Baba Mirası
(Doğu Anadolu Bölgesi, Malatya)

BABA MİRASI

Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde; develer tellal iken, pireler berber iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, köyün birinde fakir ve yaşlı bir adam, üç oğlu ile kerpiçten yapılmış küçük bir köy evinde yaşarmış. Adam ve ailesi geçimlerini de evlerinde besledikleri ihtiyar bir inekten sağlarlarmış.

Bir gün adam hastalanmış. Ölüm döşeğinde iken oğullarını etrafına toplamış, onlara,

̶ Evlatlarım, biliyorsunuz biz fakir bir aileyiz. Benim de fazla ömrüm kalmadı. Bugün yarın öleceğim. Size bu ev ve yaşlı bir inekten başka bırakacağım fazla bir mirasım yoktur. Yalnız size bir vasiyetim var. Ben öldükten sonra, ilk üç gece içinde sizin sırayla gelip mezarımı beklemenizi istiyorum. Bunu yaparsanız sizin için hayırlı olur ve bir kısmet elde edersiniz, demiş.

Oğulları,

̶ Olur babacığım, sen hiç merak etme. İstediğini yerine getireceğiz, diye söz vermişler.

Birkaç gün sonra adam ölmüş. Çocukları onu gömmüşler. Babalarının vasiyetine göre mezarı ilk gece büyük oğlunun beklemesi gerekiyormuş. Fakat oğlan babasına verdiği sözü unutmuş görünüyormuş. Kardeşlerin en küçüğü onun bu kayıtsız halini görünce üzülmüş ve büyük ağabeyini sözünü tutmaya teşvik etmek için komşu kadınlardan birine malzemesini götürerek börek yaptırmış, kendisi de ineği sağıp sütünden yoğurt yapmış. Yoğurdu ve börekleri bir bohçaya koyup ağabeyine vermiş.

Ona,

̶ Haydi Ağam, gece babamızın mezarını beklerken acıktığında yemen için azığını da hazırladım. Babamıza verdiğimiz sözü tutalım. Mezarda kemikleri sızlamasın, demiş.

Ağabeyi gitmek istememiş. Kardeşine kızmış,

̶ Hadi be, sende! Bu soğukta bütün gece boyunca cansız bir cesedin nesini bekleyeceğim? Babamız öldü, bırak da mezarında rahatça uyusun. Hem o kendine verdiğimiz sözü tutamadığımızı nereden bilecek? Senin kafana göre hareket edecek olursam, yolumu şaşırırım. Burada sıcak yatağımda yatmak varken, soğukta bir mezarı beklemek senin gibi delilerin işi olur ancak, demiş.

Bu sözleri duyan küçük kardeşi, ağabeyine yalvarmış yakarmış. Nihayet onu ikna edebilmiş. Büyük oğlan yiyecekleri de yanına alarak çıkıp gitmiş. Bir islim damına varmış. Yiyeceklerini yiyip karnını doyurduktan sonra orada uyuklamaya başlamış.

Küçük oğlan ağabeyinin babalarının mezarını beklemeye gitmeyeceğini anladığından, ağabeyini yolladıktan sonra kendisi kalkıp mezarın başına gitmiş. Mezarın yanı başında taşlardan küçük bir sığınak yaparak içine girmiş. Beklemeye başlamış.

Sabaha doğru gökyüzünden siyah bir bulutun kendisine doğru yaklaşarak indiğini görmüş. Bulut yere ulaşmış, etrafı bir aydınlık kaplamış.

Hayretler içinde kalan delikanlı bir de bakmış ki simsiyah bir at karşısında duruyor. Atın üzerinde siyah renkli bir takım erkek elbisesi ve yine siyah renkli bir silah varmış.

Gökten uçarak gelen at, dile gelip konuşmaya başlamış,

̶ Ey kısmetim neredesin? Ben geldim. Ortaya çık ki sana nasibini vereyim, demiş.

Oğlan ortaya çıkınca at ona,

̶ Benim asıl kısmetim sen değilsin. Ama o hayırsız gelmedi. Onun yerine sen gel; üzerimdeki elbiseleri giyin, silahı kuşan ve üstüme bin, demiş.

Delikanlı, onun bu isteklerini yerine getirmiş. Elbiseleri giyinmiş, silahı kuşanmış ve ata binmiş. At göğe doğru uçmaya başlamış. Göz açıp kapayıncaya kadar göğün öbür ucundaki bir mağaranın önünde durmuş. Binicisini yere indirmiş. Delikanlı bütün bu olaylar karşısında hayretler içindeyken at ona,

̶ Şimdi bir tel yelemden, bir tel de kuyruğumdan olmak üzere iki kıl çek ve bunları iyi sakla. Günün birinde bana ihtiyacın olursa, kılları birbirine vurduğunda nerede olursan ol ben hemen yanında olacağım. Bu olaydan da kimseye bahsetme, demiş.

Delikanlı atın bir yelesinden, bir de kuyruğundan iki kıl çekip almış ve bunları cebine koymuş. Sonra ata binip gözlerini yummuş. Tekrar gözlerini açtığında kendisini babasının mezarının başında bulmuş. Üzerindeki elbiseleri değiştirip tekrar eski elbiselerini giymiş. At da geldiği yöne doğru uçup gitmiş. Biraz sonra güneş doğup sabah olmak üzereymiş. Babasının mezarından ilk gecenin nasibini alan delikanlı evine dönmüş. İneğin yemini suyunu verip sütünü sağdıktan sonra evin temizlik işleri ile uğraşmaya başlamış. O sırada büyük oğlan eve dönüyormuş. Küçük kardeşini görünce, onu hemen azarlamaya başlamış,

̶ Benim aptal kardeşim, sana uyup bu soğuk geceyi dışarıda, mezarın başında beklemekle geçirdim. Çok aç ve uykusuzum. Çabuk bana yiyecek getir ve yatağımı hazırla. Çabuk ol yoksa seni ayağımın altına alırım şimdi! diye bağırmış.

Küçük oğlan suçlu suçlu ağabeyinin isteklerini yerine getirmiş. Daha sonra ineği alıp otlağa götürmüş. Büyük oğlan ise sanki çok iş yapmış gibi kahvaltısını yaptıktan sonra, yatağına yatıp uyumaya başlamış.

Akşamüstü üç kardeş evde bir araya gelmişler. Bu gece de mezarı bekleme sırası ikinci kardeşinmiş. Fakat o da tıpkı büyük ağabeyi gibi bu görevi yerine getirmek istemiyormuş.

İkinci ağabeyinin de ilgisizliğini gören küçük kardeş gidip, gündüz yakaladığı bir kekliği pişirmiş ve ineğin sütünü de sağarak kardeşinin yiyeceğini hazırlayıp, ağabeylerinin yanına dönmüş.

İkinci ağabeyine babalarının mezarına gitme sırasının kendisinde olduğunu hatırlatmış. Fakat gitmemek için bahane arayan ağabeyi,

̶ Hadi be sen de! Kafasız çocuk! Senin yüzünden dün gece büyük ağabeyimiz gidip soğukta tir tir titredi. Sabaha kadar uykusuz kaldı. Onun eline ne geçti ki benimkine ne geçecek? Gitmeyeceğim, diyerek kardeşini azarlamış.

Bunun üzerine, küçük oğlan hazırladığı yiyecekleri ona vermiş ve gitmesi için tekrar yalvarmış. Yiyecekleri gören ağabeyinin ağzı sulanmış ve sırf yiyeceklerin hatırı için gitmeyi kabul etmiş.

O da büyük ağabeyi gibi, aynı islim damına gidip yiyeceklerini yedikten sonra uyumuş. Küçük kardeş, ikinci ağabeyinin de mezara gitmeyeceğini bildiğinden; herkes uyuduktan sonra, kalkıp mezarın başında gitmiş. Önceki gece hazırladığı sığınağın içine girerek beklemeye başlamış.

Sabaha doğru gökyüzünde kızıl bir bulutun kendisine doğru yaklaşarak indiğini görmüş. Biraz sonra babasının mezarının yanına inen kızıl bir at belirmiş. Atın üzerinde kızıl bir elbise ve kızıl bir silah varmış. Bu at da tıpkı önceki geceki siyah at gibi dile gelip konuşmaya başlamış. Kızıl at da delikanlıdan üzerindeki kıyafetleri giyinmesini ve silahı kuşanıp üstüne binmesini istemiş. Delikanlı onun bütün isteklerini yerine getirmiş Sırtına bindikten sonra at göğe doğru uçmaya başlamış. Siyah atın da gittiği mağaranın önünde durmuş. Delikanlıyı sırtından indirmiş. Yelesinden ve kuyruğundan birer tel koparmasını istemiş. Ona bu kılları saklayıp, kendisine ihtiyacı olduğunda onları birbirine vurması halinde hemen yanında olacağını söylemiş.

Delikanlı kızıl atın kıllarını da alıp cebine koymuş. Tekrar atın sırtına binmiş. At onu, babasının mezarının başında indirmiş, delikanlı, üzerindeki kıyafetleri değiştirmiş. Kızıl elbiselerle silahı tekrar atın üzerine bağlamış. At, geldiği yöne doğru uçup gitmiş.

Delikanlı bu geceden de nasibini almış olarak, seher vakti tekrar evine dönmüş. Hemen günlük işlerine koyulmuş. İneği sağmış, yemini vermiş, evin temizlik işleriyle uğraşırken uzaktan küçük ağabeyinin geldiğini görmüş.

Ağabeyi yanına geldiğinde onu tıpkı büyük ağabeyi gibi azarlayıp ondan derhal kahvaltısını ve yatağını hazırlamasını; aç, susuz ve yorgun olduğunu söylemiş. Küçük oğlan ağabeyinin kahvaltısını hazırlayıp yedirmiş. Sonra da onu yatağına yatırmış. Daha sonra ineği alıp otlağa gitmiş. O gün ormanda geyik avlayarak akşamüstü eve dönmüş. Geyiği pişirmiş ve akşam yemeklerini hazırlamış.

Yemek yerken ağabeyleri onunla alay etmeye başlamışlar,

̶ Haydi bakalım, bu gece de sıra sende. İki gece biz gidip bekledik. Soğuktan, uykusuzluktan, açlıktan başka elimize geçen bir şey olmadı. Bu gece de sen git. Bu sıkıntıları çek ki biraz aklın başına gelsin, demişler.

Küçük kardeşleri de,

̶ Peki, ağabeylerim, sağ olun. Siz gittiniz, iki gece boyunca babamızın mezarını beklediniz. Bu gece de ben gidip bekleyeceğim elbette. Ne yapalım babamızın vasiyeti böyle. Katlanmak zorundayız, demiş.

Geyiğin etinden bir parça da yanına alarak gitmek istemiş. Fakat kardeşleri aldığı et parçasını ona çok görmüşler, kendilerinin doymadığını, onun götüreceği et parçasını da yemek istediklerini söylemişler. Bunun üzerine delikanlı boynu bükük bir şekilde et parçasını da onlara bırakmış.

Evden dışarı çıktığında bir de bakmış ki yağmur yağıyor. Gündüz avladığı geyiğin postunu sırtına, kafa derisini de başına geçirip mezarlığın yolunu tutmuş. Mezarlığa vardığında, önceden hazırlamış olduğu sığınağın içine girerek beklemeye başlamış.

Sabaha doğru, yine gökten beyaz bir bulutun kendisine doğru yaklaşarak geldiğini görmüş. Beyaz bulut gelip mezarın başında dolanıp duruyormuş. Delikanlı,

̶ Ey bulut! Neden aşağıya inmiyorsun? diye sormuş.

Bulutun içinden bir ses,

̶ Nasıl ineyim ki? Sen ki benim kısmetimsin, ama bana saygısızlık ettin. Beni beklerken sırtında geyik postu ve başında geyik derisi var. Onları çıkar ki ben aşağıya inebileyim, diye seslenmiş. Delikanlı hemen geyik postunu ve başlığını çıkarmış.

Bulut yere indiğinde etraf öyle bir aydınlanmış ki, delikanlının gözleri kamaşmış. Bir de bakmış ki orta yerde bembeyaz küheylan bir at ve sırtında beyaz bir elbise ile bir silah varmış. At ona sırtındaki elbiseleri giyip, silahı kuşanmasını söylemiş. Delikanlı, derhal elbiseleri giyip, silahı kuşanmış.

Bizim fakir, zavallı köylü bu elbiseleri giyince uzun boylu, iri yarı, yakışıklı yiğit bir delikanlı olup çıkmış.

Atın sırtına binmiş ve at ona kendisini üç kere havaya fırlatacağını ve eğer üçünde de yere düşmeden tekrar atın sırtına oturabilirse hak ettiği nasibi alacağını söylemiş. Sonra at birinci kez sıçramış, delikanlıyı kırk arşın göğe fırlatmış. Delikanlı gelip atın sırtına oturmuş. Delikanlı üç seferde de yere düşmeden atın sırtına oturabilmiş. Bunun üzerine at, sırtında binicisi olduğu halde kendisinden önceki iki attan daha hızlı bir şekilde gökyüzüne doğru uçmuş ve göğün diğer tarafındaki mağaranın önüne gelip durmuş.

Burada delikanlıyı sırtından indirmiş, siyah ve kızıl atlar gibi kuyruğundan ve yelesinden birer kıl koparmasını, bunları birbirine değdirdiği vakit hemen yanında olacağını söylemiş. Delikanlı da onun yelesinden ve kuyruğundan birer tel kopararak cebine koymuş. Sonra at onu yeniden sırtına alarak mezarın başına getirmiş. Delikanlı, yine elbiselerini değiştirmiş ve ata ait olanları onun sırtına vermiş. At geldiği tarafa doğru tekrar uçup gitmiş.

Delikanlı, güneş doğmadan yine evine varmış. İneği sağmış, yemini vermiş; ağabeylerinin kahvaltısını hazırlayıp evi temizlemiş ve ineği alıp otlağa götürmüş. Akşam tekrar eve döndüğünde iki ağabeyinin de üzüntülü olduğunu görmüş. Onlara dertlerinin ne olduğunu sormuş.

Ağabeyleri,

̶ Seni ilgilendirmez. Hem senin aklın böyle şeylere ermez. Sen git, kendi işine bak, diye onu terslemişler.

Ağabeylerinin kara kara düşünüp üzüldüklerini ve yemeden içmeden kesildiklerini gören küçük oğlan, onlara dertlerini yeniden ve ısrarla sormuş. Meğer o ülkenin bir padişahı varmış. Bu padişahın da, üç güzel kızı varmış. Padişah kızlarını evlendirmek istiyormuş. Fakat bir şartı varmış. Kırk arşınlık bir hendek kazdırmış. Hangi üç yiğit atı ile bu hendekten atlarsa, onlara kızlarını verecekmiş. Bu haber bütün ülkeye yayılmış. Duyan her yiğit, atını alıp hendeği aşmaya çalışmış. Ama hiç kimse başaramamış.

Bizim fakir köylü kardeşler de padişahın kızlarını isterlermiş. Ama bunu asla başaramayacaklarını düşündükçe de üzülürlermiş.

Küçük kardeşleri onlara,

̶ Canınızı hiç sıkmayın; biz zaten fakir köylüleriz. Padişahın kızları kim, biz kim. Biz onların ayaklarının tozu bile olamayız; vazgeçin bu sevdadan, demiş. Ama dinletememiş.

Ağabeyleri günden güne sararıp solmaya başlamışlar. Onların bu hâlleri küçük kardeşlerini oldukça üzüyormuş. Aklına atlar gelmiş.

Hemen siyah atın kıllarını cebinden çıkarıp birbirine sürtmüş, bir anda siyah at yanında peyda olmuş, delikanlı onun üzerindeki elbiseleri giyip, silahı kuşanıp ata binmiş ve padişahın sarayına doğru gitmiş. At seyreden herkesi hayretler içinde bırakarak sarayın önündeki hendeği bir sıçrayışta aşıp sarayın kapısının önünde durmuş.

Bunu haber alan padişah çok şaşırmış ve duyduğuna inanamamış. Ama çaresiz, verdiği sözü tutup büyük kızını bu yiğide vermek zorunda kalmış. Delikanlı padişahın kızını alıp atına bindirmiş. At gözden kaybolduktan sonra göğe uçarak her zamanki mağaranın önünde durmuş. Delikanlı kızı attan indirip mağaraya koymuş.

Ertesi gün, kızıl kılları bir birine vurarak kızıl atı çağırmış. Atın üzerindeki elbiseleri giyip, silahı kuşanmış. Ata binip saraya gitmiş. Hendeği atlamış ve padişahın ikinci kızını da alıp mağaraya götürmüş.

Fakat delikanlı akşam, kardeşlerinin her zamankinden daha fazla üzgün olduklarını görmüş ve onlara bunun sebebini sormuş.

Onlar da padişahın iki kızının bilinmeyen kişiler tarafından alınıp götürüldüğünü söylemişler ve bu şanslı kişilerin kendileri olmadığına yanmışlar. Küçük kardeşleri, onların bu yersiz üzüntülerine içten içe gülüyormuş. Fakat yine de onları teselli etmeye çalışmış.

Üçüncü gün, beyaz atın kıllarını birbirine vurarak beyaz atı çağırmış. Üzerindeki beyaz elbiseleri giyinmiş, silahı kuşanmış, ata binip saraya gitmiş. Hendeğin önüne geldiğinde çok kalabalık bir toplulukla karşılaşmış.

Herkes padişahın küçük kızını alacak yiğidi görmek, hatta buna engel olmak istiyormuş. Beyaz atı ve binicisini görünce bu şanslı kişinin o olduğunu anlamışlar. At iki kere hendeğe doğru ilerlemiş ve geri dönmüş. Üçüncüsünde bir atlamış, uçarak tam sarayın kapısının önünde yere inmiş.

Padişah gözyaşları arasında son kızını da vermek zorunda kalmış. Delikanlı küçük kızı da alıp aynı mağaraya götürmüş.

Üç kız kardeş mağarada birbirlerini görünce sevinmişler ve birbirlerine sarılıp öpüşmüşler. Delikanlı üç atı da alıp evlerinin önüne götürmüş. Ağabeylerinin yanına gidip onlara olan bitenin hepsini anlatmış.

Ağabeyleri bütün bunlara çok şaşırmış. Önce kardeşlerinin delirdiğini sanıp onu ciddiye almamışlar. Ama dışarıdaki atları görünce yaşananların gerçek olduğunu anlamışlar. Üç kardeş, atların üzerindeki giysileri giyip, silahları kuşanıp, atlara binmişler. Atlar, onları uçurup mağaraya götürmüş. Padişahın kızları, mağaranın kapısında onları bekliyormuş. Kardeşler gelince hep birlikte mağaraya girmişler.

Mağaranın içi mücevherlerle doluymuş. Küçük oğlan ağabeylerine,

̶ Sevgili ağabeylerim, sizin kıymetini bilmediğiniz babamızın bize bıraktığı miras işte bunlardır, demiş.

Kardeşler sıra ile padişahın kızları ile evlenmişler ve mağaradaki mücevherleri paylaşmışlar. Her biri padişahın sarayının karşısında üç güzel saray yaptırmış.

Padişah damatları arasında en çok küçüğünü severmiş. Çünkü o diğerlerinden daha akıllı imiş. Padişahın küçük kızı da ablalarından daha güzelmiş. Padişah artık yorulduğunu söyleyerek tacını küçük damadına bırakmak istemiş. Fakat iki büyük oğlan küçük kardeşlerini içten içe kıskanırlarmış. Onun sahip olduğu şeyleri kendileri elde etmek isterlermiş. Kıskançlıklarından gidip padişaha kardeşlerini kötülemişler. Fakat beyaz at daha önceden padişahın küçük kızına bütün olacakları haber vermiş.

Kız gidip babasına her şeyi anlatmış ve ondan büyük damatlarına inanmamasını istemiş. Padişah küçük kızının sözünü dinlemiş ve tacını tahtını küçük damadına vererek dinlenmeye çekilmiş. Böylece babalarının mirasına konan kardeşler mutlu bir hayat yaşamışlar. Onlar ermiş muradına;biz çıkalım kerevetine.