ŞAH İSMAİL İLE GÜLLÜZAR
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

 

[ŞAH İSMAİL İLE GÜLLÜZAR]

 

Bir padişah varmış. Bu padişahın çocuğu olmuyormuş. Bir de veziri varmış yanında. Vezirinin de çocuğu olmuyormuş. Bir gün yolda bir bilgin adam, padişahın karşısına çıkmış. Ona bir elma vermiş:

—Bunun yarısı sende kalsın, yarısını da vezirine ver. Karılarınız bunları yesin. Kabuklarını da atma; atına ver, demiş.

Aradan biraz zaman geçmiş, atın çok muazzam bir tayı olmuş. Padişahın da bir oğlu olmuş, adını Şah İsmail koymuşlar. Vezirin de bir kızı olmuş.

Şah İsmail’in babası tahsile, eğitime çok önem veren birisi imiş, oğlunu büyürken hiç dışarı çıkartmamış. Olur ya çarşıda, pazarda gördüğü adamlara meyleder de bu işi bırakır. Padişah olmak istemez, memleket ortada kalır, diye korkarmış. Neticede Şah İsmail’in tahsilini evde verdiriyormuş, babası. Çocuk doğmadan önce bilge adam, padişaha özellikle tembih etmişmiş:

— Oğlanın yemeğine kemik koymayasınız!

Padişah da adamlarına tembih etmiş. Çocuk ergen olana kadar yemeklerin içinde hiç kemik getirmemişler. Bu konuya dikkat etmişler. Bir gün yemeğin içinde kemik denk gelmiş. Hocası:

— Yeter adam sen de, bu kadar kemik ayıklama olmaz. Ne olacaksa olsun artık. Buradan giderse gitsin, demiş.

Yemeğin içindeki kemiği almamışlar. Öylece Şah İsmail’in önüne gitmiş yemek. Kemik, Şah İsmail’in kaşığına gelmiş. Kemiği atmış, ders gördüğü yerin camını kırmış. Cam kırılınca dışarıda adamların ve güneşin var olduğunu öğrenmiş. Dışarı çıkmak istemiş. Babası da bir oğlu olduğu için artık serbest bırakmak zorunda kalmış. Şah İsmail artık dışarıda serbestçe geziyormuş.

Şah İsmail, bir gün ava gitmiş. Gittiği yerde daha önceden çadırlar kuruluymuş. Orada Güllüzar adındaki güzeli görmüş. Görür görmez bunlar birbirlerine âşık olmuşlar. Sözleşmişler. Bunlar birbirlerine âşık olunca kızın ailesi, Şah İsmail avlanırken çadırları söküp kızlarını kaçırmışlar. Güllüzar giderken, Şah İsmail’e, nereye gittiklerini haber verdiği bir mektup yazmış. Bir taşın altına bırakmış. Şah İsmail mektubu aramış, taşın altında bulmuş.

Ondan sonra Güllüzar’ın peşine düşmüş. Güllüzar’a varmadan Arab-ı Zengi adında savaşçı bir kadın ile karşı karşıya gelmiş. Arab-ı Zengi, yedi yolun ortasında çadır kurmuş. Oradan gelip geçenler ile harp edermiş. Arab-ı Zengi’nin “Beni yenen kim olursa onunla evleneceğim, diye sözü varmış kendi kendine. Şah İsmail, Arab-ı Zengi ile çarpışmış ve onu yenmiş. Bunun üzerine Arab-ı Zengi, Şah İsmail ile evlenmek istemiş. Şah İsmail:

— Benim sevdiğim var. Şimdi onu bulmaya gidiyorum, seninle evlenemem, demiş.  Arab-ı Zengi:

— Olsun, benim aradığım senmişsin. Beni yenen ile evleneceğim. Ahdim vardı. Ben de senin ile geleceğim, demiş.

Şah İsmail ile Arab-ı Zengi gide gide bir binaya varmışlar. Bu binanın girişi mirişi belli değilmiş. Güç bela bir yol bulup içeri girmişler. İçeride güzelce bir kız varmış. Bu kızın kardeşleri cenge gitmiş. O da rüyasında ikisinin şehit olduğunu görmüş, oturup ona ağlıyormuş. Şah İsmail:

— Derdin, zorun ne? Sen niye ağlıyorsun, diye sormuş. Kız:

— Niye ağlamayayım? Yedi tane kardeşim vardı. Bunlardan ikisi şehit oldu, öbürleri hâlâ çarpışıyorlar, zor durumdalar, demiş.

Şah İsmail nerede olduklarını sorunca kız yerlerini söylemiş. Şah İsmail çıkıp gitmiş, savaş meydanına yaklaşmış. Oraya varmadan önce, “Gidince selamımı veririm. Kim daha evvel alırsa onlardan yana olurum” diye düşünmüş ve selam vermiş. Kızın kardeşleri selamı daha evvel almışlar. Şah İsmail bunun üzerine onlardan taraf olmuş, çarpışmaya başlamış. Düşmanların hepsinin hakkından gelmişler. Kovalamışlar düşmanı.

Cenk bitince, Şah İsmail çıkıp gelmiş. Kızın kardeşleri de dönüp dolaşıp sonunda eve gelmişler.

Cenge giderken evde sadece bacıları varken; geldiklerinde görmüşler ki Şah İsmail ile Arab-ı Zengi de var. Oturuyorlar. Kızın kardeşleri gelmiş, Şah İsmail bunlara meseleyi anlatmış. Bunun üzerine kardeşler:

—Biz Allah’ın emri ile bacımızı sana vereceğiz. Öyle uygun gördük, demişler. Şah İsmail:

— Yok, benden kimseye fayda olmaz. Ben daha evvelden beri Güllüzar’ı arıyorum. Oraya, Güllüzar’ın yanına gideceğim, demiş.  Kardeşler:

— Olsun, eş olmazsa yoldaş olur. Sen bizim kardeşimizi yine de yanında götür, demişler.

Şah İsmail razı gelmiş sonunda. O ve iki kız yola düşmüşler. En sonunda Güllüzar’ın bulunduğu memlekete varmışlar. Bunlar vardığı zaman o memlekette, davul, zurna çalınıyormuş. Güllüzar, belki Şah İsmail gelir diye, bugünü yarına atıyormuş. Bahaneleri tükenince elinden bir şey gelmemiş, o gün artık düğün oluyormuş.

Şah İsmail ile iki kız, bir dul kadının evine misafir olmak istemişler. Kadın evvela:

— Benim kimsem yok. Misafir ağırlayacak yerim de yok. Sizi eve alamam, demişse de parayı görünce bunları misafir etmiş:

“Oo! Misafirim olun! Yerim de var yataklarım da, demiş.  Şah İsmail ile iki kız eve yerleştikten sonra, Şah İsmail:

— Bu düğün nedir, diye sormuş kadına. Dul kadın:

— Güllüzar adında bir kız var. Zorla nişanladılar. Düğün olmuyordu; o, günü güne atıyordu. Ama bugün artık düğünü ediyorlar. Şah İsmail:

— Ben de onu arıyorum. Onun için diyar diyar gezdim yıllarca. Buna bir çare bulmamız lazım. Bunun üzerine kadın:

— Onun kolayı var. Ben biraz kına alırım. Kınayı Güllüzar’a verme bahanesi ile oraya gider, onunla konuşurum, demiş. Uygun bulmuşlar. Sonra da kadın kınayı alıp düğün evine gitmiş. Kadın, kapıdaki nöbetçilere:

— Güllüzar’a kına getirdim, deyip içeri girmiş. İçeride Güllüzar’a:

— Şah İsmail şu anda benim misafirimdir. Şimdi evde, deyince Güllüzar düğünü bırakmış:

— İmkânı yok, ben kimse ile evlenmem. Şah İsmail’e söz verdiydim, deyip kaçmış. Şah İsmail ile birbirlerine kavuşmuşlar.

Ondan sonra, Şah İsmail ile üç kız, Şah İsmail’in memleketine gitmek için yola çıkmışlar. Biraz gittikten sonra, bir yerde mola vermişler. Molada Arab-ı Zengi nöbetçi kalmış, diğerleri uyumuş. Uyandıklarında bir de bakmışlar ki her yerde perişan adamlar. Peşlerine düşen adamlar, bunları molada yakalamışlar. Arab-ı Zengi de adamlarla çarpışmış, hepsinin hakkından gelmiş. Neyse, bunları saf dışı bıraktıktan sonra yola devam etmişler. Şah İsmail, babasına haber göndermiş:

— Biz dört nüfus olarak geliyoruz. Babam evi düzene koysun, demiş.

Bunlar, dört kişi eve varmışlar. Şah İsmail, padişahın tek oğluymuş. Ama padişah, kızları görünce onlara kötü niyet ile bakmış. Oğlunu bir oyun ile ortadan kaldırmayı düşünmüş. Oğluna, güreş teklif etmiş. Guya bir kaza süsü vererek öldürebilir mi?Baba oğul güreşmişler, güreşmişler. Şah İsmail her seferinde babasını yıkmış. Sonunda padişah, oğluna:

— Sen her zaman beni yenersin. Ben senin babanım. Senin gücünü kuvvetini ne tutar, kim tutar, demiş. Şah İsmail de:

— Yayımın kirişi var. Ancak o tutar kollarımı, demiş. Padişah, oğlunun ellerini, kollarını tutmuş:

—  Deneyelim, bakalım, diyerek bağlamış. Şah İsmail, babasının yalanına kanmış. Eli kolu bağlanınca babasına:

— Kollarım kopar; bu kiriş kopmaz, demiş. Öyle deyince, padişah artık ondan zarar gelmeyeceğini düşünmüş. Hikâye bu ya, Şah İsmail’in gözlerini kör ettirmiş, zalim adam. Sonra oğlanı bir çeşmenin başına bırakmışlar.

Şah İsmail, gücü kuvveti kesilmiş, dururken oraya bir kuş gelmiş. Kuş diliyle:

—  Keşke, Şah İsmail benim söylediklerimi anlasa. Körlüğünün şifası filanca ottadır, demiş.

Şah İsmail, kuş dilinden anlarmış. Kuş gelip de söyleyince şifalı bitkileri tedarik etmiş, gözlerine sürmüş. Görmeye başlamış. Sonra çeşmenin başından ayrılmış. Memleketine dönmüş. Birisi:

— Bir yerde bir adam var. Ona kendini okut. Babanın senin ile olan meselesini çözer, demiş. Şah İsmail gele gele gelmiş, o adama misafir olmuş. Kendi memleketinin yakınında bir yerde oturuyormuş adam. Şah İsmail, falan oldu, filan oldu anlattıktan sonra:

— Benim başıma işler geldi. Ben evime gidemeyeceğim. Bu işi hallet, demiş. Adam:

— Vallaha, ben sana bir şey yapamam. Yardım edemem şimdi. Bir oğlum var, asker oluyor. Padişahın birileriyle mücadelesi var. Oğlum oraya gidiyor. Şah İsmail:

— Onun kolayı var. Oğlunun yerine ben gideyim savaşa, demiş.

Adam kabul edince, orada hazırlığını görmüş. Gelmiş padişahın ordusuna katılmış. Savaş meydanında bir tarafta padişah ve askerleri, bir tarafta da o üç kız duruyormuş. Padişah, kızlara diş geçirememiş meğerse. Kendilerine göz koyunca kızlar da padişah ile savaşa tutuşmuşlar.

Cenk başlamış. Şah İsmail kızlardan tarafa geçmiş. Kızlar kılıçlarıyla vuruşmaya başlamışlar. Arab-ı Zengi çok güçlüymüş ya, padişahı ele geçirmiş, ordusunu da dağıtmış.

Şah İsmail, Güllüzar’ına kavuşmuş, muratlarına ermişler. Mutlu mesut yaşamışlar.