Aandele-verhandeling: Vermy ’n totale ramp só as jy jou in krisistye bevind | Netwerk24
Aandele-verhandeling: Vermy ’n totale ramp só as jy jou in krisistye bevind
Ek het ’n paar maande gelede geskryf oor verhandeling en hoe moeilik vanjaar vir baie handelaars is. Intussen het ’n paar lesers my van hul eie ervarings vertel – wat omtrent almal sover vanjaar tot geldverlies gelei het. Ek was gelukkig dat toe ek in die middel 1990’s begin verhandel het, daar net aandele was om te verhandel.
Toe – einde 1997 – is opsies (deur genoteerde opsiebewyse) ingestel. Terwyl opsies hefboomwerking bied, was jou daalpotensiaal steeds tot 100% beperk, want ’n opsie is ’n reg om te koop of te verkoop, nie ’n verpligting nie. As sake vreeslik sleg verloop het, kon jy dus die opsie sonder enige verdere verpligting laat vaar.
’n Verhandelingsverlies van 100% is uiteraard onaangenaam. Maar die lesers na wie ek hierbo verwys het, is almal handelaars wat veel meer as 100% verloor het.
Dink aan al die skielike ineenstortings van die laaste paar jaar: van Steinhoff, wat in een dag met meer as 50% (en toe nog verder) geval het, tot die meer onlangse Tongaat Hulett-debakel – en heelparty ander.
Dit is omdat termyn- of verskilkontrakte ’n verpligting is. Dit beteken jy kan veel meer verloor as waarmee jy begin het. Kom ons gebruik ’n voorbeeld. Jy kry deur óf ’n termynkontrak óf ’n verskilkontrak blootstelling van, sê, R50 000 aan ’n aandeel wat jy dink sal styg. Maar jy betaal nie die volle R50 000 nie. Jy betaal ’n deposito van sowat R5 000. Basies word die orige R45 000 aan jou geleen.
Dan gebeur iets vreesliks met die aandeel en dit daal binne ’n paar dae of weke met, sê, 25%. Só ’n daling is natuurlik nie ongewoon nie. Veral nie in die huidige mark nie. Só ’n daling op R50 000 beteken jy verloor R12 500.
Maar omdat jy aanvanklik net R5 000 betaal het, moet jy nou nog R7 500 betaal. Jy het meer verloor as waarmee jy begin het. Die probleem hier is vierledig: hefboomwerking, aandele, keerverliese en risikobestuur. Eerstens is hefboomwerking gevaarlik. Jy verhandel met geleende geld.
En kom ons wees eerlik: wanneer jy begin verhandel, weet jy nie wat jy doen nie. Buitendien is dit gek om met geleende geld te verhandel. Die oplossing hier is om termyn- en verskilkontrakte heeltemal te vermy wanneer jy begin verhandel. Begin eerder om eenvoudig in normale genoteerde aandele te verhandel. Dis waar dat só ’n daling van 25% jou baie seer sal maak, maar dit sal in werklikheid net 25% se pyn wees en nie 150% s’n soos in die voorbeeld met hefboomwerking sou gebeur nie.
Ja, om aandele sonder hefboomwerking te verhandel, is stadig. Maar as jy nog leer om te verhandel, is stadig presies hoe jy dit moet doen. As jy van meet af aan volstoom voortstorm, sal dit jou portefeulje uitwis. En selfs meer. Die tweede kwessie is – onomwonde – werklike aandele. Aandele behels geweldige enkelvoorvalrisiko.
Dink aan al die skielike ineenstortings van die laaste paar jaar: van Steinhoff, wat in een dag met meer as 50% (en toe nog verder) geval het, tot die meer onlangse Tongaat Hulett-debakel – en heelparty ander. ’n Brokkie baie slegte nuus (of baie goeie nuus) kan veroorsaak dat ’n aandeelprys uiters vinnig verander.
Ja, om aandele sonder hefboomwerking te verhandel, is stadig. Maar as jy nog leer om te verhandel, is stadig presies hoe jy dit moet doen.
Daarteenoor verander indekse baie stadiger omdat hulle ’n mandjie aandele is. Ja, indekse stort ineen. Maar die ergste voorbeeld was die internasionale mark- ineenstorting van Swart Maandag op 19 Oktober 1987. Met die Swart Maandag-ineenstorting het markte binne ’n dag met net meer as 20% geval wat, vergeleke met Steinhoff, nie so erg was nie.
As jy indekse wil verhandel, sou ek met die plaaslike Almi begin – wat die minikontrak op die Top40-indeks is. Die risiko is R1 per punt. Jy kan met ’n beskeie R10 000 begin en steeds behoorlike risikobestuur toepas. Jy kan dan na die indeks van alle aandele (Alsi) oorskakel wat steeds die Top40 volg, maar teen R10 per punt (en sowat R100 000 wat vereis word vir elke kontrak wat jy verhandel). Die twee ander kwessies wat ek genoem het, is spesifiek keerverliese en meer algemene risikobestuur.
Ek sal dié temas in die volgende uitgawe bespreek waar ek ’n paar idees sal deel, soos die reël van 2% (wat as dit behoorlik toegepas word, beteken dat 50 opeenvolgende verloorverhandelings nodig is voordat jy uitgewis sal wees). ¦ terugvoer@finweek.co.za