Çil Para
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

ÇİL PARA

Eski zamanlarda bir kadın yaşarmış. Bu kadının Çil Para adında bir oğlu varmış.

Bir gün, kızlar süpürgeye gideceklermiş*. Çil Para, bunu duyunca annesinin yanına gelip:

— Ana, bana bir yağlı, bir ballı dürüm hazırla! Kızlar süpürgeye gidiyor, ben de gideceğim, demiş.

Annesi de:

— Oğlum, onlar kız, süpürgeye gidiyor. Senin ne işin var, demiş.

O da:

— Ben de gideceğim, demiş.

Annesi bir yağlı, bir de ballı dürüm dürmüş, bu da kızların arkasına düşmüş.

— Kızlar, durun durun gitmeyin, size ballı dürüm vereceğim, demiş.

Kızlar durmuş, beklemişler. Dürümü kızlara pay etmiş. Varmışlar süpürgenin dağına. Çil Para hoplamış, dala çıkmış.

Kızlar:

— Çil Para, in de süpürgeni çek, demişler.

Çil Para da:

— Yok, ballı dürümü yemesini bildiniz, yağlı dürümü yemesini de bildiniz. Süpürgemi siz çekeceksiniz, demiş.

Kızlar; “Yok!” demişlerse de Çil Para oralı olmamış. Çil Para’ya birer tutam verip bir şelek* de ona yapmışlar.

Akşam olunca kızlar, Çil Para’ya:

— Süpürgeni yaptık, al, götür, demişler.

Çil Para:

— Yok, götürmem. Ballı dürüm yemesini bildiniz, yağlı dürümü yemesini de bildiniz. Süpürgemi niye götürmüyorsunuz, demiş.

Kızlar, soluk soluğa bunun süpürgesini de taşımışlar. Derken hava kararmış. Köye yetişememişler. Köyün yolunu şaşırmışlar. Orada uzakta bir köy varmış. Bir evin bacasından kaba kaba tütün tütüyormuş. Bir evin önünde de it ürüyormuş.

— İt ürüyen eve mi varalım? Tütün tüten eve mi varalım, demişler.

Çil Para demiş ki:

— İt ürüyen eve gitsek it bizi tutar. İyisi mi tütün tüten eve varalım.

Varıp kapıyı çalmışlar. Çalsalar ki o ev caz karısının eviymiş. Caz karısı, orada oturuyormuş.

Caz karısı, kapıyı açınca bunları kalabalık görmüş ya, canına minnet!

— Gelin yavrularım, demiş.

Bunları içeri almış. Üşümüşlerdir diye bunların çektiği süpürgeyi de almış, ocağa basmış. Bunları bir ısıtmış ki...

— Acıktınız mı yavrularım, demiş.

Bunlar da:

— Acıktık, demişler.

Caz karısı, memesini kesmiş, bunlara kavurma yapmış, yedirmiş.

— Yorulmuşsunuzdur, demiş, yatak yapmış, yatırmış.

Caz karısı:

— Benimle yatanınız olacak mı, diye sormuş.

Çil Para:

— Ben seninle yatarım ebe*, demiş.

—İyi, sen benimle yat, demiş o da.

Çil Para, caz karısıyla yatmış. Caz karısı, durmuş durmuş, Çil Para’yı ısırmış.

Çil Para demiş ki:

— Ebe, beni bir şey ısırdı.

O da:

— Yat yavrum, yat! O, at karıncasıdır, demiş.

Meğerse bunları yiyecekmiş; bakayım uyudular mı diye ısırıyormuş. Kadın durmuş durmuş, bir daha ısırmış Çil Para’yı.

Çil Para yine:

— Ebe, beni bir şey ısırıyor, demiş.

Kadın bu defa da:

— Yat yavrum, yat! O da it karıncasıdır, demiş.

Yine yatırmış, ama Çil Para uyumuyormuş. Çil Para’nın bir bıçağı varmış. Caz karısı, memesini keserken bıçağı Çil Para’dan almış.

Caz karısı, Çil Para’yı bir daha ısırmış.

— Ebe, beni bir şey ısırdı, demiş Çil Para da.

Caz karısı:

— O ne Çil Para!? Seni niye uyku tutmadı ki, demiş.

Çil Para, caz karısına:

— Ebe, beni nasıl uyku tutsun!? Anam bana kırk yumurtadan kaygana* yapardı. Halburla*, gözerle* bana denizden su getirirdi, ben de içerdim. Kırk yumurtadan kayganayı yerdim de ondan sonra uyurdum, demiş.

Caz karısı kalkmış, kırk yumurtadan bir kaygana yapmış. Kayganayı yedirmiş. Çil Para’ya denizden gözerle, halburla su getirmiş, içirmiş, yatırmış.

Az sonra caz karısı, Çil Para’yı ısırmış, Çil Para hiç ses etmemiş. Bir daha ısırmış, yine ses vermemiş. Caz karısı:

— Hah! Bunlar uyudu, demiş.

Caz karısı, dişini bilemeye gitmiş ki bunları rahat yesin! Kadın gider gitmez Çil Para, kızları uyandırmış.

— Kızlar, caz karısı bizi yiyecek, kaçalım, demiş.

Caz karısı gelmeden kimi kapıdan kimi pencereden kaçmış. Gelse ki cazı karısı kimse yok, hepsi kaçmış! Caz karısının ağzı boşa çıkmış.

Şimdi, bunlar kaçmış, evlerine gitmişler. Çil Para’nın anası da pilav pişirmiş, soğan kesecekmiş.

Anası, Çil Para’ya:

— Bıçağını ver de soğan keseyim, demiş.

Çil Para:

— Abaa! Benim bıçağım caz karısında kaldı. Ben gider bıçağımı alır, gelirim, demiş.

Anası izin vermemiş, ama Çil Para:

— Yok, ben gider, bıçağımı alırım, demiş.

Yola düşmüş, gelmiş caz karısının evine. Hoplamış, dama çıkmış. Caz karısı da ocağın başında oturuyormuş, iniliyormuş.

— Çil Para’m, sana mı yanayım? Memem, sana mı yanayım, diye ağlıyormuş.

Çil Para, damdan aşağıya bir taş atmış. Caz karısı:

— Karga! Varırsam gözlerini oyarım, beni oynatma, diye seslenmiş.

Durmuş durmuş, bir daha atmış.

— Karga! Gelirsem gözlerini oyarım, dişlerini çekerim, diye seslenmiş.

Çil Para bir daha atınca caz karısı:

— Vay, sen beni mi oynatacaksın, demiş, hoplamış, dama çıkmış.

O dama çıkarken Çil Para da aşağıya inmiş. Caz karısı, bıçağı sandığa koymuş. Çil Para sandığa girmiş, bıçağı da beline bağlamış. Orada caz karısının cevizi varmış. Cevizi kırıp kırıp yiyormuş. Caz karısı gelmiş, ocağın başına oturmuş. Yine ağlıyormuş.

— Çil Para’m, sana mı yanayım? Memem, sana mı yanayım, diyormuş.

Çil Para, cevizi “Çat! Çat!” diye kırıp yiyormuş.

Caz karısı bu defa da:

— Sıçan! Cevizimi kırma! Gelirsem dişlerini sökerim, demiş.

Çil Para bir daha kırmış.

Caz karısı:

— Vay sıçan! Sen beni mi oynatıyorsun, demiş, sandığa bir tekme vurmuş.

Sandık düşünce Çil Para ortaya çıkmış.

Caz karısı:

— Vay! Seni gökte ararken yerde buldum, demiş.

Çil Para’yı hemen çuvala koymuş, duvara asmış.

— Gideyim de dişimi bileyip geleyim. Sonra da seni yiyeyim, demiş.

Caz karısı gidince Çil Para, torbayı bıçağıyla kesmiş. Kadının kapıda bir eniği varmış, bir de ala buzağısı. Onları torbaya koymuş, ağaca asmış. Eline bir ibrik, bir kalıp da sabun almış, oradan kaçmış.

Az sonra caz karısı gelmiş. Bir enikten ısırıyormuş:

— Seni kapımda enik gibi çağırttırırım, diyormuş.

Bir buzağıdan ısırıyor, kanını soruyormuş*. Ona da:

— Seni ala buzağım gibi çağırttırırım, diyormuş.

Birini ısırırken, birinin kanını sorarken aşağı indirse ki kendi köpeğiyle buzağısı!

— Vay! Bu beni mi oynatıyor, demiş.

Çil Para’nın arkasına düşmüş. Çil Para kaçmış, caz karısı kovalamış. Çil para suyu dökmüş, deniz olmuş. Sabunu atmış, sabundan dağ olmuş. Caz karısı oraya yıkılmış, kalmış.

Çil Para, bir kavağa:

— Eğil kavağım, eğil, demiş, kavak eğilmiş.

Çil Para, kavağın üstüne oturmuş. Kavak doğrulunca da kavağın tepesine çıkmış. Caz karısı, yine Çil Para’nın peşine düşmüş. Bakmış ki Çil Para, kavağın tepesinde oturuyor.

— Çil Para, sen oraya nasıl çıktın, demiş.

O da:

— Nasıl mı çıktım? Ebe, bir değirmen taşını şu dağdan getirdim. Bir değirmen taşını da bu dağdan getirdim. Hepsini üst üste koydum. Kütüğü de yaktım, üstüne oturunca hoplayıp çıktım, demiş.

Caz karısı, Çil Para’ya inanmış. Bir değirmen taşını şu dağdan getirmiş. Bir değirmen taşını da başka dağdan getirmiş. Bunları üst üste koymuş. Kütüğü de yakmış, kıçını koyup üstüne oturunca caz karısı çatır çatır yanmış.

Çil Para, kavaktan inmiş, gitmiş kadının evine. Bir kağnı getirmiş. Neyi var, neyi yoksa yüklemiş, anasının kapısına getirip yıkmış.

Ana, oğul beraber mutlu mesut yaşamışlar...

 


* süpürgeye gitmek: Halk dilinde, yabanıl mısır toplamaya gitmek.

* şelek: Sırtta taşınan yük. Küfe.

* ebe: Büyükanne.

* kaygana: Omlet.

* halbur: Halk ağzında kalbur.

* gözer: Buğday, toprak vb.nin elendiği iri gözlü kalbur.

* sormak: Emmek.