Knysna: Die ‘perfekte storm’Foto: Reint Dykema Deur Thomas van Dalen “Terwyl ŉ reusestorm in die Wes-Kaap gewoed het, het ons voorberei vir erge stormwinde, met die verwagting dat dakke afgewaai sou word en mense in informele nedersettings sonder huisvesting sou wees”, onthou Knysna se brandweerhoof, Clinton Manuel. In die vroeë oggendure van Woensdag 7 Junie het ŉ bosbrand in die noordwestelike buitewyke van Knysna na Sedgefield se kant toe uitgebreek wat deur nege brandweermanne bestry is. ŉ Stormsterkte noordwestelike wind het dit baie gou buite beheer verby Buffelsbaai laat woed in die rigting van Brenton on Sea. Nadat dit groot gedeeltes van Brenton in puin gelê het, het die vlammesee skielik van rigting verander en teruggedraai na Buffelsbaai, waar dit duisende hektaar fynbos tot as verbrand het. ŉ Sterk wind het die vlamme in die rigting van Sedgefield aangeblaas, asook in die dennewoude rondom Knysna Heights. Aanliggende woonbuurte is deur die vlamme verswelg. Teen Saterdagmiddag is die meeste huise in Brenton on Sea vernietig asook in Knysna Heights. Verskeie huise in die res van Knysna is ook in puin gelê. Vier Lugmag-helikopters saam met helikopters van Working on Fire kon teen Vrydag 9 Junie begin om met Bambi-bakke die vlamme te “bombardeer”. Teen Satermiddag 10 Junie het die wind effens bedaar en kon die brandweer met teenbrande begin in ŉ poging om die vuur se vernietigingspad te stuit. Teen Sondagoggend 11 Junie, het die strategie vrugte afgewerp en was daar slegs twee vure wat nog aktief gebrand het, maar wat onder beheer was. Teen Maandagmiddag 12 Junie was daar slegs nog hier en daar smeulende oorblyfsels van wat eens ŉ gewilde toeristemekka was. Sedert Vrydag was daar sowat 1 200 brandbestryders op die onderskeie brandlyne ontplooi. Op ŉ vraag aan Manuels of Knysna se brandweerdiens nie hierop voorbereid was nie, het hy geantwoord dit was werklik die “perfekte storm”. Die nooddienste was voorbereid op ŉ moontlike ramp, maar niemand kan voorbereid wees op ŉ insident van hierdie omvang nie. Die ramp word geklassifiseer as ŉ tipe 1-insident, wat dieselfde klassifikasie is as die New Yorkse 9/11-tragedie waar die Twin Towers vernietig is. Alle omstandighede het meegewerk om die brand, wat onder normale omstandighede vinnig geblus kon word, tot die grootste ramp in 150 jaar in Suid -Afrika laat ontstaan het. Manuels verduidelik dat daar ŉ teorie bestaan dat sulke groot brande slegs elke 150 jaar ontstaan, en dat die laaste een na oorlewering in 1869 miljoene hektaar in Suid Afrika vernietig het. Dit is ook opmerklik dat op sommige plekke hele woonbuurtes ongeskonde is hoewel dit in die pad van die verwoestende vuur was, en net ŉ volgende buurt totaal in puin gelê is. Manuels skryf dit toe aan twee faktore: brandroetes vanweë topografie en termiese golwe. Termiese golwe het die dieselfde effek as die deining van die see, waar die golf opgaan, spoel die vlamme skadeloos oor alles onder dit en vernietig alles waar dit afgaan. Skenkings van reg oor die land het van Donderdag 8 Junie begin instroom, in die vorm van kos, klere en verskeie ander benodigdhede. Teen Sondag was daar in die dorp ŉ oorskot voorraad kos en klere en het die hulporganisasies begin om spesifieke skenkings te versoek. Tydens ŉ gesprek op 15 Junie met Knysna se adjunk-burgemeester, Peter Myers, het hy genoem dat sowat 500 woonhuise, 30 gastehuise en 150 plakkerhutte vernietig is. Net sowat 50% van die eiendomme wat vernietig of beskadig is, is verseker. Hy het ook genoem dat dit ten minste R30 miljoen sal kos om net die waterinfrastruktuur te herstel. Hierna volg die elektrisiteit asook die rioleringstelsel. Die hele proses om Knysna tot sy vorige glorie te herstel sal ŉ paar miljard rand kos en ŉ paar jaar neem. Teen Dinsdag 13 Junie was die munisipaliteit volstoom aan die gang om die skade te assesseer, sodat die munisipaliteit kan bepaal waar en aan wie om hulp te verleen. Myers het tydens die onderhoud ŉ beroep op die Suid-Afrikaanse publiek gedoen om Knysna te besoek tydens die vakansieseisoen asook om die komende oesterfees te ondersteun. Myers het verduidelik dat die insidentbeheerstelsel ná afloop van die brand omskep is in ŉ administratiewe stelsel om met die rehabilitasie van die dorp te begin. Verskeie klusters sal vir die bestuur van proses verantwoordelik wees, byvoorbeeld ŉ sosiale kluster, een vir infrastruktuur, een vir administrasie ensovoorts. Knysna is platgeslaan deur een van die grootste rampe in menseheugenis, maar is reeds besig om soos ŉ feniks uit die as te verrys.