Dirt Bike Home Dirt Bike OEM Parts KTM 400EXC RACING OEM Parts DECAL
2005 KTM 400EXC RACING Decal
59408191100	DISPLACEME. STICKER 450 EXC 05 Retail: $21.17	Price: $1.77 1.77
dirtbike OEM KTM 400EXC RACING 2005 Decal Winklerfles 250ml met NS-stop
ECO-testkit nitriet 0,02-0,5mg/l
ECO-testkit fosfaat 0,2-5 mg/L
Wateranalyseset zuurstofgehalte 0,2-10mg/L
Navulling voor commerciële Water-tests VISOCOLOR
Water commerciële Tests-VISOCOLOR
ECO-test Nitraat navulling 1-120 mg/l Gereformeerde kerk Durban - Wikipedia
Sluit in Bluff
Huidige predikant(e) Frikkie Mulder
In kombinasie met Amanzimtoti
Belydende lidmate 58
Adres Umbiloweg 724
Stigtingsdatum 16 Julie 1922/1990
Eerste predikant J.P. van den Berg (1930–'36)
Saamgesmelt met Gereformeerde kerk Durban-Wes (1990)
Die Gereformeerde kerk Durban is ’n gemeente van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika in die gelyknamige stad in KwaZulu-Natal.
Hoewel die gemeentes Vryheid (1897) en Paulpietersburg (1899–1951) etlike jare voor Durban (1922) en Pietermaritzburg (1925) gestig is, was Durban die eerste Gereformeerde kerk wat in Natal gestig is omdat Vryheid en Paulpietersburg in die sogenaamde Nieuwe Republiek geval het en daarom kerklik nog dekades lank onder Transvaal geressorteer het.
3 Gemeentestigting en konsulentsjare
3.1 Einde Julie 1922 tot 11 April 1930
3.2 Die Jongeliedevereniging
3.3 Stigting van Dorkasvereniging
3.4 Wetenswaardighede uit dié tyd
3.5 'n Eie herder en leraar
4 Tydperk van ds. J.P. van den Berg (1930–'38)
4.1 Die Boufonds
4.2 'n Perseel vir kerkbou
4.4 Boufonds vorder
4.5 Die Dorkasvereniging
5 Tydperk van ds. J.L. Vorster (1938–'42)
5.2 'n Bouperseel
5.3 Die Dorkasvereniging
5.4 Nog gebeure in dié tydperk
6 Tydperk van ds. H.F.V. Krüger (1942–'45)
6.2 Die stryd om moedertaalonderwys
6.4 Die Gereformeerde Sustersvereniging
6.5 Die Pastorie
6.6 'n Sendingpos
6.8 Eerste kerkgebou in gebruik geneem
7 Tydperk van ds. P.J. de Klerk (1945–'68)
7.1 Delging van Bouskuld
7.2 Terrein vir saal vir jong mense
7.3 Nuwe Kerkgebou
7.4 Die GSV
7.5 Die Jongeliedevereniging (JV)
7.6 Afstigting van die noordelike gebied
7.7 Die Suidkus
7.8 Meerdere bediening of afstigting
7.9 Die parkeerterrein en persele vir Jeugsentrum en ouetehuis
7.10 Mooi Hawens
8 15 maande lank vakant
9 Tydperk van ds. A. Le R. du Plooy (1970–'75)
9.1 Afstigting van verre Suidkus
Die Gereformeerde kerk Durban is op 16 Julie 1922 met 24 belydende en 23 dooplidmate gestig. Eers moes die kerkraad kort-kort ’n saal soek waarin leesdienste gehou kon word. Vanaf April 1935 het hulle die Vrymesselaarslosie gehuur en gebruik tot die gemeente in 1945 sy eie kerkgebou in gebruik kon neem. Die perseel daarvoor is in 1940 aangekoop. Weens die boubeperkings van die Tweede Wêreldoorlog is die boupermit eers in 1945 goedgekeur. Kort daarna het ds. H.F.V. Kruger die hoeksteen gelê. Dié kerkgebou is nie in ’n bekende boustyl opgerig nie en was net tot Desember 1950 in gebruik.
Vanweë die toename van die lidmate in dié oorwegend Engelse stad, wat ook die NG Kerk eers betreklik laat betree het met die stigting van die NG gemeente Durban in 1913, en namate meer jong mense hulle hier kom vestig het, het die behoefte aan ’n ruimer kerk ontstaan. Die kerkraad het die Gereformeerde argitek Pieter Dykstra genader om dit te ontwerp. Hy het die ontwerp van die Gereformeerde kerk Louis Trichardt aangepas by plaaslike omstandighede. Ds. P.J. de Klerk het die hoeksteen op 15 April 1950 gelê. Die kerk en toring is van geelbruin siersteen gebou terwyl die deure en vensters deur pleisteromramings beklemtoon word.
Die Laukhuff-pyporrel met 967 pype is op 3 Oktober 1952 in gebruik geneem en bly een van die stad se uitstaande orrels. Vandag nog word dit by elke erediens gebruik asook vir talle ander geleenthede. Die ou kerkie is in ’n saal met katkisasielokale omskep en in 2003 is ’n veiligheidsheining om die perseel aangebring.
Die Gereformeerde kerk Durban-Wes het in 1968 van Durban afgestig, maar het in 1990 ontbind en weer daarby ingeskakel. Die Gereformeerde kerk Durban-Noord, wat in 1952 van Durban afgestig het as Noord-Durban, bestaan nog (2015). Ook die Gereformeerde kerk Amanzimtoti (1985) het van Durban afgestig.
Oom Corneels en tant Louisa du Plooy. Hy het 'n leidende aandeel gehad in die stigting van die Durbanse kerk in 1922. Hy was ouderling tot in die jare sestig en byna 17 jaar lank skriba.
Die eerste Gereformeerde Kerk wat in Natal gestig is, is Gereformeerde kerk Vryheid. Aan die einde van die 19de eeu is hierdie streek ook op kerklike gebied by die Transvaal ingeskakel en so het dit dan gebeur dat 'n gemeente op 15 Oktober 1897 op die plaas Traktaat, distrik Vryheid, gestig is. Die stigting is waargeneem deur di. Ph.S. Snyman, W.J. Snyman, oudl. C.E.G.S. Schutte en diaken F.J. Potgieter. 'n Skamele 63 lidmate het aangesluit. Toe Cornelius Machiel du Plooy (wat later bekend was in die Durbanse Gereformeerde kerk as oom Corneels) in 1918 van Carolina na Durban verhuis het, was in dié hawestad slegs een NG gemeente van omtrent 75 lidmate. Hul predikant, ds. Poen, was die Gereformeerdes baie goedgesind, en toe die jonge C.M. du Plooy en nog 'n paar lidmate – op raad van ds. J.V. Coetzee (Piet Retief se Dopperlraar van 1916 tot 1918) – by die NG Kerk hier aansluit, het hy (ds. Poen) hulle die name en adresse van nog Gereformeerde lidmate gegee.
In 1919 het oom Corneels diaken geword in die NG kerk, maar toe later nog Gereformeerdes in daardie kerkraad begin dien, het die (NG) lidmate beswaar daarteen gemaak met die gevolg dat oom Corneels dadelik weer 'n versoek aan ds. J.V. Coetzee (toe reeds leraar van die Gereformeerde kerk Johannesburg) gerig het om die saak van die Gereformeerdes in Durban aanhangig te maak by die Algemene Vergadering van die Oranje-Vrystaat (OVS). Maar ook vanaf die suidkus van Natal het 'n soortgelyke roepstem tot die Algemene Vergadering gekom. Br. Johannes J. van der Walt – die oudste dooplidmaat met die stigting van die gemeente, en later jare lank kerkraadslid (ook kassier) van Durban – skryf: “In Januarie 1916 is my vader van die gemeente Bethulie na Ixopo verplaas. In 1918 het ds. J.A. van Rooij (van 1905–’31 leraar van Bethulie) ons op Umzinto besoek. Toe hy ons in 1920 weer te Umbogintwini besoek, het my vader hom na ander lidmate vir besoek geneem. Ds. Van Rooij het toe aan die Algemene Vergadering van die OVS verslag gedoen.”
Die gevolg van hierdie versoeke was dat die Algemene Vergadering di. D.P. du Plessis van Ladybrand en C.W.M. du Toit van Frankfort in 1921 na Durban afgevaardig het om ondersoek te gaan instel na die moontlikheid van die stigting van 'n Gereformeerde gemeente aldaar. 'n Vergadering van lidmate is gehou en die twee predikante is versoek om die Algemene Vergadering te vra om 'n gemeente in Durban te kom stig.
Gemeentestigting en konsulentsjare[wysig | wysig bron]
Ds. I.D. Krüger, een van Durban se eerste twee konsulente.
Op die volgende sitting van die Algemene Vergadering (Maart 1922) is die aansoek van Durban behandel en is 'n kommissie van drie lede afgevaardig om “die nodige stappe” te doen om 'n Gereformeerde gemeente in Durban te stig. Die lede van hierdie kommissie was: ds. I.D. Kruger van Bloemfontein, ds. C.W.M. du Toit van Frankfort en oudl. J.J. de Wet van Ladybrand. Op Saterdagaand 15 Julie 1922 het hierdie kommissie die lidmate van Durban in die YMCA-saal ontmoet. Aanvanklik was 17 manslidmate en vyf susters in die saal teenwoordig, maar volgens die notule het daar later nog “'n stuk of wat” opgedaag. Ds. Kruger tree op as voorsitter, open die vergadering met psalmgesang (Ps. 146:1), Skriflesing en gebed, en kondig toe die doel van die vergadering aan, naamlik “om die nodige stappe te doen sodat môre DV die gemeente gestig kan word”.
Nadat die saak bespreek is, is daar op voorstel van br. H. Grüne (gesekondeer deur br. J.P. Aucamp) besluit dat die grense van die gemeente voorlopig ooreen sou stem met die munisipale grense van Durban en dat op Pietermaritzburg en Ladysmith wyke van die Gereformeerde gemeente Durban sou wees. Vervolgens het die kwessie van 'n konsulent ter sprake gekom. Met die oog op die afstand en op die samestelling van die gemeente is daar besluit om twee konsulente (tewete di. Kruger en Du Toit) te beroep. Om mee te begin is daar vir Durban drie ouderlinge en drie diakens gekies, en vir Pietermaritzburg slegs 'n ouderling. Vir Durban is gekies brs. C.M. du Plooy (later algemeen bekend as oom Corneels), L.S. van Wyk en H. Grüne as ouderlinge en brs. C.H. Coetsee, J.N. van der Walt en P.A. Venter as diakens. Br. J.P. Aucamp is gekies as ouderling vir Pietermaritzburg.
Nadat op voorstel van br. C. M. du Plooy, gesekondeer deur br. J.P. Aucamp, besluit is dat elke lidmaat van die gemeente een veertigste (2,5%) van sy/haar maandelikse inkomste aan traktement sou afstaan, is alle lidmate wie se attestasie of bewys van lidmaatskap nog nie ingelewer was nie, opgeskerp om dit so spoedig moontlik te bekom en oor te dra. Voordat ouderling J.J. de Wet die vergadering met psalmgesang en gebed afgesluit het, is alle lidmate eers opgewek om op die Kerkblad in te teken.
Sondag 16 Julie 1922, is twee samekomste gehou. In die oggend is die Woord bedien, 'n babatjie gedoop en belydenis van geloof deur drie jong lidmate afgelê. In die namiddag is 'n erediens gehou (deur ds. C.W.M. du Toit) “in verband met die stigtingsplegtigheid. Die YMCA–saal was goed gevul: behalwe die kommissie van die Algemene Vergadering OVS was daar ook teenwoordig talle lede van die plaaslike NG kerkraad benewens ds. Poen. Ná die diens is die sewe verkose kerkraadslede bevestig en het ds. Kruger aangekondig dat 22 lidmate reeds hul attestasie of bewyse van lidmaatskap ingelewer het en dat nog 22 persone “hul begeerte definitief te kenne gegee het om aan te sluit”. Daar behoort, volgens aanduidings, altesaam tussen 50 en 60 lidmate te wees. Namens die NG Kerk wens ds. Poen, oudl. Fergg en diaken J.C.N. Jooste die pas gestigte gemeente “Gods seën toe” en eindelik word daar aangekondig dat die YMCA-saal voorlopig die vergaderplek van die gemeente sou wees.
Op Maandagaand 17 Julie 1922 is die eerste vergadering van die kerkraad van die Gereformeerde gemeente Durban gehou. Al sewe die kerkraadslede was teenwoordig. Aangesien di. Kruger en Du Toit elders doenig was en eers later sou opdaag, is oudl. H. Grüne as voorsitter vir die aand gekies. As skriba van die kerkraad is gekies oudl. C.M. du Plooy (oom Corneels) en as kassier diaken C.H. Coetsee. Op hierdie vergadering is die volgende reëlings onder meer getref:
Durban en Pietermaritzburg sal elk sy eie finansies beheer, en pro rata bydra tot die reiskoste van die konsulent.
Oudl. Aucamp sal elke week katkisasie hou in Pietermaritzburg en elke 14 dae daar leesdienste hou. Totdat 'n diaken daar bevestig is, sal hy ook die finansies behartig.
'n Naamlys van Pietermaritzburg se lidmate sal daar sowel as in Durban gehou word, en oudl. Aucamp sal die atteste so gou moontlik bekom.
Saterdagaand 23 Julie sal 'n gemeentevergadering gehou word en dan sal bespreek word of hier Sondae een of twee leesdienste gehou sal word.
Einde Julie 1922 tot 11 April 1930[wysig | wysig bron]
Ds. Jan Viljoen Coetzee, Durban se konsulent in die tyd (1925–'28) toe hy leraar van Frankfort was.
In die volgende weke en maande is hierdie reëlings dan ook so deurgevoer: oudl. Aucamp het die finansies van Pietermaritzburg bly behartig totdat op 28 Oktober 1922 'n diaken (br. J.H. du Plessis) gekies is; nadat die kerkraad die gevoelens van die gemeente verneem het, het hulle op 27 Julie 1922 besluit om elke Sondag twee leesdienste in Durban te hou en die ouderlinge sou hierdie dienste “per toerbeurt” waarneem. Op hierdie laasgenoemde vergadering is oudle. Grüne en Du Plooy as katkiseermeesters benoem en die katkisasie sou smôrens voor die erediens gehou word; elkeen van die drie Durbanse wyke sou uit 11 lidmate bestaan; Nagmaal sou kwartaalliks in Durban gevier word en halfjaarliks in Pietermaritzburg en op Ladysmith; kollektes sou smôrens ten bate wees van die Armkas en saans van die Kerkkas. Soos wat dit maar die geval is met enige pas gestigte gemeente moes allerlei sake, groot en klein, gereël word om behoorlik op dreef te kon kom: bankrekenings moes geopen word; Nagmaalservies moes aangekoop word; 'n lokaal vir eredienste moes kort-kort gesoek word; kerkraadsvergaderings kon net gehou word wanneer die konsulent hier was vir die bediening van die heilige Nagmaal – om maar 'n paar sake te noem wat die kerkraad se aandag in beslag geneem het.
Maar baie ernstiger as hierdie bloot organisatoriese probleempies was die gevolge van die besondere omstandighede van die nuwe gemeente. Dis maklik om Gereformeerd te wees en dit te bly op 'n plattelandse dorp waar die lidmate voortdurend in voeling met mekaar is, mekaar ken en deel in mekaar se lief en leed. Maar dis 'n ander saak as 'n handjie vol Gereformeerdes, almal werknemers, afkomstig van oor die hele land, hulle dun verspreid bevind, dun verspreid dwarsoor die hele grote stad vol anderstalige vreemdelinge. Aangesien die meeste van hulle nóg die tyd nóg die geld gehad het om mekaar per trein of motor te besoek, het hulle maar min kontak met mekaar gehad en was die eredienste Sondae feitlik die enigste geleentheid wat hulle as Gereformeerdes gehad het om saam te verkeer. Boonop was daar by 'n aansienlike persentasie van die lidmate 'n gebrek aan belangstelling, aan werklike meelewing met die gemeente en aan die behoefte selfs om die eredienste gereeld by te woon. Dis dan ook geen wonder dat die notule van die kerkraad herhaaldelik melding maak van lidmate wat “die wêreld liefgekry het” en gevolglik vir kerk en volk verlore gegaan het. Tog kon die gemeente voortbestaan en selfs groei en bloei oor die jare heen. Mettertyd het hier dan ook ontwikkel 'n spesifiek Durbanse Gereformeerde gemeente met sy eie besonderse identiteit.
Aan die einde van die eerste jaar van die gemeente se bestaan was die situasie as volg: Leesdienste is twee keer per Sondag gehou; vyf jonge lidmate het belydenis van die geloof afgelê; van 'n inkomste van £115 ten opsigte van die kerkkas het daar 'n saldo van £34 in die Nederlandse Bank (die latere Nedbank) oorgebly, en die Armkas het ongeveer die helfte van sy inkomste van £30 nog oorgehad; die beoogde wyk op Ladysmith het nie tot stand gekom nie, maar in Pietermaritzburg is 'n mate van vooruitgang, want dit is tot 'n wyksgemeente verklaar sodat daar kerkraadsvergaderinge gehou kon word met die voorbehoud dat hul later in Durban verslag sou doen; die ouderlinge neem kollektelyste rond ten bate van die Bybelvertaling. Met hierdie laasgenoemde bedrywigheid het dit egter nie voor die wind gegaan nie, want baie mense het nie die behoefte aan 'n Bybel in Afrikaans gevoel nie, aldus die notule van 28 Junie 1924.
In die dae van die gemeente se konsulentskap is die besoek van die konsulent gewoonweg soos volg benut: kerkraadsvergadering word óf Vrydagaand óf Saterdagmiddag gehou en ouderlinge en diakens het altyd saam vergader, selfs met censura morum. Saterdagaand vergader die kerkraad en gemeente. As kerkraadsake nie finaal afgehandel is nie, word die vergadering soms Maandagaand voortgesit. Al die verrigtinge van die naweek verskyn onder een notule.
Op 21 Februarie 1925 is 'n hele paar belangrike versoeke tot die Algemene Vergadering OVS gerig. Eerstens word gevra dat 'n selfstandige gemeente te Pietermaritzburg gestig word. Dit het dan ook so gebeur. Tweedens word gevra dat die bediening deur konsulente verdubbel sal word sodat Durban en Pietermaritzburg elk agt keer per jaar besoek sal word. Hierdie versoek is 'n jaar later toegestaan en dit sou die twee gemeentes gesamentlik £60 per jaar kos.
Die jaar 1926 het die geboorte van die Boufonds beleef. Op 'n wenk van die konsulent, ds. J.V. Coetzee, het die ouderlinge die stigting van 'n boufonds 'n paar maande lank met die lidmate bespreek, en daarna op 3 Julie 1926 besluit die kerkraad dat 'n kommissie tydens die gemeentevergadering daardie selfde aand benoem moet word “om uit te vind wat 'n geskikte plot grond sal kos, asook wat dit sal kos om 'n saal te bou van omtrent 200 sitplekke groot, en om te begin kollekteer vir dié doel”. Daardie aand is brs. H. Grüne, Vergers, B.R. Kruger en C.M. du Plooy as kommissie benoem wat hierdie drie opdragte moes probeer uitvoer. (Hierdie kommissie het onveranderd bly voortbestaan totdat die eerste predikant, ds. J.P. van den Berg, op 7 Februarie 1931 bygevoeg is.)
Nog voor die einde van die jaar 1926 is daar reeds begin kollekteer vir die Boufonds. Soos wat dit die geval in die volgende fase van die gemeente se geskiedenis sou wees, moes hulle in hierdie vroeë jare kort-kort 'n saal soek waarin hulle leesdienste kon hou. Na die YMCA-saal 'n ruk lank gebruik is, moes 'n ander saal gesoek word, en dié keuse het op die Noorweegse saal geval wat teen £3 per maand gehuur is. Van Maart tot Oktober 1926 was hierdie saal saans nie tot hul beskikking nie en moes hulle klaarkom met een leesdiens per Sondag, dog daarna kon die dienste saans daar hervat word. In Julie 1928 is die huur van die saal verhoog tot £5 per maand en daarom het hulle na die Alexandrasaal verskuif. Hierdie saal was egter nie geskik nie en ná ses maande (Augustus 1929) bevind die gemeente hulle weer in die YMCA-saal.
Hierdie saal wat eintlik glad te klein was, veral met Nagmaalsgeleenthede, is gebruik tot aan die einde van April 1934 toe 'n groter saal in Russellstraat gehuur is. 'n Jaar later (April 1935) is die Masonicsaal in Smithstraat gehuur en dit het hulle bly gebruik totdat hulle eindelik in 1945 hul eie kerkgebou betrek het.
Die Jongeliedevereniging[wysig | wysig bron]
Dawid en Aletta Schoeman is in 1925 getroud. Hy was 'n stigterslid van die gemeente en albei het lidmaat gebly tot die afstigting van Durban-Wes in 1968. Hy het die panele vir die galery help bou en was met die gemeente se 50-jarige bestaan 76 jaar oud.
'n Belangrike ontwikkeling wat in 1927 plaasgevind het, was die stigting van die Jongeliedevereniging (die JV). Nadat ds. J.V. Coetzee die bydrae verduidelik het wat so 'n vereniging kan maak in die saambinding en opbou van die gemeente, is op 30 Oktober 1927 oorgegaan tot die stigting van 'n Christelike Jongeliede Vereniging op Gereformeerde grondslag. Nege lede het daardie aand aangesluit en 'n voorlopige bestuur is gekies. Op 28 Januarie 1928 is besluit om die saal elke tweede Sondagaand van die maand beskikbaar te stel aan die JV om vergadering te hou. Ondanks maer jare en moeilike omstandighede wat die JV al moes trotseer, het dit tot minstens die gemeente se halfeeufeesviering in 1972 bestaan.
Stigting van Dorkasvereniging[wysig | wysig bron]
“Na afloop der Godsdienstoefening op Zondag, 29 September 1929, werd door de Zusters der Gereformeerde Kerk onder leiding van den heer H. Grüne, ouderling der Gemeente, besloten een Dorcasvereeniging op te richten. Als leden gaven zich op: mevv. Campbell, Coetsee, Cooks, Kempff, Hettie Kruger, Anna Pelser, Roos, Le Roux en Rijksen". Die meeste van hierdie susters sou diep spore in die sustersvereniging trap: mev. A. Coetsee was jare lank die moedige voorsitster; mev. Anna Pelser was met die halfeeufeesviering in 'n leidende hoedanigheid doenig in die gemeente Noord-Durban, en ook mev. J.C. (Hettie) Kruger, mev. (Bettie) Roos en ou tannie Cooks het ’n leidende rol gespeel.
Op 4 Oktober is die eerste vergadering gehou aan die huis van mev. N. Kempff, sekretaresse, die persoon wat die korrekte Nederlands geskrywe het. Op hierdie vergadering “werd besloten dat de Vereeniging zou werken voor behoefige menschen en Kerkgebouw”. Ten einde die gemeente deeglik “te kunnen bewerken”, is wyke vasgestel en wyksusters aangestel. Die susters kon óf vir die Dorkas óf vir kerkbou óf tot albei “volgens verkiesing” bydra. Op die vergadering van 1 November 1929 is R7 vir kerkbou en R4 vir die Dorkas gestort - 'n prestasie wat daarna nie maklik geëwenaar is nie. Vergaderings is maandeliks gehou en tydens elke vergadering het een of meer nuwe lede aangesluit en het een van die lede die susters uitgenooi om die volgende vergadering by haar aan huis te hou. Desembermaand 1929 is Kersfees reeds met die gemeente se kinders gevier.
Wetenswaardighede uit dié tyd[wysig | wysig bron]
Ná die aanddiens op 3 Oktober 1926 is br. D.H. Schoeman (stigterslid en nog in lewe met die halfeeuviering) bedank vir die “deeglike en geskikte” kissie wat hy gemaak het vir die Nagmaalservies en dit aan die kerkraad present gegee het.
Met die oog op die groot afstande is daar in die wyke rondom die eintlike stadsgebied mettertyd katkisasieklasse ingestel: op 16 Januarie 1927 te Booth en op 18 Julie 1931 te Greenwood Park.
Die eerste vyf jaar is die Sakrament van die heilige doop net saans ná die aanddiens bedien. Toe die ouers in die buitewyke egter begin kla het, is op 30 Julie 1927 besluit om dit smôrens ook te bedien in gevalle waar ouers nie die aanddiens kon bywoon nie.
Alhoewel op 27 Julie 1922 besluit is dat môrekollektes ten bate van die Armkas sou wees en aandkollektes in die Kerkkas gestort sou word, het dit tog nie gebeur nie en is alles in die Armkas gestort. Vanaf 30 Julie 1927 is die besluit van 1922 gehandhaaf.
'n Eie herder en leraar[wysig | wysig bron]
Ds. J.A. van Rooy, Bethulie se leraar van 1905 tot 1931, was Durban se medekonsulent tot voor die eerste leraar beroep is. Dié foto is in 1959 geneem toe hy as 90-jarige die oudste emerituspredikant was op die Kerk se eeufees te Rustenburg.
Op 29 Julie 1928 (Sondagaand, ná die aanddiens en ná beëindiging van die gebruiklike gemeentevergadering) het die kerkraad sy vergadering hervat en dis met hierdie geleentheid dat die wenslikheid van 'n leraar vir die Natalse gemeentes die eerste keer in die notule verskyn. Drie maande later (20 Oktober) onderneem ds. J.V. Coetzee om met Volksrust te korrespondeer met die oog op die sluiting van 'n kombinasie met die drie Natalse gemeentes (Vryheid, Pietermaritzburg en Durban) en 'n predikant te beroep. Hierdie kombinasie is egter nie gesluit nie. Op 23 Februarie 1929 verskyn die beroep van 'n herder en leraar op die agenda van die kerkraad. Twee kerkraadslede van Pietermaritzburg is ook teenwoordig op die vergadering. Die behoefte aan 'n predikant is dringend gevoel – nie slegs vir Durban en Pietermaritzburg nie – maar ook vir die behoud vir die Gereformeerde Kerk van al die verstrooid wonende Gereformeerde lidmate in Natal. Daar is gevoel dat as in Durban goed georganiseer kan word, “die Natalse gemeentes nog 'n groot aanwins sal word vir die Gereformeerde Kerk in Suid–Afrika”.
Ná deeglike bespreking is die volgende besluit eenparig geneem: “Die kerkrade van die gemeentes van Pietermaritzburg en Durban vra aan die eerw. Algemene Vergadering van die OVS geldelike ondersteuning tot die bedrag van £150 per jaar uit die Sustentasiekas met die oog op die beroep van 'n herder en leraar." Nadat al die finansiële en ander sake gereël was, is daar begin beroep.
Op 15 Februarie 1930 is berig ontvang dat prop. J.P. van den Berg die beroep wat op hom uitgebring is, aangeneem het. 'n Groot mylpaal in die geskiedenis van die Gereformeerde kerk van Durban (en Natal) is bereik toe hulle eerste predikant op 12 April 1930 hier in Durban bevestig is. Ds. Van den Berg sou in Durban woon en drie gemeentes, naamlik Durban, Pietermaritzburg en Vryheid, bedien. Met hierdie geleentheid is ook op gepaste wyse afskeid geneem van di. J.V. Coetzee en Jac. van Rooy wat “as instrumente in Gods hand meegehelp het om die harde stryd te voer en die gemeentes voor te berei op die groot gebeurtenis en vreugde waarin hulle nou, deur Gods genade, mag deel."
Tydperk van ds. J.P. van den Berg (1930–'38)[wysig | wysig bron]
Ds. J.P. van den Berg, van 1930 tot '38 die gemeente se eerste leraar.
Die koms van ds. Van den Berg het 'n opflikkering meegebring in die organisasie en bedrywighede van die gemeente: op 6 Julie 1930 is besluit om kerkraadsvergaderings voortaan sesweekliks te hou; 'n maand later is die vyfde wyk gestig; die Boufonds is teen 'n versnelde tempo opgebou en die boukommissie het nie gras onder sy voete laat groei nie.
Die Boufonds[wysig | wysig bron]
Aangesien hierdie fonds tot nog toe bra stadig aangewas het, is op 27 September 1930 besluit om 'n spesiale poging tot fondsinsameling aan te wend. Dankoffers is gevra – 'n poging wat slegs R33 opgelewer het; in 1931 en die daaropvolgende jare het die susters se Dorkasvereniging – in medewerking met die kerkraad – verkopings gereël; bydraes is deur middel van Die Kerkblad gevra; by 'n aantal Gereformeerde gemeentes in elders in die land is aangeklop (en 14 van hulle het R92 altesaam bygedra) en die diakonie het maandeliks ook vir die Boufonds gekollekteer. Die gevolg van al hierdie bedrywighede was dat daar op 31 Desember 1935 'n bedrag van £351 in die Boufonds was.
'n Perseel vir kerkbou[wysig | wysig bron]
Die Boukommissie van 1926 het steeds bestaan en ds. Van den Berg word nou daar bygevoeg. Op 29 Oktober 1930 doen hierdie kommissie as volg verslag: Die Durbanse stadsraad het persele vir kerkgeboue op drie plekke afgesonder naamlik:
in Greyville, naby die rumoerige spoorwegstasie aldaar;
in Beatricestraat, ’n bruin en Indiërwoonbuurt;
in Congella, ietwat ver van die middestad af.
Op 7 Desember 1930 deel ds. Van den Berg die kerkraad mee dat die gemeente reeds 'n opsie op die perseel in Congella geneem het, maar meer as 10 jaar sou nog verloop voordat 'n perseel in Congella eindelik aangekoop sou word. Vir hierdie uitstel was 'n hele paar faktore verantwoordelik, onder meer: Dit was die jare van die Groot Depressie; geld was skaars en werkloosheid 'n voortdurende bedreiging. Al die pogings wat aangewend is ter stywing van ons Boufonds het maar 'n skrale £100 per jaar opgelewer.
Op 2 Desember 1932 versoek die kerkraad byvoorbeeld die Algemene Vergadering om by die Generale Sinode aan te beveel “om, ten gevolge van die heersende depressie, werkloosheid, geringe getalsterkte en grote verpligtinge die Gemeente van Durban te onthef van alle agterstallige gelde ten opsigte van die Teologiese Skool (op Potchefstroom), 'n versoek waaraan nie voldoen kon word nie. En uit die Sustentasiekas ontvang Durban in 1933 slegs £75 pleks van die £150 soos in vorige jare.
Ds. H.V.F. Kruger, leraar van die Fauresmith-kombinasie van 1935 tot 1937, was waarnemende konsulent van Durban tydens die ontevredenheid oor ds. Van den Berg, Durban se eerste leraar. Ds. Krüger was van 1942 tot 1945 Durban se derde leraar.
Maar nog veel ernstiger as die Depressie was die uitwerking van die klagtes wat reeds sedert einde 1932 die ronde begin doen het teen die handel en wandel van die predikant. Gaandeweg het kerkbesoek ál meer begin kwyn en die gemeentelike lewe is lamgelê. Op die gemeentevergadering van 25 Februarie 1933 was byvoorbeeld slegs 19 belydende lidmate (kerkraadslede ingesluit) teenwoordig. In 1935 het sake breekpunt bereik toe die beskuldiging teen die leraar van so 'n ernstige aard was dat hy tydelik geskors is.
Hy is mettertyd in die amp herstel, maar weens die groot beroeringe in Durban kon hy van toe af (Oktober 1935) slegs die ander twee gemeentes in die kombinasie, naamlik Pietermaritzburg en Vryheid, bedien. Ná 'n proeftydperk was dit egter duidelik dat ds. Van den Berg nie weer met seën in Durban sou kon arbei nie, en daarom is – met die advies van die Algemene Vergadering OVS – in Desember 1936 besluit om sy verbintenis met Durban finaal te beëindig. Voortaan sou hy dan die predikant wees van die kombinasie Pietermaritzburg–Vryheid. Ook hierdie besluit het groot ontevredenheid verwek, weerskante toe: Volgens een groep is daar nie streng genoeg teen die predikant opgetree nie en volgens die ander groep is daar weer te streng gehandel. Vanaf 17 Maart 1937 besoek twee deputate van die Algemene Vergadering OVS (di. G.H.J. Krüger en J.J.H. Booysen) Natal. Ná 10 dae het hulle die gemoedere van sy beswaardes sodanig kalmeer dat ds. Van den Berg sy afskeidspreek op 28 Maart 1937 onder hul toesig in Durban kon hou.
Maar toe die nuwe waarnemende konsulent (ds. H.F.V. Krüger van Fauresmith) op 13 April 1937 hier aankom, was die ontevredenheid onder die aanhangers van ds. Van den Berg weer aan die oplaai. Al die wyke – en veral die beswaarde lidmate – is twee weke lank besoek. Toe dit op 23 April duidelik was dat 'n toestand van algemene berusting bereik is, het die kerkraad besluit om op 25 April die Heilige Nagmaal te vier – die eerste sedert Augustus 1936. Dit het dan ook onder leiding van ds. Krüger gebeur.
Empangeni[wysig | wysig bron]
Die Gereformeerdes op Empangeni (Zululand) het gaandeweg mooi bedrywig begin word. Op 20 April 1934 is berig dat lidmate van Durban, onder wie hulle geval het, 'n verkoping gereël het en dat dit R69 opgelewer het. Die kerkraad het hierdie bedrag met groot dankbaarheid ontvang, R50 daarvan in die Boufonds gestort en die res in die Kerkkas. Op dieselfde vergadering (20 April) besluit die kerkraad om 'n ouderling en diaken vir die nuwe wyk Empangeni te kies. Dit moes egter op Empangeni gebeur en daarom is 'n kommissie (ds. Van den Berg, oudl. F.A.A. Kruger [oom Frans] en oudl. H. B. Kruger [oom Hendrik] daarheen gestuur).
Op 30 Junie 1934 doen die kommissie verslag aan die kerkraad: Empangeni is besoek, 'n ouderling en diaken is gekies; Nagmaal is bedien en die lidmate aldaar is vol moed en ywerig. Toe ds. Van den Berg se verbintenis met Durban beëindig is, het Empangeni verkies om onder die Gereformeerde gemeente te Pietermaritzburg te ressorteer. Aan hul versoek is voldoen en Zululand was van toe af deel van die Pietermaritzburgse gemeente tot op 23 Februarie 1943 toe ooreengekom is dat Durban die hele Natalse Noordkus weer sou bearbei.
Boufonds vorder[wysig | wysig bron]
Ds. Abraham Liebrecht Aucamp, Bethlehem se leraar van 1937 tot 1942, het Durban bedien nadat ds. Van den Berg vertrek het en tot die koms van ds. Vorster.
Intussen het sake in Durban nie stilgestaan nie. Eerstens het die Algemene Vergadering OVS dit so gereël dat 'n predikant die Woord een keer per maand hier bedien het. Verder kry die Boukommissie op 14 Februarie 1936 opnuut die opdrag om grond vir kerkbou te soek. Aangesien die lede van die bestaande Boukommissie egter almal bedags gewerk het en dus nie bedags navraag kon doen nie, is oudle. F.A.A. Kruger, H.B. Kruger en J.C. Kruger addisioneel daarin benoem. Op 4 April 1936 rapporteer hulle dat die kerkgebou op die hoek van Russel– en Smithstraat teen £3 000 te koop is. Ongelukkig is hierdie wonderlike geleentheid nie benut nie. In 1937 was die gemeente reeds £90 agterstallig ten opsigte van hul verpligtinge teenoor die Teologiese Skool op Potchefstroom. En toe kom die uitredding: 'n verkoping deur die susters gereël vir 27 November 1937 lewer die mooi bedrag van £75 op. Hierdie bedrag is met groot dankbaarheid deur die kerkraad ontvang en aan die Teologiese Skool gestuur. Intussen het die getalle so fluks toegeneem dat die gemeente op 12 Maart 1938 sy negende wyk kon stig.
Ook die traktement bydraes (een veertigste van alle inkomste) het teen einde 1937 so mooi gevorder dat die gemeente die beroep van 'n herder en leraar sterk begin oorweeg het. Op 12 Maart 1938 is tot beroep oorgegaan en ds. J.L. Vorster van Piet Rietief beroep. Ds. A.L. Aucamp het onderneem om die gemeente te bedien tot tyd en wyl 'n predikant hier bevestig sou word. Die gemeente was met groot dankbaarheid gevul toe hulle op 30 April 1938 verneem het dat ds. J.L. Vorster die beroep hierheen aanvaar het en het dadelik reëlings begin tref vir sy bevestiging op 4 Junie 1938.
Die Dorkasvereniging[wysig | wysig bron]
Dit was Depressiejare, die Dorkassusters was min in getal en dikwels moes hulle nog die teleurstelling van min belangstelling – selfs ten opsigte van bywoning van die maandelikse vergaderings – ervaar. Voortdurend is ontstellende berigte van die skrynendste armoede onder die lidmate ontvang. Nadat die susters hulle persoonlik gaan vergewis het van die aard en omvang van die nood in elke besondere geval, is klere en/of kruideniersware, of meubels of selfs huishuur voorsien. Mettertyd het 'n vaste wyse van insameling van aalmoese ontwikkel: met elke vergadering het elke suster iets (byvoorbeeld 'n bietjie suiker of 'n koekie seep) gebring. Benewens die jaarlikse gemeentelike verkopings is daar in hierdie tydperk sommer kort-kort 'n sogenaamde tiekie–aand gehou en af en toe 'n konsert – alles ter geldinsameling in belang van die twee doelstellings: hulp aan behoeftiges en kerkboufonds. Die tiekie-aande is deur aparte groepies persone oral in die gemeente rond gehou en het die kragte dermate versnipper dat die kerkraad teen einde 1933 op eendragtige optrede aangedring het. Daar is dus 'n reëlingskomitee gevorm wat die program van aksie vir die jaar 1934 moes uitwerk. Die volgende geleenthede is vir die jaar gereël en gehou:
'n Konsert (Meimaand) ten einde geld in te samel om Afrikaanse Bybels vir die gemeente se kinders aan te koop.
'n Kinderkonsert teen die einde van die jaar. Die opbrengs sou ook vir die aankoop van Bybels gebruik word, en ’n kroon (R1) sou aan die melaatses gestuur word.
Verkoping (1 September) om die kerkboufonds te styf. Hierdie verkoping vorm deel van die gemeente se feesviering by geleentheid van die 75ste verjaardag van die Gereformeerde Kerk in Suid–Afrika. Dit sou afgesluit word deur 'n opvoering daardie aand.
'n Tiekie-aand (2 Junie) te Jacobs: die opbrengs sou vir die gedeeltelike delging van die Sinodale skuld gebruik word. (Dit het R24,50 opgelewer.)
Die bedrywighede wat hierbo getabuleer is ten opsigte van die jaar 1934 het min of meer die patroon gevorm vir dié van die daaropvolgende jare. Die hooffunksie was egter deurgaans die jaarlikse verkoping. Elke suster het gewoonlik vroegtydig 'n kollektelys ontvang en het dan geld en goedere by sowel lidmate as buitestaanders – selfs sakeondernemings – gekollekteer. Party van hierdie verkopings het aansienlike bedrae geld opgelewer: November 1937 se £75 is net so gebruik om te help met die delging van die £90 wat die gemeente aan die Teologiese Skool verskuldig was.
Gedurende die jare 1936 en 1937 het die buitewyke apart vergaderings gehou, maar hulle verteenwoordigers het in Durban verslag kom lewer van hul besprekings. In hierdie jare was die Dorkasvereniging lid van die Gereformeerde Sustersbond (gestig Desember 1935) en dientengevolge het hul vergaderings in 'n mate 'n gedaantewisseling ondergaan: Christelike leesstof, lesings, naaldwerk, die sing van psalms en Skrifberymings het nou deel van die agenda begin vorm.
Tydperk van ds. J.L. Vorster (1938–'42)[wysig | wysig bron]
Ds. Johannes Lodewikus Vorster, die leraar van 1938 tot 1942, en sy vrou, Anna (née De Vos).
Nog in die maand van ds. Wikus Vorster se bevestiging hier (Junie 1938) het die stywing van die Boufonds, die verkryging van 'n bouperseel en die oprigting van 'n kerkgebou die aandag geniet.
Boufonds[wysig | wysig bron]
Op 25 Junie besluit die kerkraad om die diakens van kollektelyste te voorsien en elke diaken sal dan sy wyk saam met sy ouderling besoek en elke lidmaat laat aanteken hoeveel hy/sy maandeliks tot die boufonds sal bydra. (Einde 1938 was die boufonds R884 sterk.) Op 10 Maart 1939 is besluit om by die Sinode navraag te doen of 'n lening vir kerkbou uit die Jubileumfonds verkry kon word. Presies drie maande later deel ds. Vorster die kerkraad mee dat die Sinode aan drie gemeentes (Port Elizabeth, Pietermaritzburg en Durban) vergunning gegee het om elders in die Kerkverband vir boufondse te kollekteer. Hierdie drie gemeentes sou in die klassis OVS en Klassis Potchefstroom (maar Krugersdorp uitgesluit) kollekteer. Hierdie pogings het goeie vrugte afgewerp, want aan die einde van 1939 het die boufonds reeds R1 466 bedra. Weens die oorlogstoestande is die kollekte in die OVS in 1940 gestaak, maar die pogings plaaslik in Durban is met ywer voortgesit: verkopings is gehou, die kerkraad het op 31 Maart 1940 die sogenaam £1–kollektelyste onder die gemeente versprei, en die GSV het met kroon- (R1) lyste vorendag gekom. In Augustus 1939 kon die gemeente reeds met R1 700 in die boufonds spog, en op 31 Desember 1941 met R3 426.
'n Bouperseel[wysig | wysig bron]
Op 17 September 1938 benoem die kerkraad 'n nuwe kommissie (ds. Vorster, oudle. F.A.A. Kruger, H.B. Kruger en J.C. Kruger en br. W. Heunes) om dadelik te begin soek na 'n geskikte perseel waarop 'n kerk gebou kon word. Hulle moes die stadsraad ook in hierdie verband nader en as 'n perseel gekry is, moes hulle al die nodige besonderhede inwin. Op 25 Februarie 1939 rapporteer hierdie kommissie (die Perseelsoekkommissie) dat 'n perseel vir kerkboudoeleindes verkry kon word in Congella teen £350. Die kerkraad besluit hierop om:
die perseel aan te koop as die gemeente dit op 26 Februarie sou goedkeur (dit is so goedgekeur);
br. De Oude te nader met die versoek om 'n voorlopige plan te teken vir 'n kerkgebou met min of meer 500 sitplekke en om dan vas te stel of daar genoeg ruimte vir 'n pastorie sou oorbly.
Op 10 Maart 1939 is br. De Oude se planne vir die kerk en pastorie deur die kerkraad bespreek. Daar word besluit om:
die kerk en pastorie te bou;
ingeval die perseel aan die gemeente toegestaan word, ’n lening van £950 vir die pastorie by die stadsraad aan te vra en 'n begin te maak met die plantekening;
by die Sinode navraag te doen of uit die Jubileumfonds 'n lening verkry kon word vir die kerkgebou.
Op hierdie vergadering (10 Maart) word ds. Vorster, oudl. H.B. Kruger, diakens C.J. (Sarel) Smith en C.G. (Sarel) Venter en brs. Bijker, De Oude en Casteleyn as boukommissie benoem. Ondertussen was die Perseelsoekkommissie nog besig om met die stadsraad te onderhandel oor die aankoop van die perseel.) Op 10 September 1939 is die Perseelsoekkommissie opnuut saamgestel, en wel as volg: ds. Vorster, oudle. F.A.A. Kruger en J.C. Kruger, diaken H.B. Kruger en brs. A. Yssel en S.L.C. van der Walt. Die kommissie kry nou die opdrag om alle moontlike inligting by die stadsraad in te win in verband met die aankoop van die perseel in Umbiloweg. 'n Maand later (15 Oktober) rapporteer hierdie Kommissie dat:
die perseel deel uitmaak van Blok 54 E in Ubiloweg (dit wil sê dié wat geleë is op die hoek van Umbiloweg en Leightonoord);
'n keuse tussen drie groottes gemaak kon word, tewete 120 vt x 70 vt teen £300; 120 vt x 90 vt teen £400 en 120 vt x 130 vt teen £600. Die kerkraad besluit hierop om die 120 vt x 90 vt grootte teen £400 aan te koop.
Op 4 Januarie 1940 word berig dat die stadsraad die aansoek finaal goedgekeur het, dat die perseel eersdaags opgeveil sou word en dat daar aan sekere voorwaardes voldoen sou moes word, soos onder meer ’n kerkgebou van minstens £750 moes binne twee jaar ná aankoop opgerig word, maar as dit nie kon gebeur nie, sou die stadsraad op die gemeente se versoek bereid wees om uitstel te verleen. Nog voor einde Maart 1940 het die destydse kassier, oudl. J.J. van der Walt (dooplidmaat gewees met stigting van die gemeente) die tjek (£400) vir die perseel na die stadsraad gestuur.
Intussen het die kerkraad – met die oog op die veranderde omstandighede deur die oorlog veroorsaak – besluit om voorlopig af te sien van die bou (of aankoop) van 'n pastorie. Die predikant en sy gesin moes dus maar nog in die woonstel in Innesweg bly woon. Op 28 Februarie 1941 besluit die kerkraad egter om so gou moontlik 'n pastorie te koop en die boufondsgeld vir hierdie doel te gebruik. In hierdie stadium was die uitslag van die oorlog baie beslis in die weegskaal en dus ook die toekoms van die muntstelsel. Op aanbeveling van die Pastoriekommissie besluit die kerkraad op 4 April 1941 om, met die goedkeuring van die gemeente, die huis geleë te McDonaldweg 346 aan te koop teen ongeveer R3 250, om hiervoor 'n maksimum van R2000 by die boufonds te leen teen dieselfde rentekoers (3,5%) wat dit toentertyd verdien het en om 'n Pastoriefonds te stig. Dis dan ook so deurgevoer.
Op 12 April 1942 het die gemeente met 'n swaar hart verneem dat ds. Vorster die beroep aanvaar het wat die kombinasie Ventersburg, Kroonstad, Theunissen en Odendaalsrus op hom uitgebring het. Die lidmate het egter berus, wetende dat gesondheidsoorweginge grootliks verantwoordelik was vir die besluit. Op 17 Mei 1942 het die gemeente afskeid geneem van ds. en mev. Vorster en, soos dit maar met gemeentes gaan, was hulle weer 'n tyd lank sonder predikant.
Op 6 Desember 1939 is die benaming Dorkasvereniging vervang deur die Gereformeerde Sustersvereniging – algemeen bekend as die GSV. Hoewel nuwe statute aanvaar is, het die nuwe vereniging (onder leiding van mev. ds. Vorster) dieselfde werk as sy voorganger bly verrig: In samewerking met die kerkraad en die JV is verkopings gereël en gehou; behoeftiges is versorg; Kerspakkies is geskenk aan oues van dae en siekes; finansiële steun is verleen aan verdienstelike sake soos die Kruger-weeshuis, die Sending, dowes, blindes en melaatses. Wyksusters het apart vergadering begin hou en op die maandelikse vergadering dan net verslag van hul werksaamhede kom doen. Dit het die susters in staat gestel om meer tyd in te ruim vir lesings en sangoefening tydens die vergaderings.
Nog gebeure in dié tydperk[wysig | wysig bron]
Op 10 Desember 1938 is suster Laurika Heunes gevra om die koor Sondagaande na die diens af te rig.
Op 25 Februarie 1939 neem die Diakonie die Armkas oor, en oudl. C.M. du Plooy skenk sy huisorrel aan die gemeente.
Oudl. F.A.A. Kruger (oom Frans), een van die gemeente se staatmakers, is oorlede op op 23 Oktober 1941.
Op 25 Oktober 1941 vra die GSV goedkeuring om die orrelfonds te stig.
Op 19 Maart 1939 word besluit "hierdie Gemeente het geen beswaar teen die samestelling van 'n psalmboek met berymde skrifgedeeltes nie. (Voorgestel deur br. A. L. Venter, gesekondeer deur br. C. M. du Plooy.)
Vanaf 24 Junie 1939 begin die predikant radiodienste op Sondae waarneem.
Op 7 Februarie 1942 weier die kerkraad om te voldoen aan 'n versoek van Pinetown dat die predikant soms ook daar op 'n Sondag sal preek. Rede vir weiering: Dit sal die kerkbesoek benadeel van lidmate wat buite Durban woon.
Tydperk van ds. H.F.V. Krüger (1942–'45)[wysig | wysig bron]
Ds. H.V.F. Kruger, van 1942 tot 1945 die derde leraar, en sy vrou.
Op 19 Desember 1942 is die gemeente se derde herder en leraar, ds. H.F.V. Krüger (vroeër van Oos–Londen), hier bevestig.
Ds. H.F.V. Kruger lê op 9 Junie 1945 die eerste kerk se hoeksteen.
Weer is kerkbou met mag en mening aangepak en op die eerste kerkraadsvergadering in 1943 (9 Januarie) is 'n kommissie – bestaande uit ds. Krüger en oudle. J. Delport, Sarel Schutte, C.G. (Sarel) Venter en S.L.C. van der Walt – benoem om (1) na te gaan of dit moontlik sou wees om onder die oorlogstoestande kerk te bou, (2) 'n argitek in diens te neem ingeval 'n kerk wel gehou mag word, en (3) vas te stel of 'n lening verkry kan word. Op 6 Februarie 1943 rapporteer hierdie Verkenningskommissie reeds as volg: (1) Dit is alleenlik moontlik om kerk te bou mits die boukontroleur die nodige permit daarvoor uitreik. (2) Die firma Powers en Powers is in diens geneem en hulle het reeds twee stelle planne geteken. Die een wat voorsiening maak vir 500 sitplekke op die vloer, word aanbeveel. (3) Santam is bereid om 'n lening teen 'n rentekoers van 5% toe te staan.
Ook meld die kommissie dat alles gereed is en dat aansoek maar aan die boukontroleur deurgestuur kan word. Op 6 Maart 1943 verneem die kerkraad dat die boukontroleur nie in daardie stadium 'n permit vir die bou van 'n kerk kon toestaan nie. Dr. Krüger meld dat die minister van arbeid in 'n persoonlik onderhoud aan hom gesê het dat, as toestande nie versleg nie, die gemeente die aansoek om 'n boupermit later moes herhaal. Min het die gemeente toe geweet dat hulle twee volle jare lank sou moes pleit voor ons die boupermit eindelik sou bekom. Op 4 April 1943 word die kerkbou-aangeleentheid voor die gemeente gelê. Op voorstel van brs. Hermanus Kruger en Jaap Buys besluit die gemeente om kerk te begin bou sodra die nodige boupermit uitgereik word. Verder word die kerkraad versoek om 'n skema van afbetaling op te stel. 'n Week later (11 April) word van kerkraadsweë die volgende persone as boukommissie benoem: ds. Krüger, oudle. J.L. Delport, Sarel Schutte, C.G. (Sarel) Venter, H.B. Kruger (oom Hendrik, oorlede 1945) en S.L.C. van der Walt. En die volgende is deur die gemeente bygevoeg: brs. Jaap Buys en Hermanus M. Kruger. Hierdie kommissie kry ook magtiging om die nodige lening te sluit sodra oorgegaan sou word tot kerkbou.
Op 17 April 1943 keur die kerkraad die volgende aanbevelings van die boukommissie goed: Die kerkbouskuld sal soos volg afbetaal word:
Bo en benewens die gebruiklike 2,5% van sy maandelikse inkomste wat hy vir kerklike doeleindes afsonder, moet elke lidmaat nou nog 1,25% addisioneel bydra sodat sy totale maandelikse bydrae nou 3,75% (of 3,75 sent uit die rand) van sy inkomste sal wees.
Dit staan elke lidmaat vry om desverkiesend meer as 3,75% by te dra en/of om te onderneem om persoonlik te betaal vir die een of ander onderdeel van die kerkgebou of van die meublement.
Elke lidmaat moet jaarliks 'n kollektelys neem. Verder besluit die kerkraad om die bogenoemde aanbevelings te laat dupliseer en dan 'n afskrif aan elke lidmaat te gee sodat almal op die hoogte van sake kan wees wanneer die gemeentevergadering op 6 Junie 1943 plaasvind.
Die aansoek om 'n boupermit moes egter sewe keer herhaal word voordat die boukontroleur eindelik op 10 Maart 1945 ingewillig het om dit toe te staan. In die proses is briewe geskryf, 'n deputasie gestuur, die hulp van die plaaslike Volksraadslid, J.R. Sullivan, ingeroep en naarstiglik gesoek na 'n bestaande kerkgebou wat te koop mag wees. En op hierdie dag, 10 Maart 1945, het die poppe begin dans soos uit die volgende uiteensetting sal blyk: Daar is besluit om:
die sketsplanne onmiddellik aan die stadsraad te stuur vir finale goedkeuring;
tenders dadelik aan te vra, want voor die boupermit uitgeneem kan word, moet die werk reeds aan 'n boukontrakteur toegesê wees;
koste te bespaar deur die argitek se dienste in hierdie stadium te beëindig en hom £75 vir sy dienste te betaal, oudle J. Delport en S.L.C. van der Walt aan te sê om spesifikasies op te stel en voorlopig slegs die middelste gedeelte van die kerk te bou. (Die vleuels sou dan later aangebou word; iets wat nooit gebeur het nie.);
by die stadsraad aansoek te doen om 'n bykomstige strook grond, 30 voet wyd, aangrensend aan die gemeente se perseel;
'n lening by Volkskas aan te gaan;
die hele aangeleentheid op 18 Maart met die gemeente te bespreek; en
prof. J.D. du Toit (Totius) te vra om die hoeksteenlegging te kom waarneem.
Intussen is die boukommissie van April 1943 aangevul met brs. C.M. du Plooy (oom Corneels) en C.J. (Sareltjie) Smith in die plek van br. Sarel Schutte wat vertrek het en br. H.B. Kruger wat pas oorlede is. Hierdie program is blitssnel uitgevoer: op 24 April 1945 is die tender van Turnbull en De Swardt (R9 140) aangeneem, en op 9 Junie is die hoeksteen reeds gelê. Aangesien prof. Du Toit nie kon kom nie, is ds. H.F.V. Krüger gevra om die hoeksteenlegging self waar te neem. Ds. A. S. E. Yssel van Reddersburg het die redevoering waargeneem. Dit was vir die gemeente aandoenlike oomblikke toe die volgende geskrif – tesame met 'n agttal ander items – in die hoeksteen weggelê is:
Die eerste Gereformeerde kerkgebou in Durban
Die eerste kerkgebou het later die Nataliasaal geword en eindelik die P.J. de Klerksaal.
"Dit is in die jaar van onse Here, een duisend nege honderd vyf en veertig, 9 Junie, om 3-uur nm. dat die kerkraad van die Gereformeerde Gemeente van Durban, saam met die gemeente en 'n groot aantal belangstellendes op die hoek van Umbiloweg en Leighton–oord vergader om die hoeksteen van die eerste Gereformeerde Kerk in Durban te lê. In die skaduwee van die steierwerk, betonsuile en halfvoltooide steenmure van die toekomstige gebou, is hierdie hoeksteen plegtiglik gelê, tot eer van ons Drieënige God en troos van sy Gemeente deur ds. Herculaas Frederik Venter Kriiger. Ook is teenwoordig 'n groot aantal lidmate van die Afrikaanse kerke met hulle predikante, lidmate van die Engelse kerke en hul verteenwoordiger.
"Die redevoering met dié geleentheid is waargeneem deur sy weleerw. ds. A.S.E. Yssel, van die Gereformeerde Gemeente, Reddersburg, Oranje-Vrystaat. Sy hooged., die burgemeester van Durban, kon weens 'n onvermydelike besoek aan Kaapstad nie teenwoordig wees nie. Hy het egter 'n persoonlike boodskap gestuur.
"Ingeslote by hierdie stuk word die volgende in die hoeksteen weggelê: 1. Die rede van die genoemde ds. A.S.E. Yssel. 2. 'n Uitgawe van Die Kerkblad – orgaan van die Gereformeerde Gemeentes in Suid-Afrika. 3. 'n Uitgawe van die tydskrif Koers – uitgegee te Potchefstroom, Tvl. ter voorligting van die Calvinistiese lewens- en wêreldbeskouing. 4. 'n Uitgawe van die Gereformeerde Vaandel" – uitgegee te Stellenbosch, K.P. vir dieselfde doel as dié in nr. 3 hierbo genoem. 5. Die uitgawe van 'n paar nuusblaaie. 6. 'n Paar muntstukke – party voorheen in gebruik, andere tans in gebruik. 7. 'n Kopie van die program van die verrigtinge. 8. 'n Uitgawe van ons Kerkalmanak.
"Die Gereformeerde gemeente van Durban het begin met 'n klein getal lidmate, afkomstig vanaf Gereformeerde gemeentes oorkant die Drakensberg".
Hierna volg 'n kort geskiedkundige oorsig en daarna dan: "Die ledetal is nou 420. Die teenswoordige kerkraadslede is: Ouderlinge: C.M. du Plooy, B.R. Krüger, J.G. Pretorius, A.J. Venter, J.L. Delport, S.L.C. van der Walt, H. Esterhuizen, P.A. Olivier, J.C. Krüger, H. Coetsee, J.C. van Niekerk, S. Kruger. Diakens: B.J. Venter, H.B. Krüger (jr.), N.J.C. Krüger, H.J. Venter, Tjaart Pretorius, Z.B. Coetzee, J.J. Krüger, W.A. Krüger, A.J. Coetzee, G.R. Bester, R.G. Diederiks, S.P.J. Vos, J.J. Snyman, G.J.H. Krüger.
"Die Boukommissie bestaan uit: ds. H.F.V. Krüger (voorsitter), br. S.L.C. van der Walt (sekretaris), brs. C.M. du Plooy, J.L. Delport, C.G. Venter, J. Buys, H.M. Krüger en C. J. Smith.
"Boukontrakteurs: mnre. Turnbull en De Swardt.
"Met innige leedwese moet gemeld word dat oudl. H.B. Krüger sr. pas ses weke voor hierdie hoeksteenlegging deur die dood weggeneem is – 'n dag waarna hy verlang het. Hy was ook lid van die boukommissie.
"Hierdie dag is vir die gemeente 'n dag van groot vreugde. Innige dankbaarheid word betuig teenoor die Here vir al die seëninge en weldade wat Hy aan die gemeente geskenk het. Weens oorlogsomstandighede word slegs 'n gedeelte van die eintlike toekomstige kerk nou opgerig. Mag die gemeente so groei dat hierdie kerkgebou spoedig voltooi mag word en mag die naam van die Here in hierdie Godshuis reg verheerlik word en sy volk vertroos word."
Die stryd om moedertaalonderwys[wysig | wysig bron]
In die veertigerjare was dubbelmediumonderwys die verklaarde beleid van die destydse (Verenigde Party-) regering. In 'n oorwegend Engelssprekende stad soos Durban het dit, volgens die mening van kerkleiers en alle Nasionaalgesindes, neergekom op die denasionalisering van die Afrikaanssprekende kind. Dit is dan ook geen wonder nie dat ds. Kruger op 26 Februarie 1944 'n ernstige beroep op die kerkraad gedoen het om moedertaalonderwys sterk te propageer by die ouers. Hy het aangevoer dat denasionalisering in die taal ook die godsdiens bedreig: dit maak mense minder vas aan hul kerk en godsdiens. Op 7 November 1943 vaardig die kerkraad ds. Krüger af na die Bloemfonteinse Volkskongres wat gehou is ingevolge 'n oproep deur die FAK om te protesteer teen die beleid van die owerheid om dubbelmediumskole in te stel in die plek van die reeds bestaande enkelmediumskole.
Nadat die kerkraad op 8 Januarie 1944 ds. Kruger se verslag gehoor het, word daar besluit om die voorgestelde stigting van CNO-skole heelhartig te steun. Tot die moedertaalstrydfonds is terstond bygedra. Op versoek van die Nasionale Instituut vir Onderwys en Opvoeding (NIOO) staan die kerkraad verlof toe aan ds. Kruger vir die tydperk 3 Desember 1944 tot 31 Januarie 1945 sodat hy die moedertaalstryd in die onderwys in Durban kon behartig. Ondertussen sou prop. G.P.L. van der Linde die kerklike werk in die gemeente waarneem. Toe ds. Kruger begin Februarie 1945 sy ampswerk in die gemeente hervat, was Afrikaansmediumklasse reeds ingestel by skole soos Sea View, Fynnland en Stamford Hill. Uit die Afrikaansmediumklasse aan hierdie en ander skole het daar mettertyd ná baie stryd 'n aantal volbloed-Afrikaansmediumskole ontwikkel, byvoobeeld die Saamwerk-Hoërskool, die drie Dirkie Uysskole en die Hoërskool Durban-Noord.
Gedurende die oorlogsjare het talle lidmate van die Afrikaanse kerke eenvoudig net in die stad verseild geraak. Dis dan ook geen wonder nie dat die kerkraad erg bekommerd was oor dié toestand. Op 3 Desember 1944 spreek die kerkraad die mening uit dat evangelisasie 'n aangeleentheid was wat gesamentlike optrede van die drie Afrikaanse kerke verg, maar dat die gemeente sy eie afgedwaaldes self sou bly bewerk tot tyd en wyl 'n aksieprogram vir gesamentlike optrede opgestel is. Op 13 Januarie 1945 is die saak 'n stap verder gevoer: die Susterkerke sou genader word ten einde 'n modus operandi op te stel om die verseildes (kerkloses) na hul onderskeie kerke te laat terugkeer. Ses maande later (16 Junie) deel ds. Kruger die kerkraad mee dat die NG Kerk lyste gaan uitstuur wat elke kerk in staat sal stel om sy eie lidmate te bearbei.
Die Gereformeerde Sustersvereniging[wysig | wysig bron]
Onder die leiding van mev. ds. Krüger is met ywer en oorgegewenheid te werk gegaan: verkopings is gereël, siekes is besoek – by huise en hospitale; kruideniersware, klere en geld is voorsien aan hulpbehoewendes (een dogter is selfs met studiegeld gehelp); aansienlike bedrae is aan die Kruger-weeshuis geskenk. Die kerkraad het sy waardering uitgespreek vir al die mooi dade van die susters tydens die oorlogsjare. En ondertussen is onverpoosd voortgegaan met die stewiging van die boufonds sodat hulle op 8 Januarie 1944 kon berig dat hulle reeds R644 vir hierdie doel ingesamel het.
Aangesien die pastorie by McDonaldweg 346 ongesond was en boonop heelwat opknapping sou moes ondergaan, is op 6 Junie 1943 besluit om dit te verkoop en 'n ander te koop. In die hele Durban kon geen geskikte huurhuis gevind word nie. In 'n ommesientjie is 'n koper vir die pastorie gevind en is 'n huis, Teignmouthweg 85, aangekoop. Ook hierdie verkoop van die pastorie was nie sonder teëspoed nie: ons het benoude oomblikke beleef toe die koper kop uitgetrek het nadat alle dokumente reeds onderteken was. Die gemeente het egter gou 'n ander koper gekry. Op 8 Julie 1944 besluit die kerkraad om 'n begin te maak met die opbou van 'n pastorieskuld-delgingsfonds, en om mee te begin is die aandkollekte vir dié doel afgesonder.
'n Sendingpos[wysig | wysig bron]
Lede van die Durbanse kerkraad was vroeg reeds voorstanders van die sending. Die kerkraad se notule vermeld byvoorbeeld dat oudl. B. R. Kruger (oom Ben) op 26 Februarie 1944 die vraag stel of 'n broeder wat teen die sending gekant is, op die tweetal geplaas mag word by verkiesing tot ampsdraer. Daar is toe gewys op die verskil tussen die Gereformeerde sending en die soort sending wat die Kerkverband vyandiggesind was. Kerkraadslede wat weens die verlede nog teen die sending gekant was, moes bearbei word sodat hulle houding kon verander. Hierdie bespreking het uitgeloop op 'n versoek aan ons GSV en die Katkisasie om gesamentlik 'n sendingpos te onderhou (voorstel oudl. H.B. Kruger sr.). Die katkisasie het ingewillig om dit te onderneem, maar latere notules het niks hiervan vermeld nie.
Intussen het die ouderlinge kollektelyste ten bate van die sending rondgeneem en op 12 April 1944 het hulle tydens 'n censura morum vergadering altesaam R56,67 gestort.
Zululand[wysig | wysig bron]
Die kerkraad in 1945: Sittendes: Oudle. H. B. Kruger (sr.); en C.M. du Plooy; ds. H.F.V. Kruger; oudle. B.R.Kruger en J.G. Pretorius. Staande eerste ry: Oudle. H. Coetsee; P.A. Olivier; J.C. van Niekerk; J.C. Kruger; A.J. Venter; J.L. Delport en S.L.C. van der Walt en diak. B.J. Venter. Tweede ry: Diakens Z.B. Coetsee; R.G. Diederiks; W.A. Kruger; H.B. Kruger (jr.); A.J. Coetzee en J.J. Kruger. Derde ry: Diakens G.R. Bester; S.P.J. Vos; N.J.C. Kruger en H.L. Venter. Byportrette: Oudle. C.G. Venter; H. Esterhuizen; diakens A.J. Pretorius; J. de Wet en T.J. Pretorius.
Die Durbanse Gereformeerde gemeente het Zululand eers weer begin bearbei vanaf Februarie 1943. Op 17 April van daardie jaar is oudl. H.B. Kruger sr. gevra om die lidmate benoorde die Tugelarivier te gaan besoek sodat tot 'n vaste organisasie oorgegaan kon word. Op 15 Mei berig hy dat die lidmate op Hlabisa, Mtubatuba en Empangeni besoek is en dat dit gerade is dat 'n kollektant te Empangeni aangestel word. Op sy aanbeveling is br. Izak Venter toe as kollektant daar aangestel. Daarna het ds. Kruger en dieselfde ouderling daardie geweste weer besoek en op 14 Augustus beveel hulle aan dat die heilige Nagmaal een of twee keer per jaar aan Noordkus-lidmate bedien word en dat gewone eredienste ook nog af en toe aldaar gehou word.
In die loop van die 1943 het die lidmate in hierdie streek so toegeneem dat ds. Krüger en oudl. H.B. Kruger sr. op 16 Oktober as kommissie benoem is om namens die kerkraad 'n ouderling en diaken op Mtubatuba te gaan kies. Vier maande later rapporteer hierdie kommissie dat Empangeni, Mtubatuba, Mkuzi en Eshowe besoek is, dat daar altesaam 25 lidmate woon, dat Nagmaal op sowel Mtubatuba as Empangeni bedien is en dat br. Fanie Kruger (seun van oudl. H.B.) tot ouderling en br. J. Eloff Snyman tot diaken gekies en bevestig is. In 1944 is die heilige Nagmaal twee keer op Mtubatuba bedien terwyl gewone eredienste met hierdie geleenthede op Empangeni gehou is. In 1945 is eredienste ook nog op Mkuzi en Eshowe gehou, en op 12 April is besluit om ook 'n ouderling en diaken vir Empangeni te kies.
Eerste kerkgebou in gebruik geneem[wysig | wysig bron]
Terwyl die gemeente besig was om die kerkgebou op te rig, het ds. Krüger die beroep na die pas gestigte gemeente Pretoria-Wes opgevolg. Op 24 Junie 1945 is ds. P.J. de Klerk van Vereeniging hierheen beroep en op 8 September het sy bevestiging hier saamgeval met die ingebruikneming van die kerkgebou. Saterdagmiddag 8 September 1945 was 'n mylpaal in die bestaan van die gemeente. Die gemeente het teruggedink aan al die sale waarin hulle sedert 1922 hul eredienste moes hou: die YMCA-saal, die kelder in die stadhuis, die Alexandersaal, 'n saal in Russellstraat en veral die Masonicsaal in Smithstraat. Nou kon hulle die psalms lustig sing (in hul eie kerk) onder begeleiding van mev. ds. De Klerk se Hammond-orrel wat sy so onbaatsugtig aan die gemeente geleen het en wat sy self bespeel het. Voor hul oë het hulle die mooi preekstoel gesien wat oudl. J. Delport gemaak het en geskenk het; in hul ore het die gelukwensinge van onder andere die predikante van die susterkerke geklink. Ds. H.F.V. Krüger wat so onvermoeid gewerk het vir die oprigting van die kerkgebou, het die diens met die ingebruikneming daarvan waargeneem na aanleiding van Ps. 68 en daarna het hy die versilwerde sleutel van die voordeur aan ds. De Klerk oorhandig.
Die een en ander uit hierdie tydperk:
Tot op 27 November 1943 is die preekstoel gebruik tydens ouderlingdienste. Vanaf bogenoemde datum is hierdie gebruik stopgesit aangesien ’n paar lidmate beswaar gemaak het daarteen.
Op 12 Februarie 1944 besluit die kerkraad om Durban se predikant een keer per kwartaal op Pinetown te laat preek.
Tydperk van ds. P.J. de Klerk (1945–'68)[wysig | wysig bron]
Ds. P.J. de Klerk, die leraar van 1945 tot 1968, by sy vrou en seun, Petrus.
Ds. P.J. de Klerk sou eindelik 23 jaar lank – meer as die helfte van die tydperk van sy ampsbediening – in die Gereformeerde kerk Durban dien. In dié tyd het hy onvermoeide ywer aan die dag gelê, nie slegs in belang van sy gemeente en die ander Natalse Gereformeerdes nie, maar ook in dié van alle Afrikaners in Natal. En in al die jare het mev. De Klerk, ’n toonbeeld van selfopoffering en mensliewendheid, hom getrou bygestaan. Die oorlog was reeds verby, en die lidmate se salarisse is van toe af periodiek verhoog sodat hulle betreklik welvarend begin word het. Boonop is die gemeente se geledere gestadig versterk deur die aankoms van staatsamptenare, onderwysers en ander beroepslui, en werknemers in die sakewêreld. Onder hierdie steeds gunstiger wordende omstandighede wat sowel die getalsterkte as die finansiële vermoëns van die lidmate betref, en onder ds. De Klerk se doelgerigte leiding, het die gemeente 'n tydperk van pragtige groei en bloei belewe: 'n stuk of sewe persele in en om Durban en aan die Noord- en Suidkus van Natal is vir kerkdoeleindes aangekoop, en twee maal is tot afstigting van gedeeltes van die gemeente oorgegaan. Ook het Durban ’n sendende gemeente geword.
Sommer van meet af aan is die kerklike bedrywighede weer in die hoogste versnelling geskakel en reeds op 16 September 1945 ('n week ná ds. P.J. de Klerk se bevestiging) is 'n gemeentevergadering gehou om oor die geldsake te besin. Daar is besluit dat elke lidmaat se kerklike bydrae voortaan 5% van sy/haar inkomste sou wees. Hieruit sou dan alle kerklike onkoste – insluitend die bouskuld ten bedrae van £3 000 – betaal word. Die gevolg hiervan was dat presies twee jaar later, naamlik met die kwarteeufees van die gemeente in September 1947, aangekondig kon word dat die kerkskuld reeds gedelg is. "Daar was groot vreugde en blydskap in ons hart," het ds. De Klerk later vertel. "Met ons feestelikhede in Congellapark het die stadsraad vir ons 'n boom gegee wat ons daar geplant het om die kwarteeufeesviering te gedenk. Dit was 'n wonderlike hoogtepunt in ons kerklike lewe. Met nuwe moed en krag kon ons weer voorwaarts gaan en soos 'n Moses het ons volgehou soos een wat die Onsienlike sien."
Reeds met sy bevestiging hier het ds. De Klerk gesê dat die jong mense van oor die hele land "seker baie graag in hierdie mooi stad sou wou kom werk". Toe dit dan ook begin gebeur, is gevoel dat die gemeente 'n saal moes hê waar die jong mense hul vrye tyd kon deurbring. Op 11 April 1947 beveel die Katkisasiekommissie onder meer aan dat die Jongeliedevereniging aangemoedig word om geld in te samel vir die bou van 'n saal en dat die kerkraad aansoek doen om nog 'n strokie grond by die kerkperseel bygevoeg te kry. Op 26 Junie 1947 is gemeld dat die nodige vertoë reeds tot die stadsraad gerig is. Toe die stadsvaders hierdie aansoek weier, het die bestaande kommissie die burgemeester onverwyld gaan spreek en op 25 Julie 1947 berig hulle dat hulle baie simpatiek deur hom ontvang is en dat hy hulle aangeraai het om die aansoek om die 30 voet wye strook grond weer eens skriftelik in te dien en te vra dat die stadsraad sy vorige besluit in hersiening neem. Toe die oggendkoerant (Mercury) 'n paar dae later berig dat die stadsraad die aansoek weer geweier het, het ds. De Klerk daardie selfde dag nog 'n onderhoud met burgemeester Boyd gehad.
Ds. P.J. de Klerk lê op 15 April 1950 die tweede kerk se hoeksteen.
Op 26 Januarie 1950 benoem die kerkraad die volgende boukommissie: ds. P.J. de Klerk, brs. Z.B. Coetsee (Seckie, seun van die Kaaplandse LPR T.P.N. Coetsee, H.B. van der Walt, C.M. du Plooy (oom Corneels) en C.G. Venter (Sarel) met die eersgenoemde drie persone as die dagbestuur. Op dieselfde vergadering is berig dat Volkskas bereid was om – op sekuriteit van brs. A.J. Venter (Andries) en A.A. van Jaarsveld (Attie) – ongeveer £6 000 aan die kerk te leen. Die boufonds was toe £2 000 en oudl. B.R. Kruger (oom Ben) het ook nog £1 000 aan die gemeente geleen.
Op sy vergadering van 17 Oktober besluit die kerkraad dat daar op 23 November 1952 tot afstigting oorgegaan sa1 word. Dit het dan ook so gebeur en totdat ds. (later dr.) E.J.G. Norval vroeg in 1953 hier bevestig is, het die twee gemeentes gesamentlik dienste gehou in die Durbanse kerkgebou.
In Augustus 1968 het nog 'n skok gewag: Weens die sagtheid van die grond moes die fondamente op betonkolomme rus, en dit het die tenders verder die hoogte laat inskiet. Die laagste tender, dié van Norvo Construction (R478 800), is aangeneem. In hierdie stadium emeriteer ds. P. J. de Klerk wat hom so onvermoeid beywer het vir die oprigting van hierdie tehuis vir bejaardes.
15 maande lank vakant[wysig | wysig bron]
Nadat ds. P.J. de Klerk geëmeriteer het, was die gemeente sowat 15 maande lank vakant. Benewens bediening deur die konsulent, eers ds. P.B. de Klerk en later ds. G.B.C. Bester, en die sendingleraar, ds. D.C. Coetsee, is predikante van ander gemeentes gereeld uitgenooi om die Woord hier te kom bedien. Die bedieningskommissie (oudle. A.S. Brooks en T. Heyns) het predikante wat met vakansie in die omgewing was, ook nie met rus gelaat nie. Behalwe die gewone bedrywighede wat deur die onderskeie kommissies behartig is, is die kerkraad se aandag in hierdie maande deur veral vier sake in beslag geneem: die konsolidasie van die drie persele van die kerk onder een titel; die oprigting van Mooi Hawens-tehuis vir bejaardes; die vertrek van ds. D.C. Coetsee, die sendingleraar; die beroep van sowel 'n herder en leraar as ’n sendingleraar.
Die konsolidasie van die persele
Nadat die kerk se regte betiteling eindelik op alle aktes aangebring iss, is weer met die stadsraad onderhandel ten opsigte van die konsolidering van die drie persele. 'n Kommissie bestaande uit oudle. J. Buijs, A.J.W. Monnik en G.E. Heystek, het die burgemeester en vier van sy departementshoofde op 21 November 1969 ontmoet en aan hulle verduidelik dat, aangesien 'n nuwe gemeente afgestig is, die noodsaaklikheid om op lot 57 te bou verval het, dat die kerkraad graag al drie die persele onder een titel gekonsolideer wou hê en dat hulle lot 57 dan as parkeerterrein sou bly gebruik. Op 9 Februarie 1970 ontvang die kerkraad berig dat al die bogenoemde sake gunstig oorweeg is deur die stadsraad en dat daar op die parkeerterrein voorsiening vir 50 motors gewaarborg moet word. Nog twee jaar sou verloop voor al die dokumente en registrasie finaal afgehandel is.
Op 16 Januarie 1969 verneem die kerkraad dat die bouaannemer, Norvo Construction, reeds op die perseel doenig is en dat dit wil voorkom of die stadsraad van Kingsburgh die insluiting van die saal by die projek wil goedkeur. 'n Maand later is die amptelike toestemming in dié verband dan ook ontvang. In hierdie stadium het die kerkraad gevoel dat as saamwerkende kerkraad van die Stigting, hy graag meer duidelikheid wou hê oor sy verhouding tot daardie liggaam. Dit was veral sy verpligtinge (finansieel en ook andersins) ten opsigte van Mooi Hawens wat nie duidelik genoeg omlyn was nie. Daar is dus besluit dat die kerkraad voortaan op alle vergaderings van die Stigting verteenwoordig sou word. Oudl. Johann Buijs wat namens die kerkraad in die bestuur van die Stigting gedien het, het dan ook vanaf 3 Maart 1969 die vergaderings in Pretoria begin bywoon.
Op 10 Maart dien 'n verslag voor die kerkraad, naamlik dat die aard en omvang van sy verpligtinge tog nog nie duidelik was nie. Die kerkraadslede wat in die bestuur van die Stigting dien, kry hierop opdrag om die aangeleentheid te bestudeer en dan 'n verslag uit te bring, met spesiale verwysing na die gemeente se finansiële aanspreeklikheid ten opsigte van die boukoste van die gemeenskapsaal. Op 9 Mei 1969 rapporteer hierdie kommissie (by monde van oudl. Johann Buijs) soos volg na aanleiding van bogenoemde opdrag: (1) Die Stigting neem die leiding en aanvaar die verantwoordelikheid in verband met die verkryging van die nodige lenings, die oprigting en bestuur van tehuise of sentrums en die terugbetaling van gelde wat geleen is; daar word van 'n saamwerkende kerkraad verwag om binne sy ressort toesig te hou oor die belange van die Stigting deur middel van 'n plaaslike uitvoerende komitee wat vir hierdie doel aangewys word. (2) 'n Saamwerkende kerkraad besit die reg om persone te benoem om in die bestuur van die Stigting te dien. (3) Die Stigting het onderneem om die helfte van die boukoste (R30 000) van die saal te betaal en die kerkraad is versoek om verantwoordelikheid te aanvaar vir die ander helfte. (4) Die saal sal die eiendom van die Stigting wees, maar die plaaslike uitvoerende komitee sal dit beheer en gebruik. (5) Durban se kerkraad moet die sitkamers en die saal meubileer; die inwoners moet sover moontlik die slaapkamers meubileer; die Stigting sal die toerusting vir die eetsaal en die kombuis voorsien.
Die kerkraad aanvaar die verslag, maar besluit tog dat die Stigting gevra sal word om by die departement gemeenskapsbou daarop aan te dring dat die koste van die saal by die boulening gevoeg sal word. Verder benoem die kerkraad oudle. Johann Buijs en J.M. Hattingh en diaken C. Maré om in die Stigtingsbestuur te dien; en die volgende persone om die plaaslike uitvoerende komitee te vorm: oudle. Johann Buijs, J.M. Hattingh, L.J. Openshaw; diakens H.J. Kilian, F.A. Kroukamp; susters A. Hattingh, Openshaw, H. Venter, di. G.B.C. Bester en P.B. de Klerk. Op 11 Julie blyk dit dat –danksy ds. P.J. de Klerk se bedrywighede – reeds sowat R 7 500 byeengebring is ten opsigte van die gemeente se deel van die boukoste van die saal, en nou besluit die kerkraad dat hy tog die volle verantwoordelikheid vir die benodigde R15 000 sal kan aanvaar.
Op versoek van die Stigting benoem die kerkraad op 8 Desember 1969 'n kommissie (naamlik oudle. Sarel Smith, Johann Buijs en J. M. Hattingh) om toesig te hou oor die afwerking van die tehuis.
Gedurende hierdie tydperk het suster Lucea van der Walt as voorsitster opgetree en het die GSO net soos in die verlede, voortgegaan met al hul gewone bedrywighede: rommel is versamel en verkoop; koekverkopings en die jaarlikse gemeentelike funksie is gehou; in medewerking met Noord-Durban is 'n verskeidenheidskonsert op die planke gebring; met 'n troue is gespyseneer en allerlei gebak is voorsien met die afskeidsgeselligheid van die sendingleraar en sy gesin (ds. D.C. Coetsee). 'n Bedrag van R550 is aan die kerkraad oorhandig, die helfte daarvan ter delging van die skuld ten opsigte van die nuwe kombuis en die ander helfte vir die sending. En elke maand is iemand uitgenooi om die susters op hul vergadering oor die een of ander aktuele onderwerp toe te spreek.
Ons Sendingleraar vertrek
Op 24 Oktober 1969 deel ds. D. C. Coetsee, die gemeente se sendingleraar, die kerkraad mee dat hy besluit het om die beroep na die Gereformeerde kerk Pongola, op te volg en dat hy DV graag gedurende Januarie 1970 aldaar bevestig sou wou word as predikant en sendingleraar. Die gevolg was dat die gemeente – reeds vakant sedert einde 1968 – nou ook sonder 'n sendingleraar was. Hierdie toestand het egter nie lank voortgeduur nie, want op 21 Februarie 1970 is prop. K.A.J. van Rensburg hier bevestig as sendingleraar.
Tydperk van ds. A. Le R. du Plooy (1970–'75)[wysig | wysig bron]
Ná die verloop van sowat 15 maande het prop. A. Le R. du Plooy die beroep as herder en leraar opgevolg. Sy bevestiging op 21 Februarie 1970 het dan ook saamgeval met dié van prop Van Rensburg. In die geskiedenis van die gemeente is hierdie dag 'n belangrike dag. Op Vrydagaand 20 Februarie 1970 is proponente Du Plooy en Van Rensburg verwelkom tydens 'n gesellige byeenkoms in die saal van die Hoërskool Port Natal en die volgende dag is hulle bevestig, onderskeidelik as herder en leraar en sendingleraar. Met hierdie geleentheid is die erediens gelei deur ds. J.F. du Plooy, van Stilfontein, vader van prop. Du Plooy.
Op Sondag 22 Februarie het hulle hul intreepreke gelewer. Aangesien die vorige predikant en sendingleraar elkeen sy eie pastorie besit het, moes die kerkraad nou naarstiglik soek na geskikte wonings vir di. Du Plooy en Van Rensburg. 'n Pastorie is betreklik gou in Westville aangekoop vir ds. Van Rensburg, maar ds. Du Plooy moes geruime tyd wag voor hy die pastorie te Carrington Heights kon betrek.
Die twee nuwe predikante het sommer dadelik koers gekry, en met toegewyde ywer het elkeen op sy eie terrein momentum verleen aan ons gemeentelike bedrywighede, in besonder die voltooiing en ingebruikneming van Mooi Hawens, afstigting van die vyf wyke aan die verre Suidkus in 'n afsonderlike gemeente en vernuwing en die gemeentelike organisasie.
Op 20 Maart 1970 is dr. K.S. Van Wyk de Vries, voorsitter van die Stigting, teenwoordig op 'n vergadering van die kerkraad. Die volgende sake wat hy onder meer genoem het, het heelwat lig gewerp op die kerkraad verhouding met die Stigting en aanspreeklikheid ten opsigte van Mooi Hawens: (a) Die kerkraad is een van die vier saamwerkende kerkrade van die Stigting. Daar is ook vier semi–saamwerkende kerkrade. (b) Alhoewel die kerkraad die plaaslike bestuur van Mooi Hawens aanwys, moet hierdie liggaam aan die Stigting verslag doen en nie aan die kerkraad nie. (c) Ingeval die tehuis bankrot sou raak, sal die kerkraad nie vir die skulde aanspreeklik wees nie. (d) Die boukoste van die saal is nou by die res van die gebou ingesluit. Dit beteken dat die finansiële las op die kerkraad heelwat minder as R10 000 behoort te wees. Die grootste gedeelte van hierdie bedrag was in 1970 reeds beskikbaar. (e) Die plaaslike bestuur sal die aanstelling van personeel aan die tehuis behartig. (f) 'n Bedrag van R10 000 sal deur die Stigting aan die plaaslike bestuur beskikbaargestel word vir die aankoop van toerusting. (g) Die Stigting sal nie die sitplekke in die saal voorsien nie. (h) Teen Augustus 1970 sou daar met sekerheid gesê kon word wanneer die gebou in gebruik geneem sal kan word. Sy edele, minister Connie Mulder, is toe reeds gevra om die amptelike opening waar te neem.
Op 18 September 1970 verneem die kerkraad dat voornemende inwoners reeds in kennis gestel is dat hulle op 1 Maart 1971 hul intrek in Mooi Hawens sou kon neem. In hierdie stadium was di. Du Plooy en P.J. de Klerk en oudl. Johann Buijs die kerkraad se verteenwoordigers in die bestuur van die Stigting. Hulle het ook in die plaaslike bestuur gedien wat vergroot is met die toevoeging van susters H.M. de Klerk, H. du Plooy, S.A. van der Walt en E.R. Dorlandt.
En so het dit dan ook gebeur: op Maandag 1 Maart 1971 het Mooi Hawens sy eerste inwoners ontvang. Dit verdien ook gemeld te word dat die heel eerste erediens te Mooi Hawens (Sondag 7 Maart 1971) gelei is deur ds. P.J. de Klerk, die gemeente se emeritus-predikant, die persoon wat hom baie jare lank met hart en siel beywer het vir die daarstelling van die tehuis. Voorlopig sou daar egter net met vakansietye eredienste in Mooi Hawens gehou word, en die Gereformeerde inwoners daar sou dan op ander Sondae na die kerk in Durban vervoer word. Ses maande later het die lidmaattal daar reeds so aangewas dat daar vanaf September 1971 elke Sondagmiddag 'n erediens in die saal van Mooi Hawens gehou is, 'n gesamentlike onderneming van die drie Durbanse gemeentes. Vanaf 21 Mei 1972 is die heilige Nagmaal ook te Mooi Hawens bedien.
Afstigting van verre Suidkus[wysig | wysig bron]
Die verre Suidkus is in 1952 tot wyksgemeente verklaar en van toe af is Nagmaal kwartaalliks daar bedien. Dit was steeds die amptelike reëling toe ds. A. De R. du Plooy hier bevestig is. Vanaf die heel eerste vergadering ná ds. Du Plooy se bevestiging hier geniet die verre Suidkus die besonderse aandag van die kerkraad: op 9 Februarie 1970 is besluit dat die predikant een erediens per maand op Margate sal hou; op 20 Maart 1970 dat die bevestiging van nuwe kerkraadslede vir die betrokke wyke voortaan ook op Margate sou geskied.
Op 21 Augustus van dieselfde jaar gee oudl. J. Venter (verre Suidkus) kennis dat met die volgende vergadering van die kerkraad bespreek sal word: "Die toekomstige totstandkoming van 'n gemeente op Port Shepstone-Margate.” Op daardie vergadering (18 September) is die Suidkus–aangeleentheid behandel by wyse van 'n verslag deur ds. Du Plooy. Hy het die verre Suidkus intussen besoek en op 'n vergadering van lidmate daar is onder meer ook die kwessie van moontlike afstigting in die toekoms bespreek. Aan hulle is verduidelik dat die omstandighede onmiskenbaar daarop dui dat afstigting van daardie deel van die gemeente in 'n afsonderlike gemeente wel vroeër of later sou moes plaasvind, maar so 'n stap kon net dán gedoen word wanneer die gemeente wat gestig gaan, word alle laste – insluitende die finansiële – sou kon dra. Die lidmate is verder daarop gewys dat in hul besonderse geval hul finansiële verpligtinge, byvoorbeeld ook dié ten opsigte van die sending – sou moes bly voortbestaan.
Die kerkraad was dit hiermee eens en besluit verder dat, aangesien die perseel wat in 1957 reeds op Margate aangekoop is, nie geskik blyk te wees vir 'n kerkgebou nie, die kerkraadslede in die betrokke vyf wyke by die stadsraad van Margate ondersoek sou instel of 'n ander perseel verkrygbaar was. Aangesien die betrokke wyke 'n stewige boufonds gehad het, is oorweging ook geskenk aan die bou van 'n saal op Margate. Toe dit blyk dat nóg die stadsraad van Margate nóg die Natalse provinsiale administrasie persele vir kerkdoeleindes beskikbaar het, is 'n kommissie op 22 Januarie 1971 benoem om in samewerking met die finansiële en eiendomskommissie van die kerkraad nie slegs 'n standplaas vir 'n kerk en pastorie te probeer bekom nie, maar ook op die hele aangeleentheid van afstigting in te gaan. Lede van dié kommissie was oudle. J.R.L. Venter, A. van Tonder en J.H. van Wyk, en brs C.F. Hoogendijk en Vermeulen.
Nadat die verslag wat deur hierdie kommissie opgestel is, op 19 Februarie 1971 breedvoerig deur die kerkraad bespreek is, is besluit dat aangesien daar nog nie voldoende sekerheid bestaan het ten opsigte van al die implikasies van afstigting nie, die kommissie: (a) moet voortgaan, (b) met twee lede, oudl. G.E. Heystek en ds. K.A.J. van Rensburg, vergroot word, (c) sal voortgaan met die soektog na 'n perseel, (d) 'n verslag sal opstel wat vroegtydig aan kerkraadslede beskikbaargestel sou word sodat hulle dit nog voor die eersvolgende vergadering van die kerkraad sou kon bestudeer.
Op 16 April 1971 lewer ds. Du Plooy verslag oor die benoemde kommissie se beraadslaginge en daarop besluit die kerkraad om: (a) te begin afstuur op afstigting van die wyke aan die verre Suidkus; (b) die aangeleentheid verder te laat ondersoek deur die volgende kommissie: ds A. Le R. du Plooy, oudle. G.P. Venter, A. van Tonder en H J. van Wyk. Hierdie kommissie moes ook uitvind of die Gereformeerde kerk Pietermaritzburg gewillig sou wees om sy afgeleë suidelike deel by die beoogde nuwe gemeente te laat inlyf; (c) by die stadsraad van Margate aansoek te doen om die stadsaal Sondae vir twee dienste tot Durban se beskikking te stel. (Hierdie versoek is toegestaan.)
'n Belangrike stap in die rigting van afstigting is op 18 Junie 1971 gedoen. Ná aanleiding van die samesprekinge wat bogenoemde kommissie met 'n kommissie van die Gereformeerde kerk Pietermaritzburg gevoer het, besluit die kerkraad om die volgende grensreëling aan laasgenoemde gemeente ter goedkeuring voor te lê: tot by die samevloei van die Umzimkulu– en die Bisi–Bisirivier bly die bestaande grenslyn tussen die twee gemeentes (naamlik 30 myl wes van die kus af en ewewydig daarmee) gehandhaaf, maar van daardie punt af sou dit dan in 'n noordwestelike rigting swenk en so 'n deel van die gebied van die Gereformeerde kerk Pietermaritzburg insluit. Harding sou onder meer ook in hierdie gebied val. Die kerkraad van Pietermaritzburg het hierdie voorstel aanvaar.
Op hierdie selfde vergadering van 18 Junie verneem die kerkraad met dank dat br. Vermeulen twee persele op Margate vir kerkdoeleindes aldaar aangebied het – een daarvan gratis en die ander teen 'n koopsom van R4 000. Hierop besluit die kerkraad om die perseel wat hy reeds daar besit het, te laat waardeer en dit dan van die hand te sit sodra die eiendomsmark verbeter.
Die beslissende stap ten opsigte van afstigting is eindelik op 17 September 1971 deur die kerkraad gedoen. Daar is formeel besluit dat 'n gedeelte van die gemeente, naamlik die vyf wyke aan die verre Suidkus, vanaf die Umtwalumrivier suidwaarts, sou afstig as kerk in kombinasie met die Gereformeerde kerk Durban. ’n Kommissie, bestaande uit ds. Du Plooy, oudle. J. Buijs, G.P. Venter, C.J. Smith, H.J. van Wyk, A. van Tonder en P.J. de Bruyn (later vervang deur oudl. C. F. Hoogendijk) – en met ds. K.A.J. van Rensburg as adviseur, is benoem om: (i) die nodige aktes op te stel in verband met sowel afstigting as kombinasievorming; (ii) die hele aangeleentheid op 26 September 1971 met die Suidkus–lidmate op Margate te bespreek en op 17 Oktober met dié van Durban. Op 18 Februarie 1972 is die twee Aktes deur die kerkraad behandel, en nadat sekere wysigings aangebring is, het die bogenoemde kommissie opdrag gekry om alle stukke – insluitende die motivering vir afstigting – vir die eerskomende vergadering van die Klassis Natal in gereedheid te bring.
Ds. G.H.J. Kruger, leraar van 1977 tot 1989, toe hy sy emeritaat aanvaar.
Dr. Deon Lartz, 1998 tot 2002.
Van den Berg, Jacobus Petrus, 1930–1936 (kombinasie)
Vorster, Johannes Lodewikus, 1939–1942
Kruger, Herculaas Frederik Venter, 1942–1945
De Klerk, Petrus Jacobus, 1945–1968
Coetsee, Daniël Christiaan, 1960–1969 (sendingleraar)
Du Plooy, dr. Andries Le Roux, 1970–1975
Janse van Rensburg, Karel Anton, 1970–1976 (sendingleraar)
Kruger, Gerrit Hendrik Jacobus, 1977–1989
Coetzee, Hendrik Bernardus, 1990 – 27 Julie 1990 (oorgekom ná die ontbinding van Durban-Wes; oorlede in die amp)
Van der Walt, Jan Pelser, 1991–1998
Lartz, dr. Deon, 1998–2002
Aucamp, dr. Marius, 2003–2008 (aanvaar sy emeritaat)
Mulder, Johan Frederik Kelber (in kombinasie met Amanzimtoti)
(en) Die kerkperseel, soos te sien op Google Maps, met die ou kerkie (nou die saal) op die voorgrond en die kerk op die agtergrond. URL besoek op 28 November 2015.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Gereformeerde_kerk_Durban&oldid=1798898"