[Genç Şehzade]
(Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Şanlıurfa)

Evvel zaman içinde kalbur saman içinde zamanın padişahı vezirlerine, yaşlı âlimlere, bilgelere çok değer verirmiş. Onları sarayında ağırlar, çeşitli ikramlarda bulunur, akıl danışır fikir tartışmaları yaparmış. Bunu gören genç şehzade:

 —Babam bu yaşlı, geri kafalı adamlarda ne buluyor anlamıyorum. Yaşları gidip nereye varmış, bir ayakları çukurda, gelişen olaylardan bîhaberler. Oysa gençler daha zeki. Daha cesur. Babam bu yaşlıların yerine gençleri etrafında toplamalı, onlara danışmalı devlet işlerini. Gençler her şeyi yaşlılardan daha iyi bilir, diye şikâyetini her yerde dile getirirmiş.

Babası bunu duyup gençliğine verir, gülüp geçermiş. Konuyu annesine açmışsa da annesi babasının daha iyi bileceğini, babasının işlerine karışmaması gerektiğini ona tembihlemişse de genç şehzade bildiğini söylemeye devam etmiş. Padişah da vezirler de artık bu konuşmalardan rahatsız olmaya başlamışlar.

Günlerden bir gün padişah, genç şehzadesine bir ders vermek ister. Adamlarına çok yaşlı ve zayıf bir at bulmalarını, bu atı kimse görmeden çok iyi beslemelerini; bakımını, tımarını eksiksiz yapmalarını söyler. Adamlar hemen istenen atı bulur, ahıra bağlayıp bakımını yaparlar. Padişah ara ara gidip atı kontrol eder, bazı tembihlerde bulunur. Aylar sonra padişah atın istediği gibi olduğunu görünce, şehzadeyi yanına çağırtıp:

 —Sen hep bu yaşlı insanları niye etrafıma topluyorum, onlara niye değer veriyorum diye şikâyet ediyorsun. Ne yapmamı istersin, deyince nihayet babasının gerçeği görmeye başladığını, kendisine hak verdiğini düşünerek babasına:

— Babacığım bunlar yaşlı insanlar, kafaları gençler gibi çalışmaz. Bunları etrafından uzaklaştır benim genç yetenekli arkadaşlarım var onlara görev ver, der. Padişah:

 —Tamam, der. Ama bu böyle tepeden inme olmaz. Bir yarışma düzenleyelim, sen arkadaşlarını getir, ben de onların karşısına vezirlerimi çıkarayım. Yarışsınlar, vezirler kaybedince benim de onları görevden almak için bir bahanem olmuş olur, der.

Şehzade buna çok sevinir, hemen arkadaşlarına haber salar. Yarışmanın olacağı gün herkes büyük meydana toplanır. Şehzade ve arkadaşları herkesten önce gelip yerlerini alır, heyecanla beklemeye başlarlar. Biraz sonra padişah ve vezirleri gelir. Padişah:

 —Ey ahali, genç şehzademiz etrafımdaki vezirlerin artık yaşlandıklarını onların yerine gençleri almam gerektiğini söylüyor. Bu makama kendi arkadaşlarının daha çok yakışacağını söylüyor. Biraz sonra burada yaşlı vezirlerimle gençleri imtihan edeceğiz. Kim kazanırsa vezir olacak, der.

Atı getirmelerini söyler. Beş altı kişinin zorla zapt ettiği atı meydana getiriler. At tay gibi yerinde duramıyor, tozu toprağı bir birine katıyor, toynağından ateş çıkarıyor, görevliler zor zapt ediyordur. Padişah:

 —Bu atın yaşını bilen vezir olacaktır. Önce şehzade ve arkadaşları baksın, der.

Şehzade ve arkadaşları atın başına toplanır; ağzına, kulağına, sağına soluna bakarlar. Uzun uzun incelerler, sonunda kararlarını verirler. Şehzade:

—Padişahım bu tay ancak dört beş yaşlarındadır, der.

Sıra vezirlere gelir. Vezirlerin en yaşlısı ata yaklaşıp yelelerini, alnını okşar; at sakinleşir. Atın kulağına bir şeyler söyler, sonra da kulağını atın ağına dayar. Başını manalı manalı sallar. Padişaha dönüp:

— Padişahım bu çok yaşlı bir attır, der.

Gençler yaşlı vezirin böyle yerinde duramayan bir ata “çok yaşlı” demesine gülerler. Bütün ahali yaşlı vezirlerin gerçekten artık bunadığını, gençlerin çok haklı olduğuna birazdan şahit olacaklar diye için için sevinmeye başlar. Padişah:

 —Doğru söyledin. Bu çok yaşlı bir attır. Ancak gördük ki önce atın kulağına bir şey söyledin. Sonra da kulağını onun ağzına götürdün. Biz bundan bir şey anlamadık. Bunun hikmetini bize söyler misin, der. Vezir:

— Padişahım atın kulağına eğilip onun yaşını sordum. Ona dedim ki:

—Ey ruhumun ruhu, gördün mü sen hazreti Nuh’u, dedim. O da bana:

— Aman kardeş duman kardeş etme beni faş,

      Ben Âdem babanıza bile taşımışım taş, dedi.

Genç şehzade ve arkadaşları bunu duyunca hatalarını anlarlar, babasının ve vezirlerin elini öpüp özür dilerler. Padişah:

 —Oğul tecrübe yaşayarak elde edilir. Gençlik ateştir, tecrübe onu kontrol eden sudur.