Sorrie maak nie gesond nie | Maandblad Zuidafrika
Broodnodige storie vir spesifieke lesers
Rose is in matriek. Haar skoollewe is amper verby en 'n toekoms vol kanse wink. Sy is vas van plan om so lank moontlik 'n maagd te bly, want sy is deeglik bewus hoe 'n ongewenste swangerskap 'n mens se toekoms kan vernietig. Een aand by 'n partytjie drink sy heeltemal te veel. As sy die volgende oggend wakker word, kan sy glad nie meer onthou wat die vorige aand gebeur het nie, maar sy kom wel agter dat iets met haar lyf gebeur het terwyl sy dronk was. Rose besluit daar en dan dat haar kêrel, Rodriek, haar drankie gedokter het en haar verkrag het. Vir geen oomblik dink sy aan die moontlikheid dat sy ook 'n aandeel in die saak kon gehad het nie.
Uit die gebeure ontvou 'n verhaal waarin leuens, verkeerde keuses en die verlies van vertroue in vriendskappe die botoon voer. Langsamerhand kom die leser agter dat Rose se optrede nie impulsief is nie, maar deel vorm van 'n ou patroon wat homself herhaal in haar ouerhuis, maar ook in die gemeenskap waarin sy groot word. Dit is 'n gemeenskap wat bekend is met die gevolge van alkoholisme, dwelmgebruik en tienerswangerskappe.
Groot waarde vir Afrikaanse jeuglesers...
Anzil Kulsen het haarself al bewys as 'n skryfster wat broodnodige stories oor 'n spesifieke groep, die sogenaamde bruin gemeenskap, in Afrikaans skryf. Dit is 'n groep lesers wat histories erg verwaarloos is as dit by eie Afrikaanse jeugverhale kom. Buitendien is dit die Afrikaanse goep lesers wat besig is om die vinnigste te groei. Daar kan nie genoeg in Afrikaans geskryf word vir dié jong lesers nie. En daar is nog 'n skat aan onontdekte stories oor die lesers se belewingswêreld, wat vertel moet word. Die waarde van Kunzil se stories in die verband kan nie genoeg benadruk word nie. Sy spreek belangrike sosiale kwessies aan wat haar lesers se daaglikse lewe direk raak. Ek is oortuig daarvan dat Sorry maak nie gesond nie troos en plesier vir baie Afrikaanse jeuglesers sal bring.
... Maar sal Nederlandse lesers ook verstaan?
In 'n onderhoud op Litnet vertel Kulsen die volgende oor haar stories in die algemeen: "Dit is veral moeilik om 'n redigeerder te oortuig dat alles wel in een gemeenskap en met een karakter kan skeefloop." En hier lê die knoop vir my in Sorrie maak nie gesond nie. Terwyl Kulsen se doelgroep heeltemal sal kan identifiseer met al Rose se ellendes, sal dit vir die gemiddelde Nederlandse leser, dalk lastiger wees om te verstaan. Nederlanders ken nie die leefwêreld van die gemeenskap in Kulsen se boek nie en jammer genoeg is haar karakters en temas nie so goed ontwikkel dat dit grens-"overschrijdend" word nie. Vergelyk 'n mens die storie met bv. Pigeon English of The Brief Wondrous Life of Oscar Wao, is die temas in die twee boeke uiteindelik so universeel dat die leser gou die vreemde taalgebruik (Pigeon English) of die verwysings na 'n spesifieke gemeenskap (Oscar Wao) vergeet.
In Kulsen se boek weeg die taalgebruik so swaar, veral as dit by humor kom, dat dit moeilik sal gaan vir iemand wat nie bekend is met die gemeenskap nie, om al die betekenis raak te kan lees. Verder speel die storie in 'n beperkte ruimte af wat dit moeilik maak vir 'n leser, wat die wêreld nie ken nie, om dit te visualiseer. Die temas wat wel in Sorrie aangesny word, is al vele kere in die verlede deur skrywers soos Lydia Rood, Carrie Slee en Simone van der Vlugt vir die Nederlandse jeug in Nederlands beskryf.
Nogtans kan die skryfwerk van Anzil Kulsen 'n belangrike rol vervul vir 'n gemeenskap wat dit broodnodig het! Daarom sê ek graag: doe zo voort, Anzil!
Solet Scheeres is schrijfster van jeugdboeken. Meer over Solets leven als Zuid-Afrikaanse in Nederland, over haar werk en haar opvattingen over jeugdliteratuur leest u op de website Storiewerf.