Bernard Lategan - 2011-02-14 Oor die veelduidigheid van tekste1 Bernard Lategan, Stellenbosse Instituut vir Gevorderde Navorsing en Departement Inligtingwetenskap, Universiteit Stellenbosch LitNet Akademies Jaargang 8 (1) – Maart 2011
Opsomming Veelduidigheid in die interpretasie van tekste is nie ’n nuwe verskynsel nie. Resente ontwikkelinge het dit egter meer prominent gemaak. Met die fokus op religieuse, en meer spesifiek bybelse, tekste ondersoek die artikel die interne oorsake van veelduidigheid vanuit ’n taalkundige, literêr-teoretiese, historiografiese en filosofiese perspektief en kom dit tot die slotsom dat dit ’n onomseilbare gegewe in die huidige opset is met sowel positiewe as negatiewe dimensies. In ’n slotgedeelte word enkele voorstelle vir die konstruktiewe omgang met veelduidigheid in interpretasie gemaak.
hy: sy, ons, hullever aankom: al naby waspa: ma, oom, die eienaarjammer gekry: woedend geword, was hy teleurgesteld.
Twee implikasies van Husserl se benadering is belangrik vir die bespreking: eerstens, die prioriteit wat hy toeken aan die moontlike in plaas van die werklike – ’n tema wat weer deur Eberhard Jüngel opgeneem sou word; tweedens, die asof-modus van die menslike bewussyn wat verbeelding in staat stel om hom los te maak van perseptuele data en te fokus op alternatiewe maniere van verstaan – ’n gedagte wat deur Ricoeur verder ontwikkel sou word. Heidegger het Husserl se aanslag verbreed deur ook ontologiese oorwegings in sy denke oor verbeelding in te sluit. Verbeelding is vir hom die gebied sonder grense waar tyd en syn mekaar ontmoet. In hierdie sin word verbeelding ’n ander woord vir Dasein (Kearney 1998:54).
6. Moontlik benaderings tot veelduidigheid Naas die teks-interne oorsake wat hier bo bespreek is, is daar nog heelwat ander faktore (veral in die leesproses self) wat aanleiding gee tot veelduidigheid in interpretasie. Dit sluit onder andere in die fokus van interpretasie (verhouding skrywer-teks, teks self, teks-leser), die verskillende moontlike lesers of gehore, die subjek van interpretasie en die modus van die interpretasie self (vgl. Lategan 2007).