Gamtoos kan lelik ly as dit nie gou reën | News24
Gamtoos kan lelik ly as dit nie gou reën
GROOT oes- en arbeidsverliese, wat uiteraard rampspoedig kan wees vir die landbou in die Gamtoosvallei, kan verwag word as dit nie binne die volgende maand of drie genoeg reën om verligting te bring nie.
Dié waarskuwing kom van Spes du Preez, voorsitter van die Gamtoos-landbouvereniging.
Die Gamtoosvallei is een van die land se grootste sitrus-uitvoerders, terwyl dit as die spens van die Oos-Kaap bekend staan vanweë sy produksie van groente en mielies.
Die vlak van die Kougadam, wateraar vir besproeiingsboere van die vallei, het Vrydag op slegs 14,6%, die laagste vlak sedert 26 Julie 1992, gestaan, terwyl streng waterbeperkings van 60% vir die nuwe waterjaar op 1 Julie 2017 ingeskop het.
As besproeiingsboer sal 'n mens altyd bekommerd wees as die vlak van jou waterbron op laer as 15% is, veral as dit die enigste bron is, en die langtermynvoorspellings so nega-tief is soos wat tans die geval is, het Du Preez gister gesê.
"Ons bestaan en oorlewing is gewasproduksie onder besproeiing, en minder hulpbronne beteken laer produksie en laer inkomste. Gelukkig is dit winter en kan ons almal besnoei sonder noemenswaardige oesverliese vir die huidige seisoen.
"Groenteboere het egter ander uitdagings. Hulle moet deurlopend aanplant en oes, aangesien die meeste deesdae leweringskontrakte met ontvangers het.
"Dit is ook die groep wat die meeste boor vir water – en ook maar met gemengde resultate.
"Die Gamtoos is ongelukkig nie bekend vir goeie ondergrondse water nie."
Volgens Du Preez gaan die groot toets kom in die tydperk van Oktober tot Maart. Dit is die kritieke periode in sitrus se groeisiklus wanneer die oesgrootte en -gehalte bepaal word.
"Ons sal oes- en arbeidsbesnoeiing later in die seisoen kan bepaal as die tendens van geen of min reën tot later in die jaar sou duur. Dit kan uiteraard rampspoedig wees."
Pierre Joubert, uitvoerende hoof van die Gamtoos-besproeiingsraad, het gesê met die vlak van die Kougadam op slegs 14,6% heers daar groot kommer oor die situasie.
"In die algemeen hou die boere by die beperkings, maar daar is wel 'n paar wat nie merkbaar minder (water) gebruik nie. Hulle is daaroor gewaarsku. Daar is reeds mense wat nie kan werk nie weens die waterskaarste.
"Dan praat ons nie eens van die finansiële gevolge vir die hele Gamtoosvallei nie."
Volgens hom is die grootste probleem dat die Kougadam se opvangsgebied in 'n laereënvalgebied lê. Die gebied wes van Port Elizabeth is in die oorgangsgebied tussen die somer- en winterreënvalgebiede.
"Goeie neerslae kom dus nie gereeld in die somer hier voor nie, want donderstorms vorm gewoonlik oos van dié gebied," het hy bygevoeg.