Eerder dood as vet – Finesse Meisie
Omtrent sewe miljoen vroue het 'n obsessie met kos. in amerika gaan 500 000 mense jaarliks dood weens 'n eetversteuring. dink jy steeds dié siekte is net 'n speletjie?
Anja* is 'n doodgewone meisie. Sy rook, drink en kuier nes enige ander student.
Ja, Anja is 'n gewone meisie – op die oog af. Wat jy nié kan sien as jy na haar kyk nie, is haar obsessie met kos. Anja het op die ouderdom van 20 gesukkel met bulimie en nou, twee jaar later, is elke dag steeds 'n uitdaging.
Wat is 'n eetversteuring?
'n Eetversteuring is 'n gevaarlike psigologiese afwyking waaraan veral meisies en jong vroue ly. Dié mense het versteurde eetpatrone en ongewone maniere om hul gewig te beheer. Hulle het 'n obsessie met kos, hul liggaamsbou en hul gewig, sê die kenners Jeffrey Nevid, Beverly Greene en Spencer Rathus in hul boek Abnormal psychology in a changing world.
Wat trigger eetversteurings?
Dit gaan egter nie net oor hoe jy lyk nie. Anja is ook 'n depressielyer. Sy is bipolêr en dit beteken dat haar buie wissel. Dis iets waaroor sy geen beheer het nie. Wat dinge nog erger maak, is dat Anja ook 'n perfeksionis en 'n control freak is.
"Dis 'n beheer issue," vertel sy. "Dit het gevoel of ek glad nie in beheer was nie en die bulimie was die maklikste uitweg om weer beheer te kry en van my angs ontslae te raak.
"Ek het 'n gevoel van release gekry elke keer as ek opgegooi het."
Meisies doen dit dus ook om hulle deurmekaar koppe en lewens weer agtermekaar te kry.
Dis egter nie net dié sielkundige probleme wat gevaarlik is nie. Sosiale, familie- en biologiese faktore speel ook 'n rol. As iemand in jou familie byvoorbeeld aan 'n eetversteuring ly, is jou kanse groter.
Die media is ook nie onskuldig nie. Dis moeilik om die brandmaer modelle wat in die tydskrifte pronk, mis te kyk.
Volgens die Amerikaanse voedingkundige Alise Tresh "skep die samelewing die idee dat vet onaanvaarbaar is". Dié idees word dan deur die media oorgedra.
Meisies wat grootword in 'n gesin wat nie normaal funksioneer nie, se kanse is ook groter. Jou familie bepaal jou emosionele groei en as jy nie weet hoe om dinge te hanteer nie, kan jy dalk uitkoms soek in kos.
Die slim mense sê dat lyers tipiese gedrag toon. Anja het, nes ander meisies wat aan die siekte ly, verskriklik baie begin rook. Mense wat aan eetversteurings ly, is ook geneig om baie koffie te drink.
"Ek het ook net sekere kosse geëet, omdat ek geweet het ek kan dit makliker opgooi," sê sy. Sy vertel dat sy glad nie brood geëet het nie, want dit was moeilik om daarvan ontslae te raak. "As ek dit nie kon opgooi nie, het ek 'n angsaanval gekry."
Anja het ook baie navorsing gedoen oor eetversteurings: "Ek wou agterkom watter maniere ander mense gebruik om van kos ontslae te raak. Ek wou weet hoe om dit beter te doen."
Sy het ook baie meer alkohol begin gebruik en opgehou oefen, "want ek was bang ek word honger daarna".
Meisies met die probleem, isoleer hulself ook. Hulle gesels nie meer hul gesinne of vriende nie.
Maar, ten spyte van al hierdie tekens, het Anja se vriende niks agtergekom nie, omdat bulimie-lyers nie noodwendig gewig verloor nie.
Wat is die gevolge?
Jy verwoes jou liggaam as jy hongerly. Die dieetkundige Gina Stear skryf op die website Health24 dat jy geen energie het as jy nie eet nie. Anoreksielyers se spiere begin dus baie hard werk en dis waarom hul harte soms heeltemal ingee. Dit tas ook jou niere, bene en imuunsisteem aan.
Bulimielyers se gesondheid word ook bedreig:
– die sure kan die vel om jou mond irriteer;
– jy kan ophou menstrueer;
– die sure kan jou tandenamel beskadig en ook gaatjies veroorsaak; en
– jy kan maagpyn en diarree kry.
Hoe word jy gesond?
Anja het 'n psigiater gaan sien toe sy besef het sy het 'n probleem. Nie alle eetversteuringlyers is egter bereid om dit te erken nie.
Anja se psigiater het vir haar medikasie gegee om haar depressie en haar bulimie te beheer. Sy kan nou nie meer baie eet nie.
Dis egter nie so maklik om te herstel nie en Anja voer elke dag 'n oorlog teen die eetmonster. "As ek baie stres, gooi ek steeds op," vertel sy.
"Ek dink nie dit gaan ooit weggaan nie. Dis altyd 'n opsie. As jy dit een keer gedoen het, is dit altyd deel van jou."
Anja eet nou net wanneer sy honger is. Sy het ook weer begin klavier speel en skilder: "Dis baie terapeuties."
Hoe belangrik is ondersteuning?
Volgens Anja is 'n ondersteuningsbasis baie belangrik. Dis goed om met jou vriende te gesels.
"My ma ondersteun my ook baie. Sy sê as ek voel ek het te veel geëet en ek wil opgooi, moet ek net by haar gaan sit. Sy hou my besig totdat ek gekalmeer het."
Die belangrikste ding is dat jy met iemand moet praat oor jou probleem, vertel Anja. Die kenners stem saam. Mense wat aan eetversteurings ly is gewoonlik baie skaam daaroor. Moet dit nie vir jouself hou nie, want die siekte is te groot en jy is nie sterk genoeg om dit alleen te oorwin nie.
As jy vermoed dat jy – of jou vriendin – 'n probleem het, moet jy dadelik vir iemand vertel. Gesels met jou ma, vriendin of onderwyser.
Eetversteurings is 'n siekte, nie 'n speletjie. As jy dié monster onderskat, is dit dalk een van die dae game over.
Bekendste soorte eetversteurings
Anoreksie-lyers kyk in die spieël en dit maak nie saak hoé maer hulle is nie, hulle sien 'n vet mens. Só iemand is abnormaal maer en sy veg die hele dag teen hongerpyne. Dit voel asof sy iets bereik het as sy gewig verloor. Anoreksie-lyers:
– het gewoonlik baie energie;
– kan aanmekaar kougom kou;
– drink waarskynlik baie koffie of dieet-gaskoeldrank; en
– is dalk 'n kettingroker.
Iemand wat haarself uithonger, haar dan vergryp aan baie kos (binge eating) en daarvan ontslae raak, is 'n bulimie-lyer. Dié siekte gaan hand aan hand met ander probleme soos depressie en dwelmmisbruik. Ons almal dink dat bulimie-lyers net badkamer toe hardloop om op te gooi ná 'n ete. Dié meisies raak op baie maniere van kos ontslae deur byvoorbeeld 'n purgasiemiddel te gebruik (soos Brooklax), hulself in te spuit of baie te oefen.
Mense wat hieraan ly, het 'n obsessie met gesonde eetgewoontes. As jy dus te veel beperkinge het op wat jy eet, het jy ook 'n probleem. Hierdie mense vermy enige kossoorte wat dalk kleur-, plaag- en geurmiddels of ander additiewe het wat hulle kos "onrein" kan maak. Dit veroorsaak baie gewigverlies, 'n wanbalans in hul dieet en in sommige gevalle selfs sterftes. Orthorexia-lyers: