Köylü Masalı
(Karadeniz Bölgesi, Kastamonu)

Vakti zamanında bir karı, bir koca varmış. Bu kocası kış günü sığırı dağa çıkarmış. Kar alacasında sığır güderken bir yılan yavrusu görmüş. Bu yılan yavrusu kışın karın yüzünde kalmış ve feryada başlamış.

Bu köylü de yılanın feryadını duyunca dayanamayıp yılanı almış, evine götürmüş ve pamuk kafes içinde altı ay beslemiş yaza kadar. Yazın yılanı almış olduğu yerden, azat etmeye götürmüş. Yılana orada Cenabıhakk’ın lütfundan dil gelmiş. Yılan demiş ki:

—Ey beniâdem! Sen beni kışın gününde aldın, bir can sahibi ettin ve iki misli daha büyüdüm. Beni de süt ile besledin. Şimdi anladım, kılıma hata getirmeden beni azat edeceksin. Ben buradan şimdi bir feryat ederim, bizim şahımız var, o benim sesimi duyunca gelir ve bütün dağlar taşlar onun sesiyle inler. Sen de hiç korkma. Sana der ki:

— Oğlum, dile benden dileyeceğini.

O köylü de:

— Sağlığını dilerim, demiş.

— Benim sağlığımdan sana fayda yok. Dileğini dile.

— Senden cümle mahlukun dilini dilerim.

— Öyle ise aç ağzını, demiş yılanların şahı. Üç defa ağzına tükürmüş. Ama kimseye demeyeceksin. Eğer dersen o dakikada ölürsün.

Köylü o saatte cümle mahlukun diline nail olmuş. Köylü evine gelmiş, evde bulunan ailesi* ile kaynatasına misafirliğe gitmiş akşam. Kendinin iki tane atı varmış; birisi aygır, birisi kısrak. Aygıra kendi binmiş, kısrağa da ailesi binmiş ve kısrak ufak bir yokuş yukarı giderken kişnemiş. Hemen aygır da kişnemiş. Köylü o sırada uzun senelerden beri hamile kalmayan kısrağın ve ailesinin hamile kaldığını, cümle mahlukatın dili malum ya, anlamış.

Ailesini hemen indirmiş, öbür ata bindirmiş ve kendi de ailesinin bindiği ata binmiş. Yani maksadı kısrağın yükünü üçe indirmekmiş. Böyle kaynatasına o gece misafir olmuşlar ve sabahleyin köylerine gelmişler. Hayvanların kimisi açmış ve kuzuların, buzağıların çığrışmaları malum olduğu için bu adam analarına bunların hepsini salıvermiş. Ailesi de:

—Vay, ben onları sağacaktım, demiş.

Bunun üzerine ailesi kocasına darılmış.

—Sen yirmi dört saattir kendini değiştirdin. Beni filan yokuşta atımdan da indirdin. Maksadın nedir? Sen benim kocam isen, ben de senin ailen isem bu değişmenin sebebi nedir bana söyle. Eğer söylemezsen ben de sende durmam, demiş.

Kocası da:

—Senin zorun ne, demiş.

Ailesi:

—Benim sağacağım inekleri ve sağacağım koyunları neden kuzularına emzirirsin?

Bunun üzerine bozuşmuşlar. Ailesi:

—Ya bana bunu söylersin ya sende durmam, cevabını vermiş.

Kocası da:

—Karı, ben sana bunu söylersem, ben ölürüm. Yani, benim ölümüme mi razısın, yoksa ölmeme mi?

Ailesi de inanmayarak “Ölümüne razıyım.” demiş.

—Öyle ise benim mezarımı kazdır ve haciratamı**  et.

Kadın da mezara derhâl dört kişi yollamış dört kazma ile ve kollarını sıvamış, kocasının haciratını etmeye başlamış. Bu sırada kendinden geçen köylü de düşünmeye başlamış camın önünde. Fesini de sol tarafına koymuş. Bu adamın altmış tavuğu varmış. Bir de horozu varmış. Bu horoz, kanadını açarak tavukları “cık cık” hâlinde bir yere cem etmiş. Evin önünde bulunan bahçe kazığının üzerine horoz uçup konmuş ve orada hiddetli, yüksek sesle ötmüş. Camdan bakan köylü de horozun kendine ne dediğini anlamış. Cümle mahlukatın dili malum ya. Yani horoz demiş ki:

—Bak ben altmış paralık horozum ve altmış tavuğa kumanda ediyorum. Sen evde altmış paralık karına kumanda edemiyorsun da şimdi ölümün için mezarını kazdırıyorsun değil mi, demiş ötmüş.

Hemen bu adam, hamile ailesine tahammülü kalmayarak, o dakikada boşamış.  

    

 

* aile: Eş.

**hacirat: ? (İlgili yayında anlam verilmemiş. Derleme Sözlüğü ve benzer kaynaklarda da yok. Metinde “hācirat” biçiminde geçiyor. Bağlamına göre “harcırah” olabilir.)