Tekerleme Masal
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

TEKERLEME MASAL

Zaman zaman iken,

Kalbur saman iken,

Deve tellâl iken,

Eşek berber iken…

Balta başı kırdı,

Kazma ile şişi kırdı.

Hamamcının tası yok,

Külhancının baltası yok.

Meydanda bir tazı var,

Boynunda halkası yok.

O vaktin behrinde, ben epey bir eşkiyaydım.

Bir tüfeğim vardı kundaksız,

Bir tüfeğim vardı çakmaksız.

Çakmaksız tüfeği alıp ava gittim.

Az gittim, uz gittim

Dere tepe düz gittim,

Altı ayla bir güz gittim.

Arkama döndüm baktım ki

Bir arpa boyu yol gitmişim. Ama gitmedim mi ya!..

Bitmedik yavşanın dibinde, doğmadık tavşanı

Gümbeden atınca, zombadan vurmayım mı ya!

Tavşanı aldım, geldim, yüzdüm, tamam altmış batman yağı çıktı.

Bir potine çaldım, birine yetmedi.

Yetmeyen potini ayağıma taktım.

Erzurum’dan Kemah’tan, Van’dan, Bitlis’ten, Muş’tan dolandım gelmekteyken bir de dediler ki, bir tabur asker geldi. Ulan bu askeri kıtlıkta kim doyurur? Ancak ben doyururum. Eve geldim:

‒ Nene, dedim.

‒ Ne oğlum, dedi.

‒ Bana bir kazan ver!

‒ N’edeceksin oğlum, dedi.

‒ Askere karavana pişireceğim, dedim.

‒ Oğul bir kazanım var dipsiz, bir kazanım var kulpsuz.

‒ Dipsiz kazanı ver!

Dipsiz kazanı aldım, geldim.

Karavana pişti.

Asker yedi, içti,

Karnı şişti,

Açlıktan bayıldı düştü.

Askeri yolcu ettim,

Kazanı omuzladım, geldim.

‒ Nene!

‒ Ne var ulan!

‒ Kazanı getirdim.

‒ Yudun* mu?

‒ Yok, yumadım.

‒ Git yu da getir!

Kazanı omuzladım;

Ha şurada ha burada,

Ha şurada ha burada derken

İki büyük dağa rastladım.

Biri dümdüz, birinin toprağı hiç yok.

Toprağı hiç yok dağın başına çıktım.

Baktım ki, iki büyük göl:

Biri kurumuş, birinin suyu hiç yok.

Suyu hiç yok gölde kazanı yudum, yıkadım, aldım, geldim.

‒ Nene, kazanı nere koyayım?

‒ Oğul şu köşeye koy!

O yana dolandım,

Bu yana dolandım;

Kazanı koydum.

Baktım ki, bir selvi ağacı…

Selvi ağacının başına çıktım ki, bir büyük tarla…

Keşfettim ki, tam altmış kilelik.

Aşağıya indim.

Onunu tavuğa,

Onunu horoza,

Onunu camıza,

Onunu öküze…

Onunu bir cebime, onunu bir cebime yükledim,

Çıktım kavağın başına…

Ha babam ha!..

Ho babam ho!..

Sürdüm, ektim, tapanladım*;

İndim aşağıya, geldim:

‒ Nene!

‒ Ne var?

‒ Karnım aç.

‒ Evde ne ekmek var ne de bulamaç?

‒ Deme nene!

‒ Dedim gitti.

Acaba bizim tarla yetti mi?

Vardım ki, tam kıvamında. Keklik gibi kızarmış.

Orağı aldım yanaştım.

Bir deste biçtim, kafam kızdı.

Destenin altına soktum.

Yatarken bir tilki geldi.

Üzerimden sıçradı geçti.

‒ Ulan tilki sen benim eşkiya olduğumu işitmedin mi? Böyle bir eşkiyanın semtinden nasıl geçersin ?” deyip orağı köteledim.

Orağın sapı,

Tilkinin g.... ne battı.

Tilki kaçtı orak biçti,

Tilki kaçtı orak biçti.

Tilki s.... tı, orak düştü,

Ekin de bitti.

‒ Ne edip de etmeyeyim.” derken bir yel, bir talas** geldi; ekini harman yerine yıktı.

Bir uyuz beygirim var.

Koştum, vururum gitmez;

Sürerim gitmez,

Çalarım gitmez.

Nalı polatıdı, çıngısı*** gözüme sıçradı.

‒ Vay öldüm!.. dedim.

Sürüldüyse de yeter, sürülmediyse de yeter…

Savurduk; tamam başı başına,

Bir dağarcık buğday çıkmadı.

Dağarcığı omuzladım,

Değirmeni boyladım.

Vardım ki, değirmen ağzına kadar kite kit dolu.

‒ Değirmenci!..

‒ Ne var?

‒ Çabuk şu çuvallar dışarıya!

‒ N’olacak?

‒ Ben un öğüteceğim.

Sürdük, yuvarladık,

Tombalak aşırdık,

Değirmeni boşalttık.

Değirmenci oturmuş bir lavaş çekiyor; ama şöyle bir yarım metrelik.

‒ Bu lavaşı kim yiyecek, dedim.

‒ Oğul bir yalan söyleyeceğiz. Hangimizin yalanı essah olursa, bunu o yiyecek, dedi.

‒ Ben yalanı bilmem, doğrunun yanına hiç yaklaşmam, söyle yalanını duyayım.

‒ Benim babam değirmeni üfürüğü ile dönderirdi.

‒ Benim babam da bostancıydı. Denizin kıyısına kabak ekerdi. Kabağın teveği o baştan bu başa uzanırdı. Devletin askeri köprü niyetine üstünden geçerdi. Bu yalan iyi yalan. Fili yuttu bir yılan. Karıncaya binip de deveyi kucağına alan. Camızım heybeden düştü. Bu da mı yalan?” deyip değirmencinin yakasına yapıştım.

‒ Oğlum tamam yalan, dedi.

Doldurdum lavaşları geldim eve.

‒ Nene!

‒ Cehennem!.. Nerede kaldın?

‒ Hayrola ne oldu?

‒ Ne olacak baban oldu.

‒ Nene, gözün aydın desene!

‒ Gözün aydın ama, git çarşıdan beş paralık “hiç” getir, babanı tuza yatıralım!

Gidiyordum, unuttum, geri döndüm.

‒ Nene, dedim.

‒ Ne, dedi.

‒ Neydi?

‒ Hiç! Hiç! Hiç! dedi.

“Hiç! Hiç! Hiç!” diye giderken, önüm bir su kenarına geldi. Balıkçılar balık avlıyorlar. “Hiç! Hiç! Hiç!” deyince tor* boş çıktı. Balıkçının biri geldi; kulağımın dibine bir hüdayi sille vurdu.

Dedim:

‒ Ağa, niçin vurdun bana, canım kurban sana?

‒ Niçin vurmayım sana, “Hiç!” diyeceğine “Üçü birden, beşi birden!..” desene!

“Üçü beşi birden, üçü beşi birden!..” diyerekten giderken baktım ki, bir cenaze gidiyor: “Üçü beşi birden! Üçü beşi birden deyince ağanın biri geldi; kulağımın dibine hüdayı sille vurdu.

Dedim:

‒ Ağa, niçin vurdun bana, canım kurban sana?

‒ Niçin vurmayayım sana? “Üçü beşi birden!..” diyeceğine, “Allah Rahmet eylesin!” desene!

“Allah rahmet eylesin!.. Allah Rahmet eylesin!..” derken, baktım ki, bir adam köpek geberiğini kuyruğundan sürüyerek götürüyor.

“Allah rahmet eylesin!.. Allah rahmet eylesin!..” derken adamın biri geldi; kulağımın dibine hüdayı sille vurdu.

Dedim:

‒ Ağa, niçin vurdun bana, canım kurban sana?

‒ Niçin vurmayayım sana! “Allah rahmet etsin!..” diyeceğine; “Tüh ne pis kokmuş!..” desene!”

“Tüh ne pis kokmuş! Tüh ne pis kokmuş!” derken önüm bir hamama rast geldi. Hanımlar hamamdan giyinmiş-kuşanmış, yunmuş-taranmış, elenmiş-çıkmış, gidiyorlardı. “Tüh ne pis kokmuş! Tüh ne pis kokmuş!” deyince, hanımın biri geldi; kulağımın dibine hüdayı sille vurdu.

Dedim:

‒ Hanım ana, niçin vurdun bana, canım kurban sana?

‒ Niçin vurmayayım sana! “Tüh ne pis kokmuş!..” diyeceğine; “Oh ne güzel olmuş! Vah ne güzel olmuş!..” desene!

“Oh ne güzel olmuş! Vah ne güzel olmuş!” derken, önüm bir çarşıya rast geldi. Adamın biri, birinin kulağını tutmuş. Kulağın biri kopmuş, biri de elde… “Oh ne güzel olmuş! Vah ne güzel olmuş!..” deyince, ağanın biri geldi; kulağımın dibine hüdayı sille vurdu.

Dedim:

‒ Ağa, niçin vurdun bana, canım kurban sana?

‒ Niçin vurmayayım sana? “Oh ne güzel olmuş! Vah ne güzel olmuş!..” diyeceğine; “Çek uzasın, kopmasın!..” desene!

“Çek uzasın, kopmasın! Çek uzasın, kopmasın!” derken, önüm bir sarraf dükkânına vardı. Baktım ki, elinde bir sırım, yumuşatıyor. “Çek uzasın, kopmasın! Çek uzasın, kopmasın!” deyince, kalktı; kulağımın dibine hüdayı sille vurdu.

Dedim:

‒ Ağa, niçin vurdun bana, canım kurban sana?

‒ Niçin vurmayayım sana! “Çek uzasın, kopmasın!” diyeceğine, “Önündeki sarıları güle güle ye!” desene!

“Önündeki sarıları güle güle ye! Önündeki sarıları güle güle ye!” derken, önüm bir helâya rastgeldi. Baktım adamın biri abdest bozuyor;* “Önündeki sarıları güle güle ye! Önündeki sarıları güle güle ye!” deyince, nasıl kalktı da kulağımın dibine bir tokat vurmasıyla helânın içine düştüm. Oradan kaçtım.

Uzatmayalım hikâyeti,

Koparmayalım kıyameti,

Dinleyen efendilerin vücuduna vermeyelim zahmeti.

Hikâyedir bunun adı,

Dinlemeyle çıkar tadı.

Aldı sazı sinesine,

Geldi sözün binasına…

 


* yumak: yıkamak

* tapanlamak: tapan ile tarlayı düzlemek

** talas: şiddetli rüzgâr

*** çıngı: kıvılcım

* tor : balık ağı

* abdest bozmak : tuvalete gitmek