GRAAD 12 NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD HL P1 Nov 2019.pdfآ SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 GRAAD...
Text of GRAAD 12 NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD HL P1 Nov 2019.pdfآ SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 GRAAD...
Afrikaans Huistaal/V1 2 DBE/November 2019 NSS NSS
Afrikaans Huistaal/V1 3 DBE/November 2019 NSS
AFDELING A: LEESBEGRIP
Lees en kyk na die tekste hieronder en beantwoord die vrae wat daarna volg.
TEKS A: ARTIKEL
IS AFRIKAANSE MUSIEK REGTIG SO VROT? Johan Myburg
1 In 'n onlangse vlaag kritiek in briewe aan koerante, op nuuswebwerwe en sosialemediaforums waarin uitgevaar is teen Afrikaanse musiek, het sangers, liedjieskrywers en radiostasies behoorlik deurgeloop. Sangers is beskuldig van ''ritmelose en irriterende musiek''; liedjieskrywers is geroskam oor hulle ''herhalende, niksseggende en ligsinnige lirieke''. Radiostasies se programsamestellers van musiekprogramme is uitgekryt as ''bewusteloos'' omdat hulle blykbaar nie 'n benul het van wat goeie en slegte musiek is nie. Hulle moes hoor hulle doen nie die nodige navorsing om ordentlike materiaal te bekom nie.
2 Weggesteek tussen die stortvloed van bogenoemde klagtes kom die eeue-oue probleem weer na vore: wat is goed en wat is sleg, wat is reg en wat moet weg? Oor voorkeure, het die Romeine dit al lankal uitgemaak, kan 'n mens nooit 'n finale beslissing vel nie. 'n Mens se persoonlike voorkeure bly bloot subjektiewe menings, en dit kan tog nooit voorskriftelik van aard wees nie en behoort daarom tydens argumentvoering oor die gehalte van Afrikaanse musiek buite rekening gelaat te word. Een persoon se ordentlik en smaakvol is vir die ander hondvervelig; vir iemand is 'n spesifieke sanger se musiek 'n getjank, vir 'n ander weer, die toppunt van tere emosie.
3 Meningsverskille oor die gehalte van Afrikaanse musiek is nie iets van verbygaande aard nie. Met gereelde tussenposes is daar telkens golf op golf van kritiek wat opstoot en dikwels walle oorspoel, soos nou weer die geval is. Reeds in 2012 het Marike Verwey, 'n joernalis wie se spesialisveld Afrikaanse musiek is, in dié verband in Huisgenoot haar kwellings oor Afrikaanse musiek geopper. Van haar sterkste punte van kritiek was dat die mark oorstroom is met Afrikaanse musiek waarvan die lirieke van ''swak gehalte'' is, dat daar te min liriekskrywers is wat weet hoe om ''goeie musiek te skryf'' en dat ''te min sangers bereid is om vernuwende Afrikaanse musiek te sing''. En nou, sewe jaar later, word steeds briewe hieroor geskryf, grappe om braaivleisvure oor ''my-baby-baby-musiek'' gemaak en kritiek oor flou Afrikaanse musiek geopper.
4 Na aanleiding van Verwey se kwellings hierbo en in die ewige soeke na wat goeie Afrikaanse musiek nou eintlik is, reageer die Afrikaanse liedjieboer, Anton Goosen, dat daar nie werklik 'n resep bestaan om tussen goeie en swak musiek te onderskei nie. ''Vir my is dit belangrik dat 'n liedjie die luisteraar enduit geïnteresseerd moet hou, hetsy dit nou deur middel van die woorde of die wysie is. As 'n liedjie met jou práát, dán is dit 'n goeie 'song','' sê hy.
Afrikaans Huistaal/V1 4 DBE/November 2019 NSS
5 In verdere reaksie op Verwey se kritiek rakende die sogenaamde swak lirieke in Afrikaanse musiek, is die sanger/liedjieskrywer, Simoné Redcliff, baie uitgesproke: ''Asseblief, hekwagters, hou ryme en ritmes en diep gedagtes uit ons musiek! Swak lirieke is 'n klein opoffering in die belang van artistieke vryheid; los musiek sodat dit kan wees wat dit wil – musiek! Los diep gedagtes vir letterkundiges. Musiek wil nié poësie wees nie, asseblief!''
6 Estelle Loftus, stasiebestuurder van die Afrikaanse radiostasie, LFM*, verdedig die kritiek wat na die radiostasies geslinger word – veral dié oor hulle keuses van liedjies met niksseggende lirieke – deur te verduidelik dat LFM se luisteraars se musieksmaak die kriterium is wat gebruik word vir dié stasie se sogenaamde vullermusiek (musiek wat tussen programme gebruik word). LFM se musiek moet luisteraars goed laat voel, met ander woorde, musiek moet 'n opgeruimde wysie hê; musiek wat die luisteraar in 'n goeie luim kry, nié rock nie en ook nie stadiger of wroegende musiek nie. Om hierdie balans te handhaaf moet LFM se programopstellers gereeld die veranderinge in die Afrikaanse musiekmark dophou om seker te maak dat die stasie goeie musiek speel waarvan hulle luisteraars hou.
7 In reaksie op Verwey se kritiek dat sangers nie vernuwende Afrikaanse musiek wil sing nie, sonder Isaac Mtshali, grootbaas van Boom Recording Studios, van sy maatskappy se sangers uit wat werklik uit hulle pad gaan om vernuwend te werk, dikwels ten koste van finansiële voorspoed as gevolg van kleiner luistergetalle en CD-verkope. ''Kunstenaars soos David Kramer, Anton Goosen, Refentse en verál Les Javan is vernuwende sangers wat musikale brûe herstel, ook tussen bruin en wit musiekliefhebbers wat deel van 'n unieke musiekgeskiedenis vorm,'' sê hy.
8 Is Afrikaanse musiek dan rêrig so vrot? Wat musiekliefhebbers nie uit die oog moet verloor nie, is dat 'n beduidende segment luisteraars van Afrikaanse musiek nie noodwendig dieselfde hoë artistieke standaarde soos die kritici in gedagte het wanneer hulle na 'n liedjie luister nie. Hulle wil bloot na musiek met maklike lirieke luister wat hulle in die motor op pad huis toe in staat stel om te kan saamsing, en musiek waarvan die ritme hulle voete op 'n dansbaan laat jeuk.
9 Solank musiekliefhebbers en -luisteraars musiek koop en luister na wat hulle laat goed voel, is Afrikaanse musiek kerngesond. En as dit dan bokkie-sokkie- rokkie-lirieke en brabbelmusiek is, wie se ''smaak'' is dan nou regtig só verkeerd?
*LFM is die handelsnaam vir die nuwe deurnagradiostasie, Luister-FM.
[Verwerk uit https://maroelamedia.co.za]
Afrikaans Huistaal/V1 5 DBE/November 2019 NSS
[Verwerk uit Volksblad, 1 September 2015]
VRAE: TEKS A 1.1 Watter inligting in paragraaf 1 dui aan dat die kritiek oor Afrikaanse musiek wyd
in omvang was?
(1) 1.2 Wie, wat by die kreatiewe proses van Afrikaanse musiek betrokke is, loop onder
kritiek deur en wat is hierdie kritiek?
(2) 1.3 Waarom kan daar oor voorkeure nooit 'n finale beslissing gevel word nie?
Watter wenk gee die skrywer in paragraaf 2 in hierdie verband?
(3) 1.4 ''... golf op golf van kritiek ...'' en ''... dikwels walle oorspoel, ...'' (reël 20 en 21).
Dink jy die woordkeuse in hierdie aanhaling is binne konteks van die artikel
effektief? Gee TWEE redes vir jou antwoord deur na elke aanhaling hierbo afsonderlik te verwys.
(2) 1.5 Noem kortliks Marike Verwey se hoofpunte van kritiek teenoor Afrikaanse
musiek. Gee EEN rede waarom sy NIE kritiek teenoor radiostasies se programsamestellers van musiekprogramme lewer NIE.
(4) 1.6 Wat is die verband tussen die onderstreepte gedeelte in paragraaf 3 en die
inhoud van paragraaf 1?
Jou oë is so blou, my
baby, jou soene is so
flou, my lovie ...
Goeie musiek móét rym en 'n lewendige ritme hê en móét vol metafore wees!
Afrikaans Huistaal/V1 6 DBE/November 2019 NSS
1.7 Gee TWEE redes waarom Simoné Redcliff die kritici van Afrikaanse lirieke as
''hekwagters'' beskryf. Motiveer waarom juis Redcliff se uitsprake van "hekwagters" ongeloofwaardig is.
1.8 Herlees paragraaf 6. 1.8.1 Watter teenargument voer LFM aan ten opsigte van die kritiek
waaronder radiostasies in paragraaf 1 deurloop?
(1) 1.8.2 Sal luisteraars na LFM wil luister nadat hulle die inligting in ag geneem
het oor hoe hierdie radiostasie hulle musiek kies? Motiveer jou antwoord.
1.9 Wat s
INLIGTINGSTEGNOLOGIE EKSAMENRIGLYNE SENIOR SERTIFIKAAT SENIOR SERTIFIKAAT (SS) GRAAD 12 . 2015 . Hierdie