SARI İNEK
(Karadeniz Bölgesi, Tokat)

 

[SARI İNEK]

Bir varmış, bir yokmuş. Vaktiyle bir karı koca varmış. Bu karı kocanın bir de kızları varmış. Kızın annesi ölmüş. Kız küçük yaşta öksüz kalmış. Babası, kıza baksın diye başka bir kadın ile evlenmiş.

Aradan çok zaman geçmeden adam da ölmüş. Kız büyümüş, serpilmiş çok güzel bir kız olmuş.

Ailenin bir de ineği varmış. Üvey anne, bu kızı her gün ineği otlatması için meraya gönderirmiş. Bu kızın eline de bolca yün verir ve bu kızdan yünleri eğirmesini istermiş. Kız, Allah'ın her günü ineği götürür, otlatır, sular akşam olunca eve getirirmiş. Kız, ineği akşam olup da eve getirince bir güzelleşirmiş, bir güzelleşirmiş. Bu durum hep böyle devam edermiş.

Üvey anne bu durumu çekemiyormuş, kızı kıskanıyormuş. Üvey anne:

— Sen ineği otlatmaya gitme, oraya benim kızım gidecek. Sen güzelleşiyorsun, biraz da benim kızım güzelleşsin, dermiş.

Sabah olmuş, öksüz kız ineği otlatmaya götürmüş. Üvey annesinin sözünü dinlememiş. Gittiği yerde baca deliğine benzeyen bir delik varmış. Yün eğirdiği iğini* bu baca deliğinden içeri düşürmüş. Deliğin içine bakmış ki içerde bir nene oturuyor. Kız, neneye seslenmiş:

— Kurban olayım, iğimi ver de gideyim, ineğim kaçacak, demiş. Nene, kıza:

— Aşağı gel de kızım, iğini vereyim, demiş.

Nene, uzun zamandır insan yüzü görmediğinden kıza çok iyi davranmış. Kızın önüne yemesi için ekmek ve yemek koymuş. O zamanda yokluk varmış. Yemek de ekmek de yavanmış*. Neneye, kız:

— Ekmeğe de yemeğe de kurban olayım, sana da kurban olayım. Çok durdum. İğimi ver de gideyim, yoksa ineğim kaçacak, demiş. Nene, kıza iğini vermiş ve:

— Sana söyleyeceklerim var, beni iyi dinle. Buradan giderken karşına beyaz bir su çıkacak, o suya gir ve yıkan. Biraz daha gidersen orada da siyah bir su göreceksin, onu da kaşına, saçına sür. Biraz daha gidince de kırmızı bir su göreceksin, o sudan da dudaklarına yanaklarına sür, demiş.

Kız, nenenin dediklerini teker teker yapmış ve ineği de alıp eve dönmüş. Üvey anne kızı görünce çok şaşırmış. Kız bir günde güzelliğine güzellik katmış. Ertesi gün kıskandığı için üvey anne, kendi kızını inekle beraber göndermiş. Kendi kızı aynı yerde iğini aynı deliğe düşürmüş. Ve neneye gelerek:

— İğimi ver, dermiş. Nene:

— Aşağı gel de vereyim, demiş. Kız aşağı inmiş. Nene bu kıza da ekmek ve yemek getirmiş. Kız:

— Ekmeğini de yemeğini de yemem, iğimi ver, gideceğim, demiş. Neneyi azarlamış. Nenenin kalbi çok kırılmış. Önceki kıza söylediklerini bu kıza da söylemiş. Kız kadının söylediklerini aynen yapmış ve daha da çirkinleşmiş. İneği de alıp eve dönmüş. Kız, annesine olanları bir bir anlatmış. Annesi bu olaya çok kızmış. İnekte bir hile olduğunu düşünmüş. İneğe ne yem ne de su vermiş. Sarı inek kızı beri çekmiş ve:

— Bunlar bana ne yem veriyorlar ne de su. Sen beni besle. Ben etimi sana tatlı edeceğim, onlara acı edeceğim, demiş. Öksüz kız, ineği beslemiş, sulamış.

Gün gelmiş sarı ineği kesmişler. İneğin eti öksüz kıza tatlı, ana ile kıza ise acı geliyormuş. Kız sarı ineğin kemiklerini hiç ziyan etmemiş. Bir torbanın içine koyup, sarı ineğin kemiklerini toprağa gömmüş.

Zaman geçmiş köyde bir düğün varmış. Bu düğüne bütün köy davetliymiş. Öksüz kızı, üvey annesi kendi kızım çirkin, diye düşünmüş. Üvey kızını düğüne götürmemiş.

Üvey anne kendi kızını da yanına alarak düğüne gitmiş. Üvey kız, kapının ağzında kalmış. Kapının önünde dururken yaşlı bir kadın gelmiş. Yaşlı kadın:

— Ağlama kızım, git sarı ineğin kemiklerini gömdüğün yerden çıkar. Sonra bizim kervana katıl, seni düğüne götürelim, demiş.

Kız, sarı ineğin kemiklerini gömdüğü yerden çıkarmış. Sarı ineğin kemiklerine bakmış ki bir üst olmuş, bir baş olmuş, bir ayakkabı olmuş ki hepsi parıl parıl parlıyormuş. Hemen üstü, başı ve ayakkabıyı giymiş. Bir cebine altın tozu doldurmuş, bir cebine de toprak doldurmuş. Kervana karışmış.

Bu kervandakiler kızın güzelliğine hayran hayran bakıyorlarmış. Kız düğün yerine varmış. Düğündeki herkes de bu kızın güzelliğine hayran olmuş. Öksüz kız, üvey annesi ve kardeşinin üzerine toprak, diğer misafirlerin üzerine de altın tozunu serpmiş. Eğlenmiş, oynamış. Düğün dağılmadan esrarengiz bir biçimde eve dönmüş. Hemen elbisesini çıkarmış. Yerine koymuş. Korkudan ayakkabısını çıkarmayı unutmuş.

Üvey annesi ve kız kardeşi eve geldiğinde öksüz kıza düğündeki olayları anlatmaya başlamışlar ve:

— Düğün çok güzeldi ve düğüne gelen güzel bir kız bizim üzerimize altın tozu, diğer misafirlerin üzerine ise toprak attı, demişler.

Tabii kız olayların nasıl geçtiğini bildiği için anlattıklarına gülüyormuş. Öksüz kız suya gitmiş, ayakkabısının tekini su doldurduğu göle düşürmüş. Ayakkabısı gölün içinde kaybolmuş.

Ağanın oğlu günlerden bir gün atları gölün kenarına sulamak için getirmiş. Atlar suyu içmiyormuş. Ağanın oğlu suya eğilip bakmış ki bir ayakkabı, altın gibi parlıyormuş. Ayakkabıyı suyun içinden çıkarmış. Atları sulamış ve:

— Bu ayakkabı kimin ayağına olursa onunla evleneceğim, demiş.

Tüm tellallar çıkarılmış. Tüm kızlar saraya dizilmiş ve ayakkabıyı bir bir denemişler. Ama ayakkabı hiçbir kızın ayağına olmuyormuş. Üvey anne olayı ilk duyduğunda bu durumdan şüpheleniyor ve üvey kızını kandırmış. Yağmur yağıyor diye üvey kızı tandırın içerisine koymuş, üzerini de kapatmış. Tandırın üstüne yem ve bir horoz koymuş. Ağanın oğlu ve adamları eve gelmişler, üvey annenin öz kızına ayakkabıyı denetmişler; ama kızın ayağına olmamış. Adamlar:

— Evde başka kız olup olmadığını sormuşlar. Evdekilerden:

— Hayır, cevabını almışlar. Tam dönüp gidecekleri sırada evin horozu dile gelmiş ve kızın yerini söylemiş.

Ağanın oğlu ve adamları horozun dediği yere bakmışlar. Kızı bulmuşlar, olduğu yerden çıkarmışlar. Kıza ayakkabıyı denetmişler. Ayakkabının gerçek sahibi o kız olduğundan ayakkabı hiç zorlanmadan kızın ayağına olmuş.

Kız ve ağanın oğlu hemen birbirine âşık olmuş. Kırk gün kırk gece süren bir düğünle evlenmişler. Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.

* iğ: Pamuk, yün vb.nden iplik eğirmekte kullanılan, ortası şişkin, iki ucu sivri ve çengelli olan, ağaçtan yapılmış araç, eğirmen, kirmen.

** yavan: Hoşa gitmeyen, tatsız.