riseingsouthernstar africa - The Vierkleur Flag
Die Vier Kleur Vlag
The Flag of Transvaal was the flag of the former Transvaal province of South Africa. It was previously the flag of the historic Transvaal Republic, officially called the Zuid Afrikaanse Republiek or in English translation, the South African Republic, from 1857 to 1874, 1875-1877, and 1881-1902. It was also used by the Boer rebels during the Maritz Rebellion as the flag of their insurgent South African Republic from 1914 to 1915.
The flag features three horizontal stripes of red, white, and blue (recalling the Dutch national flag), with a vertical green stripe at the hoist, and is known as the Vierkleur (lit. four colours). The former national flag of South Africa (from 1928—1994) had, as part of a feature contained within its central white bar, a horizontal flag of the Transvaal Republic.
die waai weer oor Transvaal
Waai hoog nou in ons helder lug,
Transvaal sy vryheidsvlag!
nou blink 'n blyer dag!
Met lae lis haal Albion
ons vlag verrad'lik neer,
en doen toe net al wat hul kon,
dat ons hul vlag moes eer:
"Ons sou dan alles daarby wen,
'n telegraaf en spoor,
as ons die rooivlag wil erken".
Maar dit wou ons nie, hoor!
Vier jaar lank het ons mooi gepraat,
"Ons vra jou, Brit, geen goed of kwaad;
gaan weg en laat ons bly!"
Maar toe die Brit ons nog vererg,
toe vat ons die geweer.
nou kan ons tog nie meer.
En met Gods hulp het ons
die juk van Eng'land afgegooi,
ons is weer vry, geluk!
Geluk! Nou waai ons vlag weer mooi!
maar Eng'land nog veel meer,
ons gee Hom al die eer.
(1857 - vandag) In 1855 is 'n komitee benoem om 'n grondwet en vlag vir Transvaal saam te stel. Op die komitee het o.a. gedien Jacobus Stuart as voorsitter met Ds. Dirk van der Hoff in 'n raadgewende hoedanigheid asook ’n jong seun met die naam Paul Kruger as lid van die komitee. In 'n onderhoud wat gevoer is met 'n dogter van Martinus van der Hoff, broer van Ds. Van der Hoff, het sy onthul dat die Vierkleur deur haar pa en Jacobus Stuart ontwerp is in opdrag van bogenoemde komitee. Volgens haar het haar vader hierdie gebeurtenis persoonlik aan haar meegedeel. Die vlag is dus deur Ds. vd Hoff se broer ontwerp en nie deur homself soos deur verskeie ander bronne aangegee nie. Die groen vertikale baan wat deur Van der Hoff en Stuart aangebring is, was om goeie hoop te simboliseer. Aan Sy Majesteit, die koning van Nederlande, skryf Pres. Pretorius op 10 Januarie 1857: Onze vlag is boven rood, midden wit, onder blaauw horisontaal en eene groene strook ter halver breedte an eene der drie kleuren, langs den stok perpendicular, aan deze vasgehecht. “Ons het goeie hoop, dat ons, met God se hulp in die reinheid en suiwerheid van bedoelings ons vryheid sal behou, en bid tot God dat geen menslike mag hierdie vryheid van ons sal ontneem nie! Op 6 Januarie 1857 is die vlag amptelik in gebruik geneem.
Die Volksraad bekragtig dit dan ook met hierdie bewoording: "Is besloten dat eene vlag voor de Zuid-Afrikaansche Republiek aangenomen zal worden, bestaande uit de volgende kleuren: Rood, Wit en Blaauw, horizontaal - even breed en boven elkanderen gesteld en groen perpendiculair langs den stok”. Daarop zullen de woorden geplaatst worden; “EENDRACHT MAAKT MACHT” Die bepaling dat hierdie woorde op die groen baan geplaas moet word is later verander deur die woorde op die leuselint onderaan die staatswapen te plaas.
Die vlag is in die verhouding 2:3, en bestaan uit drie horisontale bane, almal ewe breed, waarvan die boonste rooi is, die middelste wit, en die onderste groen. Langs die vlagpaal, is 'n donker groen vertikale baan wat oor al drie horisontale bane gaan, en een en 'n kwart keer so breed is as die horisontale bane.
Die laaste uitspan daar, —
Na opdraans lank en swaar.Die ou familiebybel daar
My vaste steunpilaar.Daar aan die muur hang my geweer;
Deur roofdier of barbaar!Majoebaberg die ken sy knal;
Wat nie kan skiet — geen weerbaar’ man, —
Die lewe hulploos slyt.Besonders wil en julle vra:
Met Silkats en Dingaan!Hy kan getuig van moedermin:
En eerste liefde bly!Gee aan ou Poon, my laaste perd,
Daar buite op die veld!My kinders bly die grond behou;
En sal ons voortbestaan.Daar’s nog ‘n ou Transvaalse vlag —
Bewaar . . wie weet . . miskien . . een dag —
Ek sal daar nie meer wees —,
Vat my geweer en skiet en laai —
En . . . Heer, ontvang my gees !AG VISSERAdam Small se gedigte [spesiaal ook vir Bets - op haar versoek op die 'About' bladsy]