KÜÇÜK OĞLAN VE CENGAVER
(Karadeniz Bölgesi, Gümüşhane)

KÜÇÜK OĞLAN VE CENGAVER

Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, develer tellal iken, pireler berber iken, ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallarken ülkenin birinde bir oduncu yaşarmış. Bu oduncunun üç tane oğlu varmış. Oduncunun bulunduğu ülkede güzel bir orman bulunurmuş. Ama oduncu bu ormanda köprünün öbür tarafına geçemezmiş. Çünkü köprü tarafına geçenleri, kim olduğu bilinmeyen birileri öldürürmüş. Ama gel gör ki en iri ağaçlar bu taraftaymış.

Gel zaman git zaman oduncu bundan sıkılmış ve diğer tarafa geçmeye karar vermiş. Ama köprünün daha ortasına gelmeden nereden geldiğini bilmediği bir kılıç darbesiyle yere serilmiş.

Bunu öğrenen oğullar toplanarak babalarının öcünü almaya karar vermişler. Anneleri ise bu duruma razı olmamış. Çünkü anneleri bunun imkânsız olduğunu biliyormuş. Ama oğullar vazgeçmemişler. Büyük oğlu eline kılıcını alıp yola koyulmuş. Babasıyla aynı sona uğramış ne yazık ki. Ortanca da aynı yolda ölmüş.

Sıra küçük oğlana gelince köprünün üzerindeki atlı cengâveri o da öldürememiş. Atlı cengâver de onu öldürememiş.

Daha sonra küçük oğlan ormanın içine dalmış. Az gitmiş, uz gitmiş bir de bakmış ki altı tane dev anası, kazan koyup yemek yapıyorlar. Her birinin elleri biri yerde biri gökte. Kocaman bedenliler.

Küçük oğlan bunlardan birinin ona yardım edebileceğini düşünmüş. Hemen birinin sütünü emmeye başlamış. Dev anası bunu fark edince iş işten geçmiş. Çünkü onun süt çocuğu olmuş. Onu öldüremeyeceğine karar vermiş. Oğullarının da öldürmemesi için onu saklamış.

Akşam olunca dev anasının oğulları gelmiş. Evde bir insanoğlu olduğunu anlamışlar. Dev anası küçük oğlanın öldürülmesini engellemek için durumu oğullarına anlatmış.

Küçük oğlan hemen durumu dev kardeşlerine anlatmış. En büyükleri daha bilgeymiş. Küçük oğlana yapması gerekenleri anlatmış. Cengâverin saklandığı yeri söylemiş. Ona, kimsenin onu yenemeyeceği bir kılıç vermiş. Bir de şişe vererek ona:

— Bu şişeyi attığında her yer cam olur, demiş.

Küçük oğlan atlı cengâverin kaldığı yere gitmiş. Cengâver de o sıra oraya gelmiş. İkisi kavgaya tutuşmuş. Cengâver küçük oğlanı yenemeyeceğini anlayınca kaçmış. Küçük oğlan da şişeyi atmış ve her taraf cam içinde kalmış. Ama cengâver atını cam yığınlarının içine sürmüş ve atın kan revan içinde kalınca, ayaklarıyla zor da olsa kaçmayı başarmış.

Küçük oğlan, dev abisine gelip durumu anlatmış. Dev abisi de ona, bu sefer savaşçının upuzun saçları olduğunu ve saçları yatınca yedi yatağa doladığını anlatmış. Arkasından da eve girince onun saçlarını kesmesini, böylece saçlarını ona dolayamayacağını ve kılıçla onu esir alabileceğini söylemiş.

Küçük oğlan kılıcını almış, eve gelmiş ve onun uyumasını beklemiş. Cengâver mihverini çıkarınca güzel mi güzel bir kız ortaya çıkmış. Kıza hemen âşık olmuş. Kız uyuyunca hemen saçlarını kesmiş ve onu esir almış. Ağabeylerinin ve babalarının diyeti olarak onunla evlenmiş.

Gel zaman git zaman bunlar mutlu mesut yaşarlar. Ama kız o kadar güzeldir ki küçük oğlan onun dışarı çıkmasını hiç istemez. Anasını da bu konuda uyarır. Ama bir gün küçük oğlanın anası hastalanır. Kız da mecburen su getirmek için çeşmeye gider. O gün de padişahın oğlu atına su içirmek için çeşmeye gelir. Çeşmede kızı görünce hemen âşık olur. Bu sevdadan yemeden içmeden kesilir. Padişahın oğlunun derdine derman olmaları için vezirlerinden yardım ister. Vezirler de o kızın alınması gerektiğini söyler. Böylece kızı alıp saraya götürürler.

Küçük oğlan odundan gelip de durumu anlayınca ne yapacağını bilemez ve hemen dev abisinden yardım ister. Dev ağabeyi da ona şunları anlatır:

— Kızın huysuz bir atı var. Söyle karına düğün zamanı o ata binsin. Karın, ata, kendinden başkasını seyis olarak kabul etmesin. Tam düğün alayı çıkarken ata kendin de bin, der. Sonra da bir şişe de su vererek arkadan gelenlere atmasını söyler. Çünkü o su bir sele dönüşmektedir.

Küçük oğlan hemen annesinin yanına gelir, her şeyi anlatır ve annesinden bütün bunları karısına söylemesini ister. Oğlanın annesi, hemen sarayın yolunu tutar. Saraya gelir, kızla görüşmek ister. Fakat kabul etmezler.

Kız çok ağlamaktadır bu sırada. Kızı susturur düşüncesiyle kadını kızla görüştürürler. Kıza, padişah ve padişahın oğluna iyi davranmasını ve ağlamamasını söyler. Ama bir şart koşmasını söyler. Düğün günü kendi atından başkasını kabul etmeyeceği şartını koşmasını söyler.

Düğün zamanı gelip çatınca kızın atını getirirler. Ama at o kadar huysuzdur ki kız ata bir türlü binemez. Çünkü kız, ata huysuz olmasını ve seyis olarak da sadece kocasını kabul etmesini söylemiştir. Atın huysuzluğunu hiçbir seyis durduramaz. Kızın kocası düğün alayının içindedir:

— Bu atı ben sakinleştirebilirim, diyerek atın yanına gelir. At, kız söylediği için sorun çıkarmaz. Kız ata biner, oğlan da atı önden çekmektedir. Tam düğün alayı çıkarken oğlan da ata biner, kaçmaya başlarlar.

Muhafızlar onları takip eder. Oğlan tam kaçarlarken şişe ile suyu yola atar. Bir anda bir sel gelerek onları takip eden bütün muhafızları alıp götürür. Bunu gören padişahın oğlu hatasını anlar, onlara bir daha dokunmaması gerektiğini fark eder.

Küçük oğlan bunun üzerine annesi ve karısını alarak başka bir diyara taşınır ve mutlu mesut yaşarlar.