Ek lees net die Bybel en dis vir my genoeg – Gerda de Villiers | TEO website of the Faculty of Theology University of Pretoria / TEO Webwerf van die Fakulteit Teologie, U.P.
Ek lees net die Bybel en dis vir my genoeg – Gerda de Villiers
'Lees maar net die Bybel!' 'Die Bybel bevat alles wat jy nodig het vir jou saligheid!' 'Glo en vertrou die Bybel!' 'Die Bybel is God se Woord. Glo God!' 'Die Bybel gee vir jou antwoorde op al jou vrae. Die Bybel het die een kernwaarheid vir jou lewe!'
In 'n tyd van groot onsekerheid soek mense – lidmate en predikante – na sekerheid. Teoloë word dikwels daarvan beskuldig dat hulle sake onnodig kompliseer. Is dit nie maar genoeg om net die Bybel te lees nie? Lekepredikers hou dikwels die Bybel omhoog en slaan met groot oortuiging op die omslag: 'Ek lees net die Bybel!'
Die Bybel word voorgehou as die Heilige onaantasbare ewige Woord van God. So was dit van die begin en so sal dit vir altyd wees. God se Woord is onveranderlik, ewig waar. Hoe moeilik kan dit wees?
So 'n prediker trek skares. Hy of sy het mos die waarheid in pag. Hy of sy lees net die Bybel – wat meer wil jy nou hê?
Hierdie uitgangspunt word tradisioneel as 'konserwatief/behoudend' beskou. Die Bybel bevat die suiwer leer, die een en enigste kernwaarheid en alles wat 'n mens nodig het vir redding. Dit word ook geloofsekerheid genoem.
My teenvraag is: lees hy/sy regtig die Bybel, of bloot die omslag?
Rondom die Bybel kleef 'n soort ondeurdringbare ideologie, selfs mag. As die Bybel so sê, dan is dit so. Ons troetel-teksies troos ons as ankers in moeilike tye – glo, hoop en vertrou. Myns insiens is dit 'n baie liberale teologie. Nooit word gevra nie – is dit werklik wat die Bybel sê?.
Ons word grootgemaak met begrippe soos geloofsekerheid, kernwaarheid, suiwer leer ensovoorts, en ons word geleer dat dit is wat die Bybel sê. Hierdie terme is egter dogmaties gelaai en hoofsaaklik afgelei vanuit 'n paar stellinge in die Nuwe Testament. Die positiwistiese oorsaak-gevolg inslag laat die Ou Testament selde indien ooit aan bod kom. Die Eerste Testament se ongeloof en twyfel, se worsteling met en selfs woede vir God word 'n verleentheid. Die gewelddadige God van Nahum is 'n verskrikking, die pyn van Hosea se God is ondraaglik. Spreuke pas miskien 'n bietjie in, maar Prediker klop hoegenaamd nie. Uiteindelik word daar dan baie selektief met die Bybel omgegaan. Slegs gedeeltes wat 'opbouend' is en bevestigend meespreek, word ons troetel-teksies.
Dogma as sodanig is nie verkeerd nie, maar wanneer dit die ontstaans- en ontwikkelingsgeskiedenis van 'n teks in die gedrang bring, raak dit problematies. Byvoorbeeld: om te aanvaar dat die Bybel die Woord van God is, is iets waarmee 'n mens kan saamstem. Wanneer hierdie Woord van God egter voorgehou word as dié waarheid, word die waarheid rigied en subjektief.
Wat word met waarheid bedoel? Wie se waarheid? Is die waarheid toepaslik – of nie? Hoekom, hoekom nie?
Ons struikel oor die taal. Al ken ons Grieks en Hebreeus amper so goed soos ons moedertaal, is dit nie ons eerste taal nie en die fynere idiomatiese nuanses sal ons nooit ooit begryp nie. Om dus te sê dit sê die Bybel, hou die gevaar in om die oorspronklike tale gewoon uit die pad te vee.
Die historiese afstand tussen toe en nou kan ons slegs met groot moeite en slegs gedeeltelik oorbrug. Die Bybel is in die eerste plek geskryf vir mense wat lank, lank gelede in 'n land ver ver hiervandaan gewoon en gewerk het. Om 'n boodskap sommer maklik uit te skud vir vandag, is eenvoudig onverantwoordelik. Dis soos om bo-oor 'n groot kloof te probeer spring en na jou dood te val, sonder om die moeite te doen om eers 'n brug te bou.
'n Konserwatiewe teologie is myns insiens om net die Bybel te lees. Hiermee bedoel ek, die Bybel binne-in die buiteblaaie. Die Bybel gestroop van dogma. Die Ou en die Nuwe Testament in die naakte Hebreeus en Grieks. 'n Worsteling met 'n onbekende taal en 'n onbekende milieu. 'n Konserwatiewe teologie pak die moeisame proses aan om 'n brug te probeer slaan tussen toe en nou. 'n Konserwatiewe teologie het meer vrae as antwoorde.
Om die Bybel te verstaan en vir vandag toe te pas is baie meer ingewikkeld as wat 'n mens sou kon dink. Absolute en geykte frases bring dalk sekerheid, maar dit kan gevaarlik liberaal en bedenklik wees.