Boekresensie: Die Anglo-Boereoorlog in kleurDie Anglo-Boereoorlog in Kleur: Konvensionele Oorlog, 1899-1902, Volume 1 deur Tinus le Roux word deur Jonathan Ball Uitgewers uitgegee. Dit is voorwaar ’n besonderse en ook ontroerende ervaring om hierdie pragpublikasie, wat ek glo op elke Suid-Afrikaanse gesin se boekrak hoort, deur te blaai. In die verwoestende Anglo-Boereoorlog – ook genoem die Suid-Afrikaanse Oorlog – het die Oranje-Vrystaat saam met die twee Boererepublieke van Transvaal teen die Britse Ryk kragte gemeet. Dié geskiedkundige gebeure het vir dekades daarna steeds ’n beduidende uitwerking op die politieke, ekonomiese en sosiale landskap van Suid-Afrika gehad. Le Roux,’n geskiedenis-entoesias wat sy eie koringmeule in Kaapstad besit en bestuur, kleur al sedert 2014 historiese swart-en-wit foto’s oor die oorlog lewensgetrou in. Sy Facebook-blad Boer War Colourised Photos het byna 30 000 lojale volgelinge wat sy werk met groot waardering dophou. Lesers kan hulle verstom aan foto’s van die Boeremagte se invalle in Natal en die Kaapkolonie. Daar is ook foto’s van slagvelde en die besetting van onder meer Ladysmith, Kimberley en Mafeking. Arnold van Dyk, Anglo-Boereoorlogkenner en ere-kurator van die Oorlogsmuseum van die Boererepublieke, skryf in die Voorwoord: “Danksy die boek se opvoedkundige, historiese en estetiese waarde kan ek met groot vrymoedigheid sê dat dit ’n aanwins sal wees vir enige argief, biblioteek of koffietafel.” Hy noem dat die fotokeuses getuig van die skrywer se diepliggende kennis van die oorlog en ook dien as monument vir die fotograwe. “[Dit bied] ook ’n gebalanseerde weergawe van die oorlog, aangesien dit ook vroue en swart Suid-Afrikaners se rol uitbeeld en sekere sosiale aspekte van die oorlog belig.” Die skrywer skryf in die Inleiding: “Om hierdie foto’s in te kleur, het my … ’n vars perspektief gegee op hierdie belangrike tydperk van ons geskiedenis, want met kleur is gesigte en plekke dikwels meer herkenbaar vir vandag se kyker. Boonop is sommige van die beelde só kragtig dat hulle nie net ’n sterk gevoel van identiteit en trots ontlok nie, maar ook hartseer wanneer hulle die lyding toon wat deur oorlog veroorsaak word.” Le Roux hoop dat Die Anglo-Boereoorlog in kleur sal help om ’n jonger geslag aan dié fassinerende en ryke geskiedenis bekend te stel en dit hulle en ander Boereoorlog-entoesiaste sal aanmoedig om meer van die oorlog te wete te kom. Die erfeniswaardige boek beslaan 264 bladsye en is in groot formaat (260 mm x 230 mm) gedruk. Die hoofstuktitels is: “Fotografie tydens die Anglo-Boereoorlog”, “’n Oorsig van die Anglo-Boereoorlog”, “Album 1: Oorlogswolke pak saam”, “Album 2: Die inval in Natal”, “Album 3: Die Kaapkolonie: Epiese gevegte en beleërings”, “Album 4: Hewige gevegte in Natal” en “Album 5: Die besetting van die republieke”. Daar is ook ’n blik op Le Roux se ateljee. Dit was vir my interessant om te lees hoe ’n omslagtige gedoente dit was om 120 jaar gelede foto’s te neem. Die driepoot-gemonteerde kameras was groot en swaar en het ’n rukkie geneem om op te stel en te bedryf. Dit is dan ook die rede waarom die meeste Boereoorlogfoto’s uit dié tydperk geposeer was. Ek het ook die gedetailleerde kaarte en kort maar deeglike oorsig van die Anglo-Boereoorlog leersaam gevind. Dit het my gehelp om die gebeure in perspektief te sien. Nie net word die oorsake genoem nie, maar die Boeremagte én die Britse offensiewe sowel as die guerrilla-fase van die oorlog word bespreek. Dit is ’n belewenis om na die kleurfoto’s te kyk en die bygaande onderskrifte en agtergrondteks in ag te neem. Le Roux skryf: “Om historiese swart-en-wit foto’s met behulp van rekenaarprogrammatuur in te kleur is ’n bevredigende stokperdjie. Maar dit is ’n tydrowende proses, wat navorsing, geduld, uithouvermoë en toewyding tot perfeksie vereis, asook volgehoue aandag aan detail. Die oogmerk is altyd om dit lewensgetrou te laat lyk.” Hierin slaag die kleurkunstenaar volkome. Van Dyk merk op: “Die aandag aan detail spreek van uiters deeglike navorsing oor die kleure en skakerings van uniforms, skoene, klere, ammunisie, kanonne en ander toerusting en toebehore uit die era.” Die Anglo-Boereoorlog in Kleur het die werklikheid en tragedie van die oorlog by my tuisgebring. Daar is verrassende nuanses en diepte in die foto’s. Die persone op die foto’s kry “lewe”. Dis asof jy aan hulle kan raak of hul hoor gesels. Die gesigte is meestal strak, maar hier en daar is ’n trek om die mond of oë wat die persoon se persoonlikheid uitbring. Jy sien die kleur van hulle oë, die raakvathande, die stowwerige hoede en die blinkgevatte gewere. Die foto’s getuig van ontbering, ja, maar ook die onblusbare gees van die mens. Die Anglo-Boereoorlog in Kleur is ook in Engels beskikbaar by goeie boekwinkels. Bestel dit gerus ook hier.