Akkavak Kızı
(İç Anadolu Bölgesi, Niğde)

Bir varmış, bir yokmuş... Bir Bey oğlu varmış. Çaydan üç karpuz akmış. Tutmuş biri kara çıkmış, tutmuş biri sarı çıkmış, tutmuş biri dünya güzeli gibi çıkmış. O sırada bunu alır, bir mivtav* giydirir. Bir iç donu verir, kafasına bir eşarp verir, suya salar. Kız kavağın dalına “Eğil kavağım eğil.” der, kavak eğilir. “Doğrul kavağım doğrul.” der kavak doğrulur. Kız kavağın dalına çıkar.

Bey oğlunun bir halayığı varmış. O sırada su doldurmaya gelmiş. Bu halayık su doldurmaya gelince kızın şavkı suya vuruyor ya testiyi kırmış. Halayık suda şavkı görünce: “Kadınus benden güzel, ben kadınusdan güzelim. Niye ben kadınusa halayık olayım. Hııh...” der testileri yere vurur, geri gelir. Ötesi gün yine gelir. O sırada kız kavağın dalından çığırır: “A kız, kara kız, o şavk senin değil benimdir.” Kopar gelir:

—Aman! Bacım bacım beni de çıkar yanına.

Kız “Eğil kavağım eğil.” der, kavak eğilir. “Doğrul kavağım doğrul.” der, kavak doğrulur. Halayık kıza sorar:

—Bacım sen buraya nereden geldin? Nasıl dünya güzelisin bacım.

—Üç karpuz akıyordu. Beyin oğlu beni tuttu. Bana köy düğünü tutup götürüp gidecek.

—Bacım, senin ölümün neden?

—Benim ölümüm neden olacak? Kafamda bir ak tüy var. Onu çektin mi ak güvercin olup uçar, giderim. Senin ölümün neden bacım?

—Bana da Allah’tan bir hastalık gelir, ölürüm. Hoca yur yıkar, kor bacım.

O sırada halayık kıza der ki:

—Bir kafamıza bakışsak bacım.

—Bakalım.

İlk önce kız halayığın kafasına bakar. Kafası bir böcülenmiş, bit sarmış. Kız bunları öldürür. Halayık kıza der ki:

—Bir de ben senin kafana bakayım bacım.

—Tamam bak.

Halayık kızın kafasına bakar. Meğer ak tüyü ararmış. Ak tüyü bulup çekiverir. Kız ak güvercin olup uçar, gider. Bey oğlu bir düğün tutar, köy düğünü, alır, giderler kara halayığı. O kız varır bahçelerine konar. Bahçıvana seslenir:

—Bahçacı...

—Buyur.

—Bey oğlu n’örür*?

—Uyur.

—Bal ile yağ gibi uyusun. Kara halayık n’örür?

—Uyur.

—Kan katran uyusun. Bu dediklerini Bey oğluna demezsen gayri konduğum dallar kurusun.

Bahçıvan kızın dediklerini Bey oğluna iletmez. Kızın konduğu dallar kurur. Ötesi gün yine gelir. Bahçıvana Bey oğlu der ki:

—Bahçacı...

—Buyur.

—Bey oğlu n’örür?

—Uyur.

—Bal ile yağ gibi uyusun. Kara halayık n’örür?

—Uyur.

—Kan katran uyusun. Dediğimi demezsen bu konduğum dallar kurusun.” der ve gider.

Bey oğlu bahçeye gelir. Bahçıvana sorar:

—Yav bu dallar niye kuruyor?

—Beyim, bir ak güvercin geliyor. ‘Bahçacı Bey oğlu n’örür?’ der. Ben de ‘Uyur.’ diyorum. O da ‘Bal ile yağ uyusun.’ diyor. ‘Kara halayık n’örür?’ der. Ben de ‘Uyur.’ diyorum. O da ‘Kan katran uyusun. Bu cevaplarımı Bey oğluna demezsen konduğum dallar kurusun’ diyor. Dallar bu yüzden kurudu.

—O kuşu vur.

Bahçıvan gelir. Derken kuşu vurur. Bey oğlu “Kanını damlatmadan götür.” der. Ama kan kapının önüne damlar bahçenin. Öyle bir gül açar amma Bey oğlu geldi mi nevir nevir* açar. Kara halayık geldi mi elini yüzünü yolarmış, çalı olurmuş.

Halayık: “Çalıyı kes.” der. Çalıyı keser, çalı büyür böyle orman gibi. Halayık “Ata eşik yap, çocuğa beşik yap.” der. Bey oğlu ata bir eşik yapar, çocuğa bir beşik yapar. At eşikte çatlar, çocuk beşikte çatlar Karahalağın.

Bir kocakarı varmış. Bizim anne gibi. Bey oğlu “Teyze, şunu bir al da bu kamkaları* sepetine doldur. Götür yak.” der. Kocakarı kamkaları doldururken ak kız çuvaldız olur, ak güvercin çuvaldız olur, şuraya sokar. Çıralığa koyar. O kız orda yine kız olmuş. Ak güvercin abdestini alırmış, namazını kılarmış. Abdest aldığı yerde çayır çimen büyürmüş, yeşillik olurmuş. Ondan sonra Bey oğlu at dağıtıyormuş. Kız, ana karıya:

—Ana karı bir atta bana getir.

—Yavrum samanımız yok, besleyemeyiz.

—Ana karı, ben abdest alırım, benim abdest aldığım yerdeki çayır çimen ona yeter.

Ana karı gider, bir atta kendisi alır getirir. Herkesin atı ölür. Onun atı kalır. Zaman geçince Bey oğlu “Varayım, ana karıdan atın derisini alayım.” der. Ana karıya gelir:

—Ana karı atın derisini ver.

—Yok, yavrum, at daha ahırda.

Kız ata demiş ki:

—Arkana geleni tep, önüne geleni pat. Benden başka kimseyi yanına yaklaştırma.

Bey oğlu ana karıya der ki:

—Ana karı eğleniyor musun? Herkese verilen ölüyor da seninki niye kalıyor. Bana itiraz etme.

—Yavrum, daha ahırda bak.

Oğlan ahıra gider. Böyle sıyaşlanıverince* at bir tepik sallar oğlana. Önüne salmaya varır, ıstırır*. Ana karıya:

—Ana karı bunu kim salıyor. Sen buna nasıl saman veriyorsun?

—Şurda bir kötü kızım var, o baktı.

Kötü kız iner. Dünya güzeli gibiymiş. Kız ata “Dur mübarek, sahibinden ne hayır gördüm ki senden göreyim.” der. Sahibi almadı ya gayri. Oğlana döner “Al kardaşım, tez hayrını gör.” der. Atı oğlana verir. O sırada kızın sözü bunun içine koyar. Kendi kendine “Benden ne hayır görecek bu kız.” der. Atı kapıya bağlar, geri gelir. Kıza der ki:

—Bacım, senin lafın bana çok koydu. Niye öyle dedin? Benden ne hayır göreceksin. Ben senin yüzünü görmedim.

—Sen benim yüzümü gördün. Ben Akkavak kızıyım. Suyun içinde tutup da kavağın dalına çıkardığın ben değil miyim?

Oğlan şöyle kızın yüzüne cayır cayır* bakar. Kız başından geçenleri oğlana anlatır:

—Karahalayığı saldın suya destileri kırdı. O şavk senin şavkın değil, benim şavkım dedim, yanıma çıkardım. ‘Ölümün neden?’ dedi. Ak tüyden dedim. Kafama bakarak ak tüyü çekti, ak güvercin oldum uçtum gittim. Yine bilmedin. Bahçıvana ‘Bey oğlu n’örür?’ dedim. O bana ‘Uyur.’ dedi. ‘Bal ile yağ uyusun.’ dedim. Yine bilmedin. Sonra bahçıvan beni vurdu. Kanım bahçaya damladı. Gül oldum. Kestin atın eşikte çatladı, çocuğun beşikte çatladı. Kamkaları ana karıya verdin. Çuvaldız oldum. Ana karının kızı oldum. Ata ben baktım.

Oğlan atı salar. Kıza der ki:

—Akşam olunca benim eve gel.

—Hıncak* gidecem.

Kız gelir, böyle anlatır. Yedi sekiz kız metel* anlatır. “Benim başıma şu geldi, başımdan şu geçti.” diye böyle anlatırlar. Benim gibi aynı. Halayık “Sus.” demiş.

Beyin oğlu duyar diye bunlara girişi girişiverirmiş. Beyin oğlu bunları önceden biliyor ya. Bey oğlu halayığa “Çık kız kapıya.” der. İner gelir. “Atı çıkar.” der. Atı çıkarır. Ata halayığı bindirir. Atın götüne bir teneke bağlar, götüne bir kamçı vurur. Her bir dağda birer çimçiğini* koyar kızın. At çıkar gelir. Bunlar yedi gece yedi gündüz bir düğün tutarlar. Aynı o kızı alır.

Muradına erer.

*mitav: Gömlek, elbise

*n’örür: Ne yapıyor

*nevir nevir: Çeşit çeşit

*kamka: Odun parçası, kıymık

*sıyaşlamak: Sıvazlamak, okşamak 

*ıstırmak: Isırmak

*cayır cayır: Hayran hayran bakmak

*hıncak:Şimdi

*metel: Masal

*çimçik: En küçük parça