KOSE BABA MASALI
(İç Anadolu Bölgesi, Yozgat)

Dere depe düz getdim, altı ayda bi guz getdim. Döndüm bahdım, bi arpa boyu yol getmişim. Bi Kose var ımış. Kose’nin bi de bahcası var ımış. Kose, toğomu almış, oküzleri goşmuş, bahcıyavarmış. Bi guş gelmiş, evlekde* toğomu yemiş. Üç kere böyle olmuş. Guş:

—Kose, toğomunu yedim, sahalına sıçdım, gidiyom, demiş. Kose getmiş, ahıllının birine danışmış.

—Ondan golay ne var! demiş. Oruya gara sahız* al, yapışdır. O oruya gonar, sen de onu dutan, öldürün. Toğomu yine Kose almış, varmış. Toğomu saçarken yine yemiş, o daşa gonmuş. Daşdan gaçacah zamanı çırpınmış, çıhamamış. Ondan sona Kose varmış:

—Seni öldürüyüm mü?

Guş:

—Kose, beni öldürme, üç telami* çek. Vahdında darlıh olursa sana ilazım olurum. Kose, bunun üç telani almış. Zaman zuhur olmuş, gıdaylıh* gelmiş. Tela guvermiş, telek getmiş, o getmiş, telek getmiş, o getmiş … Varmış, bi dela girmiş. Hemen bu çıhmış:

—Buyur Kose baba , ne diyon?

—Gıdaylıh geldi, çoluh çucuh ac.

—Bana biraz yiyecek!

—Bi tahda veriyim, “Açıl tahdam açıl, türlü yemek saçıl!” dersen, demiş. Bir şey açılmış, tahdanın üsdü dolmuş. Neyse… Kose, bu tahdayı almış, getirmiş. Avrada demiş ki:

—Bi mevlüd ohudah,* gonuyu gomşuyu birikdirek. Neyse… Kose getirmiş misafirleri, ağarlamış, hörmetlemiş. Ooo!.. Mıhdar bunu çalmış. Aynı tahdadan bi tahda getirmiş, bunun tahdasını çalmış. Yine Kose nane mehdaç galmış. Kose yine tela guvermiş, telek getmiş, o getmiş, telek getmiş, o getmiş… Gine telek bi dela girmiş. Ordan gine bu guş çıhmış:

—Kose baba.

—Ne o?

—Tahdayı çaldırdım.

—Ayvah! Sana bi eşşek veriyim, demiş. Bir elma verirsen bin altın sıçar. Sen bunu idare et.

Kose, eşşa almış, gelmiş. Avrat gızmış:

—Herif. Bu eşşa bağlıyacah bi yer…

—Bu yem yemez, elma yer. Derken merken… Avrat bunu gine gandırmış. – avrat gısmısı şeytan olur:

—Gidek herif. Hamama getmiş. Hamamcının bi eşşa var ımış. O eşşa bırahıp Kose’nin eşşani çalmış. Kose gine nane mehdaç galmış*:

—Avrat, şu tela de guverek, bahah n’olacah. Tela guvermiş. Telek getmiş, o getmiş, telek getmiş o getmiş… Telek gine aynı dela girmiş. Guş gine çıhmış:

—Ne o Kose baba?

—Ula, eşşa çaldırdım.

—Sana iki tohmah veriyim. Bu adamları birikdir- biliyon o adamları- Bunları birikdir mevlüd ohudacam deyi.

—Al tohmam vur tomam deyinci burdan girer, şurdan çıhar, hepisinin gafasını gozünü yarar.

—Koreşma* gibi bi yere gelmiş.

—Su doküyüm de ondan sona gidiyim. Tohmahları omuzundan endirmiş. Orda birisi, “Al tohmam, vur tohmam,” deyinci Kose’nin gafasını yarmış. “Dur tohmam”, demiş. Ordan gelmiş. Avrat:

—Bu iki ağacı n’orecik, herif? Bunun hüneri var. Şimdi hamamcıyı da birikdirmiş. Koyün mıhdarını muhdarını da birikdirmiş. “Mevlüd ohudacıh”, deyin. Kose gapıyı gapatmış, dışarı çıhmış, toplunun* onüne “Arhadaşlar” demiş. “Eşşami çaldınız, tahdamı da çaldınız, çıhardıyonuz mu?” demiş. “Vaş, eşşoğleşşek! Bizi hırsız mı dutuyon?” deyinci “Al tohmam, vur tohmam,” deyinci ordan girmiş, burdan çıhmış… “Tamam, Kose baba! Tahdayı getirecik,” demişler.

Goğden iki elma düşdü. Biri söylüyene, biri de diğnedene… Burda işi bitdi. Müjde! Elifabe bitdi.


*evlek: tarlanın tümseklerle ayrılmış bölümlerinden herbiri

*kara sakız: bu yörede halkın ağrıları için kullandığı, siyah renkli yakı

*telek:kuşların üzerinde çok fazla tüyü olan daha büyük ve saplı tüyü

*gıdaylıh: kıtlık

*ohudah: okutmak

*mehdaç: muhtaç- ekmeğe muhtaç kalmış

*Köreşme gibi- Köreşme bu Duralidayılı köyünde bir mevki adıdır.

*toplunun: topluluğun