ufal/npfl147 huggingface dataset:
# DFK Dainava
Is club sacair é Dzūkijos futbolo klubas Dainava as Alytus. Bunaíodh an club sa bhliain 2016, agus imríonn sé san A lyga.

## Trófaithe
Náisiúnta
- A lyga (0):
- LFF taurė (0):
- Supertaurė (0):

| Bliain | Leibhéal | Sraith     | Áit | @      |
| ------ | -------- | ---------- | --- | ------ |
| 2016   | 2.       | Pirma lyga | 9.  | [ 1 ]  |
| 2017   | 2.       | Pirma lyga | 4.  | [ 2 ]  |
| 2018   | 2.       | Pirma lyga | 2.  | [ 3 ]  |
| 2019   | 2.       | Pirma lyga | 4.  | [ 4 ]  |
| 2020   | 2.       | Pirma lyga | 6.  | [ 5 ]  |
| 2021   | 1.       | A lyga     | 9.  | [ 6 ]  |
| 2022   | 2.       | Pirma lyga | 1.  | [ 7 ]  |
| 2023   | 1.       | A lyga     | 8.  | [ 8 ]  |
| 2024   | 1.       | A lyga     | 4.  | [ 9 ]  |
| 2025   | 1.       | A lyga     | .   | [ 10 ] |
# 999
Is uimhir éigeandála é 999. Baintear feidhm as an uimhir seo in Éirinn, sa Ríocht Aontaithe, sa Pholainn agus i Hong Cong agus i roinnt dtíortha eile nach bhfuil san Aontas Eorpach. Cuireadh tús leis an uimhir áirithe seo sa bhliain 1937 sa Ríocht Aontaithe.
# Leabhar na hEagna
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar na hEagna.
# James Kennedy
Polaiteoir Éireannach ab ea James Kennedy  (10 Márta 1909 – 13 Meán Fómhair 1968). Bhí sé ina bhall d'Fianna Fáil.
# Ionghabháil na Crimé (2014)
Ar 18 Márta 2014, d'ionghabh an Rúis an Chrimé; tugann an Chreimil inniu ‘Aontachas’ na Crimé leis an Rúis ar na himeachtaí seo agus síníodh an "conradh aontachais" i Moscó ar an 18 Márta 2014.
Reáchtáladh reifreann ar an gceist (aontú nó neamhspleáchas) sa Chrimé dhá lá roimhe sin, 16 Márta 2014. Bhí 'bua' ollmhór ag na hAontachtaithe ach bhí líomhaintí ann maidir le claonpháirteachas leis an Ruis,
# Coill an Tonnaigh
Is baile fearainn suite i gContae Dhoire í Coill an Tonnaigh.
# Ciste Bonneagar, Aeráide agus Nádúir
Ciste infheistíochta stáit de chuid Rialtas na hÉireann is ea an Ciste Bonneagar, Aeráide agus Nádúir (Béarla: Infrastructure, Climate and Nature Fund / ICNF). Fógraíodh an Ciste ar 10 Deireadh Fómhair 2023. Cuirfidh an Rialtas €2 bhilliún sa Chiste gach bliain le linn 2023-2031. Cúlchiste fritimthriallach don chaiteachas caipitiúil atá beartaithe.
Is i an Ghníomhaireacht Bainistíochta an Chisteáin Náisiúnta a bhainistíonn an Ciste.
# Réalteolaíocht neoidríonó
Iarrachtaí neoidríonónna ón nGrian a bhrath chun na coinníollacha i gcroíleacán soladach na Gréine a dhéanamh amach, agus mar an gcéanna maidir le hollnóvaí. De réir na dturgnamh ó na 1960idí, tá ráta sreafa na neoidríonónna grianda níos lú ná mar a bhíodh á thuar ó theoiric na núicléisintéise.
# Giúnach léana
Is planda é an giúnach léana.
# Airgeadra cúltaca
Airgeadra eachtrach a bhíonn i seilbh bainc cheannais is ea airgeadra cúltaca
- chun idirghabháil a dhéanamh i rátaí malairte agus
- chun socraíocht a dhéanamh ar éilimh idir-rialtas.

Tá dollar na Stáit Aontaithe ar an airgeadra cúltaca is coitianta faoi láthair, Tá an euro agus sterling sa dara háit agus tríú háit faoi seach.

## Stair
'Sé dollar na Stáit Aontaithe ar an airgeadra cúltaca is mó ó na 1920idí ar aghaidh. Ach sa Mhórchúlú  Eacnamaíochta, dúnadh síos rialtas Mheiriceá ag tráth amháin. Bhí baol ann go rithfeadh an tír as airgead reatha chun iasachtaí a íoc, rud a tharraingeodh fíor-dhrochmheas ar na Stáit Aontaithe mar fiachóir. Dá dtarlódh sé, bheadh an baol ann go ngearrfadh tíortha eile ráta úis níos airde ar an tír d’iasachtaí as seo amach, agus go dtarraingeofaí amhras ar an dollar mar airgeadra cúltaca idirnáisiúnta.
# Luke Belton
Polaiteoir Éireannach ab ea Luke Belton  (9 Lúnasa 1918 – 18 Meitheamh 2006). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
# Plymouth
Cathair Bhriotanach in Devon, Sasana, is ea Plymouth. Tá an chathair suite in Iardheisceart Shasana. Tá Plymouth suite 190 míle (310 km) siar ó dheas ó Londain, ar chósta theas Devon idir béil aibhneacha Plym agus Tamar. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 256,600 duine ann.

## Bruachbhailte
- Barne Barton
- Cattedown, Compton, Crabtree, Crownhill
- Devonport
- Efford, Eggbuckland, Ernesettle, Estover
- Greenbank
- Ham, Hartley, Hooe, Honicknowle, Hoe Thiar
- Keyham, King's Tamerton
- Laira, Leigham, Lipson
- Manadon, Mannamead, Milehouse, Millbay, Millbridge, Morice Town, Mutley Plain
- Oreston
- Pennycomequick, Peverell, Plymstock
- Roborough
- St Budeaux, Southway, Stoke, Stonehouse
- Tamerton Foliot
- Weston Mill, Whitleigh, Woolwell


## Nithe is díol spéise do thurasóirí
- Cotehele
- Home Park
- Mount Edgcumbe House
- Plymouth Sound
- Royal Citadel
- Saltram House
# Teileagrafaíocht
Is éard is Theileagrafaíocht ann (ón nGréigis: Tele τηλε "i bhfad amach", agus graphein γραφειν "scríbhinn") ná cianiompar nó tarchur fadachair teachtaireachtaí nó comharthaí, trí theicneolaíocht chomharthaíochta áirithe. Bíonn faisnéis an chomhartha tiontaithe i gcód (ar a dtugtar uaireanta 'teanga') a mhíonn ar eolas ag an seoltóir agus an nglacadóir araon. Bíonn na cóid den sórt seo ceaptha de réir teorainneacha an chórais chomharthaíochta ar leith.
# Aldgate
Is baile é Aldgate atá suite sa chontae searmanais an Chathair Londan i Londain Láir.
# Cuise bliantúil
Is planda é an cuise bliantúil.
# Péidiatraic
Is éard is Péidiatraic ann ná speisialtacht leighis a bhíonn ag plé le diagnóis agus cúram a thabhairt do ghalair éagsúla a bhaineann de linbh, pháistí óga agus dhéagóirí.
# Maindrill
Moncaí is ea an mhaindrill (Mandrillus sphinx) agus is ball d'fhine na gCercopithecoidae é, ón Sean-Domhan, agus dlúthbhaint aige leis na babúin, agus níos dlúithe fós leis an drill (Mandrillus leucophaeus). Bíonn sé le fáil i ndeisceart Chamarún, sa Ghabúin, sa Ghuine Mheánchiorclach, agus sa Chongó. Bíonn cónaí orthu, den chuid is mó, i bhforaoiseacha trópaiceacha báistí agus i mósáicí foraoise-sabhána. Tá cónaí orthu i ngrúpaí le chéile.
Is uiliteoiruiliteoirí iad na maindrillí agus réim bia acu comhdhéanta, den chuid is mó, de thorthaí agus d'fheithidí. Bíonn a gcuid séasúr cúplála ar siúl ó Mheitheamh go Deireadh Fómhair
# Rí-phiongain
Is éan í an rí-phiongain (Aptenodytes patagonicus).
# Cuan na Trá Móire
Is cuan é Cuan na Trá Móire. Tá sé suite ar an gcósta an Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
# Toronto
An chathair is mó i gCeanada is ea Toronto. Tá sé suite i ndeisceart Chúige Ontario ar bhruach thuaidh Loch Ontario. Príomhchathair an chúige atá ann chomh maith.
# Loch Cé
Is loch i gContae Ros Comáin é Loch Cé.
# Stáplóir
Is feiste den leatháin páipéir a cheangail le chéile le stápla é stáplóir
.
# Christian Wilhelmsson
Is imreoir sacair é Christian Wilhelmsson. Imríonn sé faoi láthair do Al-Hilal. D'imir sé cheana le Bolton Wanderers F.C.. Rugadh i Malmö, An tSualainn é.
# Stavka
Is ainm é an Stavka ( Rúisis agus Úcráinis: Ставка, Bealarúisis : Стаўка) ar ardcheannas na bhfórsaí armtha a bhíodh in Impireacht na Rúise agus san Aontas Sóivéadach agus san Úcráin faoi láthair.
Sa Rúis Impiriúil thagair Stavka don fhoireann riaracháin, agus don Cheanncheathrú Ginearálta i bhfórsaí armtha na Rúise Impiriúla déanach sa 19ú haois agus ina dhiaidh sin san Aontas Sóivéadach. I litríocht an Iarthair uaireanta scríobhtar sa chás uachtair (STAVKA), cé nach acrainm é. Féadfaidh Stavka tagairt a dhéanamh dá chomhaltaí, chomh maith le suíomh na ceanncheathrún (a bhunchiall ón seanfhocal Rúisise ставка, 'puball').

## Stavka an Cheannasaí Uachtarach le linn an Chéad Chogadh Domhanda
Ba é an tArd-Diúc Nioclás Nicholaievitc, garmhac an tSáir Nioclás I, ceannasaí arm na Rúise ag tús an Chéad Chogadh Domhanda. Ceapadh é ag an nóiméad deireanach i Lúnasa 1914, agus ní raibh aon pháirt aige i gceapadh na bpleananna míleata a bhí in úsáid ag tús an chogaidh. Ba Nikolai Yanushkevich mar cheann foirne aige. I samhradh na bliana 1915 ghlac an Sár féin ceannas pearsanta, agus Mikhail Alekseyev ina cheannaire foirne. Sna blianta 1915–1917 bhí Stavka lonnaithe i Mahilioŭ agus chaith an Tsar, Nioclás II, tréimhsí fada ansin mar Cheannasaí.
Roinneadh an Stavka i roinnt ranna:
- An Roinn Ginearálta-Máistir ceathrún (Roinn Oibríochtaí)
- An Roinn Ginearálta ar Dualgas (Eagrú trúpaí, soláthairtí, ardú céime, cúrsaí foirne)
- Roinn na n-iompruithe míleata
- Roinn an Chabhlaigh
- Seansaireacht taidhleoireachta (idirchaidreamh leis an Aireacht Gnóthaí Eachtracha)

Bunaíodh an Stavka ar dtús i Baranovichi. I mí Lúnasa 1915, tar éis dul chun cinn na Gearmáine, d'athlonnaigh an Stavka go Mahilioŭ
# Béganne
Is común í Béganne (Briotáinis: Begaon) atá suite sa Département du Morbihan i réigiún na Briotáine in iarthuaisceart na Fraince.
# Pí (uimhir)
Is uimhir í Pí a bhaineann leis an gcóimheas idir imlíne agus thrastomhas an chiorcail, cothrom le 3.14159... Is é sin le rá:
{\displaystyle \mathbb {\pi } ={\frac {\mbox{Imlíne an Chiorcail}}{\mbox{Trastomhas an Chiorcail}}}}

### Tréithe
Tá pí beagnach cothrom le 22/7 i dtéarmaí codán agus le 3.142 i dtéarmaí deachúlacha.  Le déanaí, trí fhoirmle shimplí mhatamaiticiúil, aimsíodh luach {\displaystyle \pi } chuig 10 milliún ionad deachúil le ríomhaire.
Is tairiseach é {\displaystyle \pi } (ní athraíonn sé pé achar ciorcal atá i gceist), agus uimhir éagóimheasta atá ann (Is é sin le rá, nach féidir {\displaystyle \pi }  a léiriú san fhoirm: {\displaystyle {\frac {a}{b}}} nuair réaduimhreacha iad a agus b).

### Stair
I bhfad ó shin thugtaí 3 mar luach do phí. Sa Bhablóin, tugadh luach 3 1/8 ar phí. Trí gharmheastacháin leanúnacha polagán inscríofa is imscríofa, chruthaigh Airciméidéas gur (223/71) < {\displaystyle \pi } < ( 22/7), nó 3.1408 < {\displaystyle \pi } < 3.14285. 
Bhí garmheastachán ag na Sínigh timpeall 500 AD: 3550/113 = 3.1415929.... 

#### 'Lá π'
Ceiliúrtar 'Lá π' ar 14 Márta gach bliain, deis ceiliúradh a dhéanamh ar an tairiseach matamaitice, ós rud é go scríobhtar an dáta 3/14 i Meiriceá agus cuimhneamh ar cheann de na hiarrachtaí is míchlúití a tugadh riamh ar reachtaíocht, i mí Feabhra 1897, an Bille um Phí de chuid Indiana, creid nó ná creid.
# Buailteachas
Is cineál tréadaíochta é an buailteachas ina n-aistrítear beostoc idir tailte féaraigh éagsúla sa samhradh agus sa gheimhreadh.
In áiteanna sléibhtiúla, cuirtear an tréad ar féarach sna sléibhte le linn an tsamhraidh agus ar thalamh níos ísle nó i ngleannta le linn an gheimhridh, cleachtas a dtugtar "buailteachas sléibhe" air. Go ginearálta, is iad na tréada amháin a théann ó áit go háit, in éineacht le líon beag daoine a dhéanann buachailleacht orthu, agus fanann an chuid eile den phobal sa bhaile, go hiondúil sna gleannta.
I gcodarsnacht leis seo, tugtar "buailteachas cothrománach" ar ghluaiseacht ar thalamh cothrom, mar shampla ar mhachairí nó ar ardchlár. Is mó seans go gcuirtear cúrsaí aeráide, eacnamaíochta, nó polaitíochta isteach ar an mbuailteachas cothrománach.
Tá samplaí den bhuailteachas ar fáil ar fud an domhain, go háirithe san Eoraip agus in iarthar na hÁise. Tá sé tábhachtach do shochaithe tréadacha, toisc go gcuimsíonn na táirgí déiríochta a thagann ó na tréada (bainne, im, iógart, agus cáis) cuid mhór d'aiste bia na bpobal sin.

## An t-ainm agus logainmneacha
I nGaeilge, tugtar "buaile" ar ghort féaraigh a úsáidtear le linn an tsamhraidh (nó ar áit le ba a chrú ina leithéid de ghort), agus is as sin a thagann an focail buailteachas. In go leor teangacha eile, tá téarmaí speisialta ar na tailte arda féaraigh a úsáidtear le linn an tsamhraidh, agus is minic a fheictear na téarmaí sin i logainmneacha: m.sh. hafod sa Bhreatain Bheag, shieling in Albain, nó alp sa Ghearmáin, san Ostair, agus san Eilvéis.
In Éirinn, faightear an focal “buaile” in go leor logainmneacha in áiteanna a gcleachtaí an buailteachas, mar shampla An Bhuaile, An Bhuaile Bhán, An Bhuaile Bheag, An Bhuaile Dhubh, Baile na Buaile, Buaile na hAbhann, srl. Tá an logainm Cnoc an tSamhraidh measartha coitianta freisin, ar an gcúis chéanna. Téann an buailteachas siar go dtí an Mheánaois Luath in Éirinn, nó fiú níos luaithe. Bhí sé luaite san Fhéineachas. Tháinig laghdú ar an gcleachtas sa 19ú haois mar gheall ar thiarnaí talún a chuir cosc ar innilt ar a n-eastát. Chuirtí an beostoc i ngabhann agus ghearrtaí fíneálacha troma ar na tréadaithe. Mar sin féin, mhair an buailteachas in iarthar na hÉireann suas go dtí aimsir an Dara Cogadh Domhanda. Chuir imirce shéasúrach go hAlbain agus go Sasana isteach ar an gcóras, in éineacht le heisimirce bhuan go dtí na Stáit Aontaithe.
# Coláiste Gaeilge Philib Barún, Gleann an Eireabaill, Garrán Fheannóige
Bunaíodh Coláiste Gaeilge Philib Barún, Gleann an Eireabaill, Garrán Fheannóige sa bhliain 1835. Ba é Pilib Barún (1802 – c.1844) a bhunaigh i mBaile na Bánóige, Contae Phort Láirge.
Rugadh Pilib i dTeach Dharú (Durrow House) sa tSráidbhaile. Fear aislinge neamchoitianta ab ea é maidir le litríocht na Gaeilge agus ba é mian a chroí an Ghaeilge a chur ar stádas comhchéime le teangacha móra eile na hEorpa. Chuir sé roimhe spiorad an phobail Ghaelaigh a mhúscailt tráth a raibh lagmhisneach orthu agus iad faoi riail Shasana. Bhí sé ar intinn aige go mbeadh scríobhaithe na Gaeilge ag saothrú leo sa choláiste nua, ag cóipeáil lámhscríbhinní agus ag aistriú téacsanna Laidine agus Gréigise go Gaeilge.
Ar na tionscnaimh iomadúla a raibh lámh ag Pilib iontu, bhí bunú na hirise Ancient Ireland, a foilsíodh idir Eanáir agus Bealtaine 1835, an bhliain chéanna a bunaíodh an Coláiste Gaeilge. Leis an iris agus an coláiste bhí sé mar aidhm ag Pilib léann agus foghlaim na Gaeilge a athbheochan in Éirinn. Foilsíodh líníocht de Choláiste Philib Barún sa cheathrú heagrán de Ancient Ireland, ina léirítear an tionchar a bhí ag an ailtireacht Ghotach ar an bhfoirgneamh.
Lá Caille 1835 a d’oscail doirse an choláiste don phobal agus bhí réimse leathan spreagúil ábhar ar an gcuraclam, Gaeilge, Béarla, Laidin, Gréigis, Eabhrais, Scríbhneoireacht, Rúnscríobh, Loingseoireacht, Miosúireacht, Tíreolaíocht agus Stair ina measc.
Faoin am a tháinig mí na Bealtaine 1835 áfach, bhí doirse an choláiste dúnta arís. De cheal fianaise ó iarscoláirí ná ó dhaoine comhaimseartha, ní heol dúinn cad ba chúis lena chríoch obann. Níl againn ach cuntas ón scoláire agus an t-údar Maitiú de Buitléir ó Ghailtír ón mbliain 1916 a deir nach raibh fágtha den togra uaillmhianach úd sa mbliain sin ach fothrach 18 méadar ar fhad agus 14.5 méadar ar leithead. Ní mhaireann rian ar bith den choláiste inniu.
Bhí saol an-suimiúil ag Pilib Barún. D’fhág sé Coláiste na Tríonóide gan chéim agus cheannaigh sé an nuachtán Waterford Chronicle. Bhí air teitheadh ón tír sa bhliain 1827 tar éis dó cás clúmhillte a tógadh ina choinne a chailliúint. D’fhill sé ar Éirinn roinnt blianta ina dhiaidh sin agus thug sé faoi bhunú an Choláiste agus na hirise Ancient Ireland. Cailleadh Pilib ar deoraíocht agus tá sé curtha in uaigh anaithnid áit éigin san Eoraip. 

## Foinse
Tá an t-alt seo bunaithe, le cead, ar théacs a scríobhadh do chomhartha eolais atá lonnaithe thart ar 500 méadar siar ón láthair féin. Áine Uí Fhoghlú a scríobh an buntéacs agus is iad Oifigeach na Gaeilge le Comhairle Cathrach agus Contae Phort Láirge, Máire Seó Breathnach agus an tOifigeach Oidhreachta Bernadette Guest a choimrigh an téacs.
# Rí-ulchabhán Eoráiseach
Is éan é an rí-ulchabhán nó an rí-ulchabhán Eoráiseach. Is baill d'fhine na Strigidae iad.
# Andrea Corr
Is amhránaí Éireannach í Andrea Jane Corr MBE. Rugadh i nDún Dealgan ar an 17 Bealtaine 1974 í. Is ball den bhanna The Corrs í.

## Dioscliosta
| Bliain | Eolas                                                                                                              | Buaicphointí ar an gCairt | Buaicphointí ar an gCairt | Buaicphointí ar an gCairt | Buaicphointí ar an gCairt | Buaicphointí ar an gCairt | Buaicphointí ar an gCairt | Buaicphointí ar an gCairt | Buaicphointí ar an gCairt | Buaicphointí ar an gCairt |
| Bliain | Eolas                                                                                                              | ÉIRE                      | AST                       | EIL                       | FRA                       | GEA                       | ÍSI                       | RA                        | SPÁ                       |                           |
| ------ | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | ------------------------- | ------------------------- | ------------------------- | ------------------------- | ------------------------- | ------------------------- | ------------------------- | ------------------------- | ------------------------- |
| 2007   | Ten Feet High - Scaoilte: 22 Meitheamh 2007 - Lipéad: Atlantic - Formáidí: Dlúthdhiosca, Íoslódáil                 | 24                        | 98                        | 42                        | 128                       | 86                        | 84                        | 38                        | 9                         |                           |
| 2011   | Lifelines - Scaoilte: 29 Bealtaine 2011 - Lipéad: AC Records - Formáidí: Dlúthdhiosca, Dlúthdhiosca+DVD, Íoslódáil | 40                        | –                         | –                         | –                         | –                         | –                         | 48                        | –                         |                           |
# Voyager
Lainseáladh dhá spásárthach, Voyager 1 is Voyager 2, i 1977, bliain a raibh fithisí na bpláinéad go léir oiriúnach chun gurbh fhéidir le spásárthach amháin eitilt thar gach ceann acu is pictiúir a ghlacadh díobh in aon chamchuairt amháin. Mar sin, tar éis lainseáil Voyager 1 chuaigh sé thar Iúpatar i 1979 is thar Shatarn i 1980. Lainseáladh Voyager 2 i 1977 agus thrasnaigh sé Iúpatar i 1979, Satarn i 1981, Úránas i 1986, agus Neiptiún i 1989. Faoi 1991 bhí an dá spásárthach ag druidim i dtreo an héalastad mar a dtéann réimse maighnéadach na Gréine i léig. Ghlac siad an-chuid pictiúr de na pláinéid seo uile, agus thug an chéad léargas ar bholcáin Io, gealach de chuid Iúpatair, agus an-chuid dá bhfuil ar eolas faoi Úránas is Neiptiún. Fuinnmhithe ag gineadóirí teirmileictreacha RTG, agus an teas ó mheath mais raidiseatóip mar fhoinse teasa acu.
# Ettadhamen-Mnihla
Is bruachbhaile Mórcheantar Thúinis é Ettadhamen-Mnihla (Araibis:التضامن) sa Túinéis suite i nGobharnóireacht Ariana. San am atá thart, bhí dhá chathair ann, Ettadhamen(a chiallaíonn dlúthpháirtíocht) agus Mnihla. Anois, tá sé ina ceathrú lonnaíocht is mó sa Túinéis le breis is 142,000 áitritheoir.
# San Augustine, Texas
Is é San Augustine príomhbhaile Contae San Augustine, Texas. Bhí 2,108 ina gcónaí i San Augustine sa bhliain 2010.
# Maitiú Ó Coimín
Teimpléad:Infobox person
Is iriseoir agus scríbhneoir Gaeilge é Maitiú Ó Coimín, a bhfuil cáil air mar gheall ar a chuid oibre sna meáin Ghaeilge agus as an bpáirt a ghlacadh sé i gcúrsaí cultúrtha, teanga agus comhshaoil in Éirinn. Tá sé ina bhall gníomhach de phobal na Gaeilge agus tá a chuid scríbhneoireachta agus iriseoireachta le léamh agus le clos go rialta ar ardáin éagsúla, ina measc Tuairisc.ie, NÓS, agus RTÉ Raidió na Gaeltachta.

## Gairmréim
Is iriseoir é Maitiú Ó Coimín le Tuairisc.ie, áit a mbíonn sé ag plé le hábhair éagsúla ó nuacht pholaitiúil go cúrsaí comhshaoil agus teanga. I measc na n-alt uaidh tá tuairisciú déanta aige ar an méid seo a leanas:
- Bithéagsúlacht: Taighde ar bhóíní Dé na Gaeltachta agus iarrachtaí chun sonraí a bhailiú faoi speicis dhúchasacha.
- Trádáil idirnáisiúnta: An tionchar atá ag taraifí trádála ar chomhlachtaí Gaeltachta agus an tacaíocht atá ar fáil dóibh.
- Cearta teanga: Imní faoi chaighdeáin teanga sa tseirbhís phoiblí i gCeanada agus cásanna cúirte i nGaeilge in Éirinn.
- Teicneolaíocht agus IS: An dúshlán atá ag seirbhísí intleachta saorga coincheapa casta Gaeilge a aistriú go Béarla.

Bíonn sé le cloisteáil go minic ar Iris Aniar, clár raidió ar RTÉ Raidió na Gaeltachta, áit a roinneann sé léargais ar chúrsaí áitiúla, cultúrtha agus eachtraíochta, go háirithe i gceantair Ghaeltachta ar nós Leitir Fraic.

## Scríbhneoireacht agus Léirmheasanna
Scríobhann Ó Coimín go minic don iris NÓS, áit a ndéanann sé léirmheasanna ar leabhair, machnamh ar chúrsaí sóisialta agus cultúrtha, agus tuairimíocht phearsanta. I measc na n-alt uaidh tá:
- Léirmheasanna ar shaothair liteartha agus stairiúla
- Machnamh ar an gcomhshaol agus ar thionchar an duine ar an dúlra
- Tuairimí ar fhorbairt na Gaeilge ar ardáin dhigiteacha


## Tionchar agus Tábhacht
Tá Maitiú Ó Coimín ar dhuine de na hiriseoirí Gaeilge is bisiúla sa lá atá inniu ann. Trína chuid oibre, tá sé ag cur le caomhnú agus forbairt na Gaeilge sna meáin agus sa saol poiblí.
# Gruffudd ap Madog
Prionsa Powys Fadog ab ea Gruffydd Maelor II nó Gruffydd II ap Madog (cailleadh sa bhliain 1269 é).

## Sinsir
An mac is sine le Madog ap Gruffydd Maelor ab ea é, agus fuair sé le hoidhreacht cuid tailte agus téidéal a athair lena deartháireacha eile, Gruffydd Ial, Maredudd, Hywel agus Madog Fychan.
Aontaíodh Ríocht Powys Fadog faoi cheannaire amháin roimh ré, ach roinneadh i measc chúigear anois, agus faoi thionchar fórsaí eile chomh maith. 

## Pósadh
Phós sé Emma, baintreach Henry Touchet, agus iníon Henry Audley agus Bertred Mainwaring.

## Bás agus Clann
D’éag sé sa bhliain 1269 (nó 1270), agus bhí clan aige, mar leanas:
- Madog II, tháinig mar chomharba tar éis báis a athair i gcogadh in aghaidh na Sasanaigh sa bhliain 1277.
- Llywelyn.
- Owain.
- Gruffydd Fychan I, tháinig mar chomharba dá dheartháir sa bhliain 1277, agus cailleadh sa bhliain 1289 é.
- Angharad 1308 p. (tar éis 1261) William Le Botiler as Wem, Shropshire (b. 1283).

Roinneadh Powys Fadog de réir nósanna na Breataine Bige, i measc mhic Gruffudd: 
- Scoilteadh Cynllaith idir Llywellyn agus Owain.
- Fuair Gruffudd Iâl agus Edeirnion, agus Glyn Dyfrdwy san áireamh.[1]
# Fáschom
Sliabh i gContae Phort Láirge is ea Fáschom (792 m).
# Stáisiún Ollpháirc Bhóthar na hUaimhe
Is stáisiún suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Stáisiún Ollpháirc Bhóthar na hUaimhe.
# Sammy Morrow
Is imreoir sacair Éireannach Tuaisceartach é Samuel Morrow (a rugadh 3 Márta, 1985 i Doire i dTuaisceart Éireann). Ar an 16 Meitheamh 2011, shínigh Morrow le Ross County in Albain . 
D'imir sé le Derry City, Ipswich Town, Hibernian agus le Tranmere United roimhe sin.
# Leabharlann na Laidine
Is suíomh Gréasáin í an Leabharlann Laidineach (Béarla: The Latin Library) a bhailíonn téacsanna Laidine atá san fhearann poiblí. Tá sí á reáchtáil ag William L. Carey, ollamh cúnta le Dlí Laidine agus Rómhánach in Ollscoil George Mason. Tá na téacsanna tarraingthe ó fhoinsí éagsúla, níl siad ceaptha chun críocha taighde ná in ionad eagráin chriticiúla, agus d'fhéadfadh earráidí a bheith iontu  Níl aon aistriúcháin ar an suíomh.
# Edgar Douglas Adrian
Néaraifhiseolaí a rugadh i Londain ab ea Edgar Douglas Adrian (30 Samhain 1889 – 4 Lúnasa 1977). Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Charles Sherrington i 1932 as taighde ar fheidhmeanna na néarón sa néarchóras.
# Growing Pains
Ba chlár teilifíse Meiriceánach é Growing Pains (24 Meán Fómhair 1985 - 25 Aibreán 1992). 

## Carachtair
- Jason Seaver, an t-athair - Alan Thicke
- Maggie Seaver, an mháthair - Joanna Kerns
- Mike Seaver - Kirk Cameron
- Carol Seaver - Tracey Gold
- Ben Seaver - Jeremy Miller
# An Caol (abhainn)
Is abhainn a théann trí Chontae an Dúin í an Caol (Béarla: Quoile).
# Soitheach boilgeog
Feiste chun rianta cáithníní fo-adamhacha a bhrath, a cheap Donald Glaser i 1952. Bíonn leacht sa soitheach faoi bhrú ionas nach bhfiuchann sé. Scaoiltear an brú ar feadh achair ghearr, ach roimh fhiuchadh ginearálta, cruthaíonn cáithnín atá ag taisteal tríd suaitheadh áitiúil ag gach pointe ar feadh a riain is fiuchthaí áitiúla ag gach pointe, agus mar sin, rian de bhoilgeoga infheicthe. Is feiniméan gearrthéarmach é seo, agus mar sin déantar é arís is arís eile go tréimhsiúil chun grianghrafanna na rianta a thógáil le hanailísiú níos déanaí. I soitheach mar seo ag CERN, le 18 tonna Freon mar leacht ann, rinneadh taighde suntasach sna 1970idí ar na hidirghníomhaíochtaí laga núicléacha.
# Billy Zane
Is aisteoir Meiriceánach é William George Zane Jr. a rugadh ar an 24 Feabhra, 1966.
# Cothromóid Dirac
Bunchothromóid na meicnice candamaí coibhneasaíche, a chuir Paul Dirac chun cinn i 1928. Cuireann sé iompar leictreontonnta in iúl ar bhealach atá comhsheasmhach leis an gcoibhneasacht speisialta, ag éileamh go mbeadh guairne ½ ag an leictreon, agus ag réamhinsint go bhfuil frithcháithnín mar fhrithpháirtí don leictreon (an posatrón).
# France Gall
Amhránaí Francach den seánra yé-yé ab ea Isabelle Geneviève Marie Anne "France" Gall (9 Deireadh Fómhair 1947 – 7 Eanáir 2018). Bhain sí an chéad áit amach i gComórtas Amhránaíochta na hEorafíse 1965. Rugadh i bPáras í do bheirt cheoltóirí. Bhí sí pósta ar Michel Berger, amhránaí agus scríbhneoir amhrán Francach go dtí a bhás seisean. Bhí beirt pháistí acu.
| Réamhtheachtaí Gigliola Cinquetti le "Non ho l'età" | Buateoirí Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1965 | Comharba Udo Jürgens le "Merci, Chérie" |
# Fearóiciainíd photaisiam
[
Is comhdhúil chomhordanáidithe é fearóiciainíd photaisiam, leis an fhoirmle K4[Fe(CN)6]·3H2O.
# Ciúiriam
Is é an ciúiriam dúil cheimiceach uimhir a 96, agus is ceann de na dúile radaighníomhacha trasúránacha é. Is féidir ciúiriam a tháirgeadh tríd an bplútóiniam a bhombardú le halfa-cháithníní, is é sin, le núicléis héiliam. Fuair an ciúiriam a ainm ó Pierre agus Marie Curie, an bheirt cheannródaithe i gcúrsaí taighde na radaighníomhaíochta. Ba iad Glenn Seaborg, Albert Ghiorso agus Ralph A. James a bhí in ann ciúiriam a shintéisiú roimh aon duine eile agus a d'ainmnigh é. Rinne siad a bhfionnachtain sa bhliain 1944 in Ollscoil California, Berkeley.
Is é an t-iseatóp is cobhsaí atá aige ná 248Cm, agus é 1.56 x 107 bliain ar leathré (is é sin, 15.600.000 bliain, cúig mhilliún déag agus sé chéad míle bliain). Is féidir eiseamail chiúiriam a tháirgeadh a cheadaíonn do na ceimiceoirí saintréithe an chiúiriam mar dhúil a aithint. Miotal airgeadgheal atá ann, agus é sách araiciseach chun imoibriú. Is é +3 an uimhir ocsaídiúcháin a bhíonn aige ina chuid comhdhúl. Is féidir leis an bhfluairín, áfach, ciúiriam a ocsaídiú go +4 - sin é an uimhir ocsaídiúcháin atá aige sa teatrafluairíd chiúiriam, CmF4.
# Hastings, An Nua-Shéalainn
Cathair sa Nua-Shéalainn is ea Hastings (Maorais: Heretaunga).
# It's a Mad, Mad, Mad, Mad Marge
Craoladh an t-aonú eipeasóid is fiche, "It's a Mad, Mad, Mad, Mad Marge", den aonú sraith déag The Simpsons ar an 14 Bealtaine 2000. Scríobh Larry Doyle an eipeasóid seo. D'fhéach 7.5 milliún duine ar an eipeasóid.
# Iain MacGriogair Caimbeul
Béaloideasóir agus ministir as an Apainn a bhí ina chónaí in Tiriodh ab ea Iain MacGriogair Caimbeul nó Iain Gregarach Caimbeul o Apuinn Mic Iain Stiubhart (Béarla: John Gregorson Campbell). Bhí sé ina mhac léinn in Ollscoil Ghlaschú, áit a raibh sé ina rúnaí ar an gCumann Oisíneach.
Is fearr aithne air as an dá leabhar, Superstitions of the Highlands and Islands of Scotland (1900) agus Witchcraft and Second Sight in the Highlands and Islands (1902). Bhunaigh sé na leabhair seo ar an mbéaloideas a bhailigh sé sna 1850idí agus 1860idí agus a foilsíodh i ndiaidh a bháis. Chuir Ruaraidh MacThòmais eagrán nua le chéile a foilsíodh in 2008.
Bhí sé tinn ar feadh deich mbliana ag deireadh a shaoil, agus d’fhan sé lena dheirfiúr i Haoidhinis. Fuair sé bás in 1891.
# Caisleán Eabhrac
Is caisleán suite in Eabhrac é Caisleán Eabhrac.
# Cocas
Tugtar cocas ar aon bhaictéar sféarúil. Bíonn toirteanna éagsúla i gceist, agus faightear iad i slabhraí, crobhaingí nó grúpaí eile. Is cocais iad stafalacocas is streipteacocas.
# Seireo Himiléach
Is ainmhí é an seireo Himiléach. Mamach atá ann.
# Bart Star
Craoladh an séú eipeasóid, "Bart Star", den naoú sraith The Simpsons ar an 9 Samhain 1997. Scríobh Donick Cary an eipeasóid seo. D'fhéach 10.6 milliún duine ar an eipeasóid.
# Eas Aboist
Is eas suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Eas Aboist.
# Baiscphróiseáil
Is éard is baiscphróiseáil ann ná sraith shainmhínithe tascanna a thugtar isteach i ríomhaire mór le próiseáil, ach nach bpróiseáiltear go mbíonn an t-am chuige ag an ríomhaire. Tá sé seo i gcontrárthacht le ríomhaireacht idirghníomhach an lae inniu, mar a ndéanann an t-úsáideoir idirghabháil ailtéarnach leis an ríomhaire, mar a bheadh sé ag déanamh comhrá leis.
# Sráid na Banrighinn
Is sráid suite i gComhairle Cathair Ghlaschú í Sráid na Banrighinn.
# Roberto Jiménez Gago
Is imreoir sacair Spáinneach é Roberto Jiménez Gago a rugadh ar an 10 Feabhra 1986 i Maidrid. Imríonn sé faoi láthair le West Ham.
# Roisín
Is é is roisín ann ná polaiméir nádúrtha nó shaorga a éiríonn bog nuair a théitear é. Úsáidtear an téarma go neamhchruinn chun cur síos ar aon pholaiméir, mar shampla, i roisín ianmhalartaithe.
# Neil Gray
Is polaiteoir Albanach de chuid Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba é Neil Charles Gray. Rugadh é sa bhliain 1986. I mí Bhealtaine 2015, bhí sé tofa don chéad uair mar theachta parlaiminte don Árd-Ruigh agus Shotts.
# Kurt Alder
Ceimicí orgánach a rugadh i Chorzów na Polainne (Konigshütte na Gearmáine ag an am) ab ea Kurt Alder (10 Iúil 1902 – 20 Meitheamh 1958). I gcomhar le Otto Diels, d'fhionn sé an t-imoibriú éasca idir olaifín gníomhachtaithe is dí-éin chun struchtúr cioglach le steiréiceimic inréamhinste a tháirgeadh, a dtugtar imoibriú Diels-Alder air anois, agus a tháinig le bheith an-suntasach sa cheimic orgánach shintéiseach. Bhuaigh siad Duais Nobel na Ceimice i 1950 as an saothar seo.
# Clogás
Is é clogás an túr nó struchtúr ard a dheartar chun cloig a chrochadh agus a chasadh. Úsáidtear é chun am a mharcáil, glaochadh ar sheirbhísí creidimh, foláirimh phobail a thabhairt, nó ócáidí sibhialta a chomóradh. Is féidir clogás a bheith neamhspleách (mar thúr ar leith) nó ceangailte le foirgneamh eile, go háirithe le heaglais. (Béarla: bell tower, belfry; Iodáilis: campanile.)

## Sa chomhthéacs Éireannach
In Gaeilge, úsáidtear an téarma Cloigtheach go minic chun tagairt a dhéanamh do chlogás nó belfry. Uaireanta ciallaíonn Cloigtheach go sonrach na túir chiorclacha mhainistreach na hÉireann — túir ardchaomhnaithe a d’fhéadfadh cloig a iompar agus a d’fhóin mar chomharthaí, stórtha nó foscadh. Ach tá go leor cineálacha clogás ann ar fud an domhain, agus ní bhaineann an téarma le foirmeacha Éireannacha amháin.

## Dearadh agus úsáid
Cruth agus ábhair: cearnacha, ciorclacha nó ochtagánacha; cloch, bríce, adhmad nó miotal.
Socrú na gclog: ó chlog aonair go raonta cloig a sheinntear le rópaí nó le meicníochtaí uathoibríocha; i gcathracha áirithe tá ionstraimí ilchlog a ligeann d’fhuinneoga ceoil a sheinm.
Feidhmeanna: marcáil ama (uair an chloig), glaonna liotúirgeacha, foláirimh dóiteáin nó contúirtí, agus ceiliúradh poiblí.

## Traidisiúin dhomhanda
Campanile na hIodáile: túir neamhspleácha in aice le hatriaileacha.
Belfries na Beilge agus na Fraince: túir cathrach a shiombalaíonn féinchumhacht uirbeach.
Espadaña sa Spáinn: balla ghabhlach le hoscailtí cloig os cionn na haille.
Tithe cloig in Oirthear na hÁise (m.sh. sa tSeapáin agus sa tSín): pavailiúin nó túir a chosnaíonn cloga móra siombalacha.

## Oidhreacht agus caomhnú
Is gnéithe suntasacha tírdhreacha agus féiniúlachta cultúrtha iad clogáis. Éilíonn siad cothabháil rialta ar na cloig, na frámaí agus na struchtúir, mar aon le slándáil fuaime agus foirgníochta, go háirithe i suíomhanna stairiúla.
=
# ITV Encore
Ba stáisiún teilifíse é ITV Encore atá mar chuid de ITV. Craoladh an chéad chlár ar an 9 Meitheamh 2014. Chríochnaigh sé ag craoladh ar an 1 Bealtaine 2018.
# The Kid Is All Right
'
Craoladh an séú heipeasóid, "The Kid Is All Right", den cúigiú sraith is fiche The Simpsons ar an 24 Samhain 2013. Scríobh Tim Long an eipeasóid seo. D'fhéach 6.78 milliún duine ar an eipeasóid.
# Barney Mellows
Polaiteoir Éireannach ab ea Barney Mellows  (29 Márta 1896 - 25 Feabhra 1943). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
# Loren Bouchard
Is aisteoir, stiúrthóir, agus scríbhneoir scripteanna Meiriceánach é Loren Hal Bouchard, a rugadh ar an 10 Deireadh Fómhair, 1969 i gCathair Nua-Eabhrac.
# Contae Zapata, Texas
Is contae i Texas é Zapata.  Is é Zapata príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 14,018 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
# Haemacrómatóis cineál 1
Galar ó oidhreacht é an Haemachrómatóis cineál 1 nó an Galar Ceilteach ina stórálann an cholainn an-iomarca iarainn ó aiste bia an othair. Fágann seo go mbíonn ardú paiteolaíoch de na leibhéil iarainn sa cholainn. 
Feictear an cineál ó oidhreacht is minice ina measc siúd a shíolraíonn ó shliocht Thuaisceart na hEorpa, daoine de bhunadh na gCeilteach ach go háirithe. Tá an tinneas seo an-fhairsing i measc mhuintir na hÉireann agus na gCeilteach.
# Patrick MacGill
B'fhile agus úrscéalaí Éireannach é Patrick MacGill (24 Nollaig 1889–Samhain 1963), agus aithne air mar "The Navvy Poet", toisc go raibh sé ag obair mar spailpín roimh dul i mbun na scríobhneoireachta dó.
Rugadh Patrick, an duine ba shine de theaghlach aon duine dhéag feirmeora bhig, ar na Gleannta i dTír Chonaill.
Níor chaith sé féin ach trí bliana ar scoil. Chuaigh sé "chun a' Lagáin" is é dhá bhliain déag d'aois áit ar fhostaigh feirmeoir as Tír Eoghain é. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, chuaigh sé go hAlbain mar oibrí prátaí - "olc go leor d'fhir ach marfach do mhná" mar a scríobh sé. Nuair a bhí sé ag sclábhaíocht, bhí sé ag léamh agus ag scríobh.
Sa bhliain 1910, foilsíodh "Gleanings from a Navvy's Scrapbook", leabhar ina raibh chan amháin amhráin agus filíocht ach aistriúcháin ar shaothar La Fontaine agus Goethe.
B'éigin dó féin na costais foilseacháin a dhíol, ar nós mangaire, ó dhíol go doras i mbaile Grianaig (Greenock sa Bhéarla) ar thaobh Abhainn Chluaidh mar sin féin, ba sin an saothar a tharraing clú air mar an 'Navvy Poet'.
# Maignéató
Meaisín simplí is ea an maignéató a ghineann sruth ailtéarnach leictreach, ar an bprionsabal go ngintear sruth nuair a ghluaiseann seoltóir trí réimse maighnéadach. I gcineál amháin, rothlaítear corna sreinge tanaí idir poil maighnéid U-chruthaigh (adhmaint). Úsáidtear é le hinnill dócháin inmheánaigh chun na spréachbhearnaí a fhuinnmhiú. Bíonn cineálacha eile ann a thugann fuinneamh do shoilse rothar.
# Mainistir Réadáin
Baile i gContae Shligigh is ea Mainistir Réadáin (Monasteraden as Béarla).
# Ciorcad iomlánaithe
Nuair a dhéantar dé-óideanna nó trasraitheoirí as sileacan, tosaítear le slisne den bhunábhar céanna i ngach cás. Trí dhópáil logánta ar an slisne le heisíontais glacóir-leictreon nó deontóir-leictreon, déantar leathsheoltóir de chineál p nó cineál n faoi seach ag an ionad sin. Trí thiúchan an eisíontais a rialú, déantar inseoltacht an leathsheoltora a shocru. Is féidir dé-óideanna a dhópáil ag ionaid áirithe ar an slisne, trasraitheoirí ag ionaid eile, friotóirí ag ionaid eile, agus toilleoirí ag ionaid eile fós. Is féidir na ceangail idir na comhbhaill seo a dhópáil chun ciorcad ar leith a thógáil. De ghnáth tosaítear le slisne fíorbheag fíorshileacain chriostalta, timpeall 1 mm × 1 mm. Deartar an ciorcad atá le déanamh, agus rianaítear a leagan amach ar dhromchla an tslisne, le próiseas micreascópach fótagrafach ar a dtugtar micriliteagrafaíocht. Ansin déantar an dópáil i gcéimeanna go mbíonn an ciorcad iomlán lonnaithe ar aon slisne sileacain amháin. Clúdaítear an ciorcad iomlánaithe seo i bpacáiste plaisteach nó miotalach caomhnaitheach, agus déantar ceangail leis na pointí cuí sa chiorcad trí phionnaí inslithe copair a thagann amach tríd an gcludach sin.
# Nead
Is struchtúr é nead a thógann ainmhithe áirithe chun a n-uibheacha a chur i gcoimeád agus a n-ál a riaradh ann.  Bíonn siad déanta d'ábhar orgánach, a leithéid de chipíní, d'fhéar agus de dhuilleoga.   Samhlaítear le h-éin iad, ach tógann veirteabraigh eile neadacha chomh maith
# Luzon
Is é Luzon an t-oileán is mó sna hOileáin Fhilipíneacha.
# Gibrilin
Is é rud is gibrilin ann: ceann de hormóin na bplandaí a rialaíonn fás agus a théann i gcion ar phróisis forbraíochta éagsúla, lena n-áirítear fadú ar na cealla, péacadh, suanacht na mbaclóg, bláthú, léiriú gnéasach,ionduchtú einsímeach agus aosú duillí agus torthaí.
# The Adventures of Jimmy Neutron, Boy Genius
Is sraith ghrinn Mheiriceánach do dhéagóirí é The Adventures of Jimmy Neutron, Boy Genius a craoladh ar an Nickelodeon ó 20 Iúil 2002 go dtí 25 Samhain 2006. John A. Davis a chruthaigh an tsraith.
# Fuinneoga
Foirm de chomhéadan grafach úsáideora, ina léiríonn an ríomhaire grúpa fo-scáileán ar an scáileán. Freagraíonn gach fo-scáileán do chlár éagsúil ar leith atá ag rith ar an ríomhaire. Is féidir na fo-scáileáin a bhogadh anonn is anall, a chur anuas ar a chéile, a laghdú go neamhbhuan chun baint den mhéid eolais ar an scáileán, agus ligean do na ríomhchláir go léir comhaid a sheachadadh eatarthu. Mar shampla, is féidir na torthaí ó scairbhileog a sheachadadh chuig córas foilsitheoireacht deisce le cur i dtuarascáil theicniúil. Windows a thugann comhlacht Microsoft mar thrádmharc ar a thimpeallacht iltasc oibriúcháin don ríomhaire pearsanta.
# Tammi Terrell
Amhránaí Meiriceánach ab ea Tammi Terrell a rugadh mar Thomasina Winifred Montgomery ar an 29 Aibreán 1945 i bPhiladelphia, Pennsylvania, agus a fuair bás ar an 16 Márta 1970 sa chathair chéanna. Buaicphointe a ré mar amhránaí na blianta a ndeachaigh sí ar an stáitse le Marvin Gaye. D'éirigh go seoigh le roinnt amhrán a ghabh siad le chéile. Bhain seacht cinn díobh stádas Top 40 singles amach ar an liosta Billboard Hot 100, ina measc "Ain't No Mountain High Enough", "Ain't Nothing Like the Real Thing" agus "You're All I Need to Get By".
# Thomas Hearns
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, meánmheáchan agus agus ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Thomas "Hitman" Hearns (a rugadh ar 18 Deireadh Fómhair, 1958 i gGrand Junction, Tennessee).
# An Chuairt
Is féile Chríostaí í an Chuairt, a cheiliúrann cuairt na Maighdine Muire ar Naomh Eilís.
# Ciarán Ó hÓgartaigh
Iar-Uachtarán Ollscoil na Gaillimhe is ea Ciarán Ó hÓgartaigh (a rugadh timpeall 1967). Cainteoir líofa Gaeilge, bhí Ciarán Ó hÓgartaigh féin ina Chathaoirleach ar phainéal moltóireachta Ghradam Uí Ógartaigh le roinnt mhaith blianta.

## Gairm
Tógadh Ó hÓgartaigh le Gaeilge i gcathair na Gaillimhe. I gColáiste Iognáid sa chathair a fuair sé a chuid meánoideachais agus bhain sé an dara háit sa tír amach sa Ghaeilge san Ardteist i 1985.
Is céimí de chuid Ollscoil na Gaillimhe é, áit ar bhain sé céadonóracha amach agus an chéad áit sa rang. Chuaigh sé i mbun traenála mar chuntasóir cairte le Arthur Andersen agus bhain sé céim PhD sa Chuntasaíocht amach in Ollscoil Leeds.  Chaith sé tréimhse ar scoláireacht Fulbright in Ollscoil Northeastern, Massachusetts.
Thug Ó hÓgartaigh tréimhse ag obair in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath agus in Ollscoil Victoria in Wellington sa Nua-Shéalainn sna 2000idí.
Thosaigh Ó hÓgartaigh ag obair i gColáiste Ollscoile Baile Átha Cliath in 2008. Bhí sé ina Dhéan ar Choláiste an Ghnó sa ChOBÁC idir 2011-2017, áit a raibh sé i gceannas ar Scoil Ghnó Lochlainn Uí Chuinn UCD, Scoil Chéimithe Gnó Michael Smurfit UCD, agus UCD Smurfit Executive Development. Bhí sé i gceannas chomh maith ar na cláir thar lear in Hong Cong, Singeapór agus Srí Lanca. 
Bhí sé ina Chathaoirleach ar an gCoiste Iniúchóireachta sa Roinn Cumarsáide, Mara agus Acmhainní Nádúrtha agus ina bhall de Choiste Iniúchóireachta na Roinne Airgeadais. 

### Ollscoil na Gaillimhe
Bhí sé ceaptha mar an 13ú hUachtarán ar Ollscoil na Gaillimhe  ar an  4 Meán Fómhair 2017, agus chuir sé tús lena théarma mar Uachtarán in Eanáir 2018. Tháinig sé i gcomharbacht ar an Dr Jim Browne a bhí ina uachtarán idir 2007-2017.
D'éirigh sé as a phost ar an 26 Meitheamh 2024, roimh dheireadh a théarma deich mbliana ;  i dteachtaireacht dhátheangach a sheol sé, luaigh Ó hÓgartaigh an deis a bhí aige an Ghaeilge a úsáid ina chuid oibre mar cheann de na rudaí is mó a thaitin leis faoina phost.  Sin ráite, nuair a d'fhógair sé go raibh ag éirí as, bhí suíomh na hOllscoile, ollscoilnagaillimhe.ie, beagnach go hiomlán i mBéarla amháin.

### Gaeilge
Cainteoir líofa Gaeilge é Ó hÓgartaigh, mac le Seosamh Ó hÓgartaigh, nach maireann, fear a raibh aithne mhór air i saol na Gaeilge agus na Gaeltachta agus a bhfuil gradam Ghaillimh le Gaeilge ainmnithe ina dhiaidh. Bhí Ciarán Ó hÓgartaigh féin ina Chathaoirleach ar phainéal moltóireachta Ghradam Uí Ógartaigh le roinnt mhaith blianta.
# Contae Kendall, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Kendall.  Is é Boerne príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 33,410 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 23,743 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 83.9% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 13.7%.
# Leamhan umbrach breac
Is feithid é an leamhan umbrach breac. Ball d'fhine na Geometridae atá ann.
# Llangatwg
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Llangatwg, 41.3 km ó Caerdydd agus 212 ó Londain. Tá daonra 985 ann, agus tá 93 (9.4%) in ann Breatnais a labhairt.
# Na hIndiacha Thiar
Is oileáin sa Mhuir Chairib iad na hIndiacha Thiar.
# Leabhar Iúidit
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Iúidit.
# Rick Potion No. 9
Craoladh an séú heipeasóid, "Rick Potion #9", den chéad sraith Rick and Morty ar an 27 Eanáir, 2014. Scríobh Justin Roiland an eipeasóid seo. D'fhéach 1.75 milliún duine ar an eipeasóid.
# Ezra Pound
File Meiriceánach a rugadh in Hailey, Idaho ab ea Ezra Weston Loomis Pound (30 Deireadh Fómhair 1885 – 1 Samhain 1972).
# Orléans
Is cathair suite san Fhrainc í Orléans (/ɔʁleɑ̃/). Bhí 118,102 duine ina gcónaí in Orléans i 2016.
Tá sé suite sa réigiún Centre-Val de Loire.
# Fleasg
Is baile suite i bhFìobha é Fleasg.
# Donngal mac Laidcnén
Rí Uí Chinnsealaigh na Laigean Theas ba ea Donnghal mac Laoghchinn (Sean-Ghaeilge Donngal mac Laidcnén (bás 761).  Ba bhall é de Shíol Chormaic, atá go háirithe ceannairí Uí Dhróna (Uí Dhróna Thoir/Thiar mar atá inniu ann).  Crannmhaol Anbholg (bás 655), a shean-sin-seanathair, ba ea a shinsear deireanach a bhí ina rí.  Bhí sé i gcoróin ón mbliain 758 go dtí 761.
Rinne na hOsraí faoina rí Anmchadh mac Con Chearca ionsaí ar Dhonnghal.  Chloígh é ar dtús ag Gabhrán sa bhliain 759.  Sa bhliain 761, cloíodh agus maraíodh Donnghal ag Cath Bealach Gabhráin in éadan na nOsraí.
Tháinig a dheartháir Dubh Calgaidh (bás 769) i gcomharbacht air.  Rinneadh fosta rí Uí Chinnsealaigh dá mhac, Ceallach Tosach (bás 809).

## Foinsí
- - Annála Uladh, G100001A
  - Annála Tiarnaigh, G100002
  - Book of Leinster, Rig Hua Cendselaig, G800011A
- Gearoid Mac Niocaill (1972), Ireland before the Vikings, Baile Átha Cliath: Gill and Macmillan
# Tinneas cinn
Cráphian os cionn boghta an chloiginn, na n-uisinní nó cúl an chinn, de ghnáth scaipthe is locáilte go garbh. Den chuid is mó is beagthábhachtach an cás é, agus freagraíonn sé d'anailgéisigh shimplí, cosúil le haspairín. Ach ó am go chéile comharthaíonn tinneas cinn galar trom incráiniach cosúil le rith fola, meiningíteas nó siad. Ní bhraitheann an inchinn brú nó fórsa, agus is amhlaidh a tharlaíonn tinneas cinn de bharr síneadh nó díchumadh na scannán mórthimpeall ar an inchinn, ó theannas na matán ar an gcloigeann, nó leathadh fuileadán le méadú in imshruthú na fola, mar a tharlaíonn i bhfiabhrais ghinearálta nó ró-ól alcóil.
# Teoiric na bhfithiseán móilíneach
Sa cheimic, modh chun cur síos a dhéanamh ar struchtúr leictreonach móilíní ag úsáid na meicnice candamaí is ea  Teoiric na bhFithiseán Móilíneach (teoiric FM nó TFM). Beartaíodh go luath sa 20ú haois é.
# 1784

## Breitheanna
- 28 Eanáir — George Hamilton-Gordon, polaiteoir Briotanach
- (?) Antoine Ó Raifteiri. file (b. 1835)
- 5 Aibreán – Louis Spohr, cumadóir ceoil Gearmánach (b. 1859)
- 24 Samhain – Zachary Taylor, 12ú uachtarán Stát Aontaithe Mheiriceá (b. 1850)


## Básanna
- 17 Meitheamh — Eoghan Rua Ó Súilleabháin, file Éireannach
- 31 Iúil — Denis Diderot, fealsamh agus scríbhneoir Francach (r. 1713}
- 5 Nollaig — Phillis Wheatley, file Meiriceánach (r. 1753).
- 13 Nollaig — Samuel Johnson, scríbhneoir Sasanach
# Feadóg bhuí Chiúin-Aigéanach
Is éan í feadóg bhuí Chiúin-Aigéanach. Is baill d'fhine na Charadriidae é. .
# Tomás Ó Neachtain
Is amhránaí ar an sean-nós é  Tomás Ó Neachtain.
Buaiteoir ar Chorn Uí Riada faoi dhó ba é (1980 agus 1981).

## Saol
Rugadh agus tógadh Tomás Ó Neachtain i mBaile an tSléibhe, An Spidéal i gConamara.
Tá Tomás Ó Neachtain ag casadh amhráin ó bhí sé ina bhuachaill agus chuir sí suim mhór san amhránaíocht ar an sean nós sna 1970idí nuair a chuaigh sé chuig an Oireachtas.
Buaiteoir ar Chorn Uí Riada, príomhchomórtas sean-nóis na hÉireann ag Oireachtas na Gaeilge, ba é sa bhliain 1980 agus don dara huair i 1981.
Bhí Tomás Ó Neachtain ina aoi-amhránaí ar Amhráin is Ansa Liom ar TG4 le linn an dara sraith sa bhliain 2011 is é cur síos ar na hamhráin is fearr leis, ar an stíl ceoil is ansa leis agus ar foinse na n-amhrán atá aige.

## Dioscliosta
Corn Uí Riada Buaiteoirí 1972-2007
# Scréachóg liath
Is éan Pasaireach é an scréachóg liath.  Is minic a ghoideann an scréachóg liath bia. Uaireanta, d'íosfadh an scréachóg liath as lámh duine. 
Cruthaíonn an scréachóg liath stór bia leis a smaois.  
Tá an scréachóg liath le fáil in Alasca, i gCeanada agus sna Stáit Aontaithe. 
Is é an t-éan náisiúnta i gCeanada.

## Aitheantas
Aithnítear an scréachóg seo as a cleite clúmhach liath agus a cochall dubh.  Tá gearrghob dubh uirthi.  Níl cochall dubh uirthi áfach nuair atá sí anabaí.  
Eitlíonn sí le cosán preabach agus foluain ghearr.
Tá guth aclaí aici le feadaíl bhog agus maolgháire.  Déanann sí aithris ar éin eile lena guth.
# Yuri Gagarin
Ba spásaire Sóivéadach é Yuri Alekseyevich Gagarin (Rúisis: Юрий Алексеевич Гагарин).  Ba é Yuri Gagarin an chéad duine riamh a chuaigh lasmuigh d'atmaisféar an domhain.  

## Luathshaol
Rugadh Gagarin ar an 9 Márta 1934 ar an taobh thiar de phríomhchathair na Rúise, Moscó.  
Tháinig sé i méadaíocht ar fheirm chumannach mar a raibh a athair ina shiúinéir. Chuaigh an t-athair isteach san arm nuair a rinne an Ghearmáin ionradh ar an Rúis agus tugadh Yuri agus an chuid eile den teaghlach amach as láthair na cogaíochta.  
Nuair a bhí sé san iarbhunscoil chuir Yuri spéis sa teicneolaíocht agus fuair sé oiliúint sa mhiotalóireacht.  
Chuir sé spéis in eitleáin ina dhiaidh sin agus é ar choláiste agus d'fhreastail sé ar ranganna eitleoireachta. Ba léir go raibh an tallann aige mar phíolóta agus chuaigh sé isteach san Aerfhórsa nuair a bhí sé réidh leis an choláiste.
Píolóta trialach a bhí ann, eitleáin nua á dtriail aige in aois nua na scairdeitleán. Nuair a thosaigh clár taiscéalaíocht spáis na Rúise bhí Gagarin ar bís le páirt a ghlacadh ann. Bhí sé ar dhuine den seisear a oileadh mar spásairí san Aontacht Shóivéadach agus piocadh é le bheith ina phíolóta ar an chéad spáslong.  

## An chéad duine riamh sa spás
Ar an 12 Aibreán 1961 ba é Yuri Gagarin an chéad duine riamh a chuaigh lasmuigh d'atmaisféar an domhain. Rinne sé timthriall ar an bpláinéad  ar bhord an spásárthach Vostok a hAon ("Oirthear" is brí leis an bhfocal Rúisise sin vostok).  Bhí sé seacht mbliana fichead d'aois nuair a teilgeadh sa spás é as Baikonur. Turas 108 nóiméad a bhí ann. Ba é 28,260 ciliméadar san uair an luas b'airde a shroich a árthach agus é sa spás.
Ba iad Sergey Korolyov agus Kerim Kerimov (nó Kərim Əli oğlu Kərimov, mar a litrítear a ainm ina theanga dhúchais féin - Asarbaiseánach a bhí ann) príomhailtirí an turais seo. Ba é Korolyov "athair na spáseitilte" san Aontas Sóivéadach.

## Cáil agus bás
Ón lá sin amach, 12 Aibreán 1961, bhí Gagarin ina laoch ar fud an domhain. Bhain sé an-taitneamh as a cháil. 
Ar dtús, ní raibh cead ag Gagarin eitilt arís áfach. Cuireadh luach an-ard ar a shaol. Chuir an srian as go mór dó. 
I 1968, thosaigh Gagarin ag dul faoi oiliúint san aer. Cúpla seachtain níos déanaí, maraíodh Gagarin i dtimpiste ar an 27 Márta 1968 agus eitleán nua (MIG-15) á thriail aige. 34 bliana d'aois a bhí sé. Bhí an timpiste faoi bhrat rúndachta, agus tá go leor conspóide ag baint leis fós.
Créamadh a chorp agus cuireadh an laoch i mballa sa Chreimil.

## Gailearaí
- 1964
- 1976
- 1981
- 2001
- 2001
- 2011
- 2001
- 2011
- 2011
# Tíreastóir
Feiste leathsheoltóra is ea an tíreastóir a fheidhmíonn mar lasc leictreach. Tugtar coigeartóir sileacanrialaithe air freisin. Ceapaire pnpn d'ábhar leathsheoltach atá ann. Tosaítear rith srutha le comhartha, agus éiríonn an sruth neamhspleách ar an gcomhartha. Ní stopann an sruth ach amháin nuair a chúl-laobhtar an tíreastóir. Is tíreastóir ar leith an triac, ina leanann an sruth trasna tar éis a thosaithe go dtiteann an voltas trasna go dtí nialas. De réir a chéile tá tíreastóirí á gcur in ionad feadán leictreonach lán le gás don fheidhm seo.
# Longphort Mhacais
Is baile suite i gComhairle Chrìochan na h-Alba é Longphort Mhacais.
# Lionel Booth
Polaiteoir Éireannach ab ea Lionel Booth (12 Meitheamh 1914 – 31 Bealtaine 1997). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.