Padişah ile Keloğlan
(Karadeniz Bölgesi, Kastamonu)

 

 

 

          Şimdi bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde bir çoban varmış. Bir tane de inek güdermiş. Her gün o inek kaybolurmuş. Çoban, her gün ağlaya ağlaya o ineği ararmış. İnek akşam eve dönüp gelirmiş. İnek bir gün öyle, iki gün öyle, üç gün öyle. Çocuk, diyor ki tamdan* saldığı zaman:

          — Ben, bugün bu ineği kuyruğundan tutucam, hiç koyuvermicem, nereye giderse gidicem, diyo.

          Gidiyo gidiyo gidiyo, bir kayanın dibine inek varıyo. Diyo çocuk:

          — İnek burda napıcak?

          İnek, kayayı böyle diliyle yalıyo. Bir mağara açılıyo. Mağaranın içine bir bakıyo ki mağarada bir tane at bağlı, bir tane de domuz bağlı. Çocuk şaşırıp kalıyo. İnek çabuk çabuk onların önündekileri (atın önünde fındık kabuğu varmış, domuzun önünde fındığın içi, cevizin içi varmış) yermiş. İnek onlara her gün dadanmış. İnek onun için her gün kaybolur gidermiş. İnek onları çabuk çabuk yiyo. Tekrar dönüyo gidiyo. Çocuk şaşkınlıktan orda kalıyo, çıkamıyo. Öyle böyle akşam olmaya karar düşüyo, diyo ki at (eskiden hayvanlar insanlarla konuşuyormuş.):

          — Ey insanoğlu, sen burda kaldın, diyo. Dev karısı gelip seni yer, diyo. Şimdi sen, diyo tuvaletin altına git, dev karısı geldiği zaman tuvalete gider, sen o zaman bağırırsın, diyo. Anne düştüm, anne düştüm diye bağırırsın, diyo. O zaman seni eve alır, yemeden kurtulursun, diyo. Yoksa seni yer, diyo.

          Atın sözünü dinliyo, oraya gidiyo. Dev karısı geliyo. Çocuk, lavabodan geçtiği zaman ses çıkartıyo. [Dev karısı] Çocuğu ordan alıyo, güzel bir yıkıyo, eve koyuyo. Hemen yemiyo, yani bir anda yemiyo. Ordan şimdi onu evde bırakıyo. Dört beş gün böyle, her gün evde kalıyo. Diyo ki:

          — Bugün eline bir elma veriyo bununla oyna sen, diyo.

          Her gün dev karısı ordan bir yerlere gidermiş. O çıktığı zaman çocuk, her gün atın yanına gidermiş. Atın önündeki kabukları domuzun önüne sürermiş, domuzun önündekileri ata verirmiş. Her gün öyle öyle atı beslermiş. Ordan bir gün, diyo ki elmayı düşürme diye tembih etmiş. Hani evin ortasında kuyu varmış elmayı oraya düşürüyo. Ordan elmayı alırken çocuğun elleri altın sarısına bulanıyo. Oysa orası altın suyu kuyusuymuş. Dev karısı geliyor, elini sarmış çocuk tabi. Ordan, diyo ki:

          — Oğlum, diyo eline ne oldu? Diyo.

          Böyle böyle, diyo:

          — Elmayı düşürme dedin, diyo. Oraya gittim elimde böyle oldu, diyo.

          — Soyun bakim, diyo.

          Çocuğu o göle bir daldırıyor. Çocuk oluyo pırıl pırıl, altın suyu gibi sapsarı bir oğlan çocuğuymuş. Ordan bir gün yine atın yanına o haliyle gidiyo. At, diyo ki:

          — Ey insanoğlu, diyo. Bugün son günün, dev karısı seni yiyecek, diyo. Çabuk olman lazım, kaçmamız lazım, diyo. Bugün geldiği zaman seni yiyecek, diyo.

          Hani en son böyle pırıl pırıl yaptığı zaman at, yiyeceğini anlamış tabi. İnsanlarla da konuşuyormuş hayvanlar o zaman.

          — Çabuk ol, diyo. Filan yerde heybe var, heybenin gözüne tuz, bıçak, buğday, sabun koy, diyo. Çabuk hazırlan çıkalım, diyo.

           Bunları çocuk hemen çabuk çabuk yapıyo, çıkıyorlar mağaradan. Çıktıkları zaman dev karısı geliyo. Onların olmadığını anlıyo. O da domuza biniyo. Onların peşinden koşmaya başlıyor. Onlar gidiyo onlar koşuyo, onlar gidiyo onlar koşuyo. Yerişmeye* az kaldığı zaman diyor ki at çocuğa:

          — Buğdayı sep, diyo.

          Buğdayı sepince arkasından komple septiği yerden gerisi buğday oluyo. Domuz zaten çocuk her gün önündekileri aldığı için ölmüş açlıktan. Domuz buğdayları yicem diye ata yetişemiyo. Ondan sonra şimdi o mesafe bittiği zaman, at:

          — Sabun at, diyo.

          Onun attığı yerden gerisi hep sabun oluyo. Bu sefer sabuna bastıkça düşüyo. Domuz, bu sefer bunları yine tutamıyo, yerişemiyo. Ondan sonra, diyo:

          — Bıçak.

          Bıçağı atıyo ayaklarını kesiyo. Yine yavaşlıyo yerişemiyo. Ondan sonra:

          — Tuzu at, diyo.

          Bu sefer tuz kesikleri yakıyo, gine domuz yavaşlıyo, gine yerişemiyo. Çünkü domuz hızlı gidiyormuş, yerişebilirmiş onlar olmasa. Ondan aceleyle çocuk diyo ki:

          — Bitti.

          At:

          — Bitti mi heybedekiler? Diyo. Heybenin soluna sağını, sağını soluna çevir, diyo.

          Bir ırmak geliyor önlerine. O da heycandan atın dediğini yanlış yapıyor. O ırmak, atın önünde oluyor bir deniz. Çocuk atın önünde, ee şimdi yerişecekler engel yok arkada. Ondan şindi:

          — Nasıl geçeriz? Neyse, diyo bu bizim kaderimiz. Yavaş yavaş geçicez.

          At yüze yüze kıyıya geçiyo. Orda çocuğu indiriyo. Domuzla dev karısı oraya geliyor, diyo ki:

          — Ey insanoğlu, oraya nasıl geçtiniz? Bana da söyle.

          — Ordan bir delik taş var onu görüyon mu? Diyo. Ona başını sok, o zaman şaptı mı* geçersin, diyo.

          Zorlan domuzun başını taşa sokuyo. Ordan çubuğu da vurdu mu denize kaynayı* gidiyorlar. Dev karısı ile domuz, ondan kurtuluyor. Ondan sonra, diyo ki şimdi at:

          — Benim işim görevim buraya kadar. Şimdi sen kendi şeyine bakacaksın ama seni bu güzellikte koymazlar. Sen, diyo (daa arşıda koyun çobanı varmış) git, o koyun çobanın yanına, diyo. Para veriyo. (Para mara zaten her şey varmış atın heybesinde.) Ondan sen, diyo bir koyun satın al, diyo. İşkembesini kafana geçir. Ol bir Keloğlan, diyo. Hani öyle olmazsa seni yaşatmazlar bu güzellikte.

          Ondan sonra çocuk koyunu çobandan satın alıyo. Şimdi işkembesini geçiriyor. Vızır vızır, vızır vızır bir köye doğru gidiyor. (Artık hani evi var mıydı da sığındı bir eve onu bilmiyorum da bir eve oturuyo.) Bir odalı bir yere oturuyo. Ondan her gün şimdi dışarıya çıkıp gezermiş gelirmiş, gezermiş gelirmiş. Atı diyor ki:

          — Üç kıl al benden, diyo başın sıkıştığında beni çağırır, diyo. Ben gelirim, diyo.

          Sıkıldığı zaman atını çağırıp gezer, tozarmış. Bir gün öyle, iki gün öyle. Bir gün padişahın kızı buna aşık oluyo. Padişahın kızını istemeye gidiyo. Keloğlan diye fakir diye hani kendinden düşkün diye beğenmiyor. Madem, diyo kıza da soruyo. Kız, diyo:

          — Ben istiyorum.

          Kızı gece düğün müğün etmeden, uyuz muyuz bir atla Keloğlan'ın yanına getiriyorlar. Düğün etmiyorlar, sen onu istedin diye beğenmiyormuş. Öbür kızları da padişahların oğullarıyla evliymiş. Üç kızı varmış. Ötekileri padişah oğulları evliymiş. O da Keloğlanı seçti diye düğün müğün yapmadan bir gece bırakıvermiş. Ordan, diyor ki bir gün Keloğlan (padişahların o zamanlarda savaşları, herhangi bir şeyleri olurmuş. Hep padişah oğullarına herkese haber verirmiş Keloğlana vermezmiş, hani onu adam yerine koymazmış yani basit görüyormuş.) karısına:

          — Atı eyerle, diyo. Bana haber vermedi baban ama ben yine de yavaş yavaş gidim, diyo.

          Ordan belirli gözden uzaklaştı mı öbür atını çağırıyo. Güzelleşiyor, giyiniyor, kuşanıyo. (O atında her şeyi hazırmış.) Ordan gidiyo o savaştıkları alana, ondan önce varıyo. Ordakilerin hepsini yok ediyo, savaşıyo. Onların önüne geliyo, diyo ki:

          — Padişahım, diyo filan şey de şuramı yaraladım mendilini verir misin? (Birinci savaşta.) Veriyo:

          — Hay hay, diyo. Ama geliyo karısına merak ediyo, diyo ki:

          — Hanım, diyo bugün bir genç biz varmadan orayı hep bütün şeyleri savaştı yok etti. Bize bir iş kalmadı, diyo. Döndük geldik, diyo. Keşke onun gibi bu dünyada bi oğlum, bi damadım olsaydı, diyo.

          Niyse yine çocuk belirli yereden* atına binerek geliyormuş. Ordan eski haline dönerek köye geliyomuş. Bi öyle, ikinci öyle. İkinci de öyle saatim düştü. (Üç kere böyle şey oluyo.) Bir gün padişah hastalanıyor. Diyorlar ki:

          — Bir yerde domuz eti var. Domuz etinin bir tarafı tatlı, bir tarafı acı olurmuş. Tatlı tarafından yediği zaman o hastalığı gitcekmiş. Ordan tabi damatları, kızlardan haber alıyor. Keloğlan’ın karısı haber alıyo ama onu hiçbir şey yerine koyup da haber vermiyorlar. Güya beğenmiyorlar. (Keloğlan basit.) Ordan şimdi, diyo ki:

          — Ben gidiyim bakim, diyo.

          Keloğlan, et satın alınacak yere varıyo. Onun sahibine diyor ki:

          — Bütün her şeyin parası benden, ben verecem. Buraya şimdi iki kişi gelecek. Onlara sen hiç karışmican. Ben karışıcam, diyo. Ama ben sana bütün masarrafını vercem, diyo.

          — Tamam, diyo.

          Onlardan önce oraya varıyo. Şimdi iki damat geliyor. Böyle böyle, diyo. Diyo:

          — Keloğlan, burdan parayla et yok, diyo. Burda diyo damgayla et var, diyo.

          — Nasıl olur? Diyo.

          (Burada para geçmiyor.) Şimdi fısır fısır ediyorlar. Damgayla biz nasıl et alıcaz? Bize sordu mu ne dicez? Aman, damgayı ne görücek ki? Diyorlar. (Damga da kıçlarına basılacakmış.)

          — Damgayı kim nerde görecek ki, diyo alalım bari, diyo. Eli boş dönersek olmaz diyorlar.

          Ordan şimdi onlara eti veriyo, gidiyo. Keloğlan da kendine iyi yerden et alıyo, dönüyo. Şimdi karısına, diyo ki:

          — Ben gitsem şey yapmaz, diyo. Sen şu eti babana götür yesin, diyo.

          Ordan onu babasına getiriyor. Yedin mi padişah iyileşiyor. Bu sefer iyileştin mi onu, bu sefer eve çağırıyor, diyo ki:

          — Gel bakayım buraya, diyo. Bunlar eti nerden aldı, sen eti nerden aldın?

          — Böyle böyle, diyo. Ben de oraya gittim, diyo. Orda bi paralı et var, diyo bir de parasız et var, diyo. Onlar o zaman parasız eti almışlardır, diyo. Bir damgaylan bir de paralı var, diyo. Açsınlar bakalım götlerini neylen aldıkları belli olur, diyo.

          Sonra açıyorlar sıkıla sıkıla. Nasıl yapalım nasıl yapalım? Bakıyorlar ki damgalı. Ordan diyor ki Keloğlan:

          — Bak bunlar parasız almış, damgayla almış, diyo. Ben fakirim ama eti, diyo parayla aldım.

          Kendini öne çıkaracak, padişaha beğendirecek. Ordan öbür damatlar pasif olmuş bu sefer. Yakışıklı yakışıklı bir de giyiniyo, gidiyo. Sonra padişah bakıyo anlıyo ki bu savaşlara katılan oğlan …

          Keloğlan:

          — Padişahım, diyo şimdi filan zaman bu mendili almıştım senden.

          İlk defa çağırdı ya evine şimdi oturup konuşuyorlar.

          — Filan şeyde mendil senin değil mi?

          — Benim.

          — İşte bu saat senin değil mi?

          — Benim.

          Bir şey daha varmış da orayı şimdi aklımda tutamadım, yıllar geçmiş çünkü. O da:

          — Bunlar benim, diyo.

          O zaman da padişah, diyo:

          — O yakışıklı oğlan sen misin? diyo.

          — Benim padişahım, diyo.

          Öyle öğrendiği zaman yeniden bunlara kırk gün kırk gece düğün yapıyo. (Yani artık şey olmadığını Keloğlan olmadığını anlamış.) Onlar ermiş muratlarına biz gidelim kerevetine.

 

          *tamdan: Ahırdan.

          *yerişmeye: Yetişmeye.

         *şaptı mı: Şey yaptımı.

         *kaynayı: Karışarak.

         *yereden: Yere kadar.