umutphp/masallar huggingface dataset:
Eksik Ayakkabı
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Ülkenin birinde, bir padişah yaşarmış. Bu padişahın bir oğlu varmış. Padişahın oğlu hiç kız beğenmezmiş. Padişah her yerde oğluna kız ararmış. Ne kadar arasalar da oğlu, padişahın bulduğu hiçbir kızı beğenmemiş.

Padişahın oğlu bir gün atını su içmesi için çeşmeye götürmüş. At su içmek için çeşmeye ne zaman eğilse suyu içmez geri sıçrarmış. At böyle sürekli sıçrayınca padişahın oğlu eğilmiş suya bir bakmış ki suda bir ayakkabı var. Ayakkabıyı eline almış ki dünya güzeli bir ayakkabı. Oğlan:

— Bu ayakkabı kimin ayağına olursa bu kızı ben alacağım, demiş. Padişah emir vermiş, her yerde tellâllar bağırmış:

— Bu ayakkabı hangi kızın ayağına olursa padişah oğlu onunla evlenecektir, diye. Padişahın askerleri, köy köy gezmeye başlamışlar. Gezerken bir köyde durmuşlar. Oradaki bir kadın:

— O ayakkabı bizim kızın ayakkabısı, demiş.

Bu kadın, üvey anne imiş. Tek kendi kızı padişahın oğlu ile evlensin diye kızının ayaklarını yıkamış yıkamış, ayakkabıyı zorla ayağına oldurmuş. Ayakkabı kızın ayağına olduğu gibi askerler padişaha ayakkabının sahibini bulduk diye haber göndermişler. Kızı süslemişler, püslemişler. Davullar, zurnalar çalınmış, kızı getirmişler. Padişahın sarayında ayakkabıyı kıza tekrar giydirmişler. Ayakkabı kızın ayağına olmuyormuş, olmadığı gibi kızı evine geri göndermişler. Diğer yetim kız, ayakkabıları görünce tanımış. Kız, bu ayakkabıyı ben çeşmede düşürmüştüm, diye düşünmüş. Kız askerlere:

— Bu ayakkabı benim, demiş.

Askerler, kızın söylemesi üzerine ayakkabıyı hemen kızın ayağına giydirmişler. Ayakkabı, kızın ayağına tam olmuş. Hemen padişaha kızı bulduk diye haber göndermişler. Padişah ve oğlu gelmişler. Bir bakmışlar ki kız aynı o kadının evinde bulunan hizmetçiymiş. Kadın onu önemsememiş ve kendi kızına ayakkabıyı giydirmiş.

Kızı almış, getirmişler. Ayakkabıları tekrar giydirmişler. Ayakkabı, kızın ayağına olmuş. Kız da dünyalar güzeliymiş. Kırk gün, kırk gece düğün yapıp eğlenmişler.

Onlar erdi muradına, biz çıkalım kerevetine.
Emiş ile Memiş
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Memleketin birinde, mutlu bir aile yaşarmış. Bunların Emiş ve Memiş adında iki tane oğulları varmış. Bir gün anneleri ölmüş. Babaları başka bir kadınla evlenmiş. Bu kadın, Emiş’le Memiş’i evde istemiyormuş. Babalarına sürekli baskı yapıyormuş.

Bir gün hep birlikte ormandan odun toplamaya gitmişler. Üvey anne ve babaları Emiş’le Memiş’e haber vermeden gizlice kaçmışlar. Emiş’le Memiş ormanda yalnız kalmış. Bir süre üvey anne ve babalarını beklemişler. Hava da iyice kararmış. Emiş’le Memiş umudu kesmişler ve ormanda ilerlemeye başlamışlar. Epey gittikten sonra bir ışık görmüşler. Bu, kocaman bir evmiş. Kapısını çalmışlar. Kapıyı kocaman bir dev anası açmış.

— Buyurun evlâtlarım, içeri girin, diye onları içeriye almış.

Emiş’le Memiş olanları anlatmışlar. Geceyi evde geçirmek için dev anasından izin almışlar.

Dev anası bunu memnuniyetle kabul etmiş.

Onlara kuş tüyü yataklar hazırlamış. Gece olmuş yatmışlar. Ama dev yatmamış. Çünkü niyeti Emiş’le Memiş’i yemekmiş. Emiş’le Memiş de bunu anlamış ama ona belli etmeden evden kaçmayı düşündükleri için seslerini çıkarmamışlar.

Gece yarısından sonra Emiş’le Memiş’in yattıkları odanın kapısı yavaşça açılmış. Gelen, dev anasıymış.

— Kim uyuyor, kim uyanık, demiş. Memiş:

— Emiş uyuyor, Memiş uyanık, demiş.

— Sen neden uyumadın, yavrum, diye sormuş, dev anası. Memiş:

— Anam bana her gece sahanda yumurta yapardı, demiş.

Kadın hemen mutfağa gitmiş, sahanda yumurta yapıp Memiş’e yedirmiş. Bir süre sonra tekrar kapı açılmış. Gelen, yine dev anasıymış.

— Kim uyuyor, kim uyanık, demiş dev anası. Emiş:

— Memiş uyuyor, Emiş uyanık, demiş.

— Sen niye uyumadın yavrum, diye sormuş, dev anası. Emiş:

— Anam bana her gece bulgur pilavı yapardı, demiş.

Dev anası hemen bulgur pilavı pişirmiş, Emiş’e yedirmiş. Sabaha karşı kapı tekrar açılmış.

— Kim uyuyor, kim uyanık, demiş dev anası. Memiş:

— Emiş uyuyor, Memiş uyanık demiş.

— Sen yine neden uyumadın demiş, dev.

— Anam bana her gece sabaha karşı elekte su elerdi, demiş.

Kadın, dereye su elemeye gitmiş. Su elekten sürekli dökülüp gidiyormuş. Bu arada Emiş’le Memiş kaçmaya başlamışlar. Derenin diğer tarafında dev anasıyla karşılaşmışlar. Dev anası:

— Nereye gidiyorsunuz? Derenin o tarafına nasıl geçtiniz, diye bağırmış. Emiş’le Memiş:

— Boynuna oradan büyük bir kaya bağla. Suya atla, karşıya geçersin, demişler.

Kadın boynuna büyük bir kaya bağlayıp suya atlamış ama kayanın ağırlığından dibe batıp boğulmuş. Emiş’le Memiş hemen evlerine gitmişler. Olanları babalarına anlatmışlar.

Babaları zaten çoktan pişman olmuşmuş. Üvey anneyi evden kovmuş. Hep birlikte mutlu, mesut yaşamışlar.
GARİP BİR ÇALGI
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Vakti zamanında bir zengin kişinin bir davar sürüsü ve bu sürünün de çok hünerli bir çobanı varmış. Bu çobanın bütün marifeti elindeki çalgıdaymış. Çoban çalgısını çalmaya başladığı zaman koyun ve kuzular yayılmayı bırakıp oynamaya başlarmış. Bunu haber alan sürü sahibi, çok sinirlenmiş. Çünkü koyun ve kuzular hiç yayılamıyorlarmış.

Adam kalkıp bir gün sürünün otladığı yere gitmiş. Çoban, efendisinin geldiğini görünce hemen kalkıp karşılamış. Fakat adama hiçbir şey söylememiş. Bir kıyıya geçip oturmuş.

Bir müddet sonra çoban çalgısını çalmaya başlamış. Bütün sürü otlamayı bırakıp çobanın etrafında atlayıp zıplamaya başlamış. Adam hareket etmiş, yerinden kalkmış ve bir kaç adım atar atmaz o da oynamaya başlamış. Dakikalar geçmiş hâlâ çoban çalıyor, onlar oynuyorlarmış.

Vakit geç olunca adamın karısı merak edip kocasının yanına gelmiş. Durumu görünce önce çok şaşırmış. Sonra kadın da onlarla oynamaya başlamış. Sonra birer birer evin oğlu, kızı, gelini, damadı ve torunları oraya gelmiş ve başlamışlar hep beraber oynamaya. Çoban çalgısını çala çala, bunları köye getirmiş. Olayı gören köy halkı, sokaklara dökülmüş. Onlar da bu oyuna katılmışlar.

Bütün köylü sokakları doldurmuş. Hep beraber oynamışlar. Akşam olmuş, gece olmuş, sabah olmuş oyun bir türlü bitmiyormuş. Durmadan oynuyorlarmış. Belki de hâlâ oynuyorlardır. Artık iş çobanın insafına kalmış. İsterse kıyamete kadar oynatır.
GENÇLİKTE Mİ KOCALIKTA MI
(Karadeniz Bölgesi, Ordu)

Bir avcı varmış, av yaparmış. Geçimini av yapmakla sağlarmış. Akşama kadar tavşan, kuş, ne ise avlar. Akşamleyin alıp çocuklarına getirirmiş. Evde, gelen avları pişirip yerlermiş.

Avcı bir gün eline tüfeğini alıp tepelere av yapmaya çıkmış. Av yaparken derinden bir ses gelmeye başlamış:

— Avcı, başına bir bela gelecek. Gençlikte mi istersin, kocalıkta mı?

Avcı korkmuş, cevap vermeden av yapmayı bırakıp eve gelmiş. Hanımına durumu anlatmış:

— Bu gün av yaparken derinden bir ses geldi. “Senin başına bir belâ gelecek. Gençlikte mi istersin, kocalıkta mı istersin?” dedi. Ben de eve geldim. Karısı:

— Aldırma, bir şey olmaz, demiş.

Avcı bir gün sonra yine ava gitmiş. Aynı sesi yine duymuş. Avcı yine korkup eve gelmiş. Durumu karısına anlatmış. Karısı, bu defa da:

— Aldırma, demiş.

Üçüncü gün de aynı şey olmuş. Avcı, eve gelip karısına o gün olanları da anlatmış. Karısı:

— Var, git. Söyle, gençlikte gelsin. Başımıza ne gelecekse gençlikte gelsin. İhtiyarlayınca belâ ile uğraşamayız, demiş.

Avcı, dağa çıkmış. Yüksek sesle:

— Ne belâ gelecekse gençlikte gelsin. İhtiyarlayınca onunla uğraşamayız, demiş.

Derinden gelen ses, yeniden yükselmiş:

— Bu memleketi hemen terk et!

Avcı, eve gelmiş. Hazırlıklarını yapmışlar.

Avcı ile karısının iki çocukları varmış. Onları da yanlarına alıp çıkmışlar yola. Sırtlarında yük, kucaklarında çocuklar akşama kadar yürümüşler. Bir ırmağın kenarına varmışlar. Irmak derin ve genişmiş. Avcı çocukların birini omzuna alıp karşıya geçirmiş. O sırada ırmağın karşı tarafında bir çoban koyun otlatmaktaymış. Çocuğu ona teslim edip geri dönmüş. Diğer çocuğu da almış, karşıya geçirmek için yola çıkmış. Irmağın ortasında iken çocuğu ırmağa düşürmüş. Su, çocuğu sürükleyip götürmüş. Adam çocuğu aramış, taramış; bulamamış.

Bakmış, ondan fayda yok. Karısını ve eşyaları alıp karşıya geçmiş. Bir de ne görsün? Ne çocuk var ne de çocuğu emanet ettiği çoban. Bir anda iki çocuğunu kaybeden anne ve baba, feryat edip ağlamışlar. Günlerce aramışlar. Her ikisinin izlerine bile rastlayamamışlar.

Bu çocuklar büyümüşler. Birisi koyun çobanının yanında büyümüş. Diğerini ise suya düşünce bir değirmenci kurtarmış. Değirmencinin yanında büyümüş. Gün gelmiş, askere çağrılmışlar. Asker olmuşlar.

Bu iki genç askerde, bir yerde karşılaşmışlar. Tesadüfen birbirilerine memleketlerini, babalarını ve annelerini sormuşlar. Birincisi:

— Benim babam avcıydı. Bir meseleden dolayı göç etti. Göç ederken bir ırmaktan geçmek zorunda kaldık. Beni ırmaktan geçirdi. Bir koyun çobanına teslim etti. Diğer kardeşimi sudan geçirirken kardeşimle beraber düştüler, ikisi de boğuldu. Annem de onları kurtarmak için suya girdi, bir daha çıkmadı. Ben, bir koyun çobanının yanında büyüdüm, demiş.

Diğeri de anlatmış durumu:

— Benim babam da avcıymış. Biz de göç ediyormuşuz. Babam beni ırmağa düşürmüş. Annem ve babam, beni kurtarmaya çalışırken boğulmuşlar. Beni bir değirmenci kurtarmış. Ben de bir değirmencinin yanında büyüdüm.

O zaman her ikisi de birbirine sarılmış. Kardeş olduklarını anlamışlar.
HANIM
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde; develer tellâl iken, pireler berber iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, zamanın birinde bir köyde bir karı koca yaşarmış. Kadın etrafındaki diğer kadınları kıskanır, onların kocalarından gördüğü ilginin aynısını kendisi için de dilermiş. Hep böyle kıskançlık içinde geçen zamanda kadın sürekli, niye hanım olamadığını, diğer kadınlardan bir eksiği olmadığını düşünür dururmuş. Kocası da beylik taslar, karısını hep ezermiş.

Günlerden bir gün, kocasını her zaman yaptığından daha çok sıkıştırıp şöyle söylemiş:

— Bey, ben artık hanım olmak istiyorum. Benim diğer kadınlardan ne eksiğim var, diyerek yalvar yakar olmuş. Bunun üzerine kocası, kadına:

— Tamam, sen bugün hanımsın, deyip karısını başından savmış ve işinin yolunu tutmuş.

Kocasının bu sözlerine çok sevinen kadın, ağzına lâyık bir yemekle mutluluğuna mutluluk katmak için, ocağa bir tavuk koymuş. Akşama eve gelen kocasından, böylece daha fazla iltifat duyacakmış. Yemeği ocağa koyup, evinin önündeki sedire oturan kadın, keyifle etrafı izlemeye başlamış. Bu sırada iki tane Çingene gelmiş, kadına şöyle söylemişler:

— Kardeş, bize biraz yiyecek bir şeyler ver de, biz gidelim. Kadın:

— Hiç yerimden kalkamam, demiş.

Çingeneler bu işe şaşırmışlar. Çünkü köy çok yardımsever insanlarla doluymuş. Kadına bunun nedenini sormuşlar. O da Çingenelere şöyle cevap vermiş:

— Kocam bugün beni hanım yaptı. Ben ayağa kalkamam, siz içerden bir şeyler alın.

Uyanık Çingene, tenceredeki tavuğu görünce, hemen bir şeytanlık düşünmüş. Kadına bir ders vermeyi kafasına koymuş. Torbasındaki çarıklarla, tenceredeki tavuğun yerini değiştirmiş. Bizim hanım her şeyden habersiz, Çingenelerin gidişini seyretmiş.

Akşama kocası eve gelip çok yorulduğunu söyleyerek, yemek istemiş. Kadın tencereyi getirip sofraya koymuş. Kocası tencerenin içinde çarıkları görünce, karısına çıkışmış. Karısı da altta kalmamak için şöyle söylemiş:

— Sen beni hanım yaptın ya, unuttun mu? Adam yaptığı hatayı anlayarak, karısına:

— Bundan sonra ne sen, hanım ol ne de ben, bey olayım. Kendi hâlimizde yaşayalım, diyerek olayı tatlıya bağlamış.
HEÇ (HİÇ)
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir gün bir çocuğu anası tuza göndermiş. O zaman tuza, “heç” derlermiş. Çocuk unuturum korkusuyla:

— Heç heç,diye söylenerek yola koyulmuş. Yolu bir dere kıyısından geçiyormuş. O anda balık tutmakla uğraşan biri, çocuğun:

—  Heç heç, dediğini duyunca sinirlenmiş.

— Ulan, heç deme! Beşi onu bir; onu beşi bir, desene, demiş.

Çocuğa bir de tokat vurmuş. Bunun üzerine çocuk, “heç”i unutup balıkçının dediğini söylemeye başlamış. Az gitmiş, uz gitmiş. Bu sefer bir cenazeye rastlamış. Çocuğun bu sözlerini duyan cemaatten biri yanına gelmiş:

— Ayıptır oğlum. Hiç böyle söylenir mi? Allah rahmet eylesin, deyiver, demiş. Çocuk bu defa da:

— Allah rahmet eylesin, sözünü ezberleyerek yoluna devam etmiş. Önüne bir köpek ölüsü çıkmış. Çocuk, köpeğin başında bu sözleri söyleyince oradan geçen biri:

— Ne pis kokuyor denir, köpeğe. Allah rahmet eylesin denmez, demiş.

Çocuk bu sefer bu sözleri tekrarlayarak yürürken bir kadın bu sözleri duymuş ve sinirlenmiş:

— Ohhh, hoşuma gitti, desene demiş ve çocuğu azarlamış.

Çocuk kadının dediği bu kelimeleri tekrarlayarak çarşıya doğru yürümeye devam etmiş. Yolda bir anlaşmazlıktan kavga eden iki kişiye rastlamış. Çocuğunun yanlarında:

—  Ohhh, hoşuma gitti, diye söylenmesi bunların canını sıkmış:

— Oğlum, dövüşmeyin ağalar, ayıptır, desene, demişler.

Çocuk bir zaman da bu kelimeleri söylenerek yol almış. Bu sırada çocuk boğuşan itleri görüp:

—  Dövüşmeyin ağalar, ayıptır, demiş. O sırada yoldan geçen birisi:

— Öyle denmez. Hooşt bırak, hoşt bırak, desene, demiş.

Çocuk sonunda çarşıya gelmiş. Bu sırada çocuk bir ayakkabıcı dükkânın önünden geçerken ayakkabıcının, elindeki deriyi dişiyle tutup aşağıya doğru sıvazlayarak düzelttiğini görmüş. Çocuk:

— Hoşt bırak, deyince ayakkabıcı sinirlenip yerinden fırlamış ve çocuğa bir tokat atmış.

Çocuk bu hücum karşısında şaşırmış:

— Ne diyeyim ya, diye sormuş. Ayakkabıca da:

— Hiç. Ne diyeceksin? Doğru yoluna git, diye cevap vermiş.

Çocuk hemen kendini toplamış. Annesinin, kendisinden “heç” (tuz) istediğini hatırlamış. Koşup tuzcu dükkânına tuz almaya gitmiş.
HIRİKÇİ MEHMET AĞA
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir yaşlı adam varmış. Bu adamın adı, Hırikçi Mehmet Ağa imiş. Mehmet Ağa çöplerden ekmek, kâğıt toplayıp evini geçindirirmiş. Hanımı bir gün kocasına:

— Bey, çok kirlendim, bitlendim, pirelendim. Para ver de hamama gideyim, demiş.

Kocası karısına para vermiş. Kadın hamama gitmiş. Mehmet Ağa’nın karısı dünyalar güzeli bir kadınmış. Hamamda da çok güzel bir kadın varmış. Ama kadının elbisesi harikaymış. Bu kadının da beyi zenginmiş. Hırikçi Mehmet Ağa’nın hanımı kadına:

— Elbisen çok güzel, demiş. Bu kadın, elbisesinin parçasından vermiş:

— Sen de bundan beyine aldır, demiş.

Mehmet Ağa’nın karısı yıkanmış, evine gelmiş. Kadın elbisenin kumaşını kocasına vermiş. Bu elbiseden alıp gelmesini söylemiş. Hırikçi Mehmet Ağa ne yapsın? Parası yok, pulu yok…

Hırikçi Mehmet Ağa karısına kadının yerini sormuş. Öğrenince de hamamın kapısına gelip beklemeye başlamış. Parçayı eline almış. Gelene bakmış, gidene bakmış. En sonunda kadını bulmuş. Kadını takip ederek evini bulmuş.

Kadın kapıyı açmış, kilitlemeyi unutmuş. Mehmet Ağa’da gizlice kadının yatağının altına girmiş. Akşam olmuş. Kadın dostuna telefon açmış. Eve gelmesini istemiş. Dostu gelince sofralar kurulmuş, yemekler yenmiş. Sonra kadınla dostu, yatak odasına gitmiş. Elbiselerini çıkarmışlar, kadın altınlarını da çıkarmış.

Hırikçi Mehmet Ağa’da bu elbiseleri ve altınları bir bohçanın içine koyup, usulca kapıyı açıp kaçmış. Koşa koşa evine gelmiş. Hanımına:

— Çabuk elbiselerini çıkar. Sana istediğin elbiseyi aldım. Bu altınları da takın. Bunları giyince birimiz hatun, birimiz paşa olacağız, demiş.

Sabah olup zenginin karısı kalktığında bir de bakmış ki ne elbiseleri var, ne de altınları! Neyse kocasının eski elbiselerinden dostuna vermiş. Dostu giymiş, gitmiş. Kadın, dostu gidince:

— Burada biri var, demiş kendi kendine. Kadın, hamamda olanları hatırlamış. Hamamda gördüğü kadınla konuştuklarını düşünmüş.

   Aramışlar, sormuşlar, soruşturmuşlar. Hırikçi Mehmet Ağa’nın evini bulmuşlar. Kadın, Mehmet Ağa ile görüşmek istemiş. Mehmet Ağa’da:

— Kesinlikle görüşmem, demiş. Kadın yalvarmış, yakarmış ve sonunda bir yerde buluşmuşlar. Kadın:

— Bu elbiseler ve altınlar benim. Çabuk verin onları bana! Kocam zengindir. Sizi şöyle yapar, böyle yapar, demiş. Hırikçi Mehmet Ağa:

— Bundan sonra ben de zenginim, ağayım, paşayım. Kesinlikle bunları sana vermem, demiş.

Sonra Mehmet Ağa tehdit etmiş:

— Otur oturduğun yerde, demiş. Sen hatalısın, suçlusun. Bunları kocana söylersem o zaman sen görürsün. Böyle deyince kadın korkmuş. Kadın:

— Öyleyse ben de kocama “Altınlarım çalındı.” derim, demiş.

— Şöyle, yola gel. Bundan sonra biz de yalan dünyada sefa sürelim, demiş. Hanımının koluna girmiş ve tıkır tıkır evlerinin yolunu tutmuşlar. Sonra Mehmet Ağa altınları bozdurup kendine bir tezgah açmış. Ağalar, paşalar gibi yaşamış.
İKİ PERİ
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Bir varmış, bir yokmuş. Allah'ın kulu çokmuş. Bir gelinle kaynanası varmış. Kaynana gelini istemiyormuş. Kaynana:

— Ben bunu nasıl kaybederim, ortadan nasıl kaldırırım, dermiş.

Kaynana bir sürü tuzaklarla bacısına kutu götürmesi için yollamış. Gelin yola koyulmuş, karşıdan karşıya geçerken bir tarlaya rastlamış. Tarla öyle kötü, öyle kötü bir tarla ki. Gelin:

— Bu ne güzel bir tarla, demiş ve tarla da yol vermiş, geçip gitmiş.

Biraz ilerledikten sonra bacısının evine gelmiş. Bir de bakmış ki kapısında bir at, bir de it.  İtin önünde ot, atın önünde et. Otu alıp atın önüne, eti alıp itin önüne koymuş. Kapıyı çalıp kutuyu vermek istemiş. Ama kadın hemen ite:

— İt tut, it tut, demiş. İt:

— Niye tutayım ki az önce ot yiyordum, şimdi et yiyorum, demiş. Kadın, ata:

— At tep, at tep, demiş. At:

— Niye tutayım ki az önce et yiyordum, şimdi ot yiyorum, demiş. Gelin geriye dönerken aynı tarlaya rastlamış, tarlaya:

— Bu ne güzel tarla, bana bir yol ver de geçeyim, demiş. Tarla yol vermiş, geçmiş. Biraz uzaklaştıktan sonra acaba bu kutunun içinde ne var diye merak etmiş. Açıp bakmış ki ne görsün? İçinden iki peri çıkmış, karşı tarafa geçmiş. Gelin yalvar yakar:

— Etmeyin, tutmayın. Gelin, şu kutuya geri girin, demiş.

Periler daha girer mi? Gelin bir de bakmış ki öte yandan kocası gelmiş. Kocasının bunlardan haberi olmadığını bilirmiş. Kocası gelip perileri torlamış, toplamış,  kutunun içine koymuş. Gelin kutuyu da alıp eve gitmiş. Kaynanası büyük bir şaşkınlıkla:

— Sen nasıl da sağ, salim gelebildin, demiş.

Zorundan yiyip, içip yerinde oturmuş.
KADIN AKLI
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Zamanın birinde bir padişah, ülkesinde sebze ve meyve satmayı yasaklamış. Bir adamın da bahçesinde kiraz ağacı varmış. Karısı kirazları toplayıp pazarda sat, diye kocasına yalvarmış. Çünkü çok fakirlermiş. Adam önce razı olmamış ama sonra karısının ısrarına dayanamayıp kirazları alıp pazara getirmiş.

Padişahın adamları, pazarda hemen adamı yakalayıp padişahın huzuruna çıkarmışlar. Padişah, adama:

— Niçin emrime karşı geldin, diye sormuş.

Adam da mecbur kaldığını ve fakir olduğunu söylemiş. Adamın hâline acıyan padişah, onu hazineye göndermiş. İhtiyacı olan ne varsa, oradan alabileceğini söylemiş.

Adam hazineden bir urgan, bir balta ve bir de Kur’an almış. Tekrar padişahın huzuruna varmış. Padişah:

— Niçin bunları aldın? Bunların yerine altın, para alsaydın ya! Peki, bunları ne yapacaksın, diye sormuş. Adam:

— Urganla karımı asacağım, baltayla bahçedeki kiraz ağacını keseceğim ve Kur’an’a da bir daha karı sözüne gitmeyeceğim diye el basacağını söylemiş. Adam bu dediklerini aynen yerine getirmiş. Yemiş, içmiş; muradına ermiş.
KARA VEZİR
(İç Anadolu Bölgesi, Sivas)

Vaktiyle ülkenin birinde, bir padişah yaşarmış. Bir gün bu padişahın yanına bir derviş gelmiş. Padişaha misafir olmuş. Padişah dervişi ağırlamış, izzetlemiş, ona para vermiş, yolcu etmiş.

Derviş giderken padişaha şöyle demiş:

— Padişahım, herkes ne yapar, kendine yapar; döner, dolaşır yine kendine yapar.

Derviş, o günden sonra her gün gelip aynı sözü söyler, gidermiş. Padişah da her seferinde ona bir akçe verirmiş.

Padişahın bir de kara veziri varmış. Bu kara vezir çok kötü kalpliymiş. Derviş ile padişahın dostluklarını kıskanmaya başlamış. Her gün gelip dervişi padişaha kötülermiş. Sonunda padişahı inandırmış. Padişah, dervişten kurtulmaya karar vermiş. Hemen bir plan hazırlamış. Eline kâğıdını kalemini almış, kâğıda bir şeyler yazmış.

Padişah adamlarını çağırtmış, dervişi getirmelerini söylemiş. Derviş, padişahın huzuruna çıkmış;

— Derviş baba! Sen bu kâğıdı al, fırıncıya götür. Fırıncı senin ömrünün sonuna kadar rızkını temin edecek, demiş.

Derviş; gâh düşüne, gâh sevine saraydan ayrılıp yola koyulmuş. Yolda giderken kara vezire rastlamış. Kara vezir, derviş babaya:

— Nereye gidiyorsun, diye sormuş.

— Padişah bana şu kâğıdı verdi. Ben bu kağıdı fırıncıya götüreceğim. O da ben ölene kadar rızkımı temin edecek, demiş. Kara vezir hemen bir şeytanlık düşünmüş. Derviş babaya:

— Sen o kâğıdı bana ver! Benim çocuklarım aç. Fırıncı bizim rızkımızı temin etsin, demiş.

Derviş baba, kâğıdı kara vezire vermiş. Kara vezir, kâğıdı kaptığı gibi soluğu fırında almış. Kâğıdı fırıncıya vermiş. Fırıncı, kâğıdı okur okumaz adamlarına seslenmiş:

— Bu adamı tutun, hemen fırına atın, demiş.

Adamlar kara veziri fırına atmışlar. Meğer o kâğıtta:

— Bu kâğıdı getireni hemen fırına atın, diye yazıyormuş.

Padişah, ertesi gün kara veziri ortalıkta görememiş, merak etmiş. Derviş çıkagelmiş, padişah onu karşısında görünce çok şaşırmış.

— Sana verdiğim kâğıdı götürüp fırıncıya verdin mi, diye sormuş. Derviş de:

— O kâğıdı kara vezir elimden aldı, fırıncıya o götürdü, demiş.

Padişah o anda, ne olduğunu anlamış. Dervişe:

— Derviş baba, sen haklıymışsın. “Herkes ne yapar, kendine yapar; döner, dolaşır yine kendine yapar.” demiştin. Beni çok utandırdın. Hakkını helâl et, demiş.

Kötüler her zaman cezasını bulur, bizim masalımız da burada biter.