CEMİLE
(İç Anadolu Bölgesi, Yozgat)

 

Bir varmış, bir yokmuş. Bir ihtiyar varmış, bir karısı varmış. Bir tane de kızları varmış, adı da Cemile imiş. İhtiyarın karısı ölmüş. Bu sonradan evlenmiş. Bunların iki göz odaları varmış. Birinde karıyla koca kalırmış. Diğeri kilitli dururmuş. Cemile büyümüş. Cemile’ye evin bu odasını hiç göstermezlermiş. Analığı Cemile’yi yanına çağırmış:

— Cemile, şu başıma bir baksana bit mi var, sirke mi var?

— Tamam, bakayım.

Analığını dizine yatırmış. Bakarken analığının başını temizlemiş. Yavaşça yere koymuş. Gitmiş, anahtarla kapıyı açmış. Kapıyı açmış ki odada hiçbir şey yokmuş. Bir ayna, bir de çeşme varmış. Kapıyı kilitlemiş. Hemen gelmiş, anahtarı analığının beline bağlamış. Analığının başına bakmaya devam etmiş. Bu ara analığının yüreği sızlamış:

— Kızım Cemile, git de su getir. Benim ciğerim yandı, bir içeyim, demiş. Kız gidince kadın oraya varmış, kapıyı açmış. Aynaya sormuş.

— Ay mı güzel, gün mü, ben mi?

— Ay da güzel, gün de güzel, sen de güzel. İlle de Cemile.

Ayna bir delikanlıymış. Böyle deyince kadın demiş ki:

— Ayna elden gitti. Kız sudan gelene kadar kadın kocaman bir egseri* getirmiş. Eşiğin üzerine çakmış. Cemile, helkelerle* gelirken nasıl oraya bastıysa bayılıp düşmüş.

Babasının tek eşeği varmış. Bu eşeğiyle oduna gidermiş. Yalpalaya* yalpalaya gelmiş. Bakmış ki Cemile kapıda yatıyormuş.

— Hanım, kızıma ne oldu?

— Bey, Cemile öldü. Cemile’yi buralara gömme. Kefiküf Dağı’nın arkasına at.

Babası kızı eşeğe yüklemiş, Kefiküf Dağı’nın arkasına götürmüş. Oraya varmış. Cemile’yi oraya bırakıp geri dönmüş. Ağlayarak gelmiş.

Cemile orada az mı yatmış, uz mu yatmış? Altı ay ile bir güz yatmış. Yatarken bir bey oğlu gelmiş. Avlanıyormuş. O yana, bu yana bakarken Cemile’yi görmüş. Cemile’ye sinekler üşüşmüş. Cemile’nin kolundan tutmuş ki kolunun damarı atıyormuş. Ayağına bakmış ki koca bir egseri varmış. Çekmiş, çıkarmış. İleride bir bülbül yuvası varmış. Oradan biraz su almış, ağzına vermiş. Kız içerken seğirmiş ve ayağa kalkmış. Bey oğlu, kıza demiş ki:

— İns misin, cin misin?

— Ne insim, ne cinim. Seni, beni yaratan Allah’ın kuluyum.

— Nereden geldin, nereye gidiyorsun?

Kız başından geçenleri anlatmaya başlamış:

— Evimiz iki gözdü. Analığım birini bana göstermezdi. Ben de analığımın cebinden anahtarı aldım, odaya baktım. Analığım da beni buraya attırdı.

— Allah’ın emriyle bana gelir misin?

— Gelirim.

Bunlar sarılmışlar. Bir çalının dibine yatmışlar. Sabahleyin uyanmışlar ki o çalının dibi saray olmuş. Bunların bir çocuğu olmuş. Adını “Neydik” koymuşlar. Bir tane daha olmuş. “Neden Neye Kaldık”. Bir çocuk daha olmuş. “Tuzsuz” koymuşlar. Bunlar orada gel zaman, git zaman epey bir büyümüşler. Üvey anne:

— Bey, Cemile’ye neden bakmıyorsun, nerede kalmış, demiş.

— Hanım, Cemile öldü. Nereye bakayım ben.

— Yok, Cemile’yi bulacaksın bana.

Adam; durmuş, durmuş, duramamış. Kızını bıraktığı yere gitmiş. Adam Kefiküf Dağı’nın arkasına gelmiş ki kızı ortalarda yokmuş. Tek bir bina varmış. Kız kapıda oturuyormuş. Babasını yalpalayarak* gelişinden tanımış.

— Neydik, Neden Neye Kaldık, Tuzsuz buraya gelin, diye çocuklarını çağırmış.

Adam kapıda yavaş yavaş dolaşıyormuş. Kız, çocuklara demiş ki:

— Şu, benim babam. Kapıyı açın, “Dayı açmısın, susuz musun?” deyin, kendinizi bildirmeyin biraz. Neydik, Neden Neye Kaldık, Tuzsuz dışarıya çıkmış. Çocuklardan biri:

— Dayı nereden geldin, nereye gidiyorsun? Diğer çocuk:

— Dayı, aç mısın?

— Açım.

Adamı yedirmişler, içirmişler.

— Dayı, bugün bizim misafirimiz ol, demişler. Anneleri çocuklarına:

— Yalnız beni ona göstermeyin, onu dışarıdaki odamızda misafir edin, demiş.

Kız kendini hiç göstermemiş. Çocuklar ilgilenmiş. Bu arada kızın kocası gelmiş. Kız, kocasına demiş ki:

— Bu, benim babam. Aman belli etme.

— Tamam.

Yedirmişler, içirmişler. Tanrı misafiri olarak ağırlamışlar. Kızın kocası, adama sormuş:

— Nereden geldin, ne yapıyorsun?

— Yavrum, böyle böyle oldu. Ben şimdi o kızı aramaya geldim.

— Olur dayı, insanların başına her iş gelir, demiş.

Oğlan, adamın üzgün hâline daha fazla dayanamamış:

— Dayı, işin aslına bakarsan bu çocuklar senin torunun, ben de senin damadınım. Kızın da içerde.

Adam hem çok şaşırmış hem de çok sevinmiş. Sarım, gürüm derken adam orada on beş, yirmi gün kalmış.

— Yavrum, ben artık gideyim. Karım evde yalnız kaldı, demiş.

— Baba ne diyeyim, seçim senin.

Kızı ağlamış. Adam dönmüş. Üvey anne, kocasını yarı yolda karşılamış. Demiş ki:

— Bey, Cemile’yi buldun mu?

— Buldum. Üç tane çocuğu olmuş. Çocuklara; Neydik, Neden Neye Kaldık, Tuzsuz adlarını vermiş.

Kadın bunları duyunca:

— Ben mutlaka Cemile’nin yanına gitmek istiyorum, demiş.

Adam karısını ata bindirmiş. Kızın yanına gelmişler. Bu arada kızın, babası gidince bir oğlu olmuş.

Annesiyle babası yemişler, içmişler. Kızın yanında epey durmuşlar. Üvey annesi:

— Ben Cemile’nin yattığı yerde yatacağım, diye tutturmuş.

Yatmış odada, gece kalkmış. Yeni doğan çocuğun gözlerini oymuş. Çocuğun sağ gözünü, annesinin sol cebine; sol gözünü, annesinin sağ cebine koymuş. Çocuğun yüzünü kapatmış.

Kızın işi çokmuş, sabahleyin işi bitirdikten sonra çocuğunun yanına gelmiş. Çocuğunun yüzünden örtüyü kaldırmış. Bir de bakmış ki çocuğun gözleri yerinde yokmuş, eli yüzü de kan içindeymiş.

Bu durumu gören kız çığlıklar atmış. Feryat figan ağlamış. Kızın feryatlarına üvey annesi, kocası, babası koşup gelmişler. Üvey annesi hemen demiş ki:

— Kızın ceplerini arayın. Bu işi kendisi yapmıştır.

Oğlan, karısının ceplerini aramış. Üvey annenin koyduğu gözleri bulmuş.

— Bu işi sen mi yaptın, demiş karısına.

Kız “Ben yapamdım.” dediyse de kimseyi ikna edememiş.

Oğlan, kızın da gözünü kör edip götürmüş Kefiküf Dağı’nın arkasına atmış.

Günlerden bir gün bey oğlunun biri orada gezerken bakmış ki bir kadın, bir çocuk. İkisinin de gözleri oyulmuş. Bunların başına bir bülbül gelirmiş. Kuş dili ile:

— Sağ gözü, sol cebinde; sol gözü, sağ cebinde. Bülbül yuvasında ki sudan sürersen gözleri iyileşir, dermiş.

 O bey oğlu da kuş dilinden anlarmış. O bülbülün dediği yere gitmiş. O yuvadan bir avuç su almış. Gelmiş, gözleri takmış. Yalnız sağ gözünü, sol gözüne takmış. Sol gözünü, sağ gözüne takmış. O suyu sürünce kız ayılmış, görmüş. Kız kalkınca çocuğun gözlerini de takmış. Kadın:

— Ey insanoğlu! İns misin, cin misin?

— Ne inim, ne cinim. Seni, beni yaratan Allah’ın kuluyum. Ben buradan geçiyordum. Bir bülbülün başınızda durup “Sağ gözü, sol cebinde; sol gözü, sağ cebinde.” dediğini duydum. Ben de kuş dilinden anlardım. Getirdim, taktım. Yalnız sağ gözünü, sol gözüne; sol gözünü, sağ gözüne takmışım. Biraz şaşı olmuş.

— Olsun, dünyalığımıza kavuştuk.

— Allah’ın emriyle bana gelir misin?

— Gelirim.

— Çocuğunu da seni de kabul ederim, demiş.

Bunlar evlenmişler, mutlu bir hayat sürmüşler. Eski eşi, üvey annesi ve babası da ömür boyu vicdan azabıyla yaşamışlar.

*egser: Enser, demirciler tarafından dövülerek yapılan köşeli büyük çivi.

*helke: Kova.

*yalpalamak: Dengesi bozularak sağa sola eğilmek.