Die privaat gesondheidsorgmark is onder skoot in ’n ondersoek – is finansiële verligting vir siekes nou in sig?
In ’n ondersoek deur die Mededingingskommissie na die privaat gesondheidsorgmark is gevind mededinging is skaars in dié bedryf waar te veel privaat hospitale in die besit is van net ’n hand vol groot hospitaalgroepe.
Die privaat gesondheidsorgmark word gekenmerk deur ’n hoë en stygende koste van mediese sorg, lui die verslag. Hoe skrikwekkend hoog dié koste kan styg, het Joan Malan (67) ontdek toe sy verlede jaar ’n rekening van ’n volle R24 000 van ’n spesialis- chirurgiese gastroënteroloog ontvang het wat by ’n privaat hospitaal in Kaapstad praktiseer.
“Hulle was nie gelukkig nie, maar ek het van Mei verlede jaar tot Januarie vanjaar afbetaal. Ek het gedink dit is regtig daylight robbery.” Nog ’n skok het op haar gewag toe sy daarna ’n nuwe bril moes kry.
In sy uitsprake oor die beplande NGV het dr. Aaron Motsoaledi, minister van gesondheid, al dikwels verwys na die hoë koste van privaat gesondheidsorg. Dit het die vermoede laat ontstaan dat die ondersoek na privaat sorg dalk die weg vir die NGV moes help baan.
Hulle trek ook aan die kortste end weens ’n gebrek aan doeltreffende maatreëls om te voorkom dat mediese dienste onnodig aan hulle gelewer word.
Daar is al lank sprake van gesondheidsversekering waarmee die staat mediese sorg aan alle Suid-Afrikaners sal bied. Dit sal werk soos ’n nasionale mediese skema vir alle Suid-Afrikaners.
As dit ingestel word, sal die belastingbetaler daarvoor opdok. Suid-Afrikaners wat lid is van ’n privaat mediese skema sal ook vir die NGV moet betaal.
Die mees onlangse wetsontwerp oor die NGV fokus slegs op die vestiging van ’n reusefonds wat die staat sal bestuur om vir Suid-Afrikaners se gesondheidsorg te betaal, maar die ekonoom dr. Paula Armstrong meen dit sal min doen om die vlak van mediese dienslewering te beïnvloed.
In ’n neutedop is die kritiek dat die openbare mediese dienste waarvoor dié fonds sal betaal, nog nie reggeruk is nie. Alle Suid-Afrikaners het reeds toegang tot openbare gesondheidsorg, onder meer in staatshospitale en -klinieke, maar die gehalte daarvan is swak, sê sy.
Die behoefte aan gesondheidsdienste in ’n bepaalde gebied moet die deurslag gee wanneer die owerheid ’n lisensie toestaan vir ’n nuwe hospitaal om sy deure daar te open. Dit moet ook vir instellings soos daghospitale, klinieke, spreekkamers en tandartspraktyke geld.
’n Moontlike moratorium moet op nuwe hospitaallisensies vir die drie groot hospitaalgroepe geplaas word. Hulle moet selfs verplig kan word om van hul hospitale te verkoop.
’n Reguleerder vir gesondheidsdiensverskaffers moet aangestel word – nes mediese skemas byvoorbeeld die Raad op Mediese Skemas het.
Daarvoor sal wetgewing en regulasies waarskynlik verander moet word. “Waarskynlik die belangrikste implikasie vir verbruikers – as die aanbevelings aanvaar sou word – is dat mediese skemas ’n basiese opsie moet hê wat regdeur die bedryf gestandaardiseer sal wees,” sê Paula.
Die idee daaragter is om dit vir verbruikers makliker te maak om die skemas met mekaar te vergelyk. “Skemas ding nou mee deur produkte en dienste aan te bied om lede met die beste risikoprofiel (jong, gesonde lede) te lok. Hulle bied ’n wye en verwarrende reeks opsies.”
Groter deursigtigheid – inligting oor die verskillende opsies en ook hul voor- en nadele sal op ’n verstaanbare manier aan pasiënte verskaf en verduidelik word
Bonitas Mediese Fonds: “Daar is al lank ’n behoefte aan ’n onafhanklike evaluering van die gesondheidsorgmark,” sê Gerhard van Emmenis, Bonitas se hoofbeampte. Hulle steun die aanbevelings in die verslag dat sake vir verbruikers vereenvoudig moet word. Beheer oor hospitaaltariewe en die gebruik van hul dienste sal mediese skemas billiker maak, meen hy.