Uit die land van die Taj Mahal*) het hulle gekom om ’n nuwe liefde op ’n heel ander vasteland te vind...
Al vorm hulle net sowat 2,6 persent van ons bevolking, is die Indiër-gemeenskap ’n belangrike komponent van die Suid-Afrikaanse samelewing. Hul hartland is KwaZulu-Natal, en verskeie van hulle het hul merk in die landsbestuur, die sakewêreld en op ander terreine gemaak. Maar presies hoe het hierdie mense van die verre Asië dan in Suid-Afrika beland?
N die middel van die negentiende eeu (die 1800’s) sit die boere op die Natalse suikerriet-plantasies met die hande in die hare. Hulle het sterk en gewillige werkers dringend nodig, maar die inheemse volkere stel nie belang nie. Nou is hul hoop op die koloniale owerheid gevestig om ’n plan te maak, want Natal is nog ’n Britse kolonie.
Daar is stellig ’n aantal goeie redes hoekom die manne van die Zoeloes en ander swart stamme van die streek nie op die plantasies wil werk nie. Een daarvan is dat die kweek van gesaaides en ander gewasse in hul kultuur die werk van die vroue is—en vir ’n stoere Zoeloe-man sal dit mos ’n vernedering wees om in die grond te woel en te arbei.
Maar vernaamlik is daar in hierdie tyd nog sporadiese botsings tussen die trotse Zoeloe en die indringende witman, eers die Boere en nou weer die Engelse. Die Zoeloe-verset sou eers in 1879 finaal deur die Britte onderdruk word.
Die Natalse regeerders oordink die arbeidskwessie. Daar word besluit om met die Indiese owerheid te onderhandel om Indiese werkers uit Asië te bekom. Die saak word indringend bespreek en ’n wet om die invoer van sulke arbeiders te magtig, word in 1859 aangeneem. In 1860 werp ’n aantal Indiese kontrakwerkers wat per skip aankom hul eerste blik op die kolonie Natal.
Nadat hul kontrakte verstryk het, het die meeste van hulle dan ook verkies om in Natal te bly en nie na die Ooste terug te keer nie. Hulle het die kern gevorm van die sogenaamde "Vrye Indiërs'', wat deur die invoering van vroue en ’n buiten­gewoon hoë geboortesyfer versterk is.
Mettertyd het van die Indiërs na ander gebiede in Suid-Afrika verhuis, veral na Transvaal waar hulle omstreeks 1881 hul opwagting gemaak het. Heelparty het hulle ook na die Kaap begewe, maar in die Vrystaat was daar ’n lang tyd feitlik geen Indiërs nie. Dit was omdat die Vrystaatse owerheid ’n streng verbod op hul binnekoms geplaas het.
Terwyl die meeste Indiërs op plase bly werk het, het ander hulle teen die einde van die negentiende eeu op die handel begin toespits. Hul betreklik lae lewenstandaard en vermoë om geld te maak het teenstand ontlok, en dit het gelei tot die instelling van beperkende wetgewing soos ’n verbod op hulle om grond in Transvaal te besit.
LINKS: Kinders van waar? Van êrens in Indië? Of van ’n straat in Durban? Selfs ’n kenner sou nie kon sê nie, want mense van daar en hier lyk kennelik dieselfde en daar kan geen twyfel oor herkoms van die Indiërs van Suid-Afrika wees nie! (As dit van belang is: die kinders op die foto is van New Delhi in Indië.)
DIE eerste veranderings aan die rigiede vestings van apartheid is in 1984 aangebring met beperkte hervormings waardeur die Kleurlinge en Indiërs (maar nog nie die swartmense nie) by die landsbestuur betrek is. Ingevolge die destydse grondwet is die blanke parlement vervang deur drie regeringsliggame: ’n blanke Volksraad, ’n Huis van Verteenwoordigers vir Kleurlinge en ’n Huis van Afgevaardigdes vir Indiërs.
Dit was egter gou duidelik dat die groot swart massas in Suid-Afrika nie uit die regeringsbestel gehou kon word nie, en in die middel van die dekade van negentig het blank, swart, gekleurd en Indiër saam opgegaan in ’n nuwe Suid-Afrika waarin alle diskriminasie op grond van herkoms ten minste uit die wetboeke geskrap is.
Ons het vroeër in hierdie artikel genoem dat daar in 1911 149.791 Indiërs in Natal was. Dertig jaar later, in 1941, het die getal tot 239.000 aangegroei. Volgens die sensus van 1951 was daar in dié jaar weer 366.664 Indiërs in Suid-Afrika. Pas het die gesaghebbende Amerikaanse CIA die bevolking van Suid-Afrika vir Julie 2005 op 44.344.136 geraam, van wie 2,6 persent (dus meer as ’n miljoen mense) Indiërs is.
En verreweg die meeste van hulle is hier om te bly en beskou lank nie meer Indië as hul vaderland nie, net so min as wat die blanke Suid-Afrikaners terughunker na Europa. Geleenthede word plaaslik gretig benut. Een van die interessantste plekke wat ’n mens in Durban kan besoek, is byvoorbeeld die Indiërmark, waar ’n groot verskeidenheid van artikels, van kos tot kunstig vervaardigde aandenkings, by die menigte stalletjies te koop aangebied word.
Persepolis met sy menigte suile is vandag ’n stille getuienis van die grootsheid van die Persiese konings van weleer....
• Kyk ook Persië: Die onstuimige verlede van die teenswoordige Iran en Alexander die Grote in ons “Laslappie”-afdeling
“GOD beskerm hierdie land teen vyand, hongersnood en bedrog.” Só lui die inskripsie op die suidelike stutmuur van Persepolis. Die inskripsie is ’n beroemde gebed van koning Darius die Grote, die stigter van Persepolis, vir die mense van die veelvolkige Persiese Ryk.
Die kaart hierby is ’n aanpassing en verafrikaansing van ’n kaart in die World Factbook van die CIA; alle materiaal in die World Factbook is tot openbare besit verklaar
Persië het geleidelik magtiger geword en was teen die jare 500 v.C. die middelpunt van ’n ontsaglike ryk wat byna regoor die destyds bekende wêreld gestrek het, van Suidoos-Europa en Noord-Afrika in die weste tot Indië in die ooste. Hierdie Persiese Ryk het sy toppunt bereik onder Darius I (522-486 v.C.), wat in die Ou Testament genoem word.
Die Persiese konings het, afhangende van die seisoen, in verskeie hoofstede gewoon: Ecbatana, wat in die somer gebruik is; Susa, wat in die winter verkies is; en Babilon. Nadat hy ’n paar jaar lank regeer het, het Darius I ’n indrukwekkende nuwe hoofstad, Persepolis, begin bou, in ’n bergagtige gebied in die teenswoordige Suidwes-Iran.
Foto deur sy eienaar tot openbare besit ("public domain") verklaar in die Wikipedia-ensiklopedie op die wêreldwye web
Darius I is deur sy seun Xerxes I opgevolg, wat met bouwerke in die stad voortgegaan het. Ná sy dood het die glorie van die Persiese Ryk begin verdof. Desondanks het ’n reeks heersers steeds paleise in die stad gebou of herbou. Die laaste heerser in Persepolis was Darius III, want in 331 v.C. het die leërs van Alexander die Grote van Macedonië die hoofstad geplunder en afgebrand.
Dit is op ’n verhewe platform van kalksteen gebou, op die Marv Dasht (Vlakte van die Grasland) in die streek Fars, sowat 55 km noordwes van die teenwoordige Shīrāz in Iran.
Vanweë ’n reeks oninneembare heuwels aan die oostekant, kan die platform slegs deur middel van ’n groot trap aan die westekant bereik word.
Van die bokant van die trap af beweeg die besoeker deur die Poort van Alle Nasies met sy toringhoë stier- en stier-mens-beelde na die ingangsaal van die Poort van Xerxes. Hiervandaan word ’n tweede trap bestyg. Dié lei na die Gehoorsaal, waarvandaan die Saal van Honderd Suile bereik word.
Die Gehoorsaal van Darius, ook die Apadana genoem, was die belangrikste gebou in die hele kompleks. Dit staan op sy eie platform wat, soos dit al beskryf is, deur ’n ''woud van suile'' gestut word. Hierdie saal van 61 vk. meter, met ses rye suile van 18 meter hoog, was ’n onthaalsaal vir ’n geraamde 10 000 mense.
• Persepolis is in 1979 deur UNESCO as ’n Wêrelderfenisgebied aangewys. (UNESCO is die opvoedkundige, wetenskaplike en kulturele agentskap van die Verenigde Nasies).
Y het die eienaardigste idees gehad van die wêreld waarin ons woon. Getalle was vir hom die basis van elke liewe ding wat bestaan, en daarom het hy ook geglo dat getalle ’n mistieke betekenis het.
Dis darem nie oor sy vreemde opvattings dat ons Pythagoras bly vereer nie. Dis oor sy wiskundige genealiteit en nie die minste nie oor sy beroemde stelling (of teorema) oor ’n reghoekige driehoek.
Dit word deur die DIAGRAM LANGSAAN geïllustreer. Pythagoras het bewys dat die getal vierkante in A en B saam gelyk staan aan die getal vierkante in C. Wiskundig gestel, is die kwadraat van die lengte van die langste sy (die skuinssy) van ’n reghoekige driehoek gelyk aan die som van die kwadrate van die ander twee sye.
Dat die leringe van ’n Griekse denker en wiskundige wat meer as 2500 jaar gelede gelewe het vandag nog ’n regstreekse rol in ons opvoeding speel, is om die minste te sê verstommend. Dit is egter selfs verbasender as ’n mens in ag neem dat hy geen geskrifte nagelaat het nie. Dit is omdat die mense destyds nog nie geweet het hoe om perkament te maak nie. Die wastablette wat wel gebruik is, was te klein vir enigiets buiten kort geskrifte.
Wat ons vandag van Pythagoras weet, is wat deur latere skrywers opgeteken is—skrywers wat die mondelinge oorlewerings oor hom uiteindelik op skrif gestel het. ’n Mens moet darem net hier meld dat, omdat sy volgelinge alle ontdekkings in hul geledere as ontdekkings van die meester self aan die wêreld voorgehou het, dit onmoontlik is om te sê watter prestasies werklik sy eie was.
Sy trawante, sowat driehonderd jong mans, was dan ook meer in ’n godsdienstige sekte saamgesnoer as in ’n skool. Die lede het mekaar met sekere geheime tekens gegroet, alles gedeel wat hulle besit het en gesweer om mekaar altyd te help.
Hoe ook al, volgens die leer wat hy en sy volgelinge verkondig het, is die siel onsterflik en beset dit ’n ander lewende wese nadat die liggaam gesterf het—reïnkarnasie dus. Pythagoras self sou beweer het dat hy voorheen Euphorbus, ’n krygsman in die Trojaanse Oorlog, was en dat hy toegelaat sou gewees het om sy herinneringe aan sy vorige lewens met hom saam te bring.
Dat hy boonop sy volgelinge aangehits het tot politieke deelname waar hulle kwaai teenkanting ondervind het, sou ook ’n skadu oor sy kennelike wiskundige briljantheid werp. Volgens een oorlewering is hy dan ook gedood in ’n aanval op hom en sy volgelinge. ’n Ander verhaal wil dit hê dat hy verban is. Tog het die Pythagoreaanse broederskap etlike eeue lank aktief gebly.
Nog ’n gewigtige ontdekking—die oorsprong van die wetenskap van akoestiek—was dat die note van ’n snaarinstrument verband hou met die lengte van die snare. Só kan die oktaaf (do-do) en die vyfde (do-so) verkry word deur die snaar van ’n instrument op een helfte of twee derdes van sy lengte dood te druk.
Pythagoras en sy volgelinge het ook besef dat die aarde rond is. Trouens, hy was een van die eerste mense wat die gedagte geopper het dat die aarde ’n sfeer in die ruimte is.
En hoewel hy sy idees oor getalle en vorms byna te buitensporig vir woorde was—soos dat die aarde saamgestel is uit reëlmatige sesvlakke (kubusse) en dat vuur uit piramides en die lug uit agtvlakke bestaan—het sy denke ’n groot bydrae tot die ontwikkeling van die wiskunde gelewer.
• Lees ook op die Mielestronk-werf oor die skroef van Achimedes en van sy beweerde woorde oor ’n hefboom.