Sing vooraf: Psalm 92:1, 2
Na die wet bely ons voor God ons sondeskuld en bid vir vergewing van ons sondes met Ps. 38:1, 15, 17 (nuwe lewe, versoening)
Psalm 38:1, 15, 17
Psalm 43:3, 4 (in aanloop tot Bybellees en preek)
Skriflesing: Johannes 16:1-13; Handelinge 2:1-13
Teks: Handelinge 2:2,3
En daar kom skielik uit die hemel 'n geluid soos van 'n geweldige rukwind, en dit het die hele huis gevul waar hulle gesit het. 3 Toe is deur hulle tonge gesien soos van vuur, wat hulleself verdeel en op elkeen van hulle gaan sit. (Handelinge 2:2-3 AFR53)
Hoofgedagte: Pinkster – die groot teken van die Here wat deur sy Gees in sy kerk kom woon en met groot krag kom werk.
Vandag is Pinkster-Sondag.
Dit beteken dat die Christelike kerk wêreldwyd vandag spesiaal terugdink aan die uitstorting van die Heilige Gees by Pinkster, dit is die geskiedenis wat ons pas in ons tekshoofstuk gelees het.
In die Gereformeerde Kerke maak ons nooit 'n groot ophef van Pinkster nie.
Anders as baie ander kerke het ons nie in die week vooraf Pinksterbidure of opwekkingsdienste of ander byeenkomste om mense in 'n Pinkster-stemming te kry nie.
Hieroor word ons dikwels verkwalik, en dan verweer ons onsself gewoonlik deur te sê:
Die Gereformeerde Kerke skeep Pinkster nie af nie,
maar vir ons gaan dit oor soberheid in ons godsdiens.
Ons Gereformeerde godsdiens word tog hieraan gekenmerk: dat ons in soberheid en eenvoud en balans die Here wil dien soos Hy ons in die Bybel leer.
En nou het die geskiedenis al gewys dat kerke maklik balans verloor waar dit gaan oor die Heilige Gees en oor Pinkster.
Ag, broeders en susters, ons sou heelwat voorbeelde van sulke kerke kon ophaal, maar ons laat dit daar.
Ons is nie hier om oor ander te praat nie. Kom ons kyk hoe staan sake met onsself, met die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA).
In ons eie geledere hoor ons soms dat mense vra:
Waarom is daar in die GKSA so min tekens van 'n Geesvervulde kerk?
Waarom beleef ons so min van die krag van die Heilige Gees?
Ek is seker die meeste van u het al vrae soos hierdie gehoor.
En as u dit gehoor het, het u straks ook die aanklagte gehoor wat gewoonlik daarmee saamgaan, wat sê:
Die GKSA is so besig met die Bybel dat ons die krag van die Heilige Gees verloor het;
Of: Die GKSA is so besig met dinge soos vrouens in die amp of kelkies by die Nagmaal of wat ons in die erediens moet sing, dat die wêreld ongesiens by ons verbygaan.
Of: Ons baklei so onder mekaar dat ons nie meer krag oor het om iets aan die vigsramp te doen nie of om die evangelie in Afrika uit te dra nie of om sterk stelling in te neem teen al die Godslastering op TV of teen Dan Brown se boek oor die Da Vinci Code nie.
'n Groeiende lys van aantygings, maar u het dit seker al almal gehoor, ook die wekroep dat die GKSA 'n nuwe reformasie nodig het, 'n nuwe herlewing – dat die krag van Pinkster weer in die kerk sigbaar moet word.
Maar by al hierdie aantygings is daar een baie belangrike vraag wat ons voor alles moet uitmaak: Waaraan meet 'n mens die werk en die krag van die Heilige Gees in die kerk?
Sommer so op aanvoeling? Soos dit vir mý lyk? Dit kan tog nie. As Gereformeerdes weet ons dat daar maar net een betroubare meetstok is: Die Woord van die Here – die Bybel.
Daarom moet ons vanoggend weer 'n slag mooi luister na wat die Býbel sê oor wat Pinkster vir ons beteken; dan kan ons, in die lig dáárvan, onsself geldig ondersoek.
In hierdie ondersoek gaan ons eers vra:
Watter plek neem Pinkster in die boodskap van die Bybel as geheel in?
Daarna gaan ons kyk na die dinge wat by Pinkster gebeur het – die tekens waarmee die Here sy Gees uitgestort het – en die betekenis van die tekens.
1. Pinkster binne die geheelboodskap
Watter plek neem Pinkster in die boodskap van die Bybel as geheel in? Om hierdie vraag te beantwoord, moet ons die hele Bybel, van Genesis tot Openbaring, in aanmerking neem.
Dit kan 'n mens natuurlik nie in een preek doen nie, maar – in kort – binne die geheel van die Bybel gesien, kan die Pinkstergebeure beskou word as God se DERDE toetrede tot die wêreld.
Verstaan my mooi:
Ek sê nie dat God net drie keer na die wêreld toe gekom het nie.
Nee, God is en was nooit uit die wêreld afwesig nie.
Hy is tog ewig en alomteenwoordig.
Maar in die Bybel maak Hy bekend dat daar drie kere was waar Hy as die Drie-enige God op 'n besondere manier na die aarde toe gekom het.
Opvallend genoeg was dit elke keer as een van die Persone van die Goddelike Drie-eenheid: "Vader, Seun en Heilige Gees", soos ons Hom bely en die kinders Hom ook in die katkisasie leer ken.
Met sy eerste koms het God die VADER na vore getree. Dit was met die skepping, toe Hy alles uit niks gemaak het.
Sy tweede koms was met die geboorte van Jesus Christus. Toe het die SEUN mens geword en onder ons kom woon.
En in die gedeelte wat ons vanoggend gelees het, word God se derde toetrede beskrywe: God die HEILIGE GEES het in sy kerk kom woon.
Belangrik om te onthou: Met die drie toetredes het die Een nie op enige stadium by die Ander oorgeneem nie. Dit is nie soos 'n aflosstokkie wat elke keer oorgegee is sodat ons nou in 'n tyd leef waarin net die Heilige Gees hier is en aan die werk is nie.
Nee, ons moet dit eerder verstaan as God wat Homself in drie fases al duideliker in die wêreld openbaar:
eers die Vader;
toe nog duideliker met die koms van die Seun;
en toe nóg duideliker met die uitstorting van die Heilige Gees.
Toe die Vader sy Seun in hierdie wêreld gestuur het, het die Vader Hom nie van die wêreld onttrek nie. Hy was steeds in en deur Christus in die wêreld.
En toe Jesus 40 dae na sy kruisigng en opstanding na die hemel toe opgevaar het, het Hy nie sy kerk verlaat nie.
Nee, by Pinkster het Hy na sy kerk toe teruggekeer, maar nou in die Heilige Gees. Deur die Heilige Gees woon Hy in sy kerk en regeer Hy oor sy kerk vanuit die hemel.
Omgekeerd: Die Heilige Gees was nie eers van Pinkster af in die wêreld nie. Nee, van die begin af was Hy daar.
Reeds by die skepping het die Gees van God oor die waters gesweef, sê Genesis 1:2.
Maar by Pinkster tree die Heilige Gees op 'n besondere manier tot die wêreld toe. Netnou meer dáároor.
Maar eers moet ons raaksien dat die uitstorting van die Heilige Gees, uniek soos wat dit was, nie los staan van die Vader en van die Seun nie.
Hierdie punt is baie belangrik wanneer ons die werk van die Heilige Gees in die kerk wil meet.
In die meting durf ons nie maar net na die geestesgawes vra nie of na die kerk se ywer en meelewing, soos ons dikwels doen nie.
Nee, om 'n behoorlike meting te doen, moet ons ook vra na die kerk se gehoorsaamheid aan die Vader
en moet ons ook vra of die kerk getrou is aan Jesus Christus, ons Hoof. En dan moet ons weet: Getrouheid aan Christus, beteken getrouheid aan die Woord, die Bybel, want Christus is die Woord. Hierop kom ons ook netnou weer terug.
Belangrik op hierdie stadium is om te onthou dat die Heilige Gees nooit van die Woord losgemaak kan word nie.
Om dan te beweer dat die Gereformeerde Kerke so met die Bybel besig is dat ons nie ruimte laat vir die Heilige Gees nie, maak net nie sin nie.
Want deur die Woord tree die Heilige Gees met krag in die kerk op.
Die heel eerste en belangrike meting of die Gees in die kerk werksaam is, is om te kyk of die kerk in alles aan die Woord, aan die Bybel, getrou wil wees.
Hoe anders as deur die Bybel sou ons in elk geval geweet het dat die Heilige Gees uitgestort is en sou ons die betekenis daarvan kon begryp het?
So weet ons juis deur die Bybel, deur die gedeelte wat ons vanoggend gelees het, dat die Heilige Gees by Pinkster met drie tekens gekom het. In ons teksvers lees ons van die tekens:
Eers was daar die geluid van 'n geweldige rukwind.
Toe het daar tonge soos van vuur op hulle gaan sit.
En derdens het die apostels in ander tale begin praat.
Hierdie tekens was nie maar sommer vir vertoon nie.
Dit was tekens met BETEKENIS.
2. Die betekenis van die geluid van die rukwind
Wat was die betekenis van die geluid van die geweldige rukwind?
Die Bybel self maak dit vir ons op baie plekke duidelik. Ons kyk maar net na 'n paar plekke. Kom ons begin by die Ou Testament:
In Genesis 2 lees ons dat die HERE na Adam toe gekom het "in die aandwindjie".
2 Samuel 5 vertel dat God na Dawid toe gekom het "in die geruis van die wind".
Ook met Job praat God in 'n stormwind en aan Elia verskyn Hy "in die sagte gesuis van die wind".
In die Ou Testament het God dus meermale die wind gebruik as 'n teken dat Hy persoonlik verskyn.
Waar ons dan hier in ons teks lees dat daar skielik uit die hemel 'n geluid soos dié van 'n rukwind gekom het is dit 'n teken daarvan dat GOD PERSOONLIK uit die hemel optree.
... spesifiek die Persoon van die Heilige Gees.
Dit sien ons in Johannes 3:8, waar die Here Jesus sê:
Die wind waai waar hy wil en jy hoor sy geluid, maar jy weet nie vanwaar hy kom en waarheen hy gaan nie. So is elkeen wat uit die Gees gebore is."
Wanneer God dan met die teken van die wind wys dat Hy teenwoordig is, doen Hy dit ook om te wys dat Hy in besonder in sy HEILIGE GEES optree en werk.
Dit is wat by Pinkster daar in Jerusalem gebeur het. God wys dat die tyd aanbreek waarin Hy deur die Persoon van die Heilige Gees in sy kerk gaan optree.
Hoe lyk die Here se werk wat Hy deur die Gees doen?
Soos die wind.
Jy sien Hom nie, maar jy sien wat Hy doen.
Hy bring in beweging.
Die wind bring bome en blare en wat alles in beweging.
En die Heilige Gees?
Hy bring sy kerk in beweging.
Tot op daardie dag was die apostels daar in Jerusalem bymekaar. Eendragtig, skryf Lukas meer as een keer. Maar toe die Heilige Gees oor hulle uitgestort is, het hulle in beweging gekom.
Die Gees het hulle beweeg om uit die gaan en die kerk van die Here met die verkondiging van die evangelie te vergader.
En deur die prediking van die apostels het die Heilige Gees ander mense laat beweeg: sy uitverkorenes regoor die wêreld het Hy beweeg om die Woord te omhels en saam te kom as sy kerk.
So was die geluid van die geweldige rukwind daar in die vertrek waar die apostels bymekaar was 'n teken daarvan dat God die Heilige Gees sy kerk in beweging bring.
Dit was die begin van 'n proses wat vandag nog aangaan.
Die Gees beweeg sy kerk:
om na binne sy Woord te bewaar
en om sy Woord na buite uit te dra.
So, hiermee het ons al klaar 'n meting waarmee ons die krag van die Gees in die kerk kan meet. Ons moet die "na binne" én die "na buite"-vraag vra:
Dra die kerk die Woord uit na buite?
Maar handhaaf die kerk ook die Woord na binne?
Maar die teken van die wind sê nog meer.
Uit die Ou Testament het ons gehoor dat die Heilige Gees se teenwoordigheid in die kerk dikwels soos 'n sagte geruis van die wind is. Dit wil sê: Sonder opspraak, sonder vertoon.
Dikwels lees mense die sagte suising verkeerd. Hulle dink dat dit 'n teken is dat die Gees afwesig is. Of sy krag verloor het. Van die kerk waar die wind 'n sagte suising is, word maklik gesê dat dit sonder geesteskrag is.
Nee, ons moet onthou dat die Gees gewoonlik in sy kerk werk soos die gesuis van 'n sagte wind.
Jy sien nie met die blote oog die krag daarvan raak nie.
Maar probeer dit net weerstaan, en jy kom gou agter hoeveel krag daaragter sit.
Dan word jy soos iemand wat in 'n geweldige rukwind beland.
Êrens gaan jy seerkry.
Daarom, broeders en susters, moet ons nie die krag van die Gees onderskat en dit verkeerd meet nie. Om die beweging van die wind reg te lees, moet ons meetinstrumente op die Bybel instel.
3. Die betekenis van die tonge soos van vuur
Presies watter soort beweging die Heilige Gees veroorsaak, word in ons teks duidelik omskryf deur die tweede teken: tonge soos van vuur.
Om hierdie teken reg te verstaan, begin ons weer by die Ou Testament toeligting soek. En dan sien ons dat vuur dikwels, net soos wind, gebruik word as 'n teken van God se teenwoordigheid.
Dink maar aan die brandende doringbos waarin God aan Moses verskyn het;
Ook op die berg Sinaï verskyn God in 'n verterende vuur.
Maar wanneer God in vuur verskyn, sê dit iets anders as wanneer Hy in die wind verskyn. Wanneer Maleagi die koms van die Here beskryf, sê hy (3:2):
Hy is soos die vuur van die smelters . . .
Soos iemand wat silwer smelt en suiwer, so sal Hy as regter gaan sit om die Leviete te suiwer, om hulle te louter soos goud en silwer . . .
Hoor u wat die teken van vuur beteken? Dit is simbool van loutering en suiwering.
Soos vuur die onsuiwerhede uit goud- en silwererts verdryf, so is die Heilige Gees 'n geestelike vuur in sy kerk wat die onreinheid van sonde uit die lewens en uit die harte van die gelowiges verdryf.
Dat dit so is, word in die Nuwe Testament bevestig. Johannes die Doper sê (Lukas 3:16) Jesus sal nie met water doop nie maar met die Heilige Gees en met vuur, en dan sê hy:
Hy sal die dorsvloer skoonmaak, en sy koring in die skuur saambring, maar die kaf sal Hy met onuitbluslike vuur verbrand.
So, broeders en susters, moet ons dan die teken van vuur op Pinkster verstaan:
Die Heilige Gees kom in sy kerk woon om as 't ware die sonde uit die lewe van die gelowiges weg te brand.
Die Heilige Gees sal nie ongehoorsaamheid aan die Here en sy Woord in die kerk duld nie:
dat ons die kerk inrig soos ons wil nie;
dat ons die kerk verander om by die wêreld aan te pas nie.
Nee, Pinkster se tonge soos van vuur praat van 'n kerk wat deur die Heilige Gees van wêreldgelykvormigheid skoon gehou word en deur die Heilige Gees gebring word tot gehoorsaamheid aan die Here.
As ons dan wil meet of die Heilige Gees met krag in die kerk werk, moet ons vra:
Tree die kerk met tug en vermaning op, sodat die lidmate nie pad van die wêreld wil opgaan nie maar gehoorsaam aan die Here wil bly?
Wees dan heilig, sê die Here deur sy Gees aan sy kerk, want Ek is heilig.
4. Die betekenis van die spreek in ander tale
Die derde teken waarmee die Heilige Gees uitgestort is, was die talewonder.
Die apostels, eenvoudige manne wat van Galilea af gekom het, het begin praat in die tale van mense van alle uithoeke van die aarde.
Daarmee het die Here sy plan met die kerk deur die eeue gewys: Hy wil hê dat die evangelie na al die volke van die wêreld moet uitgaan. Elkeen moet dit in sy eie taal hoor.
Nou hoef die volke nie meer, soos in die Ou Testament, na Jerusalem te kom en deel van die volk Israel te word om die brood van die lewe te ontvang nie. Nee, van nou af gaan die brood van die lewe uit na die volke.
Die krag van die Heilige Gees het sake omgekeer:
Dit is nou nie meer 'n middelpuntsoekende krag – almal een volk, Israel – nie.
Dit is nou 'n middelpuntvlietende krag – van Israel af na die volke toe.
Die Heilige Gees bring nou die volke van die wêreld in beweging en maak hulle almal deel van die kerk van Jesus Christus.
Hoe doen Hy dit? Weer eens: Deur die Woord. Deur die Woord wat gepreek word laat dring die Gees die waarheid van die Here in die harte van mense in. Hy, die Gees wat volgens Christus se belofte in Johannes 16:13 die kerk in die volle waarheid sal lei, Hy doen dit deur die Woord.
Wat is die kern van die waarheid waarin die Gees ons sal lei? Die Here Jesus sê in Johannes 16:8:
Hy sal ons oortuig van sonde en geregtigheid en oordeel.
Ook hierdie oortuigingswerk doen Hy deur die Woord wat gepreek word.
Orals, by alle volke tale en nasies, waar die Woord gepreek word, dáár sien ons die werk van die Heilige Gees – soos die talewonder wat Hy by Pinkster laat gebeur het.
Orals waar gepreek word om mense van hulle sonde en oordeel te oortuig sodat hulle met berou hulle tot die Here bekeer, dáár sien ons die werk van die Heilige Gees – soos 'n vuur wat louter en reinig.
Orals waar gepreek word dat Jesus Christus ons enigste geregtigheid voor God is sodat mense Hom in die geloof as Saligmaker omhels – dáár sien ons die werk van die Heilige Gees – kragtig soos 'n rukwind.
Waaraan weet ons dat die Heilige Gees werklik in die kerk werksaam is?
Die uitstorting van die Heilige Gees op daardie Pinkster in Jerusalem leer ons:
Ons moet nie soek na groot opspraakwekkende dinge wat in die kerk gebeur nie, maar na die rustige en volgehoue verkondiging van die Here se Woord;
nie kyk na eiewillige optrede wat die wêreld se manier wil nadoen nie, maar na gehoorsame luister na die Here se Woord;
nie vrede met die sonde wil maak nie, maar aanhou met tug en vermaning soos die Bybel ons leer;
nie ter wille van vriendskap met die wêreld hulle ongeloof maar oor die hoof sien nie, maar onbeskroomd die evangelie van Christus as die volle waarheid verkondig – aan alle volke tale en nasies.
Kortom: Die Pinkstergebeure laat ons besef dat die Heilige Gees met groot krag werk daar waar sake in die kerk rustig voortgaan:
die preke van elke Sondag;
die daaglikse bekering van gelowiges;
kerklike vergaderings wat kerksake wil reël volgens die Woord van die Here.
Omdat God met die uitstorting van die Heilige Gees as 't ware vir die derde keer in die wêreld ingekom het, leer Pinkster ons ook verder kyk as die hier en die nou.
Dit laat ons vorentoe kyk na die dag wanneer die Here finaal in hierdie wêreld sal inkom. Dit sal wees met sy wederkoms, wanneer Hy op die nuwe aarde onder die nuwe hemel by ons sal kom woon, sê Openbaring 21.
Dán sal ons staan by die vervulling van Pinkster, want dan sal God self by ons wees as ons God – altyd en ewig.