Nuuskommentaar: Is DA gespanne oor komende verkiesing?(Foto: Demokratiese Alliansie/da.org.za) Die 2021- munisipale verkiesing vind oor minder as twee weke plaas. Dit beteken dat die politiek, politiekery en sodoende ook politieke uitputting besig is om ŉ hoogtepunt te bereik. Die een party wat die afgelope tyd egter die enkele meeste media-aandag vir hulself kon bewerkstellig, is die DA. Die DA het hierdie verkiesingseisoen aanvanklik afgeskop met ŉ relatief onomstrede boodskap – die DA kry dinge gedoen. Dit is die regte boodskap om te hê in ŉ munisipale verkiesing wat veronderstel is om oor dienslewering te handel. Die DA se sterkste boodskap was nog altyd een van skoon, doeltreffende en goeie DA-regering. Dit word jaarliks bevestig deur die skrille kontras wat bestaan tussen goed regeerde DA-munisipaliteite en mislukkende ANC-munisipaliteite. Mense raak dalk moeg vir politiekery, maar wil steeds ŉ goeie burokrasie en regering hê. Een van die DA se sterkste advertensies hierdie verkiesingseisoen is juis die een wat hierdie skrille kontras in infrastruktuuronderhoud uitwys. Daar waar ANC-regering in die Oos-Kaap toegepas word, is die pad oud, vervalle en vind demodernisering plaas. Daar waar die DA-regering in die Wes-Kaap begin, is die pad nuut, in stand gehou en spreek dit van belastingbetalers wat waarde vir geld kry. Iewers langs die pad het die DA egter in hul verkiesingsveldtog groter klem begin plaas op ŉ ou politieke truuk van die DA – die mite van die DA as die amptelike opposisie en ander opposisiepartye as kleinpartye wat die stem verdeel. ŉ Stem vir enige ander party is nie net ŉ vermorsing nie, maar versterk ook die ANC deurdat dit die opposisiestem “verdeel”. Suid-Afrika se kiesstelsel is egter so opgestel dat ŉ stem vir ŉ “kleinparty” doodeenvoudig nie gemors kan word nie. Elke stem wat vir enige party uitgebring word, het uiteindelik ŉ direkte impak op die wyse waarop die regering saamgestel word – dit is natuurlik ook waar vir die munisipale verkiesing. Ons kiesstelsel beloon juis kleiner partye en bevorder sodoende ook deelname van veelvoudige partye in die partypolitiek. Die vermorsing van ŉ stem op ŉ kleiner party is ŉ verkiesingsfoefie en mite. Die keuse is doodeenvoudig nie so binêr soos ANC teen DA nie. Een van die DA se sirkulerende Facebook-advertensies sluit ŉ uiters onheilspellende video van partyleier John Steenhuisen in wat onder andere die stelling maak “Imagine a South Africa without the Democratic Alliance”. Steenhuisen waarsku in onheilspellende beligting, met ŉ ondertoon van vreesaanjaging, mense daarteen om vir enige ander party as die DA te stem: John Steenhuisen, leier van die DA. (Foto: DA/Twitter) “This local government election is a two-horse race between the DA and the ANC No other party can win! A vote for a small party or ‘independent’ just splits the vote and allows the ANC to win.” Sodoende behoort mense eintlik óf vir die DA óf vir die ANC te stem – enige ander stem is verdelend, dwaas en gevaarlik. Dit is werklik ŉ boodskap wat die DA uit die argiewe gekry het. In die 2016 munisipale verkiesing het hulle presies dieselfde boodskap met presies dieselfde beeld gepropageer. Die IVP het destyds nog groot teenstand teen die stelling gebied. Sodoende herleef Helen Zille se 2016-strategieë nou ook deur haar as federale voorsitter van die DA – ook in radioadvertensies waarin Zille self verduidelik hoe enigeen wat vir ŉ kleinparty stem, eintlik maar hul stem vermors. Die afgelope Sondag het Leon Schreiber, DA-LP, en dr. Corné Mulder, hoofsweep van die VF+ in die parlement, ook in ŉ bekgeveg op RSG se Kommentaar betrokke geraak oor presies hierdie onderwerp en advertensie. Mulder verduidelik hierin hoe jammer dit is dat die DA nou begin om ander opposisiepartye te takel, eerder as om bloot op die ANC te fokus – met die vraag ook of die DA dan ooit mense se reg op vrye keuse tussen politieke partye ooit respekteer. Hierop het Schreiber geantwoord dat hulle natuurlik mense se keuse respekteer, maar dat mense strategies moet stem in verkiesings. Dus, kan mense natuurlik self kies vir wie hulle wil stem, maar die enigste regte besluit is eintlik maar om vir die DA te stem. Dit is moeilik om hierna te luister en nie te dink dat dit DA eintlik maar net ŉ de facto-tweepartystelsel wil hê met die ANC en DA as die twee partye nie. Dan moet ŉ mens natuurlik ook glo dat dit, gegewe ons huidige kiesstelsel en demokratiese bestel, moontlik is om ekstern die ANC se magsblok te breek. Indien ons enige iets oor die afgelope kwarteeu geleer het, is dit dat ŉ eksterne verbreking van die ANC uitsonderlik onwaarskynlik is. Indien die ANC se magsblok gebreek word, sal dit weens interne verbrokkeling wees. Dit sal wees weens ANC‑kiesers wat doodeenvoudig ophou stem, eerder as die DA wat daardie mense se stemme wen en by “kleinpartye” wegrokkel. Suid-Afrika se demokrasie werk doodeenvoudig nie prakties soos wat dit volgens liberaal-demokratiese teorie veronderstel is om te werk nie – die ANC se magsblok kan gebreek word, maar dit sal weens interne verswakking eerder as eksterne weerstand kan geskied. Die DA se sterkste boodskap met die beste kans op sukses bly egter ŉ baie praktiese en byna tegnokratiese boodskap teen die ANC – die DA regeer goed, skoon, doeltreffend en eerlik. Waarom voel die DA dan nou die behoefte om met Phoenix‑plakkate by rassepolitiek betrokke te raak, met hul radioadvertensie teen ander opposisiepartye te baklei en veral teen die VF+ uit te vaar. Is dit moontlik dat die DA bekommerd is oor die komende verkiesing? Hulle interne peilings het reeds gewys dat Phoenix veral die party seergemaak het – hulle gaan dalk nie so goed doen soos wat hulle verwag het of sal wil hê nie. Ook is die boodskap van stemme wat gemors word op ŉ kleinparty eintlik reeds in die 2019‑ nasionale verkiesing redelik weerlê. Die DA was in 2019 die enigste groot opposisieparty wat stemme – sowat 400 000 – verloor het. Partye soos die EFF, VF+, IVP en Good het almal gegroei en eintlik baie goed gedoen. Is die DA gespanne dat die tendens wat in 2019 begin is dalk in 2021 voortgesit gaan word?