk yaptığınıza göre, biraz sonra karnınız acıkacak. Yemek yiyeceğiniz zaman; arkadaşınız yanında getirdiği ekmekten kendine bir parça ayırır, size de bir tane verirse bilin ki, o arkadaşınız çok iyidir. Yok eğer kendine bir ekmek ayırıp, size bir parça verirse bilin ki, o arkadaşınız kötüdür, haindir, demiş.

Sonra da adam birdenbire ortadan kaybolmuş. Bu sözleri duyan arkadaşlar, yeniden yollarına devam etmişler.

Az gitmişler, uz gitmişler. Dere tepe düz gitmişler… Bir zaman sonra acıkmışlar. Düz bir yer bulup sofralarını kurmuşlar. Ekmeği buğdaydan olan adam, arkadaşlarına bir ekmek vermiş, kendi de yarım ekmek yemiş.

Öbür arkadaşları bunu görünce adama:

— Bizim adetimiz böyle değil. Biz ekmeğimizi kimseye vermeyiz, demişler.

Böylece ekmeği buğday unundan yapılmış olan adamın bütün ekmeği bitmiş. Az sonra kalkmış, yine yollarına devam etmişler. Az gitmişler, uz gitmişler. Dere tepe düz gitmişler… Gene acıkmışlar. Sofralarını bir düzlüğe kurmuşlar. Ekmeği arpa unundan olan adam, bir ekmeği kendine ayırmış, diğer arkadaşlarına da bir ekmeğin ucundan bölmüş, vermiş. Fakat adamlar bu bir lokma ekmekle doymamışlar. Biraz daha ekmek istemişler.

O zaman ekmeğin sahibi;

— Ben size demedim mi? Ben ekmeğimi kimseye vermem diye, demiş.

Çaresiz aç kalmışlar. Az sonra yine yola düşmüşler.Az gitmişler, uz gitmişler. Dere tepe düz gitmişler… Bir zaman sonra yine acıkmışlar. Bir düzlük bulup sofralarını kurmuşlar. Bu sefer ekmeği çavdar unundan yapılmış olan adam, kendine bir ekmek ayırmış, arkadaşlarına da yarımşar ekmek vermiş. Yarımşar ekmekle doymayan arkadaşları, biraz ekmek daha istemişler.

O da:

— Ben ekmeğimi kimseye vermem, demiş.

Böylece üçünün de ekmeği bitmiş. Sonra düşünmeye başlamışlar. Akıllarına ordaki kuyu gelmiş.

Aralarından biri:

— Belimizdeki kuşakları birbirine bağlayalım, birimizi kuyuya sallayalım. Bize ayakkabısıyla su getirsin, biz de içelim, demiş.

Ekmeği buğdaydan yapılmış olan adamı kuyuya sallamaya karar vermişler. Kuşaklarını çıkarmış, birbirine bağlamışlar. Bir ucunu da adamın beline bağlamışlar. Adamı kuyuya sallamışlar. Adam ayakkabısıyla su getirmiş, arkadaşlarına vermiş. Tam kuyudan çıkacağı sırada diğerleri ipi bırakmış, adamı kuyuya düşürmüşler. Adam ne kadar çırpındıysa, ne kadar yalvardıysa da çıkarmamışlar.

Meğerse adamın içine düştüğü kuyu; cinlerin, perilerin kuyusuymuş. Dünyada ne kadar peri, cin varsa bu kuyuda toplanırmış.

Adam kuyuya düşünce ordaki bir taşın üstüne oturmuş, Allah’a yalvarmaya başlamış.

Bir zaman sonra kuyunun sahipleri yavaş yavaş gelmeye başlamışlar. Cinler, periler, kurtlar, köpekler, tilkiler gelmiş, kuyuya doluşmuşlar. Adam bunları görünce saklanmış, onların konuşmalarını dinlemeye başlamış.

Kurt:

— Filanca köyün hayvanları çoktu, onları yemeye gittim; ama beceremedim. Çoban buna mani olmazdı; ama köpekleri mani oldu, demiş.

Tilki:

— Filanca köyde, filanca padişahın hayvanları çoktu. Hep onlarla oynadım, demiş.

Derken cin ordan:

— Ben ne yaptım, biliyor musunuz? Öğrendim ki, filan padişahın kızı kırk gün kırk gecedir delirmiş. Yedi kapılı bir odada kilitli duruyormuş. Kimse onun derdine derman bulamamış; ama ben çaresini biliyorum. Bu kuyunun suyundan bir damla kızın boğazından girerse kız iyileşir, demiş.

Adam konuşulanları duyunca kendi kendine; “Ben bu işi yaparım.” demiş.

Az sonra da fare gelmiş:

— Benim altınlarım çoktur. Hepsi yerin altındadır. Ben de gece gündüz bu altınlarla oynarım, demiş.

Biraz sonra da bütün hayvanlar kuyunun içinden çıkmaya başlamışlar. Onlar kuyudan çıkınca adam da kuyuyu dolaşmaya başlamış. Karşısına yedi tane kapı çıkmış. Kuyudan biraz su almış, yedi kapıyı da açarak dışarı çıkmış. Adam elindeki suyla beraber deli kızın bulunduğu memlekete gelmiş. Orada hastaları iyileştirdiğini, şifa dağıttığını söylemiş.

Bu arada Padişah, kızını iyileştirmeye çalışıp da bunu beceremeyen kişilerin kafalarını kestirmiş, üst üste koymuş. Bu kafalar otuz dokuz tane olmuş. Buraya bir kafa daha konursa sarayın yüksekliği kadar olacakmış.

Bunu duyan işiten gelip vezire söylemiş. Vezir de Padişah’a haber vermiş.

Padişah:

— O kimse hemen huzuruma getirin, diye emretmiş.

Adamı huzura getirmişler.

Padişah:

— Bak oğlum, Şu gördüğün bina otuz dokuz tane kafadan yapıldı. Üstüne bir tane daha konursa yüksekliği sarayım kadar olacak. Eğer kızımı iyileştirmezsen, kırkıncı kafa seninki olur, demiş.

Adam da:

— Peki Padişah’ım!.. Eğer kızını iyileştirmezsem başımı vurun, demiş.

Adamı kızın bulunduğu odanın yanına getirmişler. Kızın üstünden kitli olan yedi kapıyı açıp adamı içeriye koymuşlar. Adam bakmış ki, içerde çırılçıplak bir kız var.

Padişah:

— Sana sabaha kadar mühlet… Eğer kızımı iyileştirmezsen sabahın ilk ışıklarıyla başını vurdururum, demiş.

Padişah ve adamları gittikten sonra adam kıza doğru yürümüş. Kız da hemen adama saldırmış. Bunun üstüne adam yanında getirdiği suyu kızın üzerine serpmiş. Serptiği sudan bir damla kızın boğazına kaçmış, kız hemen iyileşmiş. Kendine bir bakmış ki, çırılçıplak. Adamdan utanmış, bağırarak annesinden babasından üst-baş göndermelerini istemiş. Bunu duyan vezirler Padişah’ın yanına gitmiş, kızının iyi olduğunu söylemişler. Padişah ile karısı sevinçten ağlayarak kızın odasına gitmişler. Kızı yıkamaları, giydirmeleri için emir vermişler. Kızı yıkamış, üst-baş giydirmişler. Sonra da alıp babasının huzuruna getirmişler. Onu iyileştiren adamı da huzura getirmişler.

Padişah büyük bir sevinçle adama:

— Bundan sonra sen benim padişahım, ben de senin vezirinim, demiş.

Bunu duyan vezirler:

— Padişah’ım!.. Padişah’ım!.. Bu adama niye padişahlığınızı veriyorsunuz? Ona hazineyi açın istediği kadar mal, mülk, altın, gümüş alsın, demişler.

Padişah, adama hazineyi teklif etmiş; ama adam bunu kabul etmemiş.

Vezirler bu seferde:

— Padişah’ım, madem altın inci almıyor; o zaman ona kızınızı verin, demişler.

Bu teklifi hem Padişah, hem de adam kabul etmiş.

Kırk gün kırk gece davullu zurnalı bir düğün yapmışlar.Padişah, onlara sarayının karşısına bir saray yaptırmış, oraya yerleşmişler.

 

Az zaman çok zaman sonra adam karısına memleketine gideceğini söylemiş. Sırtına iki çuval almış, yola çıkmış. Aslında adam memleketine değil de kuyuda konuşmasını dinlediği farenin yuvasındaki altınları almaya gidecekmiş.

Az gitmiş, uz gitmiş. Sonunda farenin yuvasının yanına gelmiş. Bakmış ki, binlerce fare yuvasından çıkmış, her biri bir altınla oynuyormuş. Adam, eline bir taş almış, farenin birine atmış. Bunun üstüne bütün fareler korkmuş, oynadıkları altınları da bırakıp kaçışmışlar. Adam, elindeki çuvalı altınlarla doldurmuş, evine dönmüş.

Karısına:

— Al, bu altınları sakla, demiş.

Altınları bıraktıktan sonra bu defa da filan padişahın köyüne su ihtiyacını gidermek için tekrar yola çıkmış. Gide gide o Padişah’ın köyüne varmış. Padişah’ın çobanını bulmuş.

Ona demiş ki:

— Padişah’ın koyunları arasında siyah bir koç var. Eğer Padişah o koçu bana yemem için verirse ben de sizin su ihtiyacınızı gideririm, demiş.

Çoban hemen Padişah’ın huzuruna çıkmış, adamın dediklerini anlatmış.

Padişah:

— Gidin o koçu verin! Koç ona helâl olsun! Yeter ki, bu derdimize çare bulsun, demiş.

Çoban, adamın yanına gitmiş, Padişah’ın dediklerini adama söylemiş. O da çobandan: bir bıçak, bir kazma, bir de kürek istemiş. Adama istediklerini vermişler.

Adam bu işin halledilmesini kuyudayken cinden duymuştu.Cin, çözümün ne olduğunu orda anlatmıştı. Adam cinden ne duyduysa yapmaya başlamış. Sürüden aldığı kara koçu, kara bir taşın üstünde kesmiş.

Sonra çobana;

— Gel bu koçu al, götür, demiş.

Çoban koçu almış, götürmüş. Adam sonra da kazmayı küreği istemiş, kara taşın altını kazmaya başlamış. Bir müddet sonra taşın altından sular fışkırmaya başlamış. Öyle çok akmış ki, her şey suyun altında kalmış. Bu durumu Padişah’a bildirmişler.

Padişah adama:

— Sana mükafat olarak kızımı vereceğim. Her bir ev sahibi de sana kırkar baş hayvan verecek, demiş.

Padişah daha sonra;

— Sarayımın karşısına bir saray yapılsın, bir de düğün hazırlıklarına başlansın, diye emir vermiş.

Adam:

— Ben evliyim, bunu kabul edemem, demiş.

Sonra da hayvanları önüne katmış, evine dönmüş. Başından geçenleri de karısına teker teker anlatmış. Bu arada bir de oğlan çocuğu olmuş.

Artık zengin olduğu için de bir dükkân açmış, orda çalışıyormuş.

Aradan bir zaman geçmiş. Adam bir gün kendisine hainlik yapan arkadaşlarıyla karşılaşmış. Biraz hoş beş etmişler.

Onun yaşadığını görünce adama;

— Sen nasıl oldu da kuyunun dibinde ölmedin. Nasıl zengin oldun, demişler.

O da:

— Ben hep o kuyunun sayesinde zengin oldum. İsterseniz sizi de götürürüm, demiş.

Arkadaşları kabul etmiş, kalkmış, kuyunun yanına gitmişler. Gece yarısı olunca bütün hayvanlar, cinler, periler yine kuyuya gelmiş, doluşmuşlar. Herkes toplanmış, konuşmaya başlamışlar.

Cin:

— Ey meclis, konuşun, demiş.

Meclis:

— Ne diyelim? Padişah’ın kızı deliydi, iyileşti. Biz artık onu delirtemeyiz, çünkü bu kuyunun suyundan içti. Filanca Padişah’ın hayvanları susuzdu; onun da su ihtiyacı giderildi. Bütün altınlarımız da toplanmış, götürülmüş. Bunu yapan her kimse, eğer öğrenirsek her bir parçasını bir yere savururuz, demişler.

Sonra cin kafasını kaldırmış, bakmış ki, adamın biri kuyunun başında oturmuş, bunları dinliyormuş.

Cin:

— Bütün bunların sebebi bu adamdır. Durun onu kuyuya düşüreyim, demiş.

Ekmeği arpa unundan yapılmış olan adamı kuyuya düşürüp, parçalamışlar.

Aradan bir zaman geçmiş. Bu sefer de ekmeği çavdar unundan yapılmış olan adam, ekmeği buğday unundan yapılmış olan adama;

—Sana yarın kırk sandık peynir göndereceğim. Onları benim için satar mısın, demiş.

Aslında amacı ona peynir göndermek değilmiş. Her sandığa bir adam koyup, onu öldürmek istiyormuş.

Adam, arkadaşının teklifini kabul etmiş:

— Tamam, gönder, satarım, demiş.

Ertesi gün kırk tane at; her birinin üstünde iki sandık… Getirmiş, sarayın önüne koymuşlar. Adamın çocuğu eline bir iğne almış, sandıklara batırıyormuş. Oğlan batırdıkça sandıktan inleme sesleri geliyormuş. Oğlan bu sesleri duyunca gelmiş, annesine haber vermiş. Kadın, hemen kocasını bulmuş, durumu anlatmış. Adam eline bir iğne almış, sandıklara batırmaya başlamış. Batırdığı her sandık tan; “Üfff!” sesi geliyormuş. Adam o zaman anlamış ki, sandıklarda adam var.

Sonra yüksek sesle:

— Haydi!.. Peynirlerin alcısı gelmiş, diye bağırmış.

Sandıkları almış, teker teker avludaki kuyuya atmış. Kuyunun üstüne bir halı sermiş, üstüne de bir minder koymuş.

Derken peynirin sahibi yani ekmeği çavdar unundan yapılmış olan adam gelmiş:

— Peynirleri sattın mı, diye sormuş.

Adam;

— Hıı… Peynirleri hemen sattım. Hele geç biraz otur, demiş.

Adam karısına seslenmiş:

— Hanım, misafirimize bir minder getir, demiş.

Karısı da:

— Önceden hazırlamıştım, geçsin otursun, demiş.

Adam, minderin üstüne oturur oturmaz kuyuya düşmüş.

Ekmeği buğday unundan yapılmış adam:

— Çok şükür Allah’a ki, bu belalardan kurtulduk, demiş.

Kuyunun içini taşla doldurmuşlar… Adam ve karısı yemiş, içmiş, muradına geçmiş.