ANC lig sluier oor planne met grondANC-hoofsweep Jackson Mthembu (Foto: GCIS) Die ANC sal nie ‘n duim toegee aan die EFF oor nasionalisering van grond nie en sal baie versigtig wees om nie ander lande se foute met grondhervorming en grondonteiening te maak nie, het die ANC-hoofsweep, Jackson Mthembu, vandag in die parlement belowe. “Ons is beslis nie die EFF nie en ons stem nie met hulle saam nie. Ons maak gereed vir ‘n reusagtige stryd teen hulle,” het hy gesê. Mthembu het gesê die ANC se voorstel oor hoe om die Grondwet te wysig sal nie omvattend wees nie, maar bloot dit wat reeds implisiet in die Grondwet is, eksplisiet stel. Hy het verduidelik dat hy daarmee bedoel dat die Grondwet eintlik nog altyd implisiet die moontlikheid van ‘n nulwaarde as billike en regverdige vergoeding by onteiening toegelaat het, indien die koper en die staat of alternatiewelik die hof sou bevind dis regverdig en billik – in die sin dat dit nie eksplisiet uitgesluit is nie. Die hoofsweep het dus voorsien dat die ANC se voorstel op ‘n baie eenvoudige manier die moontlikheid van ‘n nulwaarde (onteiening sonder vergoeding) sal invoeg as moontlikheid – maar definitief as een moontlikheid tussen verskeie moontlikhede; geensins as voorkeurmoontlikheid nie. Die hof sal die arbiter bly oor wat billike en regverdige vergoeding in elke geval behels. Mthembu is trots op die goeie verhouding wat die afgelope paar jaar in die parlement tussen LP’s van verskillende partye ontstaan het, en meen die persoonlike vriendskappe tussen verskillende politieke partye se hoofswepe is een van die belangrikste faktore in die verbeterde funksionering van die parlement. Mthembu het gesê ‘n bygewerkte weergawe van die Onteieningswet, wat ‘n paar maande gelede deur die regering teruggetrek is, sal binne die volgende week ingedien word om die beoogde grondwetwysiging te rugsteun met gedetailleerde en streng besonderhede oor hoe alle grondhervorming en onteiening moet werk, sodat dit meer effektief, georden en alkant regverdig kan geskied. Dit sluit tydraamwerke vir die afhandeling van grondeise en gronddispute, die vorms wat ingevul moet word en die manier waarop dit beteken moet word, in. In ‘n sterk bewoorde verklaring het Mthembu met kwalik versluierde verwysing na veral Zimbabwe, gesê Suid-Afrika moet beslis nie die foute maak wat ander lande gemaak het, soos om politiek gekonnekteerdes en familielede van magshebbers te bevoordeel nie. In ‘n verdere aanduiding dat die gematigdes in die ANC beheer oorgeneem het oor die gronddebat in die party, het Mthembu aangekondig dat die parlementêre komitee wat oor die bewoording van die grondwetlike verandering moet besluit, onder die voorsitterskap van die voorsitter van die Nasionale Vergadering, Thoko Didiza, sal staan. Die ander ANC-lede van die komitee is ook baie senior. Hulle is Vincent Smith, wat ‘n sterk matigende rol in die gronddebat speel, Stanford Maila, wat tot dusver medevoorsitter van die proses was, Rosina Semenya, voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor landbou, die gewese regspraktisyn Lindiwe Maseko en Phumzile Mnguni, ANC-sweep in die portefeuljekomitee oor landelike ontwikkeling en grondsake. In sy oorsig oor die parlementêre jaar het Mthembu uitgewys dat 23 wetsontwerpe aanvaar is, en dat die parlement vanjaar uitgemunt het in die bekamping van korrupsie en staatskaping, veral deur die ondersoeke na Eskom en die verlening van burgerskap aan die Gupta-familie. Mthembu meen die ANC-koukus was redelik suksesvol vanjaar, tot die mate dat hy aan hulle ‘n punt van 8 uit 10 sou toeken. Die hoogtepunt van die parlementêre jaar was volgens hom die wyse waarop LP’s oor partypolitieke grense heen saamgewerk het om wanbestuur, korrupsie en staatskaping by Eskom te ontbloot sonder aansiens des persoons. Vir Mthembu was wat hy beskou as die rassisme van die EFF die laagtepunt van die parlementêre jaar.