Bly koelkopFoto: Edouard Tamba/Unsplash.com Die skrywer van Spreuke 15 vermaan ons in die 1983-vertaling van die Bybel: “ ’n Sagte woord keer die grimmigheid af; ’n krenkende woord laat die toorn ontvlam.” Dit is goeie raad in hierdie dae van verhoogde spanning oor die kwessie van onteiening van grond sonder vergoeding. Die debat oor grond word tans deur onbeteuelde taalgebruik gekenmerk. Die aanvang daarvan is gewoonlik die stelling dat dit ’n emosionele kwessie is, en vandaar laat die spreker of skrywer hul taalluste botvier. Dit geld alle kante – diegene wat onteiening sonder vergoeding ondersteun, en diegene wat dit teenstaan. Voorbeelde die afgelope week het gekom van diegene in die EFF wat gewoon meen dis ’n kwessie van noodwendige afrekening en regstelling van foute van die verlede om kaart en transport af te vat by mense wat vir grond betaal het en produktief daarop boer – mense wat hulle as “plunderaars” en dies meer afmaak – aan die eenkant, en van sommige boere op die kongres van Vrystaat Landbou wat die regering bestempel as “die vyand” wat op hul grond as sulks behandel sal word. Die huidige verloop van die grondverhore toon dat die EFF besig is om hulself te isoleer deur hul uitlokkende gedrag, wat ook die lawaaierige ontwrigting en vertraging van sittings ingesluit het. Dit is vir almal duidelik dat die EFF probeer om die kwessie, en die openbare sittings daaroor, aan te gryp om hul beperkte steunbasis deur opswepery uit te bou. Dit is ook duidelik vir die ANC, ten koste van wie sulke stemme gewerf word, en dis besig om groeiende weerstand teen en selfs weersin in die ANC te ontlok. Aan die anderkant gaan die vegterstaal deur sommige boere hulle ook nie goed bekom nie. Dis seker lekker om jou mond van tyd tot tyd behoorlik uit te spoel en stoom af te blaas, maar dis baie teenproduktief. Wat is jou doel met die oefening? Tog seker om onteiening sonder vergoeding te help keer? Gaan dit gebeur deur jou belediging van die mense wat die besluit moet neem – die regerende party met ’n volstrekte meerderheid in die parlementêre arena waarbinne hierdie stryd afspeel? Waarskynlik nie. Daar is ’n ander manier om die stryd te voer, naamlik op ’n besliste en feitegedrewe vlak, in beskaafde en versoenende taal. Nou sal die emosioneles aan albei kante – want dis ’n hoefystersituasie waar die grofste teenstanders se gedrag mekaar eintlik weerspieël – hulself dadelik opruk met die klaarblyklike belediging dat so iets “politieke korrektheid” beteken, wat in hul taal “kruiperigheid” beteken. Maar hulle sou die pot mis sit. Deurdagte en kalm taalgebruik is geensins ’n teken van swakheid en kruiperigheid nie. Dis ’n teken van beskaafdheid en volwassenheid, soos die in toom hou van emosie eintlik deurgaans is. In die konteks van die gronddebat sou mens kon aanvoer ordentlikheid kos niks. Ter stawing, die begin en einde van Rudyard Kipling se gedig “If”: “If you can keep your head when all about you Are losing theirs and blaming it on you, Yours is the Earth and everything that’s in it, And – which is more – you’ll be a Man, my son!”