Swede soek rommelArgieffoto In ’n wêreld wat besig is om onder sy eie gemors te versmoor, is Swede ’n helder lig wat skyn: Net een persent van sy huishoudelike vullis het verlede jaar op die ashoop beland en hy het te min afval vir sy behoeftes! Dis maklik om te gaan sit en uit te pak oor al die kwinte en kwale van Suid-Afrika, Afrika en die hele wêreld. Die probleem is net dat jy straks gaan sukkel om iets nuut te sê… Dis reg: Die Swede se groot probleem is anders as jy oor Swede praat – ’n land wie se groot probleem is dat hy nie meer oor genoeg afval beskik nie en dit selfs moet invoer vir die opwek van krag en die instandhou van ’n geil bedryf herwinningsentrepeneurs. Hier word goed nie weggegooi nie – hulle word reggemaak! As daar een ding is wat die supervooruitstrewende Hongkong van die Skandinawiërs kan leer, is dit herwinning, want hierdie eiland is besig om weg te sink onder sy vullis. En Denemarke, terloops, het onlangs ’n volle dag lank slegs van windopgewekte energie gebruik gemaak. Swede is egter besig om veel verder te gaan as die opwekking van krag – deur van afvalprodukte gebruik te maak. Belastingkortings word toegelaat op die herstel van enigiets van trapfietse tot wasmasjiene sodat dit voordeliger sal wees as die aankoop van nuwes. Die AVB op fietse, klere en skoene gaan met tussen 25% en 12% gesny word. Daar word ook voorgestel dat mense toegelaat moet word om die helfte van die reparasiekostes aan goed soos yskaste, oonde, skottelgoedwassers en wasmasjiene terug te eis – alles om die rommelhoop weggooigoed te verklein. Daar word gehoop dat ’n nuwe tuisherstelbedryf geskep sal word wat werk sal bied aan immigrante sonder formele opvoeding. Dis seker ook makliker om gebruikte goedere in ’n land te herstel waar die oorpronklike produk een van gehalte was en nie iets minderwaardig wat uit China ingevoer is nie. Swede het sy jaarlikse vrystelling van koolsuurgas sedert 1990 reeds met 23% ingekort en maak reeds meer as die helfte van sy krag van hernubare bronne. Verbranding stel wel self sy eie gifstowwe aan die atmosfeer vry, maar die Swede het stelsels ontwerp wat dit baie inkort. Meer as 40% van die wêreld se afval word verbrand, meestal in die opelug in ’n proses wat baie verskil van die gereguleerde lae vrystellingsprosesse van Swede. Die gemiddelde Sweed produseer 461 kg afval per jaar, bietjie minder as die Europese gemiddeld. Die verskil is dat Swede jaarliks meer as twee miljoen ton afval verbrand en krag daarmee opwek. “Afval in stortingsterreine lek metaan- en ander groenhuisgasse in die grond wat sleg is vir die omgewing. Ons is gefokus op die ontwikkeling van maniere om sulke besoedeling te keer,” het ’n Sweedse regeingsamptenaar aan Huffington Post gesê. “Die resep is verminder, hergebruik, herwin. Die vul van stortingsterreine is laaste op die lys.” Afval word eers deur huis- en sake-eienaars gefilter en herbruikbare items word terugehou. Volgens wet is vervaardigers verantwoordelik vir alle kostes verbonde aan die kollekteer, herwinning of vernietiging van hul produkte. Swede se hele benadering tot herwinning en die hantering van sy afval is nie oornag gebore nie. Streng reëls in hierdie verband is in die 1970’s ingestel en die land se “afval-hiërargie” is nou deel van die kultuur. Baie Europese lande het nie die vermoë om hul afval self te verbrand nie weens verskeie belastings en wetgewing. Dit is waar die Swede die geleentheid gesien het om sommer twee voëls met een klap te slaan. (Op sy beurt verkoop Amerika weer die meeste van sy afval aan China!) Maar as jy van ’n kultuur van herwinning wil praat, is daar seker geen ander land wat meer hierop ingestel is as Japan nie. Dis iets wat amper aan die fanatieke grens, maar mens moet ook onthou dis ’n klein eiland met 127 miljoen mense teenoor reusagtige lande soos Rusland (144 miljoen) en Amerika (321 miljoen). Daar is nog baie reëls oor watter datums geld en watter goed in deurskynende sakke moet wees. In Japan moet jy kophou – anders loop jy maklik die pad van Hongkong, wat op ’n omgewingsramp afstuur. Hy het reeds 13 vol opvullingsterreine wat nou herontwikkel word, en die oorblywende drie se kapasiteit strek net tot 2020. Die feit dat die gebied met sewe miljoen mense jaarliks 60 miljoen toeriste lok, help ook nie. Leo Hendrik Baekeland. Foto: Commons.wikimedia.org Toe Leo Hendrik Baekeland plastiek in 1907 vervolmaak het, is dit as ’n groot deurbraak beskou – min wetende dat dit ’n eeu later deel van die doodsvonnis oor die planeet sal wees. ’n Artikel in Time het in 1924 voorspel alles waaraan ons vat, gebruik of sien sal eendag Bakelite bevat. * Dit duur 500 jaar om plastiek in vullingsterreine te ontbind. * Daar is vyf drywende eilande plastiek, elk ongeveer so groot soos Texas. * Plastiek breek oor tyd af in giftige stowwe wat die seelewe vernietig. * Die Ellen MacArthur Foundation bereken daar sal oor 30 jaar meer plastiek as vis in die see wees. Op land reën dit nie meer nie – groot dorpe in Kalifornië word tans weens ’n totale gebrek aan water ontruim – en die see het lankal nie meer genoeg vis om al die hongeres te voed nie. Die mensdom verbruik elke jaar 1,6 aardes. Maar daar is darem ook die Swedes, Japans en ’n klomp ander lande wat hul sake op verantwoordbare maniere volvoer.