Altın Armut
(Karadeniz Bölgesi, Samsun)

                                         ALTIN ARMUT MASALI

    Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, cinler top oynarken eski hamam içinde… Ben deyim şu ağaçtan, siz deyin şu yamaçtan, uçtu uçtu bir kuş uçtu, kuş uçmadı, gümüş uçtu, gümüş uçmadı, Memiş uçtu. Uçar mı uçmaz mı demeye kalmadı; anam düştü eşikten, babam düştü beşikten… Biri kaptı maşayı, biri aldı meşeyi; dolandım durdum dört köşeyi…

   Vay ne köşe bu köşe! Dil dolanmadan ağız varmaz bu işe; bu köşe yaz köşesi, şu köşe kış köşesi, şu köşe güz köşesi, diye iki tekerleyip üç yuvarlarken aşağıdan sökün etmez mi Maraş paşası!.. Hemen bir sarıya bir fare deliği bulup, attım kendimi dışarı; gelgelelim şu mahallenin yumurcakları haşarı mı haşarı, bir fiske vurdular enseme, gözlerim fırladı dışarı!..

    Az gittim uz gittim… Dere tepe düz gittim. Çayır çimen geçerek, lale sümbül biçerek, soğuk sular içerek, altı ayla bir düz gittim. Bir de dönüp ardıma baktım ki, ne göreyim, gide gide bir arpa boyu yol gitmişim!..

   Vay başıma, hay başıma; bu yol bitecek gibi tükenecek gibi değil, ya bir devlet kuşu konsa başıma, ya da alsa beni kanadına kaşına, demeye kalmadı bir de gördüm ki, ne göreyim? Adıyla sanıyla, yeşiliyle alıyla, Zümrüdüanka dedikleri değil mi? Kafdağı’nın üstünden süzüm süzüm süzülüp geliyor. Bakın hele! Yüzü insan, gözü ahu. Ne maval, ne martaval. İşitilmedik bir masal!..

  Zamanın birinde bir kasabada üç oğluyla yaşlı bir adam yaşarmış. Bu yaşlı adam ve oğullarının çiftliği varmış ve bu çitlikte her sene bir tane altın armut veren bir ağaç bulunuyormuş. Gel zaman git zaman altın armut veren bu ağaca bir ejderha dadanmış. Her sene altın armudun oluşacağı vakitlerde ejderha gelip altın armudu yiyormuş. Bunu fark eden baba:

_ Bu böyle olmaz, biz bu ejderhayı bir şekilde öldürmeliyiz, demiş.

Daha sonra oğlanlar sırasıyla ağaca çıkıp ejderhayı öldürmeye karar vermişler. İlk önce büyük oğlan ağaca çıkmış ve ejderhanın gelmesini beklemiş. Ejderha o kadar hızlı ve yüksek sesle geliyormuş ki büyük oğlan korkup eve kaçmış. İlk oğlanın yapamayacağını anlayan baba ortanca oğlunu diğer sene armudun olgunlaşacağı vakit ağaca yollamış. Fakat ortanca oğlan da ejderhanın bu gelişinden korkup eve kaçmış. En son en küçük oğlana sıra gelmiş. Keloğlan olarak adlandırılan bu küçük oğlan babasının isteği üzerine ejderhayla yüzleşmek için ağacın tepesine çıkmış. Sonunda ejderha ağaca doğru yaklaşmaya başlamış ve ejderha ağaca yaklaştıkça Keloğlan ateş etmiş sonunda ejderha yaralanmış. Ejderha öyle hızla uçup gitmiş ki Keloğlan bir türlü ejderhayı bulamamış. Üç kardeş kan izlerini takip ederek ejderhanın peşine düşmüşler. Daha sonra çok derin bir kuyunun başında bu kan izleri bitmiş. Üç kardeş bellerinde ip bağlayarak bu kuyuya inmeye karar vermişler. İlk önce büyük oğlan kuyuya inmek istemiş:

— Ben büyük olduğum için kuyuya ilk önce beni salın, yandım deyince geri çekin, demiş. Bunun üzerine kardeşleri onu kuyuya salmışlar bir müddet sonra büyük oğlan karanlıktan korktuğu için,

— Beni geri çekin! diye bağırmasının üzerine kardeşleri onu geri çekmiş. Sıra ortanca oğlana gelmiş,  ortanca oğlan abisinden biraz daha derine inmeyi başarsa da ‘’Yandım!’’ dediği için kardeşleri onu da geri çekmişler. Sıra Keloğlan’a geldiğinde o kardeşlerinin tersine:

— Yandım dedikçe beni derine doğru salın, demiş. Keloğlan sonunda kuyunun dibine varmış. Keloğlan tam üç tane kapı görmüş ve bu üç kapıdan birini seçip açmış. Kapıyı açtığında halı dokuyan bir kızla karşılaşmış. Keloğlan kıza:

— Sen burada ne yapıyorsun? Ejderha seni görürse yer, demiş ve ardından o kapıyı kapatıp diğerini açmış. Bu kapının ardında da bir kızın çorap dokuduğunu gören Keloğlan kıza hemen buradan gitmesini, ejderha onu görürse yiyeceğini söylemiş. Keloğlan üçüncü kapıyı açtığında yine bir kızın yün ile uğraştığını görmüş. Keloğlan aynı şekilde bu kızı da uyarmış eğer ejderha onu görürse yiyeceğini söylemiş. Kız ile konuşmaya başlayan Keloğlan maksadının ejderhayı öldürmek olduğunu söylemiş. Kız Keloğlan’a ejderha geldiğinde eğer gözleri açık ise uyuyor, gözleri kapalı ise uyanık olduğunu anlatmış. Daha sonra Keloğlan kapıyı kapatıp ejderhayı aramaya devam etmiş. Eline balta almış ve yavaş yavaş ejderhanın odasına doğru yürümüş. Tam odaya girecekken ejderhanın gözlerinin açık olduğunu görünce uyuduğunu bildiği için onu öldürmüş. Böylece aile ejderhadan kurtulmuş. Keloğlan kuyudan çıkarken kızları da kurtarmış, büyük ve ortanca oğlanlar kızları iple yukarı çekmişler. Sıra Keloğlan’a geldiğinde tam onu çekerken ipi kesmişler ve Keloğlan’ı orada bırakıp gitmişler. Eve döndüklerinde babalarına Keloğlan’ın ejderha ile savaşırken öldüğünü söylemişler. Keloğlan o kuyunun dibinde kendine çıkış yolu aramış ve gözüne doğru vuran ışığı takip ederek o kuyudan çıkmayı başarmış. Keloğlan bu yolun sonunda kuyudan çıkmış ve takip ettiği bu yol onu bir köye ulaştırmış. Keloğlan bu köyün girişinde bir pınar görmüş, bu pınarın başında da Anka Kuşu duruyormuş. Keloğlan köye girdiğinde padişahın huzuruna çıkmış, padişah ona köyün pınarının başında gördüğü bu Anka Kuşundan bahsetmiş. Anka Kuşu’nun köye bu pınardan su gelmesinin karşılığında bir kız istediğini anlatmış. Eğer bu sorunu çözerse ona yardım edeceğini ve kızını ona vereceğini söylemiş. Keloğlan bu işi çözeceğini söylemiş ve kız kılığına girerek Anka Kuşu’nun yanına gitmiş. Keloğlan Anka Kuşu’nun yanına gittiğinde Anka Kuşu onun bir kız olmadığını anlamış ve başlamış derdini anlatmaya.

   Anka Kuşu köylülerin onu aç bıraktığını, bu yüzden köylüleri cezalandırmak için onların suyunu kestiğini ve aslında ona gönderilen kızları yemediğini söylemiş. Keloğlan Anka Kuşu’na ona yardım edeceğini, bunun karşılığında da onu gökyüzüne çıkarmasını ve ailesinin yanına götürmesini istemiş. Anka Kuşu bunu kabul edince köye gidip padişahtan kırk teneke et, kırk teneke su istemiş. Padişah Keloğlan’ın bu isteklerini gerçekleştirmiş ve Keloğlan bu tenekeleri alıp kuşun yanına gitmiş. Tenekeleri Anka Kuşu’nun sağ ve sol kanatlarına yerleştirmiş. Anka Kuşu’nun sırtına binmiş ve gökyüzüne yükselmeye başlamışlar. Anka Kuşu Keloğlan’a:

— Ben gak, deyince et, guk, deyince su ver, demiş. Yol boyunca Keloğlan Anka Kuşu’nun isteklerini yerine getirmiş, tam yeryüzüne inecekken et ve su bitmiş. Anka Kuşu "Gak!" Demiş fakat Keloğlan et vermemiş, bu sefer kuş tekrar "Gak!" demiş. Bu sefer Keloğlan kendi etinden kesip Anka Kuşu’na vermiş. Anka Kuşu onun insan eti olduğunu anlayınca eti yememiş ve dilinin altında saklamış. Daha et istemeden Keloğlan’ı yeryüzüne indirmiş. Keloğlan yaralı bir şekilde Anka Kuşu’nun kanadından inmiş fakat yaralı olduğu için yürüyemiyormuş. Anka Kuşu Keloğlan’a:

— Sen çok temiz bir insansın, bu yüzden senin etini yemedim, demiş.

Keloğlan’a ona ait olan et parçasını vermiş. Keloğlan ayağından kesip verdiği bu et parçasını ayağına sarmış ve Anka Kuşu’na teşekkür ederek evine doğru yürümüş. Evine girdiğinde abileri çok üzgün ve pişman olduklarını söyleyerek Keloğlan’dan af dilemişler. Keloğlan onları affetmiş. Daha sonra hepsi mutlu mesut yaşamışlar. Altın armut her sene yetişmeye, olgunlaşmaya devam etmiş ve ejderha öldüğü için altınlar aileye kalmış. Artık altın armudun tek sahibi varmış, cesareti, dürüstlüğü ve yardımseverliği Keloğlan’ın babasını çok gururlandırmış ve babası o ağacın yeni sahibinin Keloğlan olduğunu söylemiş. Keloğlan gel zaman git zaman bu armut sayesinde zengin olmuş ve kuyudan çıkardığı o güzeller güzeli kızlardan biriyle evlenmiş. Ve o güzeller güzeli kızla mutlu mesut yaşamlarını sürdürmüşler. Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine…