Heka 
(Doğu Anadolu Bölgesi, Malatya)

Bir gün gurbete çıktım. Adana memleketine gittim ve orada gezerken bir kahveye girdim. Bir arkadaş tanış çıktı. Hoşbeş ettik.

— Ne zaman geldin?

— Bugün geldim.

— Haydi gidelim, bir yerde çalışalım.

Kalktık beraber şehirden çıktık. Uzun bir yolculuktan sonra bir köye yaklaştık. Köyün arkasına geldik ki bir karı ekmek pişiriyor. Arkadaşıma dedim ki:

— Sen burada dur, ben gideyim bu karıdan biraz ekmek isteyeyim.

“Peki.” dedi ve o orada kaldı. Ben karının yanına geldim.

— Karı ana, biz yolcuyuz; biraz ekmek ver, dedim.

O da:

— Yürü bok yiyesice! Birazcık buğdayımız vardı, kocam değirmene götürdü. Ben de komşudan ödünç un aldım, onu pişiriyorum. Git başka yerden iste.

Ben tekrar arkadaşımın yanına geldim.

— Ne yaptın arkadaş, dedi.

— Ekmeği vermedi. Bana sövdü. Dur burada oturalım.

“Peki.” dedi ve oturduk. Bu karının ekmek pişirmesini seyrettik. Karı ekmeği pişirdi, bir bohçaya çıkınladı ve ekmeği, sacı eline aldı, köye doğru gitti. Ben ise arkadaşa:

— Sen burada otur. Ben gelene gadek* bir yere gitme.

“Peki.” dedi. Ben karının arkasına düştüm, takip ettim. Karı bir eve girdi, ekmeği ve sacı bir yere indirdi. Sitilleri* aldı, suya gitti. Ben karı gittikten sonra içeriye girdim, ekmeği aldım, kapıya çıkacağım yerde kendi kendime:

—  Bu yavan ekmeği niye götüreyim? Biraz katık bulayım.

Ekmeği kapıya bıraktım, geri içeriye girdim. Bir odanın kapısını açtım baktım, hiçbir şey yok. Öbür odaya girdim, baktım üç küp var. Birini açtım baktım ki bir şey yok. İkincisini açtım baktım ki bir şey yok. Üçüncüsünü açtım baktım, ağzına gadek dolu bal. Balı yemeye başladım. Bal cıvıktı. Her tarafıma bal sürüldü. Bir de baktım bir ses geldi. “Bu ekmeği kim koymuş buraya!” deyip sövüp sayıyor.

Ben saklanacak yer aradım, baktım bir ambar var. Ambarın kapağını kaldırdım, içine girdim. Ambarın içerisi hep un bulaşığıydı, her tarafım un oldu. Biraz orada durdum, baktım bir ses geldi. “Kız karı! Bu unu nereye boşaltalım?” diye sesleniyor.

— Herif neremiz var? Bir ambarımız var, oraya boşaltalım.

“Peki.” dedi, çuvalları çözdüler eşyanın üstünde ve avrat herifin arkasına kaldırdı. Herif aldı geldi, ben de ambarın deliğinden seyrediyorum. Getirdi, ambara boşalttı. Boşalan un üstüme doldu.

“Kız avrat, bizim ambar bereketliymiş. Tokmağı getir, unu bastırayım.” deyince avrat gitti, tokmağı aldı geldi. Verdi tokmağı herifine, o da tokmağı aldı, unu bastırmaya başladı. Vurduğu tokmaklardan birisi kafama değdi. “Oy!” diye bağırdım.

“Bizim ambarda cin mi, peri mi var!” deyip, kaçıp köyün içine gittiler. Bekçiye, muhtara şikâyet etmişler, “Bizim ambarda ses var. Gelin bakın.” deyip. Onlar da kalkıp çok bir adamla geldiler. Ben de onlar gelmeden çıktım dama; merdiven çıkıyordu, çıktım dama. Baktım damda bir semer, girdim altına. Bunlar içeriye girdiler, her tarafı aradılar, baktılar hiçbir şey yok. İçlerinden birisi:

— Uzun bir merdivenle yukarı çıkmış, dedi.

Hepsi yukarı çıktılar, baktılar damda bir semer var. Ev sahibi “Kız avrat, ben sana demedim mi bu semeri günün alnına koyma!” diye semere bir tepik vurdu. Ben altından çıktım.

— Tutun, dediler.

Ben damdan aşağı hopladım. Semer de boynuma takıldı, benle beraber aşağı düştü. Beni tuttular, muhtarın evine getirdiler. Muhtar bana dedi ki:

— Niye içeriye girdin?

Ben de olmuş işin hepsini anlattım. Hepsi birden güldüler ve sonra ekmek getirdiler ve karnımı doyurdular. Biraz da aldım, arkadaşa götürdüm ve oradan arkadaşımla beraber memlekete geldik. Arkadaştan ayrıldım, eve geldim. Babam beni görünce:

— Bostanın yanına git. Orada bir deve var, suvar*, dedi.

Ben de bostanın yanına geldim, geldim baktım deve yok. Deveyi aramaya başladım. Ararken geldim ki bir karpuzu yemiş, çekirdeğinin gölgesine yatmış. Eve geldim, babama söyledim:

— Ben gider bakarım. Beş yüz petek arı var, sen onları say ve bırak yayılmaya gitsinler, dedi.

Ben de gittim, saydım saydım bıraktım, gittiler.

Akşam oldu, gene saydım, tamam. Bir iki gün böyle devam etti. Bir gün gene saydım baktım, kör arı yok. İndim ahıra, çektim horozu, vurdum palanı, çektim kolanı, bindim üstüne. Dağ taş aştım, bir dağın başına çıktım. Baktım, uzak yerde bir karartı gördüm. İyice fark edemedim, iğneyi çıkarttım, tepeye diktim, yumurtayı üstüne bıraktım. Çıktım baktım, bizim kör arıyı yedi camızın* karşısına koşmuş çift sürüyorlar. Hemen indim, çektim iğneyi, aldım yumurtayı, bindim horoza. Dağ taş aştım, vardım oraya.

— Bizim kör arıyı bırakın, dedim.

Onlar da bıraktılar, fakat boynunu boyunduruk sıkmış, yara olmuş.

— Niye böyle yaptınız, dedim.

Onlar da:

— Ceviz vur, iyi olur, dediler.

Ben de aldım geldim, ceviz vurdum yarasına. Cevizin içini vuracağıma cevizi bütün öyle vurdum. Üç gün sonra arının yanına gittim, baktım ki bir büyük ceviz ağacı olmuş arının boynunda. Cevize baktım, iki tane ceviz sallanıyor. Bu cevizleri düşürmek için yerden bir kesek* aldım, cevize attım. Kesek, cevizin başında tarla oldu. Hemen eve geldim, boyunduruk aldım, saban aldım, merdiveni aldım, cevizin yanına geldim. Merdiveni kurdum, çıktım başına. Baktım iki tane sıçan kaçıyor. Hemen bunları tuttum, çifte koştum.

Tarlayı sürdüm, buğday ektim, geldim eve. Beş on gün sonra gittim baktım, adamakıllı bir buğday olmuş. Galıç* aldım, buğdayı dermeye başladım. Bir de baktım bir tavşan kaçıyor. Galıcı tavşana attım, galıç tavşanın götüne saplandı. Tavşan kaçtı, galıç biçti. Böyle devam etti, ekin biçildi. Bir rüzgâr çıktı; torladı* topladı bir yere yığıldı.

O sırada ben baktım iki tane sıçan kaçıyor. Tuttum bunları düvene koştum. Düveni sürerken canım sigara istedi. Sigara çıkarttım, çakmağı çıkarttım, çakmaya başladım. Sıçanlar çakmaktan huylanırmış. Bana birisi bir tepmik* attı, ben düştüm. Bayılmışım. Bir zaman sonra ayıldım, baktım harman yanmış kül olmuş; sıçanlar da yok. O sırada bir rüzgâr çıktı, harmanın külünü savurdu. Bunu böyle gördüm, geldim eve. Lafını ettim, inanmadılar.

— Bu böyle yalan, dediler.

Ben o yalanı söylerken bir de baktım benden küçük kardeşim avdan geldi. Bana dedi ki:

— Ben bugün çok gezdim, av bulamadım. Kalk beraber ava gidelim.

Ben de “Peki.” dedim, silahlarımız aldık, evden çıktık fakat ki ikimiz de birbirimize benziyorduk. Bunla bir yazıya* gittik, gezerken bir de baktık ki tavşan geçiyor. Tüfeği nişan aldım, sıkacağım yerde tavşan dedi ki:

— Avcı baba, beni vurma! İki yavrum var, sana vereyim.

Ben de:

— Peki, dedim.

Getirdi verdi yavruları, gene yolumuza devam ettik. Biraz ilerde bir tilki çıktı karşımıza. Ona da sıkacağım yerde o da dedi ki:

— Avcı baba vurma beni! İki yavrum var, sana vereyim.

O da getirdi iki yavru.

Biraz daha ilerledik, bir kurda rast geldik. Onun da iki yavrusunu aldık, geri döndük. Döndüğümüz yerde bir ağaç vardı. Orada dinlenmek istedik ve oturduk. Biraz oturduktan sonra ben dedim ki küçük kardeşime:

— Sen eve git. Ben de gün doğu tarafını gezip geleceğim.

Ben kalktım, hayvanların dördünü kendine verdim, dördünü de ben aldım. O eve gitti, ben gün doğu tarafına gittim. Vakit akşam olmuştu, bir tepenin başına çıktık. Uzaktan bir köy görünüyordu. Oraya gitmeye gözümüz kesmedi, tepenin başında yatmaya karar verdik. Fakat ki çok acıkmıştık. O sırada ayı dedi ki:

— Avcı baba acıktık.

Ben de dedim ki:

— Ne yapalım? Ben de sizle beraberim.

Ayı dedi ki:

— Tilkiler kurnaz olur. Gitsin şu köyden bir şey getirsin ki yiyelim.

Ben de tilkiye söyledim, tilki de gitti. Gece yarısıydı tilki dört tane tavuk aldı getirdi. Pişirdik, yedik. Sabah oldu, gene yolumuza devam ettik. Üç dört gün yol gittikten sonra bir şehre rast geldik. Şehrin kenarında bir han vardı. O hana misafir olduk. O sırada bir de baktım ki şehirde kara bayraklar asılıyor. Geldim hancıya sordum:

— Bu nedir, bu kara bayraklar?

Hancı da dedi ki:

—Şu karşıki dağı gördün mü?

Ben de:

—Gördüm, dedim.

—İşte o dağda bir ejderha var. Yedi kafalı o ejderha senede bu memlekette bir kız yemezse hem memleketi mahveder hem de memlekete gelen suyun gözü onun kulübesinin altından geliyor, hem de suyu kesiyor, memleket sonunda kırılıyor. Onun korkusundan senede bir kız verirler, kimseye dokunmaz. Şimdi sıra padişahın büyük kızınındır. Onun için bayraklar asıldı. Yarın öğle zamanı padişahın kızını götürüp verecekler.

Ben de “Peki.” dedim, geldik yerimize oturduk. Aradan biraz geçti, ayı geldi:

— Ağa, acıktık, dedi.

Ben de dedim ki:

— Tilkiyi gönder, tavuk getirsin yiyin, dedim.

Biraz sonra, çok biraz tavuk toplamış getirdi; hem kendileri yediler hem hancıyla ben yedim. Vakit akşam oldu, yattık. Sabahleyin kalktım, silahımı aldım, hayvanları da aldım, doğru tepenin arkasına gittim. Şehir yolunu gözetlemeye başladım. Vakit tam öğle zamanı olmuştu. Şehirden bir kalabalık söktü, tepeye doğru geldiler. Tepenin yarısına çıktılar, kızın eline bir tepsi baklava verdiler. Hepsi helalleştiler, kızı tepeye yolcu ettiler. Kız yavaş yavaş tepeye yukarı adım atmaya başladı. Ben de o sırada tepenin başına çıktım, bir kulübe… Kulübenin kapısı kapalıydı, fakat tepe çok otluydu, adam boyunda ot vardı. Orada bir yere oturdum. Kızın gelişini seyrediyordum. Kız da yavaş yavaş adımlarla tepeye yukarı çıkıyordu.

Tepenin başına çıkmıştı ama sararmış, solmuştu. Adım atmaya takati kalmamıştı. Kulübeyi görünce gelmek istemedi. O sırada ben ayağa kalktım. Beni görünce ejderha zannetti, düşüp bayıldı. Ben de yanına gittim. Başını kaldırdım, başına su döktüm, ayılttım.

— Vay insanoğlu, senin ne işin var burada? Bu ejderhanın korkusundan kuş kanadıyla, yılan göbeğiyle buraya gelemez. Sen nasıl geldin? Ejderha şimdi seni görür, ikimizi de yer.

Ben de dedim ki:

— Sen oraları düşünme. Ben seni kurtarmaya geldim.

Baklavayı önümüze aldık, yerken kulübenin kapısı açıldı. “Vay benim kısmetimi sen lafa mı tuttun?” diye üstüme atıldı. Ben de ona vakit bırakmadım, kılıcı çektim, hücum ettim. Ne fayda! Yedi kafasından ateş saçıyordu. Ben bunla cenk ederken ağzından çıkan ateşler yerdeki otları tutuşturuyordu. Bu vaziyeti gören hayvanlar ayaklarıyla ateşi söndürmeye koyuldular. Kız da korkusundan bayılmıştı.

Ben bu hayvanların yaptığı yardımdan istifade ederek var kuvvetimi ejderhaya sarf ettim, çok geçmeden ejderhanın bir, iki, üç kafasını kestim. Yedi kafasıyla yedi dilini kestim, bir mendile çıkınladım, cebime koydum; geldim kızın yanına. Kızı ayılttım. Kız ayılınca, bu vaziyeti görünce çok sevindi:

— Hem memleketi bu ejderhanın elinden kurtardın ve babam bunu duyarsa çok sevinir, beni sana verir. Benim babam padişah, ben de onun kızıyım. Belki seni de tahtına oturtur, çünkü bu ejderhanın elinden çok bezmişlerdi. Memleketimizde genç kız kalmadı, hep yedi ve vermediğimiz zaman memleketin suyunu keserdi. Susuzluktan ölürlerdi.

Böyle söylerken öğle sıcağıydı, çok da yorulmuştum.

— Hele biraz burada yatıp dinlenelim, ondan sonra gideriz, dedim.

Kız da boynundan gerdanlığını çıkarttı, küçük altınları ufak hayvanların boynuna taktı. Beşibirliği de ayının boynuna taktı.

Ben dedim ki:

— Niye böyle ediyorsun?

O da dedi ki:

— Onlar olmasaydı ikimizi de ejderha yerdi.

O sırada ayıya ben dedim ki:

— Biz yatacağız, bizi bekle.

Ayı da:

— Peki, dedi.

Biz düştük yattık. Uyumuşuz, ayının da uykusu gelmiş. O da kurda “Sen bekle, ben yatacağım.” Kurt da tilkiye söylüyor, yatıyor. Tilki de tavşana “Sen bekle, ben yatacağım.” deyip kendi de yatıyor. Tavşan biraz bekledikten sonra onun da uykusu geliyor, o da düşüp yatıyor.

O şehirde kendine güvenen bir pehlivan varmış. Kendi kendine diyor ki “Bu ejderha bu kızı yedi, şimdi şişti. Ne gadek olsa da ben onla çarpışırım. Eğer onu öldürürsem bu memlekette her bir şeyi elde ederim. Hem benden korkmadık kimse kalmaz.” diyerek silahını kuşanıp tepeye yukarı tırmanıyor. Tepenin başına geliyor ki padişahın kızı, başka bir adam, dört tane diğer hayvan yatıyorlar. Ejderha da parça parça olmuş, ölmüş. Kendi kendine diyor ki “Bu ejderha ölmüş. Herhâlde bu yiğit öldürdü. Bu ejderhayı öldüren yiğide karşı koyamam. Anca bunu uyuduğu yerde öldüreyim.” diyor. O sırada kılıcını çekip benim başımı uçuruyor. Kızı uyandırıyor, kız uyanıyor bakıyor ki kendini kurtaran yiğidin başı ikiye bölünmüş. Korkuyor ki “Bu adam beni de öldürür.” diye. O adama:

— Ne istiyorsun benden, diyor.

O adam da diyor ki:

— Ben zaten bu ejderhayı öldürmeye geldiydim. Benim gönlüm seni seviyor. Seni kurtaracaktım, fakat ki bu adam onu öldürmüş. Ben de onu öldürdüm. Eğer ki sen de beni sevmezsen seni de öldürürüm.

Kız da diyor ki:

— Bu iş böyle olmuş. Ne dersen kabulüm.

Oğlan diyor ki:

—Şimdi seninle babanın yanına gittiğimiz zaman diyeceksin ki “Baba, ejderhayı bu yiğit öldürdü, beni kurtardı.” dersin. Baban o zaman seni bana verir, yaşarım.

Kız da:

— Peki, diyor.

Oradan kalkıp eve, şehre geliyorlar. Bunları görenler padişaha müjdeliyorlar. Bunlar keyifte olsunlar, biz gelelim tepenin başında ölene.

Tavşan uyanıyor, bu vaziyeti görünce ayıyı uyandırıyor; ayı uyanıyor, ağasını o hâlde görünce can çığıntısından* tilkiyle kurda birer kürtme* vuruyor, onları da kaldırıyor. Ayı kurda “Niye yattın?” Kurt da öbürlerini gösteriyor. Aktar döndür, kabahat tavşanın üstünde kalıyor. Tavşan diyor ki:

— Olan iş olmuş. Ben gideyim, bir dağda adam diriltir ot var, getireyim.

Bunlar da:

— Peki, diyorlar.

Tavşan otu alıp geliyor, ağalarının boynuna sürtüyorlar. Eskisi gibi diriliyor.

Oradan hana geliyorlar. Handa otururken şehirde davul çalınıyor. Oğlan hancıya “Bu nedir?” deyip soruyor. Hancı da dağda olan vakayı anlatıyor:

— Kız da kırk gün müsaade istedi. Kırk güne gadek evlenmeyecek ve davul çalınacak dedi.

Olan her meseleyi anladı. Tilkiyi kızın sarayına gönderdi:

— Benden selam söyle. Ağamız filan handa sana selamı var. Bir diyeceği varsa söylesin.

Tilki saraya girip kızın odasını cırmaklamaya* başladı. Kız da kapıyı açtı ki bir tilki. Tilkinin boynunda altını görünce tilkiyi sevmeye başladı. Tilki, ağasının selamını söyledi. O da cevabını söyledi.

Kırk gün bitmişti, düğün başladı. Kız, oğlanı saraya davet etmesi için babasına söyledi. Babası:

— Büyük adam mı, küçük adam mı, dedi.

Kız da:

— Büyük adam, dedi.

Babası büyük karşılığa onu sarayda misafir etti. Cemaat kuruldu, oğlan cebindeki yedi dili çıkarttı, gösterdi. Pehlivanın yalan olduğuna hep inandılar. Oğlan kılıcını çekti, o pehlivanı öldürdü. Kız da onunla evlendi.

 


*gadek: kadar.

*sitil: kulplu bakır su testisi.

*suvarmak: hayvana su vermek, su içirmek.

*camız: manda.

*kesek: bel, çapa veya sabanın topraktan kopardığı irice parça.

*galıç: orak.

*torlamak: derleyip toplamak.

*tepmik: tekme.

*yazı: düz yer; ova; kır.

*çığıntı: ? (Kaynak kitapta ve Derleme Sözlüğü’nde yok.)

*kürtme: tekme.

*cırmaklamak: tırnaklarıyla çizmek veya hırpalamak; cırmalamak, tırmalamak.