By die deur uit met agtersetsels | Neerlandistiek
← Gedicht: Jan Boerstoel – Spoeddebat
Gesprekken met inhoud →
Geplaatst op 14 maart 2017 19:00 door Redactie Neerlandistiek
Door Suléne Pilon
Marc van Oostendorp skryf onlangs op Neerlandistiek dat agtersetsels en rondomsetsels naas voorsetsels in Afrikaans, soos ook in Nederlands die geval is, voorkom. Ponelis (1979: 176 – 177) lys ook ŉ aantal voorbeelde van wat hy as Afrikaanse agtersetsels beskou. Dit is egter nie ŉ uitgemaakte saak dat agtersetsels en/of rondomsetsels wel in Afrikaans gebruik word nie, aangesien die voorbeelde wat Van Oostendorp en Ponelis as agtersetsels/rondomsetsels beskou, myns insiens anders geanaliseer behoort te word. Ek sit vervolgens kortliks uiteen waarom ek nie met Van Oostendorp saamstem nie en sluit af met enkele opmerkings oor die Ponelisvoorbeelde.
ŉ Sinstuk is ŉ “woordgroep wat as eenheid in sinne optree, en sentreer rondom ŉ kernelement wat die stuk sy naam gee” (Van Rooy 2017). ŉ Setselstuk bestaan in Afrikaans prototipies uit ŉ voorsetsel en ŉ naamwoordstukkomplement (met ŉ naamwoord as kernelement), maar sou ook uit ŉ agtersetsel of rondomsetsel en naamwoordstukkomplement kon bestaan. As in in (3.1) ŉ setsel is, beteken dit dat by … in ŉ rondomsetsel is en dat die setselstuk in hierdie geval by die huis in moet wees. Aangesien ŉ vereiste van ŉ sinstuk is dat dit as eenheid moet optree, moet die hele setselstuk saam skuif wanneer dit in ŉ sin rondgeskuif word. Wanneer die setselstuk in (3.1) egter vooropgestel word soos in (3.2), skuif in nié saam na die voorkant van die sin toe nie. Dit is daarom duidelik dat die setselstuk in (3.1) net bestaan uit by die huis en dat in nie ŉ setsel is wat deel is van die setselstuk *by die huis in nie.
Dit artikel verscheen eerder op VIVA
Dit bericht is geplaatst in column met de tags achterzetsels, Afrikaans, syntaxis, voorzetsels. Bookmark de permalink.