Açıl Cevizim Açıl
(Karadeniz Bölgesi, Kastamonu)

       Bir padişahın oğlu rüyasında bir peri kızına âşık olur. Oğlan, babasına rüyasını anlatır ve kızı bulmaya gideceğini söyler. Babası da:

      — Oğlum, peri kızını nereden bulacaksın, onu bulmanın imkânı yok.

      — Baba, artık dayanamıyorum, ben o kızı ne yapıp ne edip bulacağım, der.

       Oğlana babası iyi bir at alıverir, cebine de para koyar ve hayırlı yolculuklar diler. Oğlan yanına kılıcını, okunu falan alarak çekip gider. Oğlan ne kadar gittiyse bir şehre yanaşır, şehrin yamaçlarına doğru gidince “İmdat! İmdat!” diye bağıran bir kızın feryadını duyar. Oğlan bu sesi duyunca hemen sesin olduğu yere doğru gider. Oğlan varınca bir bakar ki, ejderha, bir kızı ağzına kadar sokup yemeye çalışıyormuş. Kızın belinden yukarısı dışarıda olduğu için ölmemiş ve feryat etmeye başlamış. Oğlan hemen ejderhaya bir ok atıp öldürerek kızı kurtarır.

       Adam, kızı kurtardıktan sonra atına bindirir. Kız da bir padişahın kızıymış. Oraya gül toplamak için geldiği zaman ejderhaya yakalanmış. Kız, oğlana:

      — Ben babamın tek kızıyım, babam sana dile benden ne dilersen diye sorarsa onun bir tane cevizi vardır. Sen de onu dilen, der.

       Oğlan, kızı padişahın sarayına kadar götürür. Padişah olanları duyunca hemen oğlanın yanına gelir ve izzet, ikram etmeye başlar. Oğlana da:

      — Kızımı sana vereyim, sonra da ölünceye kadar tahta geç.

      — Yok, olmaz. Benim başka bir sevdiğim var. Ben bunu duymamış olayım.

      — O zaman dile benden ne dilersen?

      — Senin bir cevizin var, cevizini diliyorum.

      — Ne yapacaksın cevizi?

      — Verirsen cevizi alırım, der.

        Padişah cevizi oğlana alıverince oğlan da atına binip gider. Ne kadar gittiyse yolda acıkmaya başlar. Yolun kenarında bir gölgeye oturup cebinden cevizi çıkartır. Cevize “Açıl cevizim açıl, tatlısıyla sütlüsüyle beraber.” deyince küçük bir sofra açılır. Sofrada kuş sütünden gayrisi varmış. Oğlan yemeğini yerken yanına bir tane derviş gelir:

      — Bereketli olsun oğlum.

      — Hoş geldin, safa geldin. Derviş Baba, der.

        Dervişin de bir tane asası varmış.

      — Buyurun yemek yiyin.

      — Sağ olasın, benim karnım tok, der.

       Oğlan yemeği yedikten sonra “Yumul cevizim yumul.” deyince ceviz kapanır ve oğlan cevizi cebine koyar. Derviş:

      — Ulan bu yağşıdır. Lan oğlum, şu cevizle su asayı değiş eder misin?

      — Değiş ederim emme onun hünerini göster bana, ne hüneri varmış göreyim, der.

      — Bir yerde bir şeyin kaldı mı hiç?

      — Falan şehir de falan padişahın evinde benim mendilim kaldı, der.

        Derviş de:

      — Hadi asa, git şuradan mendili al da gel, deyince yerinden fırlayıp bir dakikada mendili alıp gelir.

        Oğlan, dervişe cevizi verir ve asayı da alıp tekrar yola koyulur. Oğlan ne kadar gittiyse yine acıkır ve durup bir yerde dinlenir. Oğlan asasına “Hadi asa git de dervişin cebinden cevizi al da gel.” deyince asa fırladığı gibi bir dakika içinde cevizi alıp gelir. Oğlan yemek yemeye başlayınca, yanına bir derviş daha gelir. Dervişin başında da külah varmış. Oğlan dervişe:

      — Buyurun, yemek yiyelim beraber.

      — Sağ ol, benim karnım toktur, der.

        Oğlan karnını doyurunca “Yumul cevizin yumul.” diyesiye ceviz kapanır ve cebine koyar.

      — Lan oğlan, su külahla şu cevizi değiş eder misin?

      — Ederim ama önce külahın hünerini göster bana.

      — Külahı başına giy.

      — Bey giymem.

      — Önce sen giy.

         Derviş, fesi giyince konuşmaya başlar ama sesi çıkar kendisi ise görünmez. Oğlan fesin özelliğini anlar ve cevizle fesi değiştirir.

        Oğlan tekrar yola koyulur. Ne kadar gittiyse oğlan yine acıkır ve bir gölgeliğe oturur. Asasına “Hadi git de cevizimi al da gel.” deyince asa cevizi alıp hemen gelir. Oğlan yemeği yemeğe başlayınca tekrar bir derviş gelir. Dervişin de bir tane seccadesi varmış. Derviş, oğlana:

      — Seccademle şu cevizi değiştirir misin?

      — Ederim emme bana seccadenin hünerini göster.

        Derviş, seccadeyi yere serer ve oğlana:

      — Otur üzerine.

      — Yok, ben oturmam. Önce sen otur da ben göreyim.

        Derviş, seccadenin üzerine oturur ve seccadeye “Hadi seccadem beni göğün tepesine çıkart.” deyince seccade dervişi göğün tepesine çıkartıp daha sonra oğlanın yanına indirir.

      — Tamam. Cevizle seccadeyi değiştiririm, der.

        Oğlan, dervişe cevizi verip seccadeyi alır. Oğlan seccadeyi alınca hemen yola çıkar. Gide gide üç yol ayrımına varır. Acıktığı için tekrar yolda durur ve asasına:

      — Hadi asam cevizi al da gel, deyine asa cevizi alıp gelir.

        Oğlan, cevizi alıp yemeği yemeğe başlayınca bir tane derviş daha gelir. Dervişin elinde de kocaman bir kabak varmış. Oğlan, dervişe:

      — Gel buyur yemek yiyelim.

      — Sağ olasın, benim karnım tok, der.

        Oğlan karnını doyurunca “Yumul cevizim yumul” der ve ceviz kapanır. Bunu gören derviş, oğlana:

      — Senin cevizle benim kabağı değiştirelim mi?

      — Değiştirelim emme[1] kabağın hünerini göster bana.

      — Kabak silah başı, deyince kabağın ağzı açılır ve içinden elinde silahla birlikte tam teçhizatlı sayısız asker çıkar. Oğlan, kabağın içinden çıkan askerleri görür. Derviş de “asker içeri” deyince bütün askerler kabağın içine girer ve kabak da kapanır. Oğlan, ceviz ile kabağı değiştirir.

        Derviş gittikten sonra oğlan atını bir kenara güzelce bağlar. Seccadeyi de serip külahı da yanına alır. “Hadi seccadem beni peri padişahının şehrine götür.” deyince seccade hemen oğlanı peri padişahının şehrine götürür.

Peri padişahının sarayın da kırk tane cariye çalışıyormuş. O kızlardan başka bir tane de peri padişahının kızı varmış.

        Oğlan şehre gelince bakar ki, her taraf, askerle dolu. Bunu gören oğlan külahı hemen başına giyer. Hiç kimseye görünmeden askerlerin arasından gidip padişahın sarayına varır. Padişah, yazı yazarken oğlan da hemen yanına oturur. Tabi külahın görünmezlik sırrı olduğu için padişah oğlanı göremez. Külah da belli olmuyormuş.

        Padişah yazıyı yazıp bitirince zile basar ve bir tane kız gelir. Kıza:

      — Bana kahve getir, der.

        Kız, kahveyi getirip padişahın yanına koyar. Oğlan da hemen kahveyi içip boşunu bırakır. Padişah tam kahveyi içmek için elini uzatır fakat bakar ki, fincan boş. Kızı çağırıp:

     — Ne demek oluyor bu, sen benle dalga mı geçiyorsun, der.

        Bu duruma çok sinirlenen padişah saraydaki kırk tane kızın kırkının da cellât edilmesi için emir verir. Bunu duyan padişahın kızı hemen babasının yanına gelir. Babasına:

      — Baba, bu işte bir iş vardır, yoksa kızlar böyle bir şey yapmazlar, der. Tabii ki kız da dolaşık olduğu için sürekli o da bu olayı araştırıyormuş.-

      — Baba bana bir saat müsaade et, ben bu durumun aslını öğreneyim. Bu işte bir iş var, bu kızlar senle dalga geçemezler, der.

        Oğlan da sürekli kızın arkasında gezip dururmuş. Kızın hususi bir odası varmış. Kız odasına girip kapıyı kilitleyince:

      — Ey insanoğlu kim isen çık, der.

        Oğlan, başındaki külahı çıkartıp kendisini gösterir. Kız bu durumu görünce şaşırıp kalır.

      — Nasıl oldu bu, diye oğlana sorar.

        Oğlan da:

      — Bu külahın sayesinde oldu.

      — Tamam, o zaman. Ben babamdan izin isteyip kızları hamama götüreyim. Sen de bunu başına giy, hamamın yanına gelince başına bir sarık sarıp beni padişah yolladı, kızlar hasta olur diye ben muska yazıyorum deyip içeri girersin. Herkese bir ağıt yazarsın, herkes gidince bir tek ben kalırım. O zaman da beraber kaçarız. Yoksa babam beni sana vermez.

      — Tamam, der.

        Kız odadan çıkıp babasının yanına gider.

      — Baba ben bu işin aslını öğreneceğim. Sen bana biraz müsaade et de kızlarla hamama gideyim. Ben hamam da bu işi anlayacağım, der.

        Kız, kırk tane kızı toplayıp hamama götürür. Oğlan da anlaştıkları gibi hamama gelip kapıdan çıkan her kıza bir muska yazıp verir. Padişahın kızı:

      — Bir muska da bana yaz, der.

        Oğlan seccadeyi serip kızla beraber üstüne otururlar. Oğlan seccadeye:

      — Hadi seccadem, doğruca beni atımın yanına götür, der.

        Seccade hemen kızla oğlanı atın yanına götürür. At da daha oğlanın verdiği yemi yiyormuş. Seccadeden inince kızla oğlan hemen yatıp uyurlar. Padişaha da bu arada “Senin hoca kızını kaçırıp gitti.” diye haber gider. Padişah da:

      — Hangi hoca?

      — Senin hamama yolladığın hoca.

      — Ben hamama hoca filan yollamadım. Benim başıma daha neler gelecek, deyip başını yüzünü yolmaya başlar.

      — Hiç beklemeyin, ne tarafa gittiyse birkaç kişiyi hemen arkasına gönderin, der.

        Herkes atına binip, oğlanın seccadeyle fırladığı yere giderek, oğlanı takip etmeye başlarlar. O kadar çok kişi gider ki oğlanın yanına doğru yaklaşınca kara bulut gibi görünürler. Adamların geldiğini gören kız hemen ağlamaya başlar. Oğlan:

      — Neden ağlıyorsun?

      — Babam askerlerle geliyor. İkimizi de şimdi öldürürler.

      — Tamam, sen karışma ben hallederim, der.

        Padişahın askeri yaklaşınca oğlan:

      — Kabak silah başı, deyince kabak açılır ve içinden padişahın askerlerinden fazla asker çıkar. Hemen padişahın askerlerini esir alırlar. Bunu gören padişah oğlana:

      — Askerlerimi salıver, kızım da senin olsun, der.

        Oğlan, padişahın askerlerini bırakır ve kızı alıp gider.

 


[1] Emme: Ama