Verslag dui op moontlike risiko’s | News24
Verslag dui op moontlike risiko’s
AS Eskom ’n kernkragaanleg by Thyspunt naby St. Francisbaai bou, kan dié plek in ’n tweede Foekoesjima-ramp ontaard.
Só sê prof. Maarten de Wit, geologiekenner verbonde aan die Nelson Mandela-Universiteit (NMU), in ’n verslag wat hy saamgestel het oor verskeie geologiese kwessies by die be-oogde bouperseel.
De Wit se navorsing, asook die navorsing van twee van sy nagraadse studente, het gewys op talle risiko’s wat die gebied sal inhou as ’n kernkragaanleg daar gebou word. Daarom vergelyk hy dit met die Foekoesjima-aanleg in Japan, waar daar kort ná die tsoenami in 2011 ’n reeks ontploffings plaasgevind het.
“Die een student het ontdek dat die harde gesteentes by Thyspunt 16 m onder seevlak lê, met sand en sagte rotsmateriaal bo-op,” verduidelik De Wit.
“Dit beteken dat hulle tot op die harde rots moet grawe en ontslae raak van al die sand, want hulle sal nie op die sagter oppervlak kan bou nie.
“Aangesien Eskom boonop gebiede met bolae van 10 m tot 20 m as ’n mediumrisikogebied beskou, sal dié inligting reeds uitdagings inhou vir ’n kernkragperseel – en hierdie risiko’s is klein teenoor die ander potensiële risiko’s van tsoenami’s en stygende seevlakke.”
De Wit het in sy navorsing uitgewys dat die seevlak aan die ooskus met 3,6 mm tot 3,8 mm per jaar styg.
“In Nelson Mandelabaai het dit oor die afgelope 36 jaar met nagenoeg 2 mm per jaar gestyg. Oor ’n langer tydperk kan dit teen 2050 met ’n halwe meter styg, en nader aan die einde van ’n moontlike kernkragaanleg by Thys-punt se lewensduur kan dit teen die einde van die eeu met 1 m tot 2 m styg.”
Nog ’n student het bewyse gevind van seismiese aktiwiteite wat duisende jare gelede aardbewings veroorsaak het.
“Ons benodig meer navorsing oor dié aspek om vas te stel hoe gereeld aardbewings in die gebied voorgekom het. Dit kan die analise van risiko’s by Thyspunt verander.”
De Wit was ook besorg oor die valleie by Thyspunt, wat dalk nie die aanleg sal kan be-skerm teen vloede wat deur tsoenami-bran-ders veroorsaak word nie. “Daarom sal dit onverantwoordelik wees om ’n kernkragaanleg daar te bou. Dit kan werklik in nog ’n Foe-koesjima ontaard, met ’n neiging na vloede.”
Eskom het Vrydag in ’n verklaring bevestig dat hy van De Wit se verslag bewus is.
“Die NMU-studies bring nie nuwe data na vore oor die geskiktheid van Thyspunt vir ’n kernkragaanleg nie,” lui die verklaring.
“Die plan was nog altyd om die sandbolaag te verwyder om ’n gelyke horison te skep en die risiko van vervloeiing uit te skakel. Dit is dieselfde benadering wat in die 1970’s by die Koeberg-aanleg gevolg is.”
Intussen het Trudi Malan, voorsitter van Thyspunt Alliance, gevra vir skakeling met Eskom oor De Wit se verslag.
“Ek is dankbaar vir die verslag, want dit is vir ons belangrik dat enige besluit bepaal word deur wetenskap, nie politiek nie,” sê Malan.
“Ons wil met Eskom skakel sodat ons so veel as moontlik inligting op die tafel kan hê voordat ’n besluit rondom die aanleg geneem word.”