Kuyudaki Yusuf
(İç Anadolu Bölgesi, Kırşehir)

KUYUDAKİ YUSUF

Masal masal maniki

Oolu gızı on iki

Masal başını baalamış

Döne döne aalamış

Bir varımış bir yoğumuş. Alla’an gulu darıdan çoğumuş. Üç tane gardeş varımış. Birinin adı Yusuf’umuş. [Öbürlerini gayri bilemiycem] Yusuf'u babası öbürlerinden çoh seviyomuş. İki gardeşi de Yusuf'u gısganıyomuş. İkisi dimişler ki:

— Babam Yusuf’u çoh seviyo. Bizi hiç sevmiyo. Biz bunu götürelim öldürelim. Haydi gardeşim, gezmeye gidelim dimişler.

Yusuf'u alıp gidiyollar. Bunlar gezekene bi guyu görüyolar:

— Acaba bu guyunun içinde ne var? diyi merak idiyolar.

Biri diyo kine:

— Birimiz inelim de bahalım.

Öbürü diyo kine:

— Nası ineciik gardeşim? Gocaa derin guyu. Haydi, içine düşer de ölürsek diyo. Urgan* getirelim, belimize bağlayalım, bu guyunun içinde ne var bi bahalım diyollar.

Gidip urganı getiriyolar. Önce büyük gardeşi guyuya sallıyolar. Sallayınca guyunun ortasında da ateş varımış. Büyük gardeş oraya sallanınca,

— Aaman yandım, çekin beni, diyi baarıyo.

Onlar da çekiyolar. Ortancası diyo kine:

— Bi de beni sallan, bi de ben bahayım, diyo.

O da aynı seviyeye gelince,

— Aaman yandım, çekin beni, diyi baarıyo.

Onu da çekip guyudan çıharıyolar. Yusuf’un da canı pek berkmiş. Yusuf diyo ki:

— Ben yandım didikçe sallan, yandım didikçe sallan. Taa ki aşşaa inene gadar beni sallan, diyo.

Yusuf’un beline urganı baalıyolar. Yandım, didikçe sallıyolar, yandım didikçe sallıyolaar. Ahıbet* Yusuf’u guyunun dibine indiriyolar. Yusuf, guyunun dibinde güllük gülistanlık gocaaman bir ev görüyo. Bir odayı açıyo altınlan dolu. Bir odayı açıyo, paraynan dolu. Bir odayı açıyo ki, üç tane gız. Yusuf bu gızların yanına geliyo, selam veriyo:

— Selamün aleyküm.

— Aleyküm selam, diyolar.

— Siz burda napıyonuz? diyo Yusuf.

— Biz burda oturuyok, işleme, kaneviçe işliyok, diyolar gızlar.

Böyük gızla ortanca gız iyi, zararı yoh da üçüncü, güççük gız daha bi gözelmiş. Yusuf da çoh güzelmiş. Elma gibi yanahları, filcan gibi gözleri varımış. Diyo kine:

— Biz üç gardeşik. Benim iki tane daha gardeşim var yuharda. Ben en güççükleriyim. Birinizi birine alsam birinizi de birine alsam, en güççüğü de ben gendime alsam acaba bize gelir misiniz?

Güççük gız da Yusuf’u beeniyo:

— Tamam, Allah da isterse olur, diyo.

Yusuf guyunun başındaa gardaşlarına sesleniyo:

— Gardaşlarım ben burda üç tane işleme işleyen gız gördüm, çoh beğendim. Üçümüze üçünü alalım, muraz görelim. Hemen düğünümüzü yapalım, diyo.

Onlar da,

— Olur, diyolar.

Oğlanlar urganı sallıyolar. Yusuf da urganları tek tek gızların beline bağlıyo, onlar da gızları yuharı çekiyolar. Büyük gız ile küçük gız yuharı çıhıyo. Sıra Yusuf’un beendii güççük gıza geliyo. Gız diyo ki:

— Yusuf ben çıharsam, ben güzelim gardaşların beni alır. Urganı da bıçahlarlar, sen burda galın. Gel sen çıh. Sen yuharı çıhınca ipi sallarsın, ben de ipi belime bağlar çıharım, diyo.

Yusuf gıza inanmıyor:

— Sen, ben çıhdıhta soona yuharı çıhmıycan beni gandırıyon, diyo.

Gız buna hâlini arz itmiş amma oolan dinlememiş:

— İlle* önce sen çıhıcan, dimiş.

Yusuf’un gardaşları urganı çekseler ki dünya gözeli bi gız. Hemen Yusuf'un urganını kesiyolar. Yusuf’u geri guyuya atıyolar. Gardeşinin birisi,

— Bu gızı ben alayım, diyo.

Gız aalıyoo, söylüyoo yoh! Guyunun ucu bucaana ses seda duyulmuyo. Yusuf da guyuda ağlıyoo ağlıyo üzülüyo. Yusuf guyuda galıyo. Uyuyo uyanıyoo, uyuyo uyanıyoo,

 — Napıyım ben, ben napıyıım? diyo.

Guyunun içinde gidee gide, sürünee sürüne, maaralardan geçee geçe bi garanlıh dünyaya varıyo. Öyle bi dünya ki heç gecesi gündüzü yoh. [Gerçek varmış böyle bi dünya. Gündüzü de gece, gecesi de gece bi dünya gerçekte de varmış.]. Yusuf burda bi tane aaç bulmuş. O aacın dalının da altına yatmış. Bu aacın tepesine bi guş gelmiş beş altı tane cücüklemiş. Bu guşun her sene çocuhları büyüdü mü bi yılan gelir, onları yermiş. Yusuf yatarkene cücükler bi çıırışıyollarmış bi çıırışıyollarmış, cücüklerin çıılıına Yusuf uyanmış. Yusuf uyansa ki yılan dala tırmanmış, guşu yiyecek. Hemen ordan bi daş almış, daşınan o yılanı öldürmüş. Ölüsünü de götürüp bi yere atmış. Cücükler bi sevinmişleer bi sevinmişler bi gör. Guşların anası gelmiş. Anaları da o gadar büyükmüş kine sırtında bi adamı taşıyomuş. Adam gibi de gonuşuyomuş. Bu guş Anka guşuymuş. Anka guşu gelip bahsa ki cücüklerinin yanında bi dene adam yatıyo. Yusuf’u cücüklerini öldürmeye geldi sanmış. Ganedinin üstüne goca bi daşı gomuş getirmiş. Tam Yusuf’un gafasına indirecee zaman cücükler, Allah tarafında dile gelmiş:

— Aaman anne! Nolur onu elleme. O bizim hayatımızı gurtardı, dimiş.

— Nası gurtardı? dimiş guş da.

— Bizi, yılan yimeye geldiydi, o da eline daş alıp bizi gurtardı, dimiş.

Öyle deyince guş ganadındaa daşı giri götürmüş bi yere atmış. Soona da gelmiş Yusuf’un gafasına gagasıyla vurmuş.

— Kah, dimiş. Sen is misin cis misin, söyle bana sen kimsin? dimiş.

— Ne isim ne de cisim. Seni yaratanın guluyun. Benim başımdan böyle böyle olaylar geçti. Bu guyuya mahpus oldum, dimiş.

Anka guşu,

— Sen benim yavrularımı gurtardın. İste yiğit ne istiyosan? dimiş.

— Ben aydınlıh dünyamı istiyom. Benim eşimi gardeşlerim elimden aldılar. Şimdi onun düünü oluyo beni oraya yetiştir, dimiş.

Yusuf’un gideceği yirin de ucu bucaa youmuş. Anka guşu Yusuf’a,

— Çarşıya git bi goyun kestir, derisini de tuluh yap suylan doldur. [Evelde tuluh doldururlardı. Peyniri içine basarlardı ya o tuluhtan işte.] Soona bi goyun daa kestir onun derisine de goyunların etlerini parçalayıp goy. Kemiini at. İki tuluu da ganadımın üstüne goy. Sen de sırtıma bin. Ben gak dedikçe su, guk dedikçe et ver. Benim garnımı doyurursan ben de seni götürürüm, dimiş.

Neyse bunlar düşmüşler yola. Anka guşu gak dedikçe oolan su, guk dedikçe de et vermiş. Naadar memleket uzaasa* et bitmiş. Guş gak diyomuş su var, guk diyomuş et yoh. Oolan düşünmüş taşınmııış, cebinden bıçaa çıhartmış bacaandan bi parça eti kesmiş guşa vermiş. Guş gak dedikçe oolan, bacaandan kesip veriyomuş. Guş o etin goyunun eti olmadığını bilmiş. O eti yememiş, dilinin altına sahlamış. Guş yol bitinceye kadar oolandan hep su istemiş. Guş,

— Yum gözünü, dimiş oolana.

Oolan yummuş.

— Aç gözünü, dimiş açmış.

— Bura nere?

— Filan melmeket, dimiş oolan.

— O zaman, geri yum gözünü, yum! dimiş guş.

Yummuş gözünü, açmış gözünüü:

— Hah, dimiş oolan. Hah! İşte bura bizim köy. Bura da harman yeri.* Sen beni bura indir, dimiş.

Böylelinen yol bitmiş. Guş oolanı aşşaa indirmiş.

— Ben burdan gayri giderim, dimiş oolan.

Guş,

— Tamam giden de, bi yürü de bahayım, dimiş.

— Yoh, ben yürürüm. Sen git de, dimiş oolan.

— Yoh, sen yürümeyince gitmem, dimiş guş.

Oolan yürümeye başlamış. Yürümeye başlayınca topallamış. Guş oolanı çaarmış:

— Gel buraya. Sen niye topallıyon? dimiş.

— Hiiç, öyle bacaam uyuştu da, dimiş.

— Aç da bacaanı bi bahıyım, dimiş guş.

Oolan açsa ki bacaanı bacaa ganıyo, yara bere içinde.

— Et bitince ben sana bacamdan kestim verdim, dimiş.

Anka guşu hemen dilinin altındaa eti çıharmış, oolanın bacana geri yapıştırmış. Bi de ohumuş üstüne,

— Hadi git şimdi. Sen saa ben selamet, dimiş.

Guş memleketine yavrularının yanına, Yusuf da harman yerine gitmiş. Varaa varaa vara varmış. Orda da bi yaşlı teyze varmış benim gibi. [Siz beni araya araya nasıl buldunuz? Yusuf da araya araya bulmuş işte.]

— Teyze, dimiş. Selamün aleyküm.

— Aleyküm selaam.

— Burda bi düğün var, bu ne dünü? dimiş.

— Vay, guzuum hiç sorma, dimiş.

— Felanın bi Yusuf diyi oğlu vardı dimiş. İki gardaşı Yusuf öldü diyi Yusuf’un ganlı köyneeini getirdiler dimiş. Nişanlısını da gardaşı alıyo. Onun düğünü oluyo dimiş.

— Aaman teyzem, noolur! dimiş. O zaman şu yüssüü al, barnağına tah, noolur noolmaz, gün döneer devran döner, zaman geliir zaman gider Allah dilerse biz bu yüssüünen birbirimize gavuşuruh. Ben Yusuf’um. Gardeşlerim beni gandırdı, guyuda bırahtı. Şimdi de benim hanımımı alıyo. Bana yardım et noolur! dimiş.

— Ne idiyim oolum, ne istiyon? Söyle, dimiş gadın.

— Teyze dimiş. Şu yüssüğü barnaana dah, gelinin gınasını ben yahacam di dimiş. Gençler yahdırmazzıh derlerse şööyle yüssüü gıza bi göster. O beni tanır dimiş.

Gadın varmış oraya. Gına zamanı,

— Gızın gınasını ben yahacam, dimiş.

Gızlar da,

— Sana noluyo teyze sen kimsin de gınayı yahıyon, dimişler.

O zamana gadar gadın usuulca barnaandaa yüzzüü geriden gıza götermiş. Gız hemen,

— Çekilin benim gınamı bu teyzem yahacak, dimiş.

— Teyze, teyze Yusuf nirde? dimiş.

— Yusuf, seni şurda bekliyo. Gınadan soona seni gaçıracah, dimiş. Gınayı yahıp da millet evine daalınca kız ver elini Yusuf’a. Vizzoo!*

Gardaşları bunu duyunca yalanlarının ortaya çıhmasından gorhmuşlar:

— Eyvaah! Yusuf geldi, diye tırah mırah olmuşlar.*

Yusuf sevdiiine gavuşmuş. Gırh gün gırh gece düün olmuş. Onlar ermiş muradına biz çıhalım kerevetine.

 


* urgan: Kenevir ipinden yapılmış kalın bağ, ip

* ahıbet: En sonunda, nihayet.

* ille: Mutlaka, illa ki

*  uzaasa: Uzak ise

* harman yeri: Tarladan getirilen tahılın sürüldüğü ve sapından ayrıldığı yer

* vizzo: Koşar adımlarla bir yerden uzaklaşmak

* tırah mırah olmak: Darma dağın olmak, farklı yerlere dağılmak