Afrikaners sál die 21ste eeu oorleefDr. Leopold Scholtz is die skrywer van die boek ‘Kruispaaie: Afrikanerkeuses in die 19de en 20ste eeu’. Foto: Reint Dykema. Die Afrikaner sal die 21ste eeu oorleef ten spyte van die tientalle uitdagings wat dié groep in die gesig staar. Só meen ŉ paneel van meningsvormers wat Donderdag tydens die bekendstelling van dr. Leopold Scholtz se boek, Kruispaaie: Afrikanerkeuses in die 19de en 20ste eeu, aan ŉ paneelgesprek oor Afrikanerkeuses deelgeneem het. Scholtz, skrywer en historikus wat ook gereeld bydraes vir Maroela Media lewer, het gesê hy glo een van die keuses wat die Afrikaner gemaak het waar die groep beslis die verkeerde rigting ingeslaan het, was toe hulle in ŉ stadium afgeleer het om vir hulleself te dink. “Daar was ŉ tyd dat ons ŉ oordrewe geloof in wette en staatsleiers gehad het. Ons was behoorlike verslaaf daaraan. Dit is een van die redes waarom ons nou voel ons bevind ons in ŉ vakuum en dat die Afrikaner leierloos is. “Daar is een pad vorentoe en dit is uit onsself. Gelukkig is daar iets soos die Solidariteit Beweging wat struktuur aan ons kulturele kapitaal kan gee, maar ons moet vergeet van ou oplossings. Afrikaners sal ŉ keuse moet maak dat hulle wil bestaan en voortbestaan as volk. Afrikanerskap sal ook herdefinieer moet word as iets wat bestaan tussen jou ore en in jou bors. Ons moet die wil aan die dag lê om ons eie krag te ontsluit,” het Scholtz verder gesê. Fransjohan Pretorius,’n geskiedeniskenner, Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging, en Barnard Beukman, redakteur van die dagblad Beeld, het saam met Scholtz aan die gesprek deelgeneem terwyl Kallie Kriel, uitvoerende hoof van AfriForum, as gesprekleier opgetree het. Die geleentheid het by die Erfenisstigting op die Voortrekkermonument-terrein in Pretoria plaasgevind. Hoewel die paneel dit eens is dat die Afrikaner sal voortbestaan, sal dit nie bloot op ŉ skinkbord gebied word nie. Kriel het beklemtoon dat harde werk en deursettingsvermoë ŉ vereiste vir voortbestaan is, terwyl Beukman benadruk het dat aanpasbaarheid noodsaaklik vir dié kultuurgroep sal wees. Die gesprek rakende die voortbestaan van die Afrikaner vorm deel van ŉ gesprek oor die belangrikste keuses wat die Afrikaner in die 19de en 20ste eeu gemaak het. Sleutelkwessies soos die Afrikaner se besluit om enduit te veg in die Anglo-Boereoorlog, die instelling en handhawing van apartheid en die keuse vir hervorming in die vroeë 1990’s is sake wat Scholtz in sy nuwe boek grondig ontleed. “Ek wou hierdie keuses beskryf, ontleed en verklaar, maar nie veroordeel vanuit ŉ hedendaagse konteks nie,” het Scholtz tydens die bespreking gesê. Beukman: Ek het geen twyfel nie dat ons sal oorleef, want ek glo nie ons beleef ŉ bestaanskrisis nie. Daarvoor is ons te sterk en gevestig. Daar is wel van tyd tot tyd probleme wat opduik en sommige is ernstiger en meer uitdagend as ander. Ons is klaarblyklik ook te divers en steeds te verdeeld om gesamentlik in dieselfde rigting op die uitdagings te reageer. Enersyds sal ons duidelik meer aanpasbaar moet wees, maar andersyds sal ons moet verstaan watter tentpenne ingekap moet word om veral Afrikaans kreatief te laat gedy. Buys: Die Afrikaner se geskiedenis was nog altyd ŉ stryd om oorlewing, en nie oorheersing nie. Afrikaners het al verskeie bestaanskrisisse oorleef, en ons sal die huidige krisis ook oorkom. Ons grootste “geheime wapen” was nog altyd die besef dat gemeenskapskrag sterker is as staatsmag. Hierdie kulturele kapitaal het ons in staat gestel om in moeilike tye nie net te oorleef nie maar wel voluit te leef. Afrikaners neem weer verantwoordelikheid vir die skep van ŉ toekoms waarin ons ook blywend vry, veilig en voorspoedig kan wees. Pretorius: Ek kan alleen as historikus oordeel. Die Afrikaner is lankal nie meer – indien ons ooit was – ŉ homogene groep nie. Maar, gegewe die geskiedenis, sal ons oorleef, as jy besef dat ons situasie tans geensins so beklemmend is as wat dit aan die Kaapse Oosgrens, of tydens die Groot Trek of die Anglo-Boereoorlog was nie. Terselfdertyd moet die rol van die individu nie onderskat word nie – elkeen van ons moet daar waar ons ons bevind, ŉ verskil maak. Kriel: Afrikaners het in die geskiedenis telkens voor groot uitdagings te staan gekom. Soos enige gemeenskap was ons voorgeslagte nie foutloos nie, maar hulle het telkens daarin geslaag om in moeilike omstandighede buitengewone suksesse te behaal en deur harde werk en deursettingsvermoë te oorleef. Daar is geen rede waarom ons dit nie vandag weer kan doen nie. Scholtz: As dit puntjie by paaltjie kom, hang die Afrikanervolk se oorlewing van homself af. Niemand anders gaan hom op enige beduidende skaal help nie. Die groot vraag is duidelik: Het die Afrikaners dieselfde kollektiewe wil om te oorleef as ŉ eeu gelede? Dié vraag sal in die komende dekades beantwoord word. Die Afrikaner het sedert sy ontstaan voor verskeie keuses te staan gekom wat nie net die geskiedenis in ŉ sekere rigting gelei het nie, maar ook dié groep se wil om oorlewing sou beklemtoon. Dié kultuurgroep se stryd om oorlewing is duidelik in onder meer die vestiging van die Boererepublieke, die keuse om Afrikaans as taal te vestig, die herwinning van politieke mag in 1948 en uiteindelik die verlies van mag teen 1994. Kruispaaie deur dr. Leopold Scholtz plaas die fokus op dié en ander rigtinggewende keuses van die Afrikaner gedurende die 19de en 20ste eeu en ondersoek die, soms rampspoedige, gevolge van die besluite. Dit vra ook die brandende vraag prontuit: Het die hedendaagse Afrikaner dit in hulle om binne die praktiese beperkings ŉ herwonne toekoms te skep? Of sal hulle sagkens, soos ŉ kers onder ŉ maatemmer, uitgedoof word?