Padişahın Küçük Oğlu
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

PADİŞAHIN KÜÇÜK OĞLU

Bir varmış, bir yokmuş. Pire pehlivan iken, deve tellal iken bir padişah yaşarmış üç tane de oğlu varmış. Bu padişah çok zenginmiş. Kendi saltanat içinde yaşar, halkını pek düşünmezmiş.

Bir gün aklına esmiş, sarayının bahçesine zümrütten yaprakları olan, altından meyvesi olan yakut çiçekli yapma ağaçlar diktirmiş. Havuzunu mermerden yaptırmış. İçine şerbet doldurtmuş, fıskiyelerinden buz gibi şerbet fışkırırmış. Sarayının yollarına inciler döktürtmüş.

Bu kadar kıymetli olan bahçesini beklemesi için bir sürü adam tutmuş. Bu kadar adamın içinde bahçeden her gün ya altın bir yemiş ya da bir yakut çiçeği eksilirmiş. Padişahın adamları bunları götürenin kim olduğunu bir türlü bulamamışlar.

En sonunda dayanamamış, oğullarını yanına çağırtmış.

— Bu bahçeden her gün biri bir şey alıp gidiyor. Adamlarım çare bulamadı. Bunu kim yapıyorsa meydana çıkaracaksınız! Bulup bana getireceksiniz, diye emretmiş.

İlk önce büyük oğlan bahçenin bir kenarına saklanmış, beklemeye başlamış. Gece yarısı olunca uykusu gelmiş, uyumuş. Sabah uyandığında bakmış ki büyük bir altın portakal çalınmış.

Ertesi gece, ortanca oğlan güneş batarken bahçeye inmiş. Kimseye görünmeden saklanmış. Hırsızı beklemeye başlamış. Kimin geleceğini çok merak etmiş. Düşünürken düşünürken onun da uykusu gelmiş, uyumuş. Sabah uyandığında bakmış ki bir altın armut dalından kopmuş.

Üçüncü gece sıra küçük oğlana gelmiş. Akşamüstü güneş batarken kimseye görünmeden bahçeye inip saklanmış. Olduğu yere bağdaş kurmuş. Uyumamak için elindeki okun bir ucunu çenesine bir ucunu kucağına yerleştirmiş. Merakla beklemeye başlamış. Gece yarısı olunca uykusu gelmeye başlamış. İkide bir gözleri kapanıp başı düşerken okun sivri tarafı çenesine batıyormuş. Canı acıdığı için gözlerini açık tutuyor, uykusunu kaçırıyormuş. Artık öyle uykuya dalmadan epey bir zaman geçirmiş. Bir ara gözü dalmış. Başı düşerken bir gürültü duymuş. Gözünü açar açmaz bir de ne görsün? Bir kuş, gagasıyla altın yemiş koparmıyor mu? Hemen yayını germiş, bir ok fırlatmış. Ok, kuşun uzun kuyruğunu delip geçmiş. Yalnız ok bir tane tüyünü de düşürmüş. Ama kuyruk da pek süslüymüş, oğlanın aklı kalmış.

Sabah olunca tüyü alıp babasının huzuruna varmış. Tüyü babasına göstermiş, gördüklerini de bir bir anlatmış.

Kuştan düşen tüy bildiğimiz tüylerden değilmiş. Her bir ucunda bir elmas parlıyormuş. Ortasında da bir kalem varmış. O da daha başka bir güzellikteymiş.

Padişah, bu tüyü kuyumcuya göstermiş. Kuyumcu, bu tüyü görünce şaşırıp kalmış.

— Bu tüyün yapıldığı maden yeryüzünde hiç yoktur. Bu kuş, sizin bahçenizde bulunan her şeyden daha değerlidir, demiş.

Padişah bunu duyunca kuşu ele geçirme hevesine düşmüş. Oğullarını çağırıp:

— Bu kuşu hanginiz getirirse tahtımdan inip onu yerime getireceğim, demiş.

Çocuklar, bunu duyunca çok sevinmişler. Büyük oğlan bir ata atlamış, ortanca oğlan arabaya binmiş, küçük oğlan da yürüyerek yola revan olmuşlar.

Büyük oğlan atlı olduğu için hepsini geçmiş. Epey bir zaman sonra bir köye varmış. Köye gireceği sırada bir gözü kör, bir ayağı topal, bir kulağı kesik, bir kolu uzun, bir kolu kısa, çenesi çarpık, dudağı yarım, üstünde cübbe gibi bir şeyi olan bir adama rastlamış.

Adam, büyük oğlana:

— Senin nereye gittiğini, ne aradığını biliyorum. Bu köyde biri çalgılı, biri çalgısız iki han vardır. Sakın ola çalgılısına girme, demiş, gözden kaybolmuş.

Büyük oğlan kendi kendine; “Bu herif han çığırtmanı* mıdır, nedir,” diyerek atını ileri sürmüş.

Az sonra da köye girmiş. Çok geçmeden gerçekten de karşı karşıya olan iki hanı görmüş. Hanın birinden müzik, gülme, eğlenme sesleri geliyormuş. Öbür handan çıt çıkmıyormuş. Sanki ölü evi gibi sessizmiş. Büyük oğlan iki hanın arasında durmuş. Hangisine girsem diye sağa sola bakarken çalgıcılar bunu görmüş. Oğlanın içeri girmesi için onun gönlünü hoş eden şarkılar söylemişler, içeri davet etmişler. Çalgıcıların söyledikleri o kadar güzelmiş ki büyük oğlan:

— Sabaha kadar bu ölü evi gibi yerde kalacağıma şurada daha iyi vakit geçiririm, deyip çalgılı hana girmiş.

O gece sabaha kadar o handa kalmış. Ertesi gün de akşama kadar uyumuş. Artık her gece sabaha kadar eğleniyor, akşama kadar yatıyormuş. Yapacağı işi unutmuş, handan bir türlü ayrılamamış.

Ortanca oğlan da arabayla yola düşmüştü ya... O da gele gele aynı köye gelmiş. O uzun cübbeli adam, bunun da karşısına çıkmış. Büyük oğlana ne dediyse buna da aynısını söylemiş. O sırada büyük oğlan pencereden kardeşinin geldiğini görmüş. Hemen çıkıp kardeşini içeri almış. Handaki çalgı, çengi, eğlence bunun da hoşuna gitmiş. Bu oğlan da abisi gibi ne yapacağını, nereye gideceğini unutmuş; zevke, sefaya dalmış.

Aradan bir zaman geçtikten sonra küçük oğlan bu taraflara gelmiş. Köye yaklaştığı sırada gözünün biri kör, ayağı topal, kulağı kesik, cübbeli adam karşısına çıkmış. Ağabeylerine ne dediyse aynısını küçük oğlana da söylemiş. Çalgılı hana girmemesini söylemiş.

Küçük oğlan:

— Günlerdir yayan yapıldak yol yürüyorum. Zaten yorgunum. Sabaha kadar eğlenemem, yatıp uyurum, demiş.

Doğruca çalgısız hana girmiş. Sabaha kadar rahat rahat uyumuş. Sabah gün doğarken parasını verip handan çıktığı sırada o cübbeli adamla karşılaşmış.

Adam, küçük oğlana:

— Sen söz dinleyen birine benziyorsun. Ne yapacağını biliyorum. Onun için de sana yardım edeceğim. Böyle yayan yürürsen aradığın kuşu bulamazsın,  demiş.

Üstündeki cübbeyi çıkarmış, yere sermiş.

— Gel, şimdi bunun üstüne otur, diye yanına çağırmış.

Oğlan, adamdan şüphelenmiş, pek gözü tutmamış. Önce gönül etmemiş.

Sonra:

— Belki kuşun yerini biliyordur, diye adamın dediğini yapmış.

Oturur oturmaz havalanmışlar. Yıldırım hızı ile dağların, ovaların üstünden geçip gürül gürül akan büyük bir ırmağın kıyısına inmişler. Irmağın öbür tarafında yüksek bir dağ varmış. Dağın üstünde her yeri değerli taşlarla süslü  bir saray görmüşler. Güneşin altında parıl parıl parlıyormuş.

Adam, cübbesini giyip:

— Şu gördüğün saraya git! Şimdi oradaki askerler, bekçiler, hepsi uykudadır. Kapıdan usul usul geç! Salonda pis, kötü bir kafesin içinde aradığın kuş var. Sakın kafesi açma! Olduğu gibi al, gel, demiş.

Küçük oğlan, koşa koşa dağa tırmanmış. Sarayın önüne varınca bekçilerin, askerlerin uyuduğunu görmüş. Yavaşça kapıdan içeri girmiş. Usulca salondaki kafesi almış. İçindeki kuş uyuyormuş, hiç ses çıkarmamış. Küçük oğlan kapıdan çıkacağı sırada boş bir altın kafes görmüş. Elindeki kötü kafesi bırakıp:

— Bu kuşa böyle bir kafes daha çok yakışır, demiş.

Kuşun kafesini açar açmaz kuş hızlı hızlı ötmeye başlamış. Kanatlarını sağa, sola çarparak büyük gürültü çıkarmış. Sesi duyan bütün askerler, bekçiler uyanmış. Küçük oğlanı kolundan yakaladıkları gibi padişahlarının huzuruna götürmüşler.

Padişah, oğlana:

— Kuşu niye alacaktın, diye sormuş.

O da:

— Her gece sarayımızın bahçesindeki altın yemişleri çalıyor, demiş.

Padişah:

— Öyleyse yeryüzünde havada uçan, rüzgârdan hızlı giden bir at vardır. Onu bana getirirsen bu kuşu sana veririm, demiş.

Küçük oğlan eli boş vaziyette saraydan çıkmış. Dağdan inmiş. Irmağın öbür tarafında bekleyen adamın yanına varmış. Ona başından geçenleri anlatmış. Oranın padişahının istediği atı da söylemiş.

Adam, küçük oğlana çok kızmış. Yüzü gözü öyle bir hâl almış ki küçük oğlan korkusundan bayılacak gibi olmuş.

— Ben sana kuşu kafesinden çıkarma demedim mi, diye bağırmış.

Adam istediğini elde edemediği için çok hiddetlenmiş. Oğlanı yanına çağırıp:

— Otur bakalım şuraya, demiş.

Oğlan, cübbesinin bir kenarına oturmuş. Oturur oturmaz da havalanmışlar. Bir dakika içinde bir sürü dağ, ova geçmişler. Bir gölün kenarına inmişler. Gölün ortasında küçük bir ada varmış. Üstünde de billurdan bir saray varmış. Bakanların gözünü kamaştırır, dururmuş.

Adam, cübbesini sırtına giymiş. Orada duran sandalı göstermiş.

— Şu sandalı görüyor musun? O sandala bin, saraya git! Kimseleri uyandırmadan ahıra gir! Orada beyaz bir at ile iki tane eyer vardır. Eyerin biri adicedir. Öbür eğer ise altın ve sırmayla işlenmiş, zümrüt, yakut gibi değerli taşlarla süslenmiştir. Adi olan eyeri atın üstüne koy! Üzerine atla, hemen buraya gel, demiş.

Küçük oğlan, adamın gösterdiği kayığa binmiş. Gölün ortasındaki saraya varmış. Sarayda kim varsa hepsi uykudaymış. Kimseyi uyandırmadan ahıra girmiş. Nasıl olmuşsa olmuş, adamın dediğini unutmuş. Yahut bir an önce alıp da gideyim diye mi, nedir aceleden şaşırmış. Altın, sırmalarla işlenmiş, değerli taşlarla süslü eyeri atın sırtına koymuş. O anda hayvan kişnemeye, çitme atmaya başlamış. Askerler, bekçiler de uyanmış. Oğlanı yakaladıkları gibi padişahlarının yanına götürmüşler.

Padişah:

— Bu atı niye almak istedin, diye sormuş.

Küçük oğlan:

— Çok değerli bir kuş var. Onu elde etmek için bu atı almam lazım, demiş.

Bunun üstüne padişah:

— Yeryüzünde bir altın saray vardır. O sarayda oturan kızı bana getirirsen atı alırsın, deyip oğlanı başından savmış.

Küçük oğlan yine eli boş olarak saraydan çıkmış. Gölün kıyısında bekleyen adamın yanına dönmüş. Başından geçenleri anlatmış. Padişahın ne istediğini de söylemiş. Adamın eli bunda da boş kalınca ağzına geleni saymış. Bir de:

— Dikkat et delikanlı! Bu sana en son yardımım olacak, diye azarlamış.

Adam, cübbesini yine yere sermiş. İkisi beraber üstüne oturmuşlar. Havalandıktan bir dakika sonra ulu bir ormana inmişler. Ormanın ortasında altın bir saray varmış. Sarayın önünde suyu gümüş bir dere akarmış. Dünya güzeli bir kız da her akşam derede yıkanırmış.

Adam, altın sarayı oğlana gösterip:

— Şu sarayda oturan kız, biraz sonra derede yıkanmak için oraya gelecek. Yavaş yavaş yanına yaklaş! Kız dereye girerken tek elinle gözlerini kapat! Bir kolun ile da kucakla! Ne kadar yalvarırsa yalvarsın bırakma! Hemen al, buraya getir, demiş.

Biraz sonra altın saraydan dünya güzeli, sarışın bir kız çıkmış. Ağır ağır dereye doğru yürümüş. Küçük oğlan tam arkasından yaklaşmış. Kız suya gireceği sırada bir eliyle gözlerini kapatmış. Öbür kolu ile kızı belinden yakalamış.

Kız nasıl korkmuşsa:

— Ah, diye bağırmış.

Sonra da aklını başına toplamış.

— Biliyorum, beni buradan kaçırmaya geldiniz. Doğduğum zaman müneccimbaşı, babama bir gün delikanlının birinin çok uzaklardan gelip beni kaçıracağını söylemişti. Ne olur, beni bir dakika bırakın da anama, babama veda edeyim, diye yalvarmış.

Fakat küçük oğlan kızın bu yalvarışına aldırış etmemiş. Kızı kucakladığı gibi adamın yanına getirmiş.

Adam, uzaktan oğlanın kızı getirdiğini görünce sevinmiş. Hemen sırtındakini yere sermiş, hep beraber üstüne oturmuşlar. Kız hiç durmadan ağlamış, yalvarmış. Birkaç dakika içinde billur sarayın karşısına inmişler.

Adam, oğlana:

— Kızın gözlerini aç, demiş.

Küçük oğlan, kızın gözlerini açınca ağlaması da, yalvarması da durmuş. Meğer kız, oğlanı görür görmez onu çok sevmiş.

— Burada senin yanında kalırım. Bir daha geri dönmek istemem, demiş.

Kız böyle deyince oğlan çok üzülmüş.

— Seni şu karşıki sarayda oturan padişaha vermek için getirdim, demiş.

Bu sözleri duyan kız yeniden ağlamaya başlamış, kederlenmiş. Adam, kızın bu hâlini görünce bunların birbirini sevdiğini anlamış. Onlara yardım etmek istemiş. Hem atı almak hem de kızı vermemek için onlara kurnazlık öğretmiş. Adamın dediğini yapmak için iki genç, kayığa binmişler, billur saraya gitmişler. Padişah, altın saraydan gelen kızı görünce uçan atı eyeriyle beraber oğlana vermiş. Küçük oğlan ata binip sarayın önünde bir iki kere dönmüş. Sonra padişaha yaklaşmış, kızın belinden tuttuğu gibi atın üstüne almış. Uçan at, bir zaman sonra dağın tepesindeki saraya varmış.

Mermer saraydaki padişah, uçan atın geldiğini görünce çok sevinmiş. Bunları karşılamaya çıkmış. Karşılaştıkları zaman küçük oğlan attan inmeden:

— Padişahım, beni bağışla! Çok kalamayacağım! Kuşu saraydan getirtin, demiş.

Kuşu kafesiyle beraber getirmişler. Kuşu kafesiyle beraber alan oğlan kızla beraber kaçmışlar, bir derenin kenarında durmuşlar. Tam o sırada küçük oğlana yardım eden adamla karşılaşmışlar.

Adam yaklaşmış, demiş ki:

— Sana çok yardım ettim. Şimdi bana karşı borçlusun. Borcunu ödemek için şunu al! Ellerimle ayaklarımı kes!

Adam, oğlana bir balta uzatmış. Oğlan duydukları karşısında şaşırıp kalmış.

Adama dönüp:

— Bana iyilik eden adamın kılına bile dokunamam. Elini, ayağını nasıl keseyim, demiş.

Küçük oğlanın dedikleri, adamın canını sıkmış. Yüzünü buruşturmuş. Geri dönüp giderken:

— Sana diyeceklerim var. Sakın suçlulara yardım etme! Bir kuyu kenarında oturma, diye bağırıp gözden kaybolmuş.

Bir zaman sonra oğlan, kız ve at, iki hanlı köye gelmişler. Çalgılı hanın önüne varınca büyük bir kalabalık görmüşler. Kalabalığın içine girince iki adamın ağabeylerini yakalarından tutmuş, kavga ederlerken görmüş. Küçük oğlan, ağabeylerinin yanına varmış. Adamların gönlünü hoş etmiş, ağabeylerini onların elinden kurtarmış. Hep beraber memleketlerine dönmüşler. Mutlu, mesut yaşamışlar.

Gökten üç elma düşmüş; biri bana, biri sana, biri de anlatana…

 


* han çığırtmanı: Hana gelenleri karşılayan kişi.