Ali Cengiz Oyunu
(Akdeniz Bölgesi, Isparta)

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, sivrisinek imam, deve berber iken, ben anamın beşiğini çıngır mıngır sallar iken... Böyle duymuştum.  Bir ihtiyar kocakarı ile bir de oğlu varmış. Oğlu cahil, benim gibi saf biriymiş. Kadın çaresizlik içinde öte beri başvurur:

— Bu çocuğu ne yapayım, nasıl yetiştireyim, nasıl okutayım, diye düşünür.

Bir türlü bir çare bulamaz.  Biri:

— Abla, sen bu çocuğu Of dağına götüreceksin. Off of, diye bağıracaksın. Dağ yarılacak. Oradan bir Arap çıkacak. O Arap’ a teslim et, çocuğun okur, diye bir yol gösterir.

Kadın söylenenleri bir bir yapmaya başlar. Gide gide Of dağına varır.

— Off of, diye bağırır.

Dağ yarılır. Bir Arap çıkıp:

— Ne istiyorsun kadın sen, diye sorar.

— İşte, oğlum! Okutmak için getirdim.

— Teslim et çocuğu bize.

Kadın çocuğu teslim eder:

— Çocuğu ne zaman alabilirim?

— Kırk gün sonra gel al, der Arap.

Dağın yarılan yerinden içeri girerler. Dağ kapanır. Varsa ki, kocaman bir ova, ovada birçok at çakılı. Ortada yetişkin bir kız çocuğu oynuyor. Varırken o kız:

— Ulan insanoğlu, babam seni de mi aldı geldi, der.

Çakılı atları işaret ederek:

— Bak gördün mü? Bunların hepsi senin gibi insandı. Babam sana, ne öğretirse öğretsin, sorarsa ‘Öğrenmedim’ diyeceksin. Döver, söver; ama yine de öğrenmedim de. Öğrendim, dersen bunlar gibi at olursun, diye tembih eder.

Arap çocuğu okutmaya başlar. Çocuk, bu nasihati her ne kadar tutmaya çalıştıysa da, bir gün:

— Öğrendim deyiverir. Der demez de at olup oraya çakılır. Arap’ın kızı gelip sorar:

— Neden böyle oldu? Nettin sen?

— İşte oldu. Dövmeye, sövmeye dayanamadım.

Oğlanın bu haline acıyan kız bir çare düşünür:

— O zaman, benim yakın zamanda düğünüm var, evleneceğim. Düğünde illa sana bineceğimi söylerim. Falan nehri geçerken, sen su içmek için kafanı eğ aşağıya, ben gemi gevşetivereceğim. O zaman, sen ne marifetin varsa göster kurtul. Bir daha ele geçme.

Bir gün düğün kurulur. Arap’ın kızı söylediği gibi:

— Ben, falan ata bineceğim, diye tutturur.

Arap:

— Kızım o at delidir, yenidir; o ata binilmez, dediyse de, kızı:

— İlla da ben bu ata bineceğim, diye ısrar eder.

Sonunda getirirler, ata biner, yola çıkarlar. Düğün alayı nehre varır. Tabii suyun içinden geçtikleri için, atın gemini kıza verirler:

— Kızım, geme iyi sahip ol. Gemi hiç gevşetme. Suyun ortasına varınca, vur ata kırbacı çabucak geç, diye de tembih ederler.

Suyun ortasına varınca, at su içmek için eğilir; kız da gemi gevşetiverir. O zaman at olan oğlan da ne marifeti varsa göstermeye başlar. Bir balık olup dalar denize.  Arap arkasından, bir yılan balık olup atlar. Bir zaman kovalamaca sürer. Yakalanacağı anda, güvercin olup uçar. Bu esnada, Arap da, bir şahin olup kalkar. Güvercin, bir sarmaşık olur. Bir ağaca sarılır. O da bir balta olup, başlar kesmeye. Tekrar bir güvercin olup yine uçar. Arap da şahin olup, başlar kovalamaya. Güvercin gide gide gider. Padişahın sarayının üstüne varınca, bir gül olup, bacadan aşağıya atar kendini.  O da arkasından, gülün sahibi sıfatında, saraya girer. Bakar ki, padişahla, kızı oturup dururmuş.

— Padişahım, kızınız gülümü aldı. Koynuna koydu versin, der.

Kız:

— Hayır, almadım, dediyse de dinletemez.

— Aldın, almadım, diye tartışırlar.

Derken padişah araya girip kızına sorar:

— Kızım gülü aldın mı?

— Almadım.

— Kızım aldığını söylüyor. Bak, bakayım şu koynuna!

Kız, elini koynuna soktuğu zaman, gül bir avuç darı olup, yere dökülür. Arap bu ara, bir gurk tavuk olup, başlar darıları toplamaya. Padişah:

— Bakalım acaba ne olacak, diye bir tane darının üstüne ayağını basar.

Padişahın ayağı sallanmaya, gıdıklanmaya başlar. Ne var diye ayağını kaldırdığında, darı bir tilki olur. Orada tavuğu yer, kurtulur. Tilki genç, yakışıklı bir delikanlı olarak eski haline döner. Padişahın kızı da, oğlanı görür görmez âşık olur. Padişah kızını, bu delikanlıya verir. Kırk gün kırk gece düğün yaparak iki genci evlendirir. Darısı diğer delikanlıların başına...