Interviews | Protea Boekhuis
by Protea Boekhuis on Jul 19th, 2017 Tweet
Die see is ’n deurlopende motief, die oerbron waaruit alle lewe kruip, in gedigte oor familieverhoudings, die liefde en erotiek. Grense tussen lewe en dood, droom en werklikheid, mens en dier vervloei op surrealistiese wyse.
Fourie word groot in Bethal op die Hoëveld en op Nietverdiend in die Marico-Bosveld. Aan die Universiteit van Pretoria studeer hy Uitgewerswese en Engels en gee vir ’n paar jaar opvoedkundige boeke uit.
Louis Esterhuizen het onlangs Krap uit die See met Fourie bespreek. Hulle gesprek is op Versindaba se webblad geplaas:
Fourie, van harte geluk met jou tweede digbundel, Krap uit die see. Volgens my is hierdie bundel nie net ’n bestendiging van jou digterskap nie, maar ’n baie sterk vooruitbeweeg sedert jou reeds debuut, Donkerkamer (2011: Queillerie). Uiteraard is daar altyd meer druk op ’n skrywer met ŉ tweede publikasie ten einde aan die verwagting wat met die debuut gestel is, te voldoen. Hoe voel jy persoonlik, terugskouend, oor die openbare reaksie op jou debuutbundel?
Baie dankie, Louis. Ek was dankbaar vir die ontvangs van Donkerkamer. Dit was ’n bundel waaraan ek lank gewerk het en waarmee baie mense my gehelp het. Ek sal die persoonlike boodskappe van lesers en digters uit die bloute altyd onthou.
Dit was die eerste voorstel wat my uitgewer vir my gestuur het en ek het onmiddellik daarvan gehou. Die beeld het sy in ’n boek wat in 1907 verskyn het opgespoor en dit het vir my baie goed by die bundel gepas. Die man wat met die krap worstel, of miskien dans. Amper een gedierte word. Die feit dat dit ’n Oosterse man op die omslag is, was ook ’n gelukskoot: dit het my forseer om ’n gedig wat ek reeds in Donkerkamer se dae probeer skryf het, uiteindelik klaar te maak: “Chang Bunker aan sy Siamese broer, Eng”.
Die gedigte in hierdie bundel is in vier afdelings verdeel, met ’n enkele gedig, “Krappegesang”, as programgedig. Die vier afdelings is: Laagwater, Vuisneste, Rakende en Dryf. Volgens watter ordeningsprinsipes het jy op hierdie indeling besluit?
Ek wou gedigte oor jeugervarings vroeg hê, om aan te sluit by die jeugverse van die vorige bundel. Dan verloop die gedigte chronologies, amper soos ’n lewe: daar is woedende liefdesteleurstellings, daarna gedigte wat met die buitewêreld te make het. Die laaste afdeling wou ek ligter hê; sonder die skuim om die mondhoeke wat die gedigte vroeër in die bundel het.
Twee van die aangrypendste gedigte in dié bundel is volgens my die twee sluitverse: “See” (p.58) en “Mosambiek” (p.59). In eersgenoemde lees ons van die see as reliëf van verlies, terwyl laasgenoemde weer daarop dui dat die wêreld (moontlik) met laagwater sou kon terugtrek soos ’n krap in sy nuwe dop. “Geseënd is jy, geseënd,” sing die see. Volgens my lê die tematiek van hierdie bundel in die teenstelling tussen dié twee gedigte vasgevang: enersyds die reliëf van verlies, dog andersyds die seën van ’n nuwe begin. Sou jy kon akkoord gaan met so ’n beskouing?
’n Besonder interessante tematiese inspeling wat ek met die lees van hierdie gedigte registreer, is Peter Blum se “Man wat mal word”; by tye baie direk soos met “On the rebound 11” (p.25) ) en dan weer meer subtiel soos met “Mondwerk” (p.51). Ook in ander gedigte is daar suggesties van waansin. Trouens, reeds met die openingsgedig, “Krappegesang” (p.7) lees ons: “Jirre, hoe jeuk, hoe krap dit nie / in hierdie skedelpan van my kop? / Ek wil jou skud soos ’n blik spykers, / witvleise uit jou doppe skraap.” Na die beste van my wete is dit die eerste keer in afgelope tye dat waansin so deurlopend as leitmotief in ’n Afrikaanse bundel ontgin is. Is daar ’n bepaalde rede hiervoor, gegewe die tydsgewrig waarbinne hierdie verse tot stand gebring is?
Dit was vir my ’n interessante eksperiment om te sien hoe ek my ingehoue self tot by die rand van ’n “rant” kon kry. Ek wou die tipe waansin van liefdesverhoudings wat aan die misluk was as ’n soort waansin of selfs ’n besetenheid uitdruk. Ek het met Wordsworth se “emotion recollected in tranquility” gestoei. Hoe hou jy die woede woedend as jy die besigheid netjies in ’n gedig moet verpak?
Lees die res van hulle onderhoud hier.
Martjie Bosman gesels met Johann Lodewyk Marais oor Vloeibare middelpunt (Plus: Twee resensies)
by Protea Boekhuis on Sep 20th, 2016 Tweet
Johann Lodewyk Marais het vroeër vanjaar met Martjie Bosman gesels oor haar jongste digbundel, Vloeibare middelpunt. Hierdie bundel, Bosman se derde, het vanjaar by Protea Boekhuis verskyn en volg op Toevallige tekens (2010) en Landelik (2003), waarvoor sy met die Ingrid Jonker-prys bekroon is.
In die onderhoud gesels Bosman oor die temas van haar vorige bundels wat in Vloeibare middelpunt voortgesit word, onder meer haar ervarings in landelike gebiede. Sy gesels ook oor nuwe temas wat in die bundel ter sprake kom, soos die begrip “woon” en die verskuiwing na stedelike ruimtes in haar verse.
“Die ruimtes waarin ek my bevind is belangrike stimuli vir my gedigte,” vertel Bosman, en verduidelik verder hoe haar verse beïnvloed word deur haar werk by die SAUK en Protea Boekhuis.
Lees ook twee resensies oor Vloeibare middelpunt deur Dewald Koen (LitNet) en Joan Hambidge (Woorde wat weeg):
Lesers moet hulself nie deur die ooglopende eenvoud van sommige gedigte laat mislei nie. Bosman se spel met woorde is soos ’n goedgeorkestreerde simfonie van klanke en beelde wat die sintuiglike waarnemingsvermoë van die leser op kreatiewe wyse prikkel.
‘n Goeie gedig word uiteindelik méér as die boodskap; vra vir verskillende maniere van lees en taksering, soos Vloeibare middelpunt bewys.
Dis ‘n ryk bundel – vir herlees, nadink en weer besoek. Veral die reis- en landskapverse maak ‘n unieke bydrae tot hierdie sub-genres.
Die voorblad van Ryan Loubser, “Spookhuis in die reën”, is werklik besonders.
Volledige resensie: Woorde wat weeg
Vloeibare middelpunt deur Martjie Bosman
“Op die grens tussen oorvloed en skaarste” – Ena Jansen gesels oor Soos familie (Video)
by Protea Boekhuis on Dec 15th, 2015 Tweet
Kort na die Johannesburgse bekendstelling van Soos familie: Stedelike huiswerkers in Suid-Afrikaanse tekste was Ena Jansen ‘n gas op kykNET se aktualiteitsprogram Prontuit.
Kabous Meiring het die skrywer gepols oor hierdie boek wat ondersoek instel na huiswerkers as die belangrikste tolke en vertalers in die Suid-Afrikaanse samelewing.
Op Meiring se vraag of dit steeds moeilik is om vir die huiswerker ‘n stem te gee, sê Jansen dat sy versigtig is vir die sticky web of representation: “Die punt is dit lê nie eintlik aan ons nie.” Sy gaan voort en verwys na Eva Krotoa, Jan van Riebeeck se kinderoppasser oor wie hy baie geskryf het. “As ‘n mens na sy dagboek kyk dan sien jy dat hy haar ‘n paar keer direk aanhaal, maar ‘n mens hoef nie namens almal in die land te praat nie, daar is meer as genoeg mense wat self kan praat.”
Jansen stel veral beland in die verwantskap tussen letterkunde en geskiedenis: “Huiswerkers, huiswerk, is ‘n soort historiese konstante; dit is voortdurend ‘n onderdeel van die Suid-Afrikaanse leefwyse. Eintlik kan jy sê almal van ons is ervaringsdeskundiges: jy is of aan ‘n kant waar jy gewoond was dat jou ouers huiswerkers in diens geneem het; of jy is ‘n kind van ‘n huiswerker en het grootgeword eintlik sonder dat jou ma dikwels by die huis was.”
Kyk na die video (deel 1):
Kyk ook na die tweede deel van die onderhoud, waar die skrywer gesels oor die invloed wat Zukiswa Wanner gehad het op die uitbeelding van die huiswerker.
Meiring vra ook of Jansen dink dat huiswerk ‘n monument van apartheid of ‘n ekonomiese noodsaaklikheid is. Die skrywer gesels oor die huiswerker-karakters in stadstekste wat voortdurend leef op die grens tussen oorvloed en skaarste en die interafhanklikheid tussen werkgewer en werknemer.
Kyk na die video (deel 2):
“Waar staan ek?” Ena Jansen gesels oor die ambivalensie van nabyheid by die bekendstelling van Soos familie
Vat 5 met Ena Jansen: Soos familie skuif vroeër geïgnoreerde vrouekarakters na vore
Potgooi: Ena Jansen, Antjie Krog en Sindiwe Magona stel Soos Familie bekend by The Book Lounge
“Die angel lê in die woordjie soos” – Ena Jansen gesels oor haar boek oor huiswerkers, Soos familie
Soos familie: Stedelike huiswerkers in Suid-Afrikaanse tekste saamgestel deur Ena Jansen
Potgooi: Arnon Grunberg gesels oor sy roman Tirza tydens sy besoek aan Suid-Afrika
by Protea Boekhuis on Dec 4th, 2015 Tweet
Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Nederland en Vlaandere (SASNEV) het vroeër vanjaar die bekende Nederlandse skrywer Arnon Grunberg uitgenooi om Suid-Afrika te besoek.
Die skrywer het aan verskeie boekgeleenthede deelgeneem, onder meer ‘n gesprek met Lina Spies by Protea Boekwinkel Stellenbosch oor Tirza, Grunberg se roman wat Spies na Afrikaans vertaal het. Die gesprek is gelei deur SASNEV se Karin Benjamin.
Izak de Vries het ‘n verslag geskryf oor Grunberg se besoek aan Suid-Afrika en die storie en foto’s op sy LitNet-blog gedeel.
Lees die artikel en loer na die foto’s:
Ilse Salzwedel het tydens Grunberg se besoek aan Suid-Afrika met die skrywer gesels oor sy indrukke van ons land wat hy al drie keer besoek het, die storie in Tirza, en die saadjie vir die boek wat onstaan het nadat hy in 2004 ‘n peetpa geword het.
Tirza het gegroei uit Grunberg se eie angs en kommer oor wat met sy peetkind sou gebeur, en gaan oor ‘n pa wat so bekommerd is oor sy kind se welstand dat hy haar wegsteek.
Die gesprek begin om 31:34. Luister na die potgooi:
Die hormoonfabriek deur Saskia Goldschmidt bekendgestel in Pretoria en Stellenbosch (video en foto’s)
by Protea Boekhuis on Oct 19th, 2015 Tweet
Die Nederlandse skrywer Saskia Goldschmidt het in September vanjaar haar roman Die hormoonfabriek by Protea Boekwinkel in Stellenbosch en Hatfield bekendgestel.
Tydens die Stellenbosch-geleentheid het die skrywer met haar vertaler Daniel Hugo gesels oor dié merkwaardige verhaal wat afspeel in ‘n tydperk van groot ontdekking in die 1920′s en 1930′s.
In die video, gedeel deur LitNet, gesels die skrywer oor die feitelike gegewens waarop haar roman gegrond is. Die hormoonfabriek vertel die verhaal van tweelingbroers wat hul pa se slagtery in ‘n hormoonfabriek omskep en die boosaardighede wat daar gebeur. Goldschmidt vertel dat die boek ondersoek instel na die aard van goed en kwaad.
Protea Boekwinkel Hatfield het foto’s van die geleentheid in Pretoria op Facebook gedeel. Rentia Bartlett-Möhl het die gesprek met Goldschmidt gelei.
Tydens haar toer na Suid-Afrika het Goldschmidt ook die 2015 Open Book-fees bygewoon: