’n Jeugliga vir die Afrikaanse Taalraad – die beoogde stigting daarvan is die uitvloeisel van die Jeugberaad wat die afgelope naweek by die Woordfees van die Universiteit van Stellenbosch gehou is. ’n Groot aantal jongmense, skoliere en studente, het die beraad oor twee dae, onder voorsitterskap van dr. Michael le Cordeur van die Afrikaanse Taalraad, bygewoon. Die fokus van die beraad was Jeugdag 16 Junie 1976 – 35 jaar gelede. Word Jeugdag inklusief gevier? Hoe relevant is die vieringe van Jeugdag vir die spektrum van die jeug?
Slegs persone onder 35 het die geleentheid gehad om vrae tydens die besprekings te stel. Menings wat uitgespreek is, het onder meer ingehou dat Jeugdag meermale vir politieke gewin misbruik is. Dikwels word van die geleentheid gebruik gemaak om Afrikaans as “taal van die onderdrukker” te beswadder. Die stigtingskomitee van ’n jeugvleuel of ’n jeugliga gaan onder meer kyk na inklusiewe jeugdagvierings, bestem vir die volle spektrum van Suid-Afrika se jeug. Die werkkomitee wat aan die ATR-direksie verslag moet doen, bestaan uit Virgillio Daniels van Stellenbosch, Vera Argyle, SR-ondervoorsitter van Noordwes-Universiteit, Natalie Geldenhuys van die Kaapse Universiteit van Tegnologie en Ernst Roets (Universiteit van Pretoria).
Prof. Albert Grundlingh van die Universiteit van Stellenbosch (US) se Departement Geskiedenis het ’n historiese oorsig gegee oor wat presies op 16 Junie 1976 in Suid-Afrika gebeur het en watter omstandighede daartoe aanleiding gegee het. Hy het daarop gewys dat die afdwing van Afrikaans as onderrigtaal slegs die vonk was in die kruitvat wat op daardie stadium reeds gedreig het om oor te kook weens talle diskriminerende wette.
Studente van die UP, US, AfriForum, KSUT, Northlink Kollege en NWU-PUK het hulle indrukke en kommentaar gelewer. Die beraad kom tot die slotsom dat baie verkeerde dinge in die verlede in Afrikaans gesê is, maar dat die taal nie daarvoor verantwoordelik gehou kan word nie. Oor die jare het Afrikaans ’n betekenisvolle bydrae gelewer om rassediskriminasie uit die weg te ruim en transformasie deur middel van Afrikaans te bewerkstellig. Per slot van rekening is apartheid nie net in Afrikaans bedryf nie, maar ook in Engels.
Studente het hul kommer uitgespreek oor die feit dat die Funza Lusaka-beurse teen studente wat Afrikaans as hoofvak op universiteit neem, diskrimineer. Die jeug is ook ten gunste van ’n Afrikaanse fees vir die jeug wat bv. in Mitchells Plain of Atlantis gehou kan word.
Op dag 2 is die verrigtinge ingekleur deurdat studente van KSUT en die US gedigte van Adam Small voorgedra het en ‘struggle’-liedjies gesing het wat in die jare sewentig ’n integrale deel van die jeug se stryd teen apartheid uitgemaak het.
’n Hoogtepunt van die dag was die besoek van twee veterane wat in 1976 onder die opstande gely het en gearresteer is, nl. mnr. Cecil Esau (Stigting vir Geregtigheid en Versoening) en ds. Zach Mokgoebo van Soweto. Albei het die gehoor geboei met hul aangrypende verhale in ‘n ontstuimige politieke tydsgewrig.
Mosies wat aanvaar is, lui soos volg:
Die jeug wat die ATR se jeugberaad bygewoon het, verklaar hiermee dat:
Die ATR met die onderwysdepartement in verbinding moet tree oor die Funza Lusaka-beurse wat teen Afrikaanse studente diskrimineer.
Swart Afrikaanssprekendes moet toenemend betrek word by die debat oor Afrikaans.
Moedertaalonderrig word beklemtoon.
Meertaligheid vir alle burgers word aangemoedig met die aanleer van ’n derde- (verkieslik ’n inheemse) taal.
Die sosiale media moet ondersoek word om Afrikaans onder die jeug te bevorder.
Die ATR moet projekte rondom sosiale opheffing inisieer wat Afrikaanssprekendes sal bemagtig.
Die stigting van ’n ATR-jeugvleuel moet ondersoek word. Die beraad het bogenoemde loodskomitee vir die doel aangewys.