PressReader - Beeld: 2017-08-14 - SAUK se ko­de is nie die pro­bleem
SAUK se ko­de is nie die pro­bleem
Beeld - 2017-08-14 - Kommentaar - Jo­han­nes Fro­ne­man
Die par­le­ment en staats­in­stan­sies kon­sul­teer se­dert 1994 wyd en syd oor al­les en nog wat. Dit is ’n goeie ge­bruik en bring die ge­sprek oor be­leid na die men­se toe, iets wat nie voor 1990 ge­doen is nie.
Die SAUK hou juis nou sy re­dak­si­o­ne­le be­leid vir kommentaar aan die pu­bliek voor. Dit word met klaar­blyk­li­ke deeg­lik­heid on­der toe­sig van die uit­ste­ken­de tus­sen­tyd­se raad ge­doen. Die vraag is of dit gaan lei tot be­ter, be­trou­baar­der nuus­dek­king en ak­tu­a­li­teits­pro­gram­me.
Min van die SAUK se mil­joe­ne luis­te­raars en ky­kers woon die kon­sul­ta­sie­ses­sies by, maar e­nig­een kan toe­gang tot die be­leids­do­ku­men­te kry. Ek het weer daar­na ge­kyk en tot die ge­volg­trek­king ge­kom dat dit vol­le­di­ge en goed­deur­dag­te be­leid­stuk­ke is. In die be­son­der is die re­dak­si­o­ne­le ko­de een van die vol­le­dig­ste in die land.
Van­weë die uit­een­lo­pend­heid van die SAUK se plat­forms is daar ui­ter­aard ’n gro­ter ver­skei­den­heid sa­ke ter spra­ke, soos die om­vat­ten­de be­pa­lings oor borg­skap­pe, in­bel­pro­gram­me en kin­der­pro­gram­me. Maar kom ons fo­kus hier ver­al op nuus en ak­tu­a­li­teit.
Hoof­stuk 4 van die SAUK se hand­ves, soos dit in die Uit­saai­wet ver­vat is, be­paal dat die na­si­o­na­le uit­saai­er ’n ver­skei­den­heid van me­nings en nuus moet weer­spie­ël. Die SAUK moet ook vol­doen aan die spe­si­fie­ke li­sen­sie­voor­waar­des, soos be­paal deur die O­n­af­hank­li­ke Kom­mu­ni­ka­sie­o­wer­heid van Suid-A­fri­ka (O­ko­sa) en die ko­de van die Uit­saai­klag­te­kom­mis­sie.
Voor­dat die SAUK dus ’n re­dak­si­o­ne­le ko­de kan op­stel (of aan­pas), is ’n aan­tal be­lang­ri­ke be­gin­sels en spe­si­fie­ke rig­ly­ne reeds ter sa­ke. Die SAUK noem dat sy kern­waar­des die vol­gen­de is: ge­lyk­heid, re­dak­si­o­ne­le on­af­hank­lik­heid, na­sie­bou, di­ver­si­teit, mens­waar­dig­heid, ver­ant­woord­baar­heid en deur­sig­tig­heid. Hier­mee sal die mees­te men­se kan saam­stem, maar die vraag is hoe dit in die al­le­daag­se joer­na­lis­tie­ke prak­tyk neer­slag moet vind.
Die ba­sis van die hui­di­ge ko­de kom van 1993 en is la­ter aan­ge­pas, maar op teg­nie­se gron­de nie deur O­ko­sa aan­vaar nie. Van­daar die hui­di­ge pro­ses.
Hoe ook al, die hui­di­ge ko­de stip­pel in de­tail uit hoe joer­na­lis­te van die SAUK in hul daag­lik­se ak­ti­wi­tei­te moet op­tree. So word rig­ly­ne ge­gee oor al die be­lang­ri­ke e­tie­se kwes­sies waar­mee joer­na­lis­te daag­liks of van tyd tot tyd ge­kon­fron­teer word.
Oor­koe­pe­lend word ge­stel dat nuus ak­ku­raat, bil­lik en ge­ba­lan­seerd moet wees. Die O-woord word ook ge­bruik, maar kom ons laat ar­gu­men­te oor die stre­we na “ob­jek­ti­wi­teit” van­dag een­kant. Die an­der be­grip­pe is vol­doen­de en word ook in gro­ter de­tail uit­ge­pak.
Kwes­sies soos be­rig­ge­wing oor ge­weld, die aan­vaar­ding van ge­sken­ke, die weer­spie­ë­ling van men­se se leed, dis­kri­mi­na­sie op grond van sek­su­e­le o­ri­ën­ta­sie, vloek­taal, reg­stel­lings van fou­te en so meer word ge­han­teer.
Ui­t­ein­de­lik is die vol­gen­de stel­ling sen­traal: “Ons doen ver­slag, kon­teks­tu­a­li­seer en bied nuus en ak­tu­a­li­teit op ’n eer­li­ke wy­se aan en streef daar­na om die we­sen­li­ke fei­te be­kend te maak. Dit word ge­doen deur re­le­van­te, be­skik­ba­re fei­te nie te on­der­druk, te ver­draai of ver­keer­de of on­be­hoor­li­ke klem te plaas nie” (my ver­ta­ling).
Of die SAUK dit die laas­te ja­re al­tyd ge­doen het, is ’n an­der vraag. Of dit op sig­self ’n ver­skil gaan maak om die ko­de aan te pas of uit te brei, is te be­twy­fel. Daar is min fout met die be­staan­de rig­ly­ne, al sou ’n mens al­tyd an­der for­mu­le­rings of woor­de kon kies.
Die kern van die saak is of die (nu­we) raad en se­ni­or be­stuur­ders la­keie gaan wees en of hul­le hul be­kwa­me joer­na­lis­te die ruim­te gaan gee om hul werk pro­fes­si­o­neel en e­ties te ver­rig.
Prof. Fro­ne­man is ’n me­di­a­kun­di­ge aan die Noord­wes­U­ni­ver­si­teit.