Verwoestende vuur in Swartberg | Oudtshoorn Courant
Verwoestende vuur in Swartberg
Friday, 04 March 2016, 08:00
Die mees verwoestende vuur wat die Swartberg en die vallei Die Gang, tussen Prins Albert en Klaarstroom, nóg getref het.
PRINS ALBERT NUUS - Die mees verwoestende vuur wat die Swartberg en die vallei Die Gang, tussen Prins Albert en Klaarstroom, nóg getref het.
Só is die reusagtige brand wat sedert verlede Donderdag (25 Februarie) hier woed gister deur boere in die omgewing beskryf.
Die eerste brand het deur weerlig ontstaan en het daarna weens stormsterk wind herhaaldelik opgevlam en so erg versprei dat verskillende spanne op verskillende plekke die vlamme tot laat gistermiddag nog moes beveg.
Hoewel geen geboue teen druktyd gister in die byna onkeerbare vlamme verwoes is nie, het boere nie net oeste verloor nie, maar ook waterpype, besproeiingstelsels, heinings en natuurlike veld. Hulle bereken hul skade "in die miljoene".
Teen Donderdagmiddag was hul grootste geveg om die vlamme weg te keer van die rivierloop, aan die onderkant van die hoofpad, want - het hulle aan Oudtshoorn Courant verduidelik - as die vuur tot daar sou spring, "kan jy maar Die Gang en alles binne dié vrugbare gebied vol vrugteboorde en wynplase afskryf".
Leendert Punt, seun van die bekende boer en sakeman Ian Punt van die olyflandgoed, Kredouw, aan die onderkant van die Kredouwpas het vroeg gisteroggend gesê hulle veg teen drie vure, onder meer een wat deur die nag óór die bult gespring het en in die rigting van die landgoed beweeg. Dit kom nadat die plaas reeds vroeg in die week erge skade gely het weens 'n brand wat vanuit 'n ander rigting oor die pad gespring het en boorde en 'n kragpaal beskadig het.
Ander boere van die gebied het die Punts vroegoggend, omstreeks vieruur, gaan wakker maak en gewaarsku dat die vuur weer van die Baviaanskloof af na Kredouw op pad is - dit nadat twee helikopters en brandslaners van Working on Fire, asook werkers van CapeNature die vlamme teen die koppe probeer blus het.
Maar Punt, sowel as Lienkie Schoeman van Aviator Estate, sê wat vir hulle die ontstellendste is, is dat gespesialiseerde hulp nie geredelik beskikbaar was nie.
"Vandag (Donderdag) is dit die eerste dag dat ons ondersteuning kry van die Sentraal-Karoo-distriksmunisipaliteit (SKDM). Die vure is massief vandag. As dit nou oor daardie bult kom, is ons landgoed in gevaar," het Punt gesê.
Volgens hom en Schoeman is die grootste werk om die vlamme te beveg, die afgelope week deur boere en hul werkers self gedoen, en was dit net deur herhaalde telefoonoproepe, met dringende versoeke om hulp, dat CapeNature "met 'n paar bakkies" en Working on Fire, asook rampbestuur van die Eden-distriksmunisipaliteit en die SKDM betrokke geraak het. Working on Fire het Woensdagmiddag gesê dat sowat 22 van sy werkers op 'n gegewe oomblik help om die brande te blus.
"Kredouw se skade is diep in die miljoene. Een waterpyp wat ons verloor het kos alleen R500 000. Ons besproeiingstelsel is be-skadig. Ons bome, wat nou olywe dra, is beskadig. Plus, die wyndruiwe wat aan die rook blootgestel is, se gehalte is ook daarmee heen," het Punt gesê.
Volgens Schoeman het hulle teen Donderdag skadebeheer toegepas. "Ons spuit ons huise nat. Dis 'n vlammehel, 'n ring of fire. Gister was die gebied wat gebrand het seker so ses rugbyvelde groot. Mense uit die dorp het kom help. Ons het waterpunte aan CapeNature uitgewys en ons waardeer dit dat hulle deur die nag by ons gebly het."
"Intussen is alles om ons weggebrand, ons veg teen 'n stormsterk suidoos. Dit vlam op waar ons gedink het die vuur is geblus, weens die wind. Gisteraand (Woensdag) het ons gedink ons moet ons plekke ontruim. Van die boere het hul vroue en kinders Prins Albert toe gestuur. Ons vrees die vlamme as dit in die klowe afkom. Ons weet al - jy moet vroegtydig keer. Die verskriklike wind gee jou nie kans nie. Die hulp wat vir ons gestuur word, is hoegenaamd nie genoeg nie. Ons voel magteloos."
Punt en Schoeman sê albei, as dit nie vir die inwoners van Prins Albert was wat nie net help veg teen die vuur nie, maar wat hulle ondersteun deur kos en water te verskaf, weet hulle nie.
Weens die een kragpaal wat uitgebrand het, het boere ook in 'n stadium elektrisiteit verloor. "Ons kon dus nie water na die boorde toe pomp nie. Ons vrugtebome verdor.
En ons is in die middel van 'n oes. Dis chaos. Die vrees, die moegheid, die ontsetting voor 'n vuur wat teen 'n onkeerbare spoed in die klowe afhardloop, die watertenks wat ontplof – as alles maar net kan end kry. Ons voel totaal uitgelewer, en ons vertrou nou op 'n Hoër Hand."