KELOĞLAN
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Allah'ın kulu çokmuş. Çok söylemesi, günahmış. Fakir bir Keloğlan varmış. Bir tek anası varmış. Bu oğlan köyün danasını yayarmış. Bir gün böyle, iki gün böyle derken köylüler dağarcığa deriyi dikerler, çanta yaparlarmış. Keloğlan azığı kafasına sararmış. Bunun adı dağarcıkmış. Giderken, gelirken kargalar bunun kafasından dağarcığı aldığı gibi kaçmışlar. Keloğlan danayı bırakmış, kargaların arkasına düşmüş. Koşa koşa kargaların arkasından gitmiş. Keloğlan kargaları geç de olsa yakalamış. Kargalar:

— Keloğlan, içindeki ekmeği yedik. İşte dağarcığın, demişler. Keloğlan:

— Ben dağarcığı ne yapayım? İlla, ekmeğimi isterim. Ben acıktım, demiş. Kargalar:

— Öyle ise, Keloğlan sen dur. Sana bir deri verelim, deriyi götür. Deriyi şöyle duvara daya, “Açıl derim, açıl; türlü yemekler saçıl!” de. Deri sana yemek verir, demişler.

Keloğlan kandırıldığını düşünerek evine gelmiş. Anası kapıda karşılamış:

— Ne yaptın, Keloğlan? Danayı da bıraktın hakkını da alamazsın, demiş. Keloğlan:

— Ana dur, demiş.

Deriyi şöyle koymuş. Deriye:

— Açıl derim, açıl; türlü yemekler saçıl, demiş.

Deri açılmış, bunlara türlü çeşitli yemekler ve göz görmedik mallar çıkmış. Anası şaşırmış:

— Aman yavrum, bunların hepsini şimdi yemeyelim. Yarısını da sonraya koyalım, demiş. Keloğlan:

— Ana ye, sen yemene bak, demiş.

Neyse bir gün, iki gün yemişler. Komşunun birinin ağır misafiri gelmiş.

— Keloğlan, deriyi versen de bize misafir geliyor. Bize biraz yemek çıkarsın, demişler.

Keloğlan vermiş. Onlar deriyi götürmüşler ama o deriyi geri vermemişler. Onu almışlar. Keloğlan’a geri başka bir deri vermişler. Keloğlan deriyi getirmiş. Annesi:

— Acıktık, artık deriyi aç da yemek hazırlasın, demiş. Deriyi dayamış:

— Açıl derim, açıl; türlü yemekler saçıl, demiş ama deri hiç açılmamış. Keloğlan çaresiz:

— Ben kargaların yanına gideyim, demiş.

Kargaların yanına koşmuş.

— İlla, benim dağarcığımla azığım, demiş. Kargalar:

— Keloğlan, biz sana deri verdik. Neden başkasına verdin? Vermeseydin, demişler. Keloğlan:

— Yok, ben dağaracığımı isterim, demiş. Kargalar çaresiz:

— Gel, sana bir eşek verelim. Sen götür eşeği ama giderken eşeğe “çü çü” deme, “geh geh” de; “çü” dersen altın çıkarır, demişler.

Eşeği almış, eve getirmiş. Eve getirince annesi:

— Keloğlan, ne yaptın, demiş. Keloğlan:

— Anne, kargalar bana eşek verdiler, demiş. Annesi:

— Eşeği ne yapacaksın, Keloğlan? Yine seni kandırmışlar, demiş.

Eşeği içeri sokarken “çü çü” dedikçe eşek altın çıkarmış. Annesi:

— Aman Keloğlan, bu deriden daha iyiymiş, demiş.

Aradan zaman geçmiş. Gene komşunun biri gelmiş.

— Keloğlan eşeği az ver de değirmene buğday götüreyim. Buğdayı öğüteyim de getireyim, evde hiç unumuz yok. Çoluğun, çocuğun unu yok, demiş.

Keloğlan eşeği vermiş. Keloğlan akıllılık etmek için:

— Eşeğe “çü” demeyin, demiş.

— Niye, diye sorunca:

— “Geh” deyin, “çü” diyince gitmiyor, demiş.

Adam eşeği eve götürmüş, eşeğe “çü” dedikçe eşek altın çıkarmış. Altın çıkaran eşeği daha Keloğlan’a verirler mi? Başka bir eşek vermişler. Keloğlan, eşek eve gelince denemiş. Eşeğe “çü” demiş ama eşek altın çıkartmamış. “Geh” demiş eşek yürümemiş. Yine kargaların yanına gitmiş. Kargalara:

— İlla, benim ekmeğimle dağarcımı verin, demiş.

Kargalar çok sinirlenmiş.

— Bu Keloğlan’ın elinden kurtulamayacağız. Ne yapalım, demişler. Kargaların biri:

— Al, sana bir tokmak verelim. O eşek ile derini alan kimse götürüp onun yanına bırak, “Vur tokmağım, kır tokmağım”, de. O tokmak onlara bir sopa çalar ki kimin aldığını anlarsın, demiş.

Tokmağı almış, getirmiş.

— Ne yaptın, Keloğlan, demiş anası.

Keloğlan başından geçenleri bir bir anlatmış. Oradan derisini alanın evine gitmiş. Tokmağı bir kenara bırakmış. Keloğlan tokmağa:

— Vur tokmağım, kır tokmağım, deyince tokmak deriyi alıp vermeyen adama bir sopa çekmiş. Deriyi geri vermişler. Tokmağını da almış, çıkmış. Oradan eşeğini alan kişinin evine varmış. Keloğlan:

— Eşeğimi verin, demiş.

— Eşeğini verdik ya, demişler.

Keloğlan, tokmağı bırakmış:

— Vur tokmağım, kır tokmağım, demiş.

Orada da eşeği vermeyenlere bir sopa atmış. Oradan eşeğini almış. Keloğlan eşeği ve derisini alıp evine gelmiş. Yiyip, içip muradına ermiş.