Ministers kan nie oor eie wantroue-mosie stem – DADie DA-leier John Steenhuisen. (Foto: Courtney Africa/ANA) ŉ Mosie van wantroue in ŉ ganse kabinet is geen ligtelike saak nie en dit is daarom geweldig belangrik dat die stemproses vry en akkuraat is. John Steenhuisen, leier van die DA, sê ŉ botsing van belange bestaan indien kabinetsministers Woensdag toegelaat word om oor ŉ mosie van wantroue waarby hulle betrokke is, te stem. “Hulle het duidelik ŉ regstreekse en beduidende belang in die uitslag van die stemmery op grond van hul posisies … asook al die materiële voordele van die pos,” sê hy. Die DA sê die ministers se deelname aan die stemming sal nie volgens die norme van die Grondwet wees nie en gaan die beginsel oor die skeiding van magte tussen die uitvoerende en wetgewende gesag skend. Die amptelike opposisie het in Februarie ŉ mosie van wantroue teen die hele kabinet ingedien weens die “verstommende getal regeringsmislukkings, optrede van beweerde korrupsie en wanbestuur sedert Mei 2019”. Die mosie is egter nie teen pres. Cyril Ramaphosa ingedien nie. Daar word Woensdag oor die mosie gestem. Steenhuisen het speaker Nosiviwe Mapisa-Nqakula nou gevra dat ministers verskoon word van deelname aan ŉ stemmery oor die mosie. Die DA voer aan, gegewe die gevolge wat die stemming kan inhou, is die vereiste dat LP’s op ŉ aanlyn platform aangemeld moet wees sodat die partysweep hul stemme kan tel, onvoldoende. Dit waarborg nie dat die lede inderdaad teenwoordig is wanneer daar gestem word nie. Die DA vra die speaker nou dat elke naam uitgeroep word, waarop elke lid dan “ja” of “nee” moet antwoord wanneer daar oor die mosie gestem moet word en hierdie antwoord moet dan opgeneem word. Steenhuisen sê dit sal verseker dat elke lid self teenwoordig is wanneer daar gestem word. Die stemtellers moet die naamlys afteken en aan die voorsittende beampte oorhandig en nadat die stemme en akkuraatheid vasgestel is, moet die uitslag dadelik bekend gemaak word. “Sou die akkuraatheid van die verklaring betwis word, kan die voorsittende beampte die vraag weer stel en weer ŉ opname van teenwoordiges doen,” sê Steenhuisen. Dié telstelsel word in talle wêrelddele gebruik, maar ook in sommige provinsiale wetgewers op tuisbodem – soos Gauteng – wanneer daar oor sake van groot belang gestem moet word. Die speaker het tot Maandag om 17:00 om terugvoer oor die DA se versoeke te gee. Steenhuisen sê die afdanking van ŉ hele kabinet is ŉ geweldig ontwrigtende stap, maar die vlak van verwoesting aan die ekonomie wat daarbenewens veroorsaak is deur die “onbevoegdheid, traak-my-nie-agtigheid en korrupsie”, beteken daar is nou geen ander uitweg nie. Hy sê as Ramaphosa nie sy kabinet die trekpas wil gee of aanspreeklik vir vertoning wil hou nie, sal die DA dit doen.