Die lewe is beter as wat dit ooit tevore was. Hoekom sien niemand dit raak nie?Die gemiddelde persoon het in 2018 ’n goeie lewensgehalte. Dit klink verregaande maar dit is ’n feit. Foto: Bithin Raj/Pexels.com Deur Morné Malan Wat het Alexander die Grote, Plato, Leonardo da Vinci, Martin Luther, Isaac Newton, Oscar Wilde, Marie Antoinette en John D. Rockefeller in gemeen? Hulle het almal ŉ laer lewensgehalte gehad as wat die gemiddelde persoon vandag het. Dit klink verregaande. Dit is amper te goed om waar te wees en tog weet ons dit vir ŉ feit. Die deursneepersoon kan in 2018 feitlik te enige tyd net wanneer hy of sy wil en binne tien minute toegang kry tot beter kos as wat enige farao in die geskiedenis gehad het. Dit is moeilik om te begryp hoe goed dit in der waarheid met die mensdom in 2018 gaan, maar hier volg ŉ paar statistieke wat die prentjie ŉ bietjie duideliker skets. Dit is belangrik om te besef hoe vinnig hierdie dinge verbeter het. Die meeste van hierdie maatstawwe was millennia lank totaal stagnant. Tog beleef ons tans sulke drastiese verbeterings wat binne dekades eerder as oor eeue plaasvind. Ek kan nog talle ander voorbeelde opnoem, maar die enkele voorbeelde waarna verwys is, is reeds meer as genoeg bewys om enige redelike mens daarvan te oortuig dat “die goeie ou dae” op elke denkbare manier veel slegter was as wat vandag die geval is. Dink maar net aan die voordele wat blote toegang tot die internet jou bied. Die verskil tussen die beskikbaarheid van inligting vandag teenoor die situasie tot so onlangs as tien jaar gelede is so groot, dat ŉ mens dit waarskynlik nie eens kan kwantifiseer nie. Hiermee gepaardgaande kan studente aanlyn studeer en sosialiseer; besighede bestaan volkome op die internet; bemarking kan verniet gedoen word; en ’n mens kan deesdae selfs jou potensiële lewensmaat op die internet ontmoet. Tog het hierdie artikel ook ŉ ander doel. Ons moet enersyds bewus wees van hoe goed dit eintlik in die wêreld gaan, maar andersyds is dit ook kernbelangrik dat ons besin oor hoekom dit die geval is. Ons moet dus probeer vasstel wat aanleiding gegee het tot hierdie enorme vooruitgang. Harvard-professor, Steven Pinker, is gedeeltelik reg wanneer hy in sy nuutste boek, Enlightenment Now, aanvoer dat kapitalisme die dryfveer van dié vordering is. Hy reduseer die katalisator vir die vooruitgang van ons samelewing tot niks meer nie as “die waardes van die Verligting.” Hy verduidelik egter nooit hoekom die “Verligting” van die 18de eeu hoofsaaklik in Wes-Europa plaasgevind het nie. Hoekom juis daar en nie elders in die wêreld nie? Max Weber het waarskynlik reeds in die 1980’s die antwoord hierop verskaf. Weber verduidelik dat die werksetiek, gees van vooruitgang en pligsgetrouheid wat met die Christelike geloof, en dan veral die Protestantse vergestalting daarvan, geassosieer word die inisieerder van kapitalisme was. Die idee dat mense ŉ roeping ervaar en dat alles “tot eer van God” gedoen moet word, is sentraal tot die ontwikkeling van die Westerse wêreld. Dit is dus belangrik dat ons nie die belang van kultuur, geloof en waardes in ŉ samelewing geringskat nie. Hierdie faktore was gedurende die vorige eeu bepalend vir die vooruitgang van die Weste, en dit gaan ewe belangrik wees in die toekoms. Ten spyte van die feit dat ons as ŉ samelewing beter daaraan toe is as enige vorige geslag, sien ons steeds dat rekordgetalle mense aan depressie ly of selfs hul eie lewe neem. Dit is omdat materiële welvaart nie genoeg is nie. Natuurlik is dit wonderlik dat ons meer toegang as voorheen het tot beter gesondheidsorg, dat ons toegang het tot soveel meer vervoermoontlikhede en talle ander geriewe en geleenthede waarvan voorheen nie eens gedroom is nie. Tog beteken hierdie rykdom niks as mense nie die vermoë het om groter betekenis vir hulself uit te kerf nie. Mense ondervind ŉ behoefte aan sin, om te voel dat hul lewens meer as materiële welstand inhou en hulle wil weet dat hulle deelneem aan ŉ groter plan. Ek is bevrees dat mense weens ŉ gebrek aan hierdie groter prentjie wat deur geloof geteken word, nie net hul vermoë verloor het om al die wonderlike dinge in die wêreld raak te sien nie, maar dat ons selfs hierdie vooruitgang kan stuit. Dit sal die grootste tragedie denkbaar wees as die mensdom, ten spyte van al die vordering, begin om agteruit te gaan omdat ons nooit besef het dat dit waardes – en nie net ŉ koue, sekulêre verbintenis aan rede bo alles anders nie – was wat die welvaart geskep het. Die materiële dra beslis by tot die genieting wat ons in die lewe ervaar, maar is op sigself nie genoeg om mense, of die stelsel wat tot ons ontwikkeling aanleiding gegee het, te onderhou nie. Die Amerikaanse outeur, Stephen Covey, is waarskynlik reg as hy sê dat ons nie werklik menslike wesens is wat soms geestelike ervarings het nie, maar dat ons eerder geestelike wesens is wat soms menslike ervarings het. Vanuit hierdie oogpunt verseker ons nie net ons vooruitgang nie, maar ook die vermoë om daardie vooruitgang te waardeer.