URUS'UN PADİŞAHI
(İç Anadolu Bölgesi, Çankırı)

Bir varmış bir yokmuş, Allah’ın kulu pek çokmuş. Bir herifle bir karının bir oğlu varmış. Bu herif oğlunu okutmaya vermiş hocaya. Bu çocuk üç beş gün okuduktan sonra, bu hoca çocuğa nasihat vermiş:

— Siz akşamleyin yattıktan sonra rüya görürseniz ananıza babanıza diyecek zaman, “Hayır ola!” demeyince söyleme.

Bu çocuk o gün rüya görmüş. Babasına varmış:

— Baba ben bugün rüya gördüm, demiş.

Babası da:

— Söyle oğlum, demiş.

Oğlan söylememiş. Oğlanı söylemeyince “Beninle eğleniyor musun?” demiş, döğmüş. Çocuk ağlayarak anasının yanına gitmiş:

— Ana, ben bu gün rüya gördüm, diye söylemiş.

O da:

— Oğlum söyle bakalım, demiş.

“Söylemem anam.” demiş o oğlan. Anası da döğmüş. Sonra döğünce çocuk ağlayarak bir padişaha varmış:

— Bugün şevketlim ben bir rüya gördüm.

O da:

— Söyle çocuğum, demiş.

Ona da çocuk “Söylemem.” demiş. “Söylemem.” deyince padişah “Benimle dalga mı geçiyorsun?” diye tutmuş oğlanı zindana atmış. Zindana atınca, üç beş gün durunca bu çocuk acıkmış. Acıkınca zindanın duvarını delmeye başlamış. Duvarını delince öte yanda padişahın bir kızı varmış. Kızına her gün kırk kap yemek hazırlarlarmış. Bu oğlan her gün birini çalar, yermiş.

Sonra kız vesveseye dalmış, “Bana kırk kap yemek hazırlıyorlar da biri eksik. Bunu ben gözleyim.”

Gözlerken, bu oğlan yemeği çalarken, bileğinden yapışmış:

— Sen ins misin cin misin, demiş.

Oğlan da:

— Ne insim ne cinim, seni beni yaratan Allah’ın kuluyum. Ben böyle bir rüya gördüydüm, babana söylemeye geldiydim; baban da “Hayır ola!” demedi. Ben de rüyamı söylemedim. “Benimle dalga mı geçiyorsun?” dedi. Kolumdan tuttu, zindana attı. Şimdiyse biz de aç kaldık, senin yemeğini çalıyorum.

Kız da demiş ki:

— Benimle bir olursan her gün karnını doyururum, demiş.

Sonra Urus’un* padişahı bizim Türkiye’nin padişahına bir oklava göndermiş:

— Bu oklavanın kalın başı, ince başını bilirse bilsin; bilmezse onunla ilanihaye harbim var.

Bizim Türkiye’nin padişahı düşünmeye varmış. O zamana kadar kızı yanına gelmiş:

— Baba ne düşünüyorsun?

— Kızım, Urus’un padişahı bir oklava göndermiş. “Bu oklavanın kalın başı, ince başını bilirse bilsin, bilmezse ilanihaye harbim var.” demiş. Onun için düşünüyorum.

— Baba hiç telaş etme. Ben bir akıl düşünürüm, demiş.

O zamana kadar zindandaki oğlanın yanına gelmiş.

— Urus’un padişahı babama bir oklava göndermiş. “Kalın başı, ince başı bilirse bilsin, bilmezse onunla ilanihaye harbim var.” demiş.

Oğlan da:

— Ondan kolay ne var; baban bir gün çevirsin oklavayı, suyun içine atsın. Kalın başı aşağı batar, ince başı yukarı çıkar. Kertsin, göndersin, demiş.

Bunu babası oğlanın dediği gibi yapmış. Oklavayı göndermiş. Urus’un padişahı “Bunu bildi. Ben bir çift at gönderiyorum, ikisi bir kesimde, bir boyda.” Birbirinden hiç ayırt olacağı yokmuş. “Bunun hangisi tay at, hangisi eke* at olduğunu bilirse bilsin, bilmezse onunla ilanihaye harbim var.” demiş. Bizim Türkiye’nin padişahı düşünmeye varmış.

O zamana kadar kızı yanına gelmiş:

— Baba sen ne düşünüyorsun, demiş.

— Urus’un padişahı bir çift at göndermiş. “Hangisi tay at, bunu bilirse bilsin, bilmezse onunla ilanihaye harbim var.” demiş. Onun için düşünüyorum, demiş.

— Baba sen hiç düşünme, demiş.

Zindandaki oğlanın yanına gelmiş.

— Babama Urus’un padişahı bir çift at göndermiş. “Hangisi eke at, hangisi tay at olduğunu bilirse bilsin, bilmezse onunla ilanihaye harbim var.” demiş.

Oğlan:

— Ondan kolay ne var; atlara yedi gün arpa yedirsin. Göle atları sürsün. Eke at kenardan dolanır içer; tay at darpılı* gölün içine girer içer. Atı o zaman damgalasın, göndersin, demiş.

Aynı oğlanın dediği gibi yapmış. Damgalamış göndermiş. Urus’un padişahı “Türkiye’de ne kadar çok bilen varsa buruya göndersin.” demiş.

Türkiye’nin padişahı “Benim bir kızım var. Türkiye’nin ne kadar askeri varsa, hepsi kırılsa kızımı göndermem.” demiş. O zamana kadar kızı yanına gelmiş:

— Baba sen ne düşünüyorsun?

O da:

— Kızım, Urus’un padişahı seni istemiş. Ne kadar askerim varsa kırılsa, gene seni göndermem, demiş.

— Baba evveli senin zindana bir oğlan attı mıydın, demiş.

— Evet, attıydım, demiş.

— İşte o oğlan biliyor.

O zamana kadar oğlanı çıkartmışlar:

— Oğlum seni Urus’un padişahı istemiş. Gider misin, demiş.

— Evet, giderim, demiş.

Bu oğlan oradan atına binmiş, yola çıkmış. Giderken de bir yerdinleyene rast gelmiş.

— Selamünaleyküm, demiş.

O da:

— Aleykümselam. Nereye gidiyorsun, demiş.

O da:

— Urus’un padişahı istemiş. Oraya gidiyorum, demiş.

— Ben de gideyim mi, demiş.

— Gidersen haydi gidelim.

İkisi giderken bir çorbasavurana rast gelmişler. Çorbasavuran:

— Nereye gidiyorsunuz?

O da:

— Urus’un padişahı istemiş. Oraya gidiyoruz, demiş.

— Ben de gideyim mi, demiş.

— Gidersen haydi gidelim, demiş.

Üçü giderken bir pınardondurana rast gelmişler:

— Selamünaleyküm pınardonduran, demiş.

O da:

— Aleykümselam. Nereye gidiyorsunuz, demiş.

O da:

— Urus’un padişahı istemiş. Oraya gidiyoruz.

— Ben de gideyim mi, demiş.

— Gidersen haydi gidelim, demiş.

Dördü giderken bir çaygoyurana* rast gelmişler.

— Selamünaleyküm, çaygoyuran, demiş.

 O da:

— Aleykümselam, çokbilen. Nereye gidiyorsunuz, demiş.

O da:

— Urus’un padişahı istemiş de, oraya gidiyoruz, demiş.

Beşi bir, Urus’un padişahının katına varmışlar. “İşte bizi istemişsin, biz geldik.” demiş. Urus’un padişahı “Şu odaya koyun.” demiş. Bunları odaya koyunca yerdinleyen yere kapanmış. Urus’un padişahı demiş ki:

— Yedi gün bir fırın kızdırın. Oraya koyalım da bunları, yakalım, demiş.

Yerdinleyen:

— Arkadaşlar, hâlimiz felaket.

Onlar da:

— Niye felaket, demiş.

— Urus’un padişahı yedi gün fırın kızdırtıyor. Bizi oraya koyup da yakacaklar, demiş.

Pınardonduran:

— Ondan kolay ne var. Siz benim arkamdan gelin, o fırına pesenler* sürdürürüm, demiş.

O zamana kadar, bunların beşini de çıkarmışlar, fırına yakmaya götürmüşler. Pınardonduran fırına üfürünce, bütün fırına pesenleri sürdürmüş.

— Yahu bize bir sıcak yer yok mu? Bütün burayı pesen sürmüş, soğuktan duramıyoruz, demiş.

O zamana kadar “Eski odaya atın!” demiş. Gene yerdinleyen yere kulağını vermiş. Urus’un padişahı “Kırk kazan karavana pişirin de onu yerlerse yerler, yemezlerse yakalım.” demiş.

Bunların beşini de çıkartmışlar.

— Şu kırk kazan karavanayı yerseniz yiyin, yemezseniz sizi yakacağız, demiş.

Çorbasavuran:

— Siz arkadaşlar, siz durun da, ben kırk kazan aşı yiyeyim, demiş.

Çorbasavuran eline bir çömçe almış. Kırk kazanın kırkının da tuzuna bakmakla tüketmiş.

— Yahu beş kişiyi doyuramıyorsunuz da Türkiye’nin askerini nasıl doyuracaksınız, demiş.

Urus’un padişahı “Bunları geri odaya atın!” demiş.

O zamana kadar yerdinleyen yere kapanmış. Urus’un padişahı “Bunları başka türlü öldürmeyeceğiz. Sabahleyin hepimiz hücum edelim.” demiş.

Sabahleyin olunca bunları çıkartmışlar. Çaygoyuran hücum edeceklerini bilince:

— Arkadaşlar, siz benim üst yanıma geçin de, onların askerini bütün sele vereyim, demiş.

Onlar hücum etmişler. Çaygoyuran apışlarını ayırmış, sidiği goyurunca bütün Urus’un askeri sele gitmiş. Beşi beraber dönüp Türkiye’nin padişahının katına gelmişler. Zindandaki oğlana kızını vermiş. Ötekilerin de dördünü de evermiş. Kırk gün kırk gece düğün etmiş. Yemiş, içmiş muradına ermişler. Allah da bizi muradımıza erdirsin.

 


*Urus: Rus.

*eke: Büyük, yetişkin.

*darpılı: Dosdoğru.

*goyurmak: Salıvermek, bırakmak, koyvermek.

*pesen: Kırağı.