veneers for teeth in Oakland 94611
average cost of veneers Fresno CA
teeth veneer Valley Village California
what are veneers for teeth Aurora IL
Orthodox dental implants dentures Sandy Utah
Irwin bleach teeth
price of porcelain veneers in Bluffton Indiana PressReader - Die Burger: 2020-05-14 - Kri­sis kan dié par­tye baat
Kri­sis kan dié par­tye baat
’n So­sio-e­ko­no­mie­se kri­sis word in die na­draai van die Covid-19-pan­de­mie voor­spel. Sal dit dié kri­sis wees wat ’n par­ty soos die EFF in staat kan stel om sy po­li­tie­ke spie­re te bult? vra Pie­ter La­bu­schag­ne.
Die Burger - 2020-05-14 - 15 -
Daar word dik­wels ge­sê dat el­ke staat ’n vy­and no­dig het om sy on­der­da­ne te laat saam­staan.
Dié be­gin­sel geld, met ’n klein aan­pas­sing, se­ker­lik ook in die po­li­tiek: El­ke klein par­ty het ’n kri­sis of ka­ta­stro­fe bit­ter no­dig om in ’n kort tyd­jie baie vin­nig te groei.
Die kri­tie­ke vraag in Suid-A­fri­ka is of die dub­be­le kri­sis van beurt­krag en die Covid-19-pan­de­mie juis was waar­op ’n re­la­tief klein par­ty soos die EFF ge­hoop het om dras­tie­se groei te be­werk­stel­lig so­dat hy die ANC se po­li­tie­ke oor­heer­sing kan uit­daag?
Die di­na­miek van ver­skui­wen­de steun sal oor die vol­gen­de 12 tot 24 maan­de ge­sien word so­dra die vol­le im­pak van beurt­krag en Covid-19 op die e­ko­no­mie ge­voel word.
E­vo­lu­si­o­nêr, nie re­vo­lu­si­o­nêr
Die steun vir po­li­tie­ke par­tye in Suid-A­fri­ka het se­dert 1994 ’n meer e­vo­lu­si­o­nê­re as re­vo­lu­si­o­nê­re tra­jek ge­volg. Daar­mee word be­doel dat die steun of ver­lies aan steun vir die ver­naam­ste par­tye meer ge­lei­de­lik as dras­ties was.
As ’n mens by­voor­beeld na steun vir die ANC kyk se­dert die eer­ste de­mo­kra­tie­se ver­kie­sing in 1994, sien jy dat dit hoof­saak­lik bin­ne ’n ge­ma­ti­ge band van 10% tot 12% be­weeg het.
Die per­sen­ta­sie steun vir die ANC (met die jaar van die ver­kie­sing in ha­kies) het só ge­lyk: 62,6% (1994), 66,4% (1999), 69,6% (2004), 65,9% (2009), 62,1% (2014) en 57,5% (2019). Die steun van die een ver­kie­sing tot die vol­gen­de het nooit met meer as 5% ge­wis­sel nie.
Steun vir die DA het wel dras­ties toe­ge­neem, van 1,7% in 1994, toe dit nog die De­mo­kra­tie­se Par­ty was, tot 9,6% in 1999 en 12,37% in 2004.
Dié sty­ging kan hoof­saak­lik toe­ge­skryf word daar­aan dat die Na­si­o­na­le Par­ty se on­der­steu­ners ’n nu­we po­li­tie­ke tuis­te ge­soek het na­dat dié par­ty ont­bind het.
In die ver­kie­sing van 2009 het die DA se steun tot 16,6% ge­styg. Daar­na het dit heel­wat ge­klim tot 22,2% (2014) voor­dat dit in 2019 tot 20,7% af­ge­plat het.
Kyk ’n mens na die DA se steun se­dert dit in 2009 ge­kon­so­li­deer het, was sy steun­vlak­ke ook bin­ne ’n band van 10%.
Die EFF se steun het ook sterk e­vo­lu­si­o­nê­re ken­mer­ke ge­toon: 6,3% (2014) en 10,7% (2019).
Die ver­wag­ting is dat die EFF se­ker­lik die e­ko­no­mie­se ag­ter­uit­gang in die ver­kie­sing van 2024 die bes­te sal uit­buit en sy steun­vlak­ke tot tus­sen 12% en 15% sal uit­brei.
Dit blyk dus dui­de­lik dat die in­vloed van po­li­tie­ke en so­sio-e­ko­no­mie­se woe­lin­ge op die steun van par­tye bin­ne ge­ma­tig­de per­ke was en nie bui­te ban­de van meer as tus­sen 10 en 12% be­weeg het nie.
Die Na­zi-par­ty se op­koms
Vir ’n in­te­res­san­te voor­beeld van ’n klein po­li­tie­ke par­ty wat dank­sy ’n kri­sis ’n groot po­li­tie­ke fak­tor ge­word het, hoef ’n mens nie ver­der te kyk as die Na­zi-par­ty in Duits­land in die 1920’s en 1930’s nie.
Voor en ty­dens die ver­kie­sing van 1928 in Duits­land het die Na­zi’s, ’n klein par­ty met mi­ni­ma­le groei, ’n kri­sis be­leef. Die Na­zi’s het ge­hoop dat meer men­se in 1928 vir hom ná in­ten­sie­we pro­pa­gan­da en in­ti­mi­da­sie sal stem.
Maar Duits­land se e­ko­no­mie­se po­si­sie het teen dié tyd heel­wat ver­be­ter ná die ver­woes­ten­de in­vloed wat die Eer­ste Wê­reld­oor­log daar­op ge­had het. Die mees­te la­er- en mid­del­klas-Duit­sers se so­sio-e­ko­no­mie­se om­stan­dig­he­de was aan die ver­be­ter en dit het re­la­tief goed met hul­le ge­gaan.
Min van hul­le was dus aan­ge­trok­ke tot ’n klein par­ty met ’n ra­di­ka­le ras­se- en so­si­a­lis­tie­se i­de­o­lo­gie.
Die uit­slag van die ver­kie­sing van 1928 was ’n groot te­leur­stel­ling vir die Na­zi’s.
Hul­le het die steun van 100 000 kie­sers se­dert die laas­te ver­kie­sing ver­loor en kon na­si­o­naal slegs steun van 2,6% mon­ster. Dit het be­te­ken dat die Na­zi’s net 15 se­tels in die Rei­chstag van 500 le­de kon kry.
Die red­dings­boei vir die Na­zi’s was ’n kri­sis – die in­een­stor­ting van die A­me­ri­kaan­se ef­fek­te­beurs in 1929. Dit het tot ge­volg ge­had dat A­me­ri­kaan­se be­leg­gings en le­nings ont­trek is en die Duit­se e­ko­no­mie het in duie ge­stort.
Die e­ko­no­mie­se kri­sis het on­der meer tot ’n ver­vroeg­de ver­kie­sing in 1930 ge­lei. Die werk­loos­heid­sy­fer het tot 30% ge­styg, ter­wyl die mees­te ryk men­se in die hoë mid­del- en wel­va­ren­de klas se be­leg­gings weens die ge­wel­di­ge hoë in­fla­sie­koers waar­de­loos ge­word het.
Die Na­zi’s se so­sio-e­ko­no­mie­se re­to­riek, wat voor­heen geen in­druk op die sa­me­le­wing ge­maak het nie, het nou by­val ge­vind. Hul steun het van on­ge­veer 1,7 mil­joen stem­me
Die EFF, wat tot dus­ver met die Covid-19pan­de­mie re­de­lik stil en op die ag­ter­grond is, bly die par­ty wat die kri­sis rond­om die vi­rus die bes­te kan uit­buit.
tot 6,5 mil­joen toe­ge­neem en die ge­tal ver­teen­woor­di­gers in die Rei­chstag van 15 tot 107, wat hul­le die groot­ste op­po­si­sie­par­ty ge­maak het.
S­kaars drie jaar la­ter het A­dolf Hit­ler, die Na­zi’s se lei­er, kan­se­lier van Duits­land ge­word.
Nog ’n kri­sis, die af­brand van die Rei­chstag, het Hit­ler die ge­leent­heid ge­gee om bur­ger­li­ke vry­he­de in te perk en om die sterk Kom­mu­nis­tie­se Par­ty te on­der­druk na­dat die skuld vir die af­brand van die par­le­ments­ge­bou op ’n Jood­se kom­mu­nis ge­pak is.
In die ver­kie­sing van 1933 het die Na­zi’s se steun tot 44% ge­styg, en kort daar­na het Hit­ler die po­li­tie­ke to­neel in Duits­land heel­te­mal oor­heers.
EFF en die kri­sis in Suid-A­fri­ka
Die vraag is of die re­de­li­ke dras­tie­se in­krim­ping van die Suid-A­fri­kaan­se e­ko­no­mie weens die Co­vid19-pan­de­mie, ge­skat op on­ge­veer 10% van die bru­to bin­ne­land­se pro­duk (BBP), ook ’n soort­ge­ly­ke ka­ta­li­sa­tor vir ver­an­de­ring sal wees.
Die in­vloed op die e­ko­no­mie van groot uit­ga­wes om die so­sio-e­ko­no­mie­se kri­sis en die lot van die ar­mes te ver­be­ter sal ook la­ter merk­baar wees.
Waar­heen gaan die ge­skat­te so­wat 1 mil­joen nu­we werk­lo­se men­se hul­le wend om van hul frus­tra­sies ont­slae te raak en, dalk nog be­lang­ri­ker, waar gaan hul­le hul krui­sies trek? Die ANC sal on­ge­twy­feld die mees­te skuld vir die e­ko­no­mie­se pro­ble­me kry, en sy steun kan daar­om in 2024 selfs tot on­der die drem­pel van 50% daal.
On­te­vre­de­nes sal hul­le be­slis nie tot die DA wend nie. Dié par­ty word deur baie men­se slegs as die po­li­tie­ke tuis­te van wit en bruin men­se be­skou, en die mees­te van sy on­der­steu­ners is le­de van die mid­del- en ho­ër klas.
Ge­frus­treer­de en werk­lo­se men­se sal eer­der aan­klank vind by die EFF se so­si­a­lis­tie­se en na­si­o­na­li­se­rings­dro­me. Die EFF, wat tot dus­ver met die Covid-19-pan­de­mie re­de­lik stil en op die ag­ter­grond is, bly die par­ty wat die kri­sis rond­om die vi­rus die bes­te kan uit­buit.
Dalk is die ge­vol­ge van beurt­krag en Covid-19 die kri­sis wat van die EFF ’n baie gro­ter po­li­tie­ke rol­spe­ler sal maak – een wat selfs oor vyf jaar in die amp­te­li­ke op­po­si­sie­ban­ke sal in­skuif.
Wat­ter po­li­tie­ke par­ty in Suid-A­fri­ka gaan die mees­te po­li­tie­ke munt uit die Covid-19-kri­sis en sy na­draai slaan?
La­bu­schag­ne is e­me­ri­tus­pro­fes­sor in po­li­tie­ke we­ten­skap aan U­ni­sa.