Welkom by Positiewe Ouerskap
Written by webmeester on September 12, 2008 . Posted in Positiewe Ouerskap
Ouerskap het oor die afgelope dekade ‘n baie gewilde kursus geword
waarmee gelowige ouers begelei word in die ontwikkeling van hulle
Baie ouers wat die kursus deurloop het, getuig van ‘n kopskuif wat hulle gemaak het na deelnemende ouerskap.
Van die letterlik honderde gelowige ouers wat ek oor die afgelope
dekade begelei het in hierdie kursus, het ek telke male gesien dat met
die loop van die kursus ouers begin agterkom dat as hulle fokus op die
verhoudings en nie op die reels en die strukture nie, dinge in plek
begin val. Die rede is eenvoudig, dit is hoe ons gemaak is as ouers,
om kinder onvoorwaardelik lief te he en te behandel as volwaardige
mense wat keuses kan en mag maak. As ons dit begin doen vind daar ‘n
konneksie op baie dieper vlakke plaas en word ons in der waarheid ‘n
In hierdie blog gaan ek gereeld bydraes maak en vrae beantwoord wat
ouers by die kursusse aan my vra oor ouerskap en natuurlik hoop ek gaan
ouers kommentaar daarop kan lewer en vertel hoe hulle die beginsels van
positiewe deelnemende ouerskap in hulle gesin toepas.
Ek sien werklik uit daarna om deel te neem aan die gesprekke
IS LIBERALE EN DEELNEMENDE OUERSKAP DIESELFDE DING?
dat Jan noem dat hy en Amelia aanvanklik skepties was omdat dit op die
oog af gelyk het asof Frederick en Anita, wat POSPAR beoefen, hulle
kinders baie “liberaal” grootmaak, waarskynlik omdat die kinders van
kleins af die reg gehad het om hulle mening oor sake te gee en om wat
hulle ouers sê te bevraagteken.
gaan my bes probeer om die verskille en gepaardgaande voor- en nadele
van liberale ouerskap (in POSPAR gebruik ons die term “toegeeflike” of “good parents”) en deelnemende ouers uit te lig. Laat weet maar as dit nie duidelik genoeg is nie, of as julle anders daaroor voel:
Ons definisie vir toegeeflike ouers
is: Ouers wat aan kinders vrye teuels gee om te doen wat hulle wil en
om te kom en te gaan soos hulle wil. Sulke ouers vermy dit om grense te
stel, en as daar enkele grense is, om te sien dat dit eerbiedig word.
Ouers met dié siening gee nie aan kinders leiding nie, en dit laat hulle onseker en
verward voel oor wat reg en wat verkeerd is. Hulle leer ook nie nie wat
aanvaarbare gedrag is en wat ongewens is nie. Daar gebeur dikwels ‘n
eienaardige ding met die kinders van toegeeflike ouers: As die ouers
toegeeflik is, word die kinders outokraties (hulle sit op die ouers se
koppe). Hulle skryf vir die ouers voor en het nie ontsag vir
gesagspersone soos onderwysers nie. Teenoor maats tree hulle dominerend
en selfsugtig op, met die gevolg dat hulle nie gewild is nie.
daarenteen, is ouers wat hulle verantwoordelikheid ernstig opneem. Dit
is ouers wat in hulle kinders se vermoëns glo (wie sal as hulle dit nie
doen nie?) en daarom met oorgawe luister, terwyl ‘n kind geleentheid
kry om sy of haar saak te stel, sonder om af te kraak .
bevorder ook hulle kinders se selfstandigheid deur keuses soos:
“Jannie, wil jy ‘n vol of ‘n halwe glas koeldrank hê? Of: “Wil jy voor
of na ete musiek oefen? Hierdie en ander geleenthede
om self besluite te neem, gee aan ‘n kind geleentheid om
verantwoordelik te wees vir die gevolge van hulle keuses en besluite.
Jannie sal waarskynlik ‘n vol glas kies, maar dan weet hy gewoonlik uit
ervaring dat hy nie iets anders sal kry voordat hy alles gedrink het
nie. Die kind van ‘n deelnemende ouer wat kies om na ete musiek te
oefen, sal weet dat sy nie eers “Sewende Laan” kan kyk voordat sy oefen
nie. Die keuse is die kind s’n, maar ook die gevolge.
deelnemende ouers hulle kinders se sienings en gevoelens respekteer,
leer die kinders ook om ander mense en hulle benaderings en gevoelens
te respekteer. Die gevolg is gewoonlik dat hulle gewild is by
gesagspersone en maats en dat hulle ‘n positiewe selfbeeld ontwikkel.
Miskien is die grootste voordeel dat hulle nie eendag, as hulle groot
is, besluiteloos sal wees of ondeurdenkte besluite sal neem nie. Om ‘n deelnemende ouer te wees is nie die maklike uitweg nie; dit vra harde werk en baie tyd, maar glo my, ek het deur die jare gesien hierdie kinders ontwikkel en presteer. Wat ‘n belegging!
Voor in die Positiewe Ouerskap handleiding is die volgende aanhaling:
“I was a wonderful parent before I had children.
I was an expert on why everyone else was having problems with theirs.
Then I had one of my own…..”
So liewe ouers: “Welcome to the club”.
Ons worstel vandag almal met baie onsekerhede, maar ons het geleer as
ons saam worstel kom ons nogal by wonderlike onverwagse plekke uit.
Daar is beslis hoop.
Vir eeue was die outokratiese ouerskapstyl
algemeen aanvaar as die “regte” styl. Ouers het presies geweet hoe
kinders hulle behoort te gedra en hulle sukses is gemeet aan hulle
kinders se gehoorsaamheid. Tye het egter verander en ouers vind dat
hierdie styl nie meer so gemaklik werk nie. Dr Haim G Ginott het reeds
in 1956 begin om ‘n ouerskapsbenadering te bepleit wat gegrond is op die verhouding tussen ouers en kinders. Hierdie “deelnemende” benadering
is dié waarby positiewe ouerskap aansluit. Dit is ook ‘n benadering
waarby Christene geredelik aansluiting vind, want ons verhouding met
ons hemelse Vader is tog die wesentlike van ons godsdiens.
Ouerskap of POSPAR soos wat dit in die volksmond bekend staan, maak nie
daarop aanspraak dat ‘n oplossing aangebied word vir elke probleem wat
ouers ondervind nie. Ek het egter die voorreg gehad om hierdie pad met
honderde ouerpare reg deur ons land te loop en ek het gesien hoe hulle
lewens verander. Omdat ek dit al oor meer as ‘n dekade doen kan ek
sien watter verskil dit in daardie kinders se menswees maak. Kinders
van deelnemende ouers word selfstandige jong mense wat eie keuses kan
maak en waardes maak vir hulle baie saak.
help wel ouers om ontslae te raak van ‘n hele klomp onsekerhede omdat
hulle gehelp word om ‘n breë ouerskap siening (wat goed werk) te
ontwikkel. Hulle leer oa om meer effektief te kommunikeer. Daarom
verander die gesindheid in die huis, kinders voel beter oor hulle ouers
omdat ouers hulle gevoelens in ag neem en na hulle luister as hulle
praat.. en so sou ek kon aangaan.
Nou kan ons
deur middel van die nuwe tegnologie ‘n gemeenskap vorm op die internet
waar ons ons vrae kan vra en mekaar help om vol te hou met die
beginsels van deelnemende ouerskap. Ek sien baie uit daarna dat julle julle vrae vra, vertel van suksesse wat julle gehad het, boeke wat julle gelees het ens.
Tweede gedagtes: Genesis 50:15-21
Written by Alta Marais on September 12, 2008 . Posted in Verder geluister
Familiekrisis – Genesis 50:15-21
My hart is seer terwyl ek hier tik. Ek kom so pas van ons
Ringsitting op Mosselbaai. Die verslag van die Sinodale Kommissie van
Kaapland het op die sitting gedien. Die besluit lui: “To with
immediate effect cease all formal discussions with the DRC Western and
Southern Cape on church unification until such time as the DRC publicly
and unequivocally accept and uphold the Confession of Belhar as
Reformed standard and commit itself to the Confession of Belhar the
same way as URCSA does and at the same level with the three
acknowledged Reformed confessions”.
Die Kerkbode van 5 September se voorbladopskrif in vet gedruk is Familiekrisis. Die berig daarby begin met die paragraaf: “Die
gesprek oor kerkeenheid in die NG Kerkfamilie is vir die soveelste keer
in ’n ernstige krisis gedompel. Samesprekings tussen die twee grootste
rolspelers, die NG Kerk en die Verenigende Geref Kerk (VGK), het ’n
skaakmat-situasie bereik. In die Wes-Kaap is alle gesprekke oor
kerkeenheid tussen die twee kerke opgeskort. Spanning tussen die twee
kerke is op ’n mespunt soos laas tydens die apartheidsjare en
kerkleiers meen die pad vorentoe is duister. Die Belydenis van Belhar
is weer eens midde-in die stryd.”
Ons beleef inderdaad ’n familiekrisis in ons land se oudste kerk.
Krisisse is nie vreemd in die Bybel- en kerkgeskiedenis nie. (Reeds so
vroeg soos in Handelinge 6 lees ons van die eerste konflik in die
kerk). Sulke geleenthede kan verhoudings maak of breek. Kom ons maak
van die verleentheid ’n geleentheid… Ons fokusteks eerskomende
Sondag, Genesis 50:15-21 berig juis oor ’n familie, in hierdie geval
broers wat angstig en in vrees lewe oor hul bose verlede, hul optrede
van haat teenoor hul broer Josef. Hulle verwag uiteraard dat Josef
wraak sal eis. Dis hoe mense is. As jy verneder is, sal jy ander weer
moet terugkry om jou vernedering op te hef. Die genadige beperking vir
gelowiges was “’n Oog vir ’n oog en ’n tand vir ’n tand”. As Josef by
so ’n genade-ooreenkoms sou hou, kan hulle verwag dat hy ten minste een
van die broers sal behandel soos hy behandel is. Maar hy het nou veel
mag en kan maak soos hy goeddink. Hy kan die helfte of almal terugkry
vir dit wat aan hom gedoen is… Gevolglik stuur hulle ’n boodskapper
om die “water te toets”. Hy moes na hul pa se opdrag verwys dat Josef
hulle moet vergewe. Hulle erken vir die eerste keer hul misdaad en
onreg. Hulle beroep hul nie net op hul biologiese pa nie, maar hulle is
ook dienaars van hul vader se God. Meer nog: hulle bied hulleself aan
as Josef se slawe.
“Sonder die vergifnis van Josef word die broers aan die verlede
vasgeketting” (A Nel). Skulderkenning van die broers en vergifnis van
Josef is noodsaaklik vir ware versoening. Annes Nel slaag daarin om die
laaste paragrawe van die Josefverhaal (Gen 50:15-21) deur sy eksegese,
hermeneutiek en homiletiek deeglik te laat spreek.
Ek sluit dan by sy preekvoorstel aan.
Josef doen die onverwagte. Hy sluit met vergifnis die toekoms oop.
Is dit wat geloof aan mens doen? Laat dit mens inkoop in God se droom?
Verdwyn die menslike lus om wraak te neem en ander terug te kry wanneer
’n mens met geloofsoë na die geskiedenis kyk (A Nel)?Josef bely immers
dat toe sy broers hom gehaat het, God hom steeds liefgehad het. Toe
hulle hom verkoop het, het God hom vooruit gestuur (sien tekste in
hoofstukke 45 en 50 ).
Sou Josef se geloof in God se voorsienigheid hom van weerwraak
weerhou? God se voorsienigheid is dat God agter die gebeure steeds aan
die werk is. Dit voel vir ons of ons soos ’n sokkerbal deur
omstandighede en selfs ons susterskerk geskop word. Maar met geloofsoë
kan ons aanvaar dit is soos ‘n bal wat in oostelike rigting geskop word
op ’n groot tenkskip. Die tenkskip vaar Wes. Al voel dit vir ons ons
gaan Oos dan vaar ons Wes. God se hand skuif onder die gebeure in. Al
gebeur dinge teen sy wil, dit ruk nie handuit nie. Sy hand is die
tenkskip. Op die dek gebeur dinge teen sy wil. Kerke en ander families
skeur en baklei. Hy vaar steeds met ons in sy rigting. Ons hoef nie
ander terug te skop nie.
“Daarom is vergifnis nie ’n opsie nie, maar ’n noodsaaklikheid.
Josef is nie God wat kan besluit oor die lot van sy broers nie. Hy kan
slegs inval by die planne van God. God het die kwaad goedgedink
(Noordmans). As God hierdie dinge ten goede gebruik het, wie is hy om
nou te vergeld en nie te vergewe nie?” (A Nel)Ferdinand Deist (Met God
vandag, 1980) skryf oor die teks “Wat die broers kwaad gedink het, het
God in die goeie verander”; en “Dis beter om in die hand van God te
wees, want Hy kan selfs die kwaad weer goed maak. Die kwaad wat ons
Ek kan in ’n slagyster trap om op ’n simplistiese wyse die
verhouding van die VGK en NGK met Josef en sy broers te vergelyk, maar
ek sal my roeping versuim om nie beginsels uit die verhaal tot die
huidige krisis in die twee kerke uit te lig nie.
God is die hoofkarakter tot versoening in Josef se verhaal en God is
veronderstel om ook in die herenigingsproses die posisie in te neem.
Annes Nel skryf: “Eenmaal was daar ook iemand wat onskuldig gely het.
Nie Josef of Job nie, maar Jesus. Die boosheid van die mense het ons
broer Jesus Christus aan ’n kruis vasgeslaan, want Hy het hom met die
skuldiges en uitgeworpenes geassosieer. Die onskuldige is soos ’n
skuldige behandel (2 Kor 5:21; 1 pet 3:21). So het Hy plekke geruil met
die skuldiges, met Josef se broers, met die egbrekers, moordenaars aan
die kruis, rassiste, tollenaars, die rewolusionêre moordenaar Barabbas,
die goddelose sondaars. Deur Hom word die goddelose vrygespreek (Rom
Daar is hoop. Sondaars kan tuiskom. Die vreemdelingskap is verby”.
“Dit is die kruisevangelie. Uiteindelik is die uitdaging van hierdie
verhaal of ons ingeskakel word by God se droom, sy troosplanne, sy
heelmaking van stukkende verhoudings, of ons lewe bring waar daar dood
is, hoop waar daar wanhoop is. Wanneer ons ons identifiseer met die
Onskuldige wat soos ’n skuldige gely het, veroordeel ons nie, maar
breek ons hart vir hulle wat in vrees lewe vir die kwaad wat hulle
ander aangedoen het. Selfs die kwaad wat aan ons gedoen is, word die
geboorteuur van iets nuuts, naamlik onvoorwaardelike vergifnis” (A Nel).
“God wil nie mense uitmekaar sien spat nie, maar maak verhoudinge
heel. Wanneer ons by hierdie heelmaakplan van God ingeskakel word, kan
ons dalk van kwaad van die verlede weet, maar bly ons nie vasgeketting
nie” (A Nel).
Dit vra ’n prys van beide kerke. “Ons sal moet bereid wees om ons
eie belange tweede te stel ter wille van groter eenheid” sê dr. Danie
Nel aan Kerkbode. “Diegene wat dalk onskuldig gely het, kan die siklus
van skuld en sonde verbreek soos God gedoen het. So word die goeie uit
die kwaad gebore” (A Nel).
God se droom van ’n herenigde familie kan ons saam laat realiseer,
deur in die hand van God te wees. Ons lidmate van die twee kerke sal
dit wat hul vashou en/of terughou om te herenig moet laatgaan. “LET
GO; LET GOD”.
Liturgiese klem: Ek sal fokus op verootmoediging voor God en veral op genadeverkondiging uit Hosea 11.
Ek vind Gebedeboek met liturgiese voorstelle. 2001. Lux Verbi: Wellington ’n handige bron.
Pieter van Niekerk, Friemersheim, pivan@xsinet.co.za
Seisoen van Luister skakel na PowerPoint van Genesis 50.
Tweede gedagtes: Ps 119:33-40
Written by webmeester on September 12, 2008 . Posted in Verder geluister
Jan Steyn help ons
werklik hierdie week met sy deeglike vers-vir-vers eksegese om ’n kykie
in die hart van die psalmdigter te kry. Ek hou veral van die wyse
waarop hy vir ons daarop wys dat die psalmis bewus is van die
beperktheid van sy eie insig en dat sy leerbaarheid gepaardgaan met ’n
wantroue in sy eie oordeel en insig. Hy wys ons ook daarop dat die
psalmdigter nie die weg van die Here op ’n moralistiese wyse wil volg
nie, maar vanuit liefde vir die God van die weg. Hierdie liefde spruit
uit die diep oortuiging dat die Here dit met hom goed bedoel en dat die
wet en woord van die Here daar is as “God’s way for his people to be
happy” (Lewis) en ook dat “the commandments liberate and give people
space in which to be human”. Ps 119 bepleit dus nie ’n aanbidding van
die Torah nie, maar ’n van die Here na wie die Torah heenwys. (Vergelyk ook die Seisoen van Luister PowerPoint/Word aanbieding wat jy direk van hierdie link kan aflaai)
ek hierdie week na Ps 119:33-40 kyk, is dit met die konteks van ons
gemeente se Dankfees eerskomende Sondag. Die aansluiting vind ek by
dit wat ek in die psalm hoor as kenmerkend van ’n dankbare mens,
naamlik openheid voor God, eerlikheid met jouself, leerbaarheid, ’n
leef na buite (teenoor ’n lewe van selfsug oftewel die “begeerte om
myself te verryk”) en ’n soeke na ’n betekenisvolle (teenoor ’n
is veral uitgedaag deur die begeerte van die psalmis om te leef op die
weg wat God aanwys en die kontras met ’n “nuttelose” lewe. Ek meen om
aan te sluit by die vraag wat ‘n mens se lewe sinvol maak. Ek sal wil
gebruik maak van die terme in Bob Buford se boekie “Halftime” waarin hy
praat van die beweging van ’n lewe van sukses na ’n lewe van betekenis
(“the move from success to significance”). Daar is ’n verskil tussen
’n “inheritance”/erfporsie wat jy in materiële terme agterlaat vir jou
nageslag en ’n “legacy”/nalatenskap wat die wyse is waarop dit ’n
werklike verskil maak dat jy hier was/is. Ek verwys graag na die
storie van die groepie nonne wat op ’n uitstappie na die Grand Canyon
gegaan het. By een uitkyk punt het almal uit die bus geklim en
rondgekyk en toe weer teruggeklim. Voordat die bus weer kon vertrek,
het een van die nonne egter weer uitgespring en tot by die uitkykpunt
gehardloop, ’n groot klip opgetel en op ’n ander plek neergesit. Toe
haar vriendinne vra wat sy gedoen het, was haar antwoord: “Ek hou
daarvan om ’n plek anders agter te laat as wat ek hom aangetref het.”
Die vraag is natuurlik hoe jou teenwoordigheid ’n plek (of ’n
verhouding) anders agterlaat.
OAV sê in v 37 “wend my oë af, sodat hulle geen nietigheid sien nie”.
Dit het my laat dink aan hoe ons soms vir iemand van die agtersitplek
sal roep “moenie ry waar jy kyk nie, kyk waar jy ry!” Mens ry waar jy
kyk. Watter diepste waardes en prioriteite is vir jou belangrik? Dis
soos ’n besemstok wat jy op jou hand balanseer, as jy opkyk na die
bopunt, hanteer jou handpalm die onderpunt vanself reg ten einde die
stok te balanseer. Dis as jy jou oë ondertoe “wend” dat die stok omval.
eerlike selfondersoek van die psalmis tref my diep. Mens kry so min
daarvan deesdae, selfs by gelowiges. Wanneer laas het jyself grondig
van mening verander? Of op die punt gekom dat jy vir iemand gesê het:
“Ek het verkeerd gedink hieroor. Ek is oortuig en dink nou anders
hieroor.” Of wanneer laas het jy iemand anders dit hoor sê? Ons is
swak met eerlike selfondersoek en leerbaarheid. As beeld daartoe kan
ek vertel hoe ek onlangs die wonder sowel as die frustrasie van ’n GPS
ontdek het. Ek was op pad na ’n skool, Reddam House, in Constantia.
Toe ek amper by Groenpunt is, toe begin ek wonder. Ek trek toe af en
begin wonder: Hoe’t ek hier beland? Ek is summier kwaad vir die mense
wat die kaarte in hierdie goed invoer. Want duidelik is hierdie GPS
verkeerd. Ek het ook besluit dat ek nooit weer hierdie toestelletjie,
hoe sensueel die dame ook al vir my sê “by die volgende verkeersirkel
draai regs”, sal vertrou en blindelings sal volg nie. By nadere
ondersoek kom ek toe wel agter dat daar ’n Reddam House is in
Constantia én ’n Reddam House is in Groenpunt! Die GPS makeer toe niks
nie. Die uwe wat die punt ingevoer het waarheen hy wou ry, het toe wel
iets makeer! Ek het geleer dat as jy op ’n verkeerde plek beland, vat
’n oomblik en dink net ’n bietjie of jy nie dalk ’n aandeel daaraan het
nie. Of jou invoere nie dalk verkeerd was nie. In plaas van die skuld
op almal en alles behalwe jouself te plaas, gebruik die geleentheid om
’n stukkie eerlike gesonde selfondersoek te doen.
bereid om te vra “wie is ek regtig voor God”? As buite rekening gelaat
word my status in die gemeenskap, my bevordering by die werk, die
sukses van my partytjies, my prestasies op skool of op universiteit,
die mooi huis waarin ek bly met die mooi tuin, die prestasies van my
kinders, die ekstra vetjies in my bankrekening, selfs wat ek vir God in
die kerk doen, IS EK DAN LIEF VIR HOM? As God se lig sou val op my
diepste motiewe, op my verhoudinge en dit waarmee ek my besig hou buite
die soeklig – wie is ek dan?
wonderlike is dat ek maar mag toelaat dat die Woord en die wet van die
Here my so oopsny. Want die Woord word wel in die Nuwe Testament ’n
swaard genoem, maar dis nie ’n swaard om te dood nie, maar eerder ’n
skalpel wat genees. Iemand wat in die liefde en vergifnis van God
leef, kan dit juis bekostig om eerlik te wees met hom/haarself. Want
dis die God van tweede kanse en nuut begin.
Johan van der Merwe NG Moedergemeente Stellenbosch 021 883 3458 (kantoor)082 940 3319 (sel)086 682 7228 (faks)
Tweede gedagtes: Mat 16:21-28
(Laai die PowerPoint/Word aanbieding van die Seisoen van Luister hier af)
Ek het Andries Hoffman se stuk in die Leesrooster goed en deurdag gevind en kan dit regtig aanbeveel.
1. Onder Teks en konteks
gee hy `n goeie gebalanseerde weergawe van die belangrikste groter
kwessies wat in die stuk aan die orde kom en ek het gedink dat sy preek
(gerig op Barmhartigheidsondag) ook baie bruikbaar en verantwoord is. Ek
het gehou van die manier waarop hy Jesus se lyding en ons bereidheid
tot lyding, kruisdra en opoffering koppel aan die barmhartigheid van
Jesus teenoor mense in nood. Hy verbind dit aan ander gedeeltes in die
Matteus-evangelie nl 25:31-46. `n Mens sou ook die
perikoop aan die einde van Matt 15 (net voor die huidige hoofstuk) wat
gaan oor die vermeerdering van die brood hiervoor kon gebruik.
2. Ons het hier inderdaad met `n belangrike perikoop in die Matteus-evangelie te doen. Van
die kommentare meen dat die groot verdeling in die boek tussen hierdie
perikoop en die vorige een lê. Die vorige deel (Matt 1-16:20) handel
oor die eerste deel van Jesus se lewe en kulmineer in Petrus se
belydenis dat Jesus die Christus is. By 16:21 begin die
tweede deel van die boek:wat vertel van Jesus se pad na die kruis – en
die “onbegryplike onbegrip” van die dissipel wat nou net sy naam reg
bely het. Ander kommentare wys weer op die verband van
die twee perikope waarin eers die belangrikheid van `n regte leer en
belydenis (vs 13-20) en dan die belangrikheid van `n regte lewe en
etiek (vs 21-28) beklemtoon word.
3. Ek kon aan `n hele paar temas vir die preek dink. Benewens
Andries se lyn sou `n mens die temas van regte leer en lewe (soos bo)
kon neem. Dit is ook moontlik om aan die hand van die beroemde vs 24 te
preek oor dissipelskap en die eise van dissipelskap. In die verband kan bronne soos Bonhoeffer se “The Cost of Discipleship geraadpleeg word.
4. Vir my was dit nie verband nie maar die kontras tussen die twee perikope in vs 13-28 wat opvallend was. In die eerste perikoop kry Petrus dit reg om Jesus te herken vir wie Hy is – iets wat vir vlees en bloed nie moontlik is nie. Dit wil lyk of Jesus se plan werk en vrugte afwerp… Jesus
gaan so ver om Petrus en sy belydenis deel te maak van sy plan en die
sleutels van die koninkyk aan hom te oorhandig. `n Ontsaglike
verantwoordelikheid en eer.
dan – in die volgende toneel – as Jesus oor sy verdere pad praat en sy
lyding aankondig, is dit dieselfde Petrus wat in sy pad kom staan en
vir Hom en sy koninkryk `n probleem en `n struikelblok word. Dit
is sterk taal wat Jesus hier gebruik: Petrus is nie net niks werd vir
Hom nie; Petrus het inderdaad `n skandalon, `n verleentheid, `n probleem, `n steen van struikeling geword. Die woordspeling met rots is hier duidelik bedoeld. Die “rots” kan (en het!) `n “steen van aanstoot” geword.
Dit is verskriklik ontstellend dat dit moontlik is. En as dit in Jesus se tyd met een van die dissipels kon gebeur, kan dit seker ook in ons tyd met ons gebeur.
Dit kan gebeur dat Jesus se kerk sy grootste probleem word…
5. Lyn vir preek:
As ons diè invalshoek vir die preek gebruik, sou die volgende lyn gevolg kon word:
a. Onverwagse moeilikheid: die bedreiging kom nie altyd van buite nie
die eerste punt sou `n mens in lyn met die paragrawe bo by pt 4 die
verhaal van vs 13-23 kon vertel en wys hoe maklik Christene wat die
Here reg bely, in die pad van sy wil en weg kan kom
b. Dit gebeur as ons die dinge van mense en nie die dinge van God bedink nie
het nogal gedink dat Jesus se woorde aan die einde van vs 23 baie mooi
en raak formuleer wanneer en hoekom goed verkeerd loop. Ons word `n probleem en verleentheid vir die Here en sy kerk as ons nie God se dinge bedink nie, maar die dinge van die mense.
Ons almal weet hoe maklik dit kan gebeur. Ons wil Christene wees, maar ons het die wêreld met al sy verleidings nog so lief. Die
dinge waaroor ons dink en droom, waarna ons verlang en wat ons begeer,
is nie altyd die dinge van God nie maar dikwels die dinge van die mens.
Augustinus help ons om ons fout hier te verstaan as hy `n onderskeid maak tussen “gebruik” en “geniet”. Die
Here se gedagte was, sê Augustinus, dat ons die dinge van die wêreld
sal gebruik om die Here en sy goedheid te geniet. Ons draai dit om en
gebruik die Here en sy goedheid om die dinge van die wereld te kry en
Dit kan ons ook help
om te verstaan dat ons navolging van Christus `n pad is waarop die Here
ons aanmekaar na dieper vlakke van gehoorsaamheid lei. Om op die uitkyk te wees hiervoor en leerbaar te wees is `n baie groot deel van dissipelskap. Ek
dink hier aan die onderskeid wat Kierkegaard gemaak het tussen
bewonderaars van Jesus, leerlinge van Jesus en dissipels van Jesus. Op die lange duur soek Jesus nie net bewonderaars en leerlinge nie, maar dissipels. Dis hulle wat Hom help en regtig `n verskil maak.
c. Die groot moeilikheid is dat ons verkeerd dink oor lyding
In hierdie gedeelte het Petrus se huiwering te doen met hoe hy dink oor lyding. Hy
verstaan nie dat die Messias moet ly nie en probeer heftig om Jesus te
keer. Uit Jesus se nog heftiger reaksie is dit duidelik dat die lyding
nie iets is waaroor daar ander opsies sal wees nie. Lyding is eenvoudig
deel van die lewe – en deel van die verlossingsplan.
Waaroor gaan hierdie lyding? Dit
gaan nie bloot toevallig oor lyding of daaroor dat Jesus `n heroise
tragiese held wil wees. Hoewel dit nie in die perikoop duidelik gesê
word nie, weet ons dat Jesus se lyding te doen het met mense se lyding
en ons verlossing uit die lyding. Dit is op die punt dat
ek baie waardering vir Andries Hoffmann se konneksie tussen Jesus se
lyding en die nood van die wêreld gehad het.
Ons sou kon sê dat ons hier die hart van God sien. Ons God is `n God wat nie kan verbystap by nood, seerkry, ellende en wanhoop nie. Hy kan
nie sy oë daarvoor sluit nie; Hy moet gaan help – al kos dit Hom ook
pyn en lyding en die dood. As ons die hart van God sien, sien ons ook
waaroor die lewe gaan. Die lewe gaan nie oor plesier of prestasies of oor topervarings of geld nie. Die groot vraag is of ons kon omgee vir mense in nood soos Jesus dit gedoen het. As ons dit nie kan doen nie, verstaan ons min van die lewe.
toepassing op ons situasie sal nie swaar wees nie: Dit is presies ons
huiwering en vrees vir lyding wat maak dat ons soms in die pad van die
evangelie kom. Ons wil `n lekker goeie gemaklike lewe hê en is nie lus
vir sukkel nie. Doug Hall praat van ons Westerlinge se
“incapacity to suffer”. Vir baie mense is die vermyding van lyding die
belangrikste motiveerder of dryfveer van hul lewens. Baie van ons dink dat mense `n reg het om nie te hoef ly nie.
As dit is waar ons is, is ons in groot moeilikheid.
d. Dissipelskap: Christus se lyding en ons s’n
vs 24 spel Jesus dan vir die dissipels uit wat Petrus heimlik gevrees
het en wat die ander begin vermoed het: as daar `n kruis op sy pad is,
moet ons nie te groot skrik as daar ook kruise op ons pad kom nie. Ons
kry dan die beroemde verduideliking van wat dissipelskap beteken:
selfverloëning, kruisdra en die navolging van Jesus. Dit sal goed wees
as ons `n oomblik by elkeen van die uitdrukkings kan stilstaan.
Jesus se lyding nie maar `n vorm van masochisme is nie, maar te doen
het met die lyding van mense, is dit ook waar van ons kruisdra en
lyding. Dissipelskap het nie te doen met irrasionele eise
wat bloot ons gehoorsaamheid en offervaardigheid toets nie, maar onder
die eis van Jesus sal altyd die vraag sit hoeveel ons omgee vir ander. Die
vraag is nie net of ons Jesus sal navolg nie, maar of ons soos Hy sal
omgee en help tot op die punt waar ons seerkry en gevra word om onsself
e. `n Weg na die lewe
hierdie oproep tot dissipelskap nie `n sware eis is nie, maar deel van
die evangelie, verstaan ons uit die volgende twee verse: vs 24 moet
altyd gelees word saam met vs 25 en 26. Hier spel Jesus vir ons een van
die vreemde reëls van sy koninkryk uit: wie sy lewe wil wen gaan dit
verloor; wie sy lewe om Christus ontwil verloor, sal dit wen.
Hierdie reël sluit presies aan by die agt saligsprekinge. Die
saligspreking was ook `n pleidooi vir presies die teenoorgestelde
waardes as die waarin die wêreld glo en wat vir mense logies gelyk het.
Dit is hoe die koninkryk werk!
van hierdie troos en “lewe” lê in die belofte dat Christus by ons
teenwoordig is. Dissipelskap beteken om agter Hom aan te loop en so
naby aan Hom te bly as wat jy kan.
Dit beteken ook dat Hy ons nie sal stuur na plekke waar Hy nie is nie
of waar Hy nie eerste sal ingaan nie. As dit beteken dat ons soms deur
water of deur die vuur moet gaan, of deur dale van doodskaduwee, dan kan ons altyd weet – die Here is saam met ons. Dit is wat ons reeds in Ps 23 gehoor het – en ook weer in die heel laaste verse van Matteus se evangelie (28:18-20).
Tweede gedagtes: Mat 16:13-20
Ons hoop hierdie aantekeninge gaan jou hierdie week help in jou
nadenke oor hierdie teksgedeelte asook die spesifieke preekstudie.
Indien jy enige verdere gedagtes/voorstelle het, hoor ons graag van
jou. Laai die week se Seisoen van Luister PowerPoint aanbieding hier af.
AANTEKENINGE BY MATT 16:13-20
is nog in die proses om die “formaat” van hierdie bydraes uit te
sorteer in terme van lengte, inhoud en dies meer. Maar soos ek dit
verstaan, is die doel van dié pogings om veral by die derde afdeling
van die preekstudies (die homiletiese deel) ‘n paar opmerkings te maak
wat verder met die aktualisering van die teks kan help. Meeste van die
studies is ‘n jaar gelede geskryf, voorbeelde wat gebruik is,
toepassings wat gemaak is, kan dus reeds gedateer wees.
Ek dink die skrywer van die preekstudie vat in die heel eerste paragraaf van
sy studie die kernmomente van die teks vas as hy noem dat dit veral oor
twee sentrale identiteitsvrae gaan: Wie is Jesus en wie is die kerk?
Die antwoord op beide vrae word ten diepste deur mense se konteks
bepaal. Jesus en die dissipels se eerste eeuse konteks (met die
voorrang van die groep bo die individu) en óns konteks (met die
voorrang van die individu bo die groep) kleur ons antwoorde dikwels
onbewustelik (vgl. die dissipels se verkillende antwoorde – Johannes
die Doper, Elia, Jeremia).
ek hierdie aantekeninge skryf, is ek saam met die M Div-klas van
Stellenbosch in Kleinmond (waar daar terloops ‘n week gelede die
tragiese moord op ‘n bejaarde egpaar plaasgevind het). Ons is besig met
‘n “healing of memories” werskwinkel waar ons die hulp het van ervare
fasiliteerders van die “Institute for the Healing of Memories”. Die
doel van die werkswinkel is om die studente te help om hulle verhale in
kleingroepies vir mekaar te vertel. Maar dié verhale word vertel teen
die agtergrond van die politieke en ekonomiese situasie van die tyd en
land waarin hulle groot geword het. In die groep is daar swart en wit
studente, uit die VGK, NGK, Presibiteriaanse Kerk, Lutherse Kerk en
onafhanklike kerke. Daar is ook vier studente uit Duitsland. Die
ouderdomme van die studente wissel tussen 23 en 53. Dus ‘n diverse
groep met diverse agtergronde – kinders van beide “perpetrators” én
“victims”, verhale van eer en skaamte, van gedurende en ná apartheid.
verhale wat hulle eers op ‘n groot stuk papier moes skets en dan in ‘n
kleingroep moes vertel, gaan oor elkeen se identiteit (wie is jy?),
maar ook oor die gemeenskap en veral oor die geloofsgemeenskap (wie is
die kerk?) waar hulle groot geword het. Die volgende vraag wat hiermee
verband hou, is hoe hierdie geloofsgemeenskap se lewe en werk deur die
groter gebeure in die land geraak is? In hierdie verhale is daar ‘n
paar interessante goed wat na vore gekom het. Ek noem ‘n paar wat dalk
met die aktualisering van die preek kan help.
is daar die onderliggende behoefte by elkeen van ons om groter
klarigheid oor hierdie “wie” te kry, maar dit is baie duidelik dat ons
almal daarvoor terugdeins. Selfs net om te begin om ‘n skets van jou
verlede te maak, of ‘n aspek daarvan te herbesoek is nie eenvoudig nie.
En dit bring my by ‘n tweede aspek van ons besig wees met dié soeke na
identiteit, en dit is naamlik dat daar dikwels baie pyn in hierdie
verhale opgesluit lê. Verskillende vorme van pyn – die pyn van
menswaardigheid wat aangetas is, die pyn van wat sisteme van
onderdrukking en geweld aan mense gedoen het, die pyn van sonder een óf
albei ouers groot te word, die pyn van gedwonge verskuiwings, die pyn
van verwyte en agressie, die pyn van stereotipering, die pyn van
uitsluiting en marginalisering, die pyn van verbrokkelde gesinne en
afwesige pa’s, die pyn van die verlies van geliefdes op ‘n
verskeidenheid van maniere.
lyk vir my, behalwe vir die terapeutiese waarde van pyn wat in
vertroulikheid met ander gedeel word, lê die betekenis van hierdie tipe
van aktiwiteite ook op ‘n paar ander vlakke. Die studente leer mekaar
se agtergronde beter ken, ontwikkel begrip en sensitiwiteit vir dit wat
positief én negatief hulle lewens- en geloofsvorming beinvloed het.
Hulle leer om mekaar se kwesbaarheid (mekaar se eer en skaamte) te
beskerm, hulle leer om te luister – om mekaar se vreugdes, hartseer en
vrese te hoor. Daar vind “bonding”, “bridging” én “linking” in terme
van sosiale kapitaal plaas. “Belonging, believing and behaving” kom op
interessante maniere bymekaar uit.
dink dit is presies op hierdie punt wat Matt 16:13-20 ‘n sleutelrol in
dié hermeneutiese proses kan speel, want ons soeke na identiteit (deur
ons besig wees met die verlede) kry ‘n nuwe fokus as ons dit op ‘n
kreatiewe manier verbind aan die twee onderliggende vrae wat die teks
op die tafel plaas: Wie is Jesus en wie is die kerk? Anders gestel: as
ek my vir ‘n oomblik in Petrus se skoene moes plaas, wat sou ék
antwoord op Jesus se vraag: Wie sê jy/julle is ek? En wat sou Jesus van
mý belydenis sê. In die lig van die teks lyk dit vir my of ons eers
klarigheid begin kry oor “wie ons is”, as ons geantwoord het op die
vraag “wie Jesus is”? My eie menswaardigheid kry nuwe betekenis as die
besef by my deurdring dat God die mens waardig geag het om onder ons te
kom woon. Meer as dit, dat Hy as Seun van God ons menswaardigheid kom
herstel het. Wie ek dus “in Christus” is (Paulus), bepaal ten diepste
my identiteit, my keuses en my gedrag – my “believing, belonging and
rede waarom dié vrae belangrik is? Ons weet mos uit ervaring dat ons
beeld van God en van Christus, ons beeld van die mens en van die kerk
bepaal. Christologie, antropologie en ekklesiologie is hier
onlosmaaklik aan mekaar verbonde.
‘n tyd van transformasie, van liminaliteit, van onsekerheid en
xenofobia is dit noodwendig dat ons dié vrae vra. En dit is gewoon nie
wys om so vinnig as moontlik die spreekwoordelike gate wat ons in ons
agterplase gegrawe het (foute van die verlede,
apartheid, ongeregtigheid) te probeer bedek nie – ons kinders en
kleinkinders gaan in daardie gate val. Daar is genoeg voorbeelde van
lande waar dit met slegte gevolge gebeur het, dalk op die oomblik besig
is om te gebeur, as ons maar net aan Zimbabwe dink. Op die lang duur
werk dit nie. Daar is natuurlik ander uitweë om verby hierdie
hindernisse te probeer kom – Australië, die VSA en Engeland kan dalk
vir ‘n tydjie ons laat glo dat ons verby dit gekom het. Die ongeluk is
egter, waar daar nie ‘n “healing of memories” plaasgevind het nie, het
dié verhale ‘n manier om jou selfs na hierdie lande te agtervolg. Een
of ander tyd haal dit ‘n mens in en moet jy noodgedwonge daarmee deel.
van baie aktuele voorbeelde wat ons sou kon gebruik, is die tragiese
gebeure van die vier seuns van Waterkloof wat verlede week 12 jaar
tronkstraf gekry het. Ons almal weet dat hulle misdaad binne ‘n groter
sisteem verstaan moet word. Die onderliggende rassisme wat in baie
ouerhuise nog aan die orde van die dag is, het dikwels hierdie tipe
optrede tot gevolg. Die tragiek is, ons herken dit so pynlik in ons eie
lewens – daarom waag ons nie om die “eerste klip op te tel nie”.
bronne wat ons moontlik verder in ons nadenke kan help is onder andere:
Ernst Conradie se boekie “Christian Identity”; Castells se “The power
of identity”; ‘n onderhoud wat ‘n verslaggewer van Die Burger met Deon
Snyman op 1 Augustus (van die Institute for Restitution) gevoer het;
die nuutste uitgawe van die VGK se koerant met die veelseggende opskrif
“The Tears of Xenophobia” met ‘n verskeidenheid artikels wat spesifiek
met die identiteitsvrae worstel; Coenie Burger se publikasie “Ons weet aan wie ons behoort” (Lux Verbi).