Korean cosmetic dentistry in Liverpool New York
veneers in Hamburg New Jersey
dental bonding Grand Haven Michigan
Japanese cosmetic dentists Flushing
snap on teeth Los Angeles
porcelain veneers costs San Francisco CA
laminate veneers in North Huntingdon 15642
front tooth crown 07010
Gay cosmetic dentist Cincinnati Ohio 'n Hoop koerante.
'n Koerant is 'n nuusblad wat daagliks of weekliks uitgegee word en van gebeurtenisse in die politiek, ekonomie, kultuur en sport berig. Dikwels lewer dit eie kommentaar oor geselekteerde nuus en beskik ook oor 'n rubriek met briewe van lesers. Koerante is 'n geskikte medium om die openbare mening te mobiliseer en fungeer sodoende as 'n belangrike instrument vir die handhawing van die meningsvryheid en die demokratiese kontrole van owerhede.
1 Definisie in die perswetenskap
3.1 Die antieke tydperk
3.2 Die Middeleeue en vroeë moderne tydperk
3.3 Drukpers en verspreiding
4 Die Afrikaanse pers in Suid-Afrika
Definisie in die perswetenskap[wysig | wysig bron]
'n Publikasie moet aan 'n aantal kriteria voldoen om as 'n koerant gedefinieer te word:
Periodisiteit: 'n Koerant moet daagliks of ten minste weekliks uitgegee word.
Sirkulasie: 'n Koerant moet meganies of andersins in groot getalle gekopieer en versprei word.
Publisiteit: 'n Koerant moet publiek verskyn en vir almal wat belangstel beskikbaar wees.
Inhoud: 'n Koerant moet 'n verskeidenheid onderwerpe in sy artikels behandel.
Neutraliteit: Die koerant se uitgewer(s), redakteur(s) en verslaggewers moet neutraal wees ten opsigte van die nuus.
Seleksie: Met die oorvloed van nuusberigte wat deesdae beskikbaar is, word die verantwoordelike seleksie van die belangrikste nuus vandag ook as 'n belangrike kriterium vir 'n koerant beskou.
Die Afrikaanse woord koerant is afgelei van die Franse leenwoord courant wat in Nederland sedert 1617 gebruik is, blykbaar as 'n verkorting van die 16de eeuse Nederlandse term courante nouvellen ("lopende nuus"). In moderne Nederlands is hierdie term verder vereenvoudig tot krant, terwyl Afrikaans die oorspronklike vorm bewaar het.
Ander Germaanse tale soos Duits (Zeitung) en Sweeds (tidning) bewaar in hul woorde vir "dagblad" 'n ander aspek wat in hierdie vorm omtrent rondom 1300 vir die eerste keer gebruik is - dié van 'n "berig oor iets wat in die tyd gebeur", afgelei byvoorbeeld van die Ou-Noorse tidan "in die tyd gebeur". In Nederlands en Afrikaans bestaan nog die woord tijding of tyding, wat dieselfde betekenis het.
Rome staan bekend as die bakermat van die eerste koerante. Aanvanklik het die verantwoordelikheid vir openbare kennisgewings by die pontifex maximus, die Romeinse opperpriester, berus wat nuus op plate bekend gemaak het. Ook die annales maximi, 'n soort memorandum, is op plate uitgehang. Ander vroeë publikasies, wat gereeld verskyn het, sluit kronieke en kalenders in.
In 59 v.C. het Gaius Julius Caesar die eerste soort nuusblad in die lewe geroep, die acta populi Romanae diurna (of verkort acta diurna), wat tot 300 n.C. verskyn het. Die acta is in twee verskillende uitgawes uitgegee - as acta senatus met amptelike kennisgewings van die Romeinse Senaat en as acta populi waarin nuus oor die daaglikse gebeurtenisse in Rome gepubliseer is. Die laasgenoemde was veral vir die provinsies bestem. Acta, wat as besonder belangrik geag is, is in erts gegiet sodat hulle geargiveer kon word. Die gewone acta populi is op sogenaamde charta geskryf. Charta is van 'n stof of huid gemaak wat onderaan die papirusbas lê (Latyns: liber).
Keiser Augustus het die uitgawe van die acta senatus gestaak en hulle met die acta populi saamgesmelt.
Ondanks hulle naam, wat 'n daaglikse verskyning aandui, is die acta diurna ("daaglikse gebeurtenisse") gebruik om die nuus van 'n bepaalde tydperk in 'n tydelike rangorde op te lys. Die uitgawe van acta diurna, wat soms ook acta urbis ("stadskoerant") genoem is, is steeds deur die Romeinse owerheid beheer. Privaat nuusblaaie met kennisgewings oor familiêre of gemeenskapsnuus is slegs vir 'n kort tydperk amptelik toegelaat en onder die heerskappy van keiser Traianus uiteindelik weer verbied. Gewoonlik moes hul inhoud deur omroepers bekend gemaak word. Dikwels is ook briewe geskryf en sommer net gekopieer vir 'n groter aantal belangstellendes.
Die oplaag van die acta was taamlik klein, en geen enkele eksemplaar het bewaar gebly nie. Nietemin kan hulle inhoud deur talle aanhalings in ander bronne gerekonstrueer word.
Die acta het veral nuus oor aangeleenthede van die staat bevat, soos reise van Romeinse amptenare of kennisgewings van die keiserlike gesin, waaronder geboortes, sterfgevalle, begrafnisse, huwelike en onthale. Daarnaas is nuus oor opspraakwekkende gebeurtenisse soos oorstromings, droogtes en ander rampe gepubliseer. Gaandeweg is ook die kennisgewings van vooraanstaande Romeinse gesinne deur middel van acta gepubliseer. So is egskeidings van bekende persoonlikhede in die familienuus-rubriek bekend gemaak.
Kenmerkend was die sensuur wat deur die keiserlike redaksie uitgeoefen is. Alle familienuus en advertensies is noukeurig ondersoek voordat hulle vir publikasie vrygestel is. Dikwels het Romeinse heersers in spesifieke onderwerpe belang gestel of daarop aangedring dat 'n bepaalde saak publiek gemaak moet word. In dié geval is die redaksie aangewys om 'n artikel daaroor te publiseer.
Met die verskuiwing van die keiserlike hof na Konstantinopel is die uitgawe van acta gestaak. Hulle leef voort in die woordeskat van Romaanse tale. So het die Romeinse woord diurnalis ("daagliks") bewaar gebly in die Franse term journal en die Italiaanse giornale.
Koopliede, bodes en vagante (skoliere, studente en werklose predikante wat as volkssangers dwarsoor die land gereis het) het in die Middeleeue as 'n soort "lewende koerante" gefungeer en nuus orals bekend gemaak. Hierdie lewende of mondelinge "koerantvoorlopers" is later vervang deur die eerste geskrewe nuusblaaie waarin amptelike, sake- en privaatbriewe gepubliseer is.
Die welvarende Europese stede het in die 13de en 14de eeu 'n behoefte aan politieke en handelsnuus gehad, en stadsrade het begin om ordinari (bodes of koeriers) vir die uitruiling van nuus te gebruik. Die belangrikste dryfkrag agter die stigting van gereelde nuusblaaie was die groot Europese handelshuise. Hul sogenaamde koopmansbriewe, wat vanaf die 14de eeu uitgegee is, het nuus oor politieke en handelsake bevat. In die Italiaanse hawestad Venesië het vanaf 1536 die eerste gazette verskyn.
Onder die belangrikste uitgewers was die koopmansgesin Fugger in die Duitse stad Augsburg, wat tussen 1568 en 1604 die Fugger-koerant uitgegee het. Die Fuggers het reeds oor 'n soort nuusagentskap beskik wat nuus uit alle wêrelddele versamel, gekopieer en uitgegee het. Die bewerkers en uitgewers van hierdie nuus het destyds as nouvellante bekend gestaan.
Die Fuggers het '"Ordinari-" en "Ekstra-Ordinari"-koerante aan belangstellendes verskaf. Die belangrikste bronne vir nuus, wat in dié dagblaaie gepubliseer is, was boodskappe van medewerkers in buitelandse kantore asook bekende persoonlikhede. Die meeste nuusartikels is reeds in Duits gepubliseer, daarnaas is ook Italiaans en Latyn gebruik. Die nuus en koerante is vinnig dwarsoor die vasteland gestuur en versprei. Die koerante het geen berigte oor die kulturele of filosofiese lewe van die tyd bevat nie, maar het gedetailleerde artikels oor handel, politiek en gebeurtenisse by die keiserlike hof bevat.
Die volledige biblioteek van Fugger-koerante met meer as 40 000 enkele blaaie is in 1655 deur keiser Ferdinand III aangekoop en in Wene georden.
Drukpers en verspreiding[wysig | wysig bron]
Die titelbladsy van die eerste uitgawe van die Switserse Neue Zürcher Zeitung (NZZ, 12 Januarie 1780)
Met die uitvinding van die boekdrukkuns teen die einde van die 15de eeu is die tegniese basis geskep om koerante in groot oplaagsyfers te druk en te versprei. Aanvanklik is nuusblaaie met net een enkele bladsy gedruk, wat van tyd tot tyd verslag gegee van oorlogsdade, wonderlike gebeurtenisse en ander onderwerpe. Die oudste nuusblad van hierdie soort dateer uit die jaar 1482. Die verhale van ontdekkingsreisigers het die aanleiding tot die uitgawe van ontdekkerskoerante gegee, waaronder die Kolumbusbrief van 1493 as oudste voorbeeld. Die Protestantse Hervorming het in die 16de eeu tot die grootskaalse uitgawe van gedrukte pamflette gelei wat deur die Duitse kerkhervormer Martin Luther en ander as gewilde media vir godsdienstige propagandaveldtogte ingespan is.
Die sogenaamde historische Relationen, wat in Duitsland vanaf 1588 verskyn het, is in die vorm van kronieke uitgegee, maar het as eerste moderne publikasies gereeld op 'n halfjaarlikse basis in groot stede soos Frankfurt am Main en Keulen verskyn. Die Relation van Augsburg is vanaf 1597