Afriphobia – Tale en Verhale
Self-portret. Samuel Fosso, Le Chef qui a vendu l’Afrique aux colons, 1997
In matriek was ons verplig om ‘n toespraak te lewer oor Afrika. “You are Africa.” So iets wat net ‘n Departement van Onderwys kan opdink om hoop in die jeug te kweek in teenspraak met die ouers se om-die-tafel politieke pessimisme.
Ek het ‘n aanhaling gebruik van Kwame Nkrumah: “I am not African because I was born in Africa, but because Africa was born in me.”
Dit het natuurlik gegaan oor die hele ideologie van “bornfrees.” As mens lank genoeg leer oor post-koloniale teorie, dan besef mens daar bestaan nie iets soos ‘n ‘vrye generasie’ nie. Die trauma trek veel dieper as net die mense wat die oorlog ervaar het. In letterkunde bekroon hulle die ‘vrye skrywers’ die ‘tweede generasie skrywers’. As jy al ooit ‘n boek deur Adriaan van Dis gelees het, dan besef jy die trauma van een generasie, word ongelukkig oorhandig aan die tweede generasie. Wat dan ontstaan is ‘n totale warboel van fantasie oor oorlog tye, ‘n herdenking van wat was en ‘n vrees vir die mense met wie jy moet lewe wat soveel haat nog in hulle het van ‘n tyd waarvan jy maar net stories hoor.
Miskien is dit nie so heeltemal polities korrek om apartheid met die Tweede Wêreld Oorlog te vergelyk nie. Dis nooit polities korrek om enige oorlog met ‘n ander te vergelyk nie. En dit is definitief nie moreel aanvaarbaar om een ervaring teenoor ‘n ander te onderskat nie.
Wat wel ontstaan het in Afrika, na al die onstabiele politiek (om dit nou lig te stel), was ‘n vrees. ‘n Vrees vir die taal wat geassosieer word met kolonialisme, maar ook ‘n vrees vir moedertaal (alle moedertale) en om dié vrylik en sonder skroom te praat en bevorder.
Dit is niemand behalwe ons eie skuld as ‘n taal verdwyn nie. Ek glo nie ons kan dit toeken aan die EFF wat so hardhandig Afrikaans probeer versmoor nie. Ek glo nie ons kan dit toeken aan een universiteit nie. Ek dink ons moet na almal kyk en besef dit is ‘n dieper probleem as net ‘n eenvoudige taalbeleid.
Taal. Taal was ‘n straf terwyl ons die Toring van Babel probeer bou het. Mens moet begin na dink: hoekom juis taal gebruik om die bou van hierdie toring te stop? Miskien omdat die bouers ‘n totale wanbegrip gehad het van God. Nou het ons ‘n wanbegrip van mekaar.
Dit is lui om een primêre taal te kies vir onderrig in universiteite en skole. Maar dit is nie net die onderrigstelsel wat lui is nie. Ons is almal lui.
In plaas van ‘n nuwe taal aanleer, sit en kyk ons na skerms wat ons die nuutste banale inligting oor mense se lewens gee. Ons sit nie en lees ‘n ander taal, hand-in-hand met ‘n tweetalige woordeboek nie. Ons sit nie en probeer nie.
Ons het vrees vir taal. So natuurlik as wat ons kan wees, omdat die mens van die begin van dae vrees wat hulle nie ken nie.
Afriphobia is nie ‘n vrees vir een mens, een ras, of een taal nie. Dit is ‘n vrees vir kennis, vir verstaan, vir samesyn. Dit is ‘n vrees om jouself te wees en om Afrika te wees.
June 23, 2016 June 23, 2016 · Posted in Language, people, politics, Uncategorized · Tagged pan-africanism, post-koloniaal, Taal, taalbeleid ·
3 thoughts on “Afriphobia”
Wat vir my die hartseerste is, is die promosie van die aartsverdrukker, Britanje, se taal ten nadele van die tale wat hier ontstaan het.
Indrukwekkende aanhaling van Kwame Nkruma. Ek onthou nog die begin van ‘n mondeling wat ek in matriek gedoen het (so jaar of twee langer terug as toe jy daar was kug-kug):
1985 is the year of the youth – a year wherein there is striven to give the youth a greater understanding of the problems of a rapidly changing and demanding world…
kug kug. Ek dink my gemoedstoestand het nou net aansienlik gedaal.Neem aan jy het dit deurgemaak? Ek sou nie!
« Van vermetelheid en glans