PressReader - Beeld: 2017-09-16 - In ‘Tu­mi­dis­koers’ be­no­dig ons ver­al meer koel­kop­pe
In ‘Tu­mi­dis­koers’ be­no­dig ons ver­al meer koel­kop­pe
Beeld - 2017-09-16 - KOMMENTAAR -
En daar gaan trap ’n klomp Suid-A­fri­ka­ners – en ook wit A­fri­kaans­spre­ken­des – toe op een van die land­my­ne wat Bell Pot­tin­ger ag­ter­ge­laat het – ’n mor­si­ge ras­setwis. Dit ná uit­la­tings deur Tu­mi Mo­ra­ke, ’n aan­bie­der van Ja­ca­ran­da FM.
Baie wit Suid-A­fri­ka­ners is keel­vol om die heel­tyd in die be­skul­dig­de­bank te wees vir al­les wat ver­keerd loop.
Tot re­la­tief on­langs was dit selfs as ras­sis­ties en ’n hun­ke­ring te­rug na a­part­heid be­stem­pel om e­ni­ge ske­we woord oor die ANC-re­ge­ring se ver­to­ning te sê. En is die ge­vol­ge van dié skou­spel­ag­ti­ge mis­luk­king ook son­der meer op die erf­la­ting van voor 1994 bla­meer. En is hul kun­dig­heid waar­mee hul­le ’n be­we­se by­drae kon le­wer – al is dit deur be­voor­reg­ting be­kom – meer­ma­le net een­kant toe ge­skuif.
Da­rem is daar nou veel er­ger kri­tiek uit die mon­de van on­der an­de­re Sip­ho Pi­ty­a­na, Frank C­hi­ka­ne en selfs K­ga­le­ma Mot­lant­he, T­re­vor Ma­nu­el en die ANC-ve­te­ra­ne.
Van­self­spre­kend kan die ge­vol­ge van a­part­heid vir swart men­se en die ge­vol­ge van die hui­di­ge kor­rup­sie-era nie ver­ge­lyk word nie. Al is baie swart men­se skaam­kwaad om­dat die­ge­ne wat hul­le met hul nu­we vry­heid toe­ver­trou het, dit so mis­bruik het. En dan kom dit boon­op ná de­ka­des van on­der­druk­king en ’n in­sti­tu­si­o­ne­le ag­ter­stand wat vir hul­le ge­skep is.
Klaar­blyk­lik be­weeg Ja­ca­ran­da FM se ont­byt­pro­gram nou na ’n soort har­de, ak­tu­e­le 702-praat­styl vir ’n nu­we ge­hoor.
Hoe ’n mens ook al na Mo­ra­ke se ro­buus­te uit­la­tings gaan luis­ter, was dit op die erg­ste re­ak­sie om­dat sy nie er­ken­ning er­vaar dat die ge­vol­ge van a­part­heid en die aan­pas­sing in die nu­we be­de­ling erg was nie. Saam­ge­lees met die ar­ti­kel van Jo-Ann Flo­ris, van Net­werk24 (op bl. 19 in Beeld van­dag), gaan dit nie oor ou ver­wy­te wat op­ge­haal is nie. Dit gaan oor ’n ge­brek aan er­ken­ning oor wat hul werk­lik­heid en er­va­ring is.
Daar moet aan­vaar word dat baie van die ve­ny­ni­ge oor­re­ak­sie kom van die reg­ter­punt van die per­de­skoen – die­ge­ne wat in elk ge­val nooit na ’n nu­we SuidA­fri­ka wou be­weeg nie. En dan is die e­nig­ste an­der be­we­se wit re­ak­sie van die lin­ker­punt van die per­de­skoen – hul­le kan hul ge­luk nie glo om weer ’n mor­si­ge ou vin­ger­wys­ge­veg te kry nie. Want hoe har­der hul­le ras­sis­te kan uit­wys, hoe hei­li­ger hul eie po­si­si­o­ne­ring.
Die trant van die he­le dis­koers is sleg. Dit is as­of SuidA­fri­ka­ners me­kaar steeds nie hoor nie. En as­pris oor­ma­tig fyn­ge­voe­lig wil wees vir me­kaar se werk­lik­heid en wan­neer die ge­sprek on­ge­mak­lik raak.
Ons gaan nog baie meer moet praat en ver­al luis­ter. Maar nie op so ’n trant nie. En die re­a­lis­tie­se koel­kop­pe gaan meer van hul­le moet laat hoor – ook in A­fri­kaans.
Baie van die ve­ny­ni­ge oor­re­ak­sie kom van die­ge­ne wat in elk ge­val nooit na ’n nu­we SA wou be­weeg nie.