Keloğlan ile Köse
(Ege Bölgesi, Afyonkarahisar)

[Keloğlan ile Köse]

 

Bir adamın iki oğlu varmış. Oğullarına:

— Ben ölürsem "tüyü sarı, gözü gök" adamın yanında çalışmayın, diye nasihat eder.

Günü yetmiş adam ölür. Oğulları anneleri ile birlikte yetim kalırlar. Adam fakir olduğu için çocuklara da bir şey kalmamış.

Büyük oğlan:

— Kardeşim sen annene bak, ben çalışmaya gidiyorum. Kazandığım para ile geçinir gideriz, diyerek çantasını hazırlar gurbetin yolunu tutar. Keloğlan da annesi ile kalır.

Az gitmiş uz gitmiş dere tepe düz gitmiş. Sonunda bir kasabaya varmış. Karşısına tüyü sarı gözü gök bir adam çıkar:

— Nereye gidiyorsun?

— Çalışmaya gidiyorum.

— Benimle çalış.

— Olmaz.

— Niçin olmaz?

— Babamın nasihati var. Gözü gök, tüyü sarı adamla çalışmam.

Oğlan kasabanın ortasına varır. Yine aynı adam:

— Gel sana iş vereyim. Benimle çalış.

— Olmaz, babamın nasihati var.

Oğlan kasabanın sonuna varınca, yine aynı adam karşısına çıkar:

— Gel benimle çalış.

Aç susuz kalan oğlan çaresiz kabul eder. Eve gelip yiyip içtikten sonra adam, bir şartı olduğunu söyler. O da kim kızarsa kafasının derisi yüzülecektir.

— Çifte gideceksin benim tazının atladığı yer kadar süreceksin. Oduna gideceksin katırları boş getirmeyeceksin. Bunları yapamazsan derini yüzerim.

Ertesi gün oğlan çifte gider. Tazı bir atlar iki dönüm uzağa düşer. Akşama kadar ancak bir dönüm sürebilen oğlan köye döner.

— Ne yaptın oğlum?

— Tazı iki dönümlük yer atladı. Öküzler çok dingin, ancak bir dönüm yer sürebildim. Akşam olunca da döndüm geldim.

— Oğlum suçun bir oldu.

Bir gün sonra beş katırla oduna giden çocuk iki katır yükü odunla döner gelir.

— Ne yaptın oğlum?

— Akşama kadar çalıştım. Ekmek bile yemedim. Ancak bu kadar kesebildim.

— Gel bakalım sen cezayı hak ettin. Ağa çocuğun kafa derisini yüzer. Köye perişan bir vaziyette dönen oğlan başından geçenleri tek tek anlatır. Küçük kardeşi:

— Ah kardeşim sende iş yokmuş. O adamı sen bana tarif et. Ben onun dersini vereyim, der.

Keloğlan çantasını hazırlar yola çıkar. O kasabaya varınca aynı adam karşısına çıkar. Tüyü sarı gözü gök, çirkin bir adam...

— Nereye gidiyorsun Keloğlan?

— Çalışmaya.

— Benimle çalışır mısın?

— Çalışırım.

Akşam olunca eve gelir, yer içerler. Sonra adam söze başlar:

— Keloğlan benim bir mukavelem var. Onu kabul edersen öyle çalışırsın. Yoksa seni çalıştırmam.

— Nedir o mukavelenin şartları?

— Verdiğim işleri yapmazsan, bana kızarsan kafa derini yüzerim.

— Peki Ağa. Yalnız sen de kızmayacaksın.

— Kabul, ben kızarsam, sen de benim derimi yüzersin.

Adam, Keloğlan'ı yeneceğinden emin olduğu için bu şartı hemen kabul eder.

Ertesi gün Keloğlan çifte gider. Tazı atlar, iki dönüm ileri düşer. Keloğlan akşama kadar bir dönüm yer sürer. Akşam olup gün inince tazıyı yakalayıp keser. "Bunlar çok dingin bir işe yaramazlar" diyerek öküzleri de keser. Eli boş eve döner.

— Ne yaptın Keloğlan, hani öküzler?

— Tazı atlayınca ayağı kırıldı, kestim. Öküzler bir dönüm yer sürünce, yürüyemez oldular. Onları da kestim. Darılmadın değil mi?

— Yok, oğlum kızar mıyım? İyi yapmışsın.

Sonraki gün oduna giden Keloğlan dağa doğru çıkarken "Bunların ön ayakları uzun geliyor" diyerek katırların ön ayaklarını kısaltır. Katırlar yürüyemeyince, yatırır onları da keser. Eli boş eve döner.

— Ne yaptın Keloğlan, katırlar nerede?

— Yokuş yukarı çıkamadılar. Ben de onları kestim. Bana darılmadın değil mi?

— Yok oğlum darılır mıyım? İyi yapmışsın.

Adam anlar ki, bu Keloğlan kendisine bir zarar verecek karısına der ki:

— Hanım bu çocuk bizi de kesecek. Sen bir sandık ekmek yap. Biz buradan kaçalım.

Keloğlan da bunları dinliyormuş. Kadın erkenden kalkar, ekmekleri yapar. Sandığa yerleştirir. Keloğlan sandığı boşaltır içine girer. Üzerine de biraz ekmek koyar.

Yolda giderken Keloğlan sıkışır Adamın sırtına işer.

— Hanım, ekmeğin yağları sıcaktan eridi, üstüme aktı, der.

Biraz daha yol gittikten sonra bir köye varırlar. Ekmek kokusu alan köpekler etraflarını sarınca "Keloğlan olsaydı bu köpekleri öldürürdü" der adam. Keloğlan kafasını kaldırır, "Ağa ben buradayım" diyerek aşağı iner, köpekleri öldürür.

— Ağa, sizinle geldim diye bana kızdın mı?"

— Yok oğlum kızmadım. İyi yapmışsın, canımızı kurtardın. Adam böyle demiş ama sinirinden de dudaklarını ısırırmış. Hep beraber giderlerken akşama doğru bir deniz kenarına gelirler.

— Bu geceyi burada geçirelim, der Ağa. Karısına da gizlice tembih eder:

— Keloğlan'ın yatağını denizden yana ser. Gece denize yuvarlar kurtuluruz, der.

Neyse uzatmayalım. Yerler, içerler, yatarlar. Keloğlan uyur mu? Başına gelecekleri biliyor. Gece yarısı adamla karısının arasına girip yatar. Kaktıra kaktıra kadını denize yuvarlar.

Adam uyanınca bakar ki, yanında yatan Keloğlan.

— Ulan Keloğlan karım nerede?

— Yalnız yatınca üşüdüm. Aranıza girdim. Üçümüz yatağa sığmayınca hanımı denize attım. Yoksa darıldın mı Ağa?

— Darılma değil, yırtıldım bile.

— Eee Ağa sen cezayı hak ettin. Keloğlan adamın kafa derisini yüzer köyüne döner.

Annesi ve kardeşine olanları anlatır. Bir daha babalarının nasihatinden dışarı çıkmayacaklarına yemin ederler. Kendi hallerinde yaşayıp giderler.