98 Die "Stoel van Moses" Mat.23:2 | Bybelverskille
← 97 Irenaeus se Nuwe Testament
99. Hoe Doelbewuste veranderinge onbewustelik in 'n manuskrip opgeneem kon word. →
Posted on 2014/07/04	by Herman of bibledifferences.net
98 Stoel van Moses, Mat.23:2
Somtyds het 'n sin of frase 'n direkte konkrete betekenis. "Poleer asseblief daardie stoel." Elkeen verstaan dat ons praat van iets waarop mens sit.
Somtyds het 'n sin egter 'n simboliese of figuurlike betekenis. "Meneer, in die hofsaal mag jy nie direk met die regter praat nie. Jy moet die stoel aanspreek." Niemand sal dink hy moet met een of ander stoel praat nie, selfs nie eens die persoon wat in die stoel sit nie, maar nou gaan dit om die hele regstelsel en regulasies wat in daardie staat van krag is.
En somtyds het 'n sinsnede beide betekenisse. "Die pous dra verskeie hoede" verwys nie net na die verskillende hooftooisels wat hy dra nie, maar ook na die spesifieke aansien en verantwoordelikhede wat met elk gepaard gaan.
Die vraag is egter hoe die vertaler van die Bybel 'n frase moet vertaal wanneer dit meer as een betekenismoontlikhede het. In Mat.23:2 het ons so 'n geval. Tot onlangs was ek onder die indruk dat hierdie uitdrukking slegs figuurlike betekenis het, maar toe ontdek ek dat daar in verskeie ou murasies van sinagoges uit Jesus se tyd nog die oorblyfsels is van 'n pragtig versierde "Stoel van Moses". Destyds was dit die gebruik dat een rabbi die bepaalde gedeelte uit die Torah (Eerste 5 boeke van Moses) vanaf die "Torah – altaar" voorgelees het. Daarna het hyself, of 'n ander rabbi in die "Stoel van Moses" gaan sit en die gedeelte uitgelê en van toepassing gemaak op die tyd en omstandighede van die gelowiges wat daar bymekaar gekom het. Soos 'n uitvaardiging van 'n koning vanaf sy troon, het sodanige verklaring gesag gedra en is dit as bindend beskou.
Dit is na hierdie gebruik waarna Jesus verwys wanneer Hy sê: "Die skrifgeleerdes en die Fariseërs sit op die stoel van Moses." (1933/53 – Vertaling). In die 1983 – Vertaling word hierdie frase egter in sy figuurlike betekenis vertaal: "Die skrifgeleerdes en die Fariseërs het die gesag om die wet van Moses te vertolk." Die NLV maak daarvan 'n absolute stelling: "Die skrifgeleerdes en die Fariseërs is die amptelike vertolkers van die wet van Moses." Die Bybel vir Almal neem die gesagstruktuur daaruit en vertaal net: "Die skrifgeleerdes en die Fariseërs is die mense wat die wette van Moses kan verduidelik." Die Interliniêre Bybel vertaal net die Grieks: "Die skrifkenners en die Fariseërs het op Moses se stoel gaan sit."
Wanneer die Griekse woorde bloot vertaal word, kan die frase na die direkte gebruik verwys, maar ook na die figuurlike betekenis, maar dit kan ook beide interpretasies insluit. Die vraag is nou waarna Jesus self verwys het. Was dit die fisiese gebruik, die figuurlike betekenis, of na beide? Om hierop 'n antwoord te vind, moet ons na die konteks kyk.
Dit was 'n vaste gebruik om die Torah staande te lees, soos Jesus self ook gedoen het in die sinagoge van Nasaret. (Luk. 4:16) Maar na die voorlesing, het iemand direk in die "stoel van Moses" gaan sit om die Skrif uit te lê. Dis waarom ons lees dat "die oë van almal" op Jesus was, en nie bv. op die Fariseërs nie. Nadat Jesus die boek teruggegee het, "… gaan Hy sit, en die oë van almal in die sinagoge was op Hom gevestig." (Luk. 4:20) Hy het op die stoel van Moses gaan sit!
In hierdie gedeelte van Matteus 23 maak Jesus 'n duidelike onderskeid tussen 'n uitspraak van 'n fariseër vanaf die "stoel van Moses" en uitsprake op straat. 'n Uitspraak vanuit die "stoel van Moses", met die ander skrifgeleerdes en Fariseërs daarby om seker te maak dat die eksegese en interpretasie korrek is, dra gesag. Daarom sê Jesus: "onderhou en doen dit." (Mat. 23:3) Maar wat buite op die straat gesê en gedoen word, dra nie gesag nie. Dit moet beoordeel word vanuit hul eie lewe en gedrag. Persoonlike opinies wat nie vanuit die "stoel van Moses" gelewer word nie, dra geen bindende gesag nie. (Mat. 23:16 – 22) 'n Regsuitspraak vanaf die kateder in 'n lesinglokaal en dieselfde uitspraak deur dieselfde persoon vanaf die regsbank het 'n totaal verskillende uitkoms.
Jesus maak 'n ondubbelsinnige verskil tussen 'n uitspraak deur 'n wetgeleerde of Fariseër in persoon en van hom vanuit die "stoel van Moses". Daarom is 'n direkte vertaling van die Grieks (1933/53 – Vertaling en die Interliniêre Vertaling) na my opinie 'n beter vertaling as een waar reeds vir 'n bepaalde interpretasie gekies is. (1983 – Vertaling en die NLV)
Indien dit jou taak was om hierdie frase te vertaal, hoe sou jy kies?
Gee gerus u kommentaar onder aan hierdie bladsy of per e-pos aan my deur. bibledifferences@gmail.com
This entry was posted in Konteks, Verstaanbaarheid van Vertalings. Bookmark the permalink.
2 Responses to 98 Die "Stoel van Moses" Mat.23:2
2014/07/05 at 01:58
Herman, Ek is bly dat u nie bang is nie om soos die ou rabbi's die meervoudige betekenis van 'n teksfrase te verstaan – in hierdie geval is ek met u eens aangesien 'n uitdrukking in enige taal plek/tyd verbonde is en in volmaakte sin nie "somar" vertaalbaar is nie. In my lesings praat ek van betekenis-fasette van die diamant. Hierdie artikel is derhalwe BAIE SIN-VOL en insiggewend. Die teedeel is weer ons kultuur – In Geneve sien mens die kansel waaruit Calvyn die Skrif verduidelik het maar regs-onder op die vloer, die stoel waarop hy gesit het. (Weer terloops die enigste artifak wat direk verband hou met hom tensy daar iewers van sy handskrifte bewaar is- selfs sy graf is onbekend!)
Ek herhaal my raad – u insigte nodig publikasie en u verskoning van $$ is ongeldig. Ek het 'n plaaslike christelike uitgewer wat u digitale mss van minimum tot meerdere koste aanlyn kan klaas as 'n boek of as 'n gewone boek kan publiseer en aanlyn beskikbaar stel. Ek is een van hulle medewerkers met my leerprogramme en curricula.
Hpu aan met die goeie werk as 'n Skrifgelowige evangelies-Gereformeerde volgeling van die enige Messias wat volmaak die verskeie "stoele" volsit!
2014/07/05 at 09:09
Beste dr. Stanley, baie dankie vir hierdie gewaardeerde kommentaar.
Dit is inderdaad so dat vertalers van die Bybel met sensitiwiteit die kultuuragtergrond van beide die Joods-Christelike kultuur asook dié van ons moderne samelewing in ag moet neem.
Ek onhou dat daar jare terug 'n hewige debat aan die gang was of ons Jesus op 'n "onwaardige" donkie moes laat ry, of eerder op 'n "waardige" eseltjie! Tot besef is dat "esel" in sommige kringe die naam is vir 'n muil, waarop Jesus beslis nie gery het nie!