Sallansop
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

SALLANSOP

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde… Develer tellal, keçiler berber iken… Ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken... Köyün birinde bir çiftçi yaşarmış. Çiftçinin gözü gibi sevdiği iki tane de öküzü varmış. Bunlar birbirlerine çok benziyorlarmış. Bir gün öküzlerden biri ölmüş. Çiftçi, öküzlerini çok sevdiği için çok üzülmüş. Fakir olduğu için yeni bir öküz de alamazmış. Ne yapacağını bilememiş. Sonunda gurbette çalışmaya karar vermiş.

Hanımına demiş ki:

— Ben gurbete gidip çalışacağım. Beş-altı ay kadar çalıştıktan sonra yeni bir öküz alacağım.

Çiftçi, gurbete gitmiş. Aradan bir hayli zaman geçmiş. Kadın, bir gün büyük kızına:

— Git, çeşmeden su getir, demiş.

Kız da kovayı alıp çeşmeye gitmiş. Çeşmenin önünde küçük bir havuz varmış. Havuzun içinde de bir saman çöpü yüzüyormuş. Çöpü gören kız, kendi kendine düşünmeye başlamış; “Babam beni ele verse, elden bir oğlum olsa, adı Sallansop olsa… Köyün ortasından sallanarak gelse, bu sudan içse, ölse?! Ben annesiyim, ağlamaz mıyım, demiş, başlamış dövünerek ağlamaya. Vah yavrum, seni kaybettim,” diyerek ağlıyormuş.

Annesi, kız gecikince merak etmiş. Öbür kızını, ablasına bakması için çeşmeye göndermiş. Kız, çeşmeye gidip bakmış ki ablası ağlıyor.

— Niye ağlıyorsun abla, diye sormuş.

Ablası, düşündüklerini kardeşine anlatmış. Bu sefer kardeşi de:

— Vah! Ben büyük teyzesiyim, ağlamaz mıyım, demiş, o da ağlamaya başlamış.

Kadın, kızları gelmeyince küçük kızını çeşmeye göndermiş. Küçük kız bakmış ki ablaları ağlıyor.

Kız şaşırıp:

— Niye ağlıyorsunuz, diye sormuş.

Ablaları, küçük kıza da niye ağladıklarını anlatmışlar. Bu sefer hepsi birden ağlamaya başlamışlar. Kızlar ağlarken anneleri de çeşmeye gelmiş. Kızlarını ağlarken görünce neden ağladıklarını sormuş. Kızlar da anlatmaya başlamışlar:

— Sen bizi ele versen, elden bir oğlumuz olsa, adı Sallansop olsa, köyün ortasından sallanarak gelse, bu sudan içse, ölse. Sen anneannesisin, ağlamaz mısın?

Kadın da başlamış ağlamaya... Bunlar böyle ağlaşırken yabancı bir genç, yanlarına gelmiş. Niye ağladıklarını sormuş. Kızların annesi, başlamış anlatmaya:

— Bak oğlum, bu büyük kızımı sana versem, senden bir oğlu olsa, adı Sallansop olsa, sallanarak gelse, bu sudan içse, ölse. Sen babasısın, ağlamaz mısın?

Genç, biraz uyanıkmış. Bunlardaki tuhaflığın farkına varıp:

— Niye ağlamayayım? Ben de ağlarım, deyip yalandan ağlamaya başlamış.

Bunlar bir zaman ağladıktan sonra kadın:

— Bizim ölümüz var, onun için can aşı vermemiz lazım. Ne yapalım? Gidip diğer öküzü de kesip köye dağıtalım, demiş.

Öküzü kesmişler, büyük kızı da yabancı gence vermişler. Genç uyanık ya, sabah olunca evden kaçmış.

Aradan bir zaman geçtikten sonra gurbete giden çiftçi, öküzü alıp akşam köye gelmiş. Gece yatmadan önce öküzleri görmek istemiş. Hanımından idareyi* istemiş. Kadın, olup bitenleri bilmeyen kocasına:

— Herif gel, sabah bakarsın, deyip oyalamaya çalışmış.

Adam da:

— Olmaz, akşamdan bakıp muradıma ereceğim, diye ısrar etmiş.

Kadın bakmış ki olacak gibi değil, mecburen olanları anlatmış. Adam, duyduklarına çok sinirlenmiş.

— Bakın, ben tekrar gideceğim. Diyar diyar dolaşacağım. Eğer sizden daha dangalağını bulursam kurtuldunuz. Yoksa gelip hepinizin kellesini keseceğim, demiş, köyden ayrılmış.

Adam sözünü tutmuş, diyar diyar dolaşmaya başlamış. Bir müddet geçtikten sonra, düşünceli bir şekilde köyün birinden geçiyormuş. Kadının biri camdan seslenip:

— Be adam! Nereden gelip nereye gidersin?

Adam da:

— Öllüğün köründen* gelip cehennemin dibine gidiyorum, demiş.

Kadın da:

— Öyle mi? Orada bizim bir Sarı Çizmeli Mehmet Ağa vardı. Onu da gördün mü? O da öllüğün köründe, cehennemin dibindeydi, demiş.

Bunun üzerine adam çok kızmış:

— Gördüm, demiş.

Kadın:

— Ne yapıyor, diye sormuş.

Adam da sinirli sinirli:

— Ne yapacak? Yalın ayak, başı açık geziyor. Yiyeceği, içeceği de yok, diye cevap vermiş.

Kadın:

— Peki, sen oraya ne zaman gideceksin, diye sormuş.

Adam da:

— Aha şimdi oraya doğru gidiyorum, demiş.

Kadın, adama biraz beklemesini söylemiş. Sonra sandığını açıp kocasının biriktirdiği parayı, elbiselerini almış. Biraz da yiyecek koymuş, büyük bir bohça hazırlamış. Bohçayı getirip adama vermiş.

— Bunu Mehmet Ağa’ya götür, demiş.

Adam, bohçayı aldığı gibi hemen oradan uzaklaşmış. Köyüne doğru yola çıkmış.

Bu arada camdaki kadının kocası eve gelmiş. Hanımı olanı, biteni anlatmış. Kocası:

— Eee! O adam şimdi nerede, diye sormuş.

Hanımı, giden adamı gösterip:

— Aha şu giden adam var ya! İşte ona verdim, demiş.

Kocası, atına atlamış, adamın peşine düşmüş. Adamın yolunun üstünde bir değirmen varmış. Takip edildiğini anlamış. Hemen değirmene girmiş. Değirmenciye:

— Şu üstünü, başını sıyır da bana ver! Sen de şuradaki yere gir, beni bekle, demiş.

Değirmenci, hemen orada üstünü, başını çıkarıp adamın dediği yere girmiş. Tam o sırada kadının kocası gelmiş, atından inip içeri girmiş.

— Az önce buraya bir adam girdi ya, o nerede, diye sormuş.

Adam da:

— Şuraya girdi, diye değirmencinin olduğu yeri göstermiş.

Kadının kocası, değirmencinin yanına gidince adam hemen üstündekileri çıkarıp atına atlamış, dışarıdaki atı da yedeğine alıp kaçmış.

Kadının kocası, içerdeki değirmenciye:

— Az önce buraya giren sen miydin, diye sormuş.

Değirmenci:

— Ben bu değirmenin sahibiyim. Senin sorduğun adam dışarıdakiydi, demiş.

Kadının kocası, bir hızla çıkmış ki ortalıkta kimseler yok. Ne sağa sola bakmış ne kimseyi görmüş, çaresiz eve gelmiş. Karısı, kocasını görünce meraklanmış:

— Aman herif! Atını, ayakkabını ne yaptın, diye sormuş.

Kocası da:

— Gözünüz kör olmaya, o kadar öteberiyi adama verip gönderdin. Ben de atı verdim ki binsin, gezsin oralarda. Ayakkabıyla foteri* de verdim ki elin, günün içinde giysin, demiş.

Hanımı da:

— İyi etmişsin herif, diye cevap vermiş.

Atı, ayakkabıyı alan adam da köyüne gitmiş. Hanımıyla kızlarına:

— Bu dünyada sizden daha dangalağı da varmış, sizleri affettim, demiş.

Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine…

 


* idare: Gaz lambası.

* ölüğün körü: Ölünün görü, ölünün mezarı.

* foter: Halk dilinde fötr şapka.