BALIK BİLMESE HALİK BİLİR
(Karadeniz Bölgesi, Samsun)

 [BALIK BİLMESE HALİK BİLİR]

Bir varmış, bir yokmuş. Bir fakir adam varmış. Bu adam balıkçılıkla geçinirmiş. Bu adamın bir de oğlu varmış. Adam, balığı tutar; oğlu da tuttuğu balığı torbaya koyarmış. Adam bir gün bir büyük bir alabalık tutmuş. Oğlu da balığa kıyamamış. Balığı babasından habersiz suya geri bırakmış. Akşam olmuş evlerine gelmişler. Baba:

— Ben büyük bir alabalık tuttuydum, o balığı ne yaptın, demiş. Oğlu:

— Kıyamadım balığa, balığı suya geri attım, demiş. Babası:

— Ben balıkçılıkla geçiniyorum, demiş. Sinirlenmiş. Oğlunu evden kovalamış. Çocuk da yola çıkmış. Yolda kendi emsalinde birine rastlamış. Emsali selam vermiş ve:

— Nereden geliyorsun, dermiş. Çocuk:

— Babam evden kovaladı, demiş. Emsali:

— Beni de babam evden kovaladı, demiş. Arkadaş olmuşlar. Gurbete gidip beraber çalışmaya karar vermişler. Yalnız her şeyleri ortak olacakmış ve diğeri:

— Ben, çalışırsam seni besleyeceğim; sen çalışırsan beni besleyeceksin, demiş. Böylece birbirlerine söz vermişler. Bir şehre dâhil olmuşlar. Balığı suya atan genç hiç iş bulamamış. Diğer genç de devamlı iş buluyormuş. Balığı suya atan genç bu duruma içten içe üzülüyormuş ve:

— Ben devamlı senin kazancını yiyorum, demiş. Diğer genç:

— Yok arkadaş senin ile anlaşmamız var. Ben, çalışırsam seni besleyeceğim; sen, çalışırsan beni besleyeceksin, demiş.

Bu konuşmadan sonra şehirde bir tellal bağırıyormuş:

— Padişahın kızını dili tutuldu. Bu kızı söyletene şu kadar altın, para verilecek ve padişahının kızı ile evlendirilecek. Duyduk duymadık demeyin, diye.

Diğer genç akşam işten eve gelmiş, bu durumu arkadaşına anlatmış. Balığı atan genç:

— Niye söylemedin, ben kızı söyletirim, diyeydin, demiş. Diğer genç:

— Ben bir şey bilmiyorum ki kızı söyleteyim, demiş. Balığı atan genç:

— Yarın, tellal yine bağırırsa bana haber ver, ben kızı konuştururum, demiş. Tellal ertesi gün yine bağırmış. Diğeri gelip arkadaşına haber vermiş.

Balığı atan genç saraya gitmiş. Sarayda meclis kurulmuş padişahın kızı perdenin arkasında duruyormuş. Balığı atan genç söz alıp anlatmaya başlamış:

— Zamanın birinde bir terzi, bir ağaç ustası ve bir imam ormanda gidiyorlarmış. Bir yerde konaklamışlar, sırayla nöbet tutacaklarmış. Biri nöbet tutarken diğerleri uyuyacakmış. İlk nöbeti ağaç ustası tutacakmış ve ağaç ustası nöbeti tutmaya başlamış. Canı sıkılmış. Ağaçtan bir kız yapmış ve yaptığı ağaçtan kızı oraya bırakmış, gitmiş, yerine yatmış. Sıra terziye gelmiş. Terzi bakmış ki ağaç ustası ustalığını göstermiş. Terzi de bu ağaçtan kıza bir elbise dikmiş. O da yerine gitmiş yatmış. Sıra imama gelmiş. İmam da namaz kılmış. Kıza can gelsin diye Cenab-ı Allah'a dua etmiş. Gerçekten kız cana gelmiş. Gülümsemeye başlamış. Diğerleri de uyanmış. Ağaç ustası ile terzi de bu kızın yanına gelmişler. Aralarında bu kız kime düşecek… Demişler ki:

— Usta başlangıcı ben yaptım. Terzi de elbisesini ben diktim, demiş. İmam:

— Başlangıcı sen yaptın, elbisesini de sen diktin de bu cansız bir ağaçtı. Ben Cenab-ı Allah'a dua ettim. Can geldi buna, bu bana düşer, demiş. Balığı atan genç hikâyesini anlatmış ve:

— Ey cemaat! Bu kız kime düşer? Ustaya mı, terziye mi, imama mı düşer, dermiş.

Tabi her kafadan bir ses gelmiş:

— Kimi imama, kimi terziye, kimi ustaya düşer, demiş. Hiç kimse karar verememiş. Hiç kimse karar veremeyince kız perdenin arasında dile gelmiş ve:

— Ahmaklar! Kız imama düşer, demiş ve dili tekrar durmuş. Bu olay üç defa tekrarlamış aslında. Diğerleri, Balığı atan genci çekemiyorlarmış yabancı diye. Padişah:

— Tamam bu kız sana oğlum, demiş. Karara varmış. Oğlana kızı ve altınları vermiş.

Balığı atan genç saraydan kızı alarak ayrılmış evine gelmiş. Diğer arkadaşı da işten gelmiş. Evde kızı görünce:

— Tamam, kızı bölüşeceğiz, demiş. Balığı atan genç:

— Kızı nasıl bölüşelim, para değil ki, demiş. Arkadaşı:

—  Anlaşmamız böyle değil mi, her şey ortak değil mi, dermiş. Balığı atan genç daha bir şey diyememiş. Arkadaşı kılıcı eline almış ve:

— Kızı ikiye böleceğiz, yarısı sana yarısı bana, demiş. Kız, kılıcı görmüş. Arkadaşı kılıcı salınca kız korkusundan öğürmüş. Kızın ağzından kara bir yılan çıkmış. Kızın zamanında ağzına yılan girmiş. Konuşacağı zaman kızın boğazına dururmuş. Arkadaşı:

— İşte bunun derdi buydu, demiş. Bu kızı kesmekten vazgeçmiş. Kızı da arkadaşına vermiş. Hakkından da vazgeçmiş. Yola düşmüşler, memleketlerine gidiyorlarmış. Bir ırmağın kenarında gelmişler. Arkadaşı:

— Balık bilmezse; Halik bilir.  Şimdi bu durumu balık da bildi, Halik de bildi, demiş. Bir alabalık olmuş, kendini ırmağa atmış. Geride kalanlar mutlu mesut bir şekilde yaşamışlar.