XIYENGE XA A: Xi na xivutiso xa 1 xa xikambelantwisiso.
XIYENGE XA B: Xi na xivutiso xa 2 xa nkomiso/nkatsakanyo wa ndzima.
XIYENGE XA C: Xi na xivutiso xa 3 xa ntivoririmi na matirhiselo ya ririmi na ku hlela ndzimana.
XIYENGE XA D: Xi na xivutiso xa 4 xa matsalwa.
Tsala hi vurhon'wana (swi saseka no vonaka), u landzelela milawu leyi faneleke ya mapeletelo, mahikahatelo na mavumbelo ya swivulwa.
TiGrand Slam i mitlangu ya thenisi ya misava. Leyi i mitlangu leyi tlangiwaka ka mune elembeni. Yi tala ku tlangeriwa eka matiko ya mune ya laha misaveni. Loko yi tlangeriwa eAustralia, va yi vula leswaku i "Australian Open", loko yi tlangeriwa eNghilandi, yi vuriwa "Wimbledon Open", loko yi tlangeriwa eAmerika yi vuriwa leswaku i "US Open", kasi eFurwa yi vuriwa "French Open". Mitlangu leyi yi tlangiwa hi vatlangi lava nga eka xiyimo xa le henhla xa nxaxameto wa thenisi. Eka ntlangu lowu ku tlanga vaxinuna na vaxisati. Eka miphikizano leyi ku tlangiwa ntlhanu wa tisete ntsena. A swi talangi leswaku ku hlula munhu un'we ntsena eka miphikizano leyi hi vumune bya yona elembeni rin'we.
Timbala leti ku tlangeriwaka eka tona ti hambanile. Rivala ra le Wimbledon ri byariwe byanyi. Ra le Amerika ri sindziwile hi semende, kasi eka tin'wana timbala ku tlangeriwa emisaveni.
Thenisi i ntlangu wo xiximeka swinene. Vatlangi va wona va tala ku ambala swiambalo swo basa paa! Vahlaleri va kona a hi vona lavo ba huwa, kambe va phokotela mavoko ntsena loko va nyanyuriwile hi matlangelo lamanene.
Novak Djokovic, i mutlangi loyi a hlamariseke vo tala eka miphikizano ya "Australian Open" leyi tlangiweke hi Mudyaxihi 2008. Varhandzi va thenisi va misava hinkwayo a va langutele leswaku xidlodlo xi nga tshuka xi kumiwile hi Rafael Nadal kumbe Rodger Federer hi leswi va nga humelela ko tala, kambe va peleriwe hi dyambu eka swiyenge swo humesana. Djokovic hi yena a nga humelela hi ku hlula Jo-Winfred Tsonga eka rhengu ro hetelela.
Federer na Nadal va ve na matimu ya kahle eka mitlangu ya tiGrand Slam. Federer u vile nghwazi ya mitlangu leyi eAustralia hi malembe ya 2004, 2006 na 2007. Nadal yena u ve nghwazi loko ku tlangeriwa eFurwa hi malembe ya 2005, 2006 na 2007. Lexi hlamarisaka hi leswaku vatlangi va thenisi va tiko ra Afrika-Dzonga a va kona eka nongonoko wa tinghwazi ta misava.
Na le tlhelo ra vaxisati swilo se swi cincile. Tintombi ta ka Williams, Venus na Serena a swa ha va oloveli. Mahlo hinkwawo a ya langutele leswaku hi vona va nga ta hlula eka miphikizano ya le Australia. Justin Henin na Maria Sharapova hi vona lava se ku vulavuriwaka hi vona eka mitlangu ya thenisi. Na xiyimo xa vona eka nxaxameto wa vatlangi va thenisi va misava xi le mahlweni. Justin u le ka xiyimo xo sungula kasi Maria u le ka xiyimo xa vunharhu.
Mikarhi leyi nga hundza loko ku nga si humelela Federer na Nadal a swi tiveka leswaku loyi a nga ta humelela i Pete Sampras. Sweswi ko vulavuriwa hi yena hileswi a nga emahlweni hi ku va a humelerile ko tala. U winile mphikizano lowu ka khumemune. U landzeriwa hi Ferderer loyi a nga na khumembirhi wa swidlodlo.
Leswi swi komba kahle leswaku ku humelela eka ntlangu wa thenisi a swa ha ri na n'wini. Masiku lawa se swi cincile. Un'wana na un'wana loyi a nga tiyimisela a nga swi kota ku humelela a va nghwazi.
Boxa miphikizano mimbirhi ya mitlangu ya thenisi.
I mani mutlangi loyi a hlamariseke varhandzi va ntlangu wa thenisi hi ku hlula eka mphikizano wa "Australian Open" wa 2008?
Boxa malembe manharhu lawa Federer a nga tikomba vunghwazi bya yena eka mitlangu ya tiGrand Slam.
Xana Federer u le ka xiyimo xa vungani eka nxaxamelo wa vatlangi lava nga na swidlodlo swo tala?
Vula "Hi swona" kumbe "A hi swona" kutani u seketela nhlamulo ya wena.
Justin Henin u le ka xiyimo xo sungula eka nxaxamelo wa misava.
Serena na Venus va ka Williams swa ha va olovela ku tshama va ri karhi va hlula.
Vanhu lava nga eku voneni ka ntlangu wo karhi.
Munhu loyi a nga hlula eka mphikizano.
Tshaha marito lama kombisaka leswaku masiku lawa munhu un'wana na un'wana a nga swi kota ku humelela eka ntlangu wa thenisi.
Boxa dyondzo leyi u yi kumaka eka xitshuriwa lexi.
Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u tsala nkomiso/nkatsakanyo wa xona hi marito ya wena n'wini ya kwalomu ka 50 - 60. U nga onhi mongo wa xona.
Vanhu vo tala va endla xihoxo lexikulu xa ku tsan'wa vanhu lava nga na swirhalanganyi swa le mirini. Van'wana va vula leswaku vanhu lava nga na swirhalanganyi swa le mirini va karhata swinene. Lawa i mavonelo ya xikhale swinene. Munhu hambi a nga koti ku vulavula, ku vona kumbe a ri na swirhalanganyi swin'wana, wa ha ri munhu na yena. Timfanelo leti mfumo wu ti vulaka hi ti lava hinkwerhu handle ko hlawula van'wana hi siya van'wana.
Hina vanhu va Afrika-Dzonga hi fanele ku tidyondzisa ku hanya kahle na munhu un'wana na un'wana loyi a nga laha misaveni. Ku va hi ta kota ku hanyisana na vanhu lava nga na swirhalanganyi emirini, hi fanele ku tiva swilaveko na ku dyondza ririmi leri va ri tirhisaka. Vanhu lava nga kotiki ku vulavula va tirhisa swikoweto kasi lava nga voniki va tirhisa bureyili ku kuma mahungu. Swilo leswi hinkwaswo hi fanele ku swi dyondza. Lava nga kotiki ku famba hi voxe va fanele ku endleriwa swipfuneto leswi nga ta va pfuna ku va yisa lomu va ku lavaka. Leswi hi swona leswi nga ta pfuna leswaku hinkwerhu hi hanya hi tshunxekile.
Hina vanhu a hi cukumeteni miehleketo yo huma endleleni, hi titoloveta ku hanyisana kahle. Mikarhi yo tekela van'wana ehansi yi hundzile. Leswi hi swona swi lavekaka eka Afrika-Dzonga lontshwa.
Mina ndzi velekiwe exibedhlele xa Leratong eKagiso. Ndzi kulele endyangwini wa vusiwana. Vana hinkwerhu a hi ri khumen'we. Mina ndzi rikotse eka manana, kasi mativula i Hanyani. A hi tala ku etlela hi nga kumangi na xo hoxa enon'wini.
Manana a a ri Musamariya wa musa. A a ri na matimba, naswona a a tiyisela swinene. Ndza hlamala na namuntlha leswaku a a swi kotisa ku yini ku hi kurisa hi swimalana leswi a a swi hola. A ndzi tala ku famba na yena entirhweni. Ndzi vonile ndlela leyi a a tirha hi yona yo tika, hambileswi a a nga holi nchumu. A swi ndzi tikela tanihi n'wana lontsongo ku amukela xiyimo xolexo.
A a hlantswa mpahla, a ayina ni ku koropa. Loko a ri eku tirheni, mina a ndzi nyikiwa phepha na penisele leswaku ndzi hungasa hi swona. A ndzi dirowa vanhu lava nga ku tirheni, ndzi nga swi lemuki leswaku siku rin'wana leswi a ndzi swi endla ku nga va ntirho wa mina wa vutomi. Ku hlupheka swa vava, kambe swa tlharihisa. Namuntlha ndzi na bindzu ro dirowa no penda ra Back Yard.
Tsavula rito rin'we eka ndzimana yo sungula leri vulaka leswi landzelaka: N'wana wo hetelela endyangwini.
Ndzi kulele endyangwini wa vusiwana.
Manana a a ri na matimba swinene.
A hi tala ku etlela hi nga kumangi na xo yisa enon'wini.
Manana a a ri Musamariya wa musa.
A swi ndzi tikela tanihi n'wana lontsongo ku amukela xiyimo xolexo.
Manana a a tikarhata, hambileswi a a nga holi nchumu.
Manana i munhu wa xisati loyi a nga ku tswala kasi wa xinuna i...
Endla swivulwa hi marito lama tikisiweke eka swivulwa leswi landzelaka, kambe swi va ni tinhlamuselo to hambana na ta swivulwa leswi nyikiweke.
Manana a a ri na matimba swinene.
A ndzi tala ku famba na yena entirhweni.
Yisa rito leri nga eswiangini eka ntsongahato, u tlhela u tsala xitwananisi lexi nga fanela matshan'wini ya lexi nga tsariwa hi ku tikisa.
A ndzi dirowa (vanhu) lava nga ku tirheni.
Tsala xivulwa lexi xi va eka nandzulo.
Manana a a ri Musamariya wa musa.
Tsala swivulwa leswi landzelaka, kambe u sungula hi ndlela leyi kombisiweke eswiangini.
Hi yena a a hlantswa mpahla, na ku yi ayina.
Mina ndzi rikotse eka manana, kasi mativula i Hanyani.
Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka hi vukheta. Tlhela u xi tsala hi vuntshwa u ri karhi u lulamisa swihoxo leswi swi nga kona swa matsalelo na swa ririmi. Nkhwatihata swihoxo hinkwaswo leswi u swi lulamiseke.
Dzunisani Xivuri, unwana wa vateki va mahungu, u tshahiwe a ku Afrika-Dzonga hi yona yi nga ta rurela mphikizano wa misava hinkwayo wa bolo ya milenge hi lembe ra 2010. ku thoriwa ka carlos Alberto Parreira swi endle leswaku tiko hinkwaro ri tshemba leswaku xipano xa Bafana Bafana xi ta swi kota ku tlanga hi matimba na swona vaakatiko a a va swi tiva leswaku xipano xi ta va yimela hi ndlela leyi nene. Hiloko Parreira a tivisa leswaku yena u boheka ku sukela xipano.
Xiya xitshuriwa lexi nga laha hansi kutani u hlamula swivutiso leswi swi nga ehansi ka xona.
Xana ku hungutiwe mali muni eka nxavo wa bege leyi?
Tsavula rito eka xivulwa xo hetelela, leri kongomeke eka ku onga vaamukeri va mahungu.
Hi ku vona ka wena, hikwalaho ka yini xipexali xa kona xi endliwa hi siku ra vamanana?
Xana u vona swi fanerile leswaku siku leri xipexali lexi xi helaka ha rona ri kombisiwa eka xitshuriwa lexi ke?
TSALWA RA 1: SWIRUNGULWANA: Chauke W. R.
Tsalwa leri ri na swivutiso swinharhu, ku nga Xivutiso xa 4.1, xa 4.2 na xa 4.
Hlamula swivutiso SWIMBIRHI ntsena.
Hlamula swivutiso leswi humaka eka xirungulwana xa: Ndza Rhandziwa.
I mani loyi a nge ndza rhandziwa?
Eka vanhwanyana lavambirhi i mani loyi a a hlayisiwa hi sesi wa yena?
Hikokwalaho ka yini Sophy a nga fambangi hi bazi eka rendzodyondzo ro ya eManyeleti?
Jonathan a a tirha yini naswona a a tirha kwihi?
Nyika vito ra xigangu xa Sophy.
Mavis a nga ha tlhelelangi na Jonathan ekaya. Xana u tlhelele ekaya hi yini?
Ntshaho lowu nga laha hansi wu huma eka xirungulwana xa: Mi ta ndzi endla yini Hlaya kutani u hlamula swivutiso leswi wu landzelaka?
Etikweni rin'wana na rin'wana ku na munhu loyi a tivekaka swinene. A nga va a tiveka hikokwalaho ka vutlhari, vunhenha, vun'anga, vuloyi, vulolo kumbe swin'wana. Van'wana va tiviwa hi ku chaviwa, van'wana hi ku xiximeka.
Vula milandzu mimbirhi leyi nga endla leswaku vaakatiko va chava Mthovu.
Tsala vito ra n'wana wa mufundhisi loyi a a rhandziwa hi Mthovu.
Mthovu a a tshemba ku ponisiwa hi mani eka milandzu leyi a a yi endla?
Hikokwalaho ka yini Rikhotso a bile Mthovu?
Endzhaku ka loko Mthovu a tlumbile xikhegudyana hi movha, xana vaakatiko va twananile ku endla yini hi yena Hlamusela?
Hikokwalaho ka yini eka mhangu leyi ya ku chayisa xikhegudyana hi movha, Mthovu a nga voniwangi nandzu?
Ntshaho lowu nga laha hansi wu huma eka xirungulwana xa: Nkalaxaka. Hlaya kutani u hlamula swivutiso leswi wu landzelaka.
Mina ndzi dokodela, ndzi dyondzile vutshunguri bya Xilungu," ku yisa Dlamini emahlweni. "Ndzi tirhile malembe ya khume eswibedlhele swo hambanahambana, emigodini na le tifemeni letikulu. Ndzi tirhile exikarhi ka tinxaka hinkwato ta vanhu. Ndzi hanyile na tinxaka hinkwato, ndzi va tshungurile. Ndzi horile timali leto tala, ndzi endla hi ku rhandza hikokwalaho ka ndhuma leyi a ndzi tiendlerile yona. Ndzi dyondzisile no tsundzuxa."
Xana xivulavuri lexi i dokodela mani?
Xivulavuri xi hlamusele leswaku ku humelele yini hi vana va xona?
Loyi a a lava leswaku dokodela a humesa maphepha ya vudokodela i mani?
Dokodela u vule leswaku maphepha ya yena ya vudokodela ya helele kwihi?
I nhlengeletano ya vanhu vo pasa tidyondzo tihi leyi nga rhambiwa hi Gaveni?
Hikokwalaho ka yini dokodela loyi a nga yangi enhlengeletanini leyi?
Ku humelele yini hi dokodela eku heteleleni?
TSALWA RA 2: MITSHEKETO: Rikhotso, F.
Tsalwa leri ri na swivutiso swimbirhi, ku nga 4.4 na 4.
Hlamula swivutiso HASWIMBIRHI.
Hlaya ntshaho wa ntsheketo lowu landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi wu landzelaka.
Xana loko hi sungula ntsheketo hi ri yini?
Xana swigero swi kumekile Hlamula u ku Ina kumbe Ee. Seketela nhlamulo ya wena?
Xana tihuku a ti handza yini emataleni?
Xana ku va ku nga ri na ku tsakelana exikarhi ka tihuku ni swikhwezana swi ta hela loko swi te yini?
Boxa swilo leswi kombisaka leswaku tihuku na swikhwezana a swi ri na vuxaka lebyinene.
I nkarhi wihi loko maribye ya ha olova?
N'wana wa jaha ni nhwanyana.
Fambani mi ya rindza tinxakwari.
Tinxakwari ti sale ti dyiwa hi timfenhe.
Ekulenyana ni muti.
Va fika va khomiwa hi vurhongo hi ku karhala.
Loko vana va yena va ri karhi va rindza.
Loko va twa swigingi va ku bulumuku!
Xana wanuna loyi a a tekile vasati vangani?
Ku humelele yini hi nsati lonkulu?
Loko mirhi yi dyiwa, vana lava a va ri kwihi?
Hikokwalaho ka yini vana lava va khomiwe hi vurhongo?
Ku humelele yini hi n'wana wa nhwanyana?
Loko vanhu va yingisele ntsheketo va hlamula va ku (hetisa).
Va hoxe yini endzeni ka saka?