Ons lyding op aarde vergelyk geensins met die vreugde wat vir ons in die hemel wag nie. Laat ons dus nie kla as ons ’n kruis moet dra nie. As iemand anders dit moes dra, sou hy die oorwinnaarskroon ontvang het en nie ons nie! Anders gestel: Wie geen kruis wil dra nie, verdien geen kroon nie.
Daarom het hy liewer met die Unioniste saamgewerk. Die uitslag van 1920 het Smuts egter tot die werklikheid geskok. Die Nasionale Party het 44 teenoor die Suid-Afrikaanse Party se 41 setels verower. Die Arbeiders met hulle 21 setels het verdere onheil voorspel. Daarom het hy die steun van die Unioniste met hulle 25 setels dringend nodig gehad. Nogtans wou hy polities nie deur 'n koalisiefaktor afgepers word nie. Die gevolg was dat hy in November 1920 die Unioniste met die Suid-Afrikaanse Party laat saamsmelt het. Dit sou aan Smuts 'n sterk party en 'n sterk regering besorg.
Maar daardeur is die Afrikaner polities grootliks finaal van Smuts gespeen, want die Unioniste het op streng bande met en onderhorigheid aan Brittanje aangedring. Dit het Smuts gepas, en daarom is hy dadelik weer na die stembus om am die land, sy vyande en am die wêreld te bewys dat hy sterk staan. Sy insig was korrek en die vyftigjarige premier Smuts is met 'n groot meerderheid verkies.
In hierdie kampe was seuntjies van agt jaar tot ou mans van oor die 80 saamgetrek. Naas onderwys het baie hulle afleiding gevind in 'n verskeidenheid van verenigings soos debatsvereniginge, toneelvereniginge, verskillende Christelike en kerklike vereniginge, kore en sportvereniginge. Ander het hulle toevlug geneem tot handwerk, en 'n bloeiende bedryf in aandenkings wat selfs oorsee uitgevoer is, het ontstaan.
Heelwat kampblaadjies is versprei, sommige gedruk en ander op verskillende maniere afgerol. Dit was veral op kerklike en kulturele gebied dat daar 'n groot opbloei ontstaan het, Vele het hulle daarop toegespits om hul beter te bekwaam vir die toekoms en vir die heropbou van land en volk na die oorlog. Die kerk, sending, onderwys en kultuurlewe sou veral baat vind by die kampbedrywighede. Naas konserthou is aandag gegee aan die herdenking van Volksfeeste, die aanleer van handvaardighede, aan besinning oor die toekoms van die Afrikanervolk en oor nasionale vraagstukke wat opgelos moes word. Daar is gedig en dagboeke geskryf.