Yeşil Ördek
(İç Anadolu Bölgesi, Ankara)

Bir varımış bir yoğumuş. Bundan dimek hiç yoğumuş. Bir avradın hiç çocuğu olmazımış. Bu da asbab* yume* gitmiş çeşme. Kipriler gımıl gımıl gımıldaşırımış.

— Allah’ım bana bi çocuk vir de şu kipri gibi olsun, dimiş.

Gel olmuş git olmuş, gadın aşyermiş*. Ondan sona doğurmuş. Doğursa ki kipri. Amma içi dünya gözeli gızımış dışı kiprimiş sırrı.

— Allah’ım senden dilek diledimidi kipri mi virdin, dimiş. Bi akıllı virsedin de ineklerimi gütsedi, dimiş.

Kipri de,

— Ana, ben güderim, dimiş.

— Git, dimiş. İnek sıçıp da altında mı galacan, dimiş.

— Yo, ben güderim, dimiş.

Bir köyünde bostan tarlası varımış. Ore* inekler ho keç ho keç. Zar sırrını çıkardır. Sırrı içinden çıkardır gideken. Eletir sürerimiş. Bekçi görünce:

— Bekçi bekçi kafan yere ağilsin, gıçların göğe ağilsin.

Bekçinin kafası yere ağilirimiş, gıçları göğe. İkindinece inekler eve gelenece yayılırımış. Köylü dimiş ki:

— Biz bekçi dutunca bostanı bozacik, irilecik.

Varsalar ki tevek* de galmamış. Yimiş içmiş sığır. Oğlan da,

— Bi de gidim de ben bakım, dimiş. Bu neyimiş böle.

Oğlanın da babası yoğumuş. Bir anasınnan bacısı varımış. Varsa ki bostan yok.

— Dur, dimiş. Bi de ben beklem, dimiş.

Yaymış gız eve gelekene:

— Bağin oğlu bağin oğlu kafan yere ağilsin, gıçların göğe ağilsin.

Oğlanın gafası yere ağilmiş, gıçları göğe ağilmiş. Gız, sığırı sürmüş geleken, oğlan neden sona kakmış.

— Bunun içinde dünyada sırrı gız. Kiprinin içinde gız, dimiş. Ana filanca köyde gız varımış. Ben onu alacam. Amma kiprimiş ya kipri olsun, dimiş.

Anası da,

— Sen delirdin mi, kipriyi biz napacik, dimiş.

Oğlan da,

— Tâ* da oturacak, dimiş.

— Tâ da oturanı napacan, dimiş.

— İlle de o olacak, dimiş oğlan.

Varsalar ki kipri tâ da halburun* içinde durir.

— Allah’ın emri düğür* geldik, dimiş.

Garı yazzık* napsın. Oğlan ille alacan dimiş. Gızın anası da,

— İş bilmez güç bilmez, halburun içinde otirir. Ha sığır güdir gelir ne bilim ne şekil güdir, dimiş.

Oğlan almış gitmiş. Halburun içinde gelin götürmüşler. Bundan sona gerde girmişler. Oğlan gapi kitlerimiş. Gız dimiş sırrını oğlana.

— Amma dimiş beğin oğlu sırrımı anan bacın duyarsa, köylü duyarsa sana ben bir gün yar olmam giderim, dimiş. Anan da duymecek kimse de duymecek.

Ondan sona bir gün, iki gün, üç gün bir hafta olmuş. Garı akır* atarımış, kürek küreklerimiş. Kipri de akıra varmış. Kipri,

— Ana vir de akırı ben küreklem, dimiş.

Gadın da,

— Get dimiş bokun altında galıp da oğlana bana kipri mi ödettirecen, dimiş.

Kürenen vurmuş. Gız da küsmüş gızıl gızıl halburuna varmış yatmış. Ondan sona bir hafta durmuş garı aş bişirir.

— Çömçe* vir de aşı ben garıştırim, dimiş.

Gır gavurun garısı,

— Garıştıracak mı garıştırmecek mi bi vir balım*.

Çömçenen vurmuş çömçe ikiye ayrılmış. Gadın da,

— Tandıra düşüp de bana kipri ödettirecek dağilsin, dimiş.

Gız gene küsmüş gitmiş. Anası,

— Oğlana biz hamama gidecik, dimiş. Garın ossa* onu da götürürdük, dimiş. Garın yok, bişiyin yok, dimiş.

Oğlan da,

— Siz gidin ana, benim garıma bakman, dimiş.

Gitmişler bunnar*. Bu da giyinmiş, guşanmış, varmış. Hemi gaynanasını, hemi görümcesini sabunleken, keseleken yumuş* arıtmış, erbişim* itmiş. Garı sormuş,

— Gızım sen kimin gelinisin?

— Götüme çömçe vuranın gelinim, dimiş.

Garı bilmemiş. Eve gelmiş,

— Aman oğlum hamama gözel bi gelin geldi. Bakmalara gıyaman, dimiş.

Oğlan bilir ya,

— Nasıl bilmedin de kipri aldın sen. Beni de yudu, bacını da yudu. Keseleken keseleken kirimizi çıkardı, dimiş.

Oğlan da,

— İyi ana, daha ne istin yuduysa, dimiş.

Yatmışlar. Üç gün sona düğüne gidecekler. Gız giyinmiş, guşanmış pırıl pırıl olmuş at pırılir, gız pırılir. Varmış bi oynamış, bi türkü çağırmış Yolcim yolundan koyman beni diye.

Milletin ağzı açık galmış. Gene bu avrat varmış.

— Kimin gelinisin? dimiş.

— Götüme kürek vuranın, dimiş.

Ordan da onnardan evvel gelmiş. Soyunur, soykalanır halbura girerimiş. Gadın,

— Aman oğlum, ötünkü* hamama gelen gelin, böğün de düğüne geldi, dimiş. Oynenler de bakacik diye oynamadılar. Davulçu, köçekçi tüm geline bakacik diye şitmediler, dimiş.

Avrat gene sırrına girmiş. Ondan sona susamış oğlanın bacısı. Gadın da,

— Kak, dimiş. Abin goynunda avradımı var da utanin, dimiş.

Açsa ki gız bulanmış. Ayıkınca anasına çağırmış. Garı,

— Aman tâya gop, dimiş.

Gafa yini* tapıllamış*. Varsa ki kiprinin gabı. Bacısı,

— Ana, düğünde gördüğümüz, hamamda gördüğümüz abimin goynunda yatir.

Garı,

— Aman tâya, dimiş.

Ondan sona kiprinin tüyünü yakmışlar. Yakakan gızın burnuna tütünü gitmiş. Gız da,

— İnsanoğlu, insanoğlu anan sırrımı yaktı, dimiş. Ben sana yar olmam. Yeşil ördek olaydım, gölümüze gonaydım, gelip geçen yolcudan, yarimi soraydım, dimiş.

Fır dimiş, uçmuş gitmiş. Oğlan da,

— Ağ ördek olaydım, göllerimize gonaydım, gelip geçen yolcudan, yarimi soraydım, dimiş.

O da uçmuş. Anenen gız galmış. Bunnar yedi seneden sona birbirlerini bulmuşlar. Oğlan bulduğu köyde yedi gün düğün itmiş. Onlar ermiş muradına, sen de er. Biz de çıktık kerevete.

 


* asbab: Çamaşır, elbise

* yume: Yıkamaya

* aşyerme: Aşerme

* ore: Oraya

* tevek: Asma, kavun, karpuz, kabak gibi bitkilerin sürgünü

* tâ: Raf

* halbur: Kalbur

* düğür: Dünür

* yazzık: Yazık

* akır: Ahır

* çömçe: Kepçe

* balım: Bakalım

* ossa: Olsa

* bunnar: Bunlar

* yumuş: Yıkamış

* erbişim: İbrişim

* ötünkü: Öbür günkü

* yini: Yeni

* tapıllamış: Toparlamış