Hılılıyla Dertli Dılılı
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

HILILI'YLA DERTLİ  DILILI

Bir varmış, bir yokmuş. Allah’ın kulu çokmuş. Çok söylemesi günah, az söylemesi sevapmış. Çok eski zamanların birinde saf mı saf bir karı-koca varmış. Bunların başka köyde yaşayan bir de kızları varmış.

Bir gece Dertli Dılılı, yatağından kalkmış, şöyle bir etrafına bakınmış ki ayın ışığı tandıra düşmüş, tandırın başını parıl parıl aydınlatmış. Doğruca karısının başına varmış:

— Hılılı! Hılılı, diye uyandırmış.

Karısı da:

— Ne diyorsun Dertli Dılılı, demiş.

Dertli Dılılı:

— Hele kalk, bir bak! Tandırın bir yanıyor, bir yanıyor ki sorma! Kalk da çörekleri pişir, kızımızı görmeye gidelim, demiş.

Hılılı da ne bilsin? Gerçekten yanıyor sanmış, tandırın başına varmış. Hamurları acele acele tandıra koymuş. Koymuş, ama hamurlar pişmiyormuş. O, ateş var sanıp yeniden hamurları koyuyormuş, ama çörekler pişmiyormuş. Hılılı, tandırdan çıkarttığını torbaya koymuş, çıkarttığını torbaya koymuş. O sırada güneş doğmuş, ortalık aydınlanmaya başlamış. Hılılı da, Dılılı da giyinmiş, kuşanmışlar, torbayı da sırtlarına vurmuş, yola düşmüşler. Meğerse kışın ortasıymış. Hava öyle soğuk, öyle soğukmuş ki ağaçlar ayazdan bembeyaz kesilmiş.

Adam, Hılılı’ya:

— Hılılı, Hılılı!.. Aha şu bürüğünü* çıkart da ağaçlara ört! Nasıl üşümüşlerse beyazlara bürünmüşler, bürüğünü ört de azıcık ısınsınlar, demiş.

İkisi de üstlerindekileri çıkartıp ağaçlara örtmüşler, yola devam etmişler. Biraz ileri varmışlar ki kargalar soğuktan karın üstünde seke seke dolanıyorlar.

Dertli Dılılı:

— Hılılı, Hılılı!

— Ne diyorsun Dertli Dılılı?

— Ne diyeyim ki? Baksana, kargalar bu soğukta, bu ayazda seke seke dolanıyorlar. Ayakkabılarımızı çıkartıp onlara versek de üşümeseler, demiş.

Ayakkabılarını çıkartıp onlara vermişler, yine yola düşmüşler. Gide gide kızlarının evine varmışlar. Kız, bunları kapıda karşılamış, buyur etmiş. Biraz hoş beşten sonra Hılılı:

— Kızım, sana bir çörek pişirdim ki göresin. Bir güzel oldu, bir güzel oldu… Hemen çıkart da yiyelim, demiş.

Kız, torbadan çörekleri çıkartmış ki sade hamur. Hemen tandır yakmış, yeniden onları pişirmiş, mis gibi annesinin, babasının önüne koymuş. Yemeden, içmeden sonra akşam olmuş. Kız, odanın birine annesi, babası için döşek sermiş. O odada da mercimeği, pirinci, kuru fasulyesi varmış. Her birini ayrı ayrı torbalayıp duvardaki çivilere asmış. Annesi, babası odaya yatmaya gidince “Duvarda asılı duran torbaların içinde ne var acaba?” diye merak edip bakmışlar.

Hılılı, Dertli Dılılı’ya:

— Herif, bizim bu kız ne kadar dağınık; pirinci bir torbada, mercimeği bir torbada, kuru fasulyesi bir torbada! Hiç öyle şey olur mu? Gel, biz bunları birleştirelim, demiş.

Karı koca, kızın yiyeceklerinin hepsini bir torbaya doldurmuş, yatmışlar.

Kız, sabah olup da odaya girince anne-babasının yaptığına şaşırıp kalmış, ama bir şey de diyememiş.

— Aman, kaynanamlar duymasın, diye gitmiş, hepsinden almış, torbalamış, yerlerine asmış.

Kendi kendine; “Bugün de yarmamı, mercimeğimi, bulgurumu birleştirirlerse,” diye korkmuş, yataklarını başka odaya sermiş.

O odada da tavuklar, kazlar, culuklar* varmış. Hılılı’yla Dertli Dılılı, odaya girince bunları görmüşler. Bakmışlar ki tavuklar, kazlar gagalarıyla kendilerini bitliyorlar*.

Hılılı, Dertli Dılılı’ya:

— Herif, bu kız ne kazı yıkamış ne de tavuğu. Bak hele, hayvanlar nasıl bitlenmişler, didinip duruyorlar, demiş.

Adam da:

— İyi, tamam da bize ne, demiş.

Hılılı:

— Yoook! Aman, öyle olur mu, gel bunları yıkayalım, demiş.

Kalkmış, ocağı yakmış. Büyük kazanı da üstüne oturtmuş, ısınmasını beklemiş. Su ısınınca tavuğu, kazı birer birer kazana sokmuş. Çıkardığını götürüp tara* dizmiş, ama hayvanlar teker teker bayılıp yere düşmüş.

Dertli Dılılı, Hılılı’ya:

— Hele bir bak! Nasıl hoşlandılar ki hepsi bayıldı, yatıyor. Aman seslenme de sabaha kadar uyusunlar, demiş.

Ondan sonra da gidip yerlerine yatmışlar.

Sabah olmuş, kızları odanın kapısını açınca bir de ne görsün? Kaz bir yerde duruyor, culuk bir yerde… Hepsi ölmüş, yatıyor.

Kız:

— Ana! Bunlara ne oldu, ne yaptınız, diye sormuş.

Hılılı da:

— Bak, bunları hiç yıkamamışsın. Hayvanlar bitlenip duruyordu. Biz de babanla sabaha kadar bunları yıkadık. Yıkadığımızı tara koyduk, yıkadığımızı koyduk, demiş.

Kız ne yapsın? Tavukların, kazların, culukların leşlerini toplamış, atmış. Ortalığı da silmiş, süpürmüş. Bakmış ki böyle olmayacak. Her gün bir zarar açıyorlar. “En iyisi bunları evlerine göndereyim de ben de rahat edeyim, onlar da,” diye kendi kendine söylenmiş.

Kız, anasına:

— Ana, canını yerim, en iyisi ben sizi bugün yolcu edeyim, siz de rahat edin, ben de… Ama bana darılmayın, demiş, onların gönüllerini de almış, yola salmış.

Onların da hiç sesi çıkmamış. Hılılı’yla Dertli Dılılı, geldikleri gibi geri dönmüşler. Onlar evlerinde, kızları da kendi evinde mutlu mesut yaşamışlar...

 


* bürük: Başörtüsü.

* culuk: Hindi.

* bitlemek: Bitlerini temizlemek.

* tar: Tavukların kümeslerde tünedikleri ağaç.