Cırttan
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

CIRTTAN

Bir köyde yaşayan üç kız, süpürge toplamak için buluşup ormana gitmişler. Giderken yanlarına Cırttan’ı da almak istemişler. Annesinden izin istemişler. Annesi o sırada kavurga kavuruyormuş. Kızlara birer avuç kavurga vermiş. Ama Cırttan’a da beş avuç vermiş.

Bunlar yola çıkmışlar. Hem kavurgalarını yiyor, hem de konuşuyorlarmış. Süpürge otu toplayacakları yere gelinceye kadar o kızların kavurgası bitmiş. Süpürge toplamaya başlamışlar. Cırttan’ın kavurgası çok olduğundan o daha yiyormuş. Kızlar süpürge toplarken Cırttan hiç oralı olmuyormuş.*Onlar da-

Neye boş duruyorsun, gel sen de toplasana, demişler.

Cırttan onlara;

— Annem size bir avuç kavurga verdi ya!. Onun için siz toplayacaksınız, demiş.

Kızlar onun yerine de toplamışlar.

— Hadi, vakit geçti, seninkileri  al da yola çıkalım, demişler.

Cırttan:

— Ben götürmem. Niye annem size birer avuç kavurga verdi ya!.. İşte onun için siz götüreceksiniz, demiş.

Kızlar yine çaresiz kalmışlar, onun yükünü de bölüşmüşler.

Cırttan’a:

— Haydi gidelim, demişler.

Cırttan:

— Beni sırtınıza almazsanız gitmem, demiş.

Kızlar:

— Niye alalım, demişler.

Cırttan, hay hay hem kavurga yiyor, hem de hâlâ:

— Annem size birer avuç kavurga verdi ya… Beni siz götüreceksiniz, demiş.

Kızlar, çaresiz Cırttan’ı sırtlarına almışlar, yola çıkmışlar. Bu sırada hava kararmış, akşam olmuş. Kızlar evin yolunu kaybetmişler. Dolaşıp dolaşıp aynı yere geliyorlarmış. Artık hava iyice kararmış, her yer zifiri karanlık olmuş. Korkmaya başlamışlar.

O sırada uzakta tütsü* tüten yer görmüşler. Bir taraftan da köpek ulumaları geliyormuş. Cırttan demiş ki;

İt, ürüyen yere mi gidelim, tütsü tüten yere mi?

Kızlar da demişler ki;

— Biz it ürüyen yerde ne yapalım? Tütsü tüten yere gidelim.

Oraya gitmişler. Evin kapısını çalmışlar. İçerden bir ses;

— Kim o, demiş.

Kızlar:

— Biziz teyze, gece dağda kaybolduk, evimizin yolunu şaşırdık. Sabaha kadar burada kalabilir miyiz, demişler.

Kadın sevinerek kabul etmiş. Çünkü bu bir dev karısıymış.

Kızlar çok yorgun düşmüşler. Kadın bunların karnını doyurmuş, yataklarını hazırlamış, yatmış uyumuşlar. Cırttan ise uyumamış. Kadın bunların uyumalarını beklemiş. Kızların uyuduğuna kanaat getirince kızlara:

— Kim yatmış kim uyanık?

Cırttan hemen:

— Hepsi yatmış Cırttan uyanık, demiş.

Dev karısı:

— Cırttan ne için uyanık, demiş.

O da:

— Annesi her gün kavurga kavurur, yatarken yedirir, öyle yatardı, demiş.

Bunun üzerine dev gidip hemen kavurga kavurmuş, Cırttan’a getirmiş. Cırttan, yediğini yemiş, yemediğini çıkısına* koymuş.

Biraz sonra dev karısı yine gelmiş:

— Kim yatmış kim uyanık?

Dev karısının niyetini anlayan Cırttan, daha uyumamış.

— Hepsi yatmış Cırttan uyanık, demiş.

Dev karısı:

— Cırttan ne için uyanık, demiş.

O da:

— Her akşam yatarken annem bana helva pişirir, yerim, öyle yatarım, demiş.

Bunu duyan dev karısı, hemen mutfağa gitmiş, helva yapmış, getirmiş. Cırttan, bunun da birazını yemiş, gerisini çıkısına koymuş.

Dev karısı, yine gelmiş;

— Kim yatmış kim uyanık?

Cırttan hâlâ uyanıkmış.

— Hepsi yatmış Cırttan uyanık, demiş.

Dev karısı:

— Cırttan ne için uyanık, demiş.

 O da:

— Ben yatarken annem bana hıngel* yapar, yer öyle yatardım, demiş.

Dev karası yine gitmiş hamur açmış tek tek etleri koymuş, bunları pişirmiş Cırttan’ın önüne getirmiş. cırttan yemeğini yemiş. Derken sabah olmuş.

Gün ağarınca dev karısı yine gelmiş:

— Kim yatmış kim uyanık?

Cırttan;

— Hepsi yatmış Cırttan uyanık, demiş.

Dev karısı:

— Cırttan ne için uyanık, demiş.

 O da:

— Annem, yemek yedikten sonra dereden kalburla su getirip içirip yatırdı. Onun için uyumadım, demiş.

Dev karısı kalburu almış, dereye gitmiş. Kalbura suyu doldurdukça su geri boşalıyormuş. Doldurdukça boşalmış, doldurdukça boşalmış… Dev karısı onunla uğraşırken Cırttan, arkadaşlarını uyandırmış:

— Bu dev karısı bizi yiyecek, çabuk buradan kaçalım, demiş.

Evden kaçmışlar, yola düşmüşler. Gündüz gözüyle evlerine varmışlar.

Cırttan, eve gelince çıkısını açmış. Çıkısındakileri çıkarmış. Annesi getirdiklerini görünce

— Bunları nerden aldın? Gidip bir daha getir, demiş.

Bunun üzerine Cırttan, dev karısının evine gelmiş. Kapıyı dövmüş, dev karısı çıkmış.

Cırttan’a:

— Vah, sen misin Cırttan? Nerdesiniz, ben de sizi aradım, demiş.

Hemen Cırttan’ı tutmasıyla çuvala koyması bir olmuş. Dışarıya çıkmış ki, bir taş alıp Cırttan’i öldüre…

Cırttan, bu sırada cebinden bıçağını çıkarıp çuvalı kesmiş, dışarı çıkmış. Oradaki keçiyi çuvala koymuş. Hem genç, hem çevik olduğu için sıçramış, tavana çıkmış.

Bu sırada dev karısı elinde taşla içeri girmiş. Taşı kaldırıp çuvala vurdukça vurmuş. Çuvalın içindeki keçi “Meee!” diye bağırmış.

Dev karısı Cırttan zannederek:

-“Meee!” lesen de, bağırsan da elimden kurtulaman, demiş.

Vura vura keçiyi öldürmüş. İşte o sırada Cırttan, damın üstünden aşağıya toprak dökmüş. Dev bir de yukarıya bakmış ki Cırttan orada:

— Sen ölmedin mi, demiş.

— Yok ölmedim demiş Cırttan.

Dev karısı tavana bakmış ki, Cırttan orda. Keçiyi boşuna öldürmüş. Kızsa ne, belli etmemiş.

— Peki oraya nasıl çıktın, demiş Cırttan’a.

Cırttan da:

— Küpü küpün üstüne koydum da çıktım, demiş.

Dev karısı küpü küpün üstüne koymuş. Üzerine basınca, koca dev, küp dayanır mı? Hepsi kül-haş olmuş.

Cırttan oradan kaçmış. Dev, keçinin öldüğüne mi yansın, küplerinin kırıldığına mı yansın!.. Bunun ardına düşmüş. Önüne bir ırmak gelmiş. bakmış ki, Cırttan karşıda.

— Oraya nasıl geçtin, demiş Cırttan’a.

O da:

—Değirmen taşını boynuma taktım geçtim, demiş.

Dev, bir değirmen taşı bulmuş boynuna geçirmiş. suya girince boğulup gitmiş.

Cırttan da tekrar devin evine gelmiş, ne kadar eşyası varsa alıp annesine getirmiş. Yiyip içip muratlarına geçmişler.

 


* oralı olmak : İlgili olmak, ilgilenmek.

* tütsü : Duman.

* çıkı : Çıkın, bohça.

* hıngel : İçine et konulup muska şeklinde katlanan hamurun pişirilip sarımsaklı yoğurt ve yağ katılmasıyla yapılan yemek.