Is broedertwis genoeg om 'n trustee van sy amp te verwyder? - Jy en die RegJy en die Reg
Tuis › Artikels › Is broedertwis genoeg om 'n trustee van sy amp te verwyder?
In die appèl-hofsaak Gowar v Gowar (149/2015)  ZASCA 101 moes die hof uitspraak lewer aangaande die hof se bevoegdhede ingevolge die gemene reg en die wetgewing wat van toepassing is om trustees van hulle amp te verwyder.
Die saak het gewentel om 'n langdurige familietwis aangaande die beheer in trust van trustbates in 'n familietrust. Hierdie trust het onderskeidelik plase, boerderytoerusting, vee ens. besit. Daar het egter onversoenbare verskille tussen die twee Gowar-broers ontstaan. Een van die broers het gevolglik aansoek gedoen om verwydering van die ander broer as trustee van al vier die trusts waarby hulle gesamentlik betrokke was.
Die geskille het hoofsaaklik gehandel oor die mate waartoe die sake van die trust bestuur moes word om die beste belange van beginsel te dien. Die Respondent het 'n teenaansoek gedoen vir die verwydering van sy broer as trustee. Albei broers het dus aansoek gedoen om die verwydering van die ander een. Die hof het in die eerste instansie beide die aansoek en die teenaansoek afgekeur. Albei partye het daarna appèl aangeteken.
Op appèl het die Hoogste Hof van Appèl die vraag gevra: Onder watter omstandighede kan 'n trustee uit sy amp verwyder word ingevolge artikel 20 van die Wet op Beheer oor Trustgoed 57 van 1988? Die hof het bevind dat 'n trustee die eienaar van trustgoed is in soverre hy/sy die administrasie daarvan moet behartig, maar dat die trustee self geen verdere persoonlike belang by die trustgoed het nie. Waar meer as een trustee in die trust benoem word, deel hulle 'n gemeenskaplike vertrouensplig met mekaar. Hierdie plig is om die oogmerk van die trust te laat verwesenlik en dit moet hulle gesamentlik doen. Die hof wys daarop dat artikel 9 van bogenoemde wet bepaal dat 'n trustee by die nakoming van sy pligte en die uitvoering van sy bevoegdhede met die sorgsaamheid, ywer en kundigheid moet optree wat redelikerwys verwag kan word van 'n persoon wat die sake van 'n ander hanteer. Dit is 'n hoër standaard wat verwag word as van 'n persoon wat na sy eie sake omsien.
Die hof het ingevolge die gemene reg gesê die Appèlhof het die bevoegdheid om 'n trustee vanuit sy amp te verwyder. Artikel 20 van die wet bepaal ook dat 'n hof 'n trustee kan verwyder op aansoek van die meester of enige ander persoon wat 'n belang het by die trustgoed, maar dit kan slegs gebeur indien die hof oortuig is dat sodanige ontheffing in die belang van die trust en die begunstigdes sal wees.
Die algemene beginsel is dus dat 'n trustee uit sy amp verwyder kan word indien sy voortbestaan as trustee sal beteken dat die trust nie behoorlik geadministreer word nie of dat dit 'n nadelige uitwerking op die welstand van die begunstigdes sal hê.
Hierdie bevoegdheid moet volgens die hof met groot omsigtigheid uitgeoefen word. Dit is byvoorbeeld nie 'n voorvereiste dat die trustee in slegte trou moes optree of homself van wangedrag moes skuldig gemaak het voordat hy verwyder kan word nie. Daar moet baie wyer gekyk word as dit.
Die Hoogste Hof van Appèl het bevind dat in hierdie spesifieke saak daar niks meer as blote wrywing, spanning, vyandigheid en 'n bakleiery en persoonlike vete tussen die twee trustees was nie. Dit alleen is nie genoegsaam vir die verwydering van 'n trustee uit sy amp nie. Hierdie verwydering is nie in belang, in die algemeen, van die trust se begunstigdes nie. Die trustees moet begin optree in belang van die trust en hulle persoonlike vete uit die trust hou. Dit waaroor hulle baklei, het niks te doen met die belange van die trust nie. Die aansoek en die teenaansoek is dus albei van die hand gewys.