Die verbond loop hierdie jaar in Lydenstyd soos 'n goue draad deur elke Sondag se tekste. Dit gee geleentheid om elke week die liturgie rondom 'n ander aspek van die verbond te bou. Begin hierdie week by Genesis en volg die vier tekste tot by hulle hoogtepunt in Markus. Neem veral die kinders saam op hierdie spoor.
Hierdie week kom die Reënboogverbond aan die orde. Die teks uit Genesis vertel die verhaal van God se verbond met Noag. Psalm 25 is 'n gebed tot God om ons sonde te vergewe en ons te onderrig in die verbond terwyl ons leer om in alles op God te vertrou.
Die teks uit 1 Petrus lê die verband tussen die verbond met Noag en die doop.
Markus verwys weer na die water as Jesus se verbintenis (verbond) tot die dood ter wille van ons sonde. Die nuwe verbond in sy bloed.
Aanvangslied: Lied 393 "Middelpunt van ons verlange 1,2,3,4"
Seëngroet: (1 Petrus 1)
Lied 176 "Halleluja, U is Koning vs 1" (herhaal 2 of 3 maal)
'n Verbond is 'n ooreenkoms tussen 2 of meer partye, waarby wedersydse regte en pligte neergelê word. In die O.T. kom verskillende verbonde tussen mense voor. Daarnaas word gepraat van 'n verbond wat God met mense sluit. Die Hebreeus het die uitdrukking: 'n verbond sny. Daarin kan 'n sinspeling wees op die seremonie wat met die verbondsluiting gepaard gegaan het, Gn. 15:9–21; Jr. 34:18–20. Hulle het 'n kalf of meer as een ander offerdier in die lengte middeldeur gesny. Dié dele is dan in pare agtermekaar neergelê, sodat daar as't ware 'n straat, 'n bloedstraat gevorm is, waardeur albei partye kon loop. Die verskillende partye het dan tussen die stukke deurgegaan. Die betekenis van hierdie sinnebeeldige handeling was dat, as hulle die verbond sou skend, hulle soos die offerdier, wat in stukke gekap is, moes word. In Gn. 15:9–21 het die Here alleen tussen die stukke deurgegaan, omdat die Here en Abraham nie saam 'n verbond gesluit het nie, maar omdat die Here met Abraham 'n verbond gesluit het wat net van Hom af uitgegaan het. Ook ander plegtighede kon die verbondsluiting vergesel: hulle het 'n eed gesweer, of 'n maaltyd gehou, of die hand gegee, of klere geruil, ens.
Uit Bybelse ensiklopedie, 1975: Onder redaksie van W.H. Gispen, B.J. Oosterhoff, H.N. Ridderbos, W.C. van Unnik, P. Visser.
Vryspraak: (1 Johannes 1)
Aanvaarding van die vryspraak: (Psalm 103)
Lied 200 "U goedheid Heer kan ons nie peil nie 1,2,3" en/of
Skriflesing Markus 1:9-15
Wegsending: Lied 470 "U Here is ons Koning 1,2,3,4"
Flam 361. Laat Dit So Wees (Amen)
Melding word gemaak (in Woord en Fees 2015 van Bybel-Media) dat die verbond vanjaar soos 'n goue draad deur RCL-tekste loop. Ons sluit graag aan daarby en gebruik die Sinai-verbond in die Verootmoediging, en die Noag verbond in die Kindertyd.
Aan die uitverkorenes van God, vreemdelinge in die wêreld, wat verspreid woon in ……………………………………………………….. 2Soos God die Vader dit vooraf bestem het, het Hy julle uitverkies en deur die Gees afgesonder om aan Hom gehoorsaam te wees en besprinkel te word met die bloed van Jesus Christus.
8As ons beweer dat ons nie sonde het nie, bedrieg ons onsself en is die waarheid nie in ons nie. 9Maar as ons ons sondes bely—Hy is getrou en regverdig, Hy vergewe ons ons sondes en reinig ons van alle ongeregtigheid.
(1 Johannes 1)
Aanvaarding van die vryspraak
Lied 200 "U goedheid Heer kan ons nie peil nie 1,2,3″ en/of
F226. "Jesus Ek Wil Vir U Dankie Sê"
(RUBRIEK: Flammikidz – Gebed / Dank aan die Seun)
Oorspronklike titel: Jezus, ik wil U bedanken
Jesus, ek wil vir U dankie sê
en weer op my knieë voor U gaan.
U het aan die kruis vir my gesterf
maar toe ook weer opgestaan.
U is geskop en seer geslaan,
gespot en ook uitgeskel
En selfs deur u vriende verlate
het U aan die kruis gehang.
Jesus, ek dank U.
U't Uself vir my gegee.
Jesus, ek dank U,
en gee myself aan U
Ek gee myself aan U.
U is gespoeg en gegesel
In my plek moes U alles dra
Dat U van die dood my gered het
Dit kon ek nooit van U vra
Skriflesing: Markus 1:9-15
Woord en Fees van Bybel-Media 2014/15 stel voor dat die kinders by die doopvont staan terwyl die voorganger die simboliek van die doopwater aan hulle oordra.
Gebruik die inligting van wat 'n verbond is (sien bo by Verootmoediging) met eenvoudige taal. Lees dan die verhaal van God se verbond met Noag dramaties…
Die dood van ds Werner Groenewald en sy twee kinders, Rode en Jean-Pierre, op 29 November 2014 in Kaboel het mens aan die hart geruk. Werner het by 'n hulpverleningsorganisasie gewerk wat deur die Taliban geteiken is. Sy vrou, Hannelie, het die aanslag vrygespring. Hy en sy gesin het hulself as gestuurdes van die Here gesien.
Pierre Korkie het skaars 'n week later in Jemen gesterf toe Amerikaanse magte 'n VSA-burger, Luke Sommers, op 6 Desember 2014 wou bevry. Pierre was 'n draer van die boodskap van God se koninkryk.
Baie mense vra of dit die moeite werd is om jou lewe op die spel te plaas vir die Here? Dit laat mens diep nadink. Wat behels ons verbintenis aan die Here? Wat doen ons as ons Jesus se eerste preek gehoorsaam? Waarvoor laat mens jou in as jy doen wat Jesus destyds in Galilea vra:
Die tyd het aangebreek, en die koninkryk van God het naby gekom. Bekeer julle en glo die evangelie. (Markus 1:15)
Lyding, toetsing, vuurdoop en gevangeneskap is deel van die evangelie van Jesus Christus, die Seun van God (Markus 1:1). Reg van die begin af.
In ons teks lees ons hoedat Jesus na sy doop in die woestyn beland en daar deur die Satan versoek en getoets word – vir veertig dae.
En byna terloops vertel Lukas dat Jesus se eerste preek volg "nadat Johannes in die tronk opgesluit is" (1:14). Eers 'n paar hoofstukke later, in Markus 6, hoor ons hoe hy onthoof word. Lewens is reeds in die openingstonele van die evangelie op die spel.
Net na Jesus se eerste preek lees ons hoe Hy sy eerste dissipels roep: die broers Simon Petrus en Andreas, en nog twee broers, Jakobus en Johannes, die seuns van Sebedeus (Markus 1:16-20). Van hierdie vier eerste dissipels sou net Johannes nié 'n gewelddadige dood sterf nie. Petrus is in Rome gekruisig, Andreas is in Agaje gekruisig en Jakobus is deur koning Herodes Agrippa met die swaard omgebring (Handelinge 12:1).
Volgens navorsers skryf Markus sy evangelie spesifiek aan Christene wat diep getref is deur die Joods-Romeinse oorlog wat uitloop op die verwoesting van Jerusalem in 70 n.C. Ander stel weer voor dat die eerste lesers Christene is wat gelei het onder die vervolging van keiser Nero in Rome in die jare sestig van die eerste eeu n.C.
Die eerste lesers is mense wat dit nie maklik gehad het nie, en angs, bedreiging en geestelike disoriëntasie beleef het. Hulle het aan eie lyf ervaar wat die eise van dissipelskap is, en hoe uitdagend dit is om die Here te volg wanneer jou eie lyf daarmee op die spel kom.
Markus help hulle sien dat Jesus nie maar net 'n interessante figuur is wat 'n paar dekades vroeër geleef het nie. Wat Jesus gedoen en geleer het, en wat met Jesus gebeur het, maak 'n ingrypende impak op jou lewe. Dis egter die moeite werd om aan sy gesagvolle lering, sy magtige dade en sy lyding as die Seun van die mens, die ware Messias vas te hou. Hy is die Seun van God. Hy het die woorde wat lewe gee.
Aan so 'n Here kan mens jou lewe toevertrou. Vir so 'n Here kan jy jou lewe gee.
Markus stel Jesus as die Seun van God aan ons voor (1:1). Ons teks vertel hoe Jesus van sy grootword-dorp, Nasaret in die provinsie Galilea, kom om deur Johannes die Doper gedoop te word. Johannes doop mense met 'n bekeringsdoop. Dopelinge druk berou oor hul sonde uit, en wend hulle na God.
Jesus het nie sonde nie, maar laat Hom doop om daarmee ons sonde op Hom te neem. Hy sit sy skouer met sy doop onder die juk van ons sonde in. Johannes onderdompel Hom in die Jordaan, en wanneer Hy uit die water opkom sien Hy die hemel oopskeur en die Gees soos 'n duif op Hom neerdaal. Hy hoor ook die stem van God die Vader uit die hemel: "Jy is my geliefde Seun. Oor Jou verheug Ek My."
Met hierdie woorde word Jesus se identiteit en roeping bevestig. Hy is die Seun van God. Hy identifiseer Hom met mense en neem hulle lot op Hom. Daaroor verheug God die Vader Hom. En Jesus doen dit met die bemagtigende krag van die Heilige Gees. Net na sy doop stuur die Gees Hom die woestyn in, waar Hy sy eerste rondte van oorwinning oor die Satan behaal.
Ons teks beskryf nie net Jesus se identiteit en roeping nie, maar belig ook wie God is. Ons word bekendgestel aan Vader, Seun en Heilige Gees. Die één God wat ons aanbid is 'n goddelike familie van Vader, Seun en Heilige Gees. Daar is verhoudinge en diversiteit binne-in God. Die persone in die drie-eenheid dien mekaar en het mekaar lief.
God dien Jesus deur sy liefde en vreugde uit te druk. Die Vader stort die Heilige Gees oor Jesus uit. Die Gees lei Jesus en bemagtig Jesus. Jesus voer die Vader se roeping uit, en gehoorsaam die Heilige Gees.
Die heilige gemeenskap van Vader, Seun en Gees het die beste bedoelinge met God se wêreld. Jesus word gestuur om die vervreemding van God en mekaar te oorbrug. Hy word in ons sonde in gedoop, sodat ons later in sy sterwe en opstanding in gedoop kan word.
Hierdie prentjie word die bloudruk vir die lewe van die kerk. Miroslav Volf noem sy uitstekende boek oor God en kerk nie verniet nie: "After our likeness: The church as the image of the Trinity."
God bring God se herstellende regering in Jesus, deur die krag van die Heilige Gees, na die wêreld toe.
Hiervoor is twee dinge nodig: die Satan en boosheid moet oorwin word en God se herstellende regering moet bewerk word.
Opvallend genoeg word Jesus direk na sy doop "weggevat" in die woestyn in. Die Griekse woord beteken letterlik dat die Heilige Gees Hom "uitdryf" na die woestyn toe. Dis sterk taal. Jesus bly veertig dae in die woestyn, wat herinner aan die vormende proses van veertig jaar wat Israel in die woestyn rondgeswerf het, of die veertig dae wat Elia sonder kos was.
Die woestyn is 'n onbewoonde, onherbergsame gebied waar herders soms hulle skape laat wei het. Jesus is vir 'n tyd lank onder die beheer van die Gees en God se voorsiening daar onderhou.
Hier gebeur twee dinge:
Eerstens versoek die Satan Jesus. Die benaming "Satan" is van 'n Hebreeuse woord wat "teenstander", "aanklaer" of "hemelse proefbeampte" beteken, afgelei. "Versoek" het in die Ou Testament gewoonlik met "toets" (bv Israel se tyd van 40 jaar in die woestyn) verband gehou. Jesus is dus in hierdie tydperk "versoek", "getoets" of "op die proef gestel". Jesus oorwin die Satan.
Jesus beleef 'n voorsmaak van God se nuwe aarde waar daar vrede tussen voormalige vyande is. Hy is saam met die wilde diere. Dit verwys na die koms van God se vrederyk (Jes 11:6-9 en 65:17-25). Verder beleef Hy die versorging van engele wat vir Hom kos bring, soos die kraaie vir Elia in 1 Kon 19:1-8 gedoen het.
In die woestyn word die bedoeling van God in 'n neutedop vir ons aangebied. Die verwoestende mag van die teenstander, die Satan, word in 'n eerste rondte gebreek. Jesus weerstaan die versoeking. En die herstel wat God vir die wêreld bring word gesmaak in roofdier en mens wat saam woon, terwyl versorging uit die hand van God kom.
God se heerskappy
Wanneer Jesus na sy doop en woestyn-ervaring na Galilea gaan, is die fondamente vir God se aksie in die wêreld reeds gelê. Hoewel die geskiedenis van die evangelie van Jesus skaars begin het, het ons reeds 'n goeie idee wat sy eerste preek beteken:
Die tyd wat aangebreek het, is die tyd van die evangelie van Jesus Christus (1:1) wat begin het. Die Griekse woord "evangelie" is gebruik om die oorwinning in 'n oorlog of die troonbestyging van 'n nuwe koning bekend te maak. "Evangelie" word in die Nuwe Testament gebruik om God se ingrype ter wille van mense te beskryf. Die fokus van Jesus se aankondiging, sy evangelie, is God en sy koninkryk. God en sy koninkryk is hier.
Die "koninkryk" van God moet eintlik as 'n werkwoord verstaan word. Ons is gewoond om aan 'n "koninkryk" as 'n geografiese gebied te dink. Koninkryk beteken hier egter eerder "regering". In en deur Jesus se bediening word God se regering nou 'n werklikheid.
God se regering bestaan eerstens uit 'n oorwinning oor die Bose (pas behaal in die woestyn). Die Satan, verwoesting, opstand en vernietiging is onttroon. Die skepping is onder nuwe bewind. God se regering word herstel.
Tweedens beteken God se regering dat die vrede, die sjalom waarna die profete van die Ou Testament so diep verlang, in Jesus 'n werklikheid word. Verhoudinge tussen God en mens, God en wêreld, mens en mens, en mens en die res van die skepping word herstel. Roofdier en mens woon saam. Die skepping ervaar die diens en versorging van God, soos Jesus in die woestyn.
Die vrede van God se regering word in die bekende boek, Missional church, aan die hand van die boodskap van die Ou Testamentiese profete verduidelik as:
Genesing, herstel en harmonie in die skepping;
Geregtigheid, d.w.s. lewensruimte en oorvloed van lewe, vir al God se skepsele;
Vreugde en blydskap.
Die koninkryk of regering van God maak die wêreld nuut. Die liefde en diens in die Godheid self word herstel as die patroon van lewe in God se wêreld.
God se regering is 'n konkrete werklikheid. Dis nie 'n geestelike wêreldjie, 'n groot ideaal of bloot 'n verre visie nie. God se regering skeur die hemel oop en kom woon onder mense. Dit bring bose koninkryke tot 'n val, laat geregtigheid aanrol soos waterstrome en skep 'n nuwe ordening op God se wêreld. Dit lyk heeltemal anders as die Romeinse Ryk, die kommunistiese konstellasies van die wêreld, die Nazisme, ongebreidelde kapitalisme, die Taliban, Boko Haram, Isis, en al die ander selfbehepte koninkryke van hierdie wêreld.
Dit is 'n koninkryk wat kom deur nederige diens. Maar dis 'n rots van selfprysgawe waarteen alle magsbehepte koninkryke van hierdie wêreld hulle te pletter loop. Of nog sal loop.
Daarom is dit die moeite werd om jouself vir hierdie koninkryk te gee. Selfs al gaan jy deur die meule van die dood.
God se koninkryk maak aanspraak op jou hele lewe. Daarom vra Jesus van ons: "Bekeer julle en glo die evangelie" (1:15).
Bekeer beteken dat die kompas wat jou lewensrigting bepaal nuut gekalibreer word. Waar jy in een rigting gelewe het, vra die regering van God 'n ernstige koerswysiging. Dit verg dat jy jou inwerp by God se aksie in die wêreld om genesing en herstel te bring. Vrede, genesing, geregtigheid en die vreugde van God word jou kompas.
Mens kan so vaskyk teen die sigbare realiteite rondom jou, dat jy begin lewe ooreenkomstig die feite wat jy met jou oë kan sien. Markus teken in ons teks vir ons 'n groter prentjie van die werklikheid. Die egte realis moet ook rekening hou met die aanwesigheid van God, soos wat hierdie teks vir ons uitbeeld. Ons moet ook Jesus se doop vir ons raaksien. Ons moet die oopgeskeurde hemel sien, die Gees wat neerdaal, die oorwinning in die woestyn, die wilde diere wat mak word en die engele wat versorging uitdeel.
Wie al die feite sien, kan 'n realistiese skuif maak. Dit is om jou lewenskoers aan te pas by die evangelie en om die bedoelinge van die Koning te begin nastreef. Aangesien die regering van God in Jesus konkreet in die wêreld aanwesig is, maak dit volkome sin om dit te doen.
Om jou lewe aan God te wy
Maak dit sin om jou lewe aan God te wy, selfs al bring dit lyding en dood mee?, het ons aan die begin gevra. Werner Groenewald en Pierre Korkie het so gedink. Hulle het met hul bloed bevestigend geantwoord.
Jesus het ook so gedink. Daarom sien ons reeds in die openingstonele van die evangelie hoedat Hy sy lewe gee vir die bedoelinge van sy Vader, selfs al bring dit die woestyn, versoek en – lees ons verder – lyding en dood vir Hom mee.
Waarom is dit die moeite werd om jou lewe aan God te wy? God se regering is die deurslaggewende werklikheid waarbinne ons leef. Aangesien Jesus regtig die Seun van God is wat die volkome oorwinning behaal het, is die koninkryk van God aanwesig en bepaal die koninkryk die toekoms waarheen ons onderweg is. Die koninkryk is reeds naby, en die volle aanwesigheid van die koninkryk is ons toekoms.
Vir hierdie momentum van God kan mens jou lewe gee.
Op hierdie pad is ons nie alleen nie. Dissipels is nie aan hulself oorgelaat nie. Selfs nie al kap Herodes se soldate Johannes se kop af nie. Selfs nie al word Petrus en Andreas gekruisig en sterf Jakobus deur die swaard nie. Selfs nie al skeur die Taliban se geweld jou uitmekaar, of word jy doodgemaak om jou vryheid te verhinder nie.
Van die mooiste woorde in die Bybel is God die Vader wat sê: "Jy is my geliefde Seun. Oor Jou verheug Ek My."
Hierdie is woorde wat God se kinders in en deur Jesus ook oor onsself kan hoor. In Jesus se doop val die skaduwee van die kruis reeds oor die Jordaanwater. Tog is God se vreugde in Hom, en die Gees se bemagtiging, die krag wat Jesus ondersteun in sy diens aan God se regering.
Só is dit ook met ons. Ons leef ten diepste vir 'n gehoor slegs van Een. Ons motivering en ons beloning, en lewe, die sin van ons bestaan, en die bydrae wat ons lewe en sterwe aan God se regering maak, word net deur dié Een bepaal.
Laat ons lewe vir God se koninkryk, al vra dit wat. Dit is die moeite werd. God se liefde en ondersteuning dra ons. In lewe en sterwe is daar vir ons veilige ruimte in God se nuwe bedeling.
Dit is lydenstyd. Waar ons Jesus se lyding en sterwe in hierdie dae gedenk, mag ons die glimlag en vreugde van die Koning bly belewe. Mag ons die oog gevestig hou op Jesus, die Begin en Voleinder van die geloof:
Ter wille van die vreugde wat vir Hom in die vooruitsig was, het Hy die kruis verduur sonder om vir die skande daarvan terug te deins, en Hy sit nou aan die regterkant van die troon van God.
Hou Hom voor oë wat so 'n vyandige optrede van die sondaars teen Hom verdra het.
As mens hierdie Jesus aanskou, weet jy sommer wat jy moet doen. Aan so 'n Here kan mens jou lewe toevertrou. Vir so 'n Here kan jy jou lewe gee.