20 Augustus 1977 | Prof. dr. S.P. Engelbrecht sterf – My Dopperdagboek
20 Augustus 1977 | Prof. dr. S.P. Engelbrecht sterf
Oktober 20, 2018 Oktober 20, 2018 • morneweb
Hervormde teoloog lewer groot kultuurbydrae
Prof. dr. Stephanus Petrus Engelbrecht, gebore op Witbank, distrik Standerton, 20 Oktober 1891 en oorlede op hierdie dag in Pretoria, was ’n teoloog, leier in die Nederduitsch Hervormde Kerk en moontlik die grootste kerkhistorikus in dié kerkverband se bestaan.
Engelbrecht het as seun reeds ’n oorheersende belangstelling in die Transvaalse Afrikaner se kerklike en staatkundige geskiedenis gehad; so het sy eerste bydrae tot die kerkgeskiedenis verskyn in De Hervormer (van 1930 af Die Hervormer) van 15 Oktober 1909, vyf dae voor sy 18de verjaardag.
Ná ’n kort studieverblyf aan die Teologiese Skool van die Gereformeerde Kerk op Potchefstroom (hoewel hy lidmaat van die Hervormde Kerk was) omstreeks 1912 en ’13, is hy na Nederland, waar hy as student in die teologie aan die Rijksuniversiteit van Utrecht ingeskryf het.
Hier het hy op 2 Julie 1920 gepromoveer op die proefskrif Geschiedenis van de Nederduitsch Hervormde Kerk in Zuid-Afrika. Sedert de Groote Trek tot aan de Eerste Annexatie van Transvaal. Hy het dit later uitgebrei en verbeter vir publikasie as Geskiedenis van die Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika, wat in 1953 sy derde, hersiene en verbeterde uitgawe beleef het.
As kerkhistorikus en leiersfiguur in die NH Kerk het hy ’n groot bydrae op talle terreine gelewer. Van 1929 tot 1952 was hy redakteur van die Almanak vir die Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika. Deur ’n ruim aantal bydraes tot dié jaarlikse publikasie het hy kennis verskaf en ‘n historiese bewustheid by die lidmate van sy kerk gewek.
As redakteur van die kerklike orgaan Die Hervormer (van 1928 tot 1934) het hy voortdurend die waarde van kennis van die verlede vir sy kerk en volk beklemtoon. In 1942 het die Eeufeesalbum van die Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika, 1842-1942 verskyn, wat in 1965 opgevolg is deur Album vir die geskiedenis van die Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika. In 1952 het Die Kaapse predikante van die sewentiende en agtiende eeu uit sy pen verskyn.
Ook was hy verantwoordelik vir ’n reeks gemeentegeskiedenisse, onder meer van Potchefstroom (1942), Rustenburg (1950), Pretoria (1955) en talle artikels oor kerkgeskiedenis in tydskrifte en dagblaaie. Pont meen Engelbrecht se belangrikste publikasie op historiese gebied was sy biografie van Thomas François Burgers, wat in 1933 verskyn het en waarvan ’n Engelse uitgawe in 1946 gepubliseer is. Sy werk as samesteller van belangrike bronne is histories baie waardevol, onder meer Paul Kruger’s amptelike briewe 1851-1877 (1926), Schetsen uit de Transvaal door Thos. Burgers (1934) en die Onbekende herinneringe van dr. E.J.P. Jorissen (1934).
Engelbrecht se versameling dokumente, pamflette en portrette van histories belangrike persone en voorwerpe het van 1925 af so uitgebrei dat ‘n gedeelte daarvan na die bewaarplek van die Staatsargief in Pretoria oorgeplaas is. Sowel sy latere dokumentêre nalatenskap as die Engelbrecht-versameling is in die NH Kerkargief in die Dirk van der Hoff-gebou in Pretoria gehuisves, van waar dit na die nuwe kerkargief op die Voortrekkermonument se perseel verskuif is.
A.D. Pont skryf in die Suid-Afrikaande Biografiese Woordeboek: “(Engelbrecht) se historiese arbeid was van besondere betekenis vir sy kerk en die Afrikaner in ’n tyd toe gestrewe is na die behoud van eie identiteit en toenemende geestelike en kulturele selfontplooiing.
“Vir die teologiese studente van sy kerk het hy hom as inspirerende dosent betoon en vir die NH Kerk is hy nog steeds ’n gesaghebbende historikus. In die omstandighede waarin (Engelbrecht) geleef en gewerk het, was dit nie vreemd dat sy geskiedskrywing meermale apologetiese en polemiese tendense getoon het nie.
“Dit was vir (hom) onmoontlik om neutraal te wees, daarvoor was hy té betrokke by alles waarmee hy besig was.” Gevolglik was hy by talle polemieke betrokke, onder meer met C. Spoelstra (van die NG Kerk, 1905), ds. J.V. Coetzee (van die GKSA, 1945) en dr. G.D. Scholtz (1957).
As kultuurmens het Engelbrecht in 1928 ’n belangrike bydrae gelewer tot die voortbestaan van die teologiese fakulteit aan die TUK en die Afrikaanswording van die Universiteit van Pretoria in die jare tot 1933. As lid van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns het hy van 1930 tot 1935 as sekretaris van die Transvaalse kring gedien en van 1937 tot 1942 as raadslid.
Hy was voorsitter van die argiefkommissie en lid van talle buitelandse akademiese liggame. In 1967 het die Akademie hom met die toekenning van ’n erepenning vir sy bydrae tot kultuurgeskiedenis vereer.
2 thoughts on “20 Augustus 1977 | Prof. dr. S.P. Engelbrecht sterf”
Oktober 20, 2018 om 7:43 nm
Baie interessant, dankie! Die NHKA se kerkmuseum, die S.P. Engelbrecht-museum, is onlangs verskuif van die historiese kerkgebou van Gemeente Pretoria (wat aan die Reserwebank verkoop is) na die Kerksaal van die Gemeente Wonderboompoort in Eloffsdal.
Johann de Bruin sê:
Desember 10, 2018 om 4:38 nm
Kom besoek gerus die SP Engelbrecht-museum 0827333951 of cjdb@telkomsa.net
12 Oktober 1901 | Hans Lötter tereggestel
20 Oktober 1911 | GK Krokodilrivier gestig