Boeke so belangrik soos borsvoeding | Maroela Media
Foto: Jaco Jacobs
Van die begin van die swangerskap tot met 'n kind se tweede verjaardag vind ontwikkeling op fisieke, intellektuele en emosionele vlak die vinnigste plaas en vergroot die brein met 80%, sê prof. Mariana Kruger, uitvoerende hoof van die Departement Pediatrie en Kindergesondheid in die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe aan die Universiteit Stellenbosch.
In Suid-Afrika word baie kinders egter die reg op die beste versorging in hierdie tydperk ontsê. Die negatiewe kettingreaksie wat dit ontketen, vind tot in volwassenheid en in die samelewing as geheel weerklank: Chroniese wanvoeding lei tot swak breinontwikkeling wat weer swak skoolprestasie meebring en uiteindelik lewenslange armoede tot gevolg kan hê, verduidelik Kruger.
"Swak voeding het 'n nadelige uitwerking op 'n land se bruto binnelandse produk, wat 2% tot 3% swakker kan wees," voeg sy by. "Wêreldwyd word die direkte koste vir gesondheid jaarliks op nagenoeg $20 tot 30 miljard dollar geraam."
Wat geboortebeperking en gesinsbeplanning betref, is daar min leiding, sê Kruger. "Goeie geboortebeperking is belangrik sodat kinders in arm gesinne nie te vinnig ná mekaar gebore word nie."
Feit is egter: Die vigspandemie in Suid-Afrika en die gepaardgaande vrees dat die MI-virus van ma na kind oorgedra kan word, het daartoe bygedra dat borsvoeding plaaslik in groot mate op die agtergrond geskuif is. Omdat die staat lank alternatiewe voedings verskaf het, het dit die wanpersepsie gevestig dat dit die manier is waarop dinge gedoen behoort te word. Die siening het selfs ontstaan dat dit is hoe "ryk" mense te werk gaan, verduidelik Kruger.
Gesondheid kan egter nie in isolasie gesien word nie, benadruk Kruger. "As ons 'n kind in sy eerste 1 000 dae wil red, gaan dit nie net oor oorlewing nie, maar ook oor ontwikkeling en leer. Ons het net geslaag as ons 'n kind in 'n selfstandige individu ontwikkel het wat uiteindelik 'n werk kry en daardie werk behou."
Kruger sê dit verstom haar dat bitter min ouers besef hulle kan al voor geboorte vir hul kinders begin lees om hulle te stimuleer. "In Suid-Afrika is ons baie goed met die voorkoming van vigs by babas, maar skolasties word daar nie genoeg vir kinders gedoen nie. Trouens, baie Xhosasprekende ma's weet nie eens dat kinderboeke in hul eie taal bestaan nie. En ons weet kinders se onderwysuitkoms is net soveel beter as hulle in die eerste twee jaar op boeke ingestel is."
Dr. Miemie du Preez, 'n neonatoloog in dieselfde fakulteit, meen boeke is net so belangrik vir 'n kind se toekoms as borsvoeding, inenting en toegang tot gesondheidsorg.
Sy is nou betrokke by 'n leesprojek in die Tygerberg-kinderhospitaal, met mediese studente, verpleegkundiges of ander vrywilligers wat ma's en kinders van alle ouderdomme aan boeke blootstel.
Saamlees (wanneer ouers aan hul eie kinders voorlees) word op verskeie maniere aangemoedig, selfs vir premature babas. "As dit gereeld gedoen word, kan die struktuur van die ontwikkelende brein verander," sê Du Preez. "Elke baba wat in ons neonatale sale toegelaat word, ontvang 'n kinderrympieboek in die ma se moedertaal en die ouers lees daagliks vir hulle. 'n Droom is genoeg boeke sodat elke kind wat tot die Tygerberg-hospitaal toegelaat word, sal weggaan met 'n prenteboek."
Du Preez wys daarop dat 75% van alle vyfjariges in die Wes-Kaap volgens 'n onlangse studie nie skoolgereed is nie. "Ons kan die skoolstelsel blameer, maar die eenvoudige waarheid is dat maksimale breinontwikkeling in die eerste drie jaar plaasvind en dat verlore geleenthede en 'n gebrek aan stimulasie nie omgeswaai kan word nie."
Uiteindelik is 'n politieke wilsbesluit vir doeltreffende strategieë nodig, sê Kruger. Landswette, beleidsrigtings en regulasies moet verbeter word om beter omstandighede in die eerste 1 000 dae van 'n kind se lewe te bevorder. (Met die veldtog "Regte begin, blink toekoms" was die Wes-Kaap vanjaar die eerste provinsie wat dít 'n prioriteit gemaak het.)
Kruger lig borsvoeding weereens uit as van kardinale belang. 'n Kopskuif is volgens haar nodig, met ma's wat toegelaat moet word om in die werkplek te borsvoed en openbare vervoer wat toegerus moet word met sitplekke spesifiek vir borsvoedende vroue.
Vennootskappe tussen die openbare en die private sektor kan help verseker dat die nodige voedingsplanne vir ma's en kinders ingestel word.
In Suid-Afrika is primêre gesondheidsorgklinieke in die praktyk verpleegstersgedrewe, maar die geweldige tekort aan verpleegkundiges en onvoldoende opleiding bly 'n knelpunt. "Dis belangrik om in gesondheidswerkers te belê, veral diegene wat betrokke is tydens swangerskap en by primêre gesondheidsorgklinieke," sê sy. Hier kan veral gekyk word na Malawi en Nepal, wat uitsonderlike sukses behaal deur gesondheidswerkers strategies te plaas.
"En ouers met 'n goeie opvoeding maak 'n drastiese verskil," benadruk Kruger. "Ons het 'n hoë voorkoms van tienerswangerskappe en ma's wat nie matriek haal nie. Toekomstige ma's moet wanvoeding met die nodige kennis kan beveg, met die ideaal dat alle meisies volledig geskoold moet wees."
Die artikel is oorspronklik op die webwerf van die Universiteit Stellenbosch gepubliseer.
So baie, baie waar! Ekt aldrie my kinders geborsvoed vir meer as n jaar en onophoudelik vir hul gelees. Ekt hul ook geleer foneties lees voor hul skooltoe is omdat ek in die "Phonics Approach" tot leesaanlering glo. Vandag pluk hul die vrugte oor en oor.
Dankie aan my wonderlike vakhoof, prof Jan Snyman, wat my toegelaat het om soveel tyd by my kosbare kinders deur te bring.
'Lees vir jou Hasie en jou Hasie lees eendag vir jou.!!!'
Meeste ouers lees gewoonlik self nie meer, wat nog te sê lees vir hul kinders! Hulle wens sekerlik hul kan 'n ipad of 'n ding in baba se hand stop dat hy kan besig bly en hul niks hoef te doen. Ek het ook van net na geboorte sommer hardop uit tydskrifte ens vir my kinders gelees, toe hul self kon regop sit is daar badtyd die sg "plasboekies" (van plastiek en dus waterdig) vir hul gelees plus nog kort storie en stukkie uit die Bybel. En ja, soos Andrea hierbo, het ons die vrugte gepluk. My dogter het haar… Lees meer »