Watter godsdiens is die regte godsdiens? - Dr. Flip Schutte
Watter godsdiens is die regte godsdiens?
Deur Dr. Flip Schutte op 1 Junie 2010
Die woordeboek sê: "'n Godsdiens is 'n gesamentlike plegtigheid of leerstellings waardeur 'n volk, 'n groep, of 'n kerkgemeenskap sy God of gode vereer."
Baie ander het al gesê godsdiens is 'n vorm van antieke wetenskaps-beoefening waardeur 'n mens die dinge óm jou en ín jou probeer verklaar. Dit kom dus neer op 'n bepaalde paradigma. Dit dien dat as 'n stel reëls, wette, persepsies, 'n lewens-en-wêreldbeskouing wat jy met ander deel. Almal in die groep met wie jy dieselfde paradigma deel, dink naastenby eenders, of minstens binne dieselfde parameters, oor dinge. Hul antwoorde op sommige vrae mag dalk hier en daar van mekaar verskil, maar alles pas binne die prentjie wat hulle van God, die wêreld en die lewe het.
Só bestaan daar in die wêreld baie verskillende godsdienstige paradigmas. Mense leef in verskillende dele van die wêreld, praat verskillende tale en beoefen spesifieke kulture. Hulle probeer sin maak uit die lewe, hulle skep verhale, hulle maak reëls vir hul gemeenskappe, hulle kom bymekaar vir rituele en kultuuraktiwiteite. Oor baie jare heen word hierdie reëls en verhale, byeenkomste en gebruike gekanoniseer. Dit kry dan amper bomenslike status en word aanvaar asof dit van die gode af kom en dat dit húlle wil is. Later bevraagteken niemand dit meer nie. Almal aanvaar dit net. En as iemand dit sóú bevraagteken, word sy vrae as kettery of heidens beskou omdat dit indruis teen wat algemeen aanvaar word as "goddelik".
Dit is nie noodwendig "goddelik" nie ... daar is net konsensus onder almal, wat die paradigma met mekaar deel, dat dit "goddelik" is! Ek het 'n vermoede dít is hoe 'n godsdiens ontstaan en gevorm word.
Vandag, in hierdie turbulente tyd waarin ons leef, is daar uit talle oorde mense wat die tradisionele paradigma bevraagteken. Dit het dalk gebeur as gevolg van globalisasie, want ons kontak en gereelde interaksie met ander mense uit ander kulture het ons laat besef dat daar ook ander maniere is om na die lewe te kyk. Ons kontak met hulle verhale en wette het ons laat insien dat ons godsdiens nie so uniek is soos wat ons gedink het nie.
Die kennisontploffing en daarmee gepaardgaande argeologiese opgrawings en die ontdekking van ander antieke tekste laat nuwe vrae ontstaan. Mense begin hul eie paradigma bevraagteken. Mense is selfs bereid om aan te beweeg en na nuwe antwoorde te soek.
Die debat oor watter godsdiens reg is, is tans 'n lewendige debat op die internet en in ander media. Die argumente wissel.
Dit wissel van: geen godsdiens is reg nie, want daar is geen god nie, tot by argumente soos: net die Christendom is reg, want Jesus is die enigste weg, of net Islam is reg, want hierdie godsdiens is aan Adam op die eerste dag gegee en later deur Mohammed, die laaste profeet, bevestig.
Dit het my stom geslaan dat die meerderheid van deelnemers aan die debat 'n ontsaglike verdraagsame houding inneem en aanvoer dat die godsdiens, die régte godsdiens is, as dit vir jóú die regte godsdiens is. Talle wys daarop dat godsdiens 'n menslike skepping en 'n menslike tradisie is, dat dit 'n menslike reaksie is op dit wat jý as die goddelike beleef. En dat jóú ervaring van die goddelike belangriker is as die tipe godsdiens wat jy beoefen. Dit sou ook my antwoord wees!
Ek het onlangs 'n e-pos van 'n wyse ou vriend ontvang. Dit vertel van 'n onderhoud wat die Brasiliaanse teoloog, Leonardo Boff, met die Dalai Lama gehad het. Die medepromotor van Boff se doktorale proefskrif was die huidige pous, toe hy nog kardinaal Ratzinger was.
En 'n paar jaar later (1984) was dit die einste Ratzinger wat Boff onder sensuur gesit het en hom die stilte opgelê het omdat hy lastige vrae begin vra het. Vrae soos: Is die Katolieke Kerk se kerkmodel die enigste moontlikheid van kerkwees wat mag bestaan volgens die evangelies? Hy het vrae gevra oor die kerk se gebruik en misbruik van mag, en oor die verhouding tussen dogma en geloof. Een van sy uitsprake was onder meer dat Katolieke nie die Heilige Gees nodig het nie, want hulle het die kerklike hiërargie wat hulle lei. En toe maak hulle hom stil. Die sensuur is eers heelwat later gelig en toe publiseer hy weer vir 'n vale en lewer hy oral referate.
Maar dit daar gelaat ... tydens Boff se onderhoud met die Dalai Lama vra hy toe vir hom ook die vraag: "Watter godsdiens is die beste godsdiens om aan te behoort? En die ou man antwoord hom toe: "Die beste godsdiens, is die godsdiens wat jou die naaste aan die Goddelike bring! Die godsdiens wat van jou 'n beter mens maak."
Boff se opvolgvraag was natuurlik: "Wat maak van jou 'n beter mens?" En die Dalai het geantwoord: "Medemenslikheid, sensitiwiteit vir ander, liefde, verantwoordelikheid, etiek, om los te wees van te veel besittings, en passievolheid." Toe vra Boff vir die Dalai of hy godsdienstig is, en dat hy meer van sy godsdiens moet vertel, waarop die Dalai toe antwoord: "Wat belangrik is, is nie of jy godsdienstig is en wat die inhoud van jou godsdiens is nie, maar wat belangrik is, is hoe jy teenoor jou familie optree, teenoor jou kollegas en teenoor die wêreld. Die heelal is 'n eggo van ons dade en van ons denke. Die wet van aksie en reaksie geld ook vir ons verhoudings. As jy met liefde optree, sal jy liefde ontvang. As jy boos is, sal jy in ruil boosheid terugkry."
So, wat belangrik is, sê die Dalai, is dat jy moet waghou oor jou gedagtes, want dit word woorde. Hou wag oor jou woorde, want dit word dade. Hou wag oor jou dade, want dit word gewoontes. Hou wag oor jou gewoontes, want dit word jou persoonlikheid. Hou wag oor jou persoonlikheid, want dit word jou lot. En jou lot sal jou lewe wees!
Hiermee volstaan ek. Elke godsdiens is maar net 'n paradigma en as jou godsdiens nie van jou 'n beter mens maak nie, is dit nie die regte godsdiens vir jou nie. Wat selfs beter is as godsdiens, is 'n spiritualiteit wat jou as een met die Goddelike sal laat leef, sodat jou handel en wandel die Ewige Lig wat daar in jou woon, sigbaar sal maak. Sigbaar vir 'n wêreld, wat maar sukkel om in die skemer te sien.