Is jy geneig tot verstoptisme of verlangpaniek? | Netwerk24
Is jy geneig tot verstoptisme of verlangpaniek?
Deur Gerhard van Huyssteen 21 Desember 2018 00:00
Dis Desember, die winkels is luidrugtig versier (al sedert Oktober, in Europese kleure), Boney M sing orals (maar veral ook in lewende lywe, Oukersaand in Pretoria) en ek veroorloof my my gebruiklike eindjaarplesiertjie (of is dit jaareindplesiertjie?) om te besin oor nuutskeppings van die afgelope jaar.
Uithangonderrokwaarskuwing! Ek het op 3 Augustus deser hier geskryf dat ek tans die hipotese voorhou dat nuwe ontdekkings en uitvindsels toenemend (of dalk nog altyd?) in die Anglo-Amerikaanse omgewing gedoen en genoem word. Ander tale loop maar gewoon agter Engels aan, hetsy deur die nuwe woorde te vertaal of net so oor te neem.
Tot nou toe kon ek – jammer genoeg – nog nie die hipotese ten aansien van Afrikaans verkeerd bewys nie. My verbete en swetende soektog na regte, egte Afrikaanse nuutskeppings van 2018 lewer niks op nie. Op LitNet kry ek woorde-van-die-jaar, soos afspraakmoord, demoondwelm, grondgryp, grondonteiening, gryswater, populisme, Ramaforie, rommelstatus, sekspes en vergrypkyk. Alles fraai en so, maar de laaste een van hulle is gewoon vertalings uit Engels.
Jammer dan ook dat ons nog nie lekker vertalings van handevol eietydse Engelse woorde het nie, byvoorbeeld farshoring en nearshoring (om dienste na ver- of nabygeleë lande uit te bestee), flexitarian (nierigiede vegeta­riër), hoardroab (klerekas van iemand wat klere opgaar), snap­plause (om met vingers in plaas van hande applous te gee), youie (die teenoorgestelde van ’n selfie), t-rexing (om met twee vingers op jou selfoon te tik) en al die ander -ing-woorde, soos gaslighting, lampshading, voldemorting, sports­washing, race-tagging, en so meer.
My hipotese sal dalk wel aangepas moet word, want dit wil vir my lyk of daar in Nederlands (en ander eentalige gemeenskappe) tog ’n klomp inheemse nuutskeppings is. Dalk is die Nederlandse gemeenskap innoverender of dalk is dit maar net omdat die Instituut vir die Nederlandse Taal ’n toegewyde projek oor en webwerf vir Nederlandse neologismes het.
Hier is ’n paar 2018-woorde wat vir my lyk of hulle nie oorspronklik in Engels geskep is nie (en ter wille van verstaanbaarheid gee ek die direkte Afrikaanse vertaling):
lokbra: ’n stukkie ondergoed wat die polisie gebruik om ’n winkeldief mee uit te vang.
windmeulekstremisme: radikale verset teen die groeiende aantal windmeulens om groen elektrisiteit mee op te wek.
verstoptimisme: neiging om negatiewe nuus te versteek (verstop) deur dit doelbewus positief te verwoord.
sedehond of spermahond: polisiehond wat opgelei is om spermaspore van verkragters en aanranders te vind (maar in Engels is ’n sperm dog klaarblyklik ’n onbeholpe Don Juan).
liefdesnomade, gevoelseggo’s, verlangpaniek: nuutskepping van die Nederlandse verhoudingskundige Rika Ponnet.
Wie weet, dalk is 2019 die jaar van nuwe Afrikaanse uitvindings? Tot dan maak ek my maar skuldig aan ’n bietjie onskuldige boney m-ing.
Meer oor: Woordwisseling