Verstaan jy wat jy lees? – Handelinge 8:26-40 – NGK Somerstrand
Verstaan jy wat jy lees? – Handelinge 8:26-40
Written by Chris van Wyk on 02/05/2021 . Posted in Chris van Wyk.
Op Youtube en in die kerk 2 Mei 2021 09:00 NGK Somerstrand
Handelinge kan opgedeel word in ongeveer 6 breë bewegings wat telkens afsluit met 'n paar opsommende opmerkings van Lukas oor die vestiging en uitbreiding van die woord van God en die getal gelowiges. Elke keer is dit asof Lukas 'n pouse daarmee skep voor die verhaal in 'n nuwe rigting beweeg: geografies, etnies, kultureel, eties, intellektueel, en polities.
Die eerste beweging was na die Jode in Jerusalem – Handelinge 1:1-6:7. Dit sluit 'n hele lys van "godsdienstige Jode uit al die nasies onder die son" (Hand 2:5) in wat op Pinksterdag na Petrus-hulle luister.
Die tweede beweging was na Jode in Judea, Samaria en Afrika – Handelinge 6:8-9:31. Hier sluit dit ook spesifiek Jode van 'n ander etniese groep in.
Filippus speel hier 'n belangrike rol en dit is op hom wat ons vandag fokus.
Hy is self 'n Grieksprekende Jood, en een van die sewe wat die Griekse weduwees op 'n gelyke voet as die Hebreeuse weduwees versorg het. Terloops, Lukas het hierdie verhale heel moontlik gehoor toe hy later by Filippus self, toe Lukas by Filippus en sy 4 ongetroude profetes-dogters in Sesarea oorgebly het met Paulus se twee jaar tronkstraf daar – Handelinge 21:8.
Ons lees die verhaal van hoe die Here vir Filippus stuur na die Etiopiese amptenaar en wat dit vir ons leer van die proses van die verkondiging van die evangelie.
Die derde en verdere bewegings van die evangelie is na die heidene toe soos ons in Handelinge 10 en verder lees.
Daar is niemand wat op die 2de Mei verjaar nie. Soos gewoonlik lig ons die kinders uit wat die komende week verjaar. Emma Botha word die 5de Mei 4 jaar oud. Karli Pretorius word dieselfde dag 13 jaar oud. Baie geluk.
Ek is baie opgewonde oor die Pinksterreeks waarmee ek besig is. Hier is die grafika wat Jaco Potgieter vir ons uitgewerk het. Die tema is Waak en Bid. En dan gaan ek twaalf video's maak oor elkeen van die onderwerpe van gebed. Soos uitgebeeld op die skerm.
Pinkster is dus aanlyn. Hemelvaart is ook net aanlyn. Ons gaan wel aan met die normale eredienste in die kerk die 16de en 23ste Mei. Die 23ste Mei is ook weer nagmaal in die kerk.
Ek wil julle vertel van Misha. Ek gebruik 'n skuilnaam sodat sy identiteit beskerm kan word. Misha is 'n tandheelkundestudent êrens in Noord-Afrika. Toe hy nog op skool was, het hy van Jesus gehoor, maar omdat daar nie 'n Bybel beskikbaar was nie, trouens, omdat die Bybel verbode was, kon hy nie regtig meer oor Jesus uitvind nie.
Vir agt jaar lank het Misha gesoek na iemand wat hom meer oor Jesus kon vertel. Uiteindelik, na agt jaar, al op universiteit, het hy 'n advertensie gesien oor 'n kursus in die Nuwe Testament. Hy het kontak gemaak met die aanbieders en kon vir die eerste keer self die verhale van Jesus in die Bybel lees. Die dosente het hom begelei om nie net meer oor Jesus in die Bybel te wete te kom nie. Hulle het hom tot geloof in Jesus begelei. En ten spyte van die risiko's vir Christene in sy land het Misha besluit om sy lewe aan Jesus te gee.
Misha het toe nog volgelinge van Jesus in sy land leer ken. Een van die groot vreugdes in sy lewe is dat hy nou saam met ander gelowiges die Here kan aanbid, al is dit in die geheim.
Dit is hoe die evangelie werk
Hierdie verhaal van Misha is maar een van talle verhale vandag. 'n Saadjie van die evangelie wat gesaai word in iemand se hart. 'n Honger om meer te weet van Jesus. Iemand anders wat die moeite doen om die evangelie te verduidelik. En nóg 'n volgeling van Jesus kom tot bekering en word ingelyf in die liggaam van Christus.
Dit is hoe die evangelie werk. Van die begin af. Dit is hoe die evangelie versprei. Iemand wat die moeite doen om vir iemand anders die evangelie te verduidelik. Dit is hoe 'n mens tot geloof kom. Jy begin belangstel in Jesus. Jy leer Hom ken in die Bybel met begeleiding. En die wonder gebeur dat jy in Jesus glo en Hom begin volg met jou lewe.
Die verhaal van die Etiopiër illustreer dié waarheid vir ons
Die teks wat ons gaan lees, illustreer hierdie waarheid vir ons. Dit is die aangrypende verhaal van 'n Etiopiër wat op soek is na antwoorde wat saak maak. Ons sien 'n honger in hom na God wat na versadiging vra. En ons lees hoedat God voorsiening maak deur iemand te stuur – die evangelis Filippus – om vir hom antwoorde te bring. Die Etiopiër se honger na God word gestil. Hy ontmoet Jesus op die pad na Gasa en word deel van die geloofsgemeenskap.
Kom ons lees die verhaal in Handelinge 8.
Want sy lewe word van die aarde
weggeneem." (Jes 53:7-8 in die LXX).
34 Die eunug sê toe vir Filippus: "Ek vra jou, van wie sê die profeet dit – van homself of van iemand anders?"
God beplan die ontmoeting met die Etiopiër
Let eerstens op hoe hierdie ontmoeting met die Etiopiese amptenaar haarfyn deur God beplan is.
Eers praat die Engel van die Here, baie keer met God self geassosieer in die OT, met Filippus om na die pad van Jerusalem af na Gasa – vroeër was dit Filistynse gebied aan die Mediterreense See, 'n gebied wat ons vandag as die Gasa-strook ken – te gaan.
Dan praat die Gees direk met Filippus, en beveel hom om te gaan loop saam met die wa van die Etiopiese amptenaar. En na die Etiopiër tot geloof kom en gedoop is, neem die Gees van die Here vir Filippus weg.
Dit is nogal 'n algemene ding in Handelinge – dat God mense inspan om sy beplanning uit te voer. Die gemeente en die leiers wag op God voordat hulle optree. Hulle sluit aan by God se beplanning, want dan kan hulle ook op vrug op hulle werk vertrou.
Hier wys God dat Hy besorgd is oor 'n alleenlopende Etiopiese amptenaar op 'n reis na Afrika. Soos Hy besorgd is oor die vyandige vervolger Paulus net hierna in Handelinge 9 op pad na Damaskus. En van hierdie vyand 'n vriend gemaak het.
Hier maak God van 'n eensame ontmande man 'n geliefde deel van die liggaam van Christus. En die evangelie versprei na Afrika deur hierdie man voordat Europa die evangelie hoor en die evangelie ook daar oor grense sprei.
Hierop kan ons staatmaak.
God is ook besig in jou omgewing. Daar is "Etiopiërs" na wie Hy wil uitreik. As Hy maar net in jou 'n gewillige vennoot kan kry!
God berei ons voor vir ontmoetings
Let tweedens op dat Filippus se bediening nie eers hier begin het nie. Ons lees in Handelinge van 'n hele paar plekke waar God Hom begin gebruik het en hom voorberei het om 'n evangelis te word soos Filippus later bekend staan (Hand 21).
Ons lees eers van hom dat hy een van die eerste sewe "brugbouers" in die gemeente was wat gesorg het dat die Griekse weduwees dieselfde versorging ontvang het as die Hebreeuse weduwees. Dit is waarom hulle in die volksmond as "diakens" bekend geraak het, een van die "sewe" – Handelinge 6.
Ons lees daarna dat Filippus in Samaria die evangelie gaan verkondig het. Die mense het met aandag na hom geluister en baie is bevry van demone en het genesing uit die hand van die Here ontvang – Handelinge 8.
Interessant, Filippus het in Handelinge 8 nog hulp nodig gehad van die apostels wat vir die mense moes kom bid dat hulle die Gees kon ontvang. Hier was dit kennelik nie meer nodig nie, want die Etiopiër reis ná die ontmoeting as gelowige voort.
En ons lees later in Handelinge dat Filippus in Sesarea werk en dat sy vier ongetroude dogters as profete optree. Paulus en Lukas het 'n tyd lank by hom oorgebly ná hulle derde sendingreis op pad na Jerusalem toe – Handelinge 21.
Die boodskap aan jou is dus ongetwyfeld, waar is die Here nou besig in jou omgewing? Waar is die Here besig om jou te gebruik? Watter mense lê Hy op jou hart? Met wie is jy besig om die evangelie van Jesus Christus te deel?
Dit is hoe die boodskap van Jesus versprei. Deur God wat sy mense stuur om die evangelie te bring. En die vraag is, hoe is God besig om jou voor te berei? Dit begin baie keer klein, en soos jy groei, groei jou bediening ook.
Let derdens op watter groot klem Filippus plaas op die regte begrip van die evangelie. Filippus se intree-vraag aan die Etiopiese amptenaar bly relevant tot vandag toe nog: "Verstaan jy wat jy lees?"
Deur 'n interessante woordspel op die woord verstaan (γινώσκω) in die oorspronklike Griekse vraag: "Verstaan jy wat jy lees?" (γινώσκω ἀναγινώσκω). Die Griekse woord vir lees sluit die woord vir verstaan in. Wat beteken dat jy net regtig gelees het, as dit tot begrip gelei het.
Dit beteken dat as jy gelees het jy nog nie noodwendig by verstaan uitgekom het nie. Jy moet dieper en dieper lees totdat jy verstaan en die teks vir jou oopgaan.
Die antwoord van die amptenaar is netso belangrik. Hy weet dat lees nie noodwendig tot begrip lei nie. Hy het iemand nodig om hom te help verstaan.
"Hoe sou ek kon as niemand dit vir my uitlê nie?" antwoord hy vir Filippus. Die woord wat hy gebruik vir uitlê (ὁδηγέω) beteken om te "lei" of "begelei". Hy vra dus vir Filippus om hom aan die hand te vat soos 'n gids en presies vir hom te vertel wat in die teks staan.
En dít is presies hierdie tipe begeleiding wat Filippus vir hom gee. Hy klim saam met die amptenaar op die wa en begin 'n lewensveranderende gesprek met die amptenaar.
Die amptenaar was besig om in Jesaja te lees, die gedeelte oor die Dienskneg van die Here. En hy lees vir Filippus twee verse uit daardie gedeelte en vra na wie Jesaja verwys en wat dit alles beteken – Jesaja 53:7-8.
Filippus begin dan by daardie gedeelte en antwoord die vrae wat die amptenaar het oor die lees van die teks en wys vir hom dat Jesaja verwys na Jesus Christus as die Dienskneg van die Here.
Want, die hele OT – die wet, die profete, en die geskrifte – wys na Jesus Christus. Hy is die vervulling van al die beloftes wat God in die OT gegee het. Jesus is die antwoord van God op die krisis van menswees. Hy is die versoening vir ons sondes. Hy is die waarborg van die ewige lewe vir elkeen wat glo.
Die evangelie gaan deur hierdie uitleg van die OT vir hierdie amptenaar oop. Hy vra dan interessant genoeg of iets nou gaan verhinder dat hy gedoop word. Filippus het duidelik die hele evangelie vir hom verduidelik.
En met 'n eenvoudige geloofsbelydenis klim Filippus en hy by 'n plek met water af en die Etiopiër word in die koninkryk van God ingedoop.
Dit wys vir ons net weer hoe belangrik die regte begrip is. Hoe belangrik die konteks is van die gedeelte wat jy lees. Hoe belangrik 'n vaardige begeleier in die Skrif is. Hoe belangrik die besef is dat die hele Bybel oor Jesus gaan, nie net die dele van die NT wat direk oor Hom as Verlosser gaan nie. Ook die OT.
Trouens, die vroeë kerk het die evangelie van Jesus verkondig met net die OT boeke as Bybel. Dit was al wat hulle gehad het. En dit was genoeg vir hulle om almal met die evangelie te bereik, terwyl die NT nog in proses was van ontwikkeling.
Dit is waarom ons ook die hele Bybel as die Woord van God aanvaar. Die OT en die NT. Dit is saam en gelykwaardig die Woord van God.
En hierdie vraag van Filippus is ook 'n vraag wat aan ons adres gerig word. "Verstaan jy wat jy lees?" Jy kan nooit tevrede wees met 'n oppervlakkige lees van die Bybel. Die feit dat jy lees beteken nog nie dat jy verstaan nie. Dit is waarom 'n mens moeite doen met die hulp wat beskikbaar is om te lees totdat jy begryp. Dié hulp is natuurlik beskikbaar in boeke, maar ook in mense soos Filippus wat vaardig is om die Bybel uit te lê. Gebruik hulle!
Ek het al voorheen verwys na hulpmiddels. Ek wil weer die NET Bible beklemtoon. Dit is 'n baie goeie vertaling van die Bybel met 60 000 notas wat jou inlei in 'n baie beter verstaan van die Bybel. Dan is daar gratis weergawes van E-Sword, die Logos Bybelprogram en talle ander. In die Logos Bybelprogram is daar die wonderlike Faithlife Study Bible wat 'n kort vers vir vers kommentaar is wat vir jou baie gaan help met jou lees van die Bybel. En moenie my Bybelskool vergeet nie. Daar is hoofstuk vir hoofstuk kommentaar op die hele Bybel.
'n Eunug word deel van die geloofsgemeenskap
Let op in die vierde plek dat hierdie amptenaar 'n vername man was wat hoër op die sosiale leer was as Filippus. Hy was ook heel moontlik ryk, omdat hy die minister van finansies van sy koningin was. Daarby was hy van 'n ander ras, 'n man van Kus uit Afrika, Ethiopië of Soedan aan die onderpunt van Egipte.
Om alles te kroon was hy boonop ook 'n eunug, 'n ontmande, iemand wat nie aan aktiwiteite in die geloofsgemeenskap kon deelneem nie (Deut. 23:1), al kon hy tog die Here aanbid het, soos Lukas dit vir ons vertel. Hy was juis op pad terug van Jerusalem waar hy aanbid het.
'n Mens wonder egter daarom of hy nie ook die gedeelte wat net daarna in Jesaja kom, gelees het nie, wat juis 'n toekoms vir mense soos hy in die koninkryk voorspel:
"'n Nie-Israeliet wat by die volk van die Here aangesluit het, moenie dink: die Here sal my van sy volk afsny nie. 'n Ontmande moenie van homself dink: ek is maar 'n droë boom nie. So sê die Here: Aan die ontmandes wat my sabbatte onderhou, wat kies vir wat Ek wil, en wat lewe volgens my verbond, aan hulle sal Ek in my tempel en aan sy mure 'n teken gee, 'n erenaam wat beter is as seuns en dogters. Ek sal aan sulke mense 'n naam gee wat nie uitgewis sal word nie." (Jes. 56:3-5)
Of hy dit nou gelees het of nie, die wonder is dat hierdie eunug deur sy geloof in Jesus volledig deel van die geloofsgemeenskap word.
Die nuwe standaard in die evangelie van Jesus Christus is óf jy in Hom glo al dan nie. Of jy kies vir wat God wil al dan nie. Of jy kies om te lewe volgens God se verbond al dan nie. Watter voorreg!
Dit sê vir ons dat almal welkom is in die liggaam van Christus. Hulle vorige status – vernaam – of gebreke – eunug – maak glad nie saak nie. Slegs geloof tel. Sola fide. Deur geloof is jy deel van die liggaam van Christus. Sonder geloof is jy daarbuite.
Die belangrike boodskap aan ons is dus dat dit ook nie saak maak wie ons is of wat ons status of gebreke is nie. Al wat van belang is, is of ons in Jesus glo, en of ons kies vir wat Hy wil, of ons lewe volgens die nuwe verbond wat Hy met ons gesluit het.
Pulse is ook teen 06:00 al beskikbaar (eers weer die 2de Mei). Jy kan dit by hierdie Youtube playlist