Süpürgeci Dede
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Allah’ın kulu çokmuş. Çok söylemesi, çok günahmış.

Köyün birinde, bir dede yaşarmış. Bu dedenin üç kızı varmış. Dede çok fakirmiş. Her gün gidip yazılardan*, yabanlardan süpürge toplar getirirmiş. Bu süpürgeleri çarşıda satarmış. Kazandığı parayla odununu, ekmeğini alıp evini geçindirirmiş.

Dede yine bir gün süpürge toplamaya çıkmış. Bu arada padişahın oğluyla karşılaşmış. Padişahla dede, selamlaşmışlar ve padişahın oğlu sormuş:

— Ne dolanıyorsun buralarda, dede? Dede:

— Bu süpürgeleri toplayıp evimi geçindiriyorum, demiş. Padişahın oğlu:

— Nüfusun kaç kişi, diye sormuş. Dede:

— Üç tane kızım var, demiş. Padişahın oğlu:

— Kızların kaç yaşında, diye sormuş. Dede:

— Üçü de gelinlik yaşta, demiş.

Akşam olmuş. Padişahın oğlu, dedeye yetecek kadar para vermiş ve demiş ki:

— Bir daha süpürge toplamayacaksın, buralara gelmeyeceksin.

Dede kabul etmişse de sabah olunca yine süpürge toplamaya gitmiş. Çünkü elin* verdiği para çabuk tükenmiş, çalışmasının gerekli olduğunu anlamış.

Padişahın oğlu, annesini yanına alıp dedenin evine gitmiş. Kapıyı vurmuşlar. Dedenin küçük kızı kapıyı geç açmış. Padişahın oğlu sinirlenmiş ve neden kapıyı geç açtığını sormuş. Küçük kız:

— Kusura bakma. Kapının kulağı yoktu, biz de işitmedik, demiş.

Bunun üzerine padişahın oğlu oradan ayrılmış. Dedenin bulunduğu yazıya gitmiş. Başından geçenleri dedeye anlatmış ve kapının kulağının ne olduğunu, sormuş. Dede bilmediğini, aklının yetmeyeceğini, kızına sorup anlamını öğreneceğini söylemiş. Akşam olmuş. Dede oradan ayrılmış, evine dönmüş. Kızına sormuş:

— Kızım bu kapının kulağı nedir? Kızı:

— Baba bilemiyorum. Affedersin, kapının kulağı sağır herhâlde. Kapıya vurunca ürerdi*, biz duyardık; üremedi biz de duymadık, demiş.

Dede gitmiş, kızının söylediklerini padişahın oğluna anlatmış. Padişahın oğlu dedenin evine küçük kızını istemeye gitmiş. Küçük kızla onu nişanlamışlar. Nişanlandıktan üç, dört gün sonra bir harp gelmiş. Herkes bu harbe katılmış. Ancak padişahın oğluyla nişanlısı birbirlerinden haberleri olmadan aynı savaşta yer almışlar. Padişahın oğlu Çin Dağı’na, nişanlısı da Laçin Dağı’na çadırını kurmuş. Kız, çadırda erkek kılığına giriyormuş. Padişahın oğlu, kızı tanımamış. Kız:

— Getir bir satranç oynayalım, demiş.

Padişahın oğlu kabul etmiş ve birlikte satranç oynamışlar. Kız yenilmiş.

Sabah uyanmışlar. Emir gelmiş, geri çekileceklermiş. Geri çekilmiş, köylerine dönmüşler. On, on beş gün sonra kızın padişahın oğlundan iki tane erkek, bir kız çocuğu olmuş. Bunların adlarını Çin Dağ, Laçin Dağı, Nardane koymuş.

Padişahın oğlunun, ne kız çocuğundan ne de erkek çocuklarından haberi varmış. Bir gün anneleri, padişahın oğlunun faytonla köprüden geçeceğini öğrenmiş. Bunun üzerine anne:

— Babanız bugün şu köprüden geçecek. Gidin, faytonun önünü kesin. “Kimin çocuklarısınız?” diye sorarsa, “Laçin Bey’in çocuklarıyız.” deyin, demiş.

Erkek çocuklar, kız kardeşlerinin de elinden tutup annelerinin gösterdiği köprüye doğru gitmişler ve faytonun önünü kesmişler. Padişah faytondan inmiş ve sormuş:

— Kimin çocuklarısınız siz? Babanızın adı nedir, demiş. Çocuklar:

— Laçin Bey’in. Çin:

— Efendim, Laçin Bey’in. Laçin:

— Çek bey babamın adını, çiğnemesinler hatırını, demiş.

Bunun üzerine padişahın oğlu, çocukların kendi çocukları olduğunu anlamış. Bunları faytona bindirmiş, süpürgeci dedenin evine gitmişler. Padişahın oğlu nişanlısını görmüş, nişanlısına kavuşmuş. Kırk gün, kırk gece davul, zurna kurmuşlar. Gelin güvey olmuşlar. Yiyip, içip muratlarına ermişler.

*yazı: Ova

*el: Yabancı, başkası

*ür-: Havlamak.