Die menopouse is die natuur se manier om te sê dis tyd om op te hou babas maak en ’n bietjie pret te hê, sê prof. Peter Roos, ’n Kaapse ginekoloog en verloskundige, en ook die oudpresident van die Suid-Afrikaanse Menopousevereniging. Dit gebeur omdat die eierstokke ophou om estrogeen en ander hormone te vervaardig wat die reproduksiesiklus beheer.
Dié simptome kan vir party vroue uitermatig wees en die lewe vir hulle baie moeilik maak. “Dis normaal, maar daar is gevolge wanneer jou eierstokke ophou werk,” sê Roos. “Voor die 1900’s, toe 50 as ’n goeie ouderdom beskou is vir vroue om te haal, was die menopouse nie so ’n groot bekommernis nie.
Eet verskeie kosse van al die voedselgroepe, oefen gereeld, handhaaf ’n normale gewig, moenie rook nie, en drink klein hoeveelhede alkohol. “As jy die gesondheidsprobleme in ag neem wat ná die menopouse intree – ’n hoër risiko vir hartsiekte en osteoporose – is fisieke oefening een van die min goed wat ’n verskil maak,” sê hy.
Hoewel ’n gesonde leefstyl die uitwerking van die menopouse kan help verlig, is hormoonvervangingsterapie (HVT) die enigste “baie doeltreffende” metode om die simptome te behandel, sê Roos. Hy benadruk egter dat ’n vrou net hormoonterapie moet kies nadat sy soveel moontlik huiswerk daaroor gedoen het.
Twintig jaar gelede is HVT as die “fontein van die jeug” beskou. Dokters het dit gereeld vir menopousale simptome voorgeskryf. Die standaardformule was ’n kombinasie van estrogeen en progestogeen.
“Dit neem gewoonlik vyf jaar vir die risiko om in te tree, maar dít is wat dit behels: As 1 000 vroue nie hormone neem nie, sal 100 borskanker kry; as 1 000 wel hormone neem, sal 101 borskanker kry. Dis nie ’n reuse-risiko oor vyf jaar nie, maar dis vir die vrou om te besluit of sy daardie klein risiko gaan waag.”
Voor die menopouse het vroue ’n laer risiko vir hartsiekte as mans. Maar namate vroue ouer word en hul estrogeenvlakke daal, verhoog die risiko vir hartsiekte. Die WHIstudie het gevaarligte oor die uitwerking van HVT op hartgesondheid laat aangaan, maar volgens prof. Roos moet die tyd en soort HVT steeds in ag geneem word.
In onlangse studies is bevind dat die ouderdom waarop ’n vrou met HVT begin ’n invloed het op hetsy dit die hart sal beskerm of ’n risiko vir hartaanvalle en beroertes kan inhou, sê hy. “Daar is wat ons die venster van geleentheid noem vir vroue in hul 50’s, of binne die eerste 10 jaar ná hul laaste maandstonde, waar hormoonterapie waarskynlik voordelig eerder as gevaarlik is,” sê hy.
As jy agterkom dat jou liggaamsvorm verander – meer appel en minder peer – moenie verbaas wees nie. Hoewel daar geen wetenskaplike bewyse is dat die menopouse – of hormoonterapie – gewigstoename veroorsaak nie, is daar wel ’n herverspreiding van vet na die buik wat in dieselfde tyd as die menopouse plaasvind, en die sogenaamde “menopot” vorm.
Dit belemmer ook jou energievlakke en beweeglikheid en lei tot ’n swak selfbeeld. Dis nou die tyd om meer te beweeg, minder te eet en te leer om die veranderinge te aanvaar.
Voel jou verstand ’n bietjie beneweld? Sukkel jy om goed te onthou en om te konsentreer? Jip, dis normaal. Volgens studies sê sowat 60% van perimenopousale en menopousale vroue dat hul geheue nie so goed is soos dit was nie. Maar moenie bekommerd wees nie – jy is nie besig om Alzheimer se siekte te kry nie.
Een nag slaap jy nog soos ’n klip en skielik sukkel jy om aan die slaap te raak, of jy word gereeld in die nag wakker en kan nie weer insluimer nie. Versteurde slaap is een van die algemeenste simptome van die menopouse.
Probeer vasstel of daar ’n onderliggende rede vir die slaapversteurings is: Kwel jy jou oor iets of sukkel jy om te ontspan? Word jy van warmgloede of nagsweet wakker? Dié drie simptome word gewoonlik die suksesvolste deur HVT behandel. Vra jou dokter vir raad.
Die menopouse is die tyd wanneer die meeste vroue vir gereelde mammogramme begin gaan om vir borskanker te toets. Dr. Jenny Edge, een van Suid-Afrika se top-borskankerspesialiste, beveel aan dat vroue wat ’n normale risiko vir dié kanker het van die ouderdom van 50 af elke twee jaar vir ’n mammogram (en ’n kliniese borsondersoek) moet gaan.
’n Laer seksdrang is ’n algemene kwessie vir middeljarige vroue, maar dis net ’n probleem as dit jou en jou maat pla. Indien wel, bespreek dit met jou dokter. Daar’s niks wat hy of sy nog nie gehoor het nie. En onthou, jy kán gedurende die perimenopouse swanger raak.
Jou menstruele siklus is dalk ongereeld, maar dit is gevaarlik om aan te neem dat jy jou menopouse bereik het sodra jou maandstonde ophou. Jy is dalk net in die oorgangsfase. Wag totdat jy minstens ’n jaar sonder ’n maandstonde was voordat jy aanneem dat jy menopousaal is en nie swanger sal raak nie.
Roos sê ook: “Onthou dat daar ’n hoër risiko vir jou as ma en vir jou baba is wanneer jy op 40 of ouer swanger raak, en dis selfs gevaarliker as jy tussen 45 en 50 is.” Praat met jou dokter oor die beste voorbehoedmiddel vir jou.