'Minister Didiza, ons is moeg baklei!' | Landbou
"Ons is moeg baklei en geredeneer oor landbougrond. Almal in die landbou smag na 'n rustige, vredevolle en groeiende Suid-Afrika."
Dít was die boodskap wat me. Lien Visagie, 'n direkteur van die Eyethu Intaba-grondhervormingsprojek van Donkerbos-landgoed, aan me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling tydens die Landbouweekblad-PALS-grondsimposium by Ceres.
"Dis tyd dat die Suid-Afrikaanse regering erkenning gee aan kommersiële boere vir hul deelname aan grondhervorming, want dis hulle wat nuwe boere se hande moet vat en lei. Dis hulle wat saam met nuwe boere werk moet skep en vir voedselsekerheid moet sorg."
Haar boodskap aan kommersiële boere was dat dit tyd is dat hulle ook hul werkers in die binnekring moet laat inkom, en in hul werkers se opleiding moet belê. Aan voornemende opkomende boere en aandeelhouers (in boerderye) het sy gesê dit is tyd dat hulle anders begin dink en doen, en dat hulle meer moet wil leer.
"Voornemende aandeelhouer, dis tyd om alle vrese af te skud en te bepaal wat jy wil bereik. Gryp elke geleentheid aan wat oor jou pad kom. Dis tyd om verantwoordelikheid te aanvaar en meer verantwoordelik te raak teenoor jouself, jou gesin, jou werk en jou gemeenskap.
"Ons is nou tuis in die landbou danksy 'n program soos PALS, ons mense was trekarbeiders, maar ons is nou tuis met die hulp van 'n inisiatief soos PALS."
Elke probleem 'n oplossing
Mnr. Jurie Muller van Bestwill Farming in die distrik Ceres gesê ten spyte van al die probleme wat hulle te bowe moet kom ten opsigte van finansiering en wetgewing het hulle nog hoop om voort te gaan met hul projek. "Elke probleem is 'n oplossing wat wag om te gebeur."
Van die lesse wat hulle ten opsigte van finansiering geleer het, is dat die grootste nadeel van die huidige strukture tyd is. "Ons storie het al in 2010 begin. Ons wag nou nog op terugvoering van entiteite rondom finansiering, of met die finansiering wat wel toegestaan is plaas die administratiewe rompslomp 'n demper op die bedoeling en motivering van die begunstigdes, mentor en ander projekdrywers."
Hy sê ten spyte van die probleme wat hulle moet oorkom, het hulle steeds hoop. "Wat gee ons hoop? Die dryfkrag van mede-Suid-Afrikaners om die regte ding te doen, die vooruitsig van wat die impak van ons projek gaan wees op die wyer kring van ons begunstigdes – elke punt is 'n beginpunt, al is dit hoe klein. En laastens, die vooruitsig dat ons na oplossings moet soek en nie verskonings nie."
Me. Lien Ambraal, lid van die direksie van Dwarsberg Farming, wat deel vorm van 'n projek van die plaas Loxtonia in die Warm Bokkeveld, het gesê opleiding was vir hulle 'n baie belangrike faktor.
"Vir ons as werkers was dit moeilik om te vorder van werker na begunstigdes na eienaar van 'n boerdery." Sy het gesê dit verg 'n groot denksprong. "Dit is 'n ernstige besluit. Die eiendom is vandag al 'n jaar in ons besit en ons het nog net klein treetjies gegee, maar met vertroue, harde werk en mentorskap sal ons dit maak."
Me. Joy van Biljon, die hoof van die Koue Bokkeveld-opleidingsentrum, het gesê om 'n werker of begunstigde opleiding te gee is "soos blaarvoeding, jy help die boom bietjie aan".
Net soos met grondhervormingsprojekte van boerdery tot boerdery verskil, verskil opleidingsbehoeftes ook. "Daar is nie enkele oplossing nie, want elke projek en elke werker of begunstigde verskil. Opleiding is soos skool vir grootmense." 'n Pasgemaakte leerprogram vir elke individu, verkieslik 'n vyfjaarplan, moet opgestel word om vordering te meet.
Van Biljon het diegene wat projekte oorweeg, aangemoedig om seker te maak dat die regte persone met die regte motivering gekies word.
"Mense moet in groepe saamwerk. Iemand met 'n moeilike persoonlikheid of iemand wat met die skinderbek op die plaas getroud is, gaan nie werk nie."
Sy het gesê dat onthou moet word dat boerdery 'n "enorme hoeveelheid passie vereis, en dit kan jy nie vir iemand leer nie".