Intussen het daar miljoene nuwe kiesers bygekom, en tot sowat 50% van die huidige kieserskorps was nog nie in 1994 stemgeregtig nie. Dit is dus interessant dat die nuwe geslag kiesers oor die algemeen ook by die bestaande stempatrone gebly het. Die DA het beslis in die afgelope verkiesing getalsgewys gegroei, maar die ander partye ook, sodat die magsewewig grootliks dieselfde gebly het.
’n Normale demokrasie word gekenmerk deur die gereelde wisseling van regerings, en veronderstel ’n redelike magsewewig tussen die partye. Die feit dat Suid-Afrika steeds ’n eenparty-oorheerste staat is, is die belangrikste rede waarom die invloedryke Economist ons steeds as ’n gebrekkige demokrasie beskou. Hierdie verkiesing het plaasgevind ten tye van bykans daaglike landswye proteste teen swak regering, terwyl die skandale van mnr. Zuma as president en partyleier meestal hoofnuus was. Terwyl die tydsberekening van die verkiesing die opposisie bevoordeel het, het dit nie ’n merkbare invloed op die magsewewig gehad nie.
Hoewel dit waarskynlik daartoe bygedra het dat die DA vir die eerste keer wesenlike swart steun kon wen, het dit nog nie die politieke magsewewig verskuif nie. Die onvermydelike gevolgtrekking is dat die verkiesing steeds meer oor die demografie as die demokrasie sê. Daar is dikwels gesê dat die 1994-verkiesing ’n administratiewe mislukking, maar ’n politieke sukses was. Daarteenoor kan die 2014-verkiesing beskryf word as ’n administratiewe sukses, maar ’n politieke mislukking, omdat mnr. Zuma en sy party klaarblyklik nie gestraf is vir hul flaters nie. Die meerderheid swart kiesers het steeds vir die ANC gestem omdat die regering meestal wel hul lewens sedert 1994 verbeter het, maar ook omdat hulle eenvoudig op die vlak van identiteitspolitiek steeds met die ANC identifiseer.
Hoewel die DA se toename in steun verwelkom moet word, beteken die onveranderde magsbalans dat daar nie ’n politieke oplossing in die vorm van ’n regeringsverandering in sig is nie. Daarvoor is die gaping tussen die DA en die ANC se steun net te groot. Natuurlik speel die DA steeds ’n baie belangrike opposisierol en moet hulle voortgaan om ANC- steun af te rokkel. Daar kan in die toekoms vanselfsprekend ook verdere afsplinterings van die ANC wees wat die DA kan bevoordeel. Dit is so dat die ANC bykans onbeperkte mag geniet, en dat die amptelike opposisie geen wesenlike invloed op die rigting waarin die land beweeg, het nie. Dit alles beteken dat daar nie ’n partypolitieke oplossing vir die land se probleme op die horison is nie.
Suid-Afrikaners is met reg trots op die betreklik gladde verloop van die verkiesing, wat deur verskeie waarnemers as vry en regverdig verklaar is. Maar ’n suksesvolle verkiesing beteken nog lank nie dat die Suid-Afrikaanse demokrasie suksesvol is nie. ’n Stelsel word aan sy wesenlike uitkomste gemeet, en nie aan sy vyfjaarlikse verkiesingsprosesse nie. Dis wat tússen die nasionale verkiesings gebeur wat die gehalte van ’n demokrasie bepaal. Die ANC se regeringsrekord en die vlak van misdaad en korrupsie is opsigself genoeg om ’n groot vraagteken oor die stand van die demokrasie te plaas. Die ANC is as party suksesvol, al misluk hul al meer as regering.
Daar is egter ook Suid-Afrikaanse kenners wat baie krities is oor die gehalte van die land se grondwetlike demokrasie. Prof. David Welsh van die Universiteit van Kaapstad het dit ook duidelik gestel dat ’n demokrasie oor vryheid vir almal gaan, en nie net oor die meerderheid se vryheid nie. Hoewel hy erken het dat meerderhede regte het, het hy beklemtoon dat minderhede ook regte het, en dat hulle wesenlike inspraak moet hê in sake wat hulle raak. Die Afrikaner–intellektueel, NP van Wyk Louw, het reeds in die vyftigerjare gesê dat gewone meerderheidsregering in werklikheid ’n vorm van diktatuur is.
Net jammer dat Afrikaner selfbeskikking nie gereken word as n doelwit nie. Die doelwitte wat hy stel gaan nie vir Afrikaners n toekoms skep nie.
Op ŉ vraag aan Nkoana-Mashabane of daar al vasgestel is wat presies die Suid-Afrikaners in China gedoen het, het sy geantwoord: “Is hulle regtig, regtig op vakansie? Die laaste keer wat ek gekyk het, is hulle ouer as 18. Gegewe die demokratiese beginsels van Suid-Afrika weet ek nie watter soort vakansie hulle gehou het nie. Ek is seker dit is ŉ interaksie wat vertroulik tussen ons konsulêre dienste en die onderskeie families plaasvind. Ek bid dat ons dit sal respekteer.”