Geskep op 23 Mei 2011 | Druk | E-Pos
Vestiging van die Ohrigstadse gemeenskap (1)
Om aan die besluit wat op 6 Mei 1845 deur die vergadering te Potchefstroom geneem is, uitvoering te gee en klaarblyklik ook omdat die onmiddellike handhawing van wet en orde noodsaaklik was, is daar op 30 Julie 1845 op die nuwe dorp 'n byeenkoms gehou om die regering weer te reorganiseer en 'n nuwe volksraad op te rig. Die eerste nege lede wat deur die publiek gekies is, het die volgende dag vergader om die ampseed af te lê. Casper Kruger het as president of voorsitter gedien en Jacobus Burger as sekretarius, terwyl Potgieter self ook as volksraadslid ingesweer is.
Tevore is reeds 'n skrifstuk Regulatien en Instruktien voor den Volksraad van het volk aan Andries Orieg Stad en omliggende land opgestel, wat aan die lede tydens die inswering voorgelees is.
Hierdie Regulatien en Instruktien is op enkele wysigings en 'n paar toegoegings na 'n afskrif van die Regulatien en Instruktien wat vanaf 1838 in die Natalse Republiek gegeld het.
Geskep op 21 Mei 2011 | Druk | E-Pos
OPPAS VIR VERLEIERS!
Johannes skryf met 'n dringendheid, 'n gevoel dat die wêreld enige oomblik tot sy einde kan kom: "Kinders dit is die laaste uur. Julle het gehoor dat daar 'n antichris kom; en daar is nou reeds baie antichriste". ( 1 Joh 2:18).
Met die koms van Christus het die mens besef dat daar iets eenmaligs aan die gebeur was, dat die wêreldgeskiedenis sy beslissende fase betree het. Die teenstand van die Christendom sou hulle net meer hiervan oortuig. Jesus, en die profete voor hom, het die gelowiges van die begin af gewaarsku dat hulle teenstand sou kry.
As ons vandag na die wêreldhorlosie kon kyk sou ons dalk skrik as ons sien hoe naby ons wêreld aan sy einde is. Die kort uurwyser kon dalk al byna sy volle sirkel voltooi het. Ons weet nie wanneer alles in vervulling gaan nie maar dat daar 'n laaste dag kom, 'n laaste uur en laaste minuut, is seker.
Die ongeveer tweeduisend jaar sedert Johannes sy woorde geskryf het, was moontlik maar 'n vlietende oomblik in God se tydsberekening. Jesus en die Profete het egter gesê dat die laaste tyd herkenbaar sou wees aan die verskyning van antichriste wat sal probeer om die kerk te vernietig.
Geskep op 20 Mei 2011 | Druk | E-Pos
Potgieter verhuis na Ohrigstad (4)
As leier was Potgieter vir hierdie nuwe groot trek by uitstek geskik want ofskoon konserwatief, koppig en afkerig van inmenging van persone van buite (DW Kruger) volgens die oordeel van een van ons vooraanstaande historici, was hy inderdaad 'n pionier, 'n beproefde leier op wie staat gemaak kon word, 'n man van naam in hierdie verband. Niemand het dan ook beswaar gemaak teen sy leierskap by die verhuising self nie. Daar was egter mense, veral van die nuwe intrekkers uit Natal wat Potgieter net wou gebruik as "trekleier" totdat die verhuising sy bestemming bereik het en hom dan wou uitskakel. Hulle wou hom benut om die trek na die nuwe gebied te organiseer en deur te voer en hom dan later uit sy pos lig en deur iemand anders vervang. Hierdie praatjies het Potgieter ter ore gekom en hom diep verontrus. Hy wou nie graag op sy oudag so'n belediging aangedoen word nie en het van die publiek verlang om hom skriftelik te verseker dat so iets nie sou gebeur nie.
Geskep op 19 Mei 2011 | Druk | E-Pos
Geskep op 18 Mei 2011 | Druk | E-Pos
Potgieter verhuis na Ohrigstad (3)
So tref ons dan die kommissie gedurende die winter van 1844 weer aan opreis op die lang ongebaande pad na Delagoabaai, met 'n aantal ossewaens en gedeeltelik te perd. By Kommissiedrif, net anderkant Rooibokkop, is hulle die Olifantsrivier deur en daarvandaan het hulle in 'n oostelike rigting getrek oor Magneetshoogte, deur die Steelpoortrivier, Joubertshoogte uit en toe links oor 'n nek in die berg wat deur Casper Kruger ontdek is en vandag nog as Caspersnek bekend staan.
Ongeveer 24 kilometer verder is die waens onder toesig van sowat die helfte van die reisgeselskap agtergelaat omdat die terrein so moeilik begaanbaar was. Vandaar het Potgieter, Mocke en Vermeulen met die res van die geselskap die tog te perd voortgesit tot in Delagoabaai waar hulle in Julie 1844 aangekom het, gelukkig betyds om Smellekamp wat juis op die punt gestaan het om weer na Holland te vaar, te ontmoet.
In een stadium kry Thys die bal en loop dat dit bars. Hy het al 'n hele ent gevorder toe hy die onheilspellende gedoef van Hennie Muller se tokse agter hom hoor.
Geskep op 17 Mei 2011 | Druk | E-Pos
Potgieter verhuis na Ohrigstad (2)
Toe dit duidelik geword het dat Natal permanent Engels sou bly, het 'n aansienlike getal Trekkers gereed gemaak om hul gewese tuiste vir goed te verlaat om hulle in die omgewing van Winburg en Potchefstroom-Magaliesberg te gaan vestig. Veral na April 1845, met die aankoms van die Engelse landmetergeneraal in Natal, het die verhuising na die noordweste oor die Drakensberge 'n algemene verskynsel geword as gevolg van die nuwe bepalings ten opsigte van uitgifte van plase in Natal. Vir die Trekkers het dit geskyn asof die Britse goewerment deur buitensporig hoë grondbelasting die emigrasie wou help bevorder. Stuart meen dat goed tweederdes van die Natalse Trekkers hierdie gebied na die anneksasie verlaat het. Hiervan het die oorgrote meerderheid hulle noord van die Vaalrivier gevestig.
Geskep op 16 Mei 2011 | Druk | E-Pos
By die plaasopstal het 'n klein seuntjie 'n buitekraan oopgedraai om homself met die koel water uit die tuinslang af te koel. Toe sy pa dit sien, is hy ligweg berispe en is daar aan hom verduidelik dat die watervoorraad op die plaas feitlik gedaan is en dat hulle onder geen omstandighede water mag mors nie. As dit nie nou binnekort reën nie, is dit verby met hulle, die diere én die gesaaides.
EEN VAN LEIPOLDT SE MOOISTES
Daardie droewige nag by Bloukrans en Boesmansrivier, waar Dingaan se hordes soveel weerlose Trekkers - veral kinders - vermoor het, se betekenis het Leipoldt in hierdie treffende natuurgediggie weergegee:
En sluip die rantjie rond:
Die meerkat kom en sy ogies blink
Se bossie-wortels voed."
Ek wil in 'n aantal aflewerings die baie interessante, maar meesal minder bekende geskiedenis vertel van die Voortrekkers se doen en late in Oos-Transvaal. Dit sluit in die verhaal van Hendrik Potgieter en die Trekkers se verhuising na Ohrigstad; hulle tevergeefse pogings om Delagoabaai as hawe te benut; die stryd tussen die Potgieterparty en die Volksraadparty; Potgieter se verhuising na Soutpansberg; die Republiek Lydenburg en die eenwording van die Voortrekkergroepe na die Sandrivierse Konvensie van 1852.
Potgieter verhuis na Ohrigstad (1)
Die bewering dat Andries Hendrik Potgieter steeds na die noorde gehunker het omdat hy in Natal nooit enige heil gesien het nie, aangesien hy dié gebied as nog te na aan die Engelse beskou het, is seer seker oordrewe, maar dit is te alle twyfel waar dat Potgieter dié pionier is wat die republikeinse gebied ten weste van die Drakensberge vir die Voortrekkers gewen het. Dit is hy wat die gebied tussen die Vet- en die Vaalrivier van die naturellekaptein Makwana vir die Voortrekkers geruil het en dit is ook hy wat die Oorvaalse streek van die naturellegevaar gesuiwer en vir die Voortrekkers bewoonbaar gemaak het. So het hy ook na die tweede straftog teen Mzilikazi te Derdepoort die gronde wat tot op dié datum deur die onderdane van die Matebelekoning bewoon was as Voortrekkerbesit geproklameer en die Kaapse owerheid sowel as Mzilikazi daarvan kennis gegee.
"Die volgende oggend is ons vroeg by die rivier om te sien hoeveel babers ons gevang het. Watwo babers, aan elke hoek hang 'n wilde-eend, dertig van hulle altesaam.