Ne İdik,  Ne Olduk,  Ne Olacağız? 
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Bir varmış bir yokmuş… Zamanın birinde bir bey ile güzel bir kızı varmış. Bunların bir de çobanı varmış.  Bey kızı zamanla büyüyüp daha da güzelleşir. Çobanın da bu kıza gönlü düşer. Kızı alası gelir. Durumu kıza açar. Kız da:

— Sen kimsin, ben kimim? Sen bir çobansın, ben bir bey kızıyım, diye çobana yüz vermez.

Çoban, bu durumu hazmedemez.  Bir gün:

— Beyim senin kızını ben falanla, filanla gördüm, diyerek kıza iftira atar.

Beyin de olup bitenden haberi yoktur. Evvelki insanlar zaten bön imiş. Bey, kızına sorgu sual etmeden çobana inanır. Kızgınlıkla bir ip,  bir bıçak alır. Kızını insan çıkamaz bir yere götürür. Orada yerli yaş ağaçlara bağlar, sarar. Kesmek için bıçağı çıkarır; ama evladına kıyamaz. Bıçağını alıp çekip gider.  Öte dururken beri dururken; aç susuz on gün mü geçer, on beş gün mü geçer, kız ölüm menziline gelir. Çobanın biri de, dağ başında bir bölük davarını yitirir.

— Davar arsız olur oralara çıktı mı ki, diye her yeri arar.

Oraları ararken ararken kızın üstüne çıkagelir. Bakmış ki, güzel bir kız ölü gibi yatar. Çoban kızın yaşayıp yaşamadığını anlamak için eliyle dokunduğunda kızın vücudu bir seğirir. Kızın henüz ölmediğini anlar. Hemen ipi çözer. Koşar evine, bir bulamaç pişirir, bir kaşık alır, su alır, gelir. Azıcık yedirirken, azıcık içirirken, kız canlanmaya homurdanmaya başlar. Yedirirken içirirken ayılır. Kıza sorar:

— Sen necisin, bu dağ başında ne işin var?

Böyle, böyle çoban bana bir iftira attı. Babam beni kesmek için buraya getirdi. Acıdı kesemedi, bırakıp gitti, diye başından geçenleri bir bir anlatır.

— Şimdi ben seni salsam babanın evine gider misin?

— Ben babamın evine nasıl varayım?

— Öyleyse sen, bana varır mısın?

— Sen de Allah’ın kulusun ben de, varırım.

Nikâh edip, evlenirler. Dokuz ay on gün sonra bir çocukları olur. Çocuğun adını kadın koymak ister, kocası da izin verir. “Ne İdik” koyar. Üç beş sene geçer, ikinci çocukları olur. Onun adını “Ne Olduk” verir. Birkaç sene geçer, üçüncü çocukları olur. Ona da “Ne Olacağız” adını koyar. Çocuklar böyle böyle büyürler, kocaman kocaman olurlar. 

Dururken kızını kesecek olan bey, şehre iner. İşlerini bitirip evinin yolunu tutar. Yolda bir dolu olur, bir tufan olur ki sorma. Vakit de akşama yakındır, hava iyice kararır. Öte gezinirken, beri gezinirken bir dereye varır. Sel bastığı için dereden de geçemez. Öte bakar, beri bakar geçemez. Altında at ile dikilir kalır. Bakar ki, ormanın arasında taşın kökünde bir duman tüter.

Bu duman tüten yere bakayım, diye atını çekip varır.

— Hey, ev sahibi, diye seslenir.

Ev sahibi dışarı çıkar:

— Buyurun.

— Beni misafirliğe alır mısınız?

Bir bakarlar ki, elbiseli bir bey.

— Bizim dirliğe kanaat edersen alırız, derler.

Neyse içeri alırlar. Çobanın karısı bakar ki, karşısında babası. Çok şaşırır; ama bir şey demez. Bey, kızını tanıyamaz tabii. Beyin atını da bir yere takarlar. Önce misafiri kuruturlar. Sonra yedirip içirirler. Neyse bir ara çobanın karısı çocukları ünler:

— Ne İdik, Ne Olduk, Ne Olacağız!

— Buyur anne.

Adam:

— Çok da yaşadım; ama ben böyle isim duymadım. Çocuklarınıza neden bu isimleri koydunuz, diye şaşkınlıkla sorar.

Çobanın karısı anlatır:

— Bak ‘Ne idik?’ ,sonra ‘Ne Olduk?’, daha ‘Ne Olacağız?’ bakalım. Evvelce neydik? Bir bey kızıydık. Bir iftira yüzünden dağa atılıp sonra çoban karısı olduk. Yarın da ne olacağımız belli değil.

Bey,  çobanın karısının kendi kızı olduğunu anlar. Kızını bulmanın sevinciyle secdeye kapanır. Sarmaş dolaş olurlar. Kızını, damadını, torunlarını alarak konağına götürür. Yaşayıp dururlar.