Regering moet herbesin | Netwerk24
Regering moet herbesin
Landbou word spesifiek in die Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP) bestempel as ’n sektor met enorme groeipotensiaal wat kan help om baie werk in veral landelike gebiede te skep. Tot nou toe was dit die landboubedryf wat die grootste positiewe bydrae tot groei in die bruto binnelandse produk (BBP) gelewer het.
Landbou dra by tot voedselsekerheid, verdien buitelandse valuta, betaal salarisse aan sowat 850 000 mense én hou grotendeels die ekonomie van landelike dorpe aan die gang.
Maar dié groei-enjin van die Suid-Afrikaanse ekonomie het in die tweede kwartaal met 29% ingekrimp – en gehelp om die land in ’n tegniese resessie te dompel.
Hoewel die inkrimping deur landbou-ekonome hoofsaaklik aan faktore soos die droogte in die Wes-Kaap en ’n kleiner somergraanoes toegeskryf word, sê hulle ook die impak van onsekerheid oor die regering se grondplanne sal vorentoe beslis in dié sektor gevoel word.
Die daling in die landbou-BBP behoort pres. Cyril Ramaphosa opnuut te laat besin oor die gevaarlike rigting waarin hy besig is om die sektor te druk.
Solank die Grondwet nie private eiendomsreg beskerm nie, sal dit aan enige toekomstige regering die reg gee om enige eiendom van enigeen sonder rede te onteien.
Boerdery verg ’n hoë insetkoste en skuld is ’n bron van finansiering in landbou. Sonder duidelikheid oor die risiko’s van onteiening sonder vergoeding, sal geen landboubelegger enige kanse met hul geld waag nie.
In die NOP word ook gesê grondhervorming moet voedselsekerheid uitbou. Sonder die skep van ’n sakevriendelike omgewing sal dit nie gebeur nie. Daarvoor moet die regering sy grondhervormingsplanne ordelik, deursigtig en binne ’n grondwetlike en demokratiese raamwerk laat geskied.
Daar is dus ’n wesenlike gevaar dat die landbou-ekonomie verder sal inkrimp en die ekonomiese groei wat Suid-Afrika so nodig het, laat skipbreuk ly. Dit sal ’n jammerte wees, want die landbou hou die sleutel tot enorme geleenthede vir alle Suid-Afrikaners.
Die feit dat ons ’n wêreldklas-landbousektor hier tot stand gebring het ondanks geweldige uitdagings, bewys dit.
Maar die huidige onsekerheid oor onteiening van grond sonder vergoeding hou enorme risiko’s in vir ’n sektor wat feitlik geen hulp van die regering kry nie en boonop uitgelewer is aan onvoorspelbare klimaatstoestande en die nukke en grille van die wêreldekonomie.
Daarom is dit nodiger as ooit dat die regering hom nie steur aan populistiese uitsprake nie en die versoeking weerstaan om die grondtroefkaart by die stembus te speel. ’n Sektor wat voedsel vir meer as 56 miljoen monde produseer, is op die spel.