Aanvanklik bestaan die diagenese veral uit verlies van water wat uit humus 'sagte' bruinkool (Weichbraunkohle) vervaardig. Dit lyk nog baie soos veen. Die omsetting na harde 'glans'-ligniet (Glanzbraunkohle) behels nogtans 'n chemiese verandering wat dikwels ook as 'n metamorfiese proses beskou word. In sagte bruinkool is die houterige reste amper identies aan hout self, maar in die glansvorm is sy selliggame volledig saamgepak. Die humusmateriaal moet in hierdie verandering aan peptisasie blootgestaan het. Hierdie proses kan in die laboratorium nageboots word deur sagte bruinkool tot bokant 100 °C te verwarm en bloot te stel aan 'n druk soos dit op 1400 meter diepte heers. Die voggehalte verminder met omtrent 24% en die volume met 40% tydens hierdie eksperiment.
In die natuur word gevind dat die voggehalte in byvoorbeeld die harde ligniet van Borneo 1% verminder per 100 meter diepte. Kenmerkend vir die oorgang van die sagte vorm na die glansvorm is dat die gehalte aan aromatiese koolstofverbindings hoër word. 'n Hoë temperatuur is 'n belangrike faktor in die omsettingsproses, maar die voorkoms van harde bruinkool uit die Vroeë Karboon van Moskou wys dat 'n lang tydverloop dit ook kan bewerkstellig.
Bruinkool kan ondergrondse brande veroorsaak. Die grondlae bo die bruinkool vorm hierdeur dikwels klinker: natuurlike baksteen en die breuke wat hierby ontstaan lewer toegangspaaie vir die suurstof van die atmosfeer. Hierdeur hou die brand homself in stand.
Bruinkool is sedert lank as brandstof gebruik, hoewel dit taamlik groot nadele het. Die koolstofgehalte van ligniet is omtrent 70% en sy energiewaarde is die laagste van alle soorte kool (omtrent 14,6 – 19,3 MJ/kg) Ketels wat ligniet stook moet daarom groter wees as ander ketels. Omdat bruinkool baie vlugtige stowwe bevat is dit ook die maklikste om te ontsteek en dit kan gevaar oplewer. Die vervoer van bruinkool is gewoonlik nie winsgewend nie en bruinkool word daarom meestal op die plek waar dit gevind word verwerk of verbrand om elektrisiteit op te wek. 'n Ander probleem is dat bruinkool dikwels 'n hoë swawelgehalte besit. In Tsjeggiese bruinkool wat naby die stad Most gemyn word is dit 2,5% en dit bevat ook arseen. Verbranding kan daarom tot groot skade aan die omgewing en die gesondheid lei. In die kommunistiese tyd was dit 'n groot probleem.
Bruinkool kan as adsorbent gebruik word, sy hoë spesifieke oppervlak, poreusheid, funskionele groepe en teenwoordigheid van kalsium- en magnesiumione dra aan hierde eienskap by. Basiese kleurstowwe word maklik opgeneem. Dit kan verder geaktiveer word deur behandeling met 50% swawelsuur by 100 oC. Bruinkool word ook verwerk tot aktiewe koolstof, 'n absorbent wat baie aangewend word om metaalione of kleurstowwe uit water te verwyder.