Hoe sien ek ŉ tragedie kom?Die toneel onlangs tydens ‘n gyselaarsdrama by The Meadows-veiligheidskompleks in die ooste van Pretoria. Foto: Kent Williamson Deur Dr. Jerrie Bezuidenhout Die onlangse gyselaarsdrama in ŉ stil woonbuurt van Pretoria het ons almal ontstel en daartoe bygedra dat ons sit met onsekerheid oor ons bure se stabiliteit. In werklikheid kom sulke voorvalle nie dikwels voor nie – die meeste daarvan in gesinne waar geweld of aggressiewe optrede ŉ gewoonte is. Nietemin het ons in Suid-Afrika ŉ kultuur dat ons nie in ander mense se sake inmeng nie. Maar wat staan my te doen as ek bewus raak van die moontlikheid dat so iets kan gebeur met iemand in my huis of in ŉ gesin in my woonbuurt? Die geheim lê daarin om iemand se gedrag te ken en om veranderinge in sy of haar gedrag raak te sien. Mense tree op ŉ sekere manier op en mettertyd maak dit hulle voorspelbaar. Iemand wat gewoonlik glimlaggend groet en wat een môre kop na onder loop en binnensmonds groet wys vir almal dat iets nie lekker is nie. Dit is dan dat jy vra wat verkeerd is, probeer help of die persoon ruimte gee. Iemand wat op pad is om uitbarsting te kry se gedrag kan leidrade bied: Eers groet so ŉ persoon nie en dan begin hy of sy skoor soek of baklei. Die onmin versprei na meer mense en gaan gewoonlik oor onbenullighede. Dan begin die uitbarstings erger raak met dreigemente van geweld of fisieke geweld wat vererger. Onbeheerste uitbarstings kom met die loop van tyd voor. Die sneller van die geweld is gewoonlik nie sonder die geskiedenis duidelik nie en kan voorkom asof dit uit die bloute gebeur het. Geweld in gesinne kan anders lyk: Die persoon wat ŉ gewoonte het om uitbarstings te kry, kry dit al hoe meer en met verhoogde intensiteit. Die fokus van die uitbarstings kan ook verander van die hele gesin na een persoon of uitbrei van een persoon na die hele gesin. Mense sien of hoor dikwels van geweld, maar wil uit vrees nie betrokke raak nie. Nogtans het ons die grootste kans om iemand se gedrag te verander of te beïnvloed as daar ŉ verhouding bestaan. So ŉ persoon kan ook ingelig word dat mense bewus is van sy of haar gedrag en dat dit nie aanvaarbaar is nie. Wanneer ŉ persoon ŉ gevaar vir hom/haarself of vir die samelewing is, kan die polisie gevra word om te kom help om die risiko te verminder. Hulle kan ŉ persoon in hegtenis neem of na ŉ hospitaal neem waar hy/sy geëvalueer en behandel kan word. Sielkundiges kan ook help om so ŉ persoon te leer om sy of haar emosies en woede beter te verstaan en te bestuur. Dikwels word so ŉ persoon verwys na ŉ program waar hy of sy leer om sy of haar woede te beheer en beter te hanteer. Moedig die slagoffer van geweld aan om hulp te soek by familie, bure, onderwysers, ŉ maatskaplike werker of ŉ huisdokter. Hulle kan ook ŉ hofinterdik kry wat die oortreder verplig om binne sekere reëls op te tree (soos dat hy of sy nie handgemeen mag raak nie en ook nie nader as ŉ sekere afstand van jou mag kom nie). Wanneer die interdik oortree word, word die persoon in hegtenis geneem en die hof bepaal dan die verloop van sake. Ons is mekaar se grootste hulp en ondersteuning om geweld vroeg raak te sien en te probeer hanteer in ons gemeenskappe. Die meeste mense wil graag in vrede saamleef en reageer goed op hulp wat met respek aangebied word.