Sigiya ngoludala (pt02): Kwakulungiswa ukuba yinjendevu – SWITCHBOD
Kwakulungiswa ukuba yinjendevu
BABETSHO beqinisile oNdukuzibomvu amaNtungwa akoMthwakazi ukuthi okwehlula amadoda kuyabikwa njalo ayikho eyehlula inkundla. Noma nje kukhona ezifaniswa lamasi akoSibindi aliwa yizinja kodwa babewaqunge phela amasi la ubumunyu bawo bumunywe lihiqa. Kunjalo bakaMalandela kayikho eyehlula abaniniyo. Bamana bayibhulabhule buphele ubuqaqa bayo bayiqhole ngemadlana, umguza kanye langomsuzwane.
Ngalokhu kule iviki sizaphatha njalo ezihlabekisa uzulu ikakhulu kwabesifazana abakhala ngokungabonwa ngabesilisa.
Uthola umuntu esemdala esesabeka kodwa umendo kumbe ijaha qha. Kunjalo ke empilweni kodwa lokhu kwakwenzakale nxa kukhona okutshaya amanzi hatshi mahlayana nje. Banengi ke abakhala ngaloluhlupho ikakhulu emakhaya asazi kumbe sihlahla bani esahlanyelwa emakhaya esibavalela ukukhanya.
Uhlupho lolu olokuba yinjendevu angithi nje kuvame ukuthi kaluzi mahlayana kodwa luza ngemva kokuba intombi yetheswe lelithunzi elibi ngabantu ikakhulu abomdeni wayo. Lokhu kwenziwa ngumuntu olomhawu ongafuni ukubona leyo ntombi iphumelela. Kuvame ukuthi oyenza lokhu kube ngolwa impi enkulu bazali bale intombi kumbe layo uqobo.
Yibo ke ubuthakathi okuhlala kukhulunywa ngabo ngoba kakho ongavala intombi ukukhanya kwayo engakhunkuli.
Angithi nje kukhona okwenziwa ngabantu abagangileyo ukuthi umuntu abe yinjendevu. Injendevu phela ngumfazi kumbe intombazana engakhonjiswayo njalo lokhu abakwenzayo kabathathi isikhathi eside ukukwenza kodwa ngeke ngakuchaza ngoba kukhona izigangi ezinxwanele ukubhidliza impilo zabantu. Lapha ke ngizathinta indlela okwakunqundwa ngayo isenzo sokuba ngumjendevu kumbe injendevu.
Ekadeni khona kwakuthi nxa intombi ingumjendevu izalukazi zaziyibona kusasemasinyane ngoba iyabe ingathandi ukuhamba lamanye amantombazana. Lokhu kwakungenxa yokuthi iyabe ithi nxa ithe yahamba lawo amajaha amane akhethe ezinye isale iyodwa zwi. Kwesinye isikhathi nxa amantombazana emahlanu lamajaha emahlanu azakhetha amantomzana la amane kuthi elinye lala majaha lisale lingakhethanga limane liqonde komunye umango.
Lapho ke intombi le izafuthelana isale ihamba yodwa kuthi noma ithe yathunywa lamanye amantombazana iyale ukuhamba lawo. Ngalelithuba kuhle kubelula ukuthi imbilaphi isola isilonda. Izalukazi lazo zihle zizibonele ukuthi ulwandle luthuli luphethe okukhulu lapha. Kungaba njalo ziyayibizela eduzane ziyibuzabuze ngejaha layo.
Ngalesisikhathi intombi le iyakuveza konke okwenzakalayo nxa ithe yabona amajaha lapho ke izalukazi zihle ziyifunde ivaliwe. Zizayiduduza ke intombi le kuthi esinye salezizalukazi sizakhethwa ukuba siyisebenze. Ekuyisebenzeni lapha kudingeka izihlahla ezinengi sibili ukuze kuphungwe ithunzi lesilisa eliyabe letheswe phezulu kwayo.
Kuvame ukuthathwa izihlahla ezigoqela igezabantwanyana, indabulavalo, ibhodisa, injobo, indabulavalo, iphunganhloni, isithundu, ukhalimela, amaxolo omkamba, ingomakhosi kanye lezinye izihlahla ezehlukeneyo kuhlanganiswe. Kuthi kunjalo isalukazi siyekukha amanzi esizibeni esikhulu kakhulu kumbe sithathe amanzi obhalu lwesihlahla somkhomo kumbe esomkamba.
Amanzi la azathelwa enqayini elemigcozo le alale ngaphandle komuzi. Kusasa ekuseni kusempondozankomo isalukazi sizavuka lentombi le siye layo eguswini sifike siyethese inqayi le ekhanda. Ngalesisikhathi sizathatha uphehlo lwesihlahla somvalasangwana siqale ukuphehla enqayini le kuze kuphuphume amagwebu. Azaphuphuma ke amagwebu la intombi ize ibe manzi te umzimba wonke qede siyithele ngamanzi la kanye langezanzoco lezi.
Kuthi nxa kunjalo isalukazi sizathi ihlubule izigqoko ezembathileyo qede sizithathe sizigqibele lapho akade siyihlambela khona. Ngemva kwalokho sizasuka layo inqunu baqonde ekhaya benganyemukuli baze bayefika. Ekungeneni lapha kufanele bangabonwa muntu ngoba intombi le izabe inqunu ngakho kungenelwa ngemuva kweziphala.
Kungenziwa lokhu kwakuthi mhlanokho ilanga lisiyatshona intombi le izabe isidiniwe ngokulandelwa ngamajaha ngoba selixotshiwe lelithunzi lobunjendevu. Yikho ke okwakusenziwa endulo uMthwakazi esahlezi.
Categories:	Column/ opinion, Sigiya ngoludala	/ No Responses / by Switchbod June 22, 2017