Tilki ile Ağa
(Karadeniz Bölgesi, Gümüşhane)

 

[TİLKİ İLE TALOS AĞA]

 Develer tellal iken, pireler berber iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, annem düştü beşikten, ben hopladım eşikten, babam kaptı maşayı, dolandırdı dört bir köşeyi, az gittik uz gittik dere tepe düz gittik, gide gide gittik ki değirmenci bir Talos Ağa varmış. Bu Talos Ağa kendi hâlinde fakir bir insanmış, bir değirmen işletiyormuş. Değirmeninde de yardımcısı, sucusu varmış. Önceden değirmenler su ile çalışırmış, su olamazsa taş taşı yermiş. Bu değirmenci bir gün böyle beş gün böyle çalışırken su birden kesilmiş. Talos Ağa yardımcısına:

—Su kesildi, diye bağırmış. Yardımcısı gidip suya baktığında suyun içine bir tilkinin düştüğünü görmüş. Yardımcısı, Talos Ağa’ya:

—Değirmenin oluğuna bir tilki düşmüş, demiş. Talos Ağa:

—Ula git o tilkiyi buraya getir, demiş. Yardımcısı gidip tilkiyi çıkarmış, değirmenin içine getirmiş. Tilkiyi kurulamışlar, temizlemişler, ona iyice bakmışlar ve beslemişler. Tilki bir hafta sonra iyileşmiş. İyileştikten sonra Tilki:

—Ey arkadaşlar! Bana müsaade, ben artık size yük olmayayım, gideyim, demiş. Talos Ağa:

—Ey tilki kardeş! Gitmeye git de senin gidecek yerin var mı? Nereye gideceksin? Ne yiyip ne içeceksin, demiş. Tilki:

—Ben nerde akşam orda sabah dolanıp dururum, demiş. Talos Ağa:

—Ya tilki kardeş! Sana bir teklifim var ama kabul eder misin? Bizim ile burada kalırsın, biz ne yersek onu yersin, orada bir kenarda yatarsın, koca değirmen, sanki sığmıyor musun, demiş. Tilki:

—Olur mu olur, tamam, demiş. Tilki kardeş de bunlar ile gelene bakıyor, gidene bakıyor, değirmende dolanıp duruyormuş. Bir gün böyle beş gün böyle bakıyor ki Talos Ağa’nın ne çoluğu var ne çocuğu var; ne geleni var ne de gideni varmış. Tilki:

—Talos Ağam, sana ben bir şey soracağım, yalnız benim kusuruma kalma. Ya senin çoluğun çocuğun yok mudur, demiş. Talos Ağa:

— Nerdee! Ben evlenmedim, bekârım. Bana kim kız verir bu hâlimle, demiş. Tilki:

—Yav olur mu böyle iş! Ben sana padişahın kızını alırım, demiş. Talos Ağa:

—Yapma tilki kardeş, padişah hiç kızını bana verir mi, demiş. Tilki:

—Vallaha alırım sana, demiş ve oradan çıkıp koşa koşa gidip padişahın elçi taşına oturmuş. Padişah kafasını uzatıp bakmış ki elçi taşında bir tilki oturuyor:

—Lan vezir, git bak hele bu tilki niye gelmiş, demiş. Vezir gelmiş:

—Selamünaleyküm

—Aleykümselâm tilki kardeş, hayırdır derdin nedir, demiş. Tilki:

—Padişahım sağ olsun, benim onun ile görüşmem lazım, demiş. Vezir gelip:

—Padişahım sağ olsun, tilki gelip sizin ile görüşmek istiyor, demiş. Padişah:

—Çağır gelsin, demiş. Vezir gidip çağırmış, tilki gelmiş:

—Selamünaleyküm.

—Aleykümselâm. Allah’ın emri, Peygamber’in kavli ile kızınız Sultan Hanım’ı oğlumuz Talos Ağa’ya istiyorum, demiş. Padişah:

—Ya tilki kardeş, ne oluyor? Talos Ağa da kim oluyor, demiş. Tilki:

—Talos Ağa çok varlıklı, çok zengin, çok beyefendi bir insan, demiş. Padişah:

—O zaman tilki kardeş, Topas Ağa’yı al gel, kızımız Talos Ağa’ya, Talos Ağa da kızımız Sultan Hanım’a baksın. Allah yazdıysa ne diyeyim, demiş.

Tilki koşarak değirmene gelmiş. Değirmene gidelim ki Talos Ağa öyle bir ağa ki; yamalıklı pantolon, yamalıklı elbise, üstü başı un içinde, saç sakal büyümüş. Tilki hemen onu tıraş ettirmiş, hamama götürmüş, hamamını yaptırmış. Ona yedek bir elbise ayarlamış, onu giydirmiş. Padişahın yanına götürmeye karar vermiş. Yolda bir derenin kenarından geçerken Talos Ağa’ya:

—Ben bu dereden atlayıp geçeceğim, sen geçerken yalandan çamura düş, üstün başın batsın. Sana sıfırdan bir elbise getirteyim, demiş. Giderken Mehmet Bey çamura düşmüş, üstü başı çamur olmuş. Bu arada tilki koşa koşa padişahın elçi taşına gitmiş. Padişah:

—Sesleyin bakayım şu tilkiyi, diyormuş. Tilki gelmiş. Padişah:

—Tilki kardeş, Talos Ağa nerede, demiş. Tilki:

—Padişahım sağ olsun, dereden geçerken ayağı kaymış, çamura düşmüş. Üstü başı pis diye gelmeye utandı, demiş. Padişah hemen vezirlere:

—Tez gidin! Onu hamama götürün, temiz elbiseler giydirin, demiş. Bunu tekrar hamam götürmüşler, tıraş ettirmişler, elbise giydirmişler. Talos Ağa, gerçekten Talos Ağa olmuş. Topas Ağa’yı alıp padişahın tahtına götürmüşler. Talos Ağa, sarayı görünce şaşırmış. Kötü un değirmenini aklına getirmiş. Bu arada:

—Yahu tilki kardeş, akşam yemeği geliyor. Ben onların arasında ne yapacağım, demiş. Tilki de:

—Yemek sırasında ben kuyruğumu vurup lambayı deviririm. Sen de bu sırada karnını doyurursun, demiş. Akşam olmuş, sofralar kurulmuş. Herkes:

— Ye enişte! Ye enişte, derken Talos Ağa utanmış, yemeğini yiyememiş. Bu sırada tilki, kuyruğunu vurmuş, lambayı devirmiş. Karanlıkta Talos Ağa, kendi önündeki yemeği yemek yerine mutfağa gitmiş ve fasülye kazanının içine düşmüş.

— Yahu bu neyin nesiydi, demişler ışıkları yakmışlar bir de bakmışlar ki Talos Ağa kazanın içinde! Derken Talos Ağa’yı çıkarmışlar, götürüp banyo yaptırmışlar, elbiselerine değiştirmişler. Orada kız oğlanı, oğlan da kızı beğenmiş. Derken kırk gün kırk gece düğün kurulmuş. Düğün bittikten sonra askerler, leşkerler, atlılar ve saray ahalisi eşliğinde yola çıkmışlar. Tilki bunlardan önce yola koyulmuş, yolun üzerindeki yoz çobanına:

—Hele çoban kardeş, al şu altınlar senin olsun. Arkadan gelen düğün alayı bu sürü kimin diye sorarsa, bu sürü Talos Ağanın diyeceksin, demiş. Çoban:

—Tamam, tilki kardeş, demiş. Tilki davar çobanına tembih etmiş, sığır çobanına tembih etmiş. Arkadan gelen düğün alayının önünde bulunan padişah, sürülerin yanına gelmiş ve bu sürülerin kime ait olduğunu sormuş. Bütün çobanlar, sürülerin Talos Ağa’ya ait olduğunu söylemişler. Padişah ulan bu bizim damat ne kadar zenginmiş! diye gururlanarak koltuklarının altı şişmiş. Bu arada tilki, şehrin göbeğinde bir saray görmüş ve hemen sarayı boşalttırmış. Sarayı döşettirmiş, getirip Sultan Hanım’ı oraya indirmişler. Orada kır gün kırk gece toy düğün kurmuşlar. Herkes bu düğün bittikten sonra çekilip gitmiş. Sultan Hanım, Talos Ağa ve tilki kardeş kalmışlar. Değirmene gitmişler, değirmenden eve gelmişler. Çay içerken tilki demiş ki:

—Ya Talos Ağa, sana ben bir şey soracağım. Talos Ağa:

—Sor tilki kardeş, demiş.

—Yav ben ölürsem benim ölümü ne yaparsın, demiş. Talos Ağa:

—Senin ölünü var ya, aha o köşeye altından bir şamdan yaptırır, onun içine de seni koyar, gelir gider bakarım, demiş. Tilki:

—Vay Allah senden razı olsun, demiş. Derken Talos Ağa’nın iki tane oğlu olmuş. Tilki demiş ki:

—Bugün ben bir yalandan öleyim. Bakayım, bu adam ne yapacak, demiş. Tilki yalandan kapının önünde ölmüş. Talos Ağa gelip tilkiye ayağıyla bir vurmuş, bakmış ki hiçbir hareket yok.

—Lan oğlum, atın şu pis soykayı çöplüğe, buralarda pis pis kokmasın, demiş. Karısının yanında yiğitlik ediyormuş. Tilkiyi sürükleyerek götürüp çöpe atmışlar. Talos Ağa daha içeri girmeden tilki içeri girmiş ve köşeye oturmuş ve:

—Hımm, demiş. Talos Ağa, senin bana verdiğin söz bu muydu, demiş. Şimdi Sultan Hanım’a bütün gerçekleri anlatırım, o da senin değirmenci olduğunu öğrenir, demiş. Talos Ağa:

—Yapma tilki kardeş, etme, demiş. Tilki:

—Neyse! Bunları da böyle geçelim, demiş. Aradan bir müddet geçtikten sonra, tilki gerçekten ölmüş. Talos Ağa da bu yine yalandan öldü diye altın şamdan yaptırmış ve tilkiyi içerisine koymuş. Bir müddet sonra tilki içeride kokmaya başlamış. Daha sonra tilkiyi çöpe atmışlar. Hikâye de burada bitmiş.

*soyka: İşe yaramaz.