Taba ye e makatšago ke gore thekišo ya korong ya Feperware 2007 ya Safex e be e sa le ka fase ga R1 880/tone mola ka 18 Setemere e ile ya fihla go R3 460/tone.
Le ge koketšo ya thekišo e ile ya amogelwa gabotse batšweletši ba noši bao koketšo (le thekišo ye e fihlilego ntlhoreng) e ilego ya ba tšwela mohola e bile bao ba sego ba rekiša puno ya bona ya 2006/2007 yohle, goba bao ba tšerego maemo a lebakatelele mabapi le Safex. Madimabe ke gore ga se batšweletši ba bantši bao ba kgonago go swara puno ya bona lebaka le letelele ka baka la kgonagalokotsi (risk) ya gore thekišo e ka fokotšega. Batšweletši ba ka botšiša gore na ditsebi di be di ile kae Ke ka baka lang batšweletši ba sego ba eletšwa bokaone?
Madimabe ke gore tshedimošo ye kaonekaone ye e lego gona ka nako ye e itšego ga e kgone go kgonthiša sephetho se se nepagetšego mabapi le papatšo. Go na le dintlha tše dingwe (mo go tšona boso e lego ye bohlokwa go feta tše dingwe mohlamongwe) tšeo di kgathago tema phetogong ya dithekišo, tšeo di sa kgonego go laolwa ka therešo..
Lenaneo la 1 le bontšha thekišo ya korong lefaseng go tloga ka 2005, go akaretša le ditekanyetšo mabapi le tšweletšo ya korong lefaseng ka ngwaga wa 2007, tšeo di tšweleditšwego mafelelong a Feperware, gammogo le dikakanyo tša kgauswana. Tšweletšo ya korong lefaseng ka bophara ngwageng wa 2007 e akanywa go ba ditone tše dimilione tše 623,7 ka baka la koketšo ye e letetšwego ya lefelo leo le bjetšwego le poelo ye go letetšwego gore e tla ba ye e tlwaetšwego. Ge tekanyetšo ye e ka kgonthišwa, korong ye e ka bago gona ngwageng wa 2007 e ka feta ya sehla sa 2006 ka ditone tše dimilione tše 33,5 (6,7%). Ka ge go dirišwa ditone tše e ka bago dimilione tše 620 tša korong lefaseng ka ngwaga, go ka ba le korong ye fetago nyakego mmarakeng ge tekanyetšo ya ka godimo e ka kgonthišwa.
Lenaneo la 1: Tšweletšo ya korong lefaseng ka bophara (dimilione tša ditone).
Mothopo : International Grain Board.
Ka baka la ba mabaka a mabe a boso dinaga tše di fapafapanego tše bohlokwa tše di tšweletšago korong di fokoditše ditekanyetšo tša tšona tša puno ya 2007 gammalwa sehleng se, mme mafelelong a Setemere 2007 tekanyetšo ya tšweletšo ya korong e ile ya beiwa go ditone tše dimilione tše 601,4. Tekanyetšo ye e fetwa ke ya Feperware 2007 ka ditone tše dimilione tše 22,3 - se se dirile gore thekišo ya ditšhabatšhaba ya korong e namele kudu.
Krafo ya 1: Kgwedi ya kgauswikgauswi ya kontraka ya Safex (nearest contract month), le thekišo ya "free-on-board" ya korong ye e bitšwago "hard red wheat" ya Atšentina le Amerika (thekišo ke ya tone ka didolara tša Amerika).
Mothopo: International Grain Board, Safex and the Grain SA data base.
Thekišo ya korong ya Atšentina e be e le $177/tone kgweding ya Feperware 2007 mme go tloga fao e nameletše go ya go $355/tone (Krafo 1) . Ke koketšo ya $158/tone goba 89% , le ge puno ya Atšentina e ile ya oketšega gannyane go tloga ka tekanyetšo ya Feperware. Thekišo ya "free-on-board" ya korong ya "Hard Red" ya Amerika ye e tšwago tikologong ya Kolofo le yona e sepetše tsela ya mohuta woo, le ge puno ya korong kua Amerika e ile ya oketšega ka ditone tše dimilione tše 1,5 go tloga mafelelong a Feperware (Lenaneo la 1).
Ka baka la mabaka a mabe a boso kua Australia, Kanada le Kopanong ya Yuropa, puno ya korong e fokoditšwe kudu mme sephetho ya ba phokotšo ye kgolo ya korong ye e lego gona lefaseng ka 2007 -phokotšo ye e gapetše thekišo ya korong godimo mebarakeng ya ditšhabatšhaba.
Krafo ya 1 e bontšha gore thekišo ya Safex (ya kgwedi ya kgauswikgauswi), ye e ngwadilwego ka $/tone, e ile ya šala thekišo ya ditšhabatšhaba ya korong morago ngwageng wa 2007. Go tloga ka Feperware 2007 thekišo ya Safex e nameletše godimo ka palo ye e ka bago $200/tone, ye e ka bapišwago le koketšo ya $158/tone ya korong ya Atšentina le koketšo ya $143/tone ya korong ya "hard red wheat" ya Amerika.
Koketšo ya thekišo ya korong ya mo gae ye e hlagišwago ka didolara, ye e fetago koketšo ya thekišo ya ditšhabatšhaba, ke sephetho sa koketšo ya tefamorwalo ya dikepe. Ka Feperware 2007 ditshenyegelo mabapi le go thota korong ka sekepe go tšwa Atšentina go tla Afrika-Borwa e be e le tikologong ya $43/tone mme go tloga Kolofong ya Amerika e be e le $48/tone. Ka baka la go nyakega kudu ga thoto ka dikepe, ditshenyegelo di nyakile go pedifala ngwaga wo. Gonabjale tefamorwalo ya go tliša korong nageng ya rena ka sekepe go tšwa Atšentina e batametše go $73/tone, mme go tloga maemakepe a Kolofong ke $88/tone (Krafo ya 2). Ge re bea phetošetšo ya ranta/dolara go R6,85/$, go ra gore koketšo ya tefamorwalo ya sekepe ke R219/tone go tloga ka Feperware 2007.
Krafo ya 2: Tefamorwalo go tliša phahlo mono Afrika-Borwa (e hlagišwa ka US $/tone).
Mothopo : Internasional Grain Board.
Phokotšo ya tšweletšo ye e letetšwego ya korong lefaseng e kgathile tema ye bohlokwa koketšong ya thekišo ya ditšhabatšhaba ya korong, mme ka ge Afrika-Borwa e gapeleditšwe go reka karolo ye e ka bago teetharong ya korong ye e dirišwago mono dinageng tša ntle, koketšo ya thekišo ya ditšhabatšhaba ya korong e hlotše koketšo ya thekišo ya yona mo gae. Koketšo ya tefamorwalo ya dikepe le yona e hueditše thekišo ya korong ya mo gae ke ge e hlotše koketšo tekanelong ya thekontle (import parity). Koketšo ya thekišo ya ditšhabatšhaba ya korong e gatelela gape tema ye bohlokwa ye e kgathwago ke boso thekišong ya ditšweletšwa tša temo. Gomme, bjalo ka ge re tseba gabotse, go boima go kgonthiša seo tlhago e tlogo re tlišetša sona.