Die Lewe – Christastories
Category: Die Lewe
Die Lewe Positiwiteit
Moenie my borrel bars nie!
8 Comments on Moenie my borrel bars nie!
Ek dink nie ek hou baie van die term "die nuwe normaal" nie – eintlik, as ek eerlik wil wees, gee dit my 'n hartlike kramp. Want normaal is vir my net normaal, nie nuut of oud nie. Maar ek is bereid om toe te gee, en ek het ook al in die verlede daaroor geskryf, dat ons moet oop wees vir nuwe dinge. Dus, eintlik weet ek nie regtig wat ek dink van die "nuwe normaal" nie, behalwe dat dit een van die nuwe gonswoorde is wat so saam met die Corona-virus in ons woordeskat ingesypel het.
Daar is 'n hele paar sulke woorde wat voorheen nie bestaan het nie, of wat nuwe betekenisse aangeneem het so saam met die pandemie. Sosiale afstand, saniteer, infeksiekoers, grendeltyd, self-isolasie, kwarantyn, bioborrel … daar is baie – en ekskuus, maar verreweg die meeste het vir my 'n negatiewe konnotasie. Behalwe sosiale afstand – daarvan hou ek, en daarop het ek nog altyd aangedring.
Lank voordat daar kruisies en strepies op supermark-vloere geplak is, het ek nooit naby aan die persoon voor my in die ry gaan staan nie. En ek het al vir baie jare die kuns bemeester om die persoon agter my met net 'n "vriendelik, dog ferm" kyk te laat terugskuif sodat hy of sy nie in my nek blaas nie. Ek klim ook nie in 'n oorvol hysbak nie, lankal nie!
Honderde kinders wat in my klasse was, kan getuig van die "bubble" rondom my tafel – jy mag nie daardie spasietjie betree nie, tensy jy ingenooi word. En alles op my tafel is daarby ingesluit – jy vat NIKS daar nie, selfs al is dit joune. Jy mag vra, ja – en as dit joune is, sal jy dit terugkry. As almal se boeke uitgedeel word, maar joune lê op die tafel, wil Juffrou vir jou iets sê … en as Juffrou dit in haar kop kry dat jy nodig het om met haar te praat, kan jy maar weet, jou boek (of iets anders) sal wel op die tafel beland! Ek weet daar is mense wat oor dié borrel-beginsel frons, maar vir 'n baie "hands-on" juffrou soos ek, was 'n klein ruimtetjie van my eie baie belangrik. Ek het bitter selde meer as 10% van my skooldag agter daardie tafel deurgebring, en dit was 'n maklike manier om 'n kind sover te kry om met my te móét praat.
Dit is eintlik onverstaanbaar dat ek, wat as een van sewe kinders in 'n drieslaapkamer-huis grootgeword het, so 'n ding het oor my persoonlike ruimte. Of dalk, waarskynlik, is dit juis as gevolg daarvan. Moenie verkeerd verstaan nie: ek het my grootword-jare so ineengevleg met my klomp sussies geniet! Ek het nooit 'n behoefte gehad aan my eie kamer nie, nooit omgegee om 'n klerekas (en selfs klere) te deel nie, dit geniet om so styf tussen my susse op die rooi kar se agtersitplek ingeryg te sit. So, die borrel-ding het seker maar saam met die grootword gekom. Al my naby-mense (en diere!) weet dat ek glad nie huiwer om naby aan hulle te wees en drukke en selfs soentjies uit te deel nie.
Ek lees op 'n slim webblad dat 'n bioborrel 'n biologies veilige gebied is, wat van die buitewêreld afgesluit is en waarin slegs 'n beperkte aantal mense toegelaat word. Dus, al is dit deel van die "nuwe normaal" betreffende woordeskat en gebruikstaal, is dit nie vir my 'n nuwe konsep nie. Ek het nou al vir baie jare só iets rondom my. Nou wel nie totaal afgesluit van die buitewêreld nie, maar beslis baie eksklusief ten opsigte van wie daarbinne toegelaat word.
En nou laat dink dit my – die wêreld darem net 'n lekkerder plek wees as ons elkeen só 'n borrel in ons denkwêreld kon skep: een wat ons self maak, en wat niemand anders kan bars nie. Hoeveel rustiger sou jy slaap as jy kon kies watter gedagtes in jou breinborrel mag wees? Hoeveel meer produktief sou jy wees? Minder bekommerd oor dinge wat waarskynlik nie gaan gebeur nie, en wat jy in elk geval nie kan verander nie? As alle bangmaak-fopnuus uitgesluit kon word, alle skinderbekke voor die spreekwoordelike hek moes omdraai, doemprofete nie oor die drumpel kon kom nie, kwetsende op- en aanmerkings 'n U-draai moes maak voordat hulle gehoor kon word; as goor herinneringe saam met daardie ongebruikte adresse en telefoonnommers (en soms daardie rede hoekom jy eintlik winkel of yskas toe is!) in die vergeet-boksie kon beland … ai, dis mos nou 'n droomborrel!
Ek gaan vandag nog aan myne begin werk.
Tags Afrikaans, Bioborrel, Positiewe denke, Spasie
Die ding met 'n pad
8 Comments on Die ding met 'n pad
Dit val my op dat ek opmerklik baie foto's van paaie het. Dit laat my besef dat ek nogal 'n ding het met paaie, en met foto's van paaie.
Daar is vir my 'n onbetwisbare bekoring aan 'n pad, 'n hek, 'n heining … Toegegee, die foto van 'n bruid en bruidegom wat doer voor in die pad stap met 'n verflenterde ou bruin soetkysie in die voorgrond, se rug is dalk al bietjie hol, maar die hele idee van bagasie wat agtergelaat moet word, het tog meriete! Iewers was daar 'n fotograaf met insig, of is dit nou weer net ek wat dinge sien wat ander nie verstaan nie?
Foto: Maryke Venter
Ek het 'n foto van my twee "groot" kinders wat op hulle troudag lieflik en lagbek oor 'n plaashek leun – dit is een van my gunstelinge. Hulle is nou eers twee jaar getroud en moes al 'n hele paar hekke navigeer: 'n nuwe besigheid, 'n trek oor die blouberge Kaap toe, Covid wat die toerisme-hekke ongeskik en hardhandig in hulle gesigte toegesmyt het. Saam daarmee is daar ander drome en planne wat ook nou agter toe hekke moet wag. En dis maar net dié waarvan ek weet! Tog, die bekke bly meestal lag – al is die hekke nie almal oop nie, die paaie is nog daar. Gelukkig kan mens deur daardie hekke sien, en nog steeds fokus op wat daaragter wag.
Dan is daar ook 'n foto in my versameling van bogenoemde twee hek-oopmakers wat saam met hulle kleinsus in 'n pad afstap op 'n pragtige wynplaas. Toe ek die foto geneem het, het ek gewéét die pad is vol klippe, steil en partykeer amper onbegaanbaar. Nou weet ek ook dat as ons mekaar mooi vashou, geen pad te moeilik kan wees nie.
Nieuwoudtville-omgewing: 'n pad na wat?
Partykeer kan ons nie eens sien waarheen die pad lei nie. Die aanduidings is wel daar dat dit 'n goeie plek kan wees, maar daar is tog 'n risiko. Mens weet nooit regtig nie, en die harde waarheid is dat daar nie altyd 'n lig vir elke pad is nie. Dis wanneer ons maar moet probeer … want anders gaan ons nooit weet nie.
Willemsrus, Namakwaland: 'n dun strepie pad so tussen die mooi
Dikwels is dit nie regtig 'n pad nie, net 'n dun voetpaadjie: 'n skaars-sigbare strepie waarin mens maar fyntjies moet trap om nie skade aan te rig nie, of nog erger, om nie skeef te trap nie. Dan moet ons maar stap, terwyl ons moedig (of koppig) hoop vir die beste – en ás daar dan 'n geswikte enkel of 'n nerf-af knie oor ons pad kom, sal die mooi dinge waarby ons verby is en wat nog voorlê, hopelik daarvoor vergoed.
Noord-oos Thailand, 2017 … ek het nie geweet wat om daardie draai wag nie – gelukkig dalk!
Ek glo nie dat ons elkeen se pad tree vir tree vooraf bepaal is nie – eerder dat ons eie keuses grotendeels ons pad bepaal. Te veel verkeerde keuses is al voor die deur van die "voorsienigheid" of iets dergeliks gelê, terwyl die waarheid eintlik is dat die verkeerde opsie uitgeoefen is, gewoonlik teen alle advies en logika in. Ek kan my nie vereenselwig met die idee dat ek 'n hulpelose marionet is en dat my toutjies deur magte van buite getrek word nie. Nee wat – ek moet maar aanvaar dat party paaie vreesaanjaend is, met onbekende eindbestemmings, toe hekke en steil bulte. Maar wat 'n groot avontuur!
Tags Afrikaans, Paaie, Risiko's, Struikelblokke
Draai net jou kop!
4 Comments on Draai net jou kop!
Ons ry met die blommetjies-bus. Heerlik! Geen spanning oor bestuur nie, luukse wegsak-sitplekke, lugverkoeling, 'n handige gaatjie waar ek my selfoon gelaai kan hou, genoeg beenspasie, selfs 'n toilet net soos op 'n vliegtuig … dit kan nie beter nie.
Wanneer ons stilhou, is dit asem-wegslaan mooi, en propvol vars nuwe kennis. Die mooiste blomme, met die lekkerste lekkersê-name: weeskindertjies, blouklokkies, fluweeltjies en spogfluweeltjies, klipbobbejaantjies, jonkmansknoop, lepelblommetjies, rukkeperdjies, varkiesknol, bokkeveldbontrokkies, pietsnotjies … En ek het altyd gedink dit is maar net daisies!
Dis belangrik om nie die detail en verskeidenheid mis te kyk nie!
Selfs wanneer die bus ry, hou die lekker nie op nie. Marné, ons gids, vertel die geskiedenis van die omgewing, die name van die berge, wys rotsformasies uit, deel feite oor die Sishen-Saldanha spoorlyn wat kort-kort ons pad kruis, en raak kinderlik opgewonde oor die plate blomme waarby ons verbygaan. Een laatmiddag, op pad terug na ons basis in Vanrynsdorp, sê sy ons moet terugkyk sodat die blomme vir ons kan kyk. Dit roer iets in my binneste: kyk om, sodat die blomme vir jou kan kyk.
As ek vorentoe kyk, sien ek 'n valerige Karoo-landskap, baie bekend vir 'n Vrystater wat redelik gereeld die Karoo oorsteek. Regtig niks besonders nie (hoewel die Karoo tog vir my mooi is – die oopheid en grootheid, die altyd-daar horison, die blou lug en wit wolke bekoor my op 'n vreemde manier.) Maar as ek net so effens uit my gemaklike sitplek wikkel en my kop so bietjie draai om terug te kyk, dan gebeur die wonder.
Iewers naby Garies kyk die dubbel-bittergousblomme vir ons …
Die hele landskap is oortrek met die mooiste kleure, behoorlik 'n opsomming van alles wat ons daardie dag gesien het: wit, geel, oranje, pers, pienk, selfs blou en rooi! Deur die loop van die dag het die busbestuurder doelbewus die roetes só gekies sodat ons sonder moeite die beste kante van die blomme-rykdom kon sien, maar iewers het daar 'n punt gekom waar ons moes terugdraai huis toe.
Daardie punt breek mos ook in die lewe aan – die plek waar jy nie meer verder vorentoe kan of wil nie. Dan draai jy maar om, en skielik lyk die vooruitsig maar vaal en onopvallend. Jy het dit tog alles al gesien, en alhoewel dit wel 'n sekere bekoring inhou, is dit nou nie juis iets om "Wow!" oor te sê nie.
Doen jouself 'n guns en kyk terug. Doen bietjie hersiening van die beste oomblikke waardeur jy geleef, gesukkel of gejaag het. Party daarvan het jy dalk misgeloop omdat daar ander dinge was wat jou uitkyk versper het. Waarskynlik sal jy na jou asem snak as jy besef dat jy dwarsdeur daardie "wow!"-oomblikke is sonder om regtig te besef hoe besonders dit eintlik was. Lig net jou boude, draai jou kop, en gee die blomme kans om vir jóú te kyk.
Dan, met permissie, gaan jy bly wees dat die Namakwalanders my geleer het wat die Afrikaans vir "wow!" is, en jy sal dit dalk saggies, met ontsag en dankbaarheid, in verwondering saam met my fluister: "Bliksem!"
Tags Afrikaans, Namakwaland
1 Comment on Kokerboom-lesse
Tydens 'n blommetoer na Namakwaland wat só vinnig beplan is dat dit volgens ons gesin se standaarde eintlik totaal impulsief genoem kan word, het ek dinge gesien en beleef waarvan ek nooit geweet het nie. Die meeste daarvan was klein goedjies – blommetjies, kewertjies, voëls, skynbaar onbenullige feite. Toe ons gids binne die eerste uur verduidelik dat dit nie help om die bus se lugverkoeling heeltemal toe te draai nie, "want as hy vasgekeer word, gaan hy maar net op 'n ander plek uitblaas – hy werk nes 'n poep!" het ek verwag dat alles lighartig en humoristies gaan wees. Absoluut by verre die oorheersende atmosfeer wás vrolik, gul en gasvry (figuurlik, dié slag!) maar daar was tog 'n paar dinge wat my aan die dink gesit het.
Op die tweede dag is ons diep die veld in, tot by die plaas Gannabos. Daar is 'n baie groot natuurlike kokerboomwoud. Vir 'n Vrystaatkind soos ek is 'n kokerboom in elk geval 'n aardigheid, so met sy arms in die lug. Dit voel amper asof ons op 'n vreemde planeet is … ons is nie in die blommeveld nie, en alles is vaal en klipperig, maar ons is omring deur honderde van hierdie vreemde, skaars bome.
Ons bekkige, slim gids vertel en wys vir ons hoedat die kokerbome hulle ou, nuttelose takke amputeer. Ja – regtig! Onder elke boom lê daar 'n paar takke wat besig is om stadigaan weer deel te word van die veld. Die boom gooi letterlik daardie takke af om liewer hul energie en bronne te spandeer aan nuwe, jong takke. Ai, as mense dit kon doen! Nie met ander mense nie (alhoewel …) maar met ons eie gedagtes! Sou dit ons nie onmeetbaar gebaat het as ons dit kon regkry om ontslae te raak van denkwyses wat uitgedien, nutteloos en skadelik geraak het nie? Dink net hoeveel energie word vermors om daardie onnodige ou hout te vertroetel en aan te hou, terwyl nuwe, vars idees sou kon floreer in daardie vermorste kopspasie.
Oral tussen die kokerbome is kuithoogte doringbossies: hulle naam is voëltjiekanniesitnie-bos. Daar is ook 'n biologiese naam, maar dit verduidelik nie sommer in een asem die graad van stekerigheid nie. Die kokerboom se saad ontkiem omtrent altyd in die middel van só 'n bossie. Die bossie se ongenaakbaarheid beskerm die saadjie en later die baba-boompie totdat hy vir homself kan sorg. Nes mense. Die stekelrige "los my uit"-houding is tog maar meestal net daar om weerloosheid weg te steek.
Voëltjiekanniesitnie-vygies het mooi blommetjies wat die gevaarlike dorings wegsteek.
'n Kokerboom het nie jaarringe soos ander bome nie – daar is geen manier om sy ouderdom te bepaal nie. Soos hy groei, bars sy bas oop (baie soos rekmerke op 'n swanger mensmagie) om plek te maak. Dit is vir my ook bewonderenswaardig – ons laat ons te maklik aan bande lê deur ons ouderdom. Ons fokus so graag eerder op ons jaarringe as op ons ondervinding en kennis. Ook met ánder mense doen ons dit: ons takseer 'n mens summier volgens sy ouderdom: jong mense is partykeer baie slimmer as oues, en ou mense is só dikwels 'n ryk bron van wysheid!
Toe ons wegry op die kronkelpaadjie tussen die klipkoppies, is daar hier en daar helder groen bosse wat 'n kontras vorm met die vaal klippe en bossies. Dis gifmelkbosse. Hulle bly die langste mooi groen, want hulle is giftig en geen dier eet hulle nie. Weer dink ek: ja, ek ken sulke mense ook.
Gelukkig, voordat ek te verdiep kan raak in gedagtes oor giftige mense, vertel die gids vir ons dat hierdie woud die enigste van twee natuurlike kokerboomwoude ter wêreld is. Die ander een is in Namibië. Hierdie een is die grootste. Die boer aan wie die plaas behoort, vra net dat besoekers aan hierdie rare natuurwonder niks sal breek of verniel nie, maar hy vra nie betaling nie – want dit is mos nie hý wat die bome geplant het nie. Dankie tog, die meeste mense is nie giftig nie.
Nie lank nie, toe bars die veld weer in malse en oordadige kleure uit – maar dit verdien 'n heel nuwe skrywe!
Tags Afrikaans, Kokerboom, Namakwaland
Blessings … klein en groot
4 Comments on Blessings … klein en groot
Dit is vandag presies 3 jaar gelede dat my "pelgrimstog" in Thailand tot 'n einde gekom het. Daardie maande op die randjie van die Thai-feetjiebos het my lewe en manier van dink onherroeplik verander. Al het ek gegaan om kinders te gaan leer Engels praat, het ek ongetwyfeld baie meer by die mense van Thailand geleer as wat ek hulle kon leer. Nie van Engels nie, maar van ander, belangriker dinge.
Ek het ook amper elke dag dinge ondervind waarvan ek dikwels baie later eers die waarde besef het. Een daarvan was op die begindag van "Buddhist Lent" op die tempeltrappies van die klein dorpie Akatamnuai.
Omdat hierdie tyd saamval met die moesonreënseisoen, word dit ook die "Rain Retreat" genoem. Tydens dié tyd, wat 'n volle drie maan-maande duur, bring die monnike en hulle leerlinge amper al hulle tyd binne-in die tempels en kloosters deur. Hulle mediteer en bestudeer hulle geskrifte. Buitekant gaan die lewe normaal aan, maar mense gee ook gewoonlik iets prys tydens hierdie tyd – hulle sal byvoorbeeld ophou vleis eet, ophou rook of meer aalmoese gee. Die begin van Lent word gekenmerk deur groot byeenkomste waar mense letterlik bakkievragte vol nie-bederfbare kos bring om die monnike deur die drie maande te help oorleef. Daarna gaan almal tempel toe vir 'n seremonie.
Dit was my vaste voorneme om deel te wees van soveel moontlik Thai-kultuur as moontlik. Ek het dus ook my boksies melk en pakkies rys bygedra en is daarna saam met die hele skool tempel toe, reg oorkant die skool soos in die meeste dorpies. Ons moes almal wit aantrek en het elkeen 'n klein bossie blomme saamgevat, mooi vasgebind saam met 'n kersie en 'n paar wierookstokkies. By die tempel moes ons met brandende kersies 3 keer anti-kloksgewys rondom die gebou loop – in stilte, terwyl ons ons gedagtes doelbewus besig hou met al die positiewe dinge wat die afgelope jaar gebeur het. Daarna, 3 keer kloksgewys, terwyl ons fokus op al die positiewe dinge wat ons onsself en ander toewens vir die volgende jaar. Onthou, dit alles gebeur terwyl die geur van blomme en wierook ons omgewe. Aan die einde van die stappery sit elkeen sy bossie blomme en wierook aan die voet van 'n boom of plant neer as 'n tipe offer – onthou, volgens hulle is die godheid teenwoordig in elke deeltjie van die natuur en in ons gedagtes.
Die feit dat my pragtige Santa-kind by my gekuier het, het alles nog meer spesiaal gemaak.
Die puriste moet my nou maar kruisig en woorde soos "afgodery" of "hippie" mompel, maar ek dink, of nee ek wéét, dit is een van die mooiste rituele wat ek nog ooit bygewoon het. Niemand het gepreek nie – my eie gedagtes moes my leer dat ek baie het om voor dankbaar te wees in my verlede en baie om voor te hoop in my toekoms: mits ek op die positiewe kan fokus. Dit was vir my hartbrekend spesiaal om dit te kon deel met honderde mense wie se taal ek nie kon praat nie, maar wat my sorgsaam en geduldig deur elke stap van die spesiale feesviering gelei het, en my nooit een keer in al die maande uitgesluit laat voel het omdat ek uit 'n ander kultuur kom nie.
Op die trappies van die tempel, net voordat ons begin stap, hoor ek skielik uitroepe en my een kollega sê met groot dringendheid in sy stem: "Don't move! Freeze!" My eerste gedagte is onmiddellik dat daar seker 'n slang in die blombedding langs my is. (Daar was ongeskik baie slange daar tussen die ryslande en oerwoud, en die feit dat niemand ooit een doodgemaak het, het my nie juis gerusgestel nie.) Yskoud geskrik, vries ek natuurlik sonder moeite. My bene is in elk geval te lam om te beweeg. Tog, die mense se gesigsuitdrukkings strook nie met iets vreesaanjaend nie. Inteendeel, almal kom versigtig, amper eerbiedig nader, baie van hulle glimlaggend en met hulle selfoonkameras gereed.
Toe sien ek dit: 'n pragtige skoenlapper het op my skouer kom sit. Uit al die honderde toegewyde Boedhiste, kies hy 'n westerling! Die rede vir die opgewondenheid sluit baie nou aan by die denkwyse waarvan ek gepraat het – dat die hele natuur en elke mens goddelik is. My kollegas en leerlinge het opgewonde beduie dat ek "very specially blessed" is. En ek het dit besef. Al was my eerste gedagte dat my grootse slang-vrees waar geword het, was dit inderdaad 'n mooi en spesiale seëning.
Hoe dikwels gebeur dit? Dit wat ons verlam van vrees, gebeur nie en ons word mateloos, amper ongemerk, deur klein dingetjies gebless. Dankie, Thailand, dat ek kon leer dat ek partykeer moet "freeze" en fokus op die positiewe, en dat klein persentjies dan onverstaanbaar, onverwags en onverdiend op my skouer kom sit.