Kurbağa Gelin
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

KURBAĞA GELİN

Bir vardı, bir yoktu. Allah’ın kulu çoktu. Bir padişahla üç oğlu vardı. Padişah, üç oğlunu da okuttu, en iyi şekilde yetiştirdi.

Bir gün oğullarını başına topladı, dedi ki:

— Oğullarım, benim son vazifem sizi evlendirmek olacak. Düğününüzü yapayım, yuvanızı kurayım da sağ gözümle, üstümde borç kalmasın. Ama seçme işini siz kendiniz yapacaksınız. Başımızı alıp uzak bir yere, bir dağ başına çıkacağız. Üçünüz de birer ok atacaksınız. Oklarınız nereye, hangi tarafa düşerse size alacağım kız oradadır, dedi.

Çıktılar bir yüce dağın başına... Üçü de ok attılar. Büyük oğlununki bir beyin çadırına yakın bir yere, ortancanınki bir başka beyin obasının yakınına düştü. Küçüğünki de gidip göldeki bir kurbağaya saplandı.

Padişah, iki beyin kızını iki oğluna aldı, küçük oğlunu da oğulluktan attı.

Ona:

— Artık sen benim oğlum değilsin. Gölde bir kurbağaya ok sapladın. Babanın altın adını pul ettin. Benim belimden inme* değilsin, dedi.

Babası, küçük oğlanı evinden, yurdundan, yuvasından kovunca oğlan da bir mağaraya sığındı. Oğlan baktı ki aç kalacak, kalkıp ava, kuşa başladı. Artık gün doğandan gün batana kadar avdaydı. Dağ hoytuğunda* eski püskü bir yatağı, bir iki de kap kacağı vardı. Başka da bir şeyi yoktu.

Yerinden kalkar kalkmaz ava gidiyor, karanlığın ağzıyla* geliyor ki hoytuk süpürülmüş, silinmiş, yatağı da serilmiş. Şaşırıp:

— Buraya kim gelmiş, kim el atmış bana ki, dedi.

Birkaç gün böyle sürünce oğlan bir yere saklandı.

— Bakalım ki bu kim, dedi.

Beklerken bir de baktı ki bir kurbağa delikten ortaya çıktı, silkindi, dünya güzeli bir kız oldu. Ortalığı sildi, süpürdü, yiyecek hazırladı, dört köşeyi gördü, gözetti, işini bitirdi. Tam çekip gidecekken oğlan açığa çıktı. El attı ki kızı tuta… Kız, bir kurbağa olup deliğe girdi.

Oğlan yine ava, kuşa gitmeye başladı. Bir gün, üç gün, beş gün…

Oğlan bir gün seslendi:

— Gel, bu kurbağa kılığına girmekten cay! Bırak bunu, dedi, yalvardı.

Kurbağa:

— Yaz var, 

Kış var, 

Ne evecek* iş var, dedi.

Kurbağa böyle dedi ya, oğlan dayanamaz oldu.

Yine bir gün saklandı. Kurbağa delikten çıktı; işi gördü, gözetti, evi becerdi, benzetti, yemekleri hazırladı.

Oğlan gizlendiği yerden çıktı, yalvardı, yakardı. Birlikte yemek yediler. Yatmaya sıra gelince kurbağa kız, elinden bırakmadığı torbayı başına geçirdi; yine oldu bir kurbağa…

Oğlan ne dediyse söz dinletemedi. Gidip bir büyücü buldu. Ona her şeyi anlattı.

Büyücü:

— Eğer ki kurbağanın elindeki torbayı kapıp ateşe atarsan artık bir daha kurbağa kılığına girmez, dedi.

Oğlan geldi, saklandı. Kurbağanın torbasını birden kaptı, ateşe attı, yaktı. Kurbağa oldu hepten bir kız! Öyle bir kız ki artık aya “Doğma, ben doğayım.”; güne “Çalma, ben çalayım.” diyor.

Oğlan böyle yaşayıp giderken duyanlar padişaha:

— Padişahım, oğlun öyle bir gelin getirdi ki içtiği su boğazından görünüyor. Senin sarayında böyle güzel bir kız yok, bilesin, dediler.

Padişah, hemen kızı ve oğlanı getirtti. Gördü ki ne göre! Kız değil de dünya güzeli… Padişah, kızı görünce âşık oldu. Sonra tahtına oturdu, düşünmeye başladı. Düşüne düşüne buldu da!

Oğlunu çağırtıp dedi ki:

— Senden öyle bir çadır isterim ki bütün askerim, ordum, kolumun altındaki canlılar çadırın altına gire, yine de yarısı boş kala. Sana üç gün müsaade; getirdin getirdin, getirmedin boynunu vurdum, bilesin.

Oğlan oradan ayrılıp kızın yanına eve geldi. Düşünmeye başladı, eğdi başını da külü deşmeye başladı.

Kız:

— Ne oldu? Niye düşüncelisin böyle, dedi.

Oğlan:

— Kim düşünsün ben düşünmeyeyim de? Babam benden böyle böyle bir çadır istedi. Ben bunu nereden bulurum, dedi.

Kız da:

— Ben sana dedim ki; “Benim kılıfımı yakma!”. Kılıfım olsaydı bundan kolay ne vardı? Gelgelelim beni dinlemedin, ama şimdi beni iyi dinle! Ok attığın gölün başına gidersin. “Kaynanaaa!..” diye bağırırsın. Gölden anamın sesi gelir: “Çooor!”*. Sen bu lafa hiç kızma! “Caaan!” de. O; “Çor!” der, sen; “Can!” dersin. Üç sefer böyle dedikten sonra; “Kaynana! Küçük kızın küçük çadırı istiyor!” dediğinde dışarı bir torba atılır. Onu alır, bana gelirsin, dedi.

Oğlan hemen kalktı, erkenden gölün başına gitti. Bağırdı:

— Kaynanaaa!

O da:

— Çooor, dedi.

Oğlan hemen:

— Caaan, dedi.

Kaynana:

— Çooor, dedi.

Sonunda çadırı istedi, atılan torbayı aldı. Baktı k öyle küçük, öyle küçük ki değil bir ordu, bir yumruk bile içine zor sığar. Yine de ses etmeden kızın yanına geldi. Kız, torbayı aldı, sakladı.

Günü gelince kız dedi ki:

— Şimdi bu torbayı al, şu büyük düzlüğe çık! Bunu ortaya koy, sen uzaklaş! “Açıl çadırım açıl!” dersin, gerisine karışma!

Oğlan çadırı aldı, çıktı bir düzlüğe.

— Açıl çadırım açıl, dedi, çadır açıldı.

Bir de ne görsün? Öyle bir çadır ki değil padişahın askeri, ahalisi bile sığar. Sevinerek babasına geldi, söyledi. Padişah geldi, çadırı gördü; ordusunu çekti, içine girdiler, bir köşesini bile doldurmadı.

Ertesi gün padişah yine yollar aradı. Oğlunu çağırttı:

— Oğlum, biliyorsun ki varım, yoğum, altınım, pulum ananın el yerindeydi, demir sandığında… Anan ölünce sandık kilitli kaldı. Açacağın* yerini de bilmiyoruz. Gidip öte dünyadan ananı bulacak, açacakların yerini öğreneceksin. Sana üç gün süre. Dördüncü gün oldu mu kellen uçar, dedi.

Oğlan döndü, yine geldi kızın yanına, olup biteni anlattı.

Kız:

— Korkma! Sen yine gölün başına gidersin. “Kaynanaaa!” diye bağırırsın. O da; “Çooor!” diye seslenir. Sen hiç aldırma! “Caaan!” dersin. Üç sefer böyle der, sonunda “Kaynana, beni öte dünyaya at!” dersin, gerisine karışma, dedi.

Sözü uzatmayalım, oğlan gitti gölün başına:

— Kaynanaaa, dedi.

O da:

— Çor, dedi.

Oğlan ona:

— Caaan, dedi.

Sonra da:

— Kaynana, beni öte dünyaya at, dedi.

Gölün içinden bir ses:

— Yum gözünü oğul, dedi.

Oğlan gözünü yumdu. Biri uzanıp oğlanı kaptı, attı öte dünyaya…

Oğlan gözünü açtı ki önünde bir yol uzanıp gidiyor. Yolu tutup ilerledi. O yana, bu yana bakarken bir de gördü ki bir adam durmadan kumaş ölçüp biçiyor. Gelgelelim bir yakası kıl, bir yakası çul… Oğlan şaşırdı, bir şey demeden geçemedi.

— Kardeş, senin önünde binbir türlü kumaş var. Kesip, biçip duruyorsun da bir yakan kıl, bir yakan çul! Anlamadım gitti, bu nedir, diye sordu.

Adam:

— Git baba yoluna! Senin işin yok mu, dedi.

Oğlan çekip gitti. İlerledi ki bir öküz. Kuru, taşlık, çarkaklık* bir yerde etten patlıyor. Tavlı tavlı… Dersin ki etlik… Bir başka öküz de bel boyuna kadar ot içinde yayılıyor, ama neredeyse açlıktan ölecek, arık bir şey… İkisinin başında da iki adam…

Bunlara da sordu:

— Git kardeşim yoluna! Senin işin yok mu, dediler.

Oğlan, oradan da ayrıldı. Bir de baktı ki bir adam bir boyunduruğun iki ucundan ters tarafa iki öküz koşmuş, ha bire sopa çalıyor ki öküzler ileri gide… Öküzler olduğu yerde “dön ha dön” ediyorlar.

Oğlan bunu da merak edip sordu:

— Kardeş, sen öküzleri ters koşmuşsun. Bak, boyunduruğa şunu şundan koşarsan ilerler gidersin.

Adam kızdı:

— Senin işin yok mu? Baba, git işine!

Oradan da ileri gitti. Gitti ki ne gide… Bir sürü adam dereden durmadan su çekiyorlar, bir kazana dolduruyorlar. Kazanın dibi yok, alttan akıp gidiyor.

— Hey kardeşler! Bu kazan böyle dolmaz. Bakın, alttan akıyor, dedi.

Onlar:

— Baba, git işine, işin yok mu? Bizim işimiz bu ne edeceksin, karşılığını aldı.

Yürüdü… İleride baktı ki bir adam elinde bir kürek, dümdüz, dimdik bir duvara buğday serpiyor, buğdaylar geri iniyor. O serpiyor, buğdaylar geri iniyor. Adam kan ter içinde…

Buna da seslendi:

— Bre kardeş, ne yaparsın böyle?

Adam:

— Ne yaparsam yaparım, sana ne? Buğday atıyorum işte, dedi.

Oğlan:

— Bu düz, dimdik duvarın yüzünde buğdaylar durur mu, dedi.

            O da:

            — Bre kardeş, ne edeceksin, git yoluna, dedi.

Oradan da yürüdü. Bir de baktı ki bir adam ağzını kocaman bir çaya vermiş, içiyor. İki de bir:

— Susuzum! Yanıyorum! Bir damla su, diye bağırıyor.

Oğlan şaşırdı, bir şey soramadı. Daha ileride baktı ki bir adam oturmuş, önünde tabak tabak aş, tekne tekne ekmek…

— Acım, bir lokma ekmek, diye bağırıyor.

 Oğlan bundan da korktu, sormadan geçti. Biraz daha ileride gördü ki anası! Göğüslerinden bir ipe asmışlar, bir derin kuyunun içine sarkıtıyorlar.

— Yandımmm! Yandımmm, diye bağırınca yukarı çekiyorlar.

Orada da:

— Dondummm! Dondummm, diye bağırıyor, yine kuyuya indiriyorlar.

Oğlan, anasını böyle görünce ağladı, yaklaştı, yalvardı:

— Bu benim anamdır. Bırakın da hiç değilse bir iki söz edelim, dedi.

Anasını bıraktılar. Oğlanla anası baş başa kaldılar. Oğlan gözyaşları içinde:

— Ana, bu ne? Niye sana bu ezgiyi verirler böyle, diye sordu.

Anası:

— Ah sorma oğul! Babana sormadan her kim getirdiyse onun çocuğunu emzirdim. Erinden saklı gizli iş yapanın ezgisi bu oğul! Peki ya sen ne arıyorsun burada? Genç yaşında sana da mı gel oldu*, dedi.

O da:

— Ana, böyle böyle… Babam, bana böyle böyle yapıyor. Ben de günbegün bu işlerin ardından sürünüyorum. Şimdi bana açacakların yerini söyle ki günüm kalmadı. Yoksa boynum vurulacak, dedi.

Anası:

— Açacaklar sarayın orta direğinin taşının altında. Üstteki koç başı oynaktır. Az kıpırdatırsanız alt baş döner, açacakları alırsınız. Git, babana söyle, katırcının katırını ürkütmesin, dedi.

Oğlan, anasının elini ayağını öptü, ayrıldı. Birkaç adım attı, geri döndü. Yolda gördüklerini anasına sormayı düşündü. Tekrar anasının yanına geldi, yolda gördüklerini bir bir anlattı.

Anası dedi ki:

— Bak oğul, sırasıyla anlatayım sana… İlkin kumaşçıyı gördün, değil mi? Bir yakası kıl, bir yakası çuldu. O adam sağlığında kumaşçılık yaparmış. Ölçer, biçer satarken her ölçümde her süyemde* iki parmak eksik satarmış. Onun suçu bu… Önünde yığın yığın kumaş, ama çıplak kalacak… Gelelim otluk içindeki arık* öküzle kuru taşların içindeki tavlu* öküze… Kuru taşlık içindeki öküz, yoksulun biçeneklere*, çayırlara bırakılmayan tek öküzü. Sıska olup bel boyu otta yüzen de varlıklının, zortlunun zorbanın*, ağanın, beyin öküzü… O öküzün başındakiler de öküzlerin sahipleri. Bunlarınki de böyle… Geldik mi boyunduruğa ters koşulmuş öküzlere? İki sözü bir araya gelmeyen kardeşleri bilirsin. Bir evde, bir köyde iki büyük olur; biri böyle der, biri başka der. İş ilerlemez, bir adım ileri gidilmez. Dön babam dön! Oradan geçtin, geldin dipsiz kazana… Bir sürü er kişi dereden su çekiyor, dipsiz kazanı doldurmaya çalışıyorlar. Dipsiz kazan karıdır, evin karısıdır. Su çekenler; testi testi, kova kova, tuluk tuluk su getirenler de evin er kişileridir. Kadın geleni tutmazsa o evde bereket olmaz. Ne derler; “Er kişi sel, kadın göldür!”. Kadın dibi delik kazan gibi olursa o evde hiç bir şey artmaz. İşte gözünle gördün, karın da buna göre davransın! Sonra bir adam gördün; dümdüz, dimdik bir duvara buğday serpiyor ki tutundura… Haaa! Bak, o mu? Olmayacak iş arkasından koşanların durumunu gösterir. Bir adam ki boş iş arkasında koşar. Kırk yıl koşsa, kırk bin yıl koşsa o iş yine olmaz. O adam dünyada bütün gününü boş işlere vermiştir. Bu da böyle… Bir adam gördün, ağzını çaya vermiş; içiyor içiyor, yine de “Susuzum, yanıyorum! Bir yudum su! Bir damla su!” diye bağırıyor. Onun suçu şu; gözü doymazmış. İstermiş ki bütün dünyayı elinin altında bulundursun. Onlar karnı tok, gözü açlar. O adamın durumu da böyle… Geldik baş ucunda aşlar, yemekler, ekmekler dolu olan adama… O adam, evde çoluk çocuğunun gözü önünde sofra kurdurur, tek başına yermiş. Çoluk çocuk da öyle bakarmış. Şimdi de ekmeğe, aşa o bakıyor; “Açlıktan ölüyorum!” diye bağırıyor.

Oğlan, yine anasının elini ayağını öptü de yola düştü. Kaynanasının yanına vardı. Kaynanası, bunu ışık dünyaya gönderdi.

Kızın yanına geldi. Ertesi gün babasının yanına çıktı, açacakları çıkarıp verdi. Babası baktı ki oğlanla başa çıkamayacak, güç bir şey istemeyi düşündü.

Oğlana:

— Oğul, bak beni darlıktan kurtardın. Açacakları buldun. Şimdi senden isteğim şu: Bana öyle bir adam getireceksin ki boyu bir karış olacak, sakalı beş karış olacak! Sana üç gün süre. Dördüncü gün boynun vurulur, bilesin, dedi.

Oğlan, yine kızın yanına geldi. Babasının dediklerini kıza anlattı.

Kız:

— Hele dur, bunun da bir yolunu buluruz, dedi

Oğlanı anasının yanına gönderdi. Oğlan, yine üç sefer:

— Kaynana, çor, can, dedi.

Kaynanası çıktı:

— Söyle oğul, ne istiyorsun, dedi.

Oğlan:

— Küçük kızın, küçük kardeşini istedi, dedi.

Atını sürdü… Öyle bir sürdü ki dönüp arkasına bile bakmadı. Çünkü kız, oğlana demişti ki:

— Küçük kardeşim sana ulaşırsa seni parçalar. Atını iyi sür, arkana da dönüp bakma!

Oğlan, canını dar attı kızın yanına. Az sonra küçük kardeşi de ulaştı. Kız, hemen kardeşinin önüne çıktı:

— Aman kardeş! Seni ben çağırdım. Babası, er kişimin başına olmadık şeyler açıyor. Şimdi de seni istemiş, gelmeseydin bunun boynu gidecekti, dedi.

Köse, hemen oğlanı önüne kattı, doğru padişahın sarayının yolunu tuttu. Padişah, karşısında kendi bir karış, sakalı beş karış köseyi görünce şaşırdı.

Köse:

— Beni çağırmışsın, ne yapacaktın, dedi.

Padişahın dili tutuldu. Köse öyle bir tokat attı ki padişahın yerinde yeller esti, tuz buz oldu. Vezirler, kizirler titrediler.

Köse, onlara döndü:

— Bu oğlan, padişah olacak! Bacım da onun karısı… Yoksa hepinizi böyle yok ederim, dedi.

“Padişahım!” diye oğlanın ayaklarına kapandılar. Köse çekip gitti. Onlar da yiyip, içip yere geçtiler, kalan günleri bize bağışladılar...

 


* belinden inme: Öz evladı olma.

* hoytuğunda: Koyağında, kuytu yerinde.

* karanlığın ağzı: Ortalık henüz kararırken, akşamın ilk vakitleri.

* evecek: Acele edecek.

* çor: Hasta.

* açacak: Anahtar.

* çarkaklık: Verimsiz.

* gel olmak: Ölmek.

* süyem: Baş parmak ve işaret parmağı arası olan uzunluk ölçüsü.

* arık: Zayıf.

* tavlu: Şişman, besili.

* biçenek: Biçilecek yer.

* zortlunun zorbanın: Eşkıyanın.