PressReader - Landbou Boerekos: 2017-09-29 - MEELKOS
Landbou Boerekos - 2017-09-29 - Vantoekatotnou -
Brood, be­skuit, kluit­jies, sny­sels en pap was reg van die be­gin af sta­pel­kos. Kluit­jies (soet en sout) was van 1652 af tot in die 20ste eeu só ’n groot deel van die A­fri­ka­ners se ma­nier van eet dat daar in vroeë re­sep­te­boe­ke he­le hoof­stuk­ke daar­aan ge­wy is. Melk­kluit­jies, vleis­kluit­jies, sous­kluit­jies en rys­kluit­jies word in el­ke na­slaan­bron oor die vroeë dae aan die Kaap aan­ge­tref. Melk­kos en -sny­sels (in die volks­mond be­kend as slin­ger-om-dies­moel) kom oor­spronk­lik uit Per­sië en va­ri­a­sies daar­van word al van die 15de eeu af in Eu­ro­pa ge­maak. Van daar het die re­sep Kaap toe ge­kom.
Vir ’n paar jaar ná Van Rie­beeck se aan­koms was daar geen goeie brood aan die Kaap be­skik­baar nie. Die har­de, uit­ge­droog­de brood (skeeps­be­skuit) was by­na on­eet­baar. La­ter is daar wel be­ter brood ge­bak met meel en hops uit Ne­der­land. Met die koms van die Hu­ge­no­te het die Fran­se hul ken­nis van suur­deeg­ge­bak, maar ook van drui­we­pro­duk­te, saam­ge­bring. Toe het sa­ke aan­sien­lik ver­be­ter. Ty­dens pars­tyd kon soet mos as rys­mid­del ge­bruik word. Dit is waar ons mos­bol­le­tjies en ro­syn­tjie­brood van­daan kry, waar­van na­tuur­lik ook heer­li­ke, geu­ri­ge
be­skuit ge­maak is. Wan­neer mos nie be­skik­baar was nie, is suur­deeg van ro­syn­tjies wat ge­stamp en laat gis is, ge­maak, of tuis­bak­kers het soet suur­deeg ge­maak. Dit is ge­doen deur aar­tap­pels, gars of meel met ’n klein bie­tjie heu­ning of sui­ker en lou wa­ter te meng en dit op ’n warm plek te laat staan om te gis. Op bak­dag, wat meer as een keer per week was, is daar dik­wels ook ’n stuk oor­skiet­deeg ge­bruik om vetkoek te bak. As­brood, as­koek en roos­ter­koek is reeds van daar­die dae af aan die Kaap ge­maak.