Onderwysdepartement moet opdok ná leerders verdrinkArgieffoto ter illustrasie. Deur Tania Broughton, GroundUp Die departement van onderwys in Noordwes moet honderde duisende rand opdok vir die families van drie seuns wat in 2016 tydens ŉ landsdienskamp buite Rustenburg verdrink het. Regter Andre Petersen het onlangs in die Mahikeng-hooggeregshof bevind dat “onvoldoende stappe gedoen is om die leerders te beskerm” en dat die departement gevolglik R375 000 aan elk van die oorledenes se families moet betaal. Die families van Rabolefa Ntsi (15), Letlhogonolo Ramushu (16) en Neo Nkawane (17) het die departement kort ná hul dood hof toe gesleep oor nalatigheid. Die oorledenes, almal destyds leerders aan Rustenburg Hoër Tegniese Skool, het in Maart 2016 tydens ŉ goedgekeurde uitstappie by ‘n vakansieoord buite Rustenburg verdrink. Die leerders was onderskeidelik in graad 9, 8 en 10 ten tyde van hul dood. Twee van die leerders het verdrink nadat die kano waarin hulle geroei het omgeslaan het. Die omstandighede rondom die derde leerder se dood is egter steeds ŉ raaisel, aangesien hy nie saam met die ander twee in die kano was nie, maar sy liggaam tog later deur polisiehonde opgespoor is. Nadat regstappe teen die destydse LUR gedoen is, het die departement die aanklagte van nalatigheid teen hom en die betrokke onderwyseres betwis en gesê daar is geen korrelasie tussen die leerders se dood en die stappe wat gedoen is om hulle veilig te hou nie. Linda Conradie, die betrokke onderwyseres wie se familie die oord besit waar die verdrinking plaasgevind het, het die gebeure vir die hof uitgelê. Volgens Conradie het sy op die dag saam met die groep leerders op die plaas gaan loop toe hulle by ŉ dam verbygegaan het. Die leerders het haar glo “onophoudelik gesmeek” om hulle toe te laat om in die dam te swem en die kano’s te gebruik. Geen waterverwante aktiwiteite was egter vir die uitstappie beplan nie. Conradie het nie die kinders persoonlik geken nie en elkeen gevra of hulle kan swem. Slegs vyf of ses van die groep kon swem en die res is aangesê om naby aan haar te bly vir veiligheid. “Sy het geglo dat sy ŉ sterk swemmer en lewensredder is en die dam goed ken, aangesien sy haar eie kinders toegelaat het om daarin te swem. Gevolglik het sy toegegee aan die kinders se versoeke,” sê Petersen. Die onbeplande wateraktiwiteit het goed verloop en toe sy gereed was om voort te gaan met die toer het die leerders gevra om nog een keer met die kano om die dam te gaan. Dit is toe dat een van die kano’s omgeslaan het. Die twee benoude leerders het aan die kano geklou en Conradie het in die dam gespring en na hulle geswem. Conradie het in die hof getuig die water het tot by haar neus gekom toe sy by die seuns uitgekom het. Sy het een van die seuns aan die hand gevat en die ander een het aan haar nek gegryp wat veroorsaak het dat sy sink. Sy het besef dat sy ook kan verdrink indien hulle nie hulp kry nie en sy het die leerders aan die wal opdrag gegee om ŉ stok te vat en aan mekaar te klou om ŉ lang ketting tot in die water te vorm. In daardie stadium het van die leerders reeds na Conradie se man en seun gehardloop vir hulp. Toe die twee leerders eindelik uit die water getrek is, was hulle reeds dood. “Sy kon nie verduidelik hoe die ander seun verdrink het nie, maar onthou vaagweg dat hy vooraan die ketting van seuns was. Die seun se liggaam is later deur polisiehonde opgespoor,” sê Petersen. Volgens die regter bly die feit staan dat die uitstappie nooit enige waterverwante aktiwiteite ingesluit het nie en ouers het ook nie toestemming daarvoor gegee nie. “Conradie moes bewus gewees het hiervan. Sy moes die posisie van ŉ versigtige ma ingeneem het en die kinders se versoek om te swem van die hand gewys het.” Hoewel sy vasgestel het wie van die leerders wel kon swem, was dit nie genoeg om almal se veiligheid te waarborg nie – veral omdat sy die enigste onderwyser en volwassene teenwoordig was. Daar was boonop nie enige reddingsbaadjies beskikbaar nie. Petersen het in sy uitspraak gesê dat Conradie se eie weergawe van gebeure bewys dat sy nalatig was en dat die leerders se families geregtig is op skadevergoeding vir die emosionele trauma wat hulle deurgemaak het. “Dit is nou al meer as ses en half jaar wat hierdie families geen afsluiting het nie.” Benewens die honderde duisende rand wat nou opgedok moet word, is die LUR ook opdrag gegee om die koste van die regsaksie te dek. Die onderwysdepartement het destyds R50 000 aan elk van die oorledenes se families betaal om die begrafniskoste te dek. Peterson het sy uitspraak enkele dae ná nog ŉ tragiese voorval gemaak, waartydens ŉ leerder in ŉ swembad by ŉ hotel in Noordwes verdrink het. Die gr. 11-leerling aan Michael Modisakeng Secondary School in Majakaneng naby Brits het ŉ lewensvaardigheidseminaar vir seuns bygewoon toe hy die middag verdrink het.