Proust skep met hierdie tegnieke onmiskenbaar een van die rykste narratiewe stemme in die letterkunde, ’n stem wat tegelyk kind en volwasse man is, wat verteller én Protagonis is. Hy verweef moeiteloos die hede, die verlede en die toekoms (Carter 2000:467).
In die roman is daar vier fiktiewe kunstenaars wat ’n belangrike rol speel, te wete die skrywer Bergotte, die aktrise Berma, die musikus en komponis Vinteuil en die skilder Elstir. Alhoewel hierdie karakters fiktief is, sluit hulle uitbeeldings by niefiktiewe kunstenaars aan.
Proust se diepgaande kennis van die letterkunde, die beeldende kunste, die argitektuur en musiek dra by tot die egtheid van die beskrywings en verdiep ook die kruisverwysings na die verskillende kunste.
Deur Swann leer die skrywer Bergotte ken. Aanvanklik het die Verteller gedink dat hy net agter die storie aan lees, maar mettertyd het hy bewus geraak van die uitsonderlike frases wat Bergotte se werk verlewendig, sien hy die vergelykings raak en vind die uitbeeldings neerslag in sy siel en denke.
Hy word ook bewus van Bergotte se tegniek om die narratief te onderbreek ter wille van ’n tipe inkantasie, ’n gebed, waarin hy vrye teuels aan sy verbeelding gee sodat hy ’n spesifieke waarheid kan meedeel. Die werk van Bergotte open vir die Verteller nuwe wêrelde, nuwe skryfstyle, nuwe filosofieë om maar ’n paar te noem. Baie is van mening dat deur Bergotte ons insig in die skryfwerk van Proust self verkry.
’n Ander les wat die kind moes leer, is dat Bergotte in die werklike lewe nie ooreenstem met sy beeld wat hy in die lees van sy werk van hom gevorm het nie. Bergotte se semibloedskande-verhouding agter sy vrou se rug, sy psigiese wreedheid en dat hy verdink word van finansiële oneerlikheid stem glad nie ooreen met die beeld van ’n brose ou man van die jong Verteller nie. Hierdeur leer die Verteller dat daar ’n verskil is tussen die kunstenaar en sy werk en die sosiale self.
Bergotte se artistieke apoteose het gekom met sy dood toe hy inmekaar sak by ’n uitstalling van Vermeer se werke voor die skildery Sig op Delft: Dit is soos wat ek moes geskryf het, my laaste boeke is so droog, ek moes soos Vermeer kleur ingebring het, soos hierdie klein stukkie geel op die muur, het Bergotte gedink voordat hy gesterf het (V:207/244).
Die Verteller leer dat al is Bergotte fisies dood, sy kuns nie saam met hom sterf nie. In ’n serie van metafisiese nadenke verwoord die Verteller dat in die kuns ’n ander wêreld bestaan en dat hierdie wêreld verskillend is van die een waarin ons leef – die kunstenaar word deur sy literêre werk telkens herbore (V:208/245/6). In ’n epitaaf verwoord die Verteller sy bewondering vir Bergotte: