Madonna spartel tussen alles en niks op nuwe album | Netwerk24
20 Julie 2019 09:00
Op haar 14de ateljeealbum, Madame X, is die "Koningin van Pop" bereid om soos die Bybelse sondebok die wildernis ingejaag te word met al die wêreld se sondes wat op haar skouers rus. Ja, sing Madonna, almal wat die gays, Moslems of armes veroordeel en wil vermoor, moet háár eerder pak.
Dit is dieselfde kunstenaar wat gesê het sy voel sy is "verkrag" toe The New York Times Magazine na 'n onderhoud met haar in die opskrif "Madonna at sixty" na haar ouderdom verwys het.
Die smagting na ewige jeug is in die album se openingsreëls hoorbaar: "I took a pill and had a dream / I went back to my 17th year . . ."
Daarby is die albumtitel 'n troetelnaam wat haar destydse dansinstrukteur Martha Graham haar op 19 jaar gegee het.
Die soeke na die jongste klanke en daarby die diep versugting om toepaslik te bly ná 'n loopbaan van sowat 36 jaar, maak van Madame X 'n wankelrige album wat die luisteraar in die dryfsand van teenstrydighede laat rondtrap. Voeg daarby Madonna se liriese esoterika en soms clichéagtige herhalings – byvoorbeeld "Life is a circle" – en 'n mens wonder of sy net met 'n spul alter ego's speel of werklikwaar 'n spieël vir haarself en die wêreld wil ophou.
Sedert sy haar in Lissabon, Portugal, gevestig het, is dit 'n spul nuwe musikale invloede wat produksieleiers soos Mirwais nou op een album probeer saamhark. Sy sing in Engels, Spaans en Portugees en goël met van die Indiese tabla-tromklanke wat aan Burundi se bekende tromspelers herinner, tot robotstemme wat Daft Punk al jare gelede op hul albums vervolmaak het.
Madame X is 'n album van uiterstes. Madonna sing dat sy al na links én regs geneig het en toe probeer het om haar voete te vind. Op 'n vreemde, soms Jungiaanse manier probeer sy die polariteit van haar bestaan én musiek versoen. Sy is die eerste een wat na haarself as 'n heks en hoer sal verwys, maar dan weer om genade smeek en koer: "Let your light shine . . ."
Daar is hoendervel- akoestiese momente, disko, reggae, rap, fado en Spaanse ritmes wat die voete laat jeuk, met 'n greep uit Tsjaikofski se Neutkraker wat op 'n verrassende manier opduik. En tog klink die album asof dit geen fokuspunt of goue draad gehad het nie.
Sou 'n mens enige verwagtinge kan opskort en die album oor en oor luister (veral na die subliminale lirieke), word dit 'n wekroep. Die skisofreniese musikaliteit vervaag later en Madonna word 'n eietydse hofnar wat al koggelend 'n paar skrikwekkende waarhede in haar maltrap-musiekbredie deel.
Dit is terselfdertyd Madonna se beste én swakste album. Die sinloosheid van so 'n stelling is Madame X se sweepslag.
Dít is die jin en jang van Madonna op 60. Verwarde vrou in 'n versmorende borstrok. Soekende dogtertjie. Verlore siel. En warm-onder-die-kraag-wysgeer. Tussen alles en niks struikel sy op 'n meesterlike, dog onbeholpe manier. Luister en durf dan om self te oordeel…