Dit sou insiggewend wees as bepaal kon word in watter mate die indiwidu en die gemeenskap se optrede met 'n historiese bewussyn in verband gebring kan word. Immers, feitlik almal word in een of ander stadium aangemoedig om te leer en inspirasie te put uit die verlede. Diegene wat die waarskuwings van die geskiedenis ignoreer, word gemaan dat hulle daarvoor gestraf sal word deur die foute van die verlede te herhaal. Selfs oud-president Paul Kruger het in 'n laaste boodskap sy yolk opgeroep om uit die verlede dit wat goed is, te neem en die toekoms daarop te bou.
As dit aanvaar word dat die geskiedenis wel gesindhede vaslê, 'n faktor by besluitneming is en optrede bepaal (en daar is geen rede om dit te betwyfel nie), is dit belangrik om die wese van die sogenaamde geskiedenis of verlede wat ter sprake is, van nader te bekyk. Dit is naamlik dikwels nie dit wat werklik in die verlede plaasgevind het waarom dit hier gaan nie, maar wel om wat die indiwidu of gemeenskap daaromtrent glo. Ongelukkig is dit so dat feit en fiksie in oorgelewerde geskiedenis nie maklik te onderskei is nie. Dikwels word die onaangename en onvleiende gebeurtenisse in die lewe van 'n enkeling of 'n volk verswyg of verdraai om die betrokkenes (eie persoon, familie, leiersfigure, die volk) te beskerm. Soms word mites wat geskep word om oorblyfsels uit die verlede populêr te verklaar, verhef tot feitelike geskiedenis. Dit kom ook voor dat verkeerde en geromantiseerde afleidings gemaak en sonder verifikasie as die waarheid van geslag tot geslag oorgelewer word.
Hierdie verdraaide, gefabriseerde en vervalste weergawes van die verlede gaan dikwels deur as en word inderdaad beliggaam in die geskiedenis wat gesindhede in die hede bepaal en rigtinggewend ten opsigte van die toekoms is. Dit is dus noodsaaklik dat elke historikus hom bewustelik sal besig hou met die dikwels ondankbare taak om die verlede te ontmasker en van mites te suiwer. As die geskiedenis bruikbaar wil wees as fondament vir 'n betekenisvolle samelewingstruktuur, is dit belangrik dat dit sover as moontlik sonder krake sal wees.
•	Opsomming: Die Noord-Kaaplandse dorp Daniëlskuil ontleen sy naam aan 'n natuurlike krater of kuil in die nabyheid. Om die naam te verklaar, is mettertyd 'n mite aan die kuil gekoppel, naamlik dat dit deur die Griekwa ...
•	Opsomming: Die ontwikkellng van die hawe van Richardsbaai, geleë aan die Mhlatuze-strandmeer in Zoeloeland, het eers in die jare sewentig van hierdie eeu 'n aanvang geneem. Voorheen is dit hoofsaaklik as 'n hengel- en ...