‘Tronk toe’ met munisipale bestuurder – Koster-inwonersDie organisasie het die water- en riooldienste oorgeneem nadat die munisipaliteit dit jare lank verwaarloos het. (Foto: Willie Jones) Lede van die drukgroep Kgetlengrivier– besorgde inwoners (KBI) gaan die hooggeregshof in Mmabatho vra om die munisipale bestuurder van die Kgetlengrivier- plaaslike munisipaliteit tronkstraf op te lê vir sy minagting van ŉ hofbevel. AfriForum se privaatvervolgingseenheid, onder leiding van adv. Gerrie Nel, het die KBI met die opstel van die hofstukke gehelp en ondersteun dié organisasie met die regsproses. Joseph Mogale is reeds ŉ opgeskorte vonnis van 90 dae tronkstraf opgelê omdat hy en die munisipaliteit versuim het om aan ŉ vorige bevel te voldoen. Die hof het reeds in Desember verlede jaar ŉ interimbevel gemaak dat die KBI sekere van die water- en riooldienste in die omgewing van Koster en Swartruggens kan oorneem omdat die munisipaliteit dit al jare lank agterweë laat. Die bevel is op 12 Januarie deur ŉ skikking tussen die partye gefinaliseer, wat ’n bevel van die hof gemaak is. Die KBI het hom aanvanklik na die hof gewend omdat watervoorsiening in dié dorpe gebrekkig of afwesig was, en omdat drinkwater met onbehandelde rioolvuil besoedel is. Die hof het verder in die bevel tronkstraf aan die munisipale bestuurder opgelê indien hy of die munisipaliteit nie bepaalde vereistes binne ’n sekere tydperk nakom nie. Dit sluit in dat die storting van rou rioolvuil in die Elands- en Kosterrivier binne tien werksdae vanaf die datum van die bevel opgeklaar word. Die munisipaliteit moet ook alle nodige stappe doen om te verseker dat rou rioolvuil nie in dié riviere of op die grond om die onderskeie rioolwerke by Koster en Swartruggens gestort word nie, die munisipaliteit moet dadelik ophou om om pype, slote of vore te gebruik om rou rioolvuil van Koster en Swartruggens na die riviere te herlei en die munisipale bestuurder of munisipaliteit moet binne 11 werksdae vanaf die datum van die hofbevel ’n verslag saamstel oor stappe wat hulle gedoen het om die storting van rioolvuil in die riviere te verhoed en hoe hulle beplan om dit in die toekoms te voorkom. Dit is nie gedoen nie. Adv. Gerrie Nel, hoof van AfriForum se privaatvervolgingseenheid. (Foto: Reint Dykema/AfriForum) Nel sê gelykheid voor die reg is ononderhandelbaar. “Daarsonder kan geregtigheid nie geskied nie.” Hy sê in die aansoek voer hulle aan Mogale – as munisipale bestuurder – het die bevel doelbewus en in kwader trou verontagsaam. “Dit is duidelik: Daar was ŉ blatante verontagsaming van die hofbevel. “Ons sien al hoe meer dat amptenare hulself beskou as verhewe bo hofbevele; hulle weier om daaraan gehoor te gee. “Ons gaan die hofstukke binne die volgende week indien.” Nel sê om ŉ hofbevel af te dwing, moet daar sekerheid wees dat die persoon self ŉ verantwoordelikheid het – dat die aanspreeklikheid nie by byvoorbeeld ŉ kantoor berus nie – vir ŉ spesifieke taak. “In hierdie geval is daar vir ŉ spesifieke persoon gevra om ŉ verslag te lewer wat hy net nie gedoen het nie. “Mense moet tronk toe gaan. Daar moet aanspreeklikheid wees as mense nie hulle werk doen nie.” Kallie Kriel, uitvoerende hoof van AfriForum, sê met die aansoek wil hulle ŉ boodskap aan alle munisipale bestuurders stuur dat daar ernstige gevolge gaan wees as hulle nie hul werk doen nie. Dit kan tronkstraf insluit. Kriel benadruk dat die kwessie nie verpolitiseer moet word nie. “Ons moenie diegene wat hulself wil verryk, toelaat om dit as enigiets anders uit te maak nie. Ons wil ŉ vennootskap tussen munisipaliteite en gemeenskappe hê. “Dit is nie die privatisering van munisipale dienste nie, dit is samewerking.” Inwoners van die Koster-gebied het vroeër onder leiding van die KBI die bestuur van die dorp se riool- en waterwerke in Swartruggens en Koster oorgeneem – met die hof se toestemming. Die Kgetlengrivier-munisipaliteit. (Argieffoto: Molaole Montsho/ANA) Carel van Heerden, ŉ verteenwoordiger van die KBI, sê hulle het die dienste op 7 Januarie met een doel voor oë oorgeneem: Om dienste aan die hele gemeenskap te verskaf. Binne net ŉ paar uur kon hulle skoon drinkwater aan inwoners voorsien en ŉ paar dae later was die rioolverwerkingsaanleg operasioneel. Waar daar tevore net ŉ uur of twee per dag water was – en soms twee weke lank geen water nie – is daar nou permanent skoon drinkwater beskikbaar. Van Heerden sê hulle kon nie meer toelaat dat dorpe weens die munisipaliteit se wanbestuur agteruitgaan nie en het binne die raamwerk van die reg self ingegryp. Die optrede word beskou as ŉ moontlike model vir ander streke wat onder dieselfde gebrekkige dienslewering ly. Johan Kruger, hoof van gemeenskapsontwikkeling by AfriForum, sê daar moet op ŉ samewerkingsmodel ooreengekom word sodat daar verseker word dienste word ook in die toekoms volhoubaar aan die gemeenskap en ten bate van die gemeenskap gelewer. “Ons vra vir aanspreeklikheid deur vervolging, maar ons wil ook ŉ bydrae lewer om volhoubare modelle te skep.”