Wat die wêreld kan leer oor gelykheid uit die Nordiese lande
Geskryf deur Geoffrey M Hodgson
Stygende ongelykheid is een van die grootste sosiale en ekonomiese kwessies van ons tyd. Dit is gekoppel aan swakker ekonomiese groei en bevorder sosiale ontevredenheid en onrus. Dus, aangesien die vyf Nordiese lande - Denemarke, Finland, Ysland, Noorweë en Swede - van die wêreld se gelykstellings op 'n aantal maatreëls is, maak dit sin om na hulle te kyk vir lesse om 'n meer gelyke samelewing te bou.
Die Nordiese lande is almal sosiaal-demokratiese lande met gemengde ekonomieë. Hulle is nie sosialisties in die klassieke sin nie - hulle word gedryf deur finansiële markte eerder as deur sentrale planne, hoewel die staat 'n strategiese rol in die ekonomie speel. Hulle het regstelsels wat persoonlike en korporatiewe eiendom beskerm en help om kontrakte af te dwing. Hulle is demokrasieë met tjeks, saldo's en kompeterende bevoegdhede.
Nordiese lande toon dat groot egalitêre hervormings en wesenlike welvaartslande moontlik is in welvarende kapitalistiese lande wat hoogs betrokke is by globale markte. Maar hul sukses ondermyn die siening dat die mees ideale kapitalistiese ekonomie een is waar markte onbelemmerd is. Hulle stel ook voor dat menslike en gelyke uitkomste binne die kapitalisme moontlik is, terwyl volbloed-sosialisme altyd in die praktyk het, gelei tot 'n ramp.
Die Nordiese lande is een van die mees gelyke in die verdeling van inkomste. Met behulp van die Gini-koëffisiënt-maatstaf van ongelykheid in inkomste (waar 1 volledige ongelykheid verteenwoordig en 0 verteenwoordig volledige gelykheid) OESO-data gee die VSA 'n telling van 0.39 en die Verenigde Koninkryk 'n effens meer gelyke telling van 0.35 - albei bo die OESO-gemiddelde van 0.31. Die vyf Nordiese lande het intussen gewissel van 0.25 (Ysland - die meeste gelyk) na 0.28 (Swede).
Die relatiewe status van die Nordiese lande ten opsigte van hul uitkerings van welvaart is egter nie so egalitêr nie. data show dat Swede hoër rykdom ongelykheid het as Frankryk, Duitsland, Japan en die Verenigde Koninkryk, maar minder rykdom ongelykheid as die VSA. Noorweë is meer gelyk, met rykdom ongelykheid groter as Japan, maar laer as Frankryk, Duitsland, die Verenigde Koninkryk en die VSA.
Nietemin, die Noord-lande skiet baie hoog in terme van belangrike welsyns- en ontwikkelingsaanwysers. Noorweë en Denemarke rang eerste en vyfde in die Verenigde Nasies se Menslike Ontwikkelingsindeks. Denemarke, Finland, Noorweë en Swede was volgens die korrupsie persepsie-indeks een van die ses minste korrupte lande in die wêreld vervaardig deur Transparency International. By dieselfde maatstaf, die Verenigde Koninkryk staan ​​tiende, Ysland 14th en die VSA 18th.
Die vier grootste Noord-lande het die top vier posisies in globale indekse van persvryheid. Ysland, Noorweë en Finland het die top drie posisies in a globale indeks van geslagsgelykheid, met Swede in die vyfde plek, Denemarke in 14th plek en die VSA in 49th.
Selfmoord tariewe in Denemarke en Noorweë is laer as die wêreldgemiddelde. In Denemarke, Ysland en Noorweë is die selfmoordsyfer laer as in die VSA, Frankryk en Japan. Die selfmoordsyfer in Swede is ongeveer dieselfde as in die VSA, maar in Finland is dit hoër. Noorweë is as die gelukkigste land in die wêreld in 2017, onmiddellik gevolg deur Denemarke en Ysland. By dieselfde geluk indeks, Finland geledere sesde, Swede tiende en die VSA 15th.
In terme van ekonomiese uitset (BBP) per capita, Noorweë is 3% bo die VSA, terwyl Ysland, Denemarke, Swede en Finland onderskeidelik 11%, 14%, 14% en 25% onder die VSA is. Dit is 'n gemengde maar indrukwekkende prestasie. Elke land van die Nordiese land se BBP per capita is hoër as die Verenigde Koninkryk, Frankryk en Japan.
Dit is duidelik dat die Nordiese lande baie hoë vlakke van welsyn en welstand bereik het, saam met die vlakke van ekonomiese uitset wat goed vergelyk met ander hoogs ontwikkelde lande. Hulle kom uit relatief hoë vlakke van sosiale solidariteit en belasting, saam met 'n politieke en ekonomiese stelsel wat die onderneming, ekonomiese outonomie en aspirasie behou.
Tog is die Nordiese lande klein en meer etnies en kultureel homogeen as die meeste ontwikkelde lande. Hierdie spesiale voorwaardes het hoë vlakke van landwye vertroue en samewerking gefasiliteer - en gevolglik 'n bereidwilligheid om hoër vlakke van belasting te betaal.
As gevolg daarvan kan die Noord-Afrikaanse beleid en instellings nie maklik na ander lande uitgevoer word nie. Groot ontwikkelde lande, soos die VSA, die Verenigde Koninkryk, Frankryk en Duitsland, is meer divers in terme van kulture en etnisiteite. Die uitvoer van die Nordiese model sal groot uitdagings skep vir assimilasie, integrasie, vertroueverbetering, konsensusbou en instellingvorming. Tog is dit steeds belangrik om daaruit te leer en om te eksperimenteer.
Ten spyte van 'n heersende globale ideologie ten gunste van markte, privatisering en makro-ekonomiese soberheid, is daar baie blywende verskeidenheid onder kapitalistiese lande. Verder bly sommige lande baie beter as ander op aanwysers van welsyn en ekonomiese gelykheid. Ons kan uit die Nordiese gemengde ekonomieë leer met hul sterk welstandsvoorsiening wat nie die rol van sake verminder nie. Hulle wys 'n pad vorentoe wat verskil van beide statisties-sosialisme en onbelemmerde markte.
Geoffrey M Hodgson, Navorsings Professor, Hertfordshire Business School, Universiteit van Hertfordshire
Jy is hier: Tuis > Sosiale en politieke > ekonomie > Ongelykheid > Wat die wêreld kan leer oor gelykheid uit die Nordiese lande