YAMERT İLE CÖMERT
(Karadeniz Bölgesi, Denizli)

[YAMERT İLE CÖMERT]

Bir varmış, bir yokmuş; Allah’ın kulu çokmuş. Çok söylemek günahmış az söylemek ise sevapmış.

İki kardeş ve bir anneleri varmış. Öksüz kalmışlar. Bunlar biraz yetişince:

— Anne biz çalışmaya gidelim işe gücümüz yetiyor artık, demişler.

Anneleri de bu iki azık koymuş. Birine ayrı yemek birine ayrı yemek koymuş. Oğlanın birinin adı Yamert birinin adı Cömert imiş. Bir zaman iki kardeş yol almışlar. Acıktıkları zaman bir yol ayrımına gelmişler. Kardeşin biri:

— Kardeş şurada biraz yemek yiyelim, demiş. Yamert, Cömert’e:

 — Önce senin azığını yiyelim sonra da benim azığımı yeriz, demiş.

Cömert’in azığını yemiş bitirmişler Yamert’in azığı kalmış. Bir müddet gittikten sonra yine acıkmışlar. Cömert, kardeşine:

 — Kardeş acıktık şimdide senin azığını yiyelim, demiş. Yamert ise:

— Yedirmeseydin, ben sana azığımı yedirmem, demiş.

— Öyleyse şeytanından bul, bana Allah yol gösterir, demiş ve Cömert ayrı bir yola düşmüş. Bir müddet gittikten sonra dağın başında bir ağıl görmüş:

— Yoruldum, şuraya biraz yatayım, dinleneyim, demiş. Oraya varmış ve yüksekte bir yere yatmış. O gün de kurtlar hep o ağılda toplanırmış. Gelen kurt gelmiş. Gelen kurt gelmiş, ama Cömert çok korkmuş. Yukarıda olduğu için kurtlar onu hiç fark etmemişler. Kurtlar bir tanesi demiş ki:

— Hadi gelin bugün başımıza gelen fıkraları anlatalım, demiş. Bu arada topal kurt da gelmiş kapının arkasına yatmış. Topal kurt demiş ki:

—Bu insanoğlunun hiç aklı yok. Falan yerde bir dağarcık dolusu altın var. Orda sıçan oynuyor, içine çekiyor. Oradan altınları almayı bilmiyorlar. Başka bir kurt da demiş ki:

—Bir köyde hiç su yoktur. Dev geliyor, pınarı gözüne yatıyor, her sene bir kızı yiyor. O devi öldürüp de suyu akıtmayı bilmiyorlar. Bir kurt da demiş ki:

—Padişahın kızı hastadır. Ölme derecesinde yatıyor, çok perişan. Kara kediyi kesip de kanını kızın vücuduna çalıp diriltmesini bilen yoktur.

Cömert ise bunları dinlemiş ve uykuya yatmış. Sabah olmuş. Çekilen kurt gitmiş. Çekilen kurt gitmiş. Onlar biraz uzaklaştıktan sonra cömert de kalkıp gitmiş. Onların tarif ettiği yere varınca bir dağarcık lirayı görüyor. Altınları oradan alıyor. Onların tarif ettikleri köye varıyor. Bir gelinin oturduğu bir eve yaklaşıyor ve geline:

— Bacı, bana bir su versene, demiş. Gelin evin içinde dolanıyor, çevriniyor, evde hiç su bulamıyor. Cömert niye su vermiyorsun diye sorunca gelin cevap veriyor:

— Suyun gözünde bir dev yatıyor. Senede bir gün su dolduruyoruz. Şimdi de devin günü yaklaştı. Bizlerden bir kız yiyecek ki bu sayede kırk gün uykuya dalıyor, biz de suyumuzu dolduruyoruz. Bir sene yetecek şekilde. Şimdi de gün yaklaştı, bu yüzden suyumuz bitti, diyor. Cömert:

— Ben devi öldürürsem bana ne verirsiniz, diye soruyor. Gelin:

— Evin anahtarı dahil her şeyi sana bağışlarız. Diğerlerinin de ne vereceğini bilmiyorum diyor.

O gün de yenme sırası bir padişahın kızında imiş. Cömert kılıcını yanına alıyor. Kızı da donatıp düzeltiyorlar. Dev kızı yiyecek ki kırk gün kırk gece uykuya yatacak. Dev:

— Oh ne güzel, bu sefer nasibim çift çıkıyor, diyor. Cömert kız ile birlikte yanına varıyor.

Cömert devin yanına gelince kılıcı devin alnına vuruyor ve ortadan ikiye bölüyor. Millet, oğlana:

— Ne dilersen dile, diyorlar. Oğlan:

— Sağlığınızı dilerim, diyor. O köyden hiçbir şey almadan çekip gidiyor. Kızı hasta olan padişahın köyüne geçiyor. Köye varıyor ve ahaliye:

— Bir hastanız varmış. Bir de ona ben bakayım diyor. Kızın da anası:

— O kadar doktor geldi, onlar bilemedi de bu dilenci mi bilecek, diyor. Babası içerden konuşulanları duyuyor. Karısına:

— Hanım, herkesin bir bildiği vardır, çağır yanıma gelsin, diyor. Cömert geliyor ve bir kara kedi istiyor:

— Bir kız, bir Allah, bir de ben kalacağım, diyor.

—Tamam, diyor padişah. Annesinin gönlü olmuyor; ama padişah karısını dinlemiyor. Ayrıca padişahın kızını kim iyi ederse padişah kızını ona verecektir.

Cömert, kediyi kesiyor ve kanını kızın vücuduna sürüyor. Kız uykudan uyanıyor. Herkes odaya doluyor. Padişah:

 — Ben Allah’ın huzurunda vaat ettim kızımı sana vereceğim, diyor.

Cömert bu duruma memnun oluyor, çünkü fakirlikten canı yanmıştır. Kendi binasının yanıma damadıyla kızı için bir bina daha yapıyor.

Onlar orda yiyip içedursunlar, gel haberi nerden verelim. Yamert’den. Cömert evlendi gayri. O da kardeşine haksızlık yaptığı için dolaşa dolaşa fakir düşüyor. Üzerindeki bir ipliği çeksen kırk yamalığı dökülüyor. Oraya toplaya toplaya dilenmeye geliyor. Kardeşini tanıyor:

— Kardeş sen nasıl bu hale geldin, diye soruyor.

— Senden ayrılınca falan yerde bir ağıla rastladım. Senede bir kurtlar toplanırmış oraya. Onlar birbirleriyle konuştu. Bende onları dinledim. Sonra altını aldım. Devi öldürdüm, padişahın kızını iyileştirdim. Bu hale geldim, diyor. Yamert:

— Ben de gitsem böyle olur muyum acaba, diyor. Cömert de:

— Olursun inşallah, diyor.

Yamert, ayrıldıkları yolun yerinden tarifine göre geliyor ve ağıla giriyor. Bir direğin kenarına yaslanıyor. Gelen kurt geliyor. Gelen kurt geliyor. Topal kurt da topallaya topallayarak geliyor. Kapının arkasına yatıyor. Bir tanesi:

— Haydi başımıza gelenleri yine anlatalım, diyor. Biri de diyor ki:

— Geçenki toplantımızda burada bir insanoğlu varmış. Bizim söylediklerimizi bütün dinlemiş ve zengin olmuş, diyor. Bir tanesi de:

— O zaman gelin bir arayalım, diyor.

Bakıyorlar ki direğin dibinde bir adam kısılmış duruyor. Hemen kurtlar başına birikip onu yiyorlar. Hoş muradına geçiyorlar. Haksızlığın sonu da harap oluyor. Hikâyede burada bitiyor.