Nakıs İle Cömert
(Karadeniz Bölgesi, Kastamonu)

Nakıs ve Cömert

İki arkadaş köyden para kazanmaya çıkmışlar. Birisinin adı *Nakıs, birisinin adı Cömert. Bunlar ekmek yerken, azıklarından yerken, Nakıs az atarmış, Cömert çok atarmış. Giderken yolda Cömert’in azığı bitmiş.

“Arkadaş, bana ekmek ver.” demişse de Nakıs: “

— Arkadaş, ekmeğini hoş tutsaydın, vermem, demiş.

Bu hâlde bunlar biraz gitmişler, yol ikiye ayrılmış. Bu Nakıs bir yola gitmiş, Cömert bir yola gitmiş.

Cömert derenin dibinde bir değirmene inmiş. Orada değirmene girmiş. Değirmenin teknesine saklanmış. Gece olmuş. Periler gelmişler, helva yapmışlar. Yiyip içtikten sonra artanını bir top yapmışlar, atmışlar kapıdan. O da Cömert’in ocağına düşmüş. Almış yemiş, karnını doyurmuş.

Ondan sonra periler birbirleriyle konuşmaya başlamışlar. “Ey arkadaş, sen ne gördün ne işittin?” demişler birbirlerine.

İçlerinden birisi:

— Bu değirmenin altında bir küp altın var. Alıp da bu değirmeni yürütmüyorlar, demiş.

Sonra birisi:

— Şu köyün uzak mevkisinden su götürüyorlar, hâlbuki köylerinin içindeki kavağın dibinde bir değirmenlik su var. Bunu çıkarmıyorlar, demiş.

Ondan sonra horoz ötmüş. Periler dağılmışlar. Cömert oradan çıkmış, su boyuna gitmeye başlamış. Bakmış ki orada biraz köylüler su alıyorlar:

— Arkadaş, benim karnım aç, demiş.

Köylüler buna ekmek vermişler. Köylülerle bu, yola revan olmuşlar. Bunlar iki saat kadar gitmişler, daha köye varamamışlar. Köyün yakın mevkisine varınca bu Cömert bu köylülerden ayrılmış. Köylüler köye varmışlar. Cömert bakmış köyün beri yanında bir kavak var. Kavağın dibine varmış. Toprağa kulağını koymuş dinlemiş. Oradan bakmış, toprağın altından su akıyor. Köylülere gelmiş demiş:

— Bana bir su verin.

Köylüler buna:

— Biz iki saatlik yerden götürüyoruz suyu, sana su veremeyiz, demişler.

— Siz bana bir su verin de, ben suyu köyünüze çıkaracağım, demiş.

— Hayır, sen suyu çıkaramazsın. Dünya kurulalı biz iki saatlik yerden su götürüyoruz. Hâlbuki sen mi çıkaracaksın, demişler.

— Siz karışmayın bana. Siz abdest etmeye ve içmeye yetecek su bulun da bu köye su çıkarıvereceğim, demiş.

Köylüler buna su bulmuşlar, o gece orada misafir kalmış. Bu adamı köylüler kaçar diye o gece sabaha kadar beklemişler. Sabahleyin Cömert kalkmış:

— Bana üç kazmacı ve üç de kürek bulun, demiş.

Bunlar, köylüler kazma kürek bulmuşlar. Kavağın dibine varmışlar. Bir kulaç kazmışlar, oradan su çıkmış. O demiş “Ben alacağım!”, o demiş “Ben alacağım!”

O vakit Cömert:

— Buna derler başıboş, yularsız aslan. Bu beğendiği yere gider. Cinimi kızdırmayın, şimdi suyu kaybederim, demiş.

O vakit su beğendiği gibi akmış. Ondan sonra köylüler bu Cömert’e bir ev vermişler, yer yurt vermişler. Halı kilim vermişler:

— Seni evlendirelim, demişler.

Bütün köyün kızlarını toplamışlar.

Bu cömert:

— Siz kızları topladınız ama ben geçineceğimi ararım. Hangisi ehlinamussa onu alıverin, demiş.

Bir hocanın kızını alıvermişler. *Guyo girdiği gece kıza sormuş:

— Filan deredeki değirmen kimindir, demiş.

Kız da:

— *Emmimgilin, demiş.

Oradan sabahleyin ikisi yola revan olmuşlar. Değirmene varmışlar. Değirmenin duvarının altındaki o bir küp altını almışlar. Tekrar evlerine gelmişler. Bunlar çok zengin olmuşlar. Böyle bir arada geçinirken bir gün *öğenlerinden bir fakir çağırmış. Bakmış ki Cömert, yanından ayrılan Nakıs.

Karısına:

— Git şu kapıyı açıver de gelsin yukarı, demiş.

Karısı kapıyı açmış:

— Bizim adam seni yukarıdan ister, demiş.

Fakir:

— Ben nasıl gideyim o adamın yanına, demiş.

Bu fakir çıkmış yukarıya. Bunlar konuşmuşlar, yemek yemişler.

Cömert:

— Beni bildin mi, demiş.

— Hayır, bilemedim, demiş.

— Ben senin arkadaşın değil miyim, demiş.

Fakir:

— Hayır, sen benim arkadaşım değilsin, demiş.

O vakit Cömert:

— Seninle ben köyden çıktım. Sen ekmeği az attın, ben çok attım. Ondan sonra filan yoldan ayrılmadık mı, demiş.

O vakit Nakıs, Cömert’e sormuş:

— Sen bu mertebeye nerede erdin, demiş.

Cömert cevap vermiş:

— Ben filan değirmene girdim. Orada periler geldiler. Birbirleriyle konuştular, onları dinledim. Onlar beni bu mertebeye erdirdiler. Sen git o değirmene gir de dinle, demiş.

Oradan Nakıs gitmiş değirmene varmış. Değirmenin teknesine girmiş. Gece olmuş, periler gelmişler. Birbirleriyle konuşmuşlar:

— Arkadaş, burada bizi bir dinleyen var, demişler.

Ondan sonra “Benim dediğim altın alınmış.”; öbürü de “Benim dediğim su çıkmış.” demişler. Ondan sonra yoklamışlar, aramışlar, teknenin içinde Nakıs’ı bulmuşlar, boğup atmışlar.

 


* nakıs: cimri, nekes.

* guyo: damat, güveyi.

* emmi: amca.

* öğen: evlerin önündeki geniş alan, avlu.