" Laat niemand julle op enige manier mislei nie, want eers moet die afval kom en die mens van sonde geopenbaar word....." (2 Thess.2:3).
Paulus skryf dat kerke net voor die koms van die Antichris baie ernstig van die waarheid afvallig sal word. Afvalligheid kom van die Griekse apostasia wat "om weg te val" beteken. Dis ook aan die Griekse woord vir egskeiding verwant en spreek van skeiding, verlating en verwerping. Die Septuagint (Griekse vertaling van die OT) gebruik apostasia vir mense wat hul rug bewustelik op die waarheid draai:
"Jou eie boosheid sal jou tugtig, en jou afkerigheid sal jou straf; weet dan en sien dat dit verkeerd en bitter is dat jy die HERE jou God verlaat het, en dat my vrees nie by jou is nie, spreek die Here, die HERE van die leërskare" (Jer.2:19).
God het Israel telkens in die verlede teen godsdienstige afvalligheid gewaarsku. In die tyd van koning Agab het dit vir die profeet Elia by geleentheid gelyk asof die hele Israel afvallig geword het. So ook vir Jeremia. Israel se toenemende afvalligheid het gemaak dat, toe die langverwagte Messias gebore is, feitlik almal die betekenis daarvan gemis het!
Jesus het tydens sy aardse bediening ook met afvalligheid kennis gemaak. In Joh.6 vertel die apostel van 'n skare wat Jesus gevolg het om wondertekens te sien. Toe Hy egter die waarheid aan hulle verkondig, het hulle Hom verlaat; selfs van sy getroue volgelinge (:66).
Afvalliges verlaat egter nie noodwendig die kerk nie. Sommige bly aan om mense te mislei. Hulle word ketters genoem. Een duiwel in die kerk is vir die Satan meer werd is as 'n duisend daarbuite! Dwaalleraars verlaat die kerk om dit van buite af aan te val.
Paulus waarsku teen sulke mense:
" ... behalwe dat daar sommige mense is wat julle in die war bring en die evangelie van Christus wil verdraai. Maar al sou ons of 'n engel uit die hemel julle 'n evangelie verkondig in stryd met die wat ons julle verkondig het, laat hom 'n vervloeking wees!" (Gal.1:8).
Vyf van die sewe gemeentes in Klein-Asië (Openb.2 en 3) was teen die einde van die eerste eeu reeds deur dwaalleer besoedel. Benewens Efese (2:2) het die ander ses gemeentes almal dwaalleraars verdra en hul geestelike weivelde met onkruid laat besmet.
Drie van die Sendbriewe aan die einde van die NT waarsku teen dwaalleer en roep gelowiges tot 'n ernstige toewyding aan die waarheid op. Twee daarvan is deur die apostel Johannes en een deur Judas, 'n broer van Jesus, geskryf. In 2 Johannes gebruik die apostel die woord waarheid vyf keer in die eerste vier verse en in 3 Johannes ses keer in die 14 verse.
2. 'n Nuwe era
Afvalligheid neem verskeie vorms aan. Tydens die moderne era is geglo dat die waarheid slegs aan die hand van wetenskaplike bevindinge geken kon word en die verstand die finale arbiter. Dit het tot verskeie wêreldsienings soos ateïsme en utopiese filosofieë soos Marxisme, fascisme, sosialisme, kommunisme en liberalisme gelei wat chaos gesaai en die dood gemaai het.
Hierdie era het met die val van die Berlynse muur in 1989 simbolies tot 'n einde gekom en is deur postmodernisme opgevolg. Laasgenoemde is 'n nuwe manier van dink wat alle aansprake op objektiewe waarheid verwerp - die mens se denke is glo subjektief. Gevolglik besluit hy self wat vir hom waar of vals is en kan niks met volstrekte sekerheid geken of as boos veroordeel word nie.
Postmodernisme het ook in kerke te lande gekom nadat dit in die glanspapier van vernuwing toegedraai en by kerkdeure ingestoot is wat bewustelik oopgelaat is. Dis as nuwe teologiese insig verwelkom en mense leer dat die Bybel vir mense van 'n ander tyd geskryf is. Die skrywers daarvan het oor geen kennis van moderne sake beskik het nie. Daarom is die Bybel nie op die moderne lewe van toepassing nie. Dis 'n uitgediende geskrif wat oor dit wat mense in die verlede oor God geglo het, handel. Gevolglik kan die moderne mens daarmee na goeddunke handel.
Wat ontspoorde kerke dus vir lidmate sê, is dat alles wat in die Bybel staan, nie moreel regverdigbaar is nie. Dis bloot 'n versameling van boeke met goeie en slegte raad wat deur mense geskryf en derhalwe nie onfeilbaar is nie. Desmond Tutu het 'n paar jaar gelede gesê dat net omdat iets in die Bybel staan, dit nie noodwendig waar is nie!
Ontspoorde teoloë het postmodernisme as 'n vernuwing en 'n vars bries in 'n bedompige kamer verwelkom, terwyl dit in werklikheid die reuk van die doodgehad het:
"Maar God sy dank wat ons altyd laat triomfeer in Christus en wat die reuk van sy kennis deur ons oral versprei. Want ons is 'n aangename geur van Christus tot eer van God onder die wat gered word en onder die wat verlore gaan; vir die laaste 'n reuk van die dood tot die dood..." (2 Kor.2:14-16).
Postmodernisme het 'n verrottingsproses ontketen wat sedertdien talle teologiese skole wêreldwyd teister. Dit wat 'n bolwerk teen dwaalleer moes wees, het 'n broeikamer daarvan geword. Gaan 'n mens terug op die spoor van hierdie skole se ontstaan, slaan die ontsporing asems weg! Die Bybel is vir hulle slegs 'n bron-dokument van 'n geloofstradisie, maar nie God se woorde nie. 'n Besorgde gelowige skryf onlangs in 'n Amerikaanse kerkblad dat sy kerk se theological seminaries in theological cemeteries ontaard het.
Ontspoorde leraars verloën, strydig met hul legitimasie-eed, die kerk se leer en beskou hulself as na-teïsties – mense wat godsdiens verby geroei het. Daarom gooi hulle gereeld 'n knuppel in die kerk se hoenderhok om verdere ontsporing te vergemaklik.
Die samelewing het leraars geslagte lank as waarheidsleiers geag. Nie meer vandag nie. Baie lidmate is nie bereid om die waarheid van God se Woord op sy te skuif en van 'n goddelose wêreldsiening hulle evangelie te maak nie. Hulle is skaam vir die kerk waaraan hulle behoort omdat dit 'n verleentheid vir die Christendom geword het!
Desondanks gaan postmoderniste van krag tot krag en word teologiese werke dikwels met gesogde toekennings bekroon. Al die skrywers stem met een ding saam – daar bestaan geen volstrekte waarheid nie. Die Bybel moet binne die verband waarin dit geskryf is, gelees en verstaan word. Te veel mense klou glo aan oudmodiese geloofsbeskouings vas wat deur 'n voorwetenskaplike raamwerk oorheers word. Verbandmatiging (kontekstualisering) is die sleutel tot die nuwe verstaan van die Bybel.
Talle Bybelse waarhede word verwerp omdat dit met die nuwe insigte bots. Ontspoorde kerke verkondig dat die kruisiging nie ter wille van die sonde plaasgevind het nie. Dis bloot Paulus se teksuitleg van die manier wat hy die OT gelees het.
Dat Jesus fisies uit die dood opgestaan het, word ook ontken en glo op 'n leerstuk gegrond wat die Israeliete tydens die ballingskap by die Perse ontdek het. So ook die bestaan van 'n hemel of 'n hel. Dis glo mitologie wat in die Bybel te lande gekom het.
En so gaan die son oor eens sonnige kerke vinnig onder. Dit word egter nie flouer omdat blindes dit nie kan sien nie. So ook nie die lig van die waarheid omdat geestelik blindes dit nie wil raaksien nie!
Wie die waarheid die deur wys, laat twyfel by 'n venster inkom. En dis waarop die Satan teer. Gelowiges moet dit weet.
Gelowiges moet teen weersprekings, wanvoorstellings en verdraaiings van die waarheid waak. Leuens wat sekere elemente van die waarheid bevat, is uiters gevaarlik:
"Want ek weet dit, dat ná my vertrek wrede wolwe onder julle sal inkom en die kudde nie sal spaar nie. Ja, uit julle self sal daar manne opstaan wat verkeerde dinge praat om die dissipels weg te trek agter hulle aan. Daarom moet julle waak ..." (Hand.20:29-31).
Judas gebruik die woord goddeloos as 'n algemene beskrywing van dwaalleraars in sy sendbrief. Hulle is sonder God of Skrifbeginsels en hul godsdiens 'n toneelspel wat aan die vrug van die Gees ontbreek. Sommige van die vroeë dwaalleraars het selfs geglo dat hul vryheid in Christus hul wellustige gedrag bedek. Niks het sedertdien verander nie. Kerke wat gruwels met morele verskonings probeer doodverf, is net so skuldig hieraan.
"Hulle belowe vryheid aan hulle, terwyl hulle self slawe van die verdorwenheid is; want waardeur 'n mens oorwin is, daarvan het hy ook 'n slaaf geword" (2 Pet.2:19).
Wie vry voel om te doen wat hy wil, aap altyd booshede na. Mooi woorde oor genade en die vryheid in Christus beteken hoegenaamd niks indien 'n persoon deur wellus en bose begeertes gedryf word nie.
"Laat die sonde dan in julle sterflike liggaam nie heers dat julle aan sy begeerlikhede gehoorsaam sou wees nie. En moenie julle lede stel tot beskikking van die sonde as werktuie van ongeregtigheid nie, maar stel julleself tot beskikking van God as mense wat uit die dode lewend geword het, en julle lede as werktuie van geregtigheid in die diens van God"(Rom.6:12,13).