[Sığırcının Kel Gız Masalı]
(İç Anadolu Bölgesi, Yozgat)

Çoh söylemesi gunaf ımış, az söylemesi sevab ımış. Zamanın birinde bir koyde bi sığırcı var ımış. Bu sığırcının garısı ölmüş, yeniden evlenmiş. İkinci bi gızıyınan sığır gude…İlk gızıyınan sığır gutmüye başlamış. Gız sığır gutmüye gidip geldikce analığı demiş:

—Bu gız neye gidip geliyo boş yere. Buna yun veriyim, yun veriyim, ağarsin,*getirsin.

Ebcem ağarir imiş, kebcem dohur, doreley biner, duğüne gider imiş. Doreley’e cehiz dohuyum. Neyise bu… Vermiş bir gun bi sömek*yun.

Bunu ağarip buküp, getirecan. Yoğsa seni eve gomam.

Bu gız bu yunu eline almış, sığırın arhasına düşmüş, başlıyomuş ağlamıya:

—Ben bu yunu nasıl ağariyim, buküyüm de aşama getiriyim? Analığım beni eve gomaz.

Ordan sona neyise… Daya çıkmış, ağlamıya başlamış. Bi çalının dibine oturmuş. Bi de inakleri*var ımış. İnak, Allah terafından dile gelmiş. Demiş ki:

—Niye ağlıyon?

—Niye ağlamayım? Analığım bana bi sömek yun verdi. Bunu aşama ağar, buk, getir, dedi. Ben de nasıl ağarecami düşünüyom, onun uçun ağlıyom.

O da demiş ki:

—Ondan golay ne var! Sen, bana ver. Ağzımdan goy. Ben arhamdan ağdirir, buker, dokerim. Sen de öyle golayından alın, giden eve.

—Öyle mi?

—Öyle.

Bu, yunu ağzından vermiş, inak ağzından –arhasından- ağarmiş, bukmüş, dokmüş. Neyise… Bir gun böyle, beş gun böyle… Bu anlığının galbine bi fesatlıh girmiş. Demiş ki:

—Bu nasıl ağdirip, buküp, getiriyo? Ben, dur, bunu bi gozleyim.

Bunu taakkat*etmiş, gozlemiş. Gız varmış, bi çalının dibine oturmuş. İnak yanına gelmiş. Gız yunu inan ağzına vermiş, gine inan ağzından ağrilmiş, bukulmüş; arhasından dokülmüş. Neyise… Eve gelmiş, bi hasdalanmış, bi hasdalanmış… Hemen bi yatah etmiş, yatan altına ecik guru ekmek, ecik cam… Aşam herif gelmiş.

—O ne avrat, niye böylesin? Sana n’oldu?

—Ölüyom, herif. Hasdayım.

—Etme avrat! Sen bilin. Ne isdiyon? Ne şeydiyim?

—Heç bi şey isdemiyom. Sarı ina kesersen onu yerim.

—Tamam. Ondan golay ne var avrat? Ben sarı ina keserim sana.

Sarı inak kesilecani duyuncu Kel Gız’ı yanına çağarmış. Demiş ki:

—Aman! Beni kesecekler. Kemiklerimi arıya verme.*Bah, sana çoh gıymetli öte beri olurum. Zehnet*eşyası olurum. Sen, kemiklerimi arıya verme, ahırımın altına kom.

Bu, neyise…Gız… Eti yemişler, kemikleri toplamış, inan ahırının altına kommüş. Bir gun analığı, öteki gızı almış, duğüne gitmiş. Kel Gıza:

—Sen, gelme, demiş.

Onun altına bi minder vermişler, bi minder üsdüne gomuşlar. Onu eve gomuşlar, anayınan gız duğüne gitmişler –koyün içinde- Neyise, onlar getdik sona Kel Gız gahmış, şeyi almış. Gazmayı almış, inan ahırının altını eşmiş. Açmış ki, ne bili neler, ne zehnet eşyaları, ne giyecekler, ne elbiseler, ne altınlar, ne ahcalar… Neler olmuş neler! Ordan sona, neyise… Bu, hemen bi eline altın almış, bi de şey almış. Çivi almış. Analığıgilin olduğu duğüne gitmiş. Ordan… Neyise… Oruya varmış. Analığıgilden yanı çiviyi saçmış, öbür tarafa altını saçmış. Ordan sona, analığının gızı altın topluyacam deyin ayana çivi batmış. Onlar eve gelmeden ordan Kel Gız çıhmış. Neyise, Kel Gız gelmiş. Kel Gız gelirken bi öflez bi kotü pınar var ımış. Pınarın ayağan da çamır ımış. Çamıra çokmüş terlik, eveli nalil derler idi- nalil de çok gozel, gıymetli bi şey imiş. Ordan gelmiş, yatmış. Analığı gelmiş demiş ki:

—Amaan! Patişan gelini geldi, bi yana çivi saçdı, bi yana altın saçdı. Benim de gızımın ayana çivi batdı. Kel Gıız, Kel Gız! Sen ne yatıyon burda?

—Eh n’orüyüm. Beni gotürmediniz ki gorüyüm. Gotürseydiniz ben de gorürdüm patişan gelinini.

—Bir elbiseler geymiş, heç gorülmemiş. Adamın gozü gamaşıyo.

Neyise… Zabahletiyin patişan oğlu at sulamıya gelmiş. Bu nalilin şavhısından at suyu içmemiş. Aşşa ağalmiş ki, bir nalil çamıra komülmüş, nalilin şavhı suya düşmüş, parıl parıl parlıyo. At ondan içmiyomuş suyu. Bu nalili almış, eve varmış. Bu düşünmüş, yemeden içmeden kesilmiş. Bir gun babasına demiş ki:

—Baba, şu nalilin sabını*bana bulacan, ben bu gızı alacam.

—Oğlım, bu nalilin sabı bulunur mu?

—Bulacan.

Neyise, patişah emretmiş, şeyi getirmiş. Koyün gızları ne’ader genç gız var ısa gıyıda, koşede, her tarafdan emir vermiş. Her tarafda gızları toplamış. Geymiş… Şimdi gızlar geyiyomuş, kimine böyük geliyomuş, kimine kuccük geliyomuş. Demiş ki:

—N’orecik? Kimine böyük geliyo, kimine guccük geliyo. Kim galdı?

Tek koyde sığırcının Kel Gız galdı, demişler.

—Olsun, getirin, Kel Gız gelsin.

Kel Gız’ı getirmişler, getirmişler ki Kel Gızın ayana kireç gibi oturmuş terlik. Neyise…Patişan oğlu:

—Ben, alacam onu.

Kel Gız’ı almış, gırh gece gırh gunüz duğün etmiş. Ordan sona. Eveli şeytmezler imiş. Gelini bi senede, iki senede gotürürler imiş. Duğünü etmiş. Kel Gız gideca gunü gahmış, sandığında, o inan ahırının altında ne var ısa sandığına doldurmuş. –gıymetli ötesini berisini- Zabahletiyin duğüncü gelmiş. Cehiz yuklüyek, cehiz yuklüyek… Kel Gız’ın tek bi sandıh var ımış. Heçbi şeyi yoğumuş. Bi sandığı gırh gişi olmuş, galdıramamışlar. Kel Gız hemen gelmiş, demiş ki:

—Gidin, gidin ordan. Ben onu galdırır, gorum.

Hemen galdırmış, gağnıya goymuş sandığı. Kel Gız gelin olmuş, getmiş. Aradan bi sene, iki sene geçmiş. Bacısı olacah demiş ki:

—Ana, ben bacımı bek garipsedim.*Ben gidip bacımı bi yohluyacam.

Get, demiş, analığı salmış. Bacısı oruya varmış ki bacısı gullerin, gulisdanların içinde. Has bahcada, gırh dene hizmetci yanında. O gader bir şan şadıman*ki… Ordan sona bu şeytmiş, bacısına yüra gahmış.*

—Bacım bacım! N’olur seniyinen bi has bacıya gidek de gezek.

—Gidek bacım.

Kel Gız. Ne bilsin! Oruya varıncı:

—Bacım bacım! Çıhart da şu üsdünü bana ver elbiseni de ben geyiniyim.

Bacısına çıhartmış, elbisesini vermiş.

—Bacım, çocuğu da bana ver de sen de benim hatirem uçun şu guyudan bi su iç.

Bacısı aşşa ağalip de guyudan su içecek zaman bacısını kahmış, depesinin üsdüne guyuya düşürmüş. Guyudan Allah tarafından iki çatal bir gavah*olmuş. Kel Gız bir guş olmuş. Gelir o gavan başına gonarımış, dertli dertli öter imiş. O Kel Gız’ın oğlan da böyümüş, gider imiş, müdayim o gavan dibinde oynar ımış. Demiş ki Doreley:

—Herif, kunde, bu çocuh gidiyo, guyunun başında oynuyo, gavan kolgesinde.

O biliyomuş hani gavan ne olduğunu.

—Gava kes, Ali’ye eşik, Memmed’e beşik yap.

Gapıya bi eşik yapdırmış, Memmed’e de bi beşik yapdırmış. Beşik çocuğu sıhmış sıhmış, öldürmüş.

—Herif bu beşik çocuğu öldürüyo. Bunu yahah.

Yahmış. Yahmış, Allah tarafından bir inna olmuş. Giderken bu innayi bir ıhdıyar, goca garı bulmuş. Kimsesi yoğumuş, sağapsız*, yalınız bi garıyımış. Gotürmüş, bi innela, duvara sohmuş. Bu garı gider imiş, zabahleyin çıhar ımış evden, aşamaca gelmez imiş. O inne silkelenir, düşer imiş yere, bir gız olur umuş. O evi barhı gorür, bi gazan yemek bişirir imiş. Ondan sonra garının gelecek vahıt şoruya çekilir, sorudur umuş. Geri inna olur umuş. Garı demiş ki bir gun:

—Bu ne ya! Kunde geliyom, benim evim barhım gorülmüş, yemam bişirilmiş. İn mi cin mi ben bunu bi yohlayım. Dur, şeydiyim, gozleyim.

Gozlemiş. İnna ordan çınadan düşmüş, silkelenmiş, bir gız olmuş. O evi barhı gormüş, bulaşığı yumuş, bi yemek bişirmiş. Tam geri çıhacah zaman garı golundan dutmuş. Demiş ki:

—İn misin, cin misin?

—Ne inim ne cinim. Seni beni yaradan Allah’an guluyum. Benim başıma böyle böyle işler geldi. Ben gavah oldum, guş oldum, yahdılar, eşig etdiler, beşig etdiler. Herşeyi bana yapdılar. İnna oldum, onu da sen buldun. Bundan sonra sen benim anam ol, ben de senin gızın oluyum. Sen dışardan getir, ben içerden gorüyüm. Yiyek beraber, yaşıyah.

Tamam. Neyise… Bu garı gider imiş, dışardan getirir, gızınan beraber yerler imiş. Bir gun demiş ki:

—Patişan oğlu at dağadıyo. Anam anam! Get de bi at da sen al.

Ordan sona bi uyuzlu tay da ona vermişler. Goca garı deyi meysimiye almamışlar.*Neyise… Bu garı, getirmiş tayı. Gız sağ bacanı suvamış, su çıhartmış, sol bacanı suvamış saman, yem çıhartmış. Bu tayı bi beslemiş, bi beslemiş. Demiş ki. Demişler ki zaman zufur geçdikden sonra, patişan oğlu verdiği tayları geri topluyomuş, demişler. Patişan oğlu, tayları toplamış, toplamış atları, demiş ki:

—Şurda bi de yaşlı neniye verdiyidik bi at. Bi varah da bahah.

Oruya varıp bahıncı demişler ki:

—Nene, senin at n’oldu?

—Oğlum, at böyüdü.

—Sen atı gotüremen ki.

—Niye?

— Atı şeydemen.

Emme gız ata tembi’etmiş.

—Bah, ben gelmeyinci, ben emir vermeyinci sen o sığırlıhdan*çıhmıyacan. Ardına geleni depecan, onüne geleni gapacan.

At, “tamam,” demiş. Neyise…İçeri girmişler atı çıhartmıya, töbe çıharamamışlar. Ardına geleni depiyomuş, onüne geleni gapıyomuş. Bu… Şey…

—Çığır da gelsin, nene gızın da, çıhartsın.

Nene de:

—Yoh, O gelmez.

—Ya n’orecik?

—Onun, ayânın altını halıyınan sığırlaca döşüyecaniz, öyle gelecek.

—Ondan golay ne var, demişler.

Getmişler, bi halı getirmişler, evden başlamışlar, sığırlaca… Ordan sona neyise… Bu gelmiş,

—Hööst! Soyha! Sabından*ne hayır gordüm ki senden ne hayır gorüyüm. Gah!

At gahmış, almış, getmişler. Ecig ireli varıncı patişân oğlunun o laf içerisine işlemiş. Demiş ki:

—Bu gız bana niye böyle dedi? Ben gidiyim, bu gızdan bunu soruyum.

Neyise… Oruya varmış, demiş ki:

—Nene, bu gızın bana niye böyle söyledi? Çığır şu gızını.

Gızı çağarmış, demiş ki:

—Ben, zamanında bi sığırcının kel gız ıdım. Sen beni aldın, böyle böyle. Bacım geldi, beni guyuya atdı. Benim yerime geçdi. Ordan sona da sen de, demiş, bilmedin, seni gandırdı. Yelden yanlı döndüm yel garartdı, gunden yanlı döndüm, gun garatdı, deyin. Bilemedin beni, Ben senin ilk garınım.

—Öyle mi?

—Öyle.

Hemen patişan oğlu getmiş, o gızın beslediği o doru atı almış, evda avradı onun guyruğuna bağlamış. Mezerla gotürmüş. Bi eyice daşlara çala çala doru atın guyruğunda parçalamış.

Bu gader oğlum. Goğden üç elma düşmüş. Biri söylüyene, ikisi diğniyene.


*ağarsin: eğirsin

*sömek: yumak

*inaklari: inekleri

*taakkat: takip

*arıya verme: ziyan etme

*zehnet: ziynet

*sabını: sahibini

*garipsedim: özledim

*şadıman: neşeli

*gahmış: üzülmüş, kıskanmış

*gavah: kavak

*sağapsız: sahipsiz

*almamışlar: önemsememişler

*sıhırlıhdan: sığırlık, büyük baş hayvanların barındığı yer

*sabından: sahibinden