Köse ve Ağa 
(Doğu Anadolu Bölgesi, Elazığ)

KÖSE

Zamanın birinde bir ağa varmış. Bu ağanın babası ölmeden önce oğluna bir nasihat vermiş: - Oğlum ne yaparsan yap, yanında köse birini çalıştırma, demiş

Ağa:

- Tamam baba nasihatin başım üstünedir, demiş.

Aradan zaman geçmiş, ağanın babası ölmüş. Biraz zaman sonra ağanın bir yardımcıya ihtiyacı olmuş. Bir köye haber salmış:

“Bana yardımcılık yapacak, hizmetimi görecek bir adam lazım” demiş.

Haberi alan bir köse, ağanın yanına gitmiş:

- Selamün aleyküm ağam.

- Aleyküm selam köse kardeş.

- Ağam, duydum ki senin bir yardımcıya ihtiyacın varmış. Ben senin emrinde çalışırım, hizmetini görürüm.

- Kusura bakma köse kardeş, benim babamın vasiyetidir. Yanımda köse adam çalıştırmam, demiş ağa.

Köse ne demişse ağayı ikna edememiş. Kalkmış gitmiş, kılık kıyafetini değiştirip yeniden ağanın yanına gelmiş:

- Selamün aleyküm ağam.

- Aleyküm selam köse kardeş.

- Ağam, bizim köye haber salmışsın, yanına adam almak için ben de duyunca geldim.

- Senden önce senin gibi köse bir adam geldi. Ona da dedim. Babamın vasiyetidir. Ben yanımda köse adam çalıştırmam.

- Ağam, bizim köyde bütün erkekler kösedir. Sen beni yanına al, bir bak ağam. Eğer istemezsen ben köyüme yine dönerim, demiş.

Ağa düşünmüş:

- Tamam, seni yanıma alırım ama bir şartım vardır. Ben ne dersem yapacaksın, demiş.

- Ağam, benim de senden bir isteğim vardır. Ne yaparsam yapayım, kızmayacaksın, küsmeyeceksin.

Ağa da, köse de birbirlerinin şartını kabul etmişler. Ağa köseyi işe almış. Aradan biraz zaman geçmiş. Sonra ağa:

- Köse, benim bir tazım var. Tazıyı da alıp benim falan yerdeki tarlama gideceksin. Tazı nerede durursa sen öküzle orayı süreceksin, demiş.

- Tamam ağam. Emrin başım üstünedir.

Köse, tazıyı da alıp falan yerdeki tarlaya gitmiş. Tazı nerede durursa köse orayı sürmüş. Derken tazı gitmiş büyük bir taşın üstünde durmuş. Köse biraz beklemiş bakmış ki yok tazı yerinden kalkmıyor. E taşı da süremez. Sinirlenmiş tazıyı orada parça parça edip öldürmüş. Ağanın yanına gitmiş. Ağa:

- Köse ne yaptın tarlayı sürdün mü? , demiş.


	Ağam, vallahi tazı nereye gittiyse, peşinden gittim, orayı sürdüm. Senin tazı en son gitti büyük bir taşın üstünde durdu. Baktım taşı süremem, ben de aldım tazıyı öldürdüm.


Tazısından olan ağa sinirlenmiş. Tam köseye kızacağı sırada aklına verdiği söz gelmiş. Sesini çıkarmamış. Aradan biraz zaman geçmiş. Ağa köseyi yanına çağırmış:

- Köse git bana odun getir. Ama getireceğin odunlar dümdüz olsun, eğri odun istemem” demiş.

- Emrin başım üstünedir ağam.

Köse ormana gitmiş. Hangi dalı kesmek istese dalda eğrilik varmış. Ağanın istediği gibi odun bulamayınca eli boş dönmüş ağanın evine. Ama düşünmüş: “Ağanın yanına eli boş dönmek olmaz” demiş. Bakmış ki kenarda bir yaba. Hemen yabanın sapını çıkarmış, Üç dört parçaya bölüp ağanın önüne getirmiş. Ağa odunlara bakmış. Köseye dönüp:

- Köse, söyle bakalım. Bu kadar düzgün odunu nereden buldun böyle, demiş.

- Ağam, vallahi ormanı alt üst ettim de senin dediğin gibi odun bulamadım. Tam yanına gelecektim düşündüm ağamın yanına eli boş gitmek olmaz. Ben de köşede duran yabanın sapını üç dört parça yapıp getirdim.

Ağa yabasından olunca bu defa daha bir sinirlenmiş ama verdiği söz aklına gelince köseye kızmamış. Bakmış ahırdan ineklerin sesi geliyor.

- Köse, git ineklere yem ver. Kafalarını yemin üzerine koy ki sesleri kesilsin, demiş.

- Hemen gidiyorum ağam.

Köse ahıra gitmiş. İneklerin önüne yem koymuş ama inekler dönüp yeme bakmamış bile. Bağırmaya devam etmişler. Köse sinirlenmiş. İneklerin başını tek tek kesip yemin içine koymuş. Ağanın yanına gitmiş. Ağa bakmış ki ineklerin sesi kesildi. Köseye dönüp:

- Köse ne yaptın da ineklerin sesi bu kadar tez kesildi? , demiş.

- Ağam, vallahi yem koydum önlerine dönüp bakmadılar bile bağırmaya deva ettiler. Ben de senin dediğin gibi yaptım aldım ineklerin boğazını kesip, başlarını yemin içine koydum.

Ağa bunu duyunca küplere binmiş. Sinirden, üzüntüden yataklara düşmüş. Yine de köseye bir şey dememiş. Biraz zaman geçmiş ağa iyileşip kendine gelmiş. Kızıyla beraber köseye bir üsküre yoğurt göndermiş. Kızı da tembihlemiş. Kız, kösenin yanına gitmiş:

- Köse amca, babam bu üsküre yoğurdu sana gönderdi. Yoğurdu yesin ama kaymağını kırmasın, demiş.

Köse cebinden bıçağını çıkarmış. Üskürenin altını delmiş, yoğurdu yemiş. Üsküreyi kızla beraber geri göndermiş. Ağa bakmış ki kaymağı gerçekten köse delmeden yoğurdu yemiş. Üskürenin altına bakmış ki delik var. Sinirlenmiş ağa yine bu köse geldiği günden beri hep zarar vermiş malına. Sabır çekmiş yine sesini çıkarmamış.

Bir gün ağanın kızı bir taşın üzerine çıkmış, ağlamaya başlamış. Ama nasıl ağlamak! Ortalığı birbirine katmış. Ağa köseyi kızının yanına göndermiş.

- Köse git, kızım ağlıyor, kızımı sustur, demiş.

Köse kızın yanına gitmiş. Ne yaptıysa ne dediyse kızı susturamamış. Sinirlenmiş, tutmuş kızın bacaklarından ikiye ayırmış. Kızı öldürmüş, ağanın evine dönmüş. Ağa öğrenince çok ağlamış, köseyi öldürmek istemiş. Ama ne yapsın söz namustur. Elinden bir şey gelmemiş. Koymuş şapkasını önüne düşünmeye başlamış. Karısını yanına çağırmış:

- Hanım, bu köse hep bize bela getirdi. Malımız gitti, hayvanlarımız gitti, kızımız gitti. Bu gidişle sıra canımızdadır. Bu köse canımızı da alır. Ben baba nasihati dinlemedim. Çok pişman oldum. Biz en iyisi bu gece gizlice kaçalım, kurtulalım bu köseden, demiş.

Karısı ağaya hak vermiş. O da kaçmaktan yanaymış. Ağa karısına:

- O zaman sen büyük bir tepsi gömme yap. Bir sofraya sarıp, çuvalın içine koy. Gece gömmemizi de alıp gidelim bu evden, demiş.

Ağanın karısı büyük bir tepsi gömme yapmış, sarmış bir sofraya onu da bir çuvalın içine koymuş. Sonra da yatıp uyumuşlar. Köse meğer ağayla, karısı konuşurken onları dinliyormuş. Ağayla karısı uyuyunca, gidip çuvalın ağzını açıp, gömmeyi çıkarmış. Yerine kendisi çuvalın içine girmiş. Gece yarısı olunca ağla karısı kalkmış. Ağa çuvalı sırtlamış. Karısıyla beraber evden gizlice çıkmışlar, yola düşmüşler. Hayli yürümüşler, köse çuvalın içinde sıkışmış. Af buyurun çişi gelmiş. Tabi ağaya, ağam beni burada indir de diyemez. Daha fazla dayanamamış. Çuvalın içinde ihtiyacını görmüş. Ağanın sırtı ıslanmış. Eliyle çuvala dokunmuş, sonra elini ağzına götürmüş:

- Hanım, sen bu gömmeyi hem tuzlu hem de yağlı yapmışsın. Bak hep sırtım ıslandı, demiş.

- Ağam, sen de idare et. Ne yapayım aceleyle yaptım gömmeyi, demek yağıyla tuzunu bu defa fazla kaçırmışım.

Ağa daha sesini etmemiş. Yollarına devam etmişler. Derken falan yere varmışlar. Bir köpek sürüsü karşılarına çıkmış. Ağa orada demiş:

- Keşke şimdi köse burada olsaydı. Bu köpeklerin hakkından gelse gelse o gelirdi.

Köse bu lafı duyar duymaz,

- Ağam, indir beni ben buradayım, demiş.

Ağa çuvalı indirince köse çuvalın içinden çıkıp, köpeklerin hakkından gelmiş. Ağa karısına dönüp:

- Hanım bu köse çok yaman çıktı. Kaçtık da kendimizi kurtaramadık, demiş.

Ağa biraz düşünmüş. Yine kafasında plan yapmış. Gizlice karısının kulağına eğilmiş:

- Biz en iyisi bu gece bir köprünün üstünde yatalım. Sen benimle kösenin arasında uyu. Ben gece kalkıp seni dürtünce, köseye bir tekme vur. Köprüden aşağı yuvarlansın ölsün. Biz de kurtulalım bu beladan, demiş.

Ama yine hesaba katmadıkları bir şey olmuş. Köse konuştuklarını yine dinlemiş. Gözü zaten ağanın karısındaymış. Fırsat bu fırsat deyip o da bir plan yapmış. Akşam olmuş, köse, ağa ve karısı bir köprüye varmışlar. Ağanın da hesap ettiği gibi karısı ortaya uzanmış.

Ağa bir tarafa, köse de bir tarafa uzanmış. Yatıp uyumuşlar. Köse ağadan evvel uyanıp, ağanın karısını dürtmüş. Karısı kendisini dürtenin ağa olduğunu sanıp, köse sandığı ağaya bir tekme vurmuş. Ağa köprüden aşağı yuvarlanıp ölmüş. Karısı da köseye kalmış.


	nasihati dinlememin bedelini ağa çok ağır ödemiş. Hem malından, hem hayvanlarından, hem kızından hem namusundan hem de canından olmuş.