umutphp/masallar huggingface dataset:
Tilki ile Kedi
(Ege Bölgesi, Afyonkarahisar)

 TİLKİ İLE KEDİ

 

 

Zamanın birinde, bir tilki ile kedi arkadaş olmuşlar. Ne bulurlarsa beraber yiyip içiyorlarmış. Her şey iyi, güzel gidiyormuş; fakat evin reisliği konusunda bir türlü anlaşamıyorlarmış. Bu nedenle aralarında sık sık tartışma çıkıyormuş. Her ikisi de "Dediğim dedik, çaldığım düdük" birbirlerine kafa tutuyorlarmış.

Bir gün şöyle bir anlaşma yaparlar:

— Eve kim iyi bakarsa, harcını, borcunu kim iyi karşılarsa,evin reisi o olacak.

O günden sonra hizmet yarışı başlar. Her ikisi de ne bulursa, ne yakalarsa alıp eve getirir. Aradan epey zaman geçmesine rağmen tilki birkaç kemik parçası ile birkaç tüyden başka bir şey bulamaz. Kedi ise her gün birkaç kuş tutup getirir. Sonunda tilki kedinin reisliğini kabul eder. Kedi tilkiyi işten işe, yokuştan yokuşa sürer. Tilki, kediye "Kürklü Bey" adını takar. Beyliği kediden almak için de türlü çareler düşünür.

Tilki, bir gün kırda gezerken sırtında bir kovan bal taşıyan bir ayı görerek şöyle seslenir:

— Hey koca ayı! Ayıların ayısı, dayıların dayısı, baksana sen! Korkmadan nasıl geçebiliyorsun buradan. Kürklü Bey'imiz seni görürse paramparça eder.

Ayı korkusundan sırtındaki kovanı atıp kaçar. Tilki kovanı alıp ine götürür. Sonra tekrar dışarı çıkarak güneşlenmeye başlar. Öğleye doğru ağzından bir demet mısırla geçmekte olan bir domuza seslenir:

— Hey koca domuz! Ağzındaki mısırları bırak da kaç! Bizim Kürklü Bey'e haber verirsem seni paramparça eder.

Domuz ağzındaki mısırları bırakıp kaçar. Akşama doğru ağzında kocaman bir koyunla bir kurt geçer. Kurdu da aynı şekilde korkutur:

— Hey koca kurt! Dur bakalım. Nereye böyle hızlı hızlı. Bırak ağzındaki koyunu! Bizim Bey'e haber verirsem, senin kemiklerini kırar.

Kurt korkusundan ağzındaki koyunu bırakıp kaçar. Güneş batacağı sırada ağzında bir parça ekmekle köpek görünür. Köpeği de aynı şekilde korkutarak ağzındaki ekmeği alır.

Akşam olunca ayı, domuz, kurt ve köpek ormanda kuytu bir yerde toplanıp başlarından geçenleri birbirlerine anlatırlar. Sonunda köpeği "Kürklü Bey'e elçi olarak göndermeye karar verirler.

Ertesi gün köpek Kürklü Bey'in kapısını çalar. Tilki ile kedi kapıya beraber çıkarlar. Tilki herkesten önce konuşur:

— Ne o köpek kardeş! Sabah sabah ne istiyorsun?

— Kürklü Bey ile konuşmaya geldim

Tilki kediyi göstererek:

— Beyimiz budur, der.

Köpek 'Bu ne biçim bey böyle' diye içinden geçirir. Bir kenara çekip döğmeyi düşünür. Tam o sırada üzerlerinden iki keklik geçiyormuş. Kedi fırlayarak ikisini de yakalar. Biraz sonra bir yılanın hışırdayarak geldiğini görürler. Kedi atladığı gibi yılanı da yakalayıp öldürür.

Olup bitenleri şaşkınlık içinde seyreden köpek "Aman bana da bir şey yapar" diye korkusundan hemen oradan uzaklaşır. Varıp arkadaşlarına anlatır:

— Aman,Kürklü Bey'e görünmeyin de, kime görünürseniz görünün. Ben böyle bey görmedim. Herkes başının çaresine baksın. Ufak tefek bir şey ama ne gökte uçan kurtuluyor, ne yerde kaçan.

Tilki de kediden beklemediği bu hareketleri görünce beyliği istemeye cesaret edemez. "Benim bey olmak için daha çok çalışmam gerekir" diye düşünür.

Bizim Kürklü Bey de, beyliğini sürdürür.
Ayağına Diken Batan Horoz
(Ege Bölgesi, Afyonkarahisar)

AYAĞINA DİKEN BATAN HOROZ

 

Bir varmış bir yokmuş... Zamanın birinde, köylerden bir köyde allı pullu bir horoz yaşarmış. Her gün vakitli vakitsiz öter, köylüleri tatlı uykularından uyandırırmış. Köyün içinde kral gibi dolaşır, kendini tüm horozlardan yakışıklı ve büyük görür, önüne gelenle didişir dururmuş. Tavukları çöplüklerden kovalar, *dur dünek bilmezmiş.

— Bütün çiftliklerin sahibi benim, diye böbürlenirmiş. Kendini açıkgöz sanırmış, ama biraz aptalcaymış.

Allı pullu horoz, fırıncının çöplüğünde eşinirken ayağına diken batar. Acılar içinde kıvranarak fırıncıya gider. Fırıncı dikeni çıkardıktan sonra:

— Fırıncı Abla, dikenim burada dursun. Ben sonra gelip alırım, diyerek oradan ayrılır.

Bir süre sokak aralarında dolaştıktan sonra fırıncıya gelir:

— Fırıncı Abla, dikenimi almaya geldim, der.

— Kusura bakma horoz kardeş, yakacağım bitti. Senin dikeni yaktım, demiş.

Allı pullu horoz çok kızar:

— Pır pır uçarım, bir tane ekmeğini alır kaçarım, diyerek bir ekmek alıp kırlara doğru gider. Kırlarda karşılaştığı çobanın yanına varır:

— Çoban kardeş, şu ekmeğim biraz sende kalsın. Ben sonra gelir alırım, diyerek ekmeği çobana bırakır.

Çoban da:

— Çabuk gel. Hava serinleyince koyunlar durmaz. Sonra beni bulamazsın, der.

Horoz:

—Sen merak etme çabuk gelirim, der.

Fakat kırların güzelliğine dayanamaz. Gölgeler uzayıp gün kısalır. Bir pınardan su içerken kendini suda görüp aklı başına gelince çobana gider. Çobanı bir dağ başında bulur.

— Çoban kardeş, ekmeğimi almaya geldim, der.

— Kusura bakma horoz kardeş, sen gittin, gelmedin. Ben de acıktım ekmeğini yedim. Artanını da köpeğime verdim, demiş.

Öfkelenen horoz:

— Pır pır uçarım, bir tane koyununu alır kaçarım, diyerek bir koyunu alıp kaçar.

Az gitmiş uz gitmiş, dere tepe düz gitmiş. Gide gide ağızla burun arası kadar yol gitmiş. Derken bir köye varmış.

O köyde de davullu zurnalı düğün oluyormuş. Hemen düğün evine varır. Düğün sahibi horoza yer gösterir, yedirir içirir. Davetliler çoğalıp yemekler azalınca düğün sahibini bir telaş alır. Sonunda horoza rica eder:

— Koyunu bana sat düğünden sonra borcumu öderim, dermiş.

Horoz kabul eder, koyunu düğün sahibine verir. Düğün bitince horoz hemen adamın kapısını çalar:

— Koyunun parasını istiyorum, der.

— Horoz kardeş düğün daha yeni bitti. Param da kalmadı. Birkaç gün sonra vereyim, demiş.

Horoz dinlemez, çok öfkelenir:

— Pır pır uçarım, ak duvaklı gelininizi alıp kaçarım, diyerek gelini kaptığı gibi dağlara doğru kaçar. Bir pınar başında saz çalan bir âşıkla karşılaşır. Selam verip yanına oturur.

Âşık türküsünü bitirdikten sonra horoza sorar:

— Ne o horoz kardeş? Nereden geliyorsun, bu gelin de kim?

Horoz başından geçenleri anlatınca âşık, bunun aptal birisi olduğunu anlar:

— Bu gelini bana verir misin? diye sorar

— Sazını bana verirsen, gelini sana veririm, der.

Âşık sazı vererek gelini alır. Horoz da sazı eline alıp, bilir bilmez çalmaya başlar:

— Bir dikene, bir ekmeği değiştim.

Bir ekmeğe bir koyunu değiştim.

Bir koyuna, bir gelini değiştim.

Bir geline, bir sazı değiştim...

 

*Dur dünek bilmemek: Dur durak bilmeden; dinlenmeden manasında bir deyim.
Koca Mammi
(Ege Bölgesi, Muğla)

Şindi bir kedi bir de goca mammi varmış. Mammi tilki olüyor. Tilkinin adı da mammi. Şindi bo goca mammi diyor ki:

- Benim bir arkadaşım var, yerde alır gökte yer.

İlan ediyor işte ormandaki bütün hayvanlara. Bonlarda hayred ediyor.

- Yav diyor bu diyor goca mamminin ne biçim bi arkadaşı var. Bunu diyollar, bi daved edelim, bi yemek ziyafedi verelim.

Goca mammiyi davet ediyollar.

- Filan dağda şöle kebap yapdık, buyurun gelin.

- Tamam diyor, gelirim.

Şindi goca mammiyle kedi yavaş yavaş sana bakalak soluna bakalak, domuz var, ayı var, bir de aslan var. Daved ediyor goca mammiyi. Şindi domuz diyor:

- Ben yerı deşeyin, gözümü şeye dayım beni görmesin, saklanayim diyor. Ayı da diyor:

- Ben ağacin başına çıkayim. Aslan da:

- Ben ağacın arkasında durayim.

Sofrayı gurmuşlar. Bunlar sallana sallana gelirken kedi bir bakiyor geride bi parlayoru domuzun gözü, bi tüyuyor buna. Domuz bi kalkiyoru gözlerin cırmalıyor.Ya haydı domuzdan kedi korkuyoru ağaca dırmaniyoru. Ağaçdaki ayı, yerde alıp gökde yiyor ya domuzu yedi bene geliyor diyo. Ayı da atiyor kendini. Arkasından aslan da bi gaçış gaçiyollar. Güzel afiyetle yiyollar, bize galdı diyollar yemekler yiyollar.
Kediler ve Fareler
(Ege Bölgesi, Muğla)

Şimdi kedi, arkadaş oluyor bunlar farelerle. Bi ara diyor ki, fareler:

- Bunların eşyalarını biliyorsun yiyollar. Bi gün diyor:

- Ben bunları toplayayım, haciya gidicem, helallaşalım.

Gidiyollar, fareleri tek tek geziyollar, eve davet ediyollar, geliyollar. Akşam konuşuyor.

- Herkez girdi mi?

- Girdi.

Kapıyı kapadiyollar. Ondan sonra e diyoru:

- İşde biz haciya gidiyoruz. Biz bir takım şeyler söleyeceklerimiz var. Bunları siz sölecez helalleşcez ve gidcez diyor.

Ondan sora başliyor.

- Sizin, siz diyor un çuvalının azı duruyken altından kim del dedi de deldin? Urdan diyor:

- Siz bu gadar diyor bizim gazancımızı, un çuvalımızı, buğday çuvallarımızı azından deyil arkasından, alt tarafından kesdiniz, dükdünüz, yediniz diyor.

Ondan sora bi güzel bunları afiyetle birer birer yiyor.
Keloğlan Masalı
(Ege Bölgesi, Muğla)

Padişahın bir elma bahçesi varmış. Koca elma bahçesinde üç tane elma olurmuş. Bu üç tane elmayı tam olgunlaştığı zaman, baze yiyeceği zaman bi şeyler yiyomuş yani. Atık bunu köye ilan vermiş.

- E bu elmayı ne yiyor? Bunu bilene kızımı vercem.

İlan veriyor. O arada bi tanesi bunu:

- Padişahın kızını almak için bunu ben yapcam diyor.

İşde bekliyor. Birden akşam olur, bir dev büle kükreyerek, çok şey yaparak geliyor. O korkuyor. Bu devnin şeyinden, yani öbürse gorkuyor, gaçıyor. Elma gine yiyor. O sene bulunuver elma yiyen.

- Öbür sene ben yaparım bunu diyor birsi daha.

U da aynı, günlerce böle beklerken beklerken bir gece böle bir gürültü bi de geliyor. Bu elmayı da yiyor, şey yapıyor, o da korkuyor gürültüden. Orda bi keloğlan varmış.

- Bunu ben yaparım diyor ardık.

- Unu yapacaksa bu yapar diyor.

Başkalarını da ikna ediyor. E keloğlan ben yaparım diyoru. Şe yapıyoru dev, böle gelirken hiç gorkmuyoru kılıcını bi sallıyor sora deve yaralıyor. Dev kaçıyor, o arad takip ediyor. Bi guyunun şeyinden aşağı indiğini görüyor. Yani gadın gadın takip ederken o ordan, guyudan aşağı iniyor. Dev orda biraz daha herhalde düzeliyor. Orda da bi köye su akmazmış. Su gelmezmiş. Her sene bi tane kız verilermiş bu deve. U kıza şe aptıktan sora çeşmeyi salarmış. Bütün köylü ordan suyunu alırmış. Ondan sora bunu da duyuyor, orda böle böle diye. Çeşmenin başında ordan bekliyor artık. Gızı gurtarcak. O gızı işde suyak, su akarken ben diyor:

- Beni bi şey yiycek diyor, beni bekleme git diyor. Yani şeye:

- Ben seni gurtarcam diyor.

Ordan şey yapıyor, bi de ona vuruyor gılıcı. Bu zefer su davamlı akıyor, köyün suyu.

- Yav bunu kim yapdı, kim yapdı.

O arda da gız böle u garnından şey devnin garnından elini bulaştırıyo da, olanın arkasına sürüyo.

- A bu suyu kim agıttı, kim agıttı?

Köylü, seferber oluyor. Köylü ilan veriyor.

- Bütün herkez diyor padişahın evin önünden geçcek diye.

Herkez geçerken geçerken, tabi bilmiyo sırtından. O gız da görüyo sırtındakini.

- A diyor işte bu adam diyor.

Onu aliyollar. Padişah gızını veriyor. Undan sora:

- Ne dilersin diyor keloğlana.

- Ben diyor yeryüzüne çıkmak istiyorum diyor.

Padişah işte şe yapiyor, su damacanlara su gatiyor. Kavurma yapiyor, hayvanları kesiyor. Bi tane gartal bindiriyor bu adamı:

- Gak dersen su, gak dersen yemek, guk dersen su vericesin demiş.

Biniyo bu gartala yeryüzüne çikiyor. İşde kırk gece düğün oluyor kelolanla.
Topal Serçe
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

[Topal Serçe]

Serçe, çalılıklarda dolaşırken ayağına bir diken batmış. Dikeni çıkartmış, fırıncıya emanet vermiş. Fırıncı da dikeni almış fırının içine atıp yakmış.

Daha sonra serçe, fırıncıya:

— Dikenimi ver. Ekmeğini alır kaçarım. demiş. Fırıncının ekmeğini almış kaçmış.

Giderken yolda iki çoban, sütün içine bokalak doğrarmış. Bunu gören serçe:

— Durun benim ekmeği doğrayalım yiyelim. demiş. Ekmeği doğramışlar yemişler. Serçe:

— Benim ekmeğimi verin, yoksa koyununuzu alır kaçarım. demiş. Oradan bir koyun almış kaçmış.

Giderken, birisi düğün edermiş. Kesecek bir şey bulamamışlar da köpek keseceklermiş. Tam bu sırada serçe:

— Durun, benim koyunu keselim. demiş. Koyunu kesmişler. O zaman serçe:

— Benim koyunumu verin, yoksa gelininizi alır kaçarım. deyip, gelini almış kaçmış.

Giderken bir davulcuyla düdükçüye rastlamış, onlara:

— Şu gelini, düdükle davula değişir misiniz? demiş. Gelini vermiş, Düdükle davulu almış hem vurup, hem öttürüp:

— Bir diken battı ayağıma, fırıncıya verdim, ekmek aldım. Ekmeği çobana verdim koyun aldım. Koyunu düğüncülere verdim gelin aldım. Gelini davulcuyla zurnacıya verdim, davul zurna aldım. Şimdi de hem çalıp hem oynarım, diye dolaşır dururmuş.
Çakallarla Köpekler
(Ege Bölgesi, Muğla)

Esgiden çakallar köylerde yaşardı. Köpekler de dağlarda yaşamış. E gel zaman git zaman köpekler demiş ki çakallara:

- Bizim hastamız var. Biz köye inelim, siz dağa çıkın. Bi yer değiştirelim demişler.

- Tamam demiş çakallar, olur.

E aradan bi müddet geçtikten sora çakallar köyün kenarına gelirmiş, köpeklere ulurmuş.

- Hastanız ey oldu mu diye.

Köpeklerde köyün gırağında[1] dolaşır:

- Hov hov hov yog eyi olmadı dermiş.

Yine biraz daha müddet istiyolar. Onlar biraz daha orda kalmak istiyor. Çakallar dağya çıkıyor. Biz artık gelelim şeyimize, bi da geliyolar köyin kenarına:

- Hastanız iyi oldu mu?

- Köpek hov hov hov yok iyi olmadı diyolar. Yok iyi olmadı diyolar.

Ondan sora çakallar dağda, köpekler de köyde yaşar olmuş.


[1] Gırak:Kenar, çevre
[Tilki ile Yılan]
(Ege Bölgesi, Muğla)

Şindi, dilkiyle yılan arkadaş olmuşlar. Undan sora bunlar gezerlerken, tozarlarken bi de ırmak geliyo önlerine. Odan sora bu ırmaktan nası geçeriz diye düşünmüşler. Tabi yılan düşünüyo, tilki de düşünce yok. Ondan sora:

- Acaba diyor, arkadaşı bu sona mı ersin filan.

- Yok, diyor tilki. Ben seni sırtıma donan seni karşıya geçireyim, demiş.

Ondan sora yolda, çayın içinden geçerken ilan beline sıkıyo dilkinin. Kötülük yapmak için.

- Sen ne yapmak istiyon, diyor.

- Arkadaşlığımız sona erdi, diyor. Seni burda öldürcem, diiyor.

- O zaman çayı geçelim undan sora sen beni öldür madem, diyor. Çayı geçtikten sora uzat, diyor kafanı bi öpüşelim, diyor. Undan sora sen sağ ben selamet, diyor.

E uzattında kafasını bi ısıriyor dilki. Ondan sora yılan şarkadak şöle uzuyo yere.

- Ben diyor, arkadaşı dostdoru bilirim, diyor.

Yani u dosdoru yatiyor.

-Ben, diyor arkadaşı dosdoru bilirim, diyor. Bu şekil olmalısın, diyor. Ondan sora sokul öldürmek beni amacın ama ben arkadaşı dosdoru bilirim, diyo.
[Kurnaz Tilki]
(Ege Bölgesi, Muğla)

Şindi, evel zaman içinde kalbur saman içinde develer tellal iken pireler berber iken ben anamın beşini tıngır mıngır sallar iken, bir tavşan, bir dilki, bir kaplumbağa bir de kene varmış. Bunlar e arkıdaş olmuşlar. Gezmişler tozmuşlar karınları acıkmış. Demişler gi:

— Biz ne yapalım?

— Biz acıktık buğday ekelim.

Buğday ekmişler bir kayanın dibine. E buğday büyümüş. Ondan sora hasat zamanı gelmiş.

— İ hadi bişmeye gidelim.

Dilki demiş gi:

— Ben bu kayayı dayayayım, kayı yıkıverin üzerinize, siz biçin.

Gurnazlığını yapacak dilki, ondan sora öbürkinler harmanı bişmiş, kaldırmışlar. Ondan sora paylaşma zamanına gelmiş artık. E şeyi, buğdayı dilki yine kurnazlık yapiyomuş. Artık bunların buğdayı en fazla kim alsın, ben alayım hesabına e bunların içinde en çok kim goşar? Ben goşarım.

— Tamam arkadaşlar şimdi bir yarış yapcaz. Bu yarışda en önde kim gider gelirse dağı, tepeyi kim dolaşır gelirse bu buğday onun olcak.

— Tamam demişler, kabul etmişler.

Şindi sıraya giriyollar dilki bu başlıyor goşmaya, arkasından tavşan, arkasından kaplumbağa. Gaplumbağa az gidiyo ondan sora hemen dönüyo geliyo samanın içine gömülüyo. Kene de buna yapişiyo. O da şe yapıyo tabi kafayı çıkariyo onları gözlüyo. Artık ne zaman dolaşıp gelicekler diye. Ondan sora e bunlar gidiyo bi bekliyo geliyolar. Hemen ordan samandan çikiyo:

— Allah bir, diyo. Evel ben geldim.

Kene diyo:

— İkinci ben geldim. Allah bir diyo.

Ondan sora eli baş galiyo.

— E ne yapalım e ne yapalım?

Dilki bu zefer gurnazlık yapiyor.

— Bana diyoru bundan üş beş tane verir misin?

— Ey, diyor.

Bi dağarcığın içine üş beş dane buğday gatiyor, bu şişiriyor dağarcığı doğru değirmene. Değirmenin yanina variyor.

Değirmenciye diyor:

— Ben bi çuval buğday getirdim. Ben bi yere gidip gelcem onu ben gelince gadar öğüt.

Ondan sora değirmenci sırası geldiğinde darcığı bi dökiyo, fos bi şey yok.

Undan sora ne yapayım? Dilki geliyor:

— Buğdayımı isterim ben, doğru verdim arkadaş.

Ne yapayım ne yapayım? Değirmenci diyo:

—Şundan diyor gurtulayım diyor. Gine bir ölçek un gatiyor. Ondan sora dilki alıp gidiyo. Yolada giderken bi çobana rastliyo. Ondan sora çobana diyo ki:

— Beni misafir alır mısın?

— Alırın diyor.Misafir aliyor.

Gece bi haber oluyo. Buğdayı galdiriyo, unu sığırın önüne goyuyo kendisi, goyuyo. Sığırı alcak amacı. Ondan sora oraya şe yapıyoru. Sabaleyin bi kalkiyo:

— Çoban kardeş benim buğdeyı, unu senin sığır yemiş. Ben diyor sığırı alırım. Ben senin sığırı alırım.

Ondan sora onu aliyo, çobanın kızını aliyo. Hadi başliyoru, giyiyo, gidiyor. E ondan sora yine bi yere müsafir olüyo e bi çobana. Çobana diyo ki:

— Bu kızı teslim al, ben bi yere varıp gelcem. Ondan sora seni tekrar alicam. Çobana diyo kız:

— Abi diyo sen beni bundan gurtar diyoru. Ey beni gurtar, diyoru.

Unu alma zamanı geldiğinde bi çuvalın içine köpek yavrusunu gatiyo. Ondan sora sariyo sırtına gidiyo. Giderken küpek yavrusu bi pisliyo. Ondan sora:

— Seni diyoru ben şindi vardığımda sorarın ben diyoru. Çuval, dağarcığı bi saliyo ana bizim kız yerine küpek yavrusu çıkmış. Küpek bi saldiriyo ondan sora kaçiyo, kaçiyo. Masalda burada bitiyor.
[Tilkiyle Kaplumbağa]
(Ege Bölgesi, Muğla)

Tilkiyle kaplumbağa ortakçılık yapmışlar. Biz e buğday ekmişler. Bu bene, şu da bi çeşme varmış. En var öle gidip geliyor. Yani öle hayali bi düşünce be şe ortaklığa girmişler. E şeye, buğdaya ortaklı girdiklerinde, kaplumbağayla tilki ovada, sona eğilmiş, kakmış. Tam üleşecekleri zaman, tilki biraz kurnaz dellerle undan.

- Kim önce varısa demiş. Bu buğdayı o alcak demiş. A u da demiş gi tilki nası olsa bunu gazanırın ben demiş. Gaplumbağa akşama gelemez.

Ondan sora kaplumbağa oraya şey gömmüş, başka bir kardeşini gömmüş, arkadaşını. Ondan sora bi yarışmış. Tilki nası olsa benden sora gelir. Bi taşın dibinde uyumuş. Gölgede uyuduğunda öteki kaplumbağa yerine varmış.

- Allah bi demiş.

Hani ölçümde ilk buğdayı ölçeken Allah bi diye ölçesin, ikincisi bereket Allah’tan, üçüncüsü üş diye buğdayı ölşmüş. Tilki gaybetmiş, gaplumbağa kazanmış.
[Dev Masalı]
(Ege Bölgesi, Muğla)

Evel zaman içinde, kalbur saman içinde, develer tellalken, kedi berberken, bebekler annesinin beşşiğini tıngır mıngır sallarken, ta ki bir çeçe garanlığı, biz burunlu bir dev varmış. Bu dev, her zaman gelir, çocukları korkuturmuş. Bi gün bu devi yog etmek için köy ahalisi toplanmışlar. Bir çocuk göndermişler ona. Dev çocuğu görünce, yaklaşmış çocuğun elinde bi çira varmış. Çirayı yaktığında dev ışıktan gaşmış ve orda bir kuyuya düşmüş. Bolmuş, ölmüş. Çocuklar da bu devin gazabından gurtulmuşlar.
[Akıllı Tavukla Kurnaz Tilki]
(Ege Bölgesi, Muğla)

Bi akıllı tavukla kurnaz tilki varmış. Kurnaz tilki gelmiş bir gün akıllı tavuğu yemek için. Akıllı tavuk demiş:

- Ben demiş bir yumurta yapıcam, ama demiş o yumurtayı yiyince sen ormanların kralı olucaksın demiş. Onu şe etmiş, sen demiş gözlerin kapat, kulakların kapat şu acın dibine otur demiş.

Akılı tavuk ordan kaçmış, evin yanına gelmiş. Köpeklere haber vermiş.

- Bi tane demiş, kurnaz tilki var. Beni yemek istiyo demiş. Ben ondan gaştım.

Köpeklere haber veriyo. Kurnaz tilki gözünü açıyo bi bakıyo, ne akıllı tavuk var, ne başka bi şey var. Akılı tavuk gelmiş, akıllı tavuk gelmiş, evin kenarında yuvaya saklanmış. Onu da evin köpekleri kovalamışlar. Akılı tavuk tilkiden kurtulmuş. Kurnaz tilki de ormanların kralı olamamış.
Yerin Altına Yolculuk
(Marmara Bölgesi, Edirne)

[YERİN ALTINA YOLCULUK]

Evvel zaman içinde kalbur saman içinde eski zamanların birinde peri padişahının yönettiği mutlu bir ülke varmış. Tarlaları verimliymiş, suları çağlayarak akarmış, insanları güler yüzlüymüş. Ama gelgelelim padişahı çekemeyenler ve kıskananlar varmış. Bu kötü yürekli adamlar günün birinde padişaha büyü yapmışlar. O güzelim ülke harabeye dönmüş. Tarlalarda buğdaylar bitmez olmuş, derelerin suyu kesilmiş. İnekler süt vermez, koyunlar kuzulamaz olmuş. Padişah ülkenin ileri gelenlerini toplamış ve fikir sormuş. Yaşlılardan birisi demiş ki:

— Bu bir büyü. Bunu bozman için yerin yedi altında bir anahtar var onu alman ve getirmen lazım. Ama oraya gidemezsin. Oraya ancak dağlardaki masal kuşuna binerek gidebilirsin. Ayrıca masal kuşu et yiyerek yol alır, onu etle beslemen lazım demiş.

Bunun üzerine padişah her şeyi göze alarak dağa masal kuşunu bulmaya gitmiş. Günlerce, aylarca aramış, sonunda masal kuşunu bulmuş. Yanında getirdiği koyunları keserek üzerine yüklemiş ve yerin altına doğru yola çıkmış. Az gitmiş uz gitmiş, günlerce durmaksızın karanlıkta yol almış ve kuş her durduğunda ağzına bir parça et vermiş. Sonunda geniş düzlükleri olan bir ovaya gelmişler, kuşun konduğu yerde pırıl pırıl parlayan bir anahtar varmış. Padişah o anahtarı kaptığı gibi tekrar kuşa binmiş ve yukarı uçmaya başlamış. Yeniden karanlıkta ne kadar süre gittiğini bilmeden yol almış. Tam karanlık dağılmaya yeryüzü gözükmeye başlamış ki kuş durmuş. Bakmış ki et bitmiş, kuş kıpırdamıyor, boğulacak gibi olmuş. Kılıcını çıkarıp bacağından bir parça kesmiş ve kuşun ağzına atmış. Kuş son bir gayretle padişahı yeryüzüne çıkarmış. Kuştan inen adam ona teşekkür edecekken kuşun ağzından son et parçasını çıkardığını görmüş. Kuş:

— Son parçanın tadı farklıydı yemedim demiş.

Kuş adamın bacağının kanadığını görmüş. Adamın bacağını yalayarak eti tekrar oraya yapıştırmış. Bacağı iyileşen padişah getirdiği anahtarı karanlık bir kuyuya atarak büyüyü bozmuş. Ülkesi tekrar bolluk ve huzura kavuşmuş. Masal da burada bitmiş.
[Ayı ile Tilki]
(Akdeniz Bölgesi, Mersin)

Şimdi çok evvelden tilkinin biri bağdan devamlı üzüm çalarmış. Bağın sahibi,

—Bir tuzak kurup şu hırsızı yakalayayım, demiş.

Tuzağı kurmuş. Tilki, tuzaktan habersiz gelmiş ve tuzağa yakalanmış. Bakmış ki kurtuluş yok, kendini hiç yormamış. Sabaha kadar hiçbir şey düşünmeden iyi bir uyku çekmiş. Sabah bağın sahibi gelirken bizim tilki ölü numarası yapmış. Bağın sahibi de:

—Demek benim üzümleri çalan tilkiymiş, nasıl da ölmüş, demiş.

Daha tuzağı açar açmaz tilki kaçıvermiş. Aradan bir zaman geçtikten sonra tilki bir ayıyla arkadaş olmuş. Ayıya:

—Benim bildiğim güzel bir bağ var. İçinde armut, üzüm, erik hepsi var, demiş.

Bir gün ayıyı kandırıp bağa gitmeye razı etmiş. Tilki önde ayı arkada yola koyulmuşlar. Tilki tuzağın yanına varınca tuzağın kenarından geçmiş. Ayı da tuzağın üzerinden geçince tuzağa yakalanmış. Yakalanınca çabalamaya başlamış. Tuzağı atmış, olmamış; çiğnemiş, olmamış. Tilki ayıya:

—Ayı kardeş, hadi bana eyvallah, demiş.

Ayı da ona:

—Nereye tilki kardeş? Beni kurtarmayacak mısın, demiş.

Tilki:

—Sen tuzağa yakalandın, ben ne yapayım, demiş.

Bunun üzerine ayı:

—Seninle bir daha nerede karşılaşırız, demiş. Tilki de:

—Yarın omzu tüfekli, arkası köpekli bir adam gelip seni vuracak. Derini alıp kürkçü dükkânına götürecek. Sonra beni de avda vuracak, derimi yüzüp kürkçü dükkânına gidecek. İşte ikimiz orda buluşuruz, demiş.

Ertesi gün omzu tüfekli, arkası köpekli bir adam gelmiş. Tüfeğini ayıya doğrultmuş. Ayı:

—Aman ha, dediyse de ayıyı zınn diye vurmuş. Tilki de avcıya hiç görünmemiş bile.