Ek kon sien die kind is bang … ‘n Tipiese straattoneel in ‘n stad in die Demokratiese Republiek van die Kongo. Foto: En.wikipedia.org Byamungu beteken “vir God” in Swahili. Sy ma het hom die naam gegee omdat hy ’n geskenk uit die hemel was en sy hom graag aan God wou wy. Nou die dag ry Byamungu saam met my na ’n kamp. Toe ek by die vulstasie stop om vir ons iets te ete te kry, sien ek hy is bang, hy wil nie alleen in die kar wag nie. Ek sê hy moet saam loop. Toe ons weer ry, vra ek hom uit. Hy vertel my sy storie en skielik verstaan ek waarom hy bang is. Hy het in ’n klein dorpie in die Kongo (DRC) grootgeword. Sy pa het met mielies en kassawe geboer, sy ma het die kinders grootgemaak. Deur die week het hy en sy sussies skoolgegaan in ’n klein plaasskooltjie. Meer as een keer het die plaaslike weermag, die Mai-Mai, seuntjies so jonk soos tien jaar oud kom vang om op te lei as kindersoldate. Byamungu vertel hoe hy dan onder sy pa se bed of in die woud gaan wegkruip het. Een aand het ’n ander terroristegroep uit Burundi hul dorpie aangeval. Hulle het handgranate gegooi, mense voor die voet geskiet en met pangas gekap, selfs ou mense en kinders, die vroue verkrag en die huise en kerke aan die brand gesteek. Byamungu het deur die nag gevlug. Hy kon die gille kilometers ver in die donker hoor. Op ’n manier het hy die volgende paar dae deel geword van ’n groepie vlugtelinge wat suidwaarts gestap het. Van hulle het vertel dat hulle veilig sal wees in ’n land met die naam “Suid-Afrika”. Toe ek hom vra deur watter lande hulle gestap het, sê hy: “I was a small boy, I didn’t know about the names of countries.” Hy het maar net saam met die grootmense bly stap. Ná maande se gesukkel kom hy toe uiteindelik in Suid-Afrika aan. Dis ’n lang storie, maar op ’n manier beland hy op straat in Sunnyside in Pretoria. Hy het niemand geken nie en kon net Swahili, Frans en sy plaaslike taal praat. Later beland hy in ’n skuiling vir straatkinders, waar hy Engels leer praat en weer vir die eerste keer skoolgaan. Byamungu het so min gekies om in daai dorpie in die Kongo gebore te word, as wat ek gekies het om in die Vrystaat gebore te word. Hy moes moeilike keuses maak in uiters moeilike tye. Ek is in geen posisie om hom te oordeel nie, ek bewonder sy moed en deursettingsvermoë (en dat hy so vinnig Engels kon leer praat!). Hy is ’n dapper jong man. Dis nie maklik om ’n Kongolese straatkind in Pretoria te wees nie. Hy vertel die verskriklikste stories oor hoe die plaaslike Suid-Afrikaners hom al behandel het, hom uitkryt as “Makwerekwere”, en hoe dikwels die polisie hom in hegtenis neem en aanrand. Hy het al gewens hulle wil hom deporteer, maar hulle wil nie, sê hy, en hy het in elk geval niks om na terug te gaan nie. Die mense by binnelandse sake maak dit amper onmoontlik vir vlugtelinge soos Byamungu om wettig in die land te wees. Terwyl ek na sy storie luister, weet ek een ding: Een van twee groepe mense in ons land gaan vir ’n kind soos Byamungu ’n familie wees – óf die misdadigers óf die kerk.