Haraminin Sırrı
(Ege Bölgesi, Afyonkarahisar)

Evvel zaman içinde kalbur saman içinde. Develer tellal iken, pireler berber iken ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallar iken annem düştü beşikten, babam kaptı maşayı dolandılar köşeyi. Köşeden bir pir-i fani çıktı, anlattığı masal içimize aktı. Önemli olan masalın sonundaki öğüdü anlamaktı. Masalın sonunda pir-i faninin öğüdü saklı.

Bir adamın üç oğlu üç de kızı varmış. Adamcağız hastalanmış. Çocuklarını yanına çağırmış ve demiş ki:

— Yavrularım! Eğer ben iyileşemez de ölürsem, bacılarınızı ilk gelen dünürcüye verin, demiş. Aradan iki üç gün geçmeden babaları ölmüş. Ağlamışlar, sızlamışlar ama elden ne gelir. Babalarınızı bir top beze sarıp ahrete yollamışlar.

Gel zaman git zaman günün birinde büyük kızı devler padişahının oğluna istemeye gelmişler. Büyük ağabeyleri;

— Ben bilmem.

Ortanca:

— Ben vermem dese de küçük oğlan:

— Babamın vasiyeti var. İlk gelen dünürcü oldukları için vereceğim bacımı demiş.

Aylar ayları kovalamış, günler su gibi arkken ortanca kızı da peri padişahının oğluna istemeye gelmişler. Yine. Büyük ağabeyleri “Ben bilmem.”, ortanca “Ben vermem.” dese de küçük oğlan “Babamın vasiyeti var. İlk gelen dünürcü bunlar, vereceğim bacımı” demiş ve ortanca kızı peri padişahının oğluyla evlendirmişler.

 Küçük kızın evlendirilmesinde de aynı olaylar yaşanmış. Onu da ilk gelen dünürcü oldukları için Kuşlar padişahının oğluna vermişler.

Kızlar evlendikten sonra erkek kardeşler de sırayla evlenmişler ve mutlu mesut yaşamaya devam etmişler etmesine de bakalım neler gelmiş başlarına?

Üç kardeşin hanımları tarlada çalışırken yanlarına bir atlı gelmiş ve su istemiş. Küçük oğlanın hanımı işini gücünü bırakıp yanlarına gelen yolcuya su vermiş. Yabancı suyu içtikten sonra tası fırlatıp atmış, gelini de atının terkisine alıp kaçmış. 

Kara haber tez duyulurmuş. Yine öyle olmuş:

— Ağlamanın, sızlamanın ne faydası var, en iyisi biz gelinimizi arayalım demişler. Küçük oğlan:

— O benim hanımım. Arayıp bulmak, kaçırandan hesap sormak bana  düşer deyip yola koyulmuş. Yola çıkarken mendile sardığı kırmızı bir elmayı cebine koymuş. Elinde de yeşil bir dal almış…

Az gitmiş uz gitmiş dere tepe düz gitmiş bir de bakmış ki bir arpa boyu yol gitmiş. O dağ senin, bu dağ benim dolanırken devler ülkesine varmış:

— Buraya kadar gelmişken bacımı da bir göreyim demiş. Devler padişahının oğluyla evlenen kız kardeşiyle sarılıp ağlaşmışlar. Yılların hasretini bölüşmüşler. Kardeşi

— Ne de olsa benim kocam bir dev. Ne olur ne olmaz, seni görmesin deyip bir odaya saklamış. Biraz sonra eve gelen kocası içeri girer girmez:

— Bu evde insan eti kokuyor demiş. Hanımı:

— Şaşırdım herhalde, beni mi yiyeceksin” deyince dev:

— Seni yiyeceğime kendimi yerim” diyerek kolunu, bacağını ısırmaya başlamış. Kadın:

— Dur! Hemen kendine eziyet etme! Büyük ağabeyim evimize gelse ne yaparsın? demiş.  Dev:

—  Parçalarım! diye kükremiş. 

— Ya ortanca ağabeyim gelse ne yaparsın? deyince :

— Kanını yere damlatmam bir lokmada yutarım demiş.  Kadım:

— Peki beni sana veren küçük kardeşim gelse ne yapardın? Deyince:

— Öper de tepeme koyarım. Onun hatırını sayarım diye cevap vermiş dev. Bu cevabı duyan hanımı kardeşine bir zarar gelmeyeceğini anlayınca sakladığı yerden çıkarmış kardeşini. Konuş dertleşmişler. Başından geçenleri bir bir anlatmış bizim küçük oğlan. Köz sönmüş, söz tükenmiş bizim yiğit oğlan yitirdiği yârini aramak için yeniden yollara düşmüş. Bu arada kız kardeşi:

— Bize bir bellek bırak. Bir işaret ver. Senin durumunu bize anlatsın. Yolun nerelere düşer kim bilir? Hiç olmazsa sağ olduğunu anlayalım.demiş. O da cebinden elmasını çıkarıp vermiş ve demiş ki:

— Bu elma taptaze parlayıp durursa sağım, iyiyim demektir. Eğer elma sararır, çürürse başım dardadır bilesiniz deyip oradan ayrılmış.

Yüksek tepeleri aşmış, derin uçurumlara düşmüş, düz ovayı görünce şaşmış bir de bakmış ki peri padişahının ülkesinde. Peri padişahının oğluyla evlenen kız kardeşine de uğrayıp olanları anlatmış. İpek mendilini bergüzar vermiş.

Kuşlar padişahının oğluna giden bacısının yanına varmış. Ona da olanları anlatmış. Elindeki yeşil çubuğu vererek “Bu dal yeşil durduğu sürece korkmayın ama dal kurursa bilin ki başımda bir hal vardır” demiş.

Atıyla gezmedik il, uğramadık yer bırakmamış. Tam umutsuzluğa kapılıp dönecekken kara dağların yamacında geniş bahçeli bir ev görmüş. Atından inmiş, onu bir kenara gizledikten sonra bahçeye girmiş ve elma ağacının tepesine çıkıp etrafı gözlemeye başlamış. Bir de ne görsün. Karısı ve onu kaçıran adam karşısında. Karısının üzüntüsü yüzünden okunuyormuş. Onu kaçıran haydutsa horul horul uyuyormuş. Adam ağaçtan bir elam koparmış ve karısının üzerine atmış. Elma yere düşünce kadın:

— Ey elma! Benim gelenim gidenim mi var? Bu dağ başında beni kim bulacak da düşüp duruyorsun? demiş. Bir daha, bir daha elmalar daldan düşmeye başlayınca kadın başını kaldırıp ağaca bakmış. Kocasını görünce sevinçten kalbi çatlayacakmış. Kocası:

— Haydi! Çabuk ol. At bizi bekliyor. Hemen buradan uzaklaşalım demiş. Ata binmişler ve dörtnala sürmüşler ama atın kişnemesinden haydut uyanmış.  Od atlamış hemen atına ve bunları yakalamış. Kadının kocasını bayılttıktan sonra doğramış ve bir torbaya doldurmuş. Bu arada karısı kocasının bir parmağını alıp hemen cebine saklamış. Haydut torbayı atın sırtına yükleyip kamçısını şaklatmış. At çatlayana kadar koşmuş ve sonunda bir pınarın başına varmış.

Pınarın başında üç derviş oturuyormuş. Dervişler çuvalı açmışlar ve başlamışlar duaya. Birisi okumuş ikisi amin demiş. Birisi okumuş. İkisi amin demiş. Rahmeti bol olan Yüceler Yücesi Allah dualarını kabul etmiş ve İbrahim peygamberin dört tepeye dört parça halinde koyduğu kuş misali adam canlanıp eski haline dönmüş. Yeniden kanlanıp canlanmış. “Pes etmek yok!”diyerek dağdaki evin yolunu tutmuş. Gizlice avluya girip yine elma ağacına çıkmış. Hanımı kocasının parmağına bakıp bakıp ağlıyormuş. Harami ise derin uykudaymış. Adam yine daldan kopardığı elmaları hanımına atarak işaret vermeye çalışıyormuş. İyice umudu kesilen kadın elmaların tere düşmesine bir anlam veremiyormuş:

— Kimim var ki bu elmalar bana haber vermeye çalışıyor deyip ağlıyormuş. Bir de kafasını kaldırıp ağaca bakınca kocasını karşısında görmüş. Önce hayal zannetmiş ama adam tekrar elma koparıp atınca nasıl olduğuna şaşırsa da yaşadığını anlamış. Adam hanımına:

— Yanında yatan haraminin gücü nereden geliyor öğren de bana bildir demiş. Harami uyanınca kadıncağız:

— Artık kocamı da öldürdün! Söyle bana senin yiğitliğinin sırrı ne? demiş. Harami:

— Ben de senin gibi bir insanım. Marifet benim atımda demiş ve başlamış anlatmaya:

— Cuma günleri şu karşı yaylada bir kısrak kunnar. Onun tayını al. Eğerle, gemle. Orada bir yılan var. Yılanı al yere çal. At korkarsa o atı bırak gel. Yok eğer at korkmazsa sırtına bin gel. O küheylana yeriş yetiş olmaz.

Kadın öğrendiklerini bir yolunu bulup kocasına anlatmış. Adamcağız denilen yere gitmiş, söylediklerini yapmış ve küheylana binip gelmiş. Haraminin uyuduğu bir sırada karısını küheylanın terkisine bindirmiş ve atı dehlemiş. Bu sırada harami uyanmış ama bir türlü öndeki ata yetişemiyormuş. Sırrını söylediği için yenileceğini anlamış. Adamla karısının bindiği küheylan geri dönüp haraminin atına:

— Bir senin üstündeki sakar köre bak. Bir de benim üstümdeki çifte nura bak. demiş. Haraminin atı şaha kalkıp haramiyi üstünden atmış sonra da çiğneyip, ezerek onu öldürmüş.

Dönüş yolunda tekrar bacılarına uğramış. Onlar da :

— Elma çürür gibi oldu ama yeniden kızardı. Mendil ıslandı ama tekrar kurudu. Dal önce sararsa da sonra yeniden yeşerdi. Biz de senin önce hastalanıp sonra iyileştiğini zannettik demişler.

Adam ve karısı yıllarca mutlu bir şekilde yaşamışlar.

Yemiş içmiş muradına ermiş. Gökten üç elma düşmüş. Biri bu masalı okuyana, anlatana, biri dinleyene, birisi de bu masalı yayanaymış…

Bu arada geçen gün adamla karısını ziyaret ettim. Sevdalıların umutları yeşersin diye binlerce elma ağacı dikmişler.

“Hani masalın sonunda aksakallı ihtiyar bir çift söz söyleyecekti?” dediğinizi duyar gibiyim.

Piri fani demiş ki;  “İyilik edenler hayatları boyunca iyilik görürler. Doğruluktan şaşmayın. Haddinizi aşmayın. İyiliği elden, sevdiğinizi gönülden bırakmayın.”

 Benden söylemesi…

(Bu masal Afyon Sultandağı Karapınar’da “Tırpamla (Tırp elma) adıyla bilinir.)