Molaotheo wa Rephabliki ya Afrika Borwa: 4. Palamente
Seboka sa Maloko a Palamente; le
Khansele ya Setšhaba ya Diprofense.
Seboka sa Maloko a Palamente le Khansele ya Setšhaba ya Diprofense mo go hlangweng ga melao go ya ka tshepedišo yeo e beakantšwego ka Molaotheong.
Seboka sa Maloko a Palamente se kgethelwa go emela batho le go kgonthišiša pušo ka batho ka tlase ga Molaotheo. E dira seo ka go kgetha Mopresidente, ka go hloma lekgotla la setšhaba moo go ahlaahlwago merero ya setšhaba, ka go hlama melao le go sekaseka le go hlokomela ditiro tša khuduthamaga.
Tulo ya Palamente ke Cape Town, efela Molao wa Palamente, wo o hlamilwego go ya ka karolo ya 76 (1) le ya (5) o ka tšea sephetho sa gore tulo ya Palamente e be lefelong le lengwe.
43. Maatla a go hlama melao a Repabliki
Mo Repabliking, maatla a go hlama melao -
a mmušo wa diprofense a magetleng a makgotlapeamelao a profense bjale ka ge go hlagišitšwe karolong ya 104; le
44. Maatla a go hlama melao ya naga
Maatla a go hlama melao ya naga bjalo ka ge a beilwe magetleng a Palamente -
go fa Seboka sa Maloko a Palamente maatla a go-
go fa Khansele ya Setšhaba ya Diprofense maatla a -
go kgatha tema phetolong ya Molaotheo go ya ka karolo ya 74;
go šetša, go ya ka karolo ya 75, molao ofe goba ofe wo o hlamilwego ke Seboka sa Maloko a Palamente.
Palamente e ka tsenagare, ka go hlama molao go ya ka karolo ya 76 (1), mabapi le taba yeo e welago ka gare ka lehlakore la modiro leo le tšweleditšwego Šetulong ya 5, ge go -
thibela tiro ya go se kwagale ye e tšerwego ke profense mme e ka amago gampe dikgahlego tša profense e nngwe goba naga ka bophara.
go hloma komiti ya mohlakanelwa go lekodišiša Molaotheo, bonyane ngwaga ka ngwaga; le
go laola merero ya -
komiti ya go sekaseka Molaotheo; le
Seboka sa Maloko a Palamente
Seboka sa Maloko a Palamente se bopša ke basadi le banna bao ba sego ka fase ga 350 le 400, bao ba kgethilwego go ba maloko go ya ka mabaka a lenaneokgetho leo -
le hlolago, ka kakaretšo, boemedi bja go lekalekana.
Molao wa Palamente o swanetše go hlagiša molao wa go bala woo o laolago palo ya maloko a Seboka sa Maloko a Palamente.
Moagi yo mongwe le yo mongwe yo a nago le ditshwanelo tša go boutela Seboka sa Maloko a Palamente o na le tshwanelo ya go ba leloko la Seboka; ka ntle le -
bahlankedi ba bangwe bao mešomo ya bona e sepelelanago le mešomo ya leloko la Seboka sa Maloko a Palamente, gomme e bonwe bjalo ka ge e sepelelana le mešomo yeo go ya ka molao wa naga;
baemedi ba go ya go ile ba Khansele ya Setšhaba ya Diprofense, goba maloko a lekgotlapeamelao la profense goba Khansele ya Mmasepala;
Motho yo a se nago ditshwanelo tša go ba leloko la Seboka sa Maloko a Palamente go ya ka karolwana ya (1)(a) goba ya (b) a ka ba nkgetheng wa Seboka sa Maloko a Palamente, go e ya ka mellwane ye itšego goba mabaka ao a beilwego ke molao wa setšhaba.
Motho o lahlegelwa ke boleloko bja Seboka sa Maloko a Palamente ge motho yoo -
a kgaotša go ba le ditshwanelo;
a sa be gona Sebokeng sa Maloko a Palamente ntle le tumelelo mabakeng ao melawana le ditaelo tša Seboka sa Maloko a Palamente di laelago go lahlegelwa ke boleloko; goba
a tlogela go ba leloko la phathi yeo e kgethilego motho yoo bjalo ka leloko la Seboka.
Dikgoba Sebokeng sa Maloko a Palamente di swanetše go tlatšwa go ya ka molao wa naga.
49. Lebaka la Seboka sa Maloko a Palamente
Seboka sa Maloko a Palamente se kgethwa lebaka la mengwaga e mehlano.
[Karolwana ya (2) e tšeetšwe legato ke karolwana ya 1 ya Molaophetošwa wa Bohlano wa Molaotheo wa 1999.]
50. Phatlalatšo ya Seboka sa Maloko a Palamente pele ga go fela ga lebaka la yona
[Karolwana ya (1) e tšeetšwe legato ke karolwana ya 1 ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001.]
[Karolwana ya (2) e tšeetšwe legato ke ya 2 ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001.]
Seboka sa Maloko a Palamente se ka tloša Spikara goba Motlatšaspikara mošomong ka go tšea sephetho se se bjalo. Bontši bja maloko a Seboka sa Maloko a Palamente bo swanetše go ba gona ge go tšewa sephetho.
Go ya ka melawana le ditaelo tša yona, Seboka sa Maloko a Palamente se ka kgetha batho bao ba ka swarago marapo go tšwa malokong a yona go thuša Spikara le Motlatšaspikara.
Ka ntle le ge Molaotheo o laela ka tsela e nngwe -
Leloko la Seboka sa Maloko a Palamente leo le swerego marapo kopanong ya Seboka sa Maloko a Palamente ga le na bouto ya ngangišano, efela -
[Karolo ya 54 e tšeetšwe legato ke karolwana ya 3 ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001.]
55. Maatla a Seboka sa Maloko a Palamente
Ge se šomiša maatla a yona a go hlama melao, Seboka sa Maloko a Palamente se ka -
Seboka sa Maloko a Palamente se swanetše go loga maano a -
lefapha le lengwe le le lengwe la mmušo.
Seboka sa Maloko a Palamente goba e nngwe ya dikomiti tša yona e ka -
Seboka sa Maloko a Palamente se ka -
beakanya le go laola dithulaganyo tša yona tša ka gare, ditshepetšo le ditshepedišo; le go
kamogelo ya moetapele wa phathi e kgolo ya kganetšo ka Sebokeng bjalo ka Moetapele wa Kganetšo.
Maloko a Kabinete, Batlatšatona le maloko a Seboka sa Maloko a Palamente -
se sengwe le se sengwe seo ba se boletšego, ba se tšweleditšego pele goba ba se išitšego Sebokeng goba go e nngwe ya dikomiti tša yona; goba
se sengwe le se sengwe seo se utullotšwego ka lebaka la seo ba se boletšego, ba se tšweleditšego pele goba ba se išitšego Sebokeng goba go e nngwe ya dikomiti tša yona; goba
Ditshwanelo le ditokologo tša Seboka sa Maloko a Palamente, maloko a Kabinete le maloko a Seboka di tla laolwa ke molao wa naga.
[Karolwana ya 58 e fetotšwe ke karolwana ya 4 ya Molaophetošo wa botshela wa Molaotheo wa 2001.]
go laola go tsena ga batho, go akaretšwa le go tsena ga boraditaba ka Sebokeng le ka dikomiting tša yona; le
Seboka sa Maloko a Palamente se ka se kgetholle batho, go akaretšwa boraditaba, tulong ya komiti ka ntle le ge seo se kwešišega ebile go le molaong go dira bjale setšhabeng seo se lokologilego sa temokrasi.
60. Tlhamo ya Khansele ya Setšhaba
Khansele ya Setšhaba ya Diprofense e bopša ke boemedi botee go tšwa profenseng ye nngwe le ye nngwe bjoo bo nago le maloko a lesome.
Baemedi bao ba lesome ke -
ba bane ba e sego ba mehleng ba akaretša -
Tonakgolo ya profense goba, ge Tonakgolo a se gona, leloko le lengwe le le lengwe la Lekgotlapeamelao la Profense leo le kgethilwego ke Tonakgolo go ba gona dinakong tšohle goba lebakeng le itšego Khanseleng ya Setšhaba ya Diprofense; le
baemedi ba bangwe ba bararo ba ba kgethegilego; le
maloko a go ya go ile a tshelelago ao a kgethilwego go ya ka karolo ya 61 (2).
61. Kabo ya baemedi
Diphati tšeo di emetšwego ka lekgotlapeamelaong la profense di na le tokelo ya go ba le baemedi boemeding bja profense go ya ka dipalapalo tšeo di beilwegoo go Karolo ya B ya Šetulo 3.
[Temana (b) e phumotšwe ke karolo ya 1 ya Molaophetošwa wa Bolesomenne wa Molaotheo wa 2008.]
62. Baemedi ba go ya go ile
Motho yo a kgethilwego go ba moemedi wa go ya go ile o swanetše go ba le tokelo ya go ka ba leloko la lekgotlapeamelao la profense.
Ge motho yoo e lego leloko la theramelao la profense a kgethwa go ba moemedi wa go ya go ile, motho yoo o lahlegelwa ke boleloko bja lekgotlapeamelao.
Baemedi ba go ya go ile ba kgethwa lebaka le le felago -
[Temana (b) e tlošitšwe ke karolo ya 2 ya Molaophetošwa wa Bolesomenne wa Molaotheo wa 2008.]
Motho o felelwa ke go ba leloko la go ya go ile ge motho yoo -
a se a hlwe a na le tshwanelo ya go ba leloko la lekgotlapeamelao la profense ka lebaka lefe goba lefe ka ntle le la gore o kgethetšwe go ba moemedi wa go ya go ile;
a eba leloko la Kabinete;
a lahlegetšwe ke thekgo ya lekgotlapeamelao la profense gomme a bušeditšwe morago ke phathi ya go mo kgetha;
a se gona Khanseleng ya Setšhaba ya Diprofense, ka ntle le tumelelo moo e lego gore melawana le ditaelo tša Khansele di laela go lahlegelwa ke setulo sa go ba moemedi wa go ya go ile.
Khansele ya Setšhaba ya Diprofense e ka rulaganya dinako le lebaka la ditulo tša yona le mabaka a yona a maikhutšo.
Go dula ga Khansele ya Setšhaba ya Diprofense mafelong a mangwe ntle le Palamenteng go ka dumelelwa fela mabakeng a dikgahlego tša Setšhaba, tšhireletšo goba boiketlo, gape ge fela seo se dumeletšwe go ya ka melawana le ditaelo tša Khansele.
Khansele ya Setšhaba ya Diprofense e swanetše go kgetha Modulasetulo le Batlatšamodulasetulo ba babedi go tšwa baemeding ba yona.
Motlatšamodulasetulo o mongwe o kgethwa lebaka la ngwaga o tee, gomme o swanetše go latelwa ke moemedi yo a tšwago profenseng e nngwe, gore profense ye nngwe le ye nngwe e emelwe ka go šielana.
Tsela ya tshepedišo ye e beilwego go Karolo ya A ya Šetulo ya 3 e dirišwa kgethong ya Modulasetulo le Batlatšamodulasetulo.
Khansele ya Setšhaba ya Diprofense e ka tloša Modulasetulo goba Motlatšamodulasetulo setulong.
Go ya ka melawana le ditaelo tša yona, Khansele ya Setšhaba ya Diprofense e ka kgetha, go tšwa go baemedi, badulasetulo go thuša Modulasetulo le Batlatšabadulasetulo.
Ka ntle le ge seo se dumelelwa ke Molaotheo -
Maloko a Kabinete le Batlatšatona ba ka tsenela le gona ba ka bolela ka Khanseleng ya Setšhaba ya Diprofense, eupša ba ka se boute.
Khansele ya Setšhaba ya Diprofense e ka nyaka gore leloko la Kabinete, Motlatšatona goba mohlankedi wa khuduthamaga ya naga goba wa khuduthamaga ya profense go tsenela kopano ya Khansele goba komiti ya Khansele.
Baemedi ba nakwana ba ba sa fetego lesome bao ba kgethilwego ke dipušoselegae go ya ka karolo ya 163, go emela magorwana a go fapana a bommasepala, ba ka kgatha tema ge go nyakega mo ditherišanong tša Khansele ya Setšhaba ya Diprofense, eupša ba ka se boute.
Mo tšhomišong ya yona ya maatla a go hlama melao, Khansele ya Setšhaba ya Diprofense e ka -
Khansele ya Setšhaba ya Diprofense goba e nngwe ya dikomiti tša yona e ka -
Khansele ya Setšhaba ya Diprofense e ka -
beakanya le go laola dithulaganyo tša yona tša ka gare, ditherišano le ditshepedišo; le go
Baemedi ba Khansele ya Setšhaba ya Diprofense, le batho bao ba ukangwego dikarolong tša 66 le 67 -
se sengwe le se sengwe seo ba se boletšego, ba se tšweleditšego pele goba ba se išitšego Khansele ya Setšhaba ya Diprofense goba go e nngwe ya dikomiti tša yona; goba
se sengwe le se sengwe seo se utullotšwego ka lebaka la seo ba se boletšego, ba se tšweleditšego pele goba ba se išitšego Khansele ya Setšhaba ya Diprofense goba go e nngwe ya dikomiti tša yona;
72. Phihlelelo le go tšea karolo ga setšhaba ka go Khansele ya Setšhaba ya Diprofense
go laola go tsena ga batho, go akaretšwa le go tsena ga boraditaba ka go Khansele ya Setšhaba ya Diprofense le ka dikomiting tša yona; le
Molaokakanywa wo mongwe le wo mongwe o ka tšweletšwa Kopanong ya Maloko a Palamente ka Moka.
Ke fela leloko la Kabinete goba Motlatšatona, goba leloko, goba komiti ya Seboka sa Maloko a Palamente, ye e ka tšweletšago Molaokakanywa mo Kopanong, gomme ke fela leloko la Kabinete le le rwelego maikarabelo a merero ya ditšhelete tša setšhaba le le ka tšweletšago Melaokakanywa ye e latelago ka Sebokeng :
[Karolwana ya (2) e tšeetšwe legato ke karolwana ya 1 (a) ya Molaophetošwa wa Bošupa wa Molaotheo wa 2001.]
[Karolwana ya (3) e tšeetšwe legato ke karolwana ya 1 (b) ya Molaophetošwa wa Bošupa wa Molaotheo wa 2001.]
Ke fela leloko goba komiti ya Khansele ya Setšhaba ya Diprofense ye e ka tšweletšago Molaokakanywa ka Khanseleng.
74. Molaokakanywa ya go fetola Molaotheo
Seboka sa Maloko a Palamente, ka thekgo ya dibouto tša bonyane dipersente tše 75 tša maloko a yona; le
Kgaolo ya 2 e ka fetošwa ke Molao wo o fetišitšwego ke -
Seboka sa Maloko a Palamente, ka thekgo ya dibouto tša bonyane bja peditharong ya maloko a yona; le
Seboka sa Maloko a Palamente, ka thekgo ya dibouto tša bonnyane bja peditharong ya maloko a yona le;
hlagiša, go ya ka melawana le ditaelo tša Seboka sa Maloko a Palamente, ditlhalošo tšeo go lekgotlapeamelao la profense go kwa dikgopolo tša lona; le
go Spikara go hlagišwa pele ga Seboka sa Maloko a Palamente; le
go ya ka diphetošo tšeo di ukangwego karolwaneng ya (1), (2), goba (3) (b), go Modulasetulo wa Khansele ya Setšhaba ya Diprofense go hlagišwa Khanseleng.
Molaokakanywa wo o fetošago Molaotheo o ka se boutelwe Sebokeng sa Maloko a Palamente ka gare ga matšatši a 30 a -
tlhagišo ya wona Sebokeng sa Maloko a Palamente, ge e le gore Seboka sa Maloko a Palamente se maikhutšong ge Molaokakanywa o tsebiša.
Ge Khansele e ka gana Molaokakanywa goba ya o fetiša go ya ka diphetošo, Seboka sa Maloko a Palamente se swanetše go lekola Molaokakanywa lefsa, gomme e ele hloko diphetošo tše itšego tšeo di šišintšwego ke Khansele, e bile e ka -
Ge Khansele ya Setšhaba ya Diprofense e boutela taba go ya ka karolo ye, gona karolo ya 65 ga e šomišwe; legatong leo -
moemedi yo mongwe le yo mongwe kemeding ya profense o na le bouto e tee;
sebopego se sengwe sa Molaokakanywa.
Ge komiti ya Bolamodi e dumelelana ka sebopego se sengwe sa Molaokakanywa, sebopego seo sa Molaokakanywa se swanetše go fetišetšwa go bobedi Seboka le Khansele, ge o ka fetišwa ke Seboka le Khansele, gona o swanetše go romelwa go Mopresidente go amogelwa.
Ge Komiti ya Bolamodi e sa kgone go dumelelana ka gare ga matšatši a 30 morago ga ge Molaokakanywa o fetišeditšwe go yona, Molaokakanywa woo o tla felelwa ke mošomo.
Ge Komiti ya Bolamodi e dumelelana ka Molaokakanywa ka ge o fetišitšwe ke Khansele, Molaokakanywa woo o swanetše go fetišetšwa go Seboka sa Maloko a Palamente, ge Seboka se ka fetiša Molaokakanywa woo, Molaokakanywa woo o swanetše go romelwa go Mopresidente go amogelwa.
Ge Komiti ya Bolamodi e dumelelana ka sebopego se sengwe sa Molaokakanywa, sebopego seo sa Molaokakanywa se swanetše go fetišetšwa go bobedi Khansele le go Seboka, ge o ka fetišwa ke Khansele, o swanetše go romelwa go Mopresidente go amogelwa.
karolo ya 196; le
ge Seboka sa Maloko a Palamente se lekola le go lekodišiša Molaokakanywa wo o ukangwago karolwaneng ya (1)(e), (i) goba (j), Molaokakanywa woo o ka no fetišwa fela ge e le gore peditharong ya dibouto tša maloko a Seboka di o thekga.
[Karolo ya 77 e tšeetšwe legato ke karolwana ya 2 ya Molaophetošwa wa Bošupa wa Molaotheo wa 2001.]
moemedi o tee go tšwa boemeding bja profense ye nngwe le ye nngwe ka go Khansele ya Setšhaba ya Diprofense, yo a kgethilwego ke boemedi.
Melawana le ditaelo tšeo di kopanetšwego di swanetše go hlagiša tshepedišo ya go lekola Molaokakanywa gape ke Seboka sa Maloko a Palamente le go kgatha tema ga Khansele ya Setšhaba ya Diprofense ka tshepedišong.
a o fetišetše go Kgorotsheko ya Molaotheo go tšea sephetho ka ga go ba molaong ga wona.
80. Kgopelo ya maloko a Seboka sa Maloko a Palamente go Kgorotsheko ya Molaotheo
Maloko a Seboka sa Maloko a Palamente a ka dira kgopelo go Kgorotsheko ya Molaotheo go fiwa taelo ya gore Molao wa Palamente, ka moka ga wona, goba karolo ya wona ga e molaong.
e swanetše go thekgwa ke bonyane teetharong ya Seboka sa Maloko a Palamente; gape
kgopelo e na le kgonagalo ye e bonalago ya katlego.
Ge kgopelo e se ya atlega, ebile e ile ya se be le kgonagalo ye e bonalago ya katlego, Kgorotsheko ya Molaotheo e ka laela gore bakgopedi ba lefe ditshenyegelo.
82. Go lota ga Melao ya Palamente
Home Molaotheo wa Rephabliki ya Afrika Borwa 4. Palamente