Donderdag 24 September 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 1682 tye
Wat is ŉ anglisisme?
Donderdag 17 September 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 6027 tye
Antwoord: ŉ Anglisisme is ŉ stuk taal (dit kan ŉ woord, frase, uitdrukking, sinskonstruksie of idioom wees) wat direk uit Engels oorgeklank is en nou Afrikaans lyk en klink. Dit verdring egter ŉ bestaande Afrikaanse uitdrukking en is in stryd met die taaleie. Engelse woorde in ŉ Afrikaanse teks, soos “awesome”, “great” of “random”, is nie anglisismes nie, dis gewoon leenwoorde wat nie Standaardafrikaans is nie. Romaanse leenwoorde soos “deprivasie”, “revisie” en “evaluasie” is Standaardafrikaans en in die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls opgeneem. Die uitdrukking “die kat uit die sak laat” (“let the cat out of the bag” direk vertaal, in plaas van “die aap uit die mou laat”) is ŉ voorbeeld van ŉ “ware” anglisisme.
Donderdagmiddag ná langpouse. Buitekant sidder die rugbyveld en die ry bloekoms aan sy oorkantste doodlyn in Pretoria se hoogsomer. Die swembad blink soos ŉ blou diamant en roep soos Lorelei. Binne versmoor almal in die reuk van sweet, warm voete en ou asem. Voor in die klas is die juffrou aan die woord, maar sy praat in almal se slaap. Die graad 11’s voor haar is te goed gemanierd om in haar gesig te gaap, maar kort-kort sien sy hoe een se kaak styf raak.
“Julle luister nie,” beskuldig sy.
“Ons luister, Juffrou,” koor dit.
“Nou waaroor het ek gepraat?”
Stilte. ŉ Paar skuif ongemaklik rond. Een senuagtige siel raak aan die giggel.
Die juffrou se mond raak dun. “ŉ Anglisisme,” preek sy, “is ŉ vreemde woord of uitdrukking wat hom soos Afrikaans vermom, maar eintlik die taal binnegesluip het soos ŉ onwettige immigrant, sonder paspoort of visum, en hom nou wil tuismaak in Afrikaans asof hy daar hoort. Intussen is daar ŉ bestaande Afrikaanse woord wat nie meer gebruik word nie en wat vergeet word omdat hierdie vreemde ding sy plek ingeneem het. As jy nie bewus is van hierdie goed nie, word Afrikaans naderhand ŉ direkte oorklanking van Engels en praat jy eintlik Engels in Afrikaans. Ons voorouers het te hard en te lank geveg vir menswaardigheid en die reg om hulle eie taal te praat dat julle dit sommer net so kan wegsmyt!”
Sy kan sien die kinders het geskrik vir die oordaad emosie. Sy weet sy raak soms meegevoer, veral oor die geskiedenis. Een van haar oupagrootjies is as krygsgevangene in Diyatalawa oorlede en haar familie het die Britte nog nie daarvoor vergewe nie.
“Julle skryf môre klastoets hieroor,” probeer sy meer saaklik klink sonder om haar standpunt prys te gee. “Gaan maak vanaand seker jy weet waaroor dit gaan.”
Vrydagmiddag. Die juffrou sit by haar lessenaar en blaai deur die antwoorde. Die moedeloosheid dreig om haar skouers krom te druk.
“Ek het altyd gedog anglisismes kom uit Engeland,” skryf ŉ bloedjie. “Maar as hulle hier is sonder ŉ paspoort of visum kom hulle seker uit Zimbabwe.”
Donderdag 10 September 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 1562 tye
Woensdag 02 September 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 1490 tye
Keer vir jou loef
Woensdag 26 Augustus 2015	Geplaas deur Sophia Kapp
Lees 1522 tye
ŉ Vryery is nie ŉ maklike ding nie. Daar is soveel gevare en bedreigings verbonde aan enige voorgenome verhouding.
Die pelle, om mee te begin. Want dit kan wees dat een van hulle ŉ oog op dieselfde meisiekind as jy het. As sy jou kies bo hom, is jy sy vriendskap kwyt en as sy hom kies bo jou, is jy jou hart kwyt. Dis ŉ verloorspul, maak nou nie saak hoe suksesvol jy is nie.
Die enigste slegter scenario is dat sy een van jou pelle se eks is. Want sy gaan jou beskuldig van ŉ nota-uitruilery en hy gaan jou beskuldig van diefstal, al is jy te naïef om te weet waaroor dit nou eintlik is waaroor jy moet notas uitruil of wat dit is wat jy sou gesteel het.
En dan is daar natuurlik nog haar BFF’s, haar BFFACC’s, haar BFFL’s, haar GBF’s en haar homies, wat almal om een of ander rede die gesag het om jou teenwoordigheid in haar lewe goed of af te keur.
Maar niks, niks, niks is so erg soos Die Pa nie. Hy is die man in haar lewe; haar eerste liefde; die een wat die heel beste weet watse gevare jy alles vir haar inhou. Kortom, sy grootste vrees in hierdie lewe is dat jy is soos wat hy was.
Hierdie skrikwekkende verwikkeling het onlangs in vriende se huis plaasgevind. Die jongejuffrou is vyftien en sexy en die manne begin belang stel. Sy is nie dom nie, sy gee hulle kans om klaar te pronk, en uiteindelik is daar een wat haar geval. Aan die etenstafel kom die aankondiging: sy “date” nou.
Die ma is pragmaties: sy nooi oor, gesels, vra uit, luister en gee die jongman genoegsame geleentheid om sy ware kleure te wys. Sy weet sy kan nie die gety keer nie, maar sy kan bepaal waar haar kind op die strand is as hy inkom.
Die pa is nie met soveel insig of geduld geseën nie. Hy brom, nie vreeslik onderlangs nie. Hy boor gate in die tuinmuur wat hy nie daarin wou gehad het nie. Hy stook ŉ vagevuur in die ingeboude braai vir agt tjoppies en ŉ stringetjie wors. Hy drink ses biere in plaas van sy gewone twee. Niks help nie, die mannetjie bly ŉ steen des aanstoots.
Maar die bom bars toe die tweetjies ná middagete boontoe verdwyn om te gaan YouTube. Die pa is rasend. Wat vir ŉ seunskind kyk nie op ŉ Saterdagmiddag krieket nie? En wat is ŉ gejoetjoep? In sy huis, nogal!
Die ma paai en probeer die gemoedere kalmeer. Help liewer vir Boetie met sy skoolwerk.
Boetie gaan haal ewe gedwee sy boeke. “Pa, ek het huiswerk vir Afrikaans. Idiome. Wat beteken ‘iemand die loef afsteek’?”
“Ek weet nie,” bulder die pa. “Maar gaan sê jy vir daai boyfriend van jou suster as hy ŉ vinger op haar lê, steek ek sy loef vir hom met ŉ graaf af!”