Wysiging soos op 19:31, 13 Desember 2016
24 grepe verwyder , 3 jaar gelede
Wysiging soos op 19:23, 13 Desember 2016 (wysig)
Wysiging soos op 19:31, 13 Desember 2016 (wysig) (maak ongedaan)
'''Sandsteen''' is 'n klastiese [[sedimentêre gesteente]] wat bestaan uit korrels mineraal, rots of organise materiaal met 'n korrelgrootte wat wissel tussen 1/16mm en 2&nbsp;mm, en 'n middel bevat wat die korrels aan mekaar vas sement. Dit mag ook 'n matriks van slik of klei grootte partikels bevat wat die spasies tussen die korrels vul.
Die meeste sandstene bestaan egter uit kwarts of [[veldspaat]] aangesien dit die algemeenste minerale in die aardkors is, en as gevolg van hulle groter chemiese stabiliteit onder atmosferiese toestande. Die matriks is die fyn materiaal wat tydens afsetting saam met die korrels afgeset is. Die sement is die mineraal materiaal wat na afsetting bygekom het (bv. opgelos in water) wat die korrels aan mekaar vasbind.
== Vorming ==
Sandsteen vorm waar [[sand]] (klastiese materiaal met korrelgroottes wat wissel tussen 1/16mm en 2&nbsp;mm varieer) afgeset en begrawe word. Dit gebeur meestal by rivier deltasrivierdeltas, maar kan ook afgeset word in riviere, strande en woestyn duinewoestynduine (bv. die [[Clarens Formasie]]) en die rooi sandsteen van die [[Grand Canyon]] in [[Amerika]]. Wanneer die sand diep begrawe word, laat die drukking die materiaal digter saampak en saamgedruk word. Die minerale wat as sement dien word later as opgeloste minerale in vloeistowwe in die ongekonsolideerde materiaal in vervoer en afgeset. Oksiderende toestande lei tot rooi kleure afkomstig van opgeloste [[Ysteryster]] ([[Fe]]), terwyl reduserende toestande lei tot donker en gryser kleur sandstene.
== Sement ==
Die sement wat sandstenesandsteen aan mekaar vassit bestaan gewoonlik uit een van drie minerale: Silika (die materiaal waaruit kwarts bestaan), [[kalsiumkarbonaat]] (CaCO3) en ysteroksied. Die bogenoemde mineraal materiaalmineraalmateriaal mag die matriks binnedring en aan mekaar vas sementvassement, of die spasies (geheel of gedeeltelik) vul waar daar geen matriks teenwoordig is nie. Die kombinasie van matriks en sement, kombineer saam met die omgewings- en klimaatstoestande om sandstene 'n wye reeks kleure te gee wat wissel vanafvan wit tot amper pikswart, asook grys, rooi, pienk en skakerings van room tot bruinerig.
== Klassifikasie ==
== Tipes Sandsteen ==
* Wakke – dit is sandsteen met meer as 10% matriks (m.a.w. dit is swak gesorteer).
* Areniete – dit is sandsteen met min sement en min matriks ( goed gesorteer).
* Arkose – 'n sandsteen waarvan meer as 25% van die korrels uit veldspaat bestaan.
== Tipes Sandkorrels ==
Die sand korrelssandkorrels in sandsteen kan uit minerale, rots gedeeltesrotsgedeeltes of organiese materiaal bestaan. Die tipe materiaal en die verhoudings (persentasie) word bepaal deur die bron van die materiaal, die klimaat, wyse van vervoer, en die afsettings omgewingafsettingsomgewing (bv. fluvial, eolies).
Sandsteen is een van die mees algemene sedimentêre gesteentes, en word in sedimentêre komme regdeuroral in die wêreld gevind.
Sandsteen word algemeen gebruik as as boumateriaal of as grondstof in vervaardiging. In die [[Oos-Vrystaat]] is daar verskeie dorpies waar ou geboue van sandsteen van die [[Clarens Formasie]] gebou is. Mooi voorbeelde hiervan is die NG Kerk, ou poskantoor en die ou [[Hoërskool Ficksburg]] in die dorp [[Ficksburg]]. Deesdae word sandsteen in teëls gesny, wat dan as deksteen teen mure gemessel word om 'n baie mooi voorkoms te lewer. Dit word ook gebruik om tuinornamente van te vervaardig.▼
▲In die [[Oos-Vrystaat]] is daar verskeie dorpies waar ou geboue van sandsteen van die [[Clarens Formasie]] gebou is. Mooi voorbeelde hiervan is die NG Kerk, ou poskantoor en die ou [[Hoërskool Ficksburg]] in die dorp [[Ficksburg]]. Deesdae word sandsteen in teëls gesny, wat dan as deksteen teen mure gemessel word om 'n baie mooi voorkoms te lewer.
In die natuur is sandsteen ondergrond 'n akwifer vir grondwater, of 'n reservoir vir [[olie]] en natuurlike [[gas]].
== Fossiel RekordFossielrekord ==
Omdat sandstonesandsteen gewoonlik in hoë energie -omgewings afgeset word wat slegte bewaring van [[fossiel]]e veroorsaak, bevat sandstenesandsteen gewoonlik nie goeie fossiele nie.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/1516619"