Bestuur jou geldsake reg oor die Kerstyd(Foto: iStock) Deur Maretha Botes Die nuwe jaar, met vele finansiële uitdagings, lê voor die deur. Kenners waarsku teen skuld oor die Kerstyd, en sê hoe jy Januarie met ŉ positiewe bankbalans kan ingaan. Na ŉ dol jaar, is dit die natuurlikste ding om jou skoene uit te skop en asem te skep. Die een ding wat jy egter nié die vakansieseisoen moet rustig vat nie, is jou bereidwilligheid om te begroot. Want voor jy weet is jou beursie leeg, bankbalans op nul en staan jy platsak voor die Nuwejaar. Melissa (43) en Johan (47) van Straten van Bloemfontein en hul twee tieners het ŉ paar jaar terug besluit hoewel Kerstyd ŉ tyd van gee is, hulle nié Kersgeskenke koop nie. Melissa sê: “Ons het jaarliks gesien hoe ons hardverdiende geld in geskenke gestort word en daar bittermin oorbly om die vakansie te geniet. Kom Januarie moet ons elke sent omdraai, want Desembermaand het die geld opgeslurp in onnodighede. Deesdae doen ons dinge ŉ bietjie anders. Ons kyk watter skoolbenodighede ons aan die begin van Desember reeds kan aankoop, betaal die eerste skoolgeldpaaiemente van die nuwe jaar en indien daar enige skuld is, probeer ons dit delg. Só weet ons ŉ groot deel van Januarie se uitgawes is reeds gedek, en kan ons ŉ bietjie ontspan. Ons begroot altyd vir ŉ vakansiewegbreek en het ook ŉ daaglikse begroting, sodat ons nie oorspandeer of skuld maak nie. Wanneer ek inkopies gaan doen, neem ek altyd my lysie en koop niks meer as dit wat ons nodig het nie. Ek probeer ook om sonder die kinders inkopies te doen, want hulle kan ŉ mens nogal maklik oortuig om allerlei ekstras in die waentjie te sit.” Shelby le Roux (34) en haar verloofde, Ricky Maree (37) van Vanderbijlpark in Gauteng, sê hulle kyk dwarsdeur die jaar uit vir spesiale aanbiedinge by winkels. Só vul hulle hul “geskenkelaai” aan met oulike geskenke vir oud en jonk. Wanneer Desember kom, is daar genoeg geskenke in die laai en hoef hulle nie hul bonus op geskenke uit te gee nie. “Ons het beide groot families wat daarvan hou om feestyd te kuier en geskenke te gee,” sê Shelby. Sy voeg by dat hulle nooit oordadig en baie groot gee nie. “Ons hou dit klein en spesiaal en in baie gevalle bruikbaar,” sê sy. Aan die einde van die jaar kyk dié paartjie altyd hoeveel skuld hulle het, en probeer soveel as moontlik daarvan uit hul bonusse afbetaal. Carla Oberholzer, skuldadviseur van Debtsafe, sê gegewe jy, jou mede-Suid-Afrikaners en die res van die wêreld steeds finansieel-uitputtende uitdagings in die gesig staar, is dit vanselfsprekend dat jy ŉ blaaskans wil neem en die feesseisoen wil geniet sonder om oor enige geldsake te bekommer. “Maar is dit egter die moeite werd om addisionele, Kersfeesverwante slegte skuld (duur geskenke, hope kersversierings, ekstra reis- of kosuitgawes waarvoor jy nie behoorlike begroot het nie) aan te gaan tydens die feesseisoen? En, kan jy werklik wegskram van wat dit jou sal kos, bo en behalwe alles wat jy onlangs moes aanpak? Onthou: enigiets wat jy ekstra op krediet koop, hoop op die ou end op en is ŉ ‘geskenk’ wat sal aanhou om jou van finansiële vryheid te beroof. Die enigste ‘gee’-aspek om ‘slegte’ skuld by jou lys van gewone finansiële verpligtinge te voeg, is om op die ou end, by te dra tot oorverskuldigheid,” sê sy. Neil van der Walt, bemarkingsbestuurder van Debtsafe, sê: “Vanuit DebtSafe se 2022-navorsingsresultate is dit duidelik dat winkelrekeninge die tipe skuld is waarmee verbruikers hoofsaaklik agterstallig is. Daarom moedig ek jou en die res van die Suid-Afrikaanse gemeenskap aan om nie toe te laat dat die ‘Grinch’, ook bekend as ‘slegte’ skuld, jou toekomstige finansiële pogings bederf nie. Aangesien dit die seisoen van gee is, gee jouself en jou gesin ŉ kans op ŉ veilige, volhoubare finansiële toekoms. En, omdat skuld nog jare by jou kan spook, vermy liewer enige ekstra Kersinkopies gedurende die feesseisoen.” ‘Slegte’ skuld is krediet wat: Voorbeelde van ‘slegte’ skuld: Gaan eerder voort met ŉ behoorlike, persoonlike skuldbestuursplan hierdie Kersseisoen en hou ook by jou Kersbegroting. Hier is hoe: ONTHOU: Dit is die ‘geskenk van herinnering’-seisoen wat nie noodwendig in jou geld omgesit kan word nie (of, terloops, die bank se geld, met ander woorde – skuld). Carla sê: “Dit is belangrik om voortdurend te werk aan jou persoonlike skuldbestuursplan. Doen altyd ŉ bekostigbaarheidsbepaling voordat jy enige skuld aangaan (selfs Kersfeesskuld), want dit sal jou help om vas te stel of die skuld nie meer nadelig vir jou situasie is nie. Moenie toelaat dat slegte skuld die pretbederwer word wat jou feestyd, of enige toekomstige Kersfees verwoes nie. ŉ Geseënde Kersfees gaan nie oor die hoeveelheid geld wat jy spandeer nie; dit gaan oor die mense met wie jy kwaliteittyd spandeer.”