SA se rykdom steeds in ‘wit hande’ – RamaphosaPres. Cyril Ramaphosa (Foto: GCIS/Twitter) Pres. Cyril Ramaphosa sê 26 jaar ná die aanvang van demokrasie in Suid-Afrika is die land se rykdom steeds in die hande van ŉ paar, hoofsaaklik wit mense, gesetel terwyl die armes en werkloses oorweldigend swart mense is. Ramaphosa het Vrydagaand in sy hoedanigheid as ANC-president gepraat tydens die bekendstelling van die ANC-alliansie se teen-rassismeveldtog. “Apartheid is iets van die verlede, maar die nalatenskap van ongelykheid en armoede, die wanbalans van wat die lewe aan ŉ mens bied, word voortgesit in hoe mense hulself en ander sien.” Ramaphosa sê dié situasie moet omgekeer en reggestel word. “Dit is die gevoel van ŉ natuurlike orde van dinge wat wit Suid-Afrikaners rassistiese uitbarstings laat maak, wat wit Suid-Afrikaners laat dink hulle het die reg om swart mense ape te noem en swart mense in ons land as karikature van diere te laat uitbeeld.” ŉ Herrie het onlangs losgebars toe ene Danie Herselman ŉ neerhalende foto van die minister van samewerkende regering en tradisionele sake, Nkosazana Dlamini-Zuma, op Facebook in antwoord op ŉ ander sosialemediagebruiker se inskrywing geplaas het. In die plasing het Herselman die minister met ŉ dier vergelyk. Dié plasing is veroordeel as vernederend, neerhalend en rassisties. Ramaphosa sê wêreldwyd word groot ongeregtighede teen mense gepleeg. Hy meen die ongeregtighede word aangevuur deur die logika van kolonialisme en dat iets wat aan ŉ ander behoort onteien kan word bloot omdat dit aan iemand van ŉ sogenaamde minderwaardige ras behoort. Die president sê daar moet erken word dat rassisme en ander vorms van onverdraagsaamheid instellings, gemeenskappe en samelewings insypel. “Dit is wat die dood van ŉ swart man deur ŉ wit polisiebeampte op ŉ Amerikaanse straat moontlik maak.” Ramaphosa het gesê dié opvatting van ŉ sogenaamde natuurlike orde strek uiteindelik ook tot in huishoudings, waar mans vroue mishandel. Hy sê dat ongelykheid baie duidelik na vore kom wanneer geslag ook in berekening gebring word. Ramaphosa sê in sekere omstandighede is die gesig van armoede en ongelykheid swart. “Daardie gesig is dié van ŉ Afrika-vrou. Ekonomiese ongelykheid versterk ander vorms van ongelykheid. Dit het ŉ sielkundige uitwerking wat min mense bereid is om te erken. Dit gee aan die rykes ŉ gevoel dat hulle ŉ reg op sekere dinge het en aan ander, daarsonder, ŉ gevoel van voortdurende minderwaardigheid.” Ramaphosa het gesê marginalisering en diskriminasie kom ook na vore in geweld teen diegene wat as anders gesien word en dat diegene in ŉ magsposisie, die regte van ander skend. “Die dood van Collins Khosa en tien ander, vermoedelik weens die optrede van veiligheidsmagte tydens die afsonderingstydperk, is iets waaroor ek bitter spyt is. Toe die afsonderingstydperk in werking gestel is, het ek met ons sekuriteitsmagte gepraat en gesê hulle moet met liefde in hul harte uitgaan nie hulle medeburgers as die vyand behandel nie. “Ongelukkig, tot my groot spyt, het ŉ aantal van ons landsburgers hul lewe verloor. Dit maak my geweldig hartseer.” Die 41-jarige Khosa, ŉ inwoner van Alexandra in Gauteng, is in April dood nadat soldate sy erf binnegekom en hom glo erg aangerand het. Hy is daarvan beskuldig dat hy die afsonderingsregulasies oortree het. Ramaphosa voer aan die sterftes word ondersoek en dat geen steen onaangeroer gelaat gaan word om te verseker diegene verantwoordelik vir wreedheid word voor stok gekry nie. “Hoewel dit nie die ooglopende rassedimensies van die moord op George Floyd het nie, berus dit op dieselfde minagting vir die menslike waarde van die slagoffer en sulke optrede moet ten sterkste verwerp word,” het Ramaphosa gesê. Volgens die president geld dit ook nie net diegene wat geweld pleeg nie, maar ook hulle wat geld steel wat vir die armes en diegene wat hulle moet dien, bestem is. Die ANC, SAKP en die vakbondfederasie Cosatu het die veldtog begin en Suid-Afrikaners gevra om betrokke te raak in die stryd teen rassisme.