Manuskripte - B L O O T S
Enigiemand kan 'n manuskrip aan 'n uitgewer voorlê. Die aanvaarding of afkeuring daarvan sal bepaal word deur verskeie faktore: oorspronklikheid, uniekheid, taalbedrewenheid, asook die mate waarin die skrywer hom tot 'n bestaande teikenmark gerig het. Maar daar is 'n ander oorweging wat ook in die spel kom, en dit is gewoonlik hier waar die koring van die kaf geskei word: hoe goed die outeur hom- of haarself voorberei het vir die skep van die manuskrip. Ek wil graag eerste by hierdie laaste gedagte stilstaan, want dit kan baie mense groot verdriet en irritasie spaar.
Kyk 'n bietjie op hoeveel van die volgende vrae jy positief kan antwoord:
1. Weet jy wat dit is wat jy wil skryf?
2. Is jy seker dat jy jou in die genre bevind wat die beste geskik is vir jou skryftalent? (D.w.s.
poësie, prosa, drama, TV-draaiboeke ens.)
3. Lees jy baie in daardie genre?
4. Indien ja, is dit genoeg om vir jou 'n goeie idee te gee van die skryfdissiplines wat van
5. Lees jy genoeg in jou gekose genre om te weet wie jou kompetisie is, en wat hul werk goed en
6. Is jy 'n natuurlike storieverteller?
7. Wat maak jou skryfprojek uniek?
8. Het jy 'n verklarende woordeboek en/of 'n tweetalige woordeboek?
9. As jy nie-fiksie wil skryf, beskou jy jouself as 'n kenner op die terrein waaroor jy wil skryf?
10. Lees jy die boeke wat ander mense oor dieselfde onderwerp geskryf het?
11. Gaan dit wat jy wil skryf, iets nuuts bring op daardie vakgebied, iets waaraan niemand anders
nog gedink het nie?
12. Indien jy vir kinders of tieners wil skryf, het jy kontak met mense in daardie
13. Is dit vir jou maklik om jouself in woorde uit te druk?
14. As iemand vir jou 500 eksemplare van jou boek in die hande stop met die opdrag om hulle te
verkoop, sal jy dit kan regkry?
Indien jy op enige van hierdie vrae in die negatief geantwoord het, weet jy waar jy moet begin werk maak om die leemtes in jou mondering te vul. Meeste van die leemtes kan maklik aangespreek word. As jy nie self alles lees wat jy in die hande kan kry oor die gebied waarin jy wil spesialiseer nie, moet jy goed nadink oor die energie wat jy in skryfwerk wil belê. Uitgewers kom dadelik agter of 'n skrywer werklik in die wieg gelê is daarvoor of nie. Daar is net een manier waarop jy kan verseker dat jy aan die begin van die proses by hiper-kritiese keurders gaan verbykom, en dit is deur te sorg dat jy só wydbelese is dat jy kundig genoeg is om elementêre skryffoute te vermy.
Terwyl jy besig is met jou leesprojekte sal jy agterkom watter uitgewers die soort boeke uitgee wat jy graag nou wil skryf. Sorg dat jy jou manuskrip na hulle stuur, en dat jy weet wat hul vereistes is. Op die webwerwe van NB-Uitgewers en Lapa sal jy uitvoerige inligting kry oor wat hulle van jou verwag. Kyk mooi daarna - daar is heelwat tussen die reëls gesê. Byvoorbeeld: As iemand jou aandag daarop vestig dat kinderboeke gewoonlik betreklik kort in vertellengte is, moet jy nie met 'n toom van 'n duisend bladsye by hulle aankom nie.
Wat verwag uitgewers van jou? Sommige uitgewers verkies voorleggings in 'n spesifieke lettertipe, ander nie. Meeste van hulle wil jou manuskrip uitgedruk met duidelike bladsy-nommering hê, en gedruk in 'n spesifieke lyn-spasiëring. Die kortpad na mislukkking is 'n manuskrip in elektroniese vorm sonder enige aanduiding van die skrywer se identiteit of kontakbesonderhede.
Let daarop dat uitgewers van nie-fiksie boeke dikwels vereistes aan jou stel wat lynreg bots met dié wat fiksie-uitgewers stel. By nie-fiksie kan jy die eerste kwart van jou manuskrip stuur - dit is genoeg om vir die uitgewer 'n idee te gee of hulle in die volledige manuskrip belangstel of nie. By fiksie is dit een van die kernreëls dat jy die volledige manuskrip moet voorlê.
As jy 'n digter is, moet jy uit die staanspoor weet dat uitgewers met hulle hande in die hare sit oor "digters" wat nog nooit enige gedigte gelees het, dan skielik hulle hart se diepste wroeging op skrif stel en dink dit is gedigte. Gaan koop vir jou 'n Groot Verseboek en lees behoorlik daarin. Dit alleen behoort jou te help om 'n manuskrip te lewer wat bo die gemiddelde kan uitstaan. As jy dit nie doen nie, kan ek jou nou al sê jou manuskrip gaan baie sleg ontvang word.
As jy nie die instruksies en riglyne volg wat die uitgewer op sy webwerf bekendmaak nie, is jy besig om jou en hulle tyd te mors. Uitgewers kry soveel manuskripte deur die pos dat enige afwyking van hulle riglyne dadelik afkeuring sal meebring.
Sorg altyd dat jy meer as een afskrif van die manuskrip op papier het. Mens weet nooit wat die noodlot vir jou inhou nie.
As jy bekommerd is oor die beskerming van jou kopiereg, moet jy onthou dat daar nie iets is soos die registrasie van kopiereg nie. Daar is deur die eeue heen nog net een suksesvolle manier uitgedink om te sorg dat ander mense nie met jou kosbare insigte wegloop nie. Maak 'n afskrif van jou manuskrip, en pos dit per geregistreerde pos aan jouself. Sorg dat die titel op die koevert aangedui word, en wanneer dit dan uiteindelik by jou terugkom, hou jy dit onoopgemaak veilig eenkant. As enige iemand met jou skeppings probeer wegkom, sal jy in die hof kan bewys dat daardie inhoud joune is en dat jy die oorspronklike manuskrip het.