Almal ken die Groot Vyf van die Krugerwildtuin. Maar ken jy die Groot Sewe van die koffiewinkel? Lees hoe Bun Booyens, stigtersredakteur van Weg, dié verskynsel in ’n 2007-rubriek beskryf het.
’n Reis hoef nie na ’n ver plek te wees nie. Trouens, vir my tel ’n besoek aan die naaste koffiekroeg as ’n reis. Jy gaan sit rustig, skink ’n koffietjie en reis dan sommer in jou kop na die uithoeke van die aarde – of tien, twintig, dertig jaar die verlede in.
Dié metaalbekertjies is waarskynlik so oud soos die Suid-Afrikaanse restaurantbedryf of selfs die melkbedryf. Vandat ek my verstand het, kry jy hulle in omtrent elke eetplek in Suid-Afrika. Ek sal nie verbaas wees as ’n argeoloog ’n paar van hulle iewers in ’n Strandlopergrot opgrawe nie.
En hier’s die deel van die skinkery wat my kopreis totaal laat ontspoor: Dié tydlose melkbekertjies werk nie.
Ek beskou myself as ’n ervare koffiedrinker, maar ná al die jare kan ek nog steeds nie melk uit so ’n bekertjie skink sonder om te mors nie. Dis asof dit spesiaal ontwerp is om te mors – wanneer jy die melk in jou koffie skink, kleef die straaltjie onderaan die bekertjie se tuit vas en loop af in jou piering of op die tafel.
Dit boul my telkens uit. Hoe op aarde het só ’n swak patent dit reggekry om te bly voortbestaan in ’n hoogs mededingende en snelveranderende wêreld? (Jy kry dié melkbekertjie steeds oral, gaan kyk maar.)
Dan sit en dink ek nie meer aan Patagonië of Gaboen nie. Ek staar na die poeletjies melk op die tafel en wonder of die ouens wat hierdie bekers maak, nou nog nie agtergekom het hulle vlagskipproduk het ’n ernstige gebrek nie?
Ek het ook al vir koffiewinkeleienaars gevra waar koop hulle die bekers, maar hulle haal gewoonlik net die skouers op en sê die goed was hier toe hulle die plek by die vorige ou oorgeneem het.
Dis asof die bekertjies hulle in die geheim in Suid-Afrika se koffiewinkels kom aanmeld en dan teen wil en dank bly.
MY BEHEPTHEID MET hierdie melkbekers spruit waarskynlik uit die feit dat ek die afgelope jaar of twee nie juis tyd gehad het om te reis nie. Om te kompenseer het ek ’n vreemde belangstelling in koffiewinkels ontwikkel. Ek bestudeer hulle soos ek in die ou dae Frankryk of Zambië sou bestudeer. (Ek sit nou juis in ’n koffiewinkel en skryf.)
Laat ek gou die hele koffiewinkelding van my hart af kry: Vir my lyk dit redelik maklik om ’n koffiekroeg te bedryf. Jy het oënskynlik net sewe goed nodig: ’n Paar tafels wat stewig staan, ordentlike koffiebone, ’n kelner wat sowat tien treë ver kan sien, suiker (wit én bruin), melk (warm én koud), ’n wortelkoek wat darem nog in die huidige boekjaar uit die oond gekom het, en skaflike agtergrondmusiek.
Vergelyk dit nou met die letterlik dosyne dinge waarvan jy die leisels moet vashou, as jy, sê maar, ’n slaghuis, duikkloppery of tuindiens wil bedryf.
Gaan toets maar die Groot Sewe wanneer jy weer gaan aansit vir ’n koppie koffie. Vat die tafel weerskante vas en skud dit liggies.
Probeer nou die kelner se aandag trek. Eers steek jy jou vinger hoflik in die lug. Later wuif jy soos ’n drenkeling, maar ’n Suid-Afrikaanse koffiekroegkelner het die vermoë om alles mis te kyk.
En dan is daar nommer sewe: Die agtergrondmusiek. Ek het gedog ek het ’n redelike weerstand teen steurende musiek, totdat ek een goeie Woensdagoggend die Bee Gees se “Night Fever” saam met my oggendkoffie gekry het.
’n Koffiewinkel is mos veronderstel om ’n stemmige plek te wees. As jy saam met ’n vriend daar kuier, moet die musiek ’n rustige gesprek orkestreer.
As jy alleen daar is, is dit omdat jy ’n bietjie wil dink oor dinge – en die musiek moet help om jou in daardie effens melancholiese luim te plaas vir ’n goeie kopreis.
DIE KOFFIEWINKEL waar ek nou sit en skryf, is ’n baie spesiale plek: Dit breek ál sewe reëls, plus nog ’n paar wat ek nog nêrens elders teëgekom het nie.