umutphp/masallar huggingface dataset:
AKILLI OĞLAN İLE DELİ OĞLAN
(Karadeniz Bölgesi, Giresun)

Bir deli oğlanla, bir akıllı oğlan varmış. Bunların anaları, babaları ölmüş. Bir sürü sığır kalmış bunlara. Bunların bir de eski ve yeni birer evleri varmış.

— Bu sığırları, malları üleşelim, demişler.

— Üleşelim de nasıl üleşeceğiz, demiş deli oğlan. Akıllı oğlan da:

— Yeni evin yanına gelenler birimizin; eski evin yanına gelenler birimizin olsun, demiş. Yeni ev deli oğlanın, eski ev de akıllı oğlanınmış. Yeni evin yanına bir tane öküz gelmiş. Geri kalanların hepsi, eski evin yanına gitmiş. Sabah olmuş. Deli oğlan, kardeşine:

— Ben bu öküzü satacağım, demiş. Kardeşi de:

— Ne yapacaksın bunu satıp da, demiş. Deli oğlan bir torba takınmış, öküzü satmaya gitmiş. Gide gide bir pınara varmış. Bu pınarın önünde de kocaman bir kavak varmış. Kavağa öküzü bağlamış:

— Kavak, sana bu öküzü satıyorum; sabahleyin gelir parasını alırım, demiş. Kavağa öküzü bağlamış. Dönmüş geri. Sabah olmuş, gelmiş öküzün yanına. Öküzü, kurtlar yemiş, kargalar üzerinde ötüşürmüş. Kargalara:

— Çıkarın öküzün parasını, demiş. Eline bir nacak almış, başlamış kavağı kesmeye. Aklı sıra, kavağın tepesinden kargaları düşürecekmiş. Keserken, kavağın içinden; şıngır şıngır paralar dökülmüş.

Dönmüş köye, akıllı oğlana haber vermeye:

— Arabayı koş, diye bağırmış. “

— Ne yapacaksın arabayı, demiş akıllı oğlan.

— Koca öküzün parasını almaya gideceğiz, demiş. Götürmüşler arabayı. Gerçekten bir araba para varmış. Paraları arabaya doldurup, eve getirmişler.

— Git hocamın şiniğini al gel; yalnız para üleşeceğiz deme, demiş akıllı oğlan. Deli oğlan gitmiş hocanın evine.

— Hoca bana şinik ver, demiş. Hoca da:

— Şinik ne olacak, demiş.

— Para üleşeceğiz, demiş deli oğlan. Hoca:

— Hadi ben üleştirivereyim, sen gidekoy ben gelirim, demiş. Hoca şiniğin her tarafını mumlamış, paralar yapışsın diye. Hoca başlamış paylaştırmaya. Bir şinik birine koyarmış, bir şinik birine. Bir avuç da cebine sokarmış.

Deli oğlan bunu hıyallamış*. Hocayı tuttuğu gibi bahçelerindeki kuyuya atmış.

— Sen ne yaptın? Niye attın hocayı; şimdi köylü bize ne yapar? Hadi kaçalım, demiş akıllı oğlan.

Çıkmışlar yola. Gide gide bir göçük değirmene varmışlar. Burada bir gün kalmışlar. Sabahleyin giderken:

— Birader, ben bu değirmen taşını alacağım, demiş deli oğlan. Almış taşı omzuna giderken akşam olmuş. Koca bir ağacın tepesine çıkmışlar:

— Bugün burada kalalım, demişler. Ağacın tepesine çıkmışlar; deli oğlan çıkarken taşı da çıkarmış. O ağacın altına da her türlü mahlûk toplanırmış. Kurtlar, kuşlar... Hepsi ağacın dibine gelirmiş. Deli oğlan durmuş durmuş:

— Benim kollarım yoruldu, bu taşı atacağım, demiş. Taşı atmış elinden.

— Dünya göçüyor! Dünya göçüyor, diye, ağacın dibinde ne varsa hepsi dağılmış.

*üleş-: Paylaşmak

*nacak: Kısa saplı, küçük odun baltası

*şinik: Tahıl ölçeği

*hıyalla-Anlamak.
[Saf Ahmet]
(İç Anadolu Bölgesi, Kayseri)

Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, bir köyde Deli Ahmet varmış. Deli Ahmet sürekli halı işlermiş. Kimseyle konuşmazmış. Ancak her halının bitiminde son ilmeği atmadan şunu söylermiş:

— Ağa beni çağırsa, ben de ‘Buyur ağam’ desem. Ağam bana kızını verse, ben de biraz nazlansam.

Bütün köy halkı Deli Ahmet’in halının sonunda söylediklerini bilirmiş. Bir gün köylü, Deli Ahmet’e bir oyun edelim, demişler. Deli Ahmet’e gidip ağanın kendisini çağırdığını ve kızını ona vereceğini söylemişler. Bunu duyan Deli Ahmet, ne yapacağını bilmez hâlde hemen hazırlanıp ağanın huzuruna çıkmış. Ağa ne istediğini sormuş. Deli Ahmet:

— Ağam, bana kızını verecekmişsin, ben de istemeye geldim, demiş. Ağa sinirlenip Deli Ahmet’i kovar. Deli Ahmet o kadar üzülür, öyle perişan olur ki ne yapacağını bilmez. Yine halı dokumaya devam etmiş ve halının sonunda:

— Ağa beni çağırsa, ben de ‘Buyur ağam’ desem. Ağam bana kızını verse, ben de biraz nazlansam, demeyi unutmamış.

Bir zaman bu köyde kuraklık başlamış. Köy halkı ne yaptıysa, ne dua ettiyse de yağmur yağmazmış. Sonunda ünlü bir hocanın yanına gitmişler. Hoca:

— Ancak köyden kalbi çok saf, çok temiz birinin dua etmesiyle bu kuraklık sona erer, demiş.

Köy halkı düşünmüş ki köydeki en saf ve kalbi temiz kişi Deli Ahmet’tir. Ancak köylü Deli Ahmet’in kalbini kırmıştı. Bunun üzerine ağanın yanına gidip olanları anlatmışlar. Bunun üzerine ağa Deli Ahmet’in kapısına gidip kapıyı çalmış. Ancak Deli Ahmet:

— Ağam ben sana kapıyı açamam, sen beni kapından kovdun, demiş. Ağanın ısrarı üzerine kapıyı açmış. Ağa ondan ne istediğini söylemiş. Deli Ahmet bir şartla dua etmeyi kabul etmiş:

— Bana kızını verirsen ben de dua ederim, demiş.

Ağa bir şey diyemeden eve gider. Ağanın kızı, babasını böyle düşünceli görünce sormuş:

— Neyin var, baba? Ağa olup bitenleri kızına anlatmış. Kız da bunda düşünecek neyin olduğunu, Deli Ahmet’ten daha saf, daha temiz kalpli bir damat bulamayacağını söylemiş. Ağa şaşırmış önce, ama biraz düşününce kızına hak vermiş ve kızını Deli Ahmet’e vermiş. Kırk gün kırk gece düğün yapmışlar. Deli Ahmet dua etmiş ve kuraklık sona ermiş.

Karşı köyün ağasının oğlu, Deli Ahmet’in karısını önceden beri severmiş. Onların mutlu hayatına tahammül edemeyip Deli Ahmet’i kaçırıp bir zindana atmış. Karısı perişandır, uzun zaman geçmesine rağmen kocasından bir haber alamamıştır.

Deli Ahmet, zindanda sıkıldığını söyleyip halı dokumak için malzemeler istemiş. Onlar da bunda bir sakınca görmeyip malzemeleri getirmişler. Çok güzel halı dokuduğunu görünce satmaya karar vermişler.

Bir gün karısı çarşıda dolaşırken Deli Ahmet’in işlemelerinden halıyı tanıyıp babasına söylemiş. Babası da:

— Boş ver kızım, o değildir. Gel, ben seni zengin bir kocaya vereyim, demiş. Kızı:

— Hayır baba, ben kocamı seviyorum. Lütfen bana kocamı bul, demiş. Bunun üzerine ağa, arama yapıp bu halıları kimin işlediğini sorar. Adamlar, saf birinin bunu işlediğini söylerler. Ağa bu halıları Deli Ahmet’in işlediğini anlamış ve arayıp Deli Ahmet’i buldurmuş. Bundan sonra mutlu bir hayat yaşamışlar. Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine. Bu masal da burada bitmiş.
DAL YUSUF İLE PADİŞAHIN KIZI
(Doğu Anadolu Bölgesi, Erzincan)

Padişahın bir kızı varmış. Padişah bu kızını hiç dışarı çıkarmazmış. Suyunu yemeğini hep hizmetçileri verirmiş. Kız yemeğini yerken içinden küçük bir kemik parçası çıkmış. Bu ne diye atmak isterken evin yukarısındaki cam kırılmış, içeriye güneş ışığı düşmüş. Hiç güneş ışığı görmediği için bu ne diye kız merak etmiş. Evdeki eşyaları üst üste yığıp camdan dışarı bakmış. Baktığı zaman da mevsim kışmış. Kar yağmış. O an evin önünde iki yolcu varmış. Bir kargayı, vurmuşlar karın üstünde yatıyormuş. Yolculardan biri diğerine

— Kan neye benziyor, diye sormuş. Diğeri de Dal Yusuf’un yanaklarının kırmızılığına benzediğini söylemiş. Sonra da kanatlarının karasının neye benzediğini sormuş. Diğeri Dal Yusuf’un kaşlarının karasına benzediğini söylemiş.

Kız bu konuşmaları duyunca Dal Yusuf’a âşık olmuş. Günlerce yemek yememiş, hasta düşmüş. Hizmetçiler kızın durumunu babasına anlatmışlar. Babası da bütün doktorları çağırıp kızına baktırmış. Bütün doktorlar kızın sevda çektiğini söylemişler, ama babası inanmamış. Babası doktorlara ceza vermiş. Doktorların birisi kızın babasına:

— Sen kapının arkasında dur, ben de kızınla konuşayım, demiş. Kız doktora anlatınca babası da inanmış. Bunun üzerine babası Dal Yusuf’a mektup göndermiş. Kızının yemeden içmeden kesildiğini mektupta yazmış. Sonra Dal Yusuf mektubun içine saman ve kıl koyup, saman gibi sararsa, kıl gibi incelse de kızını almayacağını söylemiş.

Babası sinirlenmiş ve kızını reddetmiş. Kız da Dal Yusuf’u aramaya başlamış. Şehir şehir dolaşmış ve turnalara Dal Yusuf’un yerini sormuş. Turnalar da sora sora Dal Yusuf’un yerini bulmuş.

Dal Yusuf da halası ile kalıyormuş. Kız, gelmiş, Dal Yusuf’un halasına Dal Yusuf’a âşık olduğunu anlatmış. Halası da kızı saklamaya karar vermiş. Sonra da kıza:

— Dal Yusuf, eve gelince kahve içer. Seni görmesi ve tanıması için kahvesini sen, tut, demiş. Kız, Dal Yusuf’a kahvesini tutmuş. Aradan bir ay geçmiş. Dal Yusuf tekrar gelince bu sefer ona su vermiş. Daha sonra Dal Yusuf’un halası, kıza:

— Saman suyunun buharına seni tutalım ki bu sefer seni beğensin, demiş. Kız günden güne iyice zayıflamış, saman gibi sararınca da mektupta yazılanlar olmuş. Dal Yusuf eve gelip kızı sormuş:

— Elinden bir tas su içtim, helallik alayım, demiş. Dal Yusuf kızla konuşmuş, kız da başından geçenleri anlatmış.

Dal Yusuf üzüntülü bir vaziyette gitmiş. Halası bu sefer bahçeye mezar koyup su ısıtmış. Dal Yusuf tekrar gelince halası kızın öldüğünü söylemiş. Halbuki kız bahçede saklanıp Dal Yusuf’u izliyormuş.

 Dal Yusuf tam bıçağını çıkarıp kendini vuracakken kız ona engel olmuş. Sevinip ikisi birden evlerine gitmişler. Kırk gün kırk gece düğünleri olmuş.
Pire ile Bit
(İç Anadolu Bölgesi, Kayseri)

Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde bir pire ile bir bit karı koca varmış. Bir kış sabahı bit, pireye:

— Ben kahvaltıyı hazırlıyayım, sen de damı küre ama yağ cos deyince gel, demiş. Böylelikle çıkmış dama. Yoğ cos, demiş; gelmemiş, yağ cos demiş gelmemiş. Çıksa baksa ki bit, pire donmuş kalmış. Başlamış saçını başını yolmaya. Oradan da bir karga geçiyormuş. Merak edip sormuş:

— Neden saçını başını yoluyorsun, demiş bite.

— Ben yolmayım da kimler yolsun, pire gibi bir yiğit öldü, demiş. Karga da:

— Ben de o zaman tüyümü dökerim, demiş. Başlamış tüyümü dökmeye. Döke döke gitmiş bir kavağın yanına gitmiş. Kavak merak edip sormuş:

— Hayırdır karga kardeş neden tüyümü döküyorsun, demiş. Karga da:

— Aman ben dökmeyim de kimler döksün, pire gibi bir yiğit öldü, bit saçını başını yoldu ben de tüyümü döküyorum, demiş. Kavak da:

— Ben de o zaman gözlerimi dökerim, demiş. Başlamış gözlerini dökmeye. Derken oradan bir buzağı geçiyormuş, merak edip sormuş:

— Neden gözlerini dökersin kavak, demiş. Kavak da:

— Ben dökmeyim de kimler döksün. Pire gibi bir yiğit öldü, bit saçını başını yoldu, karga tüyümü döktü, ben de gözlerimi döküyorum, demiş. Bunun üzerine buzağı da:

— Ben de dümbelek olurum, demiş. Çala çala bir çeşmenin başına varmış. Çeşme de merak edip sormuş:

— Hayırdır buzağı kardeş neden dümbelek oldun, demiş. Buzağı da:

— Ben olmayım da kimler olsun. Pire gibi bir yiğit öldü, bit saçını başını yoldu, karga tüyümü döktü, kavak gözlerini döktü, ben de dümbelek oldum, demiş. Çeşme de:

— Ben de şirin akarım, demiş. Başlamış şirin akmaya. Bir kız da çeşmeye su doldurmaya gelmiş. Çeşmenin şirin aktığını görünce merak edip sormuş:

— Neden şirin akıyorsun, demiş. Çeşme de.

— Aman ben akmayayım da kimler aksın. Pire gibi yiğit öldü, bit saçını başını yoldu, karga tüyümü döktü, kavak gözlerin döktü, buzağı dümbelek oldu. Ben de şirin akıyorum, demiş. Kız da:

— Ben de testiyi kırar, boğazıma takarım, demiş testiyi kırmış, boğazına takmış masalda burada bitmiş.
Bıdı Bıdı
(Karadeniz Bölgesi, Amasya)

 Bıdı Bıdı

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde… Develer tellal iken, pireler berber iken kasabanın birinde öksüz bir kız varmış. Bu kız amcasıyla beraber yaşarmış.

Kız büyüyüp evlenme yaşına gelince amcası onu evlendirmek istemiş. Bu kızın annesinden kalma bir yüzüğü varmış. Bu yüzük kimin parmağına olursa onunla evlenecekmiş. Kasabanın bütün gençlerini toplamışlar ama yüzük hiçbirine olmamış. Gitmiş de ihtiyar bir adamın parmağına olmuş. Kız ihtiyarla evlenmek için şart koşmuş. Amcasına:

— Bu ihtiyarla evlenirim ama üç şartım var, demiş. Amcası:

— Şartın nedir, deyince kız, bir altın, bir gümüş, bir de posttan elbise istediğini söylemiş.

Amcası kızın bu şartlarını yerine getirmiş. Bir gün kız kasabanın ormanına giderken bir avcıyla karşılaşmış. O sırada kızın üstünde posttan elbise varmış.

Avcı kızı yanına çağırmış ve ona “Bıdı Bıdı” adını vermiş. Almış yanına eve götürmüş. Sonra da annesine kendileriyle kalması için ısrar etmiş. Annesi de kabul etmiş.

Avcı bir gün düğüne gidecekmiş. Annesinden çakmağını istemiş. Çakmağı Bıdı Bıdı verince çok sinirlenmiş ve çakmağı yere fırlatmış. Avcının düğüne gideceğini öğrenen kız, altın elbisesini giymiş ve o da düğüne gitmiş. Bunlar düğünde buluşmuşlar. Avcı, kıza:

— Sen nerede oturuyorsun, demiş. Kız da:

— Çakmakkıran köyünde oturuyorum, demiş. Ertesi gün avcı yine düğüne gitmek için hazırlanıyormuş. Annesinden saati istemiş. Saati, Bıdı Bıdı vermeye kalkışınca avcı saati yere atıp kırmış.

Kız bu sefer de gümüş elbisesini giyerek düğüne gitmiş. Avcı, kıza:

— Nerede oturuyorsun, deyince kız:

— Çakmakkıran köyünden Saatkıran köyüne taşındım, demiş. Ertesi gün yine başka bir düğün varmış. Avcı annesinden mendil istemiş. Mendili vermeye yine Bıdı Bıdı yeltenince avcı mendili yırtıp atmış.

 Avcı, kıza düğünde:

— Ben seni Saatkıran köyünde bulamadım, deyince kız:

— Saatkıran köyünden mendil yırtan köyüne taşındım, demiş. Bunlar düğünde oynarken Bıdı Bıdı yüzüğünü avcıya vermiş. Bir gün avcı hastalanmış. Avcı hastalanınca ne yediyse, nereye gittiyse hastalığına bir türlü çare bulamamış. Avcının canı çorba çekmiş. Bıdı Bıdı:

— Bu çorbayı ben pişireyim, demiş. Fakat avcının annesi onu küçümseyerek:

— Kılların düşer üstüne, pis hayvan, demiş. O sırada avcı:

— Anne pişirsin kızcağız, demiş. Annesi de izin vermiş. Avcı bu çorbayı yerken yüzük kaşığına gelmiş.

Yüzüğü gören avcı uyanmış. Bu yüzüğün kendisinin olduğunu anlamış.

— Bıdı Bıdı gel buraya, diye seslenmiş.

— Bu yüzüğü sen mi koydun, demiş. O da evet demiş. Bunun üzerine avcı kızın üstünü başını yırtıp, dağıtmış.

 Saçları beline kadar gelen kız dünya güzeliymiş. Avcı o an kıza âşık olmuş. Daha sonra bunlar evlenip mutlu bir yuva kurmuşlar. Bu masal da burada sona ermiş.
Geçimsiz Kadın
(Doğu Anadolu Bölgesi, Muş)

Zamanın birinde adamın birinin huysuz, geçimsiz, kavgacı bir karısı varmış. Adam ne yapsa bununla baş edemiyormuş. Hâl artık dayanılmaz olunca, adam buna bir çere aramaya başlamış. “Ne yapsam da bu kadından kurtulsam”, diye düşünmüş ve karısını bir kır gezisine götürüp, bir yolunu bulup ondan kurtulmaya karar vermiş.

—  Çocuklarıma bir şekilde bakarım, demiş kendi kendine.

Karısıyla beraber kıra giderler. Karısı yemeklerle ilgilenirken, adam bir kuyu görür. Eğilip bakınca çok derin olduğunu görür ve aklına bir fikir gelir. Karısını çağırır ve:

— Şu kuyunun derinliğini görüyor musun, der.

Kadın eğilip bakınca, adam bir hamlede kadını kuyuya atar ve gönül rahatlığıyla evine döner.

Bu arada kadın kuyuda bir ejderha ile karşılaşır. Bu defa da ejderhayı rahatsız etmeye başlar, yerinin dar olduğunu, biraz ilerlemesini söyler. Bir hafta böyle geçer. Adam çocuklarını idare edemeyince bir ip ve bir kova alarak tekrar kuyunun başına gelir.

— Ne yapayım, karımı alır, çocuklarımın yanına bırakır, bu defa da ben kaçar giderim., diye düşünür adam ve kovayı kuyuya bırakır. İpi çekince kovada bir ejderha olduğunu görür ve ürküp kaçmak isteyince. Ejderha:

— Ne olur beni bu huysuz kadınla bir arada bırakma, söz veriyorum, sana padişahın kızını getireceğim, der. Adam ejderhayı çıkarır ve bunu nasıl yapacağını sorar. Ejderha:

— Beni padişahın sarayının bahçesine götür, ben orada beklerim, padişahın kızını kaçırırım. Sonra padişah dört bir yana haber salacaktır, kızımı bulup getirene kızımı vereceğim, diye. O zaman sen de karşıma dikilirsin, ben de sana kızı veririm, alıp gidersin. Ama gün gelir de vezirin kızını kaçırırsam, sakın karşıma çıkma, seni parça parça ederim, der. Adam:

— Tamam, der ve gider.

Ejderha bahçede beklemeye başlar, padişahın kızı çıkınca hemen yakalar, götürür. Padişah dört bir yana haber salar ve kızını kim kurtarırsa, kızını ona vereceğini söyler.

Adam kılıcını kuşanır ve diğer kurtarmak için gelenlerle beklemeğe başlar. Padişah adama şöyle bir bakar ve bunca yetenekli, güçlü adamın içinde ne işi olduğunu, neyine güvendiğini sorar. Adam:

— Padişahım siz bu işi bana bırakın, der ve ejderhanın karşısına dikilir.

Ejderha hemen kızı ona verir. Padişah adamı kızıyla evlendirir ve onu çok zengin yapar.

Bir zaman sonra ejderha, vezirin kızını kaçırır. Adamın kahramanlığını hatırlayan vezirin karısı koşarak gelir ve adamın ayaklarına kapanır.

— Ne olur kızımı kurtar, ejderha onu kaçırdı, der. Adam:

— Yapamam, deyince. Kadın:

— Bir zaman önce padişahın kızını da kurtarmıştın. Bu iş senin için zor olmayacaktır, deyince adam, kılıcını alır ve ejderhaya gider. Ejderha adamı görünce:

— Ben sana, bir daha karşıma çıkma demedim mi? Şimdi seni parça parça edeyim mi, der. Adam bir hileye başvurarak:

— Ben kızı almaya gelmedim ki, o huysuz karım kuyudan çıkmış, ne yapacağım, bana yardım et demeye geldim, der. Bunu duyan ejderhayı hemen telaşa kaplar, kızı bırakır ve:

— Bu memleket bana haramdır artık, der ve tozu dumana katarak gider. Adam kızı alır ve döner.
Fare
(Doğu Anadolu Bölgesi, Muş)

Dervişin biri bir gün deniz kenarında otururken aniden yukarıdan, bir kuşun pençesinden kucağına bir fare yavrusu düşer. Derviş ona acır, evine götürür ve hanımına ona iyi bakmasını tembihler. Kadın bir zaman fareye bakar, sonra bir gün dervişe:

— Bizim çocuğumuz olmuyor, bu böyle gitmez, dua et bu fare yetişkin bir kıza dönüşsün, hem seviniriz hem de bana yardımcı olur, der. Derviş dua eder, fare yetişkin bir kıza dönüşür.

Gün gelir bu kızına artık evlenme çağı gelir. Derviş, kızını alır karşısına:

— Atık senin evlenme çağın geldi, seni evlendireceğim, der. Kız:

— Öyle biri ile evlendir ki beni, dünyada ondan daha kuvvetli şey olmasın, der. Derviş:

— Dünyadaki en kuvvetli şey güneştir, der ve güneşe gider. Güneşe:

— Benim bir kızım var, dünyada senden daha güçlü şey olmadığı için, onu seninle evlendireceğim, der. Güneş:

— Dünyada benden daha kuvvetli bulut var, o çıktığında her tarafı kapatır ve benim ışığımı da yok eder, der. Derviş buluta gider:

— Benim bir kızım var, dünyada senden daha güçlü şey olmadığı için, onu seninle evlendireceğim, der. Bulut:

— Benden daha kuvvetli rüzgâr var, o çıkınca ortalığı toza dumana katar. Benim her bir parçamı bir tarafa atar, der. Derviş rüzgâra gider:

— Benim bir kızım var, dünyada senden daha güçlü şey olmadığı için onu seninle evlendireceğim, der. Rüzgâr:

— Benden daha kuvvetli dağ var, ne yaparsam yapayım onu yerinden oynatamam, der. Derviş dağa gider:

— Benim bir kızım var, dünyada senden daha güçlü şey olmadığı için, onu seninle evlendireceğim, der. Dağ:

— Benden daha kuvvetli fare var. Benim altımı delik deşik ediyor, der. Derviş fareye gider:

— Benim bir kızım var, dünyada senden daha güçlü şey olmadığı için, onu seninle evlendireceğim, der. Fare:

— Bu mümkün değil. Bir insan ancak insanla evlenebilir. Senin kızın fare olursa onunla evlenirim, der. Derviş kızına gelir, olanları anlatır. Kız, babasına:

— Dua et, fare olayım tekrar, beni onunla evlendir, der.

Derviş dua eder, kız fare olur ve diğer fare ile evlenir. Her şey aslına döner.
Öksüz Fadime
(Karadeniz Bölgesi, Giresun)

Bir varmış, bir yokmuş, Allah’ın kulu çokmuş. Az söyleyen sevap, çok söyleyen günah işlermiş.

Bir aile varmış. Herkes çok mutluymuş. Bir gün anne ölmüş. Aradan zaman geçince adam evlenmiş. Evlendiği kadının da bir kızı varmış. Üvey anne, adamın kızı olan Fadime’ye her işi yaptırırmış. İnek otlattırmış, tavuk yemlettirir imiş, çamaşır, bulaşık yıkatırmış. Kendi kızını da süsleyip püsleyip gezdirirmiş.

Fadime inek otlatmaya giderken üvey kardeş peşine takılmış. Fadime orada hem inek yayıyor hem de yün eğiriyormuş. Orada bir rüzgâr çıkmış. Fadime’nin kolundaki yünü rüzgâr alıp götürmüş. Üvey kardeşi, Fadime’ye:

— Seni anneme söyleyip dövdüreceğim, demiş.

Fadime yünün peşinden koşmuş, üvey kardeşi de onun. Fadime dereye varmış, dereden bir kadın çıkmış. Kadın, Fadime’ye:

— Saçlarım çok kaşınıyor, tarar mısın, demiş. Fadime taramış. Yaşlı kadına güzel sözler söylemiş. Kadın:

— Önüne bir siyah su çıkacak, onu oku üfle geç. Biraz daha ileride beyaz bir su çıkacak. Oradan da elini yüzünü yıka geç, demiş. Kadın üvey kardeşe:

— Saçlarım çok kaşınıyor, tarar mısın, demiş. Üvey kardeşi asla bunu yapmamış. Yaşlı kadına hakaret etmiş. Yaşlı kadın:

— Önüne bir siyah su çıkacak, elini yüzünü yıka geç. Biraz daha ileride bir beyaz su çıkacak. Oradan da oku üfle geç, demiş.

Fadime bir güzel olmuş, güzelliği göz kamaştırmış. Üvey kardeş ise çok çirkinleşmiş. Alnından uzun, kırmızı bir şey çıkmış.

Fadime’yi gören oğluna istemek için gelmiş. Kadın kendi kızını süsleyip Fadime diye gösterirmiş ama kimse inanmıyormuş. Fadime’nin yaydığı ineklerden biri Fadime’ye:

— Ben öleceğim. Benim etimi yiyin. Kemiklerimi de saklayıp kırk gün sonra çıkar, demiş.

Sonra ineği kesip etini yemişler. Fadime kemikleri evin bahçesine gömmüş. Fadime’yi yine istemeye gelmişler. Üvey anne Fadime’yi tandıra sokmuş, üzerini de örtmüş. Kendi kızını yine süsleyip isteyenlere göstermiş. Bir horoz gelip eşiğin üzerine dikilmiş:

— Gıygılı gıyık, Fadime kız da tandırda, demiş. Ama oradakiler anlamamış. Horoz tekrar gelmiş:

— Gıygılı gıyık, Fadime kız da tandırda, demiş.Üvey anne geçiştirmiş.

— Bu horoz böyle öter, demiş. Horoz tekrar gelmiş:

— Gıygılı gıyık, Fadime kız da tandırda, demiş.

Oradakiler Fadime’nin tandırda olduğunu anlamışlar. Tandıra gidip Fadime’yi bulmuşlar. Fadime’nin doğan aya doğmuş, çağan güne çağmış güzelliğini görmüşler. Fadime’yi o isteyenlere vermişler.

Fadime’nin evlendiği adam çok fakirmiş. Aradan kırk gün geçmiş. Fadime kemikleri bahçeden çıkarmış. Kemiklerin hepsi altına dönüşmüş. Birazını üvey annesine vermiş. Geri kalanıyla da çok zengin olmuş ve çok mutlu olmuşlar.

Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.
Böcek Bacı
(Marmara Bölgesi, Bilecik)

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, az gitmiş, uz gitmiş, arkasına bir bakmış ki bir çuvaldız yol gitmiş.

Böcek bacı yolda ilerlerken bir çiftçiyle karşılaşmış. Çiftçi:

— Böcek bacı, böcek bacı nereye, demiş. Böcek bacı:

— El almaya, gün görmeye, sarı pabuç giymeye, hanımlara def çalmaya, demiş. Çiftçi:

— Böcek bacı bana varır mısın, demiş. Böcek bacı:

— Varırım ama sinirlendiğin zaman beni neyle döveceksin, demiş. Çiftçi:

— Şu elimde gördüğün sopayla, demiş.

Böcek bacı duruma razı olmamış. Tekrardan yola koyulmuş, yolda ilerlerken karşısına bir sıçan çıkmış. Sıçan:

— Böcek bacı, böcek bacı nereye, demiş. Böcek bacı:

— El almaya, gün görmeye, sarı pabuç giymeye, hanımlara def çalmaya, demiş. Sıçan:

— Böcek bacı bana varır mısın, demiş. Böcek bacı:

— Varırım ama sinirlendiğin zaman beni neyle döveceksin, demiş. Sıçan:

— Şu gördüğün kuyruğum ile, demiş.

Böcek bacı kabul etmiş ve evlenmişler. Yuvalarında huzurla yaşamaya başlamışlar. Bir gün evdeki çamaşırları ve bulaşıkları yıkamak için dere kenarına inmişler.

Soğan kabuğu leğenleri, ceviz kabuğu tencereleri, badem kabuğu taslarıymış. Böcek bacı dere kenarında temizlik yaparken, sıçan köye düğüne gitmiş. Böcek bacı da temizlik yaparken ayağı kaymış. Yan yatmış, çamura batmış. Ne yapsa kurtulamamış. İlerden gelen atlıları görmüş. Atlılara:

— Ey atlılar atlılar, başı baş altılar, düğüne gidiyorsanız, sıçan beye söyleyin, saçı uzun böcek hanım yan yatmış, çamura batmış deyin, demiş.

Atlılar olayı sıçana anlatmış. Sıçan böcek bacıya yardıma gelmiş. Kuyruğunu uzatmış. Böcek bacı tutmamış, sıçana tavır yapmış.

— Ben burada çırpınırken sen orada eğlen, demiş. Sıçan:

— Geldim işte yardıma, çık oradan, demiş.

Böcek bacı inatlaşmış bir kere; çıkmayacağını söylemiş. Sıçan dayanamamış bir tekmede o vurmuş, böcek bacı boylu boyunca toprağa gömmüş.