Liefde in ons Ystertydperk — alternatief
— Erin Luisa Borjesson, Mzansi Zeitgeist Joernalis van die Jaar*
Wie verwag om die fonds van haar lewe in ŉ tweedehandse winkel te maak? Maar ek het ­– in Berkeley se Goodwill. Duiselig weens slegte nuus by die huis dool ek deur die klere en snuisterye – jy ken mos daai ding van gym, happy-clappy-kerk, en (goddank!) retail therapy. Ewig die boekwurm gaan kriewel ek rond in die boeke-afdeling. Daar vind ek dit: ’n voosgeleesde kopie van Marcel Proust se In Search of Lost Time. Binne-in was ’n groot fonds! Neffens Proust se meesleurende verhaal verskyn die aantekeninge van die inimitable romantiese Afrikaanse Zen erotiese ghoeroe homself: Eros Minnaar.
Onthou jy nog hoe hy ons opgesweep en positief gestem het? Onthou jy die stories van paartjies, voshaar of grysaard, wat weer bymekaar gekom het? Die diep konneksie wat ons almal gedeel het? Hoe dinge vir ’n rukkie was net soos ons nog altyd gehoop het dit sou wees?
Hy was wys, dog beskeie. Skerp, dog teer. En nou is dit ses jaar later en soms voel als nog steeds dieselfde. Met al die moorde, korrupsie, polities korrekte landmynnavigasie, swak opvoeding, droogte, plaasaanvalle, payback politics, Orwelliaanse nagmerrie-staatbou, helde met voete van klei, victims sonder vision, en werkloosheid en lyding in Mzansi, is dit verstaanbaar dat lesers geheueverfrissing verlang.
Wie was Eros Minnaar nou eintlik? In hierdie artikel slaan ek sy voosgeleesde kopie van Proust se meesterstuk oop en laat Eros self met ons gesels. Hier ontluik sy metamorfose van slagoffer na skepper uit dagboekinskrywings, haikoes, asook self-onderhoude op die spoor van Vladimir Nabokov se Strong Opinions en fiktiewe gesprekke met Marcel Proust. Die alternatief.co.za-span moedig u aan om enige soortgelyke fondse hier met ons te deel. Weens die soms wulpse aard van hierdie onderhoud beveel ons aan dat u dit buite werksure lees met ’n doos sneesdoekies byderhand.
Eros, wat is jou storie?
Marcel, ek wou nog altyd mense help. Ek was onblusbaar spuls as tiener en opruierig as student, maar my dryfvere was en bly steeds: naasteliefde, geloof in menswaardigheid, en die lang, stadigdans van intimiteit en die goeie lewe.
Na universiteit was daar min plek in Mzansi vir ’n jong wit boekwurm met ’n doktorsgraad in post-stukturele etiek. Ek het aangebly by Stellenbosch University as ’n oorgekwalifiseerde faktotum en het in my vrye tyd geskryf. Ek en Kanollie (Jade Scheherazade Yassim) was so opgewonde oor die Groot Opstel Kompetisie. Hulle het my Parys toe genooi om my skrywe voor te lees. Ongelukkig kon Kanollie my nie vergesel nie. (“Ek wag in my hart” het ek op haar laaste poskaart geskryf).
Parys was mesmerising: die kuns, die kaas, die strate! My praatjie, “Light of my life, fire of my loins: Pain, beauty and political activism”, het die gehoor aangegryp. Maar hier het die lewe my met ’n wrede ironie gemoker. In Mzansi het gewapende mans by ons huis ingebreek, my vrou verkrag en vermoor. Ek het onmiddellik teruggevlieg, maar nie lank in Mzansi gebly nie.
Ek was devastated. Ek was deur ’n spieël in ’n raaisel – verlore in ’n donker doolhof. Al langs die kronkelgange het ek oplaas in die Ooste uitgekom en kruisbeen in die Himalajas gaan stilsit.
Na Tibet is ek na Kalifornië om my spirituele praktyk te verbreed en verdiep. In hierdie tyd het die beginsels en praktyke van die Slow Sex-beweging my aangegryp. Toe gebeur dit: die groot droom. In Big Sur het Scheherazade, Jeremia, Marthinus Versfeld, Vladimir Nabokov, George Elliot en Jorge Luis Borges my berispe en geroep: “Eros Minnaar, jou hart is ’n donker byekorf propvol heuning. Deel dit! Gee panoramas aan die blindes, prikkels aan die lendelam. Moenie jou geteisterde land van jou geskenke ontneem nie!”
Na sy “ontwaking” maak Eros ’n groot trek terug na Mzansi. Die meetsnoere val in lieflike plekke. Hy doen baanbrekerwerk. Die eerste Kinky Liefde Insig Transendensie-sentrum open in Towerkop. Kliënte kom van oral – en hou aan kom. Die aanhangers en praktyke groei. Kinky Liefde Insig Transendensie-sentra open in stede van die liefde: Kaapstad, Stellenbosch, Potchefstroom en Johannesburg. Sy boeke en webpraatjies verkoop soos roomys op ’n snikheet snakasem-middag langs die strand. All in all, is hy SA se gunsteling mens. – CvN
Kanollie my tong
Fladder soos ’n blinkvlinder
Na jou nat glimlag.
Gesels jy met jou vrou?
Ek gesels eerste ding elke dag met Kanollie, my sonneblom, my lendevuur. Elke aand voor ek gaan slaap gee ek myself ’n stywe drukkie. Ek vryf oor my vlerke – daai vlerke waarmee ek nie kan vlieg nie. Soos wat sy altyd het. En dan koer ons twee weer soos rooiborsduiwe op wittebrood.
Realiteit stort mak-mak in duie weens die krag van fantasie: die boekwurm wat homself as dolende ridder versin. Die president wat ’n groot diktator sien in die spieël. Mans wat dink vrouens en kinders is speelgoed. Die mens met ’n onsigbare maatjie wat vir hom fluister hoe om te lewe en waar om bomme te plant. Die klitprikkel-ghoeroe met die boodskap van liefde en intimiteit in ons geteisterde ystertydperk.
MARCEL VRA, EK ANTWOORD
Wat is jou gunsteling-deug? Empatie.
Watter eienskappe bewonder jy in ’n man? Skerpsinnigheid, teerheid en humorsin.
Watter eienskappe bewonder jy in ’n vrou? Self-respek en waagmoed om jou eie hart te breek.
Wat is jou beste eienskap? Om vir myself te lag.
Wat waardeer jy heel meeste in jou vriende? Hul omgee en verdraagsaamheid.
Wat is jou grootste tekortkoming? Ek het min geduld met apatie en gemaklike klakouse wat maak asof die lewe met stinkvoete hulle vol gate loop. En niks daaromtrent doen nie.
Wat is jou gunsteling tydverdryf? Om te lees naby water.
Wat behels jou idee van geluk? Om ’n geheim met jou beminde te deel.
Wat is jou idee van die diepste put van ellende? ’n Liefdelose bestaan soos dié van Frankenstein.
Indien jy iemand anders was, wie sou jy wees? Wolraad Woltemade.
In watter land sal jy graag wil woon? Noord-Oos Bali of Suid Java.
Wat is jou gunsteling-kleur en blom? Geel en sonneblomme.
Wat is jou gunsteling-voël? African Grey papegaai.
Wie is jou gunsteling prosa skrywers? Cervantes, Coetzee, Nabokov.
Wie is jou gunsteling-digters? Milosz, Breytenbach, Dickenson.
Wie is jou gunsteling fiktiewe karakters? Don Quixote en Sancho Panza.
Wie is jou gunsteling-skilder en –komponis? Matisse en Schubert.
Wie is jou helde in die werklike lewe? Die Suid-Afrikaanse nuusverbuiker.
Wie is jou heldinne in die werklike lewe? Pema Chödrön en Aung San Suu Kyi.
Watter karakters in die geskiedenis hou jy die minste van? Ozymandias en sy moderne koolstofkopieë (Hitler, Stalin, Mugabe, en ŉ string opvolgers).
Wie is jou heldin in die wêreldgeskienis? Cleopatra.
Wat is jou gunsteling kos en drank? Varsgebakte brood met botter en heuningsoet rooibostee.
Wat is jou gunsteling-name? Jade, Thandi en Petrus.
Wat haat jy die meeste? Wanneer ek verlore raak in storielyne van slagofferskap.
Watter oorlog of stryd bewonder jy? Star Wars.
Watter hervorming bewonder jy? Mzansi se grondwet.
Wat is die natuurlike gawe of talent wat jy graag wil hê? Ek is dankbaar vir wat ek het, maar sou nie omgee om ’n musiekinstrument te kon bespeel nie.
Hoe wil jy sterf? Met ’n glimlag, kruisbeen in die tuin.
Wat is jou gemoedstoestand tans? Biggelend.
Watter fout kan jy in ander verdra? Onkunde van die efemere aard van begeerte.
Wat is jou motto? Vee voor jou eie deur dan bly die hele straat skoon.
*Erin Luisa Borjesson was ’n vuurvreter joernalis. Sy was rusteloos, vreesloos. Haar werk het gekryg teen magsmisbruik en apatie. Ons prys en onthou haar onblusbare oortuigings: “Ons eenpartystaat is geskoei op selfverryking, oog-vir-ŉ-oog payback en aparte-haat ver. 2.0. Dit wil strategies wegdoen met bewussyn deur sensorskap, normalisering van misdaad, polities korrekte heksejag, en verbruikerkultuur. Die staat versmoor die ope gesprek en vermoor profete met ’n boodskap van liefde, wysheid, intimiteit en menswaardigheid. In dieselfde manier wat Peesoog Eenoog vir Twee-oog in die land van die blindes vermoor het om koning te kraai en vir homself ’n Nkandla met ’n Kremlin te bou. Vir ’n diktator en sy pelle maak dit sin. Vir die ondergeskiktes met stembriefies – die voormalige burgers – is dit ’n hartseer pad in die kronkelgange van ’n vreemde, wrede doolhof.” Erin het die politieke sluipmoord op Eros Minnaar oopgevlek. ’n Herrie het losgebars. Sy het die Mzansi Zeitgeist Joernalis van die Jaar-toekenning gewen. Erin is sedert die aand van die toekenning vermis.