umutphp/masallar huggingface dataset:
KELOĞLAN’INAN HOCANIN MASALI
(İç Anadolu Bölgesi, Yozgat)

Bi var ımış, bi yoğ umuş. Allah’an gulu dağdan daşdan çoğumuş. Çoh demesi çoh gunaf ımış. Bir Keloğlan, bi babası var ımış. Analığı var ımış, bi de koyün hocası var ımış. Analığı… Analığı, koyün hocasını sever imiş. Keloğlan da babasına demiş ki:

- Baba, b’oğon gidek, bi torba un uğudek.

Almış babasını dağarmene getmiş. Dağarmende unu uğudüncük gelirkene torbayı düşürmüşler. Baba oğul galdırırkene demiş ki:

- Sen, torbayı galdırırkene sen eşşâ şeyttin.

Babayınan oğul, doğoşmüş. Ordan eve gelmiş goparah. Analığına demiş ki:

- Sen, koyün hocasını seviyon. Babam geliyo. Seni öldürecek.

- Ben n’orüyüm ya Keloğlan?

- Sen, bırah, hocanın evine git.

Analığı çıhmış, getmiş. Neyise, getmiş. Babası eve gelmiş ki:

- Analığı yoh, oğlum. Nerde analığın?

- Analığım getdi. Bigaç gun sôna garı geri gelmiş. Avrat Garısı gelmiş, demiş ki… Hocayınan bir gun – hoca gelmiş- gonuşuyolar ımış. Duymuş. Demiş ki: Bi gaz kesdim, sana bi azıh getirecam. Çifdi nerde sürüyon?” demiş koyün hocasına. O da demiş ki: Oküzüm ala bula. Gidecam işde felenca dağan ardında çift sürecam. Neyise…Gahmış zabânan Keloğlan varmış, çarşafını almış. Oküze sarmış, gara oküzü ala oküz etmiş. Hocanın getdiği tarafa çifte getmiş. Ordan gahmış, babası da getmiş. Oruya varmışlar, demiş ki- analığı gahmış, gazı bişirmiş- Neyise… Azıh almış, yola çıhmış, getmiş. Oruya varmış, bi de analığı bahmış ki Keloğlan geliyo. Keloğlan gopa gopa yamaç varmış. Demiş ki: N’orüyon Keloğlan? demiş. N’orüyüm, demiş. “Sen, hocayı seviyon. Ordan sôna, demiş, babam geliyo, seni öldürecek, gaç, demiş. Neyise… Azığı elinden almış, geri gelmiş. Ordan, o arada varmış. Babasının yanına gelmeden hocanın yanına varmış. Hocanın yanına giderken elma doke doke getmiş. Demiş ki hoca efendiye: Hoca, demiş, bah! sen analığımı seviyon. Babam geliyo, seni öldürecek, demiş. Neyise… Demiş ki: “N’orüyüm ya Keloğlan?” demiş. “N’orün?” demiş hocuya. “Şu dilkinin deliğine gir.” demiş. Bi de bahmış ki essah babası geliyo elmayı topluyarah. Aha babası beni öldürecek, deyin hoca delâ girmiş, dilkinin deliğine. Ordan, arada, o arada iki dene avcı gelmiş. Demiş ki: Keloğlan, dilki gormedin mi? Davşan gormedin mi? Demiş ki: Aha! davşan dilkinin deliğinde. Şimdi, ordan silâ sohuyomuş, “Çıh!” deyin. “Etme! Ben etmedim” diyomuş. “Oğlum etdi. Ben etmedim, oğlum etdi” diyomuş.babası-ha şindi, masal bitdi. Goğden üç elma düşdü. Biri söylüyene, ikisi diğniyene.
AYI MASALI
(İç Anadolu Bölgesi, Yozgat)

Zamanın birinde, bir koyde fahır bi oğlan var ımış. Anası babası yoğ umuş. Bi de bacısı var ımış. Bacısı yanlarında durur umuş. Bir gun gelininen gorüm gapıya çıhmışlar. O koye de ayı bek gelir imiş. Gız da bek gozel imiş. Ayı gelir gider, gozü düşer imiş gıza. “Ben bunu nası gaçırırım? Nası gaçırırım?..”

Gız gece gapıya çıhıncı ayı gızı omuzlamış, almış, gaçmış. Gozü düşmüş. Neyise… Bu aramışlar, daramışlar koyde, bu gızı bulamamışlar. Ayı bunu almış, bir dâya ine gotürmüş. Ağzına bi gocadaş goymuş. Evlenmiş ayı gızınan. Bu ayının iki çocuğu olmuş. Zamanın birinde gardaşı dâya ava getmiş. Ava gidinci, o gun de gıza demiş ki:

- Çocuhlar da gayli epey böyümüş ümüş. Yavrularım, demiş. B’oğon[1] babanız da yoh. Sizi ecik çıhardıyım da gapıda guneşlenin, demiş.

Heç gapıya çıhmazlar ımış ayının ininden. Çocuhları gapıya çıhartmış. Gız kendi de guneşliyomuş. Gapının onünden de bi su ahıyomuş. Suya bahıyolar ımış. Gendileri insan, gıllı gıllılar ımış. Analarına gelip diyolar ımış ki:

-Ana, sen niye gıllı dağalsın de biz gıllıyıh?

- Oğlum, sizin babanız ayı. Babanız gıllı, siz de ondan gıllısınız.

Çocuhlar orda oynarken bir avcı gelmiş. Avcı bahmış ki gendileri insan, gıllı gıllı iki dene cocuh… ki:

-Siz necisiniz?

-Biz insanıh. Anamız insan, babamız ayı.

-Nasıl olur! Ananız nerde?

-Anamız şurda, mağaranın onünde oturuyo.

- Öyle mi! Gel, bizi gotür anana.

Anasına getirmiş ki oğlanın bacısı…

-Bacım, burda norüyon[2]?

-Norüyüm gardaşım, ayı beni aldı, gaçdı. Bunlar da benim çocuhlarım.

-Bacım! Ayının çocuğu mu olur? At çolunu çocuğunu, gel, gidek. Senin benim depemde yerin var. Ben seni gotürürüm.

Bu avrat, gardaşının peşine düşmüş, gelmiş. Zaman zufur olmuş[3]… Başlamış avrat gurumuya, çürümüye, erimiye. Oğlan avradına hersleniyomuş:

-Vay sen bacıma bi şey mi diyon ayının yüzünden de, bacım böyle kotüleniyo?

-Yoh herif, ben bacına bi şey demiyom.

-Avrat, bi diğne, neyise bacımın derdi!

Bu avrat gapıyı şöyle, gıvıh[4]gomuş, diğnemiş. Avradı eve yalınız gomuş. Ağlıyomuş şimdi bu garı:

- Ayıcığım, ayıcığım! Yağan balın çoğ udu da, senden eyice kimse yoğ udu. Yurlu Yuvalâm, Torlu Tomalâm! Gıllı Barâm! Ayının adı, Gıllı Baram; çocuhların birinin adı, Yurlu Yuvalah, birini adı Torlu Tomal’âmış. Neyise… Âşam gardaşı gelmiş. Bacın böyle ağlıyo, demiş. “Yurlu Yuval’âm, Torlu Tomal’âm! Gıllı Bar’âm! Yağan, balın çoğ udu da, senden eyice kimse yoğ udu” deyin, demiş. Ayının uçun ağlıyo bacın, demiş. “Vay fışgı![5] Ben gardaşıyım, bana yanmıyo, ağlamıyo da ayıya ağlıyo” deyip bacısını vurmuş. O gun de ayı tam gelmiş de koyde bulacâmış garısını. Bacısını gotürmüş, kommüş. Ayı geri çıhartmış mezerden, gotürmüş. Çocuhlar, öyle o mağaranın önünde, o mezerin başında, analarının başında oturur ağlarlar ımış, ayının çocuhları.


[1]Bugün

[2]Ne yapıyorsun?

[3]Aradan zaman geçmiş

[4]Aralık

[5]1. Dışkı 2. Yörede hoşnutsuz bir durumu bildirmek için ya da kötü kadınlar için kullanılan kelime
DAL YUSUF MASALI
(İç Anadolu Bölgesi, Yozgat)

Gaya gunduzu musun

Zahir yıldızı mısın?

İn aşşa gonuşah

Sen patişah gızı mısın?

Bi var ımış, bi yoğumuş. Çoh söylemesi bek gunaf ımış. Bir patişah var ımış. Bu, iki evliyimiş. Tek gızı var ımış. Bu gız içeride durur, guş etinden başgasını yemez imiş. Bir gun, guş etini yemiş, kemiği cama atmış. Cam gırılmış, üç del’anlı*gormüş. Bunlar kiraz yiyomuş.

Biri demiş ki:

- Kiraz, Dal Yusuf’a benziyo. Patişan gızı da , onlar erkakene Dal Yusuf’u seviyo da ben neye vurulmayım.

Gız, gara sevdiya yahalanmış, sararıp solmuş. Patişah bahıyo ki gız sapsarı sararmış. Analığına bunun sebebini sormuş. Analıh da gızın guru sevdiya yeldiğini söylemiş. Patişah da "gızı vurun, ganlı goynani*getirin," demiş. Patişah, dolaba bi guzu goymuş, bi de hekim getirmiş. Bu guzu meliyo. Gıız guzuya niye melediğini soruyo. Bunu patişah duyuyo. Cariyelerine, “bunu dağa gotürün, öldürün, goynani getirin,” diyo.

Cariyeler gıza gıyamıyo, bi guş vuruyo. Bunun ganına goyna buluyo, getiriyo. Gız dağa gidiyo, çobana ırastlıyo. Çoban, Dal Yusuf’un çobanıyımış. Çoban gıza:

- İns misin, cins misin?

Gız:

- Ne insim ne cinsim. Seni beni yaradan Allah’an guluyum.

Çobana altınını incisini veriyo, çobanın elbisesini alıyo. Dal Yusuf’un da duğünü oluyomuş. Gıza gine:

- İns misin cins misin?

Dal Yusuf şüpeleniyo, gızı alıyo, odasına gotürüyo. Anasına:

- Bu benim bugun misafirim.

Anası ırazı olmuyo. Oğlan da:

- N’olursa olsun, misafirim olacah.

Dal Yusuf dışarı çıhıncı gız dolaba giriyo. Dal Yusuf uyurken dolapdan çıhıyo. Dal Yusuf’un ay’ucuyunan*başucunda bi yeşil, bi gırmızı mum var ımış. Gız mumların yerini dağaşdirmiş*. Bi de öpmüş. Dal Yusuf zabah galhıncı öpülduğünü anamış. Ertes’un gine mumları gız dağaşdirmiş. Öperkene Dal Yusuf yahalamış. Dal Yusuf, "üç gun gapımı açmayın," demiş. Üç gun sona bahmışlar ki içeri darmadağan. Oğlanın anası:

- İns misin, cins misin?

Dal Yusuf:

- Bunu yunan*evlenecam.

Bunları ayırmıya çalışmışlar. Patişah, oğlanınan gızı ayırıyım deyi aslanı bi yana, gaplanı bi yana bağlamış. Gız uyurkene oğlanı alıp gidiyolar. Gız galhıncı bahıyo ki oğlan yoh. Bi atlı gorüyo, gız atı alıyo. Oğlanın peşinden gidiyo. Gız erkek gılığında oğlanın duğününe geliyo. Oğlan gızı gine tanıyor. Evleniyolar, öteki gız da gendini asıyo.


*del’anlı: Delikanlı

*goynani: Gömleğini

*ay’ucuyunan: Ayakucu

*dağaşdirmiş: Değiştirmiş

*yunan: İle
Tilki ile Kirpi
(Ege Bölgesi, Muğla)

Şimdi eveli bi bağcı varımış. Üzüm bağcısı. Bu üzümleni bişe yiyomuş bunun. Birinde bi gün avlanen deye gelir. Avlanen deye geldiğinde bi de bakar ki bi kirpi bulu. Kapan gurmuş. Kapana tutmuş. Üzümümü yiyen esas tilkiymiş. Fakat kirpinin ayağını tutunca tilki gülmüş Verne. Tilki gülüyoru.

- Ben arkadeş deyoru ben öldüğüme yanmam. Nasıl olsa öldüm deyoru. Gel ende kınalı ellenden biyo öpemde deyor. Öle ayrılalım deyor.

Tilkinin elini öperkene bi ısısrıyor. Bi yumuluyo. Yumulunca üzüm bağcısının sahibi geliyo. Bi bakıyo. Evelce tilkiyi gaçırmış biliyo bağcı. Kirpiyi gurtarıyo ayağından tilkiyi öldürüyo. Kirpiyi de salıveriyoru.
Ayı ile Tilki
(Ege Bölgesi, Muğla)

Ayıylan tilki arkadaş olmuşla. Bunu büyüklemizden duyardık. Şindikilere bunu anlatsan da dinlemeyola. Yörüklerin evleri varımış.

— Ben, demiş ayı daşı yuvarleverem. Sen yağ desdisini çal, demiş.

O daşı kakıveriyo. İnsanla daş geliyo üstüme, deye gaçıyo. Gaçınca yağ desdisini alıyolla. Bi ine saklayolla. Orda durukana, deyor ki:

— Bunu beraber gidip beraber yicez.

Tilki napıyo? Gurnazlık yapıyo. Ayı yatarkana, yatıyolla uykuya, yatarkana tilki gidip deyor ki:

— Ben, deyor gardeşimin bi çocuğu oldu. Onun adını goymaya gidiyom, diyo.

Gidiyoru. Azından yiyo biraz. Geliyo.

— Ne godun adını?

— Azlama godum, deyo.

— Bi daha gidiyo.

- Belleme godum, deyo.

Bi daha gidiyo. Götüne inmiş gari küpün.

— Götüne godum, deyo. En sonunda silme süpürdüm godum, deyo.

— Ulen senin ki işe diyoru buna sen yidin bunu.

Günece yatıyolla.

— Eğer, diyo kim yidiyse gıçından çıka bu yağ, deyo.

Yatıyolla günece. Tilki kendinden çıkan yağı alıyo ayının gıçına çalıyo.

— Sen yidin deyo, işte bak.

Ayı da seslenemeyo. Sarıyo büyük çırayı.

— Deahi diyoru ayının üstüne.

Bi de ataşlayoru. Ayı dayı göl al. Ayı dayı göl al. Bu böle bitiyo.
Patişân Gızının Masalı
(İç Anadolu Bölgesi, Yozgat)

Bi patişan üç gızı var ımış, üç. O üç gıza demiş ki en böyük gıza:

- Gızım beni ne’ader hazidiyon?*

- Ooo baba, seni bal gibi hazidiyom ben.

Ortancılı gıza demiş ki:

- Gızım beni ne’ader hazidiyon?

- Baba, seni tereyağ gibi, şeker gibi hazidiyom.

En gucca gelmiş.

- Gızım beni ne’ader hazidiyon.

- Baba, ben seni duz gibi hazidiyom.

Beni bunlar balınan yağ gibi şey, şeker gibi hazidiyo da bu gız beni nasıl oluyo da duz gibi hazidiyo? Duz acı nasıl ossa.

Zaman zurf*olmuş. Bu adamcağaz bu gızı gotürmüş gine bi dağan dibine azıtmış. Beni böyle hazitmiyo bu duz gibi hazidiyo, deyi. Azıtmış, getmiş, gelmiş evine neyise yemiş, içmiş, durmuş, oturmuş… Bu gız bir gunden bir gun olmuş, gahmış, bir, gezmiş dağlarda daşlarda. Bir fahır bi çobana ırastlamış. Davar guden çobana rastlamış. Çoban demiş ki:

- Ya burda n’orüyon sen? İs misin cis misin?

- Ne isim ne cisim. Seni beni yaradan Allah’an guluyum.

Çoban da ergen imiş. Demiş ki bana gelin mi, demiş gıza.

-Varırım, niye varmayım? Alla’an emriyinen. Beni babam buruya azıtdı. Ben de sana varırım, demiş.

Çoban bunu dağdan almış, evine getirmiş gızı. Getirmiş. Babasının koyünden imiş o da. Gızı heç babası gormemiş. Bu çobana Allah sonadan bir zenginlik vermiş, bir zenginlik vermiş… Oğlu olmuş, gızı olmuş çobandan. Ondan sona bir ev yapdırmış emme bu çoban bir ev yapdırmış ki babasının gonândan fazla gonah yapdırmış. Çoban evlenmiş, bunun da çoluğu cocuğu olmuş. Zaman zurf etmiş. Bir gunden bir gun olmuş. Bu demiş ki gızına:

- Boğon, avrat, bi yemek gor. Bunu, bütün mehleyi davet edek, demiş.

Gahmış avrat, bi yemek gormüş, bi yemek gormüş. Sana ne deyim? Alayının duzunu asig etmiş yemân. Neyise… Bu patişa da çığırmışlar. Patişah da gelmiş ya bi koyün patişa. Gelmişler, yemişler, içmişler, durmuşlar, oturmuşlar… Zaman zurf etmiş, herkeş dağalmış. açoban demiş ki gızıyınan beraber –gızı biliyo babası olduğunu gız. O bilmiyo ha- Demiş ki:

- Patişam, yemeklerimizin ne gusuru var ıdı?

- Heçbir gusuru yoh yemeklerinizin. Eccik duzu asiğidi. Biliyon mu? Az bi duzları asiğidi. Çoban, patişa:

- Şöyle otur, demiş.

Sonra getmiş, garısına çığırmış. Garısı gelmiş.

- Patişam, senden böyük Allah var. Benim yemeklerimin ne gusuru var ıdı? Bağandin mi?

- Yooh, heçbir gusuru yoğ udu, demiş.

- Ecik yemekleriyin duzu asiğidi.

- Temam, sen, benim babamsın. Ben de senin gızınım. Beni gotürdün, dağlara azıtdın. Öta*gızlarına aldın. Getirdin, dağlara azıtdın. Allah bana vermedi mi? Ben, senin gızınım işde. Ben senin gızınım.

- Sayı mı?

- Valla. Heçbir yeman gusuru olmaz da ben seni duz gibi hazitdim. Sen beni gotürdün, dağlara daşlara azıtdın. Allah bana da verdi bah, demiş. Ben senin gızınım da nasıl atdın?

Yemek, demiş, duz, demiş. Dünyanın dadı, demiş. Ondan sonra bu gızı almışlar, arım gorüm olmuşlar, yemişler, içmişler, hoş muratlarına geçmişler. Bitdi işde bu gadar.


*hazidiyon: Haz ediyorsun, seviyorsun

*zurf: Geçmiş

*öta: Öteki
[Tilki ve Yavruları]
(Ege Bölgesi, Muğla)

Bir tilki bi yere doğurmuş. Enikleri varımış. Hindi gidip geliyoru yaylana gidiyoru dağlara. Akşam geliyoru mesela eniklerinin yanına. Şimdi bu:

Kaplumba demiş ki :

- Bir gün bunlara göz kulak ola goy. Benim demiş eniklerin yanına gelen giden oluyo mu bak bakalım, demiş.

- Tamam, demiş.

Şimdi bakıyoru bi ayı gelik geli. Gelmiş kapıya dayanmış. Şimdi tilki dermiş her gün:

- Et yidim etlendim süt yidim sütlendim gara tavuk yidim gavrandım* aç gapıyı püseynen* diyoru şimdi.

Hindi ordan açıyoru enikler tabi anası oldunu bilince. Bu hindi aynısını duyuyoru bu ayı öle deyoru.

- Haa diyo anamın sesi diyoru.

- Ya neleydi.

- Anamın sesi inceydi deyoru.

Gidiyoru bi saat sonra geliyo yine. İnceldiyoru biraz sesini. Aynısını gonuşuyoru:

- Et yidim etlendim gara tavuk yidim gavrandım süt yidim sütlendim diye.

Enikle hindi anası zannediyoru açalım mı açmıyalım mı derken birisi bi açıyoru gapıyı. Açmasıynan birlik enikleri gapmış almış bunu hepsini yemiş tilkinin. Bak gari sen. Ordan gitmiş. Galiba onu görmüş emme kaplumba. Neyse şey geliyoru tilki. Çirıyor çırıyoru yok enikle. Deyoru ki kaplumbaya:

- Benim şeyi gördün mü sen çocukları gördün mü diyoru.

- Çocuklar diyoru heralda uçtu gibi bi tarafa diyoru. Yanda diyoru ayı varıdı diyoru.

- Ayıyı nasıl kıstırırım ben.

Gidiyoru bi tepenin başına bu gucak hayıt* kesiyoru. Sepet örüyoru yani. Sepedi örmeye başlıyoru bu. Şimdi o tepenin dibinde de çeşme varımış orda çamaşır yıkıyoru kadınla. Hiç eşi galmıyoru her gün için. Şimdi sepet örerken ayı çeçmiş gelmiş. Garabalın tarif ettine göre u u ayı.

- Hindi sepetten diyo bene öredin mi sen örmesini.

- Hay hay diyoru öredirim dirkine baya örmüş gari.

Ha de ör ha ör ağzını daralıp yapmış çatalın yukarı.

- Ee sen beni daralıtasın ben sonra nerden çıkıcem.

- Ya onun altı gapaklıdır açıverem ben diyo örüyo.

Tamamen örüyoru.

- Hindi ben diyoru bişey va diyoru gergin bişey va diyoru ondan acık anlatırım u sepeti unun için örübatırım diyoru. Acık güçlüdür diyoru. Böle bi yüklen bakem diyoru koparabilecek mi diyoru. Sen de güçlüsün diyoru deneyoru çıkabilecek mi?

Yükleniyo mükleniyo:

- Nedem benden güçlü mü bu deyor. Çıkamayacak gibi deyoru. Aç bakem gari çıkam ben diyoru.

- Ha şimdi benim enikleri yiyen kim diyoru buna cevap ver diyoru. Ula höleydi böleydi dediyse de hiç sağa sola gaçamağın yok diyoru. Enikleri kim yidi.

- E mesele böle böle diyoru. Ben yidim.

- Ha o zaman sen yidisen bak hindi senin başa gelince geliyo. İnliyoru hindi yokardan kadınlara bak diyoru bi dene ayı gönderiyom sepedin içinde bunu tokucunan öldürün diyoru. Tokucunan öldürün diyoru.

Goyveriyo paamm pat küt pat küt öldürüp attırıveriyola. Tilki gari gurtulmuş.


gavranmak: Kıvranmak

püseynen: Yavrularım

hayıt: Sıcak bölgelerde yetişen, kırmızı çiçekli, yaprağı zeytin yaprağına benzeyen, dallarından sepet yapılan bir çeşit ağaç
Keloğlan Masalı
(Ege Bölgesi, Kütahya)

[KELOĞLAN MASALI]

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, bir varmış bir yokmuş. Allah’ın kulu pek çoğumuş. Zamanın birinde Keloğlan, annesi, babası üçü yaşamakdalamış. Bi günneden bi gün, Keloğlan’ın babası hastalanmış. Keloğlan’ı ünneyo:

— Oğlum Keloğlan! Ben ölecen gari sana annatam. Geliyor Keloğlan:

— Baba, ne deyyon?

— Oğlum ben ölürsem köse değirmenlerine un öğütmeye gitme! E az duruyo çok duruyo, babası ölüyo. Yiyecekler ekmek yapacaklar. Günlerden sonra buğdaylar un olacak ekmek yapacaklar. Annesiyle buğdayları eşeğe yükleyorlar. Keloğlan çıkıyo yola. Bu değirmen senin, bu değirmen benim geziyor. Ondan varıyo. Nereye gitse köse, sonra köseler bana ne yapacak girende buğdeylerimi öğütem deyor. Giriyor, Köse Dayı’ya:

— Ben buğday öğütmeye geldim, deyo.

— Tamam Keloğlan üğütem, deyo. Şinci unu öğütüyolar, buğdeyi öğütüyolar, gari un yapıyolar gali.

—Keloğlan: Unu benden uğrası senden bir boğça* karalım, deyo. Keloğlan düşünüyo, uğraya ne gidecek deyo, acıcık bir şey gider. Uğra hamuru üveleycen*, Köse Dayı yapam deyo.

Köse Dayı su koyo, un koyuyo, Keloğlan uğra getir derken Keloğlan’ın denginin birini boğça karıyorlar. Boğçayı gömüyorlar, boğça bişiyo, Köse Dayı deyo:

— Keloğlan ikimiz bir yalan söylecez hangimizin yalanı üstün gelirse bu bohça onda galacak, deyo.

— Keloğlan olur, deyo.

Köse Dayı yalana başlayo:

— Keloğlan deyo, bir karpuz ektim burda bitti, suyun öte yanında Çiller’in damına çıktı deyo, öyle büyük bir karpuz oldu ki emme kocaman deyo, gali bu karpuz oldu kesen de yiyen deyo artık nacağı aldım karpuzu kesmeye vadım, karpuzu keseken de nacağı karpuzun içine kaçırdım. Ben boyna nacağı ararken deyo bir adamın birine denk geldim. Ne yapıyon hemşerim?

— Ne yapam karpuzu keserken nacağı içinde kaybettim, onu arıyorum. Hadi kardeşim ben bu karpuzun içinde yedi deve kaybettim sen nacağı nasıl bulacaksın deyo.

Köse Dayı’nın yalanı burda bitiyo, sıra Keloğlan’a geliyor:

— Bizim bir çift öküzümüz vardı çifte koşuyorduk biri hastalandı öküzümüzün, öldü. Yerine arı koştuk. Arının boynunu boyunduruk yara yaptı. Ceviz yağı sürün dediler, ceviz yağını sürdük. Orada bir ceviz bitti, kocaman oldu, dalına kargalar yuva yaptı. Orada da bir dönüm arazi vardı, biz oraya buğday ektik. Buğday oldu. Gali biçmeye başladık buğdeyi. Biz buğdeyi biçerken bir tilki çıktı. Tilkiye orağı bir attım deyo, orak sapı tilkinin gıçına gaçtı, deyo, tilki kaçtı orak biçti, tilki kaçtı orak biçti, bok yime Köse Dayı, bohça Keloğlan’a düştü, deyo.

Bohça Keloğlan’a düşüyo, bu şeyde Keloğlan kazanıyo.

 

 


* boğça: Hamur.

* üvelemek: Yuvarlamak
Tilki ile Eşek
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

 Tilki ile Eşek

Tilkiyle eşek arkadaş olmuşlar. Bunlar giderken tilki:

"Arkadaş ben seni bir kavak bahçesine götüreyim." demiş. Bahçeye gitmişler. Eşek kavakları kemirmeye başlamış ve böylece eşeğin karnı doymuş. Karnı doyunca, eşek anırmaya başlamış. Kavaklığın sahibi bu sesi duyunca hemen oraya gelmiş. Eline bir sopa geçirip, eşeği bir güzel dövmüş ve bahçesinden çıkarmış.

Tilki gelip de: "Ne oldu?" diye sorunca:

"Len ne var da ne olacak, iki vurdu elleri acıyınca bıraktı gitti." demiş.

Bu sefer tilki:

"Ben seni bir mısır tarlasına götüreceğim. Ama sen anırıp milleti başına topluyorsun." demiş. Eşek de:

"Bu sefer anırmayacağım." demiş.

Birlikte mısır tarlasına gitmişler. Eşek mısırları yemiş yemiş, karnı doyunca tekrar anırmaya başlamış. Mısır tarlasının sahibi anırma sesini duymuş. Tarlasına gelmiş. Bir eşeğin mısırlarını yediğini görünce, eşeği bir güzel dövmüş. Bu sırada tilki saklanıyormuş. Tarla sahibi eşeği tarlasından kovduktan sonra tilki, eşeğin yanına gelerek:

"Ne oldu?" diye sormuş. Eşek de:

"Len, ne var da ne olacak, iki vurdu elleri acıyınca bıraktı gitti." demiş.

Tilki, bu sefer eşeği üzüm bağına götürmüş. Eşek yine üzümleri yemiş ve karnı doyunca anırmaya başlamış. Bahçe sahibi gelince, eşek yine bir güzel dayak yemiş. Tilki de uzaktan eşeğin vaziyetini gülerek seyrediyormuş. Kendi kendine: "Huylu huyundan vazgeçer mi hiç" diyerek oradan ayrılıp gitmiş.
Tilki ile Değirmenci
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Tilki ile Değirmenci

Tilki değirmen damına alışmış, gelir gider ekmekleri yermiş. Bir gün değirmenci değirmenin kapısının üstüne bir ciğer asmış. Altına da bir kuyu kazıp, üstünü örtmüş. Tilki gelmiş bir iki kalgımış (zıplamış), ciğeri alınca kuyuya düşmüş. Ciğeri orada yedikten sonra çıkmaya çalışmışsa da bir türlü çıkamamış. Değirmenci gelince, ölü numarası yaparak , bir ölü gibi kuyudayatmış. Değirmenci, kuyuya girip tilkiyi kuyruğundan tutup da dışarı atınca, tilki bunu fırsat bilip oradan kaçıp gitmiş. Değirmenci, tilkinin gittiğini görünce oyuna geldiğini anlamış. Ertesi gün aynı yere bir ciğer daha asmış.

Tilki canavar* ile arkadaş olmuş. Canavara:

"Ben şöyle bir ciğer buldum, böyle bir ciğer buldum." deyip, canavarı kandırmış ve değirmene getirmiş. Canavar ciğeri alacağım derken kuyunun içine düşmüş. Kuyunun içinden çıkamayınca tilkiye:

"Kurtar beni!" diye yalvarmaya başlamış. Tilki de:

"Beni de içeri çekersin." deyip, canavarı oradan çıkarmamış. Canavara: "Ölü numarası yapmasını" söyleyip oradan uzaklaşmış.

Değirmenci gelmiş, ciğer yine yok. Kuyunun içinde de koca bir canavar yatıyor. Değirmenci yine aynı oyunun yapıldığını anlamış. Orada ne kadar taş varsa kuyudan içeri atarak canavarı öldürmüş.

*Canavar:  Kurt
Tilki, Kaplumbağa, Kene
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Tilki, Kaplumbağa, Kene

Tilki, kaplumbağa ve kene arkadaş olmuşlar. Ortaklaşa mahsul ekmişler, biçmişler, toplamışlar. Mahsulün buğdayını bir tarafa, samanını bir tarafa, kesini de bir tarafa yığdıktan sonra paylaşmak için bir yarış yapmaya karar vermişler. Bu fikir de tilkiden çıkmış:

"Şimdi yarış yapacağız: Kim birinci gelirse buğday onun, ikinciye saman, üçüncüye de kes düşsün." demiş.

Yarış için sıraya geçmişler. Kene, tilkiye:

"Benim kulaklarım duymaz, yarış başlayacağı zaman, kuyruğunu bana doğru uzat da yarışın başladığını anlayayım." demiş.

Yarış başlamış. Tilki, keneye yarışın başladığını bildirmek için kuyruğunu ona doğru eğince kene tilkinin kuyruğuna yapışmış. Tilki koşarak, hepsinden önce yarışın bitiş noktasına varmış. Buğday yığınının üstüne oturacağı sırada kene:

"Hop! Benim üstüme oturuyorsun, ben senden önce geldim." demiş. Tilki çaresiz saman yığınına gitmiş ona sahip olmuş. Kaplumbağa da arkadan:

"Kes benim kes benim." diyerek geliyormuş.
Arslan İle Kedi
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Arslan ile Kedi

Arslanla kedi arkadaş olmuşlar. Arslan:

"Sen de bizim soydansın, ama niye büyüyemedin, böyle küçük kaldın?" diye sormuş. Kedi de:

"Ben insan eline düştüm de büyüyemedim." deyince, arslan:

"Şu insanoğlunu bana bir göster. Nasıl bir şeydir?" demiş. Beraber yola düşmüşler. Kedi önde arslan arkada giderlerken, önlerine bir beygir çıkmış. Arslan sormuş:

"Bu mu insanoğlu?"

"Yok bu değil. Bunun arkasına bir pulluk takarlar, sabahtan akşama kadar çalıştırırlar. İnsanoğlu buna muzurdur[1]."

Azıcık daha gitmişler, önlerine bir camız çıkmış. Arslan yine sormuş:

"Şu mu insanoğlu?"

"Yok bu da değil. Ah insanoğlu böyle olsa. Bunun ardına kızgın güneşte bir düven takarlar, dolandıra dolandıra sabahtan akşama kadar yakarlar. İnsanoğlu buna da muzurdur."

Azıcık daha gitmişler, önlerine bir deve çıkmış. Arslan sormuş:

"Bu mu insanoğlu?"

"İnsanoğlu buna da muzurdur. Buna yükü sararlar, boynuna bir ip takar, o yana bu yana çekerler."

Giderlerken ormanda bir koca herif odun kesermiş, kedi:

"İşte insanoğlu bu." demiş. Arslan, insanoğluna sormuş:

"Sen bana bir çatar mısın, ikimiz bir yenişelim mi?"

"Yenişelim de sen kaçarsın. Ben seni bağlayayım, ondan sonra yenişelim."

"Haydi bağla." demiş arslan.

İnsan, arslanı iple bağlamış, baltayı kafasına geçirip, arslanı oracıkta öldürmüş. İnsanoğlu, işte böyle her mahluka muzurmuş.

[1]Muzur: zarar veren