Nuuskommentaar: Ras, kwotas en sportArgieffoto Rapport staan nie alleen in hierdie beredenering nie, al is die lesersreaksies nie juis sag op Rapport se oor nie. Maar het Rapport nie dalk vergeet wat die term “sport” behels nie, of veral sportmansgees? Definisies verskil aansienlik, maar die een woord wat deurlopend gebruik word om sportmangees te beskryf, is regverdigheid. Vir die een sal regverdigheid beteken dat die hardwerkende sportman wat sy Godgegewe talente behoorlik ontwikkel, die hoogste sport kan bereik as hy die beste is. Dink maar aan die vreugde oor Wayde van Niekerk se prestasie in Beijing. Die sin vir regverdigheid is ook onderliggend aan die stryd teen opkikkers en ander verbode hulpmiddels, en die afkeer waarmee wedstrydknoeiery bejeën word. En natuurlik kan daar nie algehele regverdigheid wees nie. Een van die opvallendste redes is dat nie alle kinders in die posisie gebore word om voorste gholfspelers, swemmers en vele meer te word nie, bloot omdat die geriewe nie oral aanwesig is nie. En baie van die sportsoorte is swaar op ouers se sakke. Nog redes waarom die persoon wat volgens alle aanduidings die uitverkore groep moes haal, kan uitval, is omdat ’n ander in die afrigter se oë ’n beter kombinasie vorm, of die speler ten spyte van al die vaardighede net te klein vir ’n bepaalde posisie is. Beserings is nooit tydig nie, en kan iemand sy plek in ’n span kos. Faktore soos dissipline, of bloot ’n houdingsprobleem, kan hom ook ’n koue skouer besorg. Sommige uitstekende spelers kom net nooit weer mooi op hul voete wanneer hulle deur ’n ander bond gekoop word nie. Verwydering van gesins- en familiestrukture word soms kultureel moeilik oorleef. ’n Bloemfonteinse driekampatleet wat nie die span kon haal nie, moes as individu aan interprovinsiale toernooie deelneem waar sy soos taks ’n keurder se dogter wat wel die span gehaal het, geklop het. Dit is alles deel van die lewe. In die gees van sportmangees moet wanpraktyke op die lappe kom en aangespreek word. Want dit gaan oor regverdigheid. Die gebrek aan geleenthede is dikwels, maar nie altyd nie, rasverwant. Blink kriekettalent kan verlore gaan omdat ’n tradisioneel wit plattelandse skool nie krieket aanbied nie, of ’n onderwyser met geen lus vir die spel nie as afrigter aangewys word. Is rassekwotas in nasionale spanne die plek waar die probleme aangespreek moet word, of moet die afwesigheid van geriewe en geleenthede op laer vlakke eers aandag kry om te verseker dat talent nie deur die vingers glip nie? Durf politieke eise die leefruimte van sport so indring, veral as die regering nie behoorlik belê in die ontwikkeling van talent nie? By hoeveel plattelandse skole word eenvoudig twee “doelhokke” ’n ent van mekaar opgerig en verklaar die skool kan nou sokker aanbied? Daardie skole kan sonder noemenswaardige geriewe ook landloop en verskeie ander sportsoorte aanbied, maar daar is van die kant van skool en owerheid geen dryfkrag nie. Tot die nasionale span (of selfs provinsiale spanne) gekies word – dan word op kwotas aangedring. In dieselfde Rapport skryf dr. Frans Cronjé, hoof van die Instituut vir Rasseverhoudinge onder die opskrif, Wie is die ware vyande van transformasie?. Sy rubriek handel in hoofsaak oor transformasie in die ekonomie, waar hy argumenteer dat die mense wat die meeste daardeur bevoordeel moes word, eintlik die ergste daardeur benadeel word. Geld dieselfde nie minstens in ’n mate vir sport nie? Hoeveel gekleurde spelers wat volgens meriete in die span is, staan nou onder verdenking van eintlik kwotaspelers te wees? Dit strek egter verder. Die internasionale rugbyraad, in terme van regulasie 3 van sy eie grondwet, belet rassisme in alle rugby. Sedert minstens 2013 word die verbreking hiervan deur Suid-Afrika pertinent en gereeld onder die IRB se aandag gebring. Dieselfde handel oor die verbod op politieke inmenging in rugby. Het Rapport nie nou gevaarlik na daaraan gekom om ’n instansie wat sy eie grondwet minag – en dit nogal oor rassisme – in sy kwaad te sterk nie? Moet die “regse instansies”, soos die Vryheidsfront Plus wat nou so uitgeskel word omdat hy vir reg en regverdigheid opkom, nie eerder gesteun word nie, soos planne om vandag ’n beswaarskrif aan die Britse ambassadeur te oorhandig? Ons kan immers nie net ’n kabaal opskop wanneer die regering die Grondwet oortree, maar dan instansies daarmee laat wegkom wat dit ook doen nie. Wanneer is rassisme dan nou verkeerd, en wanneer is dit reg sodat die oog weggekeer moet word? Hiermee word nie gepleit dat die Springbokspan nou geboikot moet word nie. Die spelers, oues van dae, “gekroktes” en ander, het hulle immers nie self gekies nie. Maar die proses om elke keer die leemtes sonder die nodige voetwerk op grondvlak reg te stel, en bo te gaan lap, stuur ongelukkig die boodskap uit dat rassisme goedgepraat word.