Ayı ile Tilki
(Akdeniz Bölgesi, Adana)

AYI İLE TİLKİ 

Bir gün, bir ayînen, bir dilki arkadaş olmuşlar. Bunnar, gece yerler, gündüz yatarlarmış; gündüz yerler gece yatarlarmış. Bir gün, ayı demişkine:

- Artık osandım ben gedîm de bir av alîm de gelîm. Bir geçi dutîm de yiyek, demiş.
Dilki de:

- Olur, demiş.

Ayı getmiş. Ayı gedişin, dilki acıkmış. Bu ayının da yedi tene eniği varımış. Ayı getmiş, iki üç gün gelmemiş. Dilki, bu ayının yedi eniğnin yedisini de yemiş, guyruklarmı bile goymamış. Ondan sonra ayı gelmiş, oruya buraya bakmış yok! Ayının çocukları, enikleri yok! Bu sefer, ayı arkadaşına dönmüş:

- Dilki, niyetdin benim malaklarımı? demiş.

- Acıkdım, yedim. Nediyin gelmediğin sen de gaç gündür? demiş.

- Ulan, neyleyedin, benim malaklarımı*?

- Yedim işde, acıkdım yedim.

- Dur, ben de seni yiyem de gör! Bu dilki, gaçıvermiş, orda bir pencere varımış, o pencereden çıkıp gaçmış. Ayı, arkasından goşmuş amma dilkiyi dutamamış. Bu dilki, gaçarkan gaçarkan, bir dârmene* varmış. Ardından da ayı varmışkine ne görsün? Dilki, dürmen üğüdüyor! Ayı galan, yavaşça, bunun yanına yaklaşmış:

- Aman dilki gardaş, şu dârmen üğütmiye bana bellet*, demiş. Ayı:

- Haydi, şu guyruğunu daşın altına guyda belledim, demiş. Ayı, guyruğunu goymuşumuş, dilki un yerine ayının guyruğunu çekmeye başlamış. Ayı:

- Dur, ben de senin anacığını ağlatırım yavaş, demiş. Dilki, gene gaçmış ordan. Gene bir yere getmiş. Ayı da peşinden varmış. Orada, dilki acıkmış. Başlamış hamır yunurmaya. Kömbe* edip de yiyecekmiş. Ayı, yanına yaklaşıp, demişki:

- Niyediyon böyle, dilki gardaş? demiş. Acıkdım, kömbe edip de, yiyecâm.

- Eee, bana da bellet o zaman.

- Olur. Sen burada hamırı yunuru dur. Ben de şuraya, damın başına çıkîm, oradan bakîm, demiş.

Bu dilki, damın başına çıkmış, ayı hamırı yuğururken, bunun üsdüne oradan birteneke kül atmış. Gaçmış şimdi bu. Ayı da gözünü üfeliyep niyederken, bakmış ki dilki heç yok! Dilki, başını gene guıtarmış, varmış bir suyun gırağına*... Dilki, bu suyun gırağına varmış, orada sebet örmiye başlamış. Ayı, gene buna yaklaşmış:

- Ulan dilki gardaş, ne var şu sebet örmesini bana da bellet, demiş.

- Olur , bellediyim.

- Öyliyese hadi bellet, nasıl belledeceksen, demiş ayı. Gayrı bunnar çıbığı kesmişler, şöyle bir tarafa düzmüşler. Sepedi örmiye başlamışlar. Aççık örüşün, dilki ayıya demişkine:

- Şuraya, içine otur da nasıl olmuş bakîm?"

- Eeee... üsdünü örüp de bana çıkacak delik gomazsan nolacak?

- Ben sana, çıkacak deliği goyarım.

Ondan sonra ayı, sepedin içine oturmuş. Dilki de başlamış, sepedin üsdünü örmeye. Örmüş, örmüş, örmüş, heç delik goymamış. Ayı, sepedin içinde galmış. Aşşâda da avratlar, yunak yıkıyorlanmış. Orada iki-üç tene avrat varımış. Bu dilki, sepedi almış, gayamn başına varmış, onnara el etmiş, sonra da ayıyı, bunnara doğru kürelemiş:

-Varıyor haaa, varıyor haaa, varıyor haaa....

Avratlardan tokacı* çeken yörümüş, tokacı çeken yörümüş. Hepiciği, sepedin başına varmışlar. Vururken, vururken, vururken ayıyı oracık da öldürü vermişler. Dilki de, yemiş içmiş, murazına geçmiş.

 

*malak: ayı yavrusu.

*dârmen: değirmen.

*bellet- : öğretmek.

*kömbe: iki saç arasında pişirilen ve mayalı hamurdan yapılan bir çörek.

*gırak: kenar, uç, kıyı, çevre.

*tokaç: büyük çamaşırları, vurararak yıkamak için kullanılan ağaçtan yapılmış alet.