Keloğlan Mehmet
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

KELOĞLAN MEHMET

Bir varmış, bir yokmuş. Develer tellal iken, pireler berber iken, ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallar iken... Padişahın birinin üç tane oğlu, üç de kızı varmış. Padişah, bir gün:

— Oğullarım, ben ölmeden önce kim gelir de dünür taşına oturursa kızlarımı onlara verin, demiş.

Oğulları da:

— Tamam baba, demişler.

Gel zaman, git zaman, padişah yaşlanmış ve eceli gelmiş, ölmüş. Padişahın üç tane oğlu var ya... Birinin adı Hasan, birinin adı Ahmet, birininki de Mehmet’miş. Padişah öldükten sonra aradan bir vakit geçince bunlar dağılmaya başlamışlar. Ülkeleri sıkıntıya girmiş. O zamanlarda dünür taşına bir aslan oturmuş. En küçük oğlan Mehmet:

— Kim olursa olsun, ins olsun, cin olsun... Babamızın vasiyeti üzerine bacılarımızı onlara verelim, demiş.

Diğerleri:

— Olmaz, demişler.

Mehmet:

— Babamın vasiyeti neyse o olacak, demiş.

Büyük kızı, aslana vermiş. Onlar da üç tane devmiş, kardeşlermiş. Tılsımlılarmış, her kılığa girerlermiş. Aslandan sonra bir de ayı kılığındaki dev oturmuş taşa.

Mehmet:

— Ne olursa olsun, ortanca bacımızı da vasiyet üzerine ona vereceğiz, demiş.

Onu da deve vermiş. Ondan sonra öbür dev de kurt kılığında gelmiş. En küçüğü de ona vermiş. Tutup üçünü de hayvanlara vermişler. Birini aslana, birini ayıya, birini de kurda...

Tabii, bu kardeşlerin ikisi razı değil. Razı olan sadece Mehmet… Zorla, babalarının vasiyeti yerine gelsin diye yapmışlar. Bilmiyorlar ya, ne bilecekler böyle olacağını, hayvanların aslında dev olduklarını.

Bunlar, kızları verdikten sonra kendileri kalmış. Saltanatı fazla yürütememişler. Mehmet demiş ki:

— Kardeşlerim. Ben bu memleketten gideceğim. Burada durmam, buralar bana yaramaz artık.

Böyle dedikten sonra atına binmiş.

— Varıp gideyim de bacılarımın yerine bakayım. Bacılarım nerede, ne yapıyorlar? Hâlleri, ahvâlleri kim bilir nasıl, demiş.

 Az gitmiş, uz gitmiş. Yolu bir ovaya düşmüş. Bir de bakmış ki ileride bir kulübe. Bu kulübeden bir kız bakıyormuş. O da görmüş ki bakan kız, büyük bacısı. Büyük bacısına doğru gidip demiş ki:

— Bacı, ben geldim. Eniştem nerede?

Bacısı:

— Enişten ovaya gitti, demiş.

— Öyle mi, demiş o da.

Bacısı da:

— Öyle. Allah’tan ki sen geldin, öbürleri gelse kocam onları istemez, parçalar. Sen saklan, enişten gelirse ben bir söyleyeyim. Razı olursa yanına çıkarsın, yoksa bir şey yapamam, demiş.

Öyle mi? Öyle... Kocası aslan gelmiş. Demiş ki:

— Burada bir insanoğlu var.

Kız demiş ki:

— Ahmet mi gelse, Hasan mı gelse, Mehmet mi gelse?

Aslan:

— Hasan gelmesin, Ahmet gelmesin. Mehmet geldiyse başımın üzerinde yeri var, demiş.

O böyle deyince kız, küçük kardeş Mehmet’i hemen çağırmış.

Aslan:

— Ya Mehmet, nasılsın, demiş, sarılmış.

Mehmet, bir hafta orada durmuş. Ondan sonra demiş ki:

— Bana müsaade enişte, ben gideyim.

Aslan:

— Burada kalaydın, gitmeyeydin, demiş.

Mehmet de:

— Yok, ben gideyim, demiş.

Bakıyor ki ne aslanı? Eniştesi dev bir delikanlı!

Neyse, oradan ayrılmış, ortanca bacısının yanına gitmiş. Gitmiş, ama ayı olan eniştesi de aynı. O da aslında dev. Ayı eniştesi, Mehmet’in geldiğini anlamış.

— Mehmet ise hoş geldi, sefa geldi. Başımın üstüne. Öbürleri ise koymam, kovarım, demiş.

Mehmet, bacılarının hepsini tek tek gezmiş. Tabii ki tekrar yola düşecek ya. Düşmeden evvel küçük bacısının kocası kurt demiş ki:

— Sana eniştelerin ne hediye etti? Biz sana bir şey hediye edemedik. Yanıma gel!

Beraber ahıra girmişler. Mehmet bakmış ki bir doru at. Atın üstünde de bir gümüş eyer. Ata bakmaya kıyamamış. Eniştesi atın kuyruğundan iki tel çıkartmış

Mehmet’e demiş ki:

— Ne zaman istersen bu kılları birbirine sürt! Sürttüğün anda bu at senin emrine amade.

Mehmet kılları almış, ceketinin içine koymuş. Ondan sonra öbür eniştelerinden ayı olana tekrar uğramış. Ayı:

— Enişten sana ne hediye etti, demiş.

O da:

— Vallahi, doru tay hediye etti, demiş.

Ayı:

— Gel, ben de sana bir at vereceğim. O attan daha iyi, demiş.

Gitmiş, bakmış ki o at ötekinden daha güzel. O da atın kuyruğundan iki tel çekmiş. Aynı şeyleri demiş.

 Sıra büyük olan aslana gelmiş. Belki hediye verir diye onu da tekrar ziyaret etmiş. Biri kır at, biri doru at vermiş. Bu da sakalından iki tel koparmış, demiş ki:

— Ne zaman sıkışırsan ben senin yanındayım.

Mehmet çekmiş, gitmiş. Bir ülkeye varmış. Oraya varınca tanınmamak için kafasına koyunun derisini ters çevirip geçirmiş. Çalışmak için o ülkenin padişahının sarayına gelmiş. Bahçıvanı görmüş. Bahçıvana selam verip:

— Ya karnım aç, kalacak yerim de yok, demiş.

Bahçıvan demiş ki:

— Gel, o zaman Keloğlan. Karnını doyurayım. Karın tokluğuna çalışırsan yatacak yerin de var. Yiyeceğin, içeceğin, ekmeğin, suyun da var.

Oraya girmiş, çalışmaya başlamış. Çiçekleri, çayırı, çimeni budamış. Ağaçlara bakmış.

O ülkenin padişahının da üç tane kızı varmış. Padişahın küçük kızı da oya işliyormuş. Mehmet, bahçede uğraşırken bir gün padişahın kızı dikkatini çekmiş. İçinden; “Eniştelerim bir şey vermişlerdi. Şuna bir bakayım, aslı var mı,” demiş.

Kır atın kuyruğunun kıllarını birbirine sürtmüş. Bir bakmış ki kır at sudan çıkıp gelmiş. Mehmet havuza gidip yıkanmış, kafasındaki deriyi çıkarmış, tığ gibi bir delikanlı olmuş. Kız onu görünce hemen âşık olmuş.

Oranın da bir âdeti varmış. Padişah, kızlarına elma verirmiş. Bekâr erkekler toplanıp sarayın önünden geçerken kızlar elmayı kime atarlarsa onunla evlendirirmiş. Bir gün padişah demiş ki:

— Büyük kızım evlenecek. Şu güne kadar tellal bağırsın, bütün ahali gelip sarayın kapısının önünden geçsin.

Sarayın önünden geçerken kız kimi beğenirse elmayı ona atacak! Neyse, büyük kız birini beğenmiş, elmayı atmış. Onunla evlenmiş.

Epey bir zaman geçmiş. Küçüğe sıra gelinmiş. Kör, kel, topal ne varsa gelip geçecekmiş artık. Tellal bağırmış yine, halkı haberdar etmiş.

Bahçıvan, duyunca demiş ki:

— Ben gidiyorum Keloğlan. Belki padişahın kızı bana atar elmayı.

Mehmet:

— Bahçıvan, ben de geleyim. Seni bu yaşta kim ne etsin de sana elma atsın? Tığ gibi delikanlılar dururken, demiş.

Bahçıvan:

 — Tamam Keloğlan, gel! Geldiğin zaman benden on adım ya önden ya da arkadan gel ki kız elmayı bana attığında sana değmesin, demiş.

Bunlar oraya gitmişler. Keloğlan, kızın önüne gelir gelmez kız, elmayı onun kafasına atıp ikiye bölmüş. Padişah oradan bağırmış:

— Olmadı kızım, olmadı.

Kız:

— Bal gibi oldu, bal gibi baba!  Kendi istediğim değil mi? Ben bunu istiyorum. Keloğlan’ı istiyorum, demiş.

Vay sen Keloğlan’ı istedin ha! Bunları kötü bir yere koymuş. Düğün orada yapılsın demişler, yapılmış. Bu Mehmet dememiş ki; “Ya niye bana vurdu? Başka adam mı yoktu, genç mi yoktu? Bana attı,” dememiş. Kız gördü ya bunun aslında kim olduğunu. Neyse, gel zaman, git zaman, kız gitmiş, annesine dert yanmış:

— Mehmet benimle konuşmuyor. Elmayı niye bana vurdu diye garipsiyor, demiş.

Sonra Mehmet’in yanına gitmiş. Demiş ki:

— Mehmet, ben seni gördüm. Sen kel mel değilsin. Şu kafandakini bir çıkar.

O da:

— Yok, çıkarmam, demiş.

Neyse, bir vakit gelmiş. O ülkede bir savaş çıkmış. Başka bir ülkeyle savaşacaklarmış. Savaşa giderken atlarla gidiyorlarmış ya. Keloğlan’ın bacanakları:

— Padişah söyledi, herkes atlarını hazırlasın, cenge gideceğiz, demişler.

Keloğlan’a da biçare, gariban diye gelip demiyorlar ki; “Savaş var.” Keloğlan’ı biçare belliyorlarmış*.

Bacanaklarından biri çıkıp demiş ki:

— Bizim kel var ya, eğer gelirse ona da uyuz atı verin.

Bunlar hazırlanmışlar. Bacanakları uyuz atın üstündeki Mehmet’e gülüyorlarmış. Bir tarafına kül koymuşlar, bir tarafına tuz koymuşlar. Tozuta tozuta gidiyormuş Mehmet. Bacanakları da tabii onun bu hâline gülüyorlarmış.

— Ya sana layık gördüğü ata bak padişahın, deyip deyip gülmüşler.

Mehmet, epey bir yol gittikten sonra bir derenin kenarına gelmiş. Kafasındaki deriyi çıkartmış. Ondan sonra elbiselerini değiştirmiş. Doru atın kuyruğunun kıllarını birbirine vurmuş. At bir gelmiş ki şahlanarak. Binip doğruca savaş yaptıkları ülkenin padişahına gitmiş.

— Bu ülkenin padişahı kim, demiş.

Padişah:

— Buyur, benim! Söyle bakalım, demiş.

Mehmet:

— Ben buraya savaşmaya geldim, demiş.

Padişah babası da orada ya, bütün olanları görüyormuş. İçinden; “Gözü pek delikanlıymış. Kızıma ne demeli, böyle delikanlı dururken tuttu, kel bir oğlana vardı.” deyip hayıflanmış.

Mehmet, savaşa katılmış, düşmanın hepsini telef etmiş. Padişahın yanına gelip demiş ki:

— Selamünaleyküm padişahım. Düşmanı hallettim, senin gitmene gerek yok.

Sonra hemen gizlice derenin karşısına geçmiş. Elbiselerini değişmiş, deriyi kafasına geçirmiş. Diğerleri, dönerken Keloğlan’ı görmüşler. Buna demişler ki:

— Vay Keloğlan, biz savaştık, geri döndük. Sen daha yeni mi gidiyorsun?

Bunun hâline gülmüşler bacanakları. Hâlini bilmiyorlar ya! Mehmet’in yaptıklarını ne bilsinler? Ondan sonra hepsi evlerine dönmüşler.

Kız, anasına gidip demiş ki:

— Ana; “Tek başına savaşan delikanlı bizim Keloğlan’dı,” desem inanır mısın?

Anası:

— Tövbe inanmam, demiş.

— Vallahi billahi! Gel, gel, demiş o da.

Keloğlan da uyuyormuş. Kafasındaki deriyi çıkarıp anasına göstermiş. Uyandırmışlar.

Kaynanası:

— Bunu niye yaptın evladım, demiş.

Mehmet demiş ki:

— Ana, aramızda sır kalacak tamam mı? Ben de padişah evladıyım. Ben de cenk gördüm, ben de savaştım. Kızın bana âşık olmuştu. Beni beğenmeyen padişaha, bacanaklarıma ders vermek istedim.

Kaynanası:

— Tamam yavrum, öyle olsun, demiş.

Kız da:

— Ana, sakın babama söyleme, demiş.

Padişah da o ara bir hastalığa yakalanmış. Öyle büyük bir hastalıkmış ki bütün hekimler derdine çare aramış. Sonunda biri:

— Taze yavrulamış aslan sütü içerse bu hastalıktan kurtarır, demiş.

Allah Allah! Mehmet’in bütün bacanakları öylece şaşıp kalmışlar. Padişah demiş ki damatlarına:

— Evlatlarım, oğullarım! Beni bu dertten kurtarmak için taze yavrulamış aslan sütü lazım. Istırap çekiyorum, yatamıyorum, uyuyamıyorum. Bana aslan sütünü bulun getirin!

Öyle mi? Öyle... Öbür damatlar, atlarına atlamış, çekip gitmişler. Mehmet, karısına:

— Ben de gidip bakayım. Babana söyle, bana bir at versin. Ben de bakayım, demiş.

Kız gitmiş, babasına demiş ki:

— Baba, Keloğlan benimle konuştu. Diyor ki; “Bir at da bana versin. Ben de gidip bakayım.” O da gidecekmiş.

Padişah:

— Öyle mi? Kel başıyla mı gidecekmiş? Ne yapabilir ki o, demiş.

Kız, padişahı ikna etmiş. Mehmet, atı almış, yola çıkmış. Bakmış ki bacanakları da önde gidiyor. Onlar da arkalarından gelen Mehmet’i görmüşler:

— Yine sen de mi geliyorsun Keloğlan, demişler.

Mehmet:

— He, ben de geliyorum. Belki ben bulacağım aslan sütünü, demiş.

Onlar da:

— Aman aman, tez bul da, demişler.

Mehmet:

— Vallahi bulurum. Bulamazsam da dönerim, demiş.

Mehmet yine hemen dereye gitmiş. Derenin kenarındayken en büyük eniştesinin verdiği sakal kıllarını birbirine sürtmüş. Eniştesi yıldırım gibi yardımına gelmiş.

— Hayırdır, niye çağırdın Mehmet? Ne yardımım dokunursa söyle, demiş.

Mehmet de:

— Böyle böyle. Bana taze yavrulamış aslan sütü lazım, demiş.

Eniştesi:

— Öyle mi? Peki öyleyse… Şöyle öteye gittiğin zaman büyük bir mağara var. Mağaranın içinde büyük bir aslan var. Daha yeni yavrulamış. İki yavrusunu keseceksin. Birinin sütü zehirli, birininki zehirsiz. Padişah için zehirsizi alacaksın, demiş.

Mehmet, eniştesinin dediği mağaraya gitmiş. Mağarada aslan yatıyormuş. Eniştesinin söylediklerini yapmış. Biri zehirli, biri zehirsiz sütleri heybesine koymuş. “Yallah!” geri dönmüş. Bacanaklarına yolda rastlamış:

— Selamünaleyküm, demiş.

Kafasındaki deriyi çıkardığı için bacanakları bunu tanımamışlar tabii. 

— Aleykümselâm, demişler.

Mehmet:

— Ne arıyorsunuz, diye sormuş.

Bacanakları:

— Taze yavrulamış aslan sütü arıyoruz, demişler.

Mehmet:

— Bakın, bende taze yavrulamış aslan sütü var. Ben size veririm, para mara da istemem, ama bir şartla veririm, demiş.

Onlar da:

— Neymiş şartın, diye sormuşlar.

Bunun üstüne Mehmet:

— İkinizin de ayağına atımın nalını vuracağım. Para istemiyorum. Siz bunu alın, demiş.

O, onun yüzüne bakmış; o da onun yüzüne bakmış. Demişler ki:

— Niye parayla vermiyorsun? Var bunda bir şey.

Mehmet:

— Hayır, parayla vermiyorum. Bir şey de yok. Yoksa ben gidiyorum, demiş.

Onlar da:

— Dur, dur! Kim görecek ki ayağımızın altını? İyi o zaman, çak nalları, demişler.

Mehmet, ikisine de nalları çakmış. Neyse, bunlara nalı vurmuş, ondan sonra hızlıca biraz ileriye gitmiş. Yine dereye gelmiş. Elbisesini değişmiş. Kafasına taktığı deriyi yine geçirmiş, olmuş Keloğlan.

Bacanakları oradan geliyormuş ya, bunu görür görmez:

— Keloğlan’a bak! Daha yeni mi geliyorsun, demiş, alay etmişler.

Mehmet de hiç sesini çıkarmamış. Neyse, bunlar saraya dönmüşler. Padişah dertten kıvranıyormuş. Damatlar sütü vermişler. Hekim, bakıp demiş ki:

— Sakın padişahım! Bunu içme, bu zehirlidir.

Bacanaklar ne dese de ne etse de inandıramamışlar. Padişah, damatlarını zindana attırmış. Mehmet de zehirsiz sütü getirip vermiş. Padişah şaşırmış Keloğlan’ın sütü getirmesine. Hekimler bu süte bakmışlar. Padişaha sütü içirince dertten kurtulmuş.

Padişahın karısı, padişaha:

— Bu adam sana o kadar iyilik yaptı. Artık böyle davranma, demiş.

O zaman Mehmet, padişahın huzurunda kafasındaki deriyi çıkartmış.

— Ben Mehmet’im. Filan padişahın oğluyum. Ben bir şeye isyan ettim, bu duruma geldim. Savaşa gittim, bunu yaptım. Yine de beni sevemedin. Benim suçum yok ki! Bak öbür damatlarına. Ayaklarındaki nalları da ben vurdum. İstersen bak! Benim kim olduğumu anlarsın, demiş.

Bakmışlar ki gerçekten de ayaklarında nal var. O zaman padişah gerçekleri anlamış, yumuşamış. Mehmet’le padişahın kızına yeniden kırk gün, kırk gece düğün yapmışlar. Mutlu, mesut yaşamışlar.

Gökten üç elma düştü; biri söyleyene, biri dinleyene, biri de kime olursa...

 


* bellemek: Sanmak.