You are here: Home » Content » Afrikaans Huistaal Graad 6 » Gebruik byvoeglike naamwoorde om betekenis oor te dra
Module 4 GEBRUIK BYVOEGLIKE NAAMWOORDE OM BETEKENIS OOR TE DRAAktiwiteit 1:
DIE KARAKTERVOLLE HUISIEFigure 1Byvoeglike naamwoorde kan inspan word om verskillende sieninge oor dieselfde saak weer te gee. Jy moet kommentaar oor die huisie uit die oogpunt van enige twee van die volgende persone skryf:(Maak eers saam met jou maats 'n lys van byvoeglike naamwoorde wat jy by elke persoon sal kan gebruik.)'n nutsman 'n huisagent 'n moontlike koper van die huis 'n skilder (kunstenaar) 'n gesondheidsinspekteurAktiwiteit 2:
Om te beskryf wat gevisualiseer word [LU 5.4.1] Skryf nou kommentaar oor die huisie soos gesien deur enige twee van die genoemde persone. Kies jou woorde so dat die verskil in hul sieninge duidelik na vore kom. Elke stuk moet ongeveer tagtig woorde bevat. Aktiwiteit 3:
LUISTER(a) Hoe lees 'n mens vertolkend (met 'n verskil)?Toonhoogte, tempo en intensiteit wissel volgens die aard en die betekenis van die inhoud. As ons opgewonde, bang, kwaad, onthuts of beledig is, praat ons anders as wanneer ons treurig, verslae, rustig of simpatiek is. Vra jul onderwyser om vir jul Pieter en die Wolf van Prokofiev te speel. Die bandopname en kompakskyf (CD) is by biblioteke beskikbaar. Let op hoe die musiek se tempo, toonhoogte en intensiteit wissel. Vergelyk die vinnige, hoë note (die voëltjie) met die stadige, lae note as die gevaar dreig.(a) Die woordjie Albert gaan op drie maniere aan jou voorgelees word, bv. as Albert se ma Table 1
verras is; en as
hy sy toon gestamp het.
Luister aandagtig. As die woordjie “Albert” bv. derde gelees word soos wanneer Albert se ma verras is, skryf dan ‘n syfer 3 in die blokkie daarnaas, ens.(a) Doen nou dieselfde met: “Het jy dit gedoen?”Table 2
(a) Doen soos bostaande: “Ons het alles probeer. Niks wou help nie, maar môre is nog ’n dag.”Table 3
“Faan, sê my: Hoe is ek? Ek bedoel as jy ’n seun was, ek meen, sê nou jy was nie my broer nie, sal jy gedink het … ek is oulik? Sou jy vir my in die kerk geloer het? Huh?”Lees bostaande verliefderig.Aktiwiteit 4:
[LU 3.1.2] Lees die onderstaande gedeelte aandagtig deur en beantwoord die vrae. Ses minute word vir die deurlees van die stuk toegelaat. Niks nuut onder die son nieSo verskillend, maar ai, tog so dieselfde. Dit is nou as ons ons kleredrag vergelyk met dié van ons voorgeslagte. Die grootste verskil vandag tussen mans en vroue se kleredrag is dat mans langbroeke dra en vroue rokke. Griekse en Romeinse mans het "rompe" gedra, terwyl baie vroue vandag weer langbroek dra. Dit lyk asof die kringloop voltooi is.In die Griekse en Romeinse beskawings het mans en vroue 'n tipe rok, die "chiton" gedra; knielengte vir mans en enkellengte vir vroue. Dit het kort moue gehad. Die "chiton" was 'n reghoekige stuk materiaal wat nêrens gestik was nie. Jong mans het bo-oor die "chiton" 'n mantel gedra wat vasgemaak was oor een skouer. Vandag dra mans en vroue weer baiekeer dieselfde soort klere, maar vroeër het klere tussen mans en vroue baie verskil en natuurlik ook baie verskil van ons hedendaagse modes. Kom ons kyk 'n bietjie na die verskille.In die begin van die eeu was modes baie gekompliseerd. Klere kon nie maklik gedupliseer word nie, want fabrieke was in die beginstadium. Net rykes kon modeklere bekostig wat deur ontwerpers gemaak is. Gewone mense het maar hul eie klere gemaak.In die Edwardiaanse Tydperk (1900 - 1918) was die modegier onder vroue die S-kurwe. 'n S-kurwige korset is onder rokke gedra wat hul boesem vorentoe en agterstewe agtertoe gestoot het. Rokke was voor laag gesny, die arms kaal en lang handskoene is gedra.Die korset is gemaak van harde repe walvisbeen van die mond van 'n sekere walvis. Alle klere is geborduur met kant en sy. Hoede het die uitrustings afgerond en is versier met vere of nagemaakte blomme. Mansklere was in hierdie tydperk nie so ongemaklik soos vroue s'n nie, maar reëls i.v.m. korrekte kleredrag was baie streng. Brittanje se koning Edward VII (die tydperk is na hom vernoem) het gehelp dat die tradisies gehandhaaf word. Hy het somtyds die toe baie gewilde pak, vandag ons dagpak, gedra, maar (soos die meeste mans) gereeld 'n formele baadjie (jastipe) gedra wat laag af tot op die dybeen gestrek het. Die baadjie was dubbelbors en net in twee kleure, swart of donkergrys. Dit is gedra met 'n gestreepte broek of 'n broek met 'n blokpatroon. Hierby is 'n keil gedra. Hemde het 'n gestyselde kraag gehad en dit is afgerond met 'n strikdas. As hul gaan jag het, of 'n tydjie in die buitelug deurgebring het, was hul net so formeel. 'n Norfolk-baadjie is gedra. Die baadjie was van tweed (soort materiaal) en het 'n gordel gehad. Hierby is 'n kniebroek, lang sokkies en 'n pet gedra.Vanaf 1918 tot 1929 (tydperk net na die Eerste Wêreldoorlog) moes vroue in fabrieke begin werk om oorlogsimplemente te vervaardig, want die mans moes veg. Vroueklere het gemakliker geword. Lang, los, vormlose baadjies by kuitlengte rompe is gedra. Hoede het breë rande gehad en was laag oor die voorkop. Meisies het soos seuns probeer lyk en die middel van hul klere was laag oor die heupe. Haarstyle was kort.Vanaf 1920 - 1930 het sonbrand hoogmode geword. Voorheen was 'n wit vel hoogmode. Dit het beteken jy was 'n ware dame, want jy het nie nodig gehad om buite te werk nie. Nou was 'n netjiese gesonbrande vel 'n statussimbool. Die eenstuk baaikostuum het sy verskyning gemaak. Vanaf 1939 tot 1945 (tydperk van die Tweede Wêreldoorlog) het mans hoofsaaklik uniforms gedra en vroueklere was gemaklik en eenvoudig, want daar was 'n tekort aan materiaal vir modeklere.Vroulikheid en elegansie was die mode in die 1950's. In 1946 was daar 'n atoomontploffing op die eiland Bikini Atol in die Noordelike Stille Oseaan. Die bikini, na die atoomontploffing genoem, het net so 'n ontploffing op die modefront in die vyftigerjare veroorsaak.'n Rewolusie het op die modefront in die 1960's plaasgevind. Die modes begin op jongmense konsentreer. Die miniromp maak sy verskyning en ma's probeer nou soos hul dogters lyk. Mans dra nou kleurvolle hemde - groen, pers, blou, rooi, ens. Selfs pakke is nou beskikbaar in ander kleure as bloot swart en grys.Vanaf 1970 tot in die 1990's was daar een groot verskil. Daar is nie meer een modegier nie, maar verskeie. Daar is nou meer vryheid van keuse en modes is meer individualisties. Die nuutste modegier is juis om eksklusiewe klere te dra. Mans- en vroueklere het deesdae baie raakpunte, amper soos die Romeine en Grieke van ouds. Reeds in 1850 is die eerste "uniseks" kledingstuk (die "chiton" uitgesluit) ontwerp deur 'n goudprospekteerder. Hy het 'n kledingstuk (broek) benodig wat baie slae kon verduur. Hy maak toe vir hom 'n broek van blou denim waarvan die sakke met koperklinknaels vas was. Sy naam was Levi Strauss. Eers is Levis of jeans slegs deur cowboys en werksmense gedra, maar in 1970 het dit die wêreld se gewildste drag op die modefront geword - gedra deur beide geslagte, alle ouderdomsgroepe, alle klasse, na die teater en as ontspanningsdrag.Vandag word sweetpakke, T-hemde, leerbaadjies, wye oortrektruie en sportskoene (tekkies) deur beide geslagte gedra. Ver verwyder van die "chiton", maar tog so baie dieselfde. Die kringloop is voltooi.Vry verwerk uit: Fashion, Eleanor van ZandtVoor jy die onderstaande vrae beantwoord, bedek eers die teks. Jy mag nie nou weer lees nie. Omsirkel slegs die Π by die korrekte antwoord.Die grootste verskil deesdae tussen mans- en vroueklere is datmans kortbroeke dra en vroue rompe dra mans kort hare dra en meisies lang hare dra mans langbroek dra en vroue rokke dra Die kledingstuk wat Romeinse mans en vroue gedra het, was die"chiton" S-kurwe korset lendekleed Watter een pas nie? In die Edwardiaanse tydperk wasrokke voor laag gesny arms van dames bedek alle klere geborduur met kant en sy Watter een pas nie? In die begin van hierdie eeuhet gewone mense hulle eie klere gemaak kon net rykes modeklere bekostig het die meeste fabrieke wapens gemaak en kon nie klere vervaardig nie was fabrieke nog in hulle beginstadium Die Edwardiaanse Tydperk is vernoem na koningEdward V Edward VII Edward IX In die Edwardiaanse tydperkhet mans meestal wat vandag bekend staan as 'n dagpak gedra het mans meestal 'n jastipe dubbelborsbaadjie by 'n gestreepte broek gedra het mans meestal 'n Norfolk-baadjie by 'n broek met 'n blokpatroon gedra Die hoofkenmerk van vroueklere gedurende die Eerste Wêreldoorlog was dat
klere elegant was klere sportief was klere vormloos was klere individualisties was Manshemde in die Edwardiaanse tydperkhet 'n gestyselde kraag gehad was altyd van sy gemaak was altyd met kant versier Rompe gedurende die Eerste Wêreldoorlogwas knielengte was enkellengte was kuitlengte het wyd uitgeklok Sonbrand het 'n statussimbool onder vroue gewordvoor die Tweede Wêreldoorlog na die Tweede Wêreldoorlog gedurende die Tweede Wêreldoorlog Gedurende die Eerste Wêreldoorloghet meisies soos seuns probeer lyk het seuns probeer om soos meisies te lyk het seuns en meisies slegs uniforms gedra Gedurende die 1950's het die mode gefokusop gemaklike kleredrag op sportiewe kleredrag op vroulike en elegante kleredrag Die bikini swembroek is vernoem nadie ontwerper daarvan, John Bikini die eerste model wat een gedra het, Bikini Atol 'n atoomontploffing op die eiland Bikini Atol In die sestigerjare van die vorige eeuprobeer ma's soos hul dogters lyk probeer dogters soos hul ma's lyk maak die bikini swembroek die eerste keer sy verskyning Watter een pas nie? Vanaf 1970 tot in die 1990'swas klere individualisties was daar nie slegs een modegier nie was kleredrag hoofsaaklik "uniseks" was die neiging om eksklusiewe klere te dra Die eerste "uniseks" kledingstuk was waarskynlikdie Norfolk-baadjie die Chiton jeans Jeans is hoofsaaklik eers gedra deurdames "cowboys" kunstenaars Waar of Onwaar. Sê hoekom jy so sê.Levi Strauss het 'n materiaal gesoek wat baie duursaam was. Levi Strauss was 'n bekende ontwerper. Jeans is klasgebonde. Aktiwiteit 5:
KLEURE EN GEURE Gebruik die beskrywende woorde in die kolomme hieronder en gaan as volg te werk: Kies 'n soortnaam uit kolom A, asook 'n "kleurwoord" uit kolom B. Soek nou 'n aksie uit kolom C wat hierby pas en kleur die aksie in met 'n woord uit kolom D.Voorbeeld: Die rooi maan loer skamerig.Probeer 'n sekere atmosfeer of stemming oordra. Skryf vyf beskrywende sinne neer. Jy mag nog woorde by die kolomme voeg.Table 4
[LU 4.1.1] Die haikoe is 'n Japannese digvorm en bestaan uit drie reëls van sewentien lettergrepe. Die eerste reël het vyf lettergrepe; die tweede sewe en die derde weer vyf. 'n Haikoe is soos 'n beskrywende "foto" wat 'n gevoel vasvang. Jy kan selfs die lettergrepe in die reëls wissel solank daar net sewentien lettergrepe is. Gebruik nou die sinne wat jy by 7 (a) gemaak het en maak 'n haikoe-gedig daarvan. Visualiseer die “foto” wat jy wil beskryf. Voorbeeld: Die rooie maantjieloer skamerig tesamemet wolkies daar verAktiwitwit 7:
KOM ONS SPEL Woordeskat: Kies 'n gepaste woord uit die onderstaande kolom en voltooi die sinne wat volg. Maak baie seker van die spelling van die nuwe woorde wat jy in die module geleer het.weerlose, werkgewer, petalje, spesialiseer, geïnspekteer, dubbelkajuit,individualisties, werknemer, nutsman, gesondheidsinspekteur(i) Vandag is dit mode om klere te dra wat _________________ is. (ii) Die ________________ dier is genadeloos deur die man geskop. (iii) Na die ______________________ by die motorhawe het die __________van die motorhawe die ____________________ afgedank.(i) Hy _______________ in die verkoop van eenjaar-oue motors. (ii) Die _____________ kan alles in en om die huis herstel. (iii) Die ______________ het die gehawende huisie _____________ . (iv) Die ______________ voertuig is 'n ideale ontspanningsvoertuig.Aktiwiteit 8:
[LU 1.8] Die hardlopende kinders het hulle uit die brandende huis gehaas terwyl gillende ouers hulle met blydskap ontvang het. Die skitterende optrede van die brandweer was 'n opvallende kenmerk van die dag.Onderstreep al die woorde in bostaande paragraaf wat op -ende eindig. Maak toe jou oë en probeer om hulle met jou vinger in die lug te skryf. Maak sinne met die volgende woorde wat op -ende eindig:trillende, skokkende, bloedstollende, fladderende en treurendeAktiwiteit 9:
Woorde met y
Onderstreep die woord met die korrekte spelling in elke sin.i) As 'n mens deur die wêreld (reis, rys), sien jy hoe mense se kleredrag verskil.ii) Dit is 'n (fyt, feit) dat jongmense vandag verkies om individualistiese klere te dra.iii) Ons kan nie op hom (peil, pyl) trek nie.iv) Hy (wei, wy) sy aandag aan die ontwerp van nuwe klere.v) Die (steil, styl) van die klere is baie modern. Maak nou verklarende sinne met die woorde wat jy nie onderstreep het nie.
2.4.2 manipuleer taal vir verskillende doeleindes, soos om te oorreed, te argumenteer, te inspireer en met iemand te identifiseer. LU 3
3.1.2 gebruik gepaste lees- en begripstrategieë (vluglees en soeklees, voorspellings, kontekstuele leidrade, afleidings, die nagaan van begrip, ens.) 3.2 kyk na en bespreek verskeie visuele en multi-media-tekste (soos foto’s):
3.6 herken en verduidelik die verskillende strukture, taalgebruik, doel en teikengroep van verskillende soorte tekste: 3.6.1 identifiseer en evalueer die soort en gepastheid van ‘n teks se taal en register vir die bedoelde teikengroep.
4.2 ontwikkel en organiseer eie idees deur die skryfproses: 4.2.3 hersien werk deur op inhoud, gepaste taal, struktuur en styl te fokus en terugvoering van klasmaats en onderwyser te gebruik;
4.4.1 woordvlak: kies, gebruik en eksperimenteer met ‘n wye verskeidenheid woorde uit ander leerareas en eie belangstelling en ervaring wat betekenis duidelik en gepas oordra;
4.4.2 sinsvlak: gebruik ‘n verskeidenheid saamgestelde en veelvoudige sinne.
MemorandumAktiwiteit 1 Eie antwoordeAktiwiteit 2 Eie kommentaarAktiwiteit 4(i) dat mans langbroek dra en vroue rokke dra (ii) chiton (iii) arms van dames bedek (iv) het die meeste fabrieke wapens gemaak en kan nie klere vervaardig nie (v) Edward VII (vi) het mans meestal ‘n jastipe dubbelborsbaadjie by ‘n gestreepte broek gedra. (vii) klere vormloos was (viii) het ‘n gestyselde kraag gehad (ix) was knielengte (x) voor die Tweede Wêreldoorlog (xi) het meisies soos seuns probeer lyk (xii) op vroulike en elegante kleredrag (xiii) ‘n atoomontploffing op die eiland Bikini Atol (xiv) probeer ma’s soos hul dogters lyk (xv) is klere hoofsaaklik “uniseks” (xvi) jeans (xvii) “cowboys” (xviii) Waar, werksmense moes ‘n kledingstuk hê wat baie slae kon verduur.Onwaar, hy was ‘n goudprospekteerder.Onwaar, almal dra dit deesdae (alle klasse).Aktiwiteit 5(i) - (v) Laat leerlinge groepe vorm en toepaslike byvoeglike naamwoorde by elke nommer soek. Hul moet ook fokus op korrekte spelling (Woordeboek).Aktiwiteit 6 Eie haikoe-gedigteAktiwiteit 7 (a)individualisties weerlose petalje, werkgewer, werknemer spesialiseer nutsman gesondheidsinspekteur, inspekteer dubbelkajuitAktiwiteit 8(i) hardlopende (ii) Eie sinnebrandendegillendeskitterendeopvallende Aktiwiteit 9
(i) reis(i) feit (ii) peil (iii) wy (iv) styl (v) fors (vi) peilrys - Ons eet rys. fyt - Sy het fyt in haar vinger en dis baie seer. pyl - Die man pyl op die misdadiger af. wei - Die koeie wei langs die draad. Jy wei nie genoeg oor die saak uit nie.steil - Die bult is steil. vors - Hy is die vors van die ryk koninkryk. pyl - Hy skiet met ‘n pyl en boog.
« Previous module in collection Interpreteer 'n boodskap uit 'n visuele teks
Next module in collection » Om afleidings uit 'n tekes te maak
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on May 18, 2009 5:32 am -0500. Add to a lens