POTCHEFSTROOM - Dikgang tse di itumedisang ke gore go itsisitswe gore setlhopha sa babatlisisi ba ditšhabatšhaba tse di farologaneng ba High-Energy Stereoscopic System (HESS) le setlhopha sa babatlisisi ba khampase ya Potchefstroom ya YBB ba fentse kabelo e e tlotlegang ya Saense ya Descartes.
Khomišhene ya Yoropa ba tlhophile diporojeke tse tharo tsa patlisiso ba ba tla kagaganyang madi a kana ka di-euro di le melione. Ka mo Yunieneng ya Yoropa(EU) e bidiwa ka gale e le "Nobel Prize" ya ditlhopha tsa saense tsa ditšhabatšhaba tse di farologaneng.
Setlhopha sa HESS e e bopilweng ke babatlisisi ba palogare ya 100 go tswa mafatsheng a a farologaneng, ba ne ba biditswe leina ka mo karolong ya disaense tsa theo ka porojeke ya bone ya leina la A new glimpse at the highest-energy Universe. HESS e bopilwe ke ditelesekopo tse nne tsa di-gamma ray kwa Namibia, tse mo dilemong tse di fetileng di lemogileng dimakatso ka ga di-gamma ray ka mo tlholegong.
Bafenyi ba ngwaga e ba ne ba tlhopilwe go tswa mo go ba ba 13 ba ba neng ba biditswe maina. Botlhe ba bone ba ne ba dirile tiro e e bulang tsela. Ba ba 13 ba ne ba tlhopilwe mo go ba ba 66 ba ba neng ba tseneletse kgaisano. Katlego e ne e ntshiwa ke panele e e neng e eteletswe pele ke Tona ya pele ya Fora wa Mabaka a EU, mme moapi wa pele, Moh. Claudie Haigneré a na le babatlisisi ba maitsegotlhe ba kwa mafatsheng a a 11 go tswa kwa EU.
Go ya ka moeteledipele wa porojeke wa setlhopha sa HESS sa mo Aferika-Borwa, Moporof. Okkie de Jager, ke tlotlo e kgolo go ka fenya kabelo. "Kabelo e bontsha gore ditlhopha tsa saense tsa mo Aferika-Borwa di ka tsamaya mmogo le ba ba kwa pele ba mo lefatsheng ka bophara."
Bontsi jwa dipatente tse di leng karolo ya go ikwadisetsa Kabelo ya Descartes di tswa ka mo YBB mme di le nne go tswa mo patlisisong ya HESS ke tsa YBB.
Setlhopha sa Babatlisisi ba HESS ba khampase ya Potchefstroom ke (kwa morago) Moporof. Okkie de Jager, barena Mathew Holleran le Christo Venter, le Ngaka Ingo Buesching. Mo pele go na le Moporof. Christo Raubenheimer. Go tsentswe le Mor. Isak Davids.