Geloftedag: Dié wat ons besielErnst Roets. Foto: Ernst Roets/Twitter ŉ Verkorte weergawe van Ernst Roets, hoof van beleid en aksie by AfriForum, se Geloftedagtoespraak by die Bothaspas Geloftefees by Memel. Ons is hier om die wonderwerk van 16 Desember 1838 te herdenk. ’n Wonderwerk wat, ons glo, nie sonder God se ingryping sou kon plaasvind nie. Die dag toe ’n paar 100 Voortrekkers teen 12 000 Zoeloes te staan gekom het. Toe skemer op die oggend van 16 Desember aanbreek, het die Voortrekkers opgemerk dat die ganse Zoeloeland hulle omsingel het. Ons ken die geskiedenis van 16 Desember en die Gelofte wat daar afgelê is. Die slag wat onder leiding van Andries Pretorius gelei is in die nadraai van die moord op Piet Retief en sy manskappe, nadat hulle vir grond gaan onderhandel het by die Zoeloekoning, Dingaan. Die Gelofte wat Sarel Cilliers opgestel het en deur die Voortrekkers afgelê is, toe hulle gebuig het voor die Heilige God om ’n Gelofte aan Hom te doen, dat as Hy hulle sou beskerm en hul vyand in hul hand sou gee, hulle die dag en die datum elke jaar as ’n dankdag, soos ’n Sabbat, sou deurbring, en dat hulle ’n huis tot sy eer sou oprig waar dit Hom behaag en dat hulle dit aan hul kinders en hul kinders ná hulle sal oordra om met hulle daarin te deel, tot nagedagtenis, ook vir die opkomende geslagte. Op daardie manier, het hulle gesê, sal die eer van sy Naam verheerlik word deurdat die roem en die eer van oorwinning aan Hom gegee sal word. Die uiteinde was dat meer as 3 000 Zoeloes gesterf het, terwyl slegs drie Voortrekkers gewond is. Die Buffelsrivier se kleur het verander na rooi van al die bloed. Dit is waarom die slag vandag nog bekend staan as die Slag van Bloedrivier. Maar, die slag van Bloedrivier was nie die enigste buitengewone prestasie wat deur ons voorouers bereik is nie. Om die waarheid te sê, so groot soos wat dit was, is dit maar net een voorbeeld uit ’n lang lys van buitengewone prestasies wat Afrikaners hier aan die suidpunt van Afrika al bereik het. Dit is waaroor ek vandag met julle wil gesels. Ons gaan vandag deur ’n moeilike tyd. Om dit te ontken, is naïef. Daar is baie mense wat vra of daar nog hoop is, mense wat sê dat hulle nie hul kinders in Afrika kan grootmaak nie. Mense wat opgegee het. Mense wat na binne emigreer – hulle woon in sekuriteitsoorde, van waar hulle slegs kop uitsteek wanneer hulle werk toe gaan of hul kinders by die privaat skool gaan aflaai, maar wat nêrens betrokke is nie. Mense wat die land verlaat. Ons sien dit alles. Ons moet besef dat ons deur ’n moeilike tyd gaan. Ons moet ook besef dat ons nie uniek is in die sin dat ons in ’n stryd is nie. Sedert die aankoms van Jan van Riebeeck in 1652 (as ons hom vir die doel van die oefening ’n Afrikaner kan noem) was daar nog nie een generasie Afrikaners wat nie in die een of ander stryd om oorlewing betrokke was nie. Elke generasie het sy eie unieke stryd gehad. En nou is dit ons beurt. Ons is dus nie uniek daarin dat ons in ’n stryd gewikkel is nie. Dit is bloot ’n aflosstokkie wat deur ons ouers aan ons oorgedra is. Maar op ’n dag soos vandag kan ons terugkyk na die geskiedenis en vir ’n oomblik in bewondering staan oor dit wat ons voorouers in hierdie land bereik het, oor die buitengewone prestasies, die opofferings en die heldedade. Hierdie heldedade het reeds met die aankoms van Jan van Riebeeck in 1652 gebeur. Maar nou praat ons net oor die mans, terwyl ons grootste prestasies, ons grootste heldedade en ons grootste opofferings in Afrikanergeledere nie deur die mans behaal is nie, maar deur ons vroue en ons kinders. Een van die mees unieke kenmerke van die Afrikaner is die rol wat die vrou speel. As dit nie vir ons vroue was nie, sou die Afrikaner nooit kon bereik wat hy bereik het nie. In ’n brief, soortgelyk aan dié van Lenie Retief, het ’n Afrikanervrou ná die oorlog geskryf: “Daar is nou vrede in die land, maar nie soos ons verwag het nie. Die twee klein Republieke bestaan nie meer nie. Ons besit tans vier perde, twee muile en ’n paar skape. Gister het ek ’n emmer koring gesaai. Sodra ek kan, sal ek nog saai en plant. As Pa van Ceylon af terugkom, sal ons spoedig weer ’n boerdery op die been kan bring.” Dit bring ons by die kinders: Een ding is seker. Die heldedade, die opofferings, die swaarkry, die oorwinnings, die tragedies, die liefde, die hartseer, die vreugde, was nie verniet nie. Ons voorouers was, om Flip Buys aan te haal, gewone mense, wat in ongewone omstandighede buitengewone prestasies behaal het. Hulle het dit gedoen omdat hulle geglo het. Hulle het geglo in iets wat groter as hulleself is. Hulle het geglo in God. Maar hulle het ook geglo in hul gemeenskap. Hulle het geglo in hul deursettingsvermoë, in die prestasies van dié wat voor hulle was en hulle het geglo in die prestasies wat nog voorlê vir dié wat ná hulle gaan kom. Hulle het geglo dat daar ’n toekoms is. Hulle het nie moed verloor nie. Selfs in die donkerste tye, wanneer dit gevoel het of alles verlore was, het hulle hoop behou. Die Britse filosoof Edmund Burke het gesê dat die samelewing ’n verbond is tussen dié wat lewe, die wat reeds dood is en dié wat nog nie gebore is nie. Ons kan inspirasie put by dié wat reeds dood is, wat ons kan besiel om die uitdagings wat ons vandag in die gesig staar in die oë te kyk en te konfronteer. Maar ons is dit ook verskuldig aan dié wat ná ons gaan kom om alles in die spreekwoordelike stryd te werp om ’n vryer, veiliger en meer voorspoedige toekoms vir hulle agter te laat as die een waarna ons tans kyk. Ons is gewone mense, maar ons het ’n geskiedenis wat besaai is met heldedade deur gewone mense. Dit is iets waarop ons kan roem. Dit is iets waaraan ons kan kleef wanneer ons vandag die moue oprol om ’n beter toekoms te skep vir dié wat nog nie gebore is nie, net soos wat dié wat reeds gesterf het vir ons gedoen het. Daarom kan ons steeds sing: Gee ons die manne, rein in al hul wandel Manne met Trekkersbloed, trou in al hul handel Dan is ons onbevrees, sal ons toekoms veilig wees Gee ons die vroue, eerbaar in hul wandel Vroue met Trekkersmoed, rein in al hul handel Dan bly ons roem bewaar, dan bly ook ons volk gespaar Ons kan sing: Nimmer gaan ’n nasie onder As ons in gedagte hou Al die adel, al die wonders van sy mannemoed en trou Trots die wêreld se misnoeë Trek ons vol vertroue voort Ons is kinders van die Groot Trek Nasie enig aan sy soort!