Apak Bacı
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

APAK BACI

Bir varmış, bir yokmuş. Eski zaman içinde bir aile yaşarmış. Bu aile, küçük bir bahçe içinde, küçük bir kulübede yaşarmış. Anne, baba ile bir kız, bir de oğlan, tam dört kişilermiş. Mutlu mesut yaşarken birdenbire anneleri ölmüş. Annenin ölümü üstüne ailenin düzeni bozulmuş. Çocuklar, babaları ile kalmışlar.

Aradan bir zaman geçince babaları; “Bu böyle olmayacak, evlenmem lazım.” diye düşünerek evlenmiş. Kız da oğlan da buna çok sevinmişler. Üvey anne, ilk zamanlar çocuklara ses çıkarmamış. Çocuklar da onun sözünden hiç dışarı çıkmıyorlarmış.

Günler, ayları kovalamış. Üvey annenin kötülükleri birer birer çıkmaya başlamış. Çocukları sokakta bırakıyor, yiyecek filan vermiyormuş.

Üvey anne, bir gün kocasına söyleyeceklerini söylemiş; içinin ağusunu* dökmüş. Adam, karısının söylediklerine şaşırmış, kalmış. Durumu anlamış, ama sesini çıkaramamış. Bu iki kardeş artık üvey anneden çok korkuyorlarmış.

Bir gün üvey anne evde yalnız başına otururken kendi kendine; “Artık bu çocuklardan bıktım, usandım. Fırını yakayım da ikisini de içine atayım. Onları ancak böyle ortadan kaldırabilirim.” diye söylenmiş. Çocuklar, annelerinin böyle dediğini duyunca evden kaçmışlar. Korkudan tir tir titriyorlarmış. Birbirlerine:

— Acaba ne yapsak, diye sormuşlar.

O sırada topraktan bir ses gelmiş. Çocukların ikisi birden bu sesi dinlemeye başlamışlar.

— Kaçın yavrularım, kaçın! Hiç durmadan kaçın! Yanınıza sarı tarak, kara fırça, bir de kuru sabun alın. Eğer sizi arkanızdan kovalarsa ona önce sarı tarak atın; sonra kara fırçayı, en sona da kuru sabunu savurun! Bunlar sizi onun kötülüklerinden koruyacak, saklayacak, kurtaracaktır. Sakın eve dönmeyin, diyormuş.

Çocuklar, bu sesten sonra dağın yolunu tutmuşlar. Derken akşam olmuş; çocuklar hâlâ eve dönmemişler... Bunlar gitmişler, gitmişler; evden iyice uzaklaşmışlar.

Meğerse üvey anneleri, paralı adamlar tutup bunların peşine yollamış. Adamlar, çocukları tam yakalayacakları zaman sarı tarağı adamlara doğru savurmuşlar. Tarağı atar atmaz birden ortalık karışmış. Tarak orayı ucu bucağı görünmeyen dikenli bir yer hâline getirmiş. Adamlar bu dikenlerin arasından geçememişler, ama akıllarına kadının verdiği para gelince mecbur yollarına devam etmişler. Her tarafı kanlar içinde kalmış, yine de o dikenlerin içinden geçmişler.

Yine çocukların peşine düşmüşler. Biraz sonra iki kardeş bakmışlar ki adamlar yine peşlerinde. Daha hızlı koşmaya başlamışlar, ama nafile... Bu sefer de onlara doğru kara fırçayı fırlatmışlar. Fırça, toprağa değer değmez olanlar olmuş. Yeller esmiş, ortalık toz dumana boğulmuş, her yer yılanla çıyanla dolmuş.

Adamlar çok yorulmuşlar, ama yine de aldıkları paranın hatrına çocukları kovalamaya devam etmişler. Çocukların ümidi iyice kırılmış. Son bir çare olarak oradaki ağacın birine çıkmışlar, ellerindeki sabunu adamların üstüne doğru fırlatmışlar. O sırada her yer su olmuş, deniz olmuş. Adamların bir kısmı boğularak ölmüş. Az sonra sular daha çoğalmış, kalan adamlar da boğulmuş, ölmüşler.

İki kardeş derinden bir “Ohh!” çekmişler, bulundukları yere oturmuşlar. Çok yoruldukları için az sonra uykuya dalmışlar. Gözlerini açtıklarında bir de bakmışlar ki güllük gülistanlık bir yerdeler. Etraflarında güzel sesli kuşlar ötüyor, sular çağıldıyor, çağlayanların sesi yankı yapıyormuş.

Tam o sırada bir ses duymuşlar:

— Ey iki kardeş, benim kim olduğumu sakın sormayın! Kimsem kimim! Ben size ad koymaya geldim. Birinizin adı Apak Bacı, öbürünüzün ise Apak Oğlan olsun!..

Bunlar hepten şaşırmışlar. Ne yapacaklarını düşünürken çok da susamışlar.

Az gitmişler, uz gitmişler… Gide gide güzel bir dereye rastlamışlar. Apak Bacı, suya dikkatlice bakmış, sonra da kardeşine:

— Bu su tılsımlı, sakın içme! Çünkü içersen geyik olursun, demiş.

O öyle diyedursun, bakmış ki yanında bir geyik var, kardeşi de ortalarda görünmüyor! Apak Bacı, kardeşinin geyik olduğunu anlamış. Ağlamaya, sızlamaya başlamış. Geyik oğlan, ablasının yanından uzaklaşmış. Gündüzleri dağda, bayırda dolaşır, geceleri gelip ablasının yanında yatarmış.

Bunlar böyle yaşayadursun, bir gün bir delikanlı bunların bulunduğu yere gelmiş. Meğer bu delikanlı padişahın oğluymuş. Adı da Dereoğlu imiş. Apak Bacı, delikanlıyı görünce eli ayağına dolaşmış. Hemen kardeşine değmiş, değince de oğlanın yanından kaybolmuş. Dereoğlu, kızın birdenbire kaybolduğunu görünce şaşırmış. Bir bakmış, iki bakmış… Bakmış ki ortalıklarda kimse yok, o da ülkesine geri dönmüş.

Ertesi gün Dereoğlu, yine aynı yere gelmiş. Apak Bacı, yine kardeşine değmiş, oğlanın yanından kaybolmuş.

Dereoğlu, bu yaşadıklarına bir anlam verememiş. Bütün gün düşünmüş, durmuş. Akşam yemeğini yedikten sonra odasına gitmiş, yatmış. Rüyasında bir derviş; “Tasalanma, şimdi sana bir yol öğreteceğim. Ormana giderken bahçenizin güllerinden alacaksın! Kız, geyiğin başına elini sürmeden kızın eline gülün dikenini batıracaksın!” demiş, sonra da kaybolmuş.

Dereoğlu, tan yeri ağarırken bahçeye inmiş; bir gül koparmış, ormanın yolunu tutmuş.

Apak Bacı’nın tatlı sesini duyunca:

— Apak Bacı! Apak Bacı, diye seslenmiş.

Kız da:

— Buyur Dereoğlu, diye cevap vermiş.

— Dışarı çık, sana bir şey diyeceğim, demiş o da.

Apak Bacı dışarı çıkar çıkmaz dikeni eline batırmış. Kız, geyiğin başını okşamış, ama kaybolmamış. Dereoğlu, kızı atına atmış, ülkesine getirmiş. Dereoğlu’nun evleneceğini herkese duyurmuşlar, ama Apak Bacı, kardeşinin hâlâ geyik olarak kaldığına üzülüyormuş.

Neyse, sonunda kırk gün, kırk gece düğün olmuş, mutlu bir yuva kurmuşlar.

Geyik oğlan da bahçede durur, ablasının yanına gelir, konuşurmuş.

Gel zaman, git zaman, yıllar geçmiş. Ülkede istilalar, savaşlar çıkmış. Dereoğlu, savaşa gitmiş.

Apak Bacı, yanındaki Arap bacıyla dertleşiyormuş, ama Arap bacı, Apak Bacı’yı hiç istemiyormuş. Bir gün Apak Bacı havuz başında otururken Arap bacı bunu itelemiş, havuza düşürmüş. Kendi de Apak Bacı’nın yerine geçmiş.

Gün gelmiş, ülkede barış olmuş, Dereoğlu da geri dönmüş. Dönünce büyük bir üzüntü yaşamış. Çünkü karısını çok değişmiş görmüş, ama yapacak bir şeyi de yokmuş. Karısının bu hâline alışarak onun isteklerini yerine getirmeye çalışıyormuş.

Bir gün karısının canı bahçedeki geyiği yemek istemiş.

Dereoğlu’na:

— Benim canım bahçedeki geyiği yemek istiyor. Onu kes de yiyelim, demiş.

Dereoğlu, bunu duyunca çok şaşırmış; “Allah Allah! Bu nasıl iş? O geyik onun kardeşi! Ona nasıl kıyıp da kestiriyor? Ben bu işi anlamadım. Dur bakalım, bunda bir iş vardır.” diye düşünmüş. Ama karısının isteğini yerine getirmemiş. Kesmeyle ilgili de bir şey söylememiş.

Dereoğlu’nun karısı her gün geyiğin kesilmesini istiyormuş. Dereoğlu da bir gün adamlarını çağırtmış:

— Bahçedeki geyiği kesin, etini de kızartın! Hanımın buyruğu, demiş.

Geyik, bunları duyunca şaşırmış. Doğruca havuzun başına gelmiş.

Orada:

Ak bacı, Apak Bacı

Nerde başının tacı

Arap kızı yiyecek

Oh ne tatlı diyecek

Geliver bacım geliver

Gülüver bacım gülüver

diye seslenmiş.Havuzdan bir ses de:

Kardeş kardeş, can kardeş

Alnı ak geyik kardeş

Altın nalınım* ayakta

Gümüş havlum üstümde

Yerim havuzun altı

Çıkamam derinlerden

Kaç kurtul oralardan…

diye cevap vermiş.

O sırada Dereoğlu’nun adamları bütün bu olanları görmüşler. Koşarak gidip Dereoğlu’na haber vermişler. Dereoğlu, anlayacağını anlamış.

Adamlarına:

— Hele geyiği kesmeyin; üç beş gün ara verin, demiş.

Ertesi gün, ülkede ne kadar balıkçı varsa çağırtıp:

— Bu havuzun dibini didik didik arayacaksınız. Elinize ne gelirse çıkaracaksınız, diye emir vermiş.

Derken bütün balıkçılar durup dinlenmeden havuzun dibini elek felek etmişler. Ama kocaman bir balıktan başka bir şey bulamamışlar. Balığı çıkarmış, bir kenara koymuşlar.

Ne yapacaklarını düşünüp dururken biri demiş ki:

— Gelin, şu balığın karnını yarıp bir bakalım!

Balığın karnını yarmışlar. İçinden ay gibi parlak Apak Bacı çıkmış. Eskisinden daha güzel, daha da güzelmiş. Apak Bacı dışarı çıkınca tılsım bozulmuş. İki kardeş, insan olmuşlar, sevinç içinde birbirlerine kavuşmuşlar.

Durumu bilen Dereoğlu, Arap Bacı’yı öldürtmüş. Tekrar düğün dernek yapmışlar. Bunlar, mutlu şekilde uzun seneler yaşamışlar.

 

 


* ağu: Zehir.

* nalın: Genellikle hamam vb. ıslak tabanlı yerlerde kullanılan, yüksek ökçeli, ağaçtan yapılmış bir tür ayak giysisi, takunya.