ufal/npfl147 huggingface dataset:
# Tömörbulag (Khövsgöl)
Sum (ceantar) atá suite i gCúige Khövsgöl na Mongóile thuaidh is ea Tömörbulag (Mongóilis: Төмөрбулаг). Sa bhliain 2000 bhí 4,174 duine ina gcónaí sa chúige. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1931.
# An Córas imdhíonachta
Cosnaíonn an córas inmheánachta an cholainn dhaonna. Nuair a dhéanann baictéir nó víris ionradh ar an gcolainn, tagann cealla bána na fola timpeall orthu, ag cruthú antasubstaintí ar leith chun iad a ionsaí. Déanann na cealla bána na hionraitheoirí ón taobh amuigh neamhurchóideach, nó daingníonn iad go n-itheann siad amach is amach iad. Fanann na hantasubstaintí seo sa cholainn le blianta tar éis ionradh baictéar nó víreas, ionas go mbíonn an cholainn réidh tuilleadh antasubstaintí a chruthú mar chosaint i gcoinne an ghalair sin agus fiú é a sheachaint, b'fhéidir ar feadh saol duine. Tá galair víreasacha áirithe ann, áfach, SEIF mar shampla, a mhilleann na cealla gníomhacha sa chóras imdhíonach agus a fhágann an cholainn gan chosaint i gcoinne a lán galar tógálach is ceall ailseach. Is é atá i gceist nuair a imdhíontar an cholainn le vacsaín de ghalar ná an cholainn a spreagadh chun antasubstaintí ar leith a chruthú le cealla neamhurchóideacha den ghalar sin. Fanann na hantasubstaintí seo sa bhfuil ar feadh na mblianta mar chosaint i gcoinne an drochghalair sin. 
Tacaíonn an córas imdhíonachta dúchasach leis an córas imdhíonachta fhaighte.
# Baile Fhobhair, Barúntacht, Contae na hIarmhí
Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí é Baile Fhobhair.
# Ann Rutherford
Ba bhan-aisteoir Ceanadach-Mheiriceánach í Therese Ann Rutherford (2 Samhain 1917 – 11 Meitheamh 2012).
# Liosta de charachtair Emmerdale (2017)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2017:
# Inniu
Nuachtán ab ea Inniu, a bhunaigh baill de Ghlúin na Buaidhe i 1943. Bhí an t-iriseoir Tarlach Ó hUid ag obair don nuachtán go dtí gur cuireadh deireadh leis i 1984, agus é ina eagarthóir ó 1972.
# Ranger's House
Is teach mór suite sa Royal Borough of Greenwich é Ranger's House.
# Contae Belknap, New Hampshire
Is contae i lár New Hampshire é Belknap. Sa bhliain 2010 bhí 60,088 duine ag maireachtáil sa chontae. Ba é an Béarla an phríomhtheanga ag 95% díobh, Fraincis an phríomhtheanga ag 2.7% agus Spáinnis an phríomhtheanga ag 1.2%.
# Cúigmhéarach
Speicis éagsúla de Potentilla le bláthanna cúigpheitealacha bána, buí nó corcra.
# Virgil Akins
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Virgil Akins, a rugadh ar 10 Márta, 1928 in St. Louis, Missouri agus a fuair bás ar an 22 Eanáir, 2011.
# Liam Mac Carráin
Bhí Liam Mac Carráin (nó William Carson) (1916-1998) ina scríbhneoir agus ina ghníomhaí ar son na Gaeilge i mBéal Feirste. Thuill sé gnaoi an phobail mar scéalaí agus mar scríbhneoir. Ba sna tríochaidí a thug sé grá don teanga den chéad uair. Chaith sé go leor dá chuid ama i nGaeltacht Dhún na nGall agus sult á bhaint aige as seanchas Mhicí Sheáin Néill (1901-1981). Bhí sé ina chúltaca ag Cumann Chluain Ard agus bhíodh fonn amhránaíochta agus scéalaíochta air i gcónaí ann, oícheanta Sathairn. Faightear léargas an-bheo ina chuid leabhar Is Cuimhin Liom an t-Am, Seo, Siúd agus Siúd Eile ar chúinsí an lucht oibre i mBéal Feirste sna 1930í, ar Bhóthar na bhFál agus ar an tSeanchill, agus Liam ag obair don Royal Mail. Le linn na dTrioblóidí dorcha, d'eagraigh sé ranganna oíche Gaeilge do Chaitlicigh agus do Phrotastúnaigh araon faoi scáth Chumann Oideachais na nOibrithe.
Mic leis iad Liam Carson agus Ciarán Carson.
# Llanwnnen
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Llanwnnen, 96 km ó Caerdydd agus 284 ó Londain. Tá daonra 471 ann, agus tá 307 (65.2%) in ann Breatnais a labhairt.
# Jamie Carragher
Is iarimreoir sacair é Jamie Lee Duncan Lee Carragher (a rugadh ar an 28 Eanáir 1978 i mBootle, Sasana). Fear "aonchlub" a bhí ann, a chaith na blianta ina chosantóir ar fhoireann Liverpool.
# Clach an Truiseil
Is gallán ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Clach an Truiseil
# Stirling Moss
Tiománaí Foirmle a hAon ó Shasana ab ea Sir Stirling Craufurd Moss, a rugadh ar 17 Meán Fómhair 1929 i Kensington Thiar, Londain  agus a fuair bás ar an 12 Aibreán 2020.
# Catania
Is cathair in oileán na Sicile san Iodáil é Catania.
# Sung Jae-ki
Fealsamh liobrálach ón Chóiré Theas ab ea Sung Jae-Ki (as Cóiréis: 성재기 / 成在基; 11 Meán Fómhair 1967 – 26 Iúil 2013), a bhí ina ghníomhaí cathartha ar son chearta an duine. Dhírigh sé a aird ar ghluaiseacht chosanta chearta na bhfear. Bhí leasainm Simheon(심헌 審軒), Simheon(심헌 心軒).
Sa bhliain 1999 - 2013, bhí sé gluaiseacht díothú Aireacht na mBan sa Chóiré Theas. chomh maith Feachtas i gcoinne idirdhealaithe inscne, gníomhaíocht liobrálachais. chomh maith gníomhaíocht liobrálachais, Feachtas i gcoinne idirdhealaithe inscne. 
Sa bhliain 2008, chuir sé Cumann Cóiréach na bhFear (남성연대 男性連帶) ar bun. I 26 Iúil 2013, chuir sé lámh ina bhás féin, Mapo droichead i Seoul. agóid i gcoinne leatrom ar bhunús gnéis, dar leis, sa Chóiré Theas. "Is daoine iad na fir!" (남자도 사람이다.)" a dúirt sé.
# Ros an Riobaill
Is baile fearainn é Ros an Riobaill. Tá sé suite i mBuiríos Umhaill, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
# Jailtacht
Is éard atá sa Jailtacht (meascán de jail an Bhéarla: príosún agus Gaeltacht) ná téarma a chumadh le cur síos a dhéanamh ar úsáid na Gaeilge sna bpríosún ó thuaidh i rith na dTrioblóidí ach go háirithe. Is iomaí príosúnach poblachtach a d'fhoghlaim an Ghaeilge don chéaduair ann agus trí mhean na Gaeilge a chaith siad a saol ann chomh maith. Tugtar Jailic ar an gcineál Gaeilge a labhraíodh ann, scaití.
# Rugbaí Mumhan
Tá Rugbaí Mumhan (Béarla: Munster Rugby) ar cheann de na ceithre fhoireann rugbaí cúige gairmiúla as oileán na hÉireann. Tá siad san iomaíocht sa Craobhchomórtas Rugbaí Aontaithe agus i European Rugby Champions Cup. Déanann an fhoireann ionadaíocht ar Brainse na Mumhan IRFU, atá ar cheann de cheithre bhrainse phríomhúla an IRFU, agus tá sé freagrach as rugbaí aontas i gCúige Mumhan na tíre.
Is é Thomond Park, Luimneach a bpríomhbhaile, cé go n-imrítear roinnt cluichí próifíle níos lú ag Irish Independent Park, Corcaigh. Is é mana na foirne ná "To the brave and faithful, nothing is impossible." (Gaeilge: “Níl aon rud dodhéanta don dílis agus don dílis.”) Tá sé seo díorthaithe ó mana Clann Mhic Cárthaigh - "Forti et Fideli nihil difficile".

## Onóir
| Corn Rugbaí na hEorpa            | 2  | 2005–06, 2007–08                                                                                                                                                                                              | 2   | 1999–2000, 2001–02                          |
| Craobhchomórtas Rugbaí Aontaithe | 4  | 2002–03, 2008–09, 2010–11, 2022–23                                                                                                                                                                            | 5   | 2001–02, 2004–05, 2014–15, 2016–17, 2020–21 |
| Corn Breataine agus Éireann      | 2  | 2011–12, 2016–17                                                                                                                                                                                              | 1   | 2009–10                                     |
| Corn Ceilteach                   | 1  | 2004–05                                                                                                                                                                                                       | ——  | ——                                          |
| Craobhchomórtais na gCúigí IRFU  | 22 | 1947–48, 1952–53, 1954–55, 1957–58, 1959–60, 1962–63, 1965–66, 1966–67*, 1968–69, 1972–73*, 1973–74, 1975–76*, 1977–78*, 1978–79, 1982–83*, 1987–88*, 1993–94*, 1994–95, 1996–97, 1998–99, 1999–2000, 2000–01 | N/A | N/A                                         |
| Corn Dúshláin Setanta            | 2  | 2007, 2008                                                                                                                                                                                                    | ——  | ——                                          |
# Cáceres (cúige)
Is cúige í Cáceres in oirthear na Spáinne, agus i dtuaisceart an comhphobal féinrialaithe, Extremadura. Tá sé ag críochantacht le na cúigí Salamanca, Ávila, Toledo, agus Badajoz, chomh maith leis an bPoirtingéil.
Is é Cáceres príomhchathiar an chúige. Tá 410,242 daoine 2002 ina gcónaí i Cáceres.
# Cuntas comhfhreagrach
Go hidirnáisiúnta, déanann líon mór banc cuntas comhfhreagrach a choinneáil i mbanc comhfhreagrach i ngach tír mór le rá, chun a bheith in ann íocaíochtaí a dhéanamh sna mórairgeadraí go léir. Glacann na bainc taiscí ó bhainc i dtíortha eile agus soláthraíonn siad seirbhísí thar cheann na mbanc eile.
Bunaítear ar bhonn cómhalartach go hiondúil na cuntais; bíonn cuntas san airgeadra áitiúil ag an dá bhanc le chéile.
# Marcia Wallace
Ban-aisteoir Meiriceánach ab ea Marcia Karen Wallace, a rugadh sa bhliain 1942 agus a d'éag sa bhliain 2013.
# 29 Samhain
Is é an 29 Samhain an 333ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 334ú lá i mbliain bhisigh. Tá 32 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte
- An Albáin - Dita e Çlirimit


## Daoine a rugadh ar an lá seo
- 1627 — John Ray, luibheolaí Briotanach (b. 1705)
- 1797 — Gaetano Donizetti, scríbhneoir ceoldrámaí Iodálach (b. 1848)
- 1825 — Jean-Martin Charcot, néareolaí Francach (b. 1893)
- 1832 — Louisa May Alcott, scríbhneoir Meiriceánach (b.1888)
- 1849 — John Ambrose Fleming, fisiceoir Sasanach (b. 1945)
- 1859 — Cass Gilbert, ailtire Meiriceánach (b. 1859)
- 1874 — António Caetano de Abreu Freire Egas Moniz, néaramháinlia Portaingéalach (b. 1955)
- 1898 — C. S. Lewis, úrscéalaí (b.1963)
- 1899 — Richard Gogan, polaiteoir Éireannach (b. 1899)
- 1902 — Tommy Loughran, dornálaí Meiriceánach (b. 1982)
- 1910 — Máirtín Ó Direáin, file Éireannach (b. 1988)
- 1932 — Jacques Chirac, Uachtarán na Fraince (b. 2019)
- 1949 — Garry Shandling, fuirseoir Meiriceánach (b. 2016)
- 1964 — Don Cheadle, aisteoir agus scannánóir Meiriceánach
- 1965 — Paul Gavan, polaiteoir Éireannach
- 1973 — Ryan Giggs, imreoir sacair
- 1975 — Natalie Evans, Banbharún Evans of Bowes Park, polaiteoir coimeádach Briotanach
- 1976 — Anna Faris, ban-aisteoir Meiriceánach
- 1976 — Chadwick Boseman, aisteoir Meiriceánach (b. 2020)
- 1976 — Lynn Boylan, polaiteoir Éireannach de chuid Sinn Féin


## Daoine a fuair bás ar an lá seo
- 1909 — Austin Carroll, múinteoir agus údar Éireannach (r. 1835)
- 1924 — Giacomo Puccini, scríbhneoir ceoldrámaí Iodálach (r. 1858)
- 1948 — Micí Mac Gabhann, údar, seanchaí, agus sirtheoir óir Éireannach (r. 1865)
- 1954 — George Robey, aisteoir Sasanach (r. 1869)
- 1973 — Fred Apostoli, dornálaí Meiriceánach (r. 1913)
- 1974 — James J. Braddock, dornálaí (r.1905)
- 1975 — Graham Hill, tiománaí carr rásaíochta Briotanach (r. 1929)
- 1986 — Cary Grant, aisteoir Briotanach-Meiriceánach (r. 1904)
- 1999 — Michael O'Halloran, polaiteoir Briotanach (r. 1933)
- 2000 — Liam Hamilton, dlíodóir agus breitheamh Éireannach (r. 1928)
- 2001 — George Harrison, ceoltóir Sasanach (The Beatles) (r.1943)
- 2011 — Patrice O'Neal, fuirseoir, pearsa raidió, agus aisteoir Meiriceánach (r. 1969)
- 2021 — David Gulpilil, aisteoir Astrálach (r. 1953)
- 2023 — Henry Kissinger, polaiteoir agus taidhleoir Meiriceánach (r. 1923)


## Tarluithe eile
- 1962 - Shocraigh an Fhrainc agus an Bhreatain go dtógfadh siad an chéad aerlínéar forshonach, an Concorde
- 1975 - D'ainmnigh Bill Gates an cuideachta ar bhunaigh sé féin agus Paul Allen mar Microsoft
# Margadh airgeadraí
Margadh comhdhéanta de bhainc agus institiúidí airgeadais eile is ea margadh airgeadraí (margadh FX nó FOREX), a dhéanann freastal orthu siúd ar mian leo airgeadraí éagsúla a dhíol nó a cheannach.
# Y Mot
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Y Mot, 122.1 km ó Caerdydd agus 326 ó Londain. Tá daonra 424 ann, agus tá 142 (33.5%) in ann Breatnais a labhairt.
# Dortmund
Is cathair Ghearmánach í Dortmund. Is í Dortmund ochtú cathair is mó sa Ghearmáin agus cónaíonn timpeall 580,000 duine ann.

## Déimeagrafaic
Grúpaí mionlaigh i Dortmund réir náisiúntachta.
| Tír            | Daonra (2015) |
| -------------- | ------------- |
| An Tuirc       | 45,548        |
| An tSiria      | 7,973         |
| An tSomáil     | 7,366         |
| An Afganastáin | 6,968         |
| An Nigéir      | 6,946         |
| An tSín        | 6,935         |
| An Albáin      | 6,897         |
| An Ailgéir     | 6,893         |
| An Túinéis     | 6,532         |
| Maracó         | 6,332         |
| An Bhulgáir    | 5,536         |
| An Rómáin      | 4,275         |
| An Iaráin      | 3,652         |
| Srí Lanca      | 3,593         |
| An Phacastáin  | 3,564         |
| An Ghréig      | 3,398         |
| An Polainn     | 2,952         |
| An Iúgslaiv    | 2,873         |
| An Iaráic      | 2,587         |
| An Iodáil      | 1,271         |
| An Spáinn      | 1,140         |
| An Chróit      | 924           |


## Tíreolaíocht agus stair

### Ceantair na cathrach
Tá dhá cheann déag de bardais Dortmund.

## Gailearaí
- Kruegerpassage
- DASA músaem
- Bratach de Dortmund
- Liebfrauenkirche séipeal
# Newcastle upon Tyne Thuaidh (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Newcastle upon Tyne Thuaidh. Cruthaíodh sa bhliain 2010 é. Is í Catherine McKinnell (LO) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
# 60idí

## Tarluithe
- Éirí amach in aghaidh Impireacht na Róimhe:
  - san Bhreatain (Buadaca)
  - san Phalaistín (na Giúdaigh)
  - san Ísiltír


## Básanna
- Féinmharú Nearó
- Dícheannú Phóil, naomh Críostaí
- Céasadh Pheadair, naomh agus chéad phápa na hEaglaise Críostaí
# 00688 (Cód ZIP)
Is éard is 00688 ann ná Cód ZIP don bhardasacht Arecibo, Pórtó Ríce.
# Faisisteachas
Idé-eolaíocht a d'fhás san Eoraip sa tréimhse idir na cogaí domhanda (1919-39) is ea an Faisisteachas.  Tá na ceannairí Faisisteacha i gcoinne an Daonlathais, an Liobrálachais agus an Chumannachais. Bhí siad de ghnáth frith-Sheimíteach chomh maith sna 1930idí. 

## Tréithe
Leag na riailréimeanna Faisisteacha go léir béim ar leith ar an Náisiúnachas agus ar ollchumhacht an stáit. Spreagadh an pobal chun a ndícheall a dhéanamh ar mhaithe leis an stát. 
Bhí deachtóir carasmatach i gceannas ar gach stát agus tacaíocht aige ó pháirtí polaitíochta amháin, ar nós na Naitsíthe sa Ghearmáin.  Thóg siad a riailréim trí mheascán de bholscaireacht agus de sceimhle.
Cuireadh toirmeasc go hiondúil ar pháirtithe an fhreasúra, ar cheardchumainn agus ar thoghcháin shaora. 
Ó thaobh an gheilleagair de, lean na Faisistithe prionsabal an 'náisiúnachais eacnamaíoch". Chosnaítí an geilleagar trí chánacha a chur ar iompórtálacha, agus dhéantaí tréaniarracht táirgí a sholáthar sa tír féin. Níl an Faisisteachas i gcoinne úinéireacht ar shealúchas príobháideach ná ar ghnólacht, a fhad is atá sí ag cur le leas an stáit. Tugtar an difríocht seo mar difríocht mhór idir an Cumannachas, faoina bhfuil gach rud leis an stát, agus an Faisisteachas.

## Sanasaíocht
Tagann an focal ón ghluaiseacht a chuir Benito Mussolini chun cinn san Iodáil ó 1919 (nó 1921/1922) ar aghaidh. Ba iad na fasces siombail d’údarás sa tSean-Róimh. 
Ach tá ciall níos leithne ag an bhfocal, a thagraíonn do na páirtithe polaitíochta ina lán de thíortha na hEorpa a lean idé-eolaíocht a bhí cosúil leis an idé-eolaíocht a chuir Mussolini agus Adolf Hitler chun cinn, cé go raibh difríochtaí áirithe eatarthu.

## Stair
Tháinig an Faisisteachas chun cinn mar thoradh ar dhroch-choinníollacha eacnamaíocha agus sóisialta ina lán de thíortha na hEorpa sa tréimhse tar éis an Chéad Chogadh Domhanda. 
Bhunaigh Mussolini an Fasci Italiani di Combattimento ar an 23 Márta  1919,.a d'éirigh an Páirtí Náisiúnta na bhFaisisteach sa bhliain 1921.

### An Faisisteachas in Éirinn
Eagraíocht pholaitiúil Éireannach den eite dheis sna 1930í ab ea An Garda Náisiúnta (National Guard) nó mar is iondúil Na Léinte Gorma (nó "na Léinteacha Gorma"). Ba é Cumann Chomrádaithe an Airm (Army Comrades Assocation as Béarla) ainm oifigiúil na heagraíochta. Athraíodh an t-ainm níos déanaí go An Garda Náisiúnta.
# Latharna
Baile calafoirt i gContae Aontroma is ea Latharna (Béarla: Larne). Bhí cónaí ar 18,228 daoine de réir na bhfigiúirí ó dhaonáireamh na Ríochta Aontaithe i 2001 (agus timpeall 30,000 duine ina gcónaí i gceantar Latharna).   
Tá calafort ann, nasctha le Machair an Sgithich in Albain.

## Polaitíocht
Is é an Protastúnachas (80%) an príomhreiligiún.  Ar an 11 Meitheamh 2025, ionsaíodh an t-ionad fóillíochta  i Latharna, gortaíodh póilíní agus b’éigean mná agus páistí a thabhairt amach cúldoirse.  (Tharla an t-aighneas, nuair a sheol Gordon Lyons, an tAire Pobal in Stormont, teachtaireacht ar Facebook a deir seisean a bhí ag soiléiriú go raibh daoine a fuair tearmann san ionad fóillíochta i Latharna ansin imithe as. Níor ghlaoigh sé íobartaigh ar na daoine ab éigean a aistriú mar gur ionsaíodh a dtithe).
Is é Lartharna príomhbhaile Chomhairle Buirg Latharna. Is mar chuid de Thoghcheantar Aontroma Thoir é mar aon le Carraig Fhearghais agus Baile na Mainistreach fá choinne olltoghchán do Pharlaimint Westminster agus do Chomhthionól Thuaisceart Éireann.  Tá Latharna nasctha le Clover, South Carolina sna S-A.

## Foirgnimh
Tá go leor foirgneamh suntasach ann, m.sh. Caisleán Olderfleet agus an Leacht Cuimhneacháin Chaine, macasamhail den Túr Cruin Gaelach Traidisiúnta.

## Stair
Ba ríocht bheag áitiúil é Latharna tráth dá raibh. Thoisigh daoine ag cur an ainm seo ar an bhaile fhéin amháin cúpla céad bliain ó shin. Roimhe sin thugtí Inbhear an Latharna ar an bhaile bheag. Thugeadh lucht an Bhéarla Inver Larne nó go simplí Inver ar an áit chearna. An t-ainm ba shine do Loch Latharna ná Loch Ollarbha nó Inbhear nOllarbha, rud a tharrans bho Ollarbha a bhíodh ina ainm ársa ar an dobhar.
Le linn an 18ú haoise d’imigh cuid mhór daoine ar imirce go Meiriceá fríd an bhaile. Tá dealbh cuimhneacháin ina sheasamh i bPáirc Smiley in ómós don Friends Goodwill, .i. an chéad long imirce a seoladh ó Latharna i mí na Bealtaine 1717 agus é ar a thriail go Bostún sna Stáit Aontaithe. Is urrainn nascanna fada buana Bostúin le hÉirinn a rianú chuig Latharna. 
Mar aon le hiarthar agus le deisceart na hÉireann bhí drochthionchar ag an Ghorta Mhór ar an bhaile i lár an 18ú haoise. Bhí sé mar áit a sheas amach i gcodarsnacht le contaetha Aontroma, an Dúin, Lú, Átha Cliath, agus Chill Mhantáin thoir.[fíoras?]
I 1914, d’ulmhaigh Dílseoirí a bhí curtha i gcoinne an Bhille Rialtas Dúchais 1914 le haghaidh frithbheartaíochta armtha. Tabhairt i dTír na nGunnaí i Latharna an téarma a thugtar ar thréimhse inar iompraíodh armáin agus lón lámhaigh ón Ghearmáin isteach chuig an chalaphort ar an bhaile i lár na hoíche, dáileadh iad ar fud Uladh.
# Daphne Guinness
Is dearthóir, aisteoir, léiritheoir agus ceoltóir Sasanach í Daphne Diana Joan Susanna Guinness (a rugadh ar an 9 Samhain 1967).

## Luathshaol
Is é Jonathan Guinness, 3ú Barún Moyne, an mac is sine le Diana Mitford agus Bryan Guinness a hathair. Ba iníon í Diana Mitford le David Freeman - Mitford, 2ú Barún Redesdale, athair na deirfiúracha Mitford. Fuair Mitford colscaradh ó Ghuinness agus phós sí ceannaire an British Union of Fascists (Gaeilge: Aontas Faisistithe na Breataine), Sir Oswald Mosley, 6ú Bairnéad Ancoats. Tá sé ráite ag Daphne Guinness nach raibh a fhios aici faoi chleamhnachtaí polaitiúla Mosley, sular chuala sí i 1980 ar an BBC News go bhfuair sé bás.

## Saol agus gairm bheatha

### Bunús
Tá aithne ar Daphne Guinness mar béithe, péiceallán, dearthóir, agus ealaíontóir . 

### Óige agus Oideachas
Is as Hampstead i Londain de Daphne Guinness agus de shliocht na hÉireann agus na Fhriance í chomh maith agus is ban-oidhre den chlann Guinnesss í. Is é Jonathan Guinnes, 3ú Barún Moyne é a hathair agus Susan Linsey í a máthair .  Thógadh suas í in Éireann, Sasana, Párás agus an Spáinn. Ag fás suas bhí an suim aici sa sna healaíona agus rinne sí staidir ar tarraingt, drámaíocht agus ceol.
# Ráschúrsa Ascot
Is ráschúrsa suite in Berkshire é Ráschúrsa Ascot.
# Canyon, Texas
Is é Canyon príomhbhaile Contae Randall, Texas. Bhí 13,303 ina gcónaí i gCanyon sa bhliain 2010.
# Gleann Arma
Is baile agus gleann é Gleann Arma (Glenarm), a bhfuil suite ar an gcósta thoir de Chontae Aontroma. Níl siad ach 19 ciliméadar ar siúl ó Latharna, an baile is mó sa cheantar.
Is é an t-aon cheann de Ghleannta na hAontroma atá Protastúnach den chuid is mó.
# An Óige
Is í An Óige, nó Cumann Brúnna Óige na hÉireann (Béarla: Irish Youth Hostels Association) balleagraíocht náisiúnta Chumann Idirnáisiúnta na mBrúnna Óige i bPoblacht na hÉireann.  

### Eagraíocht
Tá ceanncheathrú na hÓige suite i mBaile Átha Cliath, 61 Sráid Mhuinseo, agus brú óige de chuid an chumainn suite san fhoirgneamh chéanna. I dtús na bliana 2009, bhí an Óige ag reáchtáil 26 bhrú óige ar fud na hÉireann, cuid acu ag freastal ar na custaiméirí ar fud na bliana, an chuid eile teoranta do shéasúr turasóireachta an tsamhraidh. 
Na haíochtlanna a bhíonn oscailte ar fud na bliana, tá siad suite i gcathracha móra na hÉireann, ach thairis sin, tá brúnna den chineál seo ag obair san Fhosadh i gCiarraí, in aice le Conga, i gceantar Ghaoth Dobhair agus i nGleann Dá Loch. 
Tá obair na mbrúnna bunaithe ar bhallraíocht na lóistéirí san Óige nó i gcraobh náisiúnta éigin eile de chuid an Chumainn Idirnáisiúnta. An duine a thagann ag lorg lóistín i gceann de na brúnna gan a bheith ina bhall, ní chuirtear ó dhoras é, ach beidh an lóistín níos daoire air. 
Tá an Óige ag comhoibriú le Hostelling International NI ("Brúdóireacht Idirnáisiúnta Thuaisceart Éireann"), ach níl baint dá laghad aici leis na Backpacker Hostels (brúnna na dturasóirí mála droma) ar fud na hÉireann.

### Stair
Bhí an-spéis ag Beere sa taisteal agus sa tsiúlóireacht, agus bhí sí ina ball den choiste a bhunaigh An Óige in 1931.
# Contae Androscoggin, Maine
Is contae i ndeisceart Maine é Androscoggin. Is é Auburn príomhbhaile an chontae, ach is Lewiston an chathair is mó daonra.

## Stair
Bunaíodh Contae Androscoggin ar 18 Márta 1854. D'eascair ainm an chontae ón abhainn Androscoggin.

## Tíreolaíocht
Tá an contae ag críochantacht le:
- Contaetha in Maine: Cumberland, Franklin, Kennebec, Oxford, agus Sagadahoc


## Déimeagrafaic
Sa bhliain 2016 bhí 107,319 duine ina gcónaí ann. Tá achar 1,606 ciliméadar cearnach (1,606/km²), agus mar sin, tá dlús daonra 89/km² sa chontae.
Is é Béarla an phríomhtheanga don chuid is mó de dhaonra Androscoggin, is í Fraincis do 9.6% agus is í Spáinnis an príomhtheanga do 1.5%.

## Lárionaid Daonra i gContae Androscoggin

### Cathracha
- Auburn (príomhbhaile)
- Lewiston


### Bailte
- Durham
- Greene
- Leeds
- Lisbon
- Livermore
- Livermore Falls
- Mechanic Falls
- Minot
- Poland
- Sabattus
- Turner
- Wales


### Sráidbhailte
- Lisbon Falls
- Livermore Falls
- Mechanic Falls
# Abuja
Is í Abuja príomhchathair na Nigéire ó 1991, agus í suite i lár na tíre i gCríoch Phríomhchathair na Comhnaidhme. Cathair phleanáilte í Abuja a tógadh sa chuid is mó sna 1980idí. Rinneadh príomhchathair na Nigéire di ar 12 Nollaig 1991. Lagos an phríomhchathair roimhe sin. Sa bhliain 2006 bhí cónaí ar 776,298 duine in Abuja.
]]
# Marc Ó Sé
Peileadóir is ea Marc Ó Sé. As Contae Chiarraí dó. Imríonn sé le foireann an chontae agus lena chlub, An Ghaeltacht. Ba pheileadóirí clúiteacha iad a uncail Páidí agus a dheartháir Darragh. Tá deartháir eile, Tomás, ag imirt le foireann an chontae fós.
# Alexander Knox
B'aisteoir Ceanadach é Alexander Knox (16 Eanáir 1907 – 25 Aibreán 1995). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir Is Fearr sna gradaim Golden Globe i 1945.
# Cianbhraiteacht
Bealach éigin chun tréithe réada a thomhas gan teagmháil a dhéanamh leis is ea cianbhraiteacht (nó cianmhothú). Luaitear é i gcás íomhánna an Domhain a thógtar le satailítí nó ó eitleán a bhíonn in ann feiniméin éagsúla a mhapáil. Samplaí is ea Meteosat a íomhánn an clúdach scamall, agus Landsat a íomhánn patrúin úsáid na talún.
# Rita Coolidge
Amhránaí agus aisteoir is ea Rita Coolidge a rugadh ar an 1 Bealtaine, 1945, i Lafayette, Tennessee.
# Archway, Londain
Is baile é Archway atá suite sa bhuirg Islington, Londain Láir.
# Pombia Safari Park
Is páirc safari, zú agus páirce siamsaíochta é Pombia Safari Park nó Safari Park di Pombia atá suite in Pombia, Píodmant, i dtuaisceart na hIodáile, cruthaithe ag Angelo Lombardi sa bhliain 1976. Tá 400,000 méadar cearnach d'achar ann.
# Contae Franklin, Pennsylvania
Is contae i ndeisceart bPennsylvania é Franklin. I 2010 bhí cónaí ar 149,618 duine i gcontae Franklin suas ó 129,313 duine sa bhliain 2000. Is é Chambersburg príomhbhaile an contae. Tá an contae 2,000 km2 san iomlán(uisce+talamh). Tá an contae ainmnithe in onóir Benjamin Franklin.

## Teangacha
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 is í Béarla an teanga is comónta i gcontae Franklin agus í an phríomhtheanga do 115,640(96.01%) duine sa chontae. Bhí Spáinnis an dara teanga is comónta sa chontae agus í an phríomhtheanga do 2,480(2.06%) duine, bhí Gearmáinis an tríú teanga is comónta agus í an phríomhtheanga do 695(0.58%) duine sa chontae.
# Loch Slinn
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é Loch Slinn.
# Fiseolaíocht is míochaine spáis
Brainse den mhíochaine a phléann le hiarmhairtí eitilte sa spás ar fhiseolaíocht an duine, chun sláinte spásairí a chaomhnú. Mar thoradh ar dhímheáchan, tarlaíonn galar gluaisne, meath an chórais chairdiascamhógaigh, cailliúint mhais na gcealla dearga fola, agus cailliúint an mhianra sna cnámha. Úsáidtear cleachtadh, cothú, bithaischothú, agus teiripe le drugaí chun bac a chur ar na drochiarmhairtí seo. Is gá cosaint fhrithradaíochta a sholáthar i gcás eitiltí fadtréimhseacha, agus cúram míochaine a bheith ar fáil le linn eitiltí freisin. Tá cleachtadh maith ar eitiltí fada anois ag na Rúisigh, mar shampla 366 lá ag spásairí ar Mir (1977-1978). Thógfadh eitilt fillte ar Mhars 6 bhliain ar a laghad, ach i bpleananna NASA samhlaítear eitiltí timpeall 3 bliana agus cuairt timpeall 500 lá ar an bpláinéad taobh istigh de sin.
# Wangari Maathai
Cosantóir comhshaoil is cearta daonna a rugadh i Nyeri na Céinia ab ea Wangari Maathai (1 Aibreán 1940 – 25 Meán Fómhair 2011). Bhain sí amach dochtúireacht in anatamaíocht na  n-ainimhithe.
Sa bhliain 1977 bhunaigh sí Gluaiseacht an Chreasa Ghlais, an scéim plandála crann ba mhó riamh san Afraic, agus aidhm aici bithéagsúlacht a chur chun cinn is ionannas níos láidre a thabhairt do mhná sa tsochaí. 
Bhuaigh sí Duais Nobel na Síochána sa bhliain 2004, an chéad bhean Afracach a bhuaigh an duais sin.
# Meir, Staffordshire
Is ceantar suite i Stoke-on-Trent é Meir.
# Dhá Lá Déag na Nollag
Is carúl Nollag é Dhá Lá Déag na Nollag.
Is iad na focail (as Gaeilge) ná:
Ar an chéad lá Nollag thug mo leannán dom
patraisc i gcrann piorraí.
Ar an dara lá Nollag thug mo leannán dom
dhá fhéarán bhreaca.
Ar an tríú lá Nollag thug mo leannán dom
trí chearc fhrancacha.
Ar an ceathrú lá Nollag thug mo leannán dom
ceithre éan ag glaoch.
Ar an cúigiú lá Nollag thug mo leannán dom
cúig fháinne óra.
Ar an séú lá Nollag thug mo leannán dom
sé ghé ag breith.
Ar an seachtú lá Nollag thug mo leannán dom
seacht n-eala ag snámh.
Ar an t-ochtú lá Nollag thug mo leannán dom
ochtar cailín ag bleán.
Ar an naoú lá Nollag thug mo leannán dom
naonúr ban ag damhsa.
Ar an deichiú lá Nollag thug mo leannán dom
deichniúr tiarna ag léim.
Ar an t-aonú lá déag Nollag thug mo leannán dom
aon phíobaire dhéag ag seinm.
Ar an dara lá déag Nollag thug mo leannán dom
dháréag drumadóir ag drumadóireacht.
# Samó
Tír Pholainéiseach is ea Samó atá suite san Aigéan Ciúin. Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa nó Independent State of Samoa a thugtar uirthi go hoifigiúil. Bhain sí neamhspleáchas amach ón Nua-Shéalainn sa bhliain 1962.
Is iad Upolu agus Savaiʻi na príomhoileáin. Is í Apia an phríomhchathair. Tá sí suite in Upolu.
# University Challenge
Clár tráth na gceist de chuid an BBC is ea University Challenge.
In 2025, mac léinn as Baile Átha Cliath a bhí i gceannas ar fhoireann ó Ollscoil Cambridge a fuair an bua i gceann de na comórtais is measúla agus ina bhfuil an iomaíocht is géire ar an teilifís. B’é Oscar Despard a bhí ina chaptaen ar fhoireann Choláiste Chríost in Cambridge, nuair a thug siad an lá leo i gcluiche ceannais University Challenge ar an 12 Bealtaine 2025. Dálta ilchumasach a bhí ann, de réir a iarphríomhoide, i Sandford Park School, BÁC. Bhí sé go mór mór gnóthach i ndíospóireachtaí trí Ghaeilge, trí Bhéarla, agus trí Fhraincis, agus é ar meánscoil. Ba mhian a chroí é páirt a ghlacadh sa tráth na gceist cáiliúil, ar a mbíodh sé ag amharc lena mháthair le linn a óige.
Bíonn an scoil an-ghníomhach i ndíospóireachtaí Ghael Linn agus bhí Oscar ar dhuine den fhoireann a chuaigh chomh fada le Craobh na hÉireann sa mbliain 2021. Chaithfeadh go bhfuil Gaeilge sách maith aige ar ábhar eile, bhí sé ar dhuine de bheirt a ghnóthaigh 9 H1 san ardteist an bhliain sin.
# Cúige Leningrad
Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Leningrad. Is í Cathair Pheadair an phríomhchathair.
# Ronan Moore
Údar, múinteoir agus polaiteoir Éireannach atá in Ronan Moore. Tá sé ina bhall de na Daonlathaigh Shóisialta.
# Egon Erwin Kisch
Scríbhneoir agus iriseoir Gearmáinise de phór Ghiúdach a bhí in Egon Erwin Kisch, a rugadh i bPrág ar an 29 Aibreán 1885 agus a fuair bás san áit chéanna ar an 31 Máirta 1948. Chaith sé tréimhse fhada dá shaol sa tSeicslóvaic neamhspleách, agus Seicis líofa aige, ach is trí mheán na Gearmáinise a scríobh sé a chuid saothair. Bhí sé ar na daoine ba mhó a d'fhorbair modhanna oibre na hiriseoireachta iniúchaí, agus is é an leasainm a bhí air ná Der rasende Reporter - "An Tuairisceoir ar Buile".
# Droichead na Carraige
Is baile suite i gContae Dhoire é Droichead na Carraige.
# 'Tis the Fifteenth Season
Craoladh an seachtú heipeasóid, "'Tis the Fifteenth Season", den cúigiú sraith déag The Simpsons ar an 14 Nollaig 2003. Scríobh Michael Price an eipeasóid seo. D'fhéach 11.3 milliún duine ar an eipeasóid.
# Contae Kleberg, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Kleberg.  Is é Kingsville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 32,061 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 31,549 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 49.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 47.6%.
# 1446

## Breitheanna
- 3 Bealtaine – Margaret Eabhrac, bean chéile Shéarlais Dhána (b. 1503)
- Edmund de Ros, polaiteoir Sasanach (b. 1508)
- [is dócha] Alexander Agricola, cumadóir Pléimeannach (b. 1506)
- [is dócha] William Grocyn, scoláire Sasanach (b. 1519)
- [is dócha] Pietro Perugino, péintéir Iodálach (b. 1524)


## Básanna
- 15 Aibreán — Filippo Brunelleschi, ailtire Iodálach (b. 1377)
# Caitlín Brugha
Polaiteoir Éireannach ab ea Caitlín Brugha  (11 Nollaig, 1879 - 1 Nollaig, 1959). Bhí sí ina ball de Shinn Féin.
# Caisleán Rí Eoin, Lú
Is caisleán suite i gContae Lú é Caisleán Rí Eoin.
# Miotas
De ghnáth, scéal traidisiúnta mar gheall ar eachtraí osnádúrtha is déithe, difriúil ó fhinscéalta nó ságaí a chlúdaíonn eachtraí daonna, agus fabhalscéalta nó síscéalta a chumtar chun taitneamh a thabhairt do dhaoine is b'fhéidir ceachtanna a mhúineadh. Bíonn comhcheangail láidre go minic idir miotais agus reiligiúin. Dar le hEoihéimireas sa 4ú céad RC, b'eachtraí áibhéileacha fíordhaoine na miotais. Baineadh agus baintear feidhm astu go fairsing sa litríocht ar fud an Domhain, agus in Éirinn gan aon dabht. Tá teoiricí éagsúla ag na hantraipeolaithe ar an miotaseolaíocht san aois seo.
# Jeffrey Garcia
Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é Jeffrey Garcia (rugadh 3 Bealtaine 1977). Aithnítear é go hiondúil mar gheall ar ghuthú charachtair Sheen Estevez sa scannán úd Jimmy Neutron: Boy Genius agus sa tsraith theilifíse a bunaíodh air, The Adventures of Jimmy Neutron: Boy Genius, chomh maith le Planet Sheen ar Nickelodeon.
# Jimmy Nail
Is aisteoir Sasanach de phór na hÉireann é Jimmy Nail (a rugadh ar an 16 Márta 1954).
# Coileach sneachta Cugasach
Is éan é coileach sneachta Cugasach. Is baill d'fhine na Accipitridae é.
# Vicente Aleixandre
File Spáinneach ab ea Vicente Pío Marcelino Cirilo Aleixandre y Merlo (1898 – 1984). Rugadh é ar an 26ú d'Aibreán i gcathair Sevilla agus fuair sé bás ar an 13ú lá de mhí na Nollag i Maidrid na Spáinne. 
Bhí sé ina bhall de Generación del 27 (Gaeilge: 'Glúin de 27'), gluaiseacht liteartha Spáinneach a bhí gníomhach idir 1923 agus 1927. Bronnadh Premio Nacional de Poesía (Gaeilge: 'Duais Náisiúnta na Filíochta') ar a chnuasach filíochta La destrucción o el amor (Gaeilge: 'An Millteanas nó an Grá') sa bhliain 1934. 
Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1977. Ball de Real Academia Española (Gaeilge: 'Acadamh Ríoga Spáinneach') a bhí ann leis, ba í 'Cathaoir an O' a bhí aige idir 1950 agus 1984.
# Sergei Witte
Státaire Rúiseach ab ea an Cunta Sergei Yulyevich Witte (Rúisis: Сергей Сльевич Вите, Sergey Yulyevich Vitte   29 Meitheamh 1849– 3 Márta 1915), ar a dtugtar Sergius Witte freisin), a bhí mar chéad phríomh-aire Impireacht na Rúise, in áit an impire mar cheann rialtais. Ní liobrálach ná coimeádach, mheall sé caipiteal eachtrach chun borradh a chur faoi thionsclaíocht na Rúise. Ba é straitéis Witte ná contúirt na gcogaí a sheachaint.
# Fíceolaíocht
Is éard is fíceolaíocht (ón nGréigis φῦκος, phykos, "feamainn"; agus -λογία, -logia  “cuntas, míniú")  nó algeolaíocht ann, ná an staidéar eolaíoch ar algaí, brainse d’eolaíocht na beatha.
Tá algaí tábhachtach mar phríomhtháirgeoirí in éiceachórais uisceacha. Is orgánaigh  eocarótacha,agus fótaisintéiseacha iad an chuid is mó de na halgaí a chónaíonn i dtimpeallacht fhliuch. Déantar idirdhealú orthu ó na plandaí is airde mar gheall ar easpa fíordhuilleog, fíorfhréamhacha, nó fíorghas. Ní bhláthaíonn siad. Tá go leor speiceas aon-chealla agus micreascópach (lena n-áirítear fíteaplanctón agus miocralgaí eile); tá go leor eile ilcheallach go céim amháin nó go céim eile, cuid acu seo ag fás go mór (mar shampla, feamainn amhail ceilp agus Sargassum
# Perugia
Is í Perugia príomhchathair réigiún Umbria san Iodáil.
# Nicholas Wall
Polaiteoir Éireannach ab ea Nicholas Wall (6 Lúnasa 1884 - 3 Nollaig 1939). Bhí sé ina bhall de Pháirtí na bhFeirmeoirí.
# Mainistir Achadh Bhó
Ba mhainistir suite i gContae Laoise í Mainistir Achadh Bhó.
# Baotán mac Muircheartaigh
Ard-Rí na hÉireann de réir foinsí éagsúla ba ea Baotán mac Muircheartaigh (Sean-Ghaeilge Báetán mac Muirchertaig) (bás 572), aitheanta mar Baotán Brí (Baetán Bríge). Muircheartach mac Muireadaigh (bás 534), a mheastar fosta gurbh Ard-Rí é, ba ea a athair.  Ba bhall de Chineál Eoghain é. Bhí sé i gcoróin i nAileach ón mbliain 566 go dtí 572.
Dáileadh ard-ríogacht na hÉireann idir Cenél nEógain agus Cenél Conaill le linn deireadh na 6ú haoise.  Bhí Baotán i gcomhréim lena nia, Eochaidh mac Domhnaill (bás 572), ón mbliain 569.  Sna ríliostaí Meán-Ghaeilge, faightear a réimeas níos luaite ná mar a tuairiscítear sna hannála. Ní fhaightear iad ar chor ar bith sa liosta ríthe na Teamhrach, Buile Choinn, dán den 7ú haois. Is dóigh áfach gurbh é rí na nUlad, Baotán mac Cairill (bás 579), fíor-rí na hÉireann le linn an ama úd.
Sa bhliain 572, maraíodh an bheirt ríthe ag Crónán mac Tiarnaigh, rí Chiannachta Ghleann Gheimhin (Contae Dhoire an lae inniu).
Feictear mac Bhaotáin, Colmán Ríomhaí, mar ard-rí i roinnt liostaí. Bhí ceathrar mac eile aige, Maol Uma, Forannán, Fearghas agus Ailill. Sna Ginealaigh Laud feictear a cúigear mac mar a leanas:
Coic maic Baetáin maic Muirc[h]ertaig .i. Forgus, otáit Cenél Forgusa; Forannán, a quo Hui Forannáin; Ailill .i. athair Cindfaelad; Maelhumai .i. in rígfénid; Colman Rimid athair Fína máthar Flainn.
I nAnnála na gCeithre Máistrí, deirtear Dúin faoin iontráil 615.2:
Ailill mac Baetáin, Maol Dúin mac Fergusa mic Baotáin & Diucolla do mharbhadh h-í Muigh Slecht, h-i c-crich Connacht. Do Cenél m-Baotáin mic Muirchertoigh dóibh.

## Foinsí
- Corpus of Electronic Texts
  - Annála Uladh
  - Annála Tiarnaigh
- Byrne, Francis John (2001), Irish Kings and High-Kings, Baile Átha Cliath: Four Courts Press, ISBN 978-1-85182-196-9
- Charles-Edwards, T. M. (2000), Early Christian Ireland, Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 0-521-36395-0
- McCarthy's synchronisms Curtha i gcartlann 2012-06-08 ar an Wayback Machine, eagrán athbhreithnithe, Coláiste na Tríonóide.
# Jackson, Alabama
Is cathair i gContae Clarke, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Jackson. Bhí 4,907 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
# Miotaseolaíocht na hÉigipte
Tá liosta déithe, bandéithe, laochra agus ollphéisteanna le fáil i Miotaseolaíocht na hÉigipte. Ba thraidisiún béil é ar dtús, ach scríobhadh na scéalta le linn na mblianta agus is mar sin atá siad ar fáil dúinn sa lá atá inniu ann.
# Omar Sharif
B'aisteoir Éigipteach é Omar Sharif, a rugadh faoin ainm Michael Demitri Shalhoub ar an 10 Aibreán 1932. Fuair sé bás ar an 10 Iúil 2015.
# Iomprachas
Coincheap is ea iomprachas gur fearr an tsíceolaíocht a chleachtadh trí iompar follasach daoine is ainmhithe a anailísiú seachas a staideanna suibíochtúla, a smaointe nó a ndinimic inmheánach hipitéiseach. Tionchar suntasach aige ar an tsíceolaíocht nua-aoiseach, ach ní ghlactar go hiomlán leis mar mhodh cleachta.
# Allt na Lairige
Is taiscumar suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Allt na Lairige.
# Pauline Parmentier
Is imreoir leadóige as An Fhrainc í Pauline Parmentier. Rugadh í ar an 31 Eanáir 1986.
# Líonra achair logánta
Séard is Líonra Achair Logánta (local area network (LAN) i mBéarla) ann ná líonra ríomhairí a shíneann thar achar beag, ar nós teach, oifig nó grúpa foirgnimh. Go minic bíonn chomhbhunachar sonraí, bogearraí comónta, comhphrintéir, comhbhreacaire, agus forimeallaigh chomónta eile ar an líonra logánta. Bíonn formhór na líonraí logánta atá in úsáid sa lá atá inniu ann bunaithe ar cheann de dhá theicneolaíocht:
- Líonra thar cáblaí: Ethernet (IEEE 802.3)

nó
- Líonra gan sreang: Wi-Fi (IEEE 802.11)

Is iad na príomhthréithe atá ag líonraí logánta (i gcodarsnacht le líonraí fairsing) ná go mbíonn rátaí aistrithe sonraí an-ard acu, go síneann siad thar achar beag agus nach mbíonn gá línte teileachumarsáide a léasú dóibh.
Is féidir leibhéil éagsúla castachta a bheith in aon stáisiún oibre, é ina theirminéal amháin nó ina ríomhaire. Pléann an líonra logánta le comhshonraí, agus déanann gach stáisiún oibre atá ceangailte leis cumarsáid éasca lena chomhstáisiuin oibre. De ghnáth, bíonn ríomhaire lárnach, le cuimhne an-mhór, a fheidhmíonn faoina chóras oibriúcháin féin mar nód lárnach don líonra, agus tugtar an riarthóir air. Bíonn a leithéid de LAN áisiúil in oifig nó roinn ina mbíonn dream daoine ag plé leis na sonraí is na próisis chéanna, agus gá le cumarsáid eatarthu an t-am ar fad.
# Mael Fabhaill Ua hEidhin
Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Mael Fabhaill Ua hEidhin (bás 1048).
Tháinig Mael Fabhaill i gcomharbacht ar Ua Comhaltáin Ua Cléirigh. 
Tharla na heachtraí a leanas le linn a réimis:
- ACM 1033.9: Maidhm etir Ele & Uí Fiachrach Aidhne, i t-torchair[2] Braen Ua Clérigh, & Muiredhach mac Giolla Pattraicc co sochaidhibh oile.
- ACM 1047.13, 1047.14: Mac Donnchaidh Guit, righdhamhna Temhrach & h-Ua h-Eidhin tigherna Ua Fiachrach Aidhne, d'ecc.


## Foinsí
- Annála Uladh
- Annála na gCeithre Máistrí
- Byrne, Francis John (2001), Irish Kings and High-Kings, Baile Átha Cliath: Four Courts Press, ISBN 978-1-85182-196-9
- Charles-Edwards, T. M. (2000), Early Christian Ireland, Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 0-521-36395-0
- Hynes Family
- Dan McCarthy, Synchronisms Curtha i gcartlann 2012-06-08 ar an Wayback Machine, Coláiste na Tríonóide.
# Gás ceaptha teasa fluairínithe
Is gáis ceaptha teasa saorga iad f-gháis, nó gás fluairínithe nó gás ceaptha teasa fluairínithe,  a úsáidtear i gcórais aerchóiriúcháin, cúir agus táirgí eile. Tá an éifeacht a bhíonn acu ar théamh domhanda na mílte uair níos mó ná mar a bhíonn ag dé-ocsaíd charbóin (CO2).  Mar sin, tá sé tábhachtach conas múchtáin dóiteáin F-gháis, córais shoghluaiste aerchóiriúcháin agus cuisneáin F-gháis a láimhseáil.
# Kevin O’Higgins
Polaiteoir Éireannach ab ea Caoimhín Críostóir Ó hUiginn nó Kevin Christopher O'Higgins (7 Meitheamh 1892 - 10 Iúil 1927), agus Leas-Phríomh Aire agus Aire Dlí & Cirt Shaorstát Éireann nuair a feallmharaíodh é.

## Éirí Amach na Cásca
Bhí O'Higgins meáite le troid in Éirí Amach na Cásca ach nuair a shroich sé imeall Bhaile Átha Cliath, bhí na bóithre dúnta. Agus b'éigean dó filleadh abhaile (ní raibh sé in ann siúl timpeall is cosúil). 

## Cogadh na Saoirse agus Cogadh Chathartha
Bhí an tUiginneach ina Aire Cúrsaí Inmheánacha sa chéad rialtas i ndiaidh bhunú Shaorstát Éireann. Throid sé i gCogadh na Saoirse. 
I rith an Chogaidh Chathartha,  nar Aire Dlí agus Cirt, bhí sé de dhualgas air Poblachtánaigh a chur chun báis. Bhí Ruairí Ó Conchúir ar dhuine acu siúd a básaíodh ar a chuid orduithe, cé go raibh sé ina vaidhtéir ag a bhainis.  Shínigh O'Higgins an t-ordú chun é a chur chun báis. 

## Feallmharú
Feallmharaíodh an tUiginneach féin sa bhliain 1927, nuair a bhí sé ag filleadh abhaile ón Aifreann. Ní bhfuarthas amach riamh cé a mharaigh é, ach glactar leis go coitianta gur Poblachtánaigh a bhí ann agus iad ag baint sásaimh as ar son an Chogaidh Chathartha.
Bhí sé ar a shlí go dtí an tAifreann i mBaile an Bhóthair, BÁC. Léim triúr fear amach as carr agus scaoil siad leis ocht n-uaire. Gortaíodh O’Higgins go dona agus fuair sé bás cúpla uair a chloig ina dhiaidh sin. Bhí Eoin Mac Néill, Aire Oideachais na tíre ina chuideachta ag an am agus rith sé chun cabhair a thabhairt dó.
Bhí beirt Aire eile de chuid an tSaorstáit, an tAire Hogan agus McGilligan, ag fanacht i dteach Uí Uigín ar feadh an deireadh seachtaine. Chuaigh siad sin ar Aifreann níos luaithe an mhaidin chéanna mar go raibh siad ag dul ag imirt gailf níos déanaí i rith na maidine. Ceaptar go raibh sé ar intinn ag na dúnmharaithe níos mó ná duine amháin a mharú. Phioc na feallmharaithe crosbhóthar ar a thugtar “An Cúinne Dorcha” air mar go bhfuil an méid sin crann ag fás sa cheantar. 
D’fhág Ó hUigín a theach timpeall a ceathrú chun a dó dhéag chun dul ar Aifreann. Bhí an séipéal suite thart ar cheathrú míle óna theach. Fad is a bhí sé ag siúl ar an mbóthar sin tharraing carr liath isteach in aice leis agus léim an triúr fear amach. Chonacthas an carr ina dhiaidh sin ag tiomáint go han-tapa ar bhóthar Dhomhnach Broc. Ba iad na focail dheireanacha a dúirt sé, a deirtear, sula bhfuair sé bás ná “Fuair mé bás ar son na tíre. Beidh mé i gcuideachta Mhichíl Uí Choileáin”.
# Aspidoras rochai
Is iasc fionnuisce trópaiceach é Aspidoras rochai a bhaineann leis an fho-fhine Corydoradinae den fhine Callichthyidae. Shíolraigh an t-iasc seo ó uiscí intíre Mheiriceá Theas, agus tá siad ar fáil in aibhneacha cósta i gCará, an Bhrasaíl .
Fásfaidh an t-iasc suas le 4.0 cm ar fhad. Cónaíonn sé in aeráid thrópaiceach, in uisce le pH idir 6.0–7.5, i gcruas uisce de 14 céimeanna an gnáthchruais (cGC), agus raon teochta idir 21-25 C. Cothaíonn an t-iasc é féin ar phéisteanna, crústaigh bheantacha, feithidí agus ábhar plandaí. Leagann sé uibheacha i bhfásra dlúth agus ní chosnaíonn na cinn fhásta na huibheacha.
# Llanisien
Tá ceantar Llanisien suite i dtuaisceart Caerdydd (Cardiff) na Breataine Bige. Is é an naomh pátrúin a bhaineann leis an áit ná Isan. Tá oifigí S4C lonnaithe ann, chomh maith le hoifigí Eisteddfod Náisiúnta na Breataine Bige (féile a bhfuil an tOireachtas bliantúil a bhíonn ar siúl in Éirinn cosúil léi). Tá mór-ionad de chuid na Roinne Cánach ann freisin.
# Eochaid Fíadmuine
I Miotaseolaíocht na nGael, leath-Ardrí seanscéalach na hÉireann lena (leath)dheartháir Conaing Bececlach ba ea Eochaid nó Eochu Fíadmuine.
Tháinig siad i gcoróin tar éis dóibh an t-iar-ardrí Eochaid Uairches a mharú. Bhí Eochaid i réim i ndeisceart na tíre, Conaing sa tuaisceart. Bhí siad i réim ar feadh chuig bliana nuair a mharaigh Lugaid Lámderg mac Eochadha Uairchis é Eochaid. De réir Leabhar Gabhála na hÉireann, bhí Conaing fós i réim sa tuaisceart, agus Lugaid an deisceart. De réir Annála na gCeithre Máistrí áfach, chuir Lugaid Conaing as cumhacht agus rinneadh ina Ard-Rí é ar fud na tíre go léir.
Is doiléir í a dtuismíocht. De réir na bhfoinsí (LGÉ, FFÉ, ACM):
- mic Congal mac Lugaid Cal as Corca Laoi, Contae Chorcaí iad beirt.[1]
- mac Congal é Eochaidh, mac Dui Temrach mac Muiredach Bolgrach é Conaing.[1]
  - máthair chéanna acu beirt
  - agus í máthair Eochadha Uairchis.
- mic Dui Temrach iad beirt[2]
- mic Congal Coscarach mac Dui iad beirt.[3]


## Achar ama
- Leabhar Gabhála na hÉireann: Artaxerxes I na Peirse (465–424 RC).
- Foras Feasa ar Éirinn: 621–616 RC.
- Annála na gCeithre Máistrí: 844–839 RC.
# Ashland, Alabama
Is é Ashland an príomhbhaile agus an baile is mó daonra i gContae Clay, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh é sa bhliain 1871. Measadh 1,971 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.

## Gailearaí
- Ashland, Alabama
- Teach na cúirte Chontae Clay, Ashland.
- Teach feirme SC Ray
- Bunscoil Ashland
- Ardscoil Ashland (dúnta faoi láthair)
# Scúnc mucshrónach Patagónach
Ainmhí is ea an scúnc mucshrónach Patagónach.
# Avesta (baile)
Baile i lár na Sualainne is ea Avesta. Príomhbhaile riaracháin chomún Dalarna é Avesta. Tá an baile suite ar an abhainn Dal (Dalälven). Bhí 11,949 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2015. 
Tagann ainm an bhaile ó aghe, focal atá gaolta le å ("sruthán"), agus stadhum ("feirm"). Bhí foirnéis soinneáin in Avesta sa Mheánaois.
# Lingchi
Cineál céasta a d'úsáidtí san Áise ab ea Lingchi (Sínis: 凌遲). Bhíodh sé in úsáid mar mhodh ceastóireachta agus mar bhealach chun daoránaigh a chur chun báis sá tSín, ó thart ar 900 go dtí gur cuireadh cosc ​​air sa bhliain 1905. Tugtar “an próiseas mall”, “an slisniú mall”, agus “an bás le míle gearradh” air chomh maith. De réir foinsí áirithe, tá cásanna taifeadta in Vítneam agus sa Chóiré freisin. Sa chineál seo básaithe, d'úsáidtí scian chun codanna den chorp a bhaint go rianúil thar thréimhse fhada, go dtiocfaí bás ar deireadh.
De réir dealraimh, ghearrtaí Lingchi i leith coireanna tromchúiseacha ar nós tréasa. Cuireadh roinnt Iartharach chun báis ar an mbealach seo. D'ainneoin don chleachtas a bheith as úsáid le tamall fada, cloistear tagairtí dó sna meáin anois is arís.
# Sebastian Cabot
Taiscéalaí is loingseoir, mac le John Cabot, a rugadh sa Veinéis nó Briostó ab ea Sebastian Cabot (1474-1557). Chuaigh sé i seirbhís Ferdinand V na Spáinne mar chartagrafaí i 1512. I 1526 rinne sé taiscéaladh ar chósta Mheiriceá Theas do Shéarlas V.
# Mícheál Ó Cathail
Is iománaí é Mícheál Ó Cathail, nó Michael Cahill mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 3 Eanáir 1989. Is as Contae Thiobraid Árann é. Bhain sé gradam 'All Star' amach i 2011.
# Alan Rickman
B'aisteoir Sasanach é Alan Sidney Patrick Rickman (a rugadh ar an 21 Feabhra 1946 agus a fuair bás ar an 14 Eanáir 2016). 
Bhain Alan Rickman cáil amach mar aisteoir ar an stáitse agus ar an teilifís. Is aige a bhí páirt Eamon de Valera i scannán Neil Jordan 'Michael Collins'.
Is aige a bhí an phríomhpháirt freisin i léiriú den dráma 'John Gabriel Borkman' in Amharclann na Mainistreach sa bhliain 2010. 
Bhí sé 69 bliain d'aois nuair a d'éag sé ar an 14 Eanáir 2016. Ailse ba thrúig bháis dó.
# Idéal (fealsúnacht)
Samhail den rud is fearr ar fad nó is giorra do bheith foirfe is ea idéal.
# Cuinche
Sráidbhaile in Éirinn is ea Cuinche. Tá an baile suite in iarthar na tíre in oirdheisceart Chontae an Chláir. Bhí cónaí ar 935 duine i gCuinche sa bhliain 2011.

## Daoine cáiliúla
- Paddy Hannan - mianadóir
- Amby Power - iománaí
# Nicole Scherzinger
Is amhránaí í Nicole Prescovia Elikolani Valiente Scherzinger a rugadh ar an 29 Meitheamh, 1978 i Honolulu Haváí faoin ainm Nicole Prescovia Elikolani Valiente.   
Rugadh Scherzinger i Hawaii an 29 Meitheamh, 1978, ach tógadh i Kentucky í.   Bhí sí ina ball de ghrúpa cailíní darb ainm Eden's Crush sular éirigh sí mar phríomh-amhránaí na Pussycat Dolls.  Bhí sí ina ball de The Pussycat Dolls, ó 2003 go 2010. Déanann sí ceol léi féin freisin agus scaoil sí albaim.
D’oibrigh sí mar bhreitheamh i seónna teilifíse mar The X Factor agus Australia's Got Talent. Bhuaigh sí Dancing with the Stars i 2010. 
Ghlac sí páirt freisin i Cats (2014) agus Sunset Boulevard (2023), agus thug sí guth do charachtar sa scannán Disney Moana (2016).
Oibríonn sí freisin le carthanais mar shampla Special Olympics agus UNICEF UK.

## Dioscliosta
- Killer Love (2011)
- Big Fat Lie (2014)


## Camchuairteanna
- 2003: The Killer Love Tour


## Scannánliosta
- Chasing Papi (2003)
- Love Don't Cost a Thing (2003)
- Men in Black 3 (2012)
- Moana (2016)
- Dirty Dancing (2017)