Moedertaal en moedertaalonderrigArgieffoto. Dit raak nou tyd om die kinders in te skryf vir skool aanstaande jaar, en veral ouers wie se kinders aanstaande jaar graad 1 en graad 8 toe gaan, het groot besluite om te neem. Watter skool moet ek kies? Wat is vir my kind die beste? Watter voertaal dien my kind se belange die beste? Wat kan ek bekostig? Staatskool of private skool? Party mense verkies selfs tuisonderrig bo skoolonderrig, soos deesdae in Suid-Afrika toegelaat word. Al die besluite is belangrik, en vir geeneen is daar ’n klinkklare en onbetwiste antwoord nie. Die belangrikste oorweging is wat ’n ouer en ŉ kind – veral as hulle dertien of ouer is en ’n eie voorkeur ontwikkel – met die skoolkeuse wil bereik. Onderwyskenners wêreldwyd is dit eens dat die belang van die kind die oorheersende oorweging moet wees, en dat onderrig ten doel het om die kind op die toekoms voor te berei. As sodanig is gebalanseerde sosiale vorming en die opdoen van akademiese vaardigheid (oftewel, kognitiewe vaardigheid) die belangrikste oorweging. In hierdie verband is onderrigtaal ’n belangrike keuse vir ouer en kind om te maak. Alle studies bewys dat moedertaalonderrig, waar dit beskikbaar en op die verlangde peil is, die beste grondslag vir kognitiewe groei bied. Dit is veral waar in die grondslagfase (graad 1 tot 3), waar akademiese grondvaardighede en grondbeginsels vasgelê moet word. Afrikaans het die afgelope meer as ’n eeu ontwikkel tot ’n taal waarin al die hoër taalfunksies verrig kan word. Vele voor ons het ons vooruitgegaan op die lewenspad om hierdie situasie te verwesenlik – die vrug van hul arbeid is vir ons om te pluk en te geniet. Afrikaans is ’n gevestigde taal op elke opvoedingsvlak – van kleuteronderrig tot by die doktorale proefskrif. Vir diegene van ons wat die taal liefhet en wil uitbou, is daar geen rede om nie ons onderrig en navorsing daarin te doen nie. Daar is tans druk op Afrikaans as onderrigtaal. Dit is nie nuut nie – die geskiedenis is deurtrek daarvan. So min as 120 jaar gelede was die gebruik van Afrikaans in skole strafbaar deur die imperialiste en kolonialiste van toentertyd. Maar ons voorvaders het vasgebyt, geneem uit die verlede wat goed is, en die toekoms daarop gebou – met goeie gevolge. Deesdae is daar weer diegene wat Afrikaans uitkryt en van die taal ontslae wil raak. Die Grondwet gee aan hulle die reg om hul standpunte te propageer. En dieselfde Grondwet gee aan ons wat Afrikaans liefhet en in Afrikaans lewe, die reg om dit te doen waar prakties moontlik, want dit benadeel niemand nie en sluit niemand uit nie. Daar is die argument dat Engels die taal van die handel en wandel is. Dit was ook nog nooit anders nie. En om in Afrikaans onderrig te ontvang, het geen nadelige effek op enigeen se taalbeheersing in Engels nie. Neem Engels dan, soos Afrikaans, op huistaalvlak – soveel goeie skole maak in elk geval daarvoor voorsiening. Die ou gesegde lui: Soveel tale soos ek kan, soveel male is ek man. Laat ons mans genoeg (of dan, veral in hierdie Vrouemaand, vrou genoeg!) wees om te kies vir Afrikaanse moedertaalonderrig, ewig gedagtig aan die vermaning van die Vlaamse digter Guido Gazelle: “Die geen taal heeft Is geen naam weerd; Waar geen taal leeft Leeft geen volk.”