Akıllı ve Deliler
(Doğu Anadolu Bölgesi, Malatya)

GOGOZİK

Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde bir karı koca ile bunların bir oğulları varmış. Günün birinde bu oğullarını evlendirmişler. Bunların bir de inekleri varmış. Bir gün gelinleri ineği sağmağa gitmiş. Beklemişler, beklemişler kadıncağız gelmemiş.

Kaynana,

̶ Bu gelin gelmedi, hele gidip bakayım; bu zamana kadar ahırda ne yapıyor? demiş. Kayınpederi de,

̶ Hatun otur biraz bakalım, şimdi gelir, demiş.

Biz gelelim geline: Gelin ineği sağarken bir kabahat yapmış. Bu sırada inek de başını sallamış. Gelin,

̶ Aman inek kabahat yaptığımı sakın kaynanama söyleme. Eğer sır tutar da söylemezsen gelinliğimi getirip sana giydireceğim, demiş.

İnek sırrını tutunca da gelinliği getirip ineğe giydirmiş.

Kaynana sonunda sabredememiş,

̶ Gidip bakayım, bu gelin gelmedi, ne oldu acaba? demiş,

aşağı inip bakmış ki ne görsün! İnek gelinlik giyinmiş. Gelin de karşısında oturmuş ağlıyor.

Kaynana,

̶ Gelin ne oldu? Bu inek gelinlik elbisesini niçin giydi? diye sormuş.

Gelin de,

̶ Sus anne, kabahat yaptım. Size söylemesin diye getirip gelinliğimi giydirdim, diye cevap vermiş.

Kaynanası da,

̶ Aman yeter ki kayınpederine söylemesin ben de gideyim sandıktan gümüş kemerimi getirip beline bağlayayım, demiş.

Hemen gidip sandıktan gümüş kemerini getirip ineğin beline bağlamış.

Kayınpeder karısı da gidip gelmeyince meraklanmış.

Gidip bakmış ki ineğe gelinlik giydirmişler, beline de gümüş kemer bağlamışlar. Bu durumu gören adam şaşırmış.

Karısına,

̶ Ne oldu böyle? diye sormuş.

Karısı,

̶ Aman sus, gelin kabahat yapmış. Getirip gelinliğini giydirmiş. Ben de gümüş kemerimi bağladım ki sana söylemesin, demiş.

Kayınpeder de,

̶ Aman sakın oğluma söylemesin. Ben de gideyim sırmalı ceketimi getirerek giydireyim, demiş.

O da gidip sırmalı ceketini getirerek ineğe giydirmiş.

Oğlan beklemiş, beklemiş bakmış ki ne gelen var ne de gidenlerden bir haber.

Kendi kendine,

̶ Kalkayım, gideyim. Bakayım ne oldu bunlara, diye düşünmüş.

Oğlan gidip bakmış ki ortalık düğün dernek. İnek gelinlik giymiş, gümüş kemeri beline bağlamışlar, üzerine de sırmalı ceketi giydirmişler.

Şaşkına dönen oğlan,

̶ Ne oldu? diye sormuş.

Babası durumu anlatmış. Gelin bir kabahat işlemiş, anneme söylemesin diye gelinliğini giydirmiş. Annen de bana söylemesin diye gümüş kemerini getirip beline bağlamış. Ben de sana söylemesin diye sırmalı ceketimi getirip giydirdim, demiş.

Oğlan da sinirlenip,

̶ Ulan bu dünyada ne deli insanlar arasında kaldım. Başımı alayım da akıllı insanların diyarına gideyim, demiş.

Atına atlayıp yola çıkmış. Az gitmiş, uz gitmiş; dere tepe düz gitmiş. Bir de arkasına bakmış ki bir arpa boyu yol gitmiş. En sonunda bir şehre vasıl olmuş.

Çok susamış. Karşısına çıkan ilk kapıyı çalıp su istemiş. O sırada da evde hiç su yokmuş. Adam hemen büyük kızını yolcuya su getirmesi için pınara göndermiş.

Kız bakraçları alıp pınara gitmiş. Bakracını çeşmenin önüne koymuş. Su dolarken hayale dalıp gitmiş, kendi kendine,

̶ Şu yolcu beni alsa da, bir çocuğumuz olsa da, adını Gogozik koysak da, salına salına gelip şu duta çıksa da, dut yerken ağaçtan düşüp ölse de, ben anası olarak ağlamaz mıyım? demiş, dizine vura vura basmış figanı. Derken, evdekiler bir beklemiş, iki beklemiş; kız gelmemiş.

Adam bu sefer ortanca kızını göndermiş. Kıza,

̶ Ablan gitti gelmedi, bak ne oldu. Git suyu al da çabuk gel, demiş.

Kız gitmiş bakmış ki ablası dizine vurarak figan ediyor,

̶ Hayrola abla ne oldu? diye sormuş.

Ablası,

̶ Şu gelen adam beni alsa da, ondan bir oğlum olsa da, adını Gogozik koysak da, salına salına gelse de, şu duta çıksa da, dut yediği yerde duttan düşüp ölse de, sen teyze olsan ağlamaz mısın? deyince kardeşi,

̶ Aman nasıl ağlamam! diyerek feryat figan ağlamaya başlamış.

Adamcağız susuzluktan yanarak suyu bekleyedursun, baba bu defa küçük kızını göndermiş. Kızına,

̶ Kızım koş, ablaların gelmedi. Bu adamcağız susuzluktan öldü. Git şunları al da gel, demiş.

Küçük kız pınarın başına gitmiş ki bir de ne görsün!

Ablaları karşı karşıya geçmiş dizlerine vurarak, saçlarını başlarını yolarak ağlıyorlar. Ablalarına,

̶ Hayrola ne oldu? diye sormuş.

Ablaları,

̶ Gel hele bacım gel. O gelen misafir beni alsa da, benden bir oğlu olsa da, adını Gogozik koysak da, salını salını gelse de, şu duta çıksa da, dut yediği yerden düşüp ölse de, teyzesi olarak ağlamaz mısın? deyince küçük kız da,

̶ Aman nasıl ağlamam, deyip ağlamaya başlamış.

Evdekiler yine beklemişler, beklemişler. Bakmışlar ki ne gelen var ne de kızlardan bir haber.

Bu defa adam kızların annelerine,

̶ Kadıncağız, git hele. Bu kızlar gitti gelmedi. Allah sonunu hayır eyleye. Başlarına bir iş mi geldi? Hemen git şunları al da gel. Bu misafir burada yandı kavruldu, demiş.

Kadıncağız doğruca pınara gitmiş. Bakmış ki üç kızı da üç yerden figan ediyorlar. Annelerini görünce sanki ölü evinde imiş gibi daha da figan etmeye başlamışlar.

Anneleri,

̶ Ne oldu böyle sizlere, niye ağlıyorsunuz? diye sorunca büyük kız,

̶ Bu gelen misafir beni alsa da, benden bir oğlu olsa da, adını Gogozik koysak da, salına salına gelse de, şu duta çıksa da, dut yediği yerden düşüp ölse de sen büyük annesi olsan ağlamaz mısın? deyince annesi de,

̶ Aman nasıl ağlamam. Büyük annesi öle!...diyerek figan etmeye başlamış.

Beklemekten canı su kesilen misafir,

̶ Allah Allah, bunda bir hayır vardır. Benim başıma mı çıkacak var, bu nedir; giden gelmiyor. Başımı alıp gideyim bari, demiş.

Kızların babası,

̶ Dur bakalım yahu. Bir de ben gideyim, demiş. Adamcağız pınarın başına gelince bakmış ki bir figandır kopuyor. Şaşırıp kalmış, kendi kendine,

̶ Acaba bizim büyük kızın başına bir iş mi geldi de, bunların hepsi oturmuş ağlaşıyor? diye düşünmüş.

Telaşla yanlarına yaklaşmış,

̶ Ne var, hayrola; ne oldu da hepiniz birden ağlaşıyorsunuz? diye sormuş.

Büyük kız,

̶ Aman babacığımız ne ola. O gelen misafir beni alsa da, benden bir oğlu olsa da, adını Gogozik koyacak olsak da, salına salına gelse de, şu dutun başına çıksa da, dut yediği yerde düşüp ölse de, sen dedesi olsan ağlamaz mısın? diye cevap vermiş.

Adam da,

̶ Ah deden ölsün! diyerek onlardan daha fazla figan etmeye başlamış. Adam bir beklemiş, iki beklemiş gelen yok giden yok. Kalkıp pınarın başına kendisi gitmiş.

Bir de ne görsün! Bütün aile pınarın başında oturmuş figan ediyor. Şaşırıp kalmış. Adam,

̶ Hayrola, ne oldu size böyle, niye hep birden ağlaşıyorsunuz? diye sormuş.

Büyük kız ortaya atılıp,

̶ Ey adam, sen beni alsan da, benden bir oğlun olsa da, adını Gogozik koysak da, salına salına gelse de, şu dutun başına çıksa da, dut yediği yerde düşüp ölse de sen babası olsan ağlamaz mısın? demiş.

Adam,

̶ Tuh, Allah belanızı versin. Ben akıllı diyarlara göç edeyim derken bir de ne göreyim, benim evdeki deliler buranın akıllılarından daha akıllıymış, demiş.

Atına atlayarak hemen memleketine geri dönmüş. Evine gelip ev halkına,

̶ Bizim delilerimiz elin akıllılarından daha akıllı imiş, demiş.

Memleketine döndükten sonra yemişler, içmişler, mutlu bir hayat sürmüşler. Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.