Inleiding : spesiale tema - grondberaad
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 487 –488 (2012)
Navorsing oor vele fasette van grond in Suid-Afrika, en veral oor die uiteenlopende gevolge van regeringsbesluitneming daaroor gedurende die twintigste eeu, het gedurende die afgelope 40 jaar verskyn. &apos;n Tiental konferensies en debatsgeleenthede was daar ook waaraan etlike dissiplines meegedoen het. Hierdie forums het ook die belangstelling gelok van professionele amptenary vanuit onder meer die owerheids- en privaatsektor. Hierbenewens wek die historiese verloop van die grondeiseproses na 1994 noodwendig die aandag van Jan Alleman, waaronder grondeienaars: as naaste aan die ontvangkant in die afgelope jare se grondwetgewing en besluitneming oor grond. Die 21 Junie 2012-Grondberaad van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns se Geskiedeniskommissie was &apos;n geleentheid vir &apos;n verskeidenheid van kundiges om te besin oor die tema: "Wie se grond? Op grond waarvan?" Van die artikels in hierdie spesiale afdeling is by hierdie geleentheid aangebied. Ander weer is verdere verwerkings uit onlangse of huidige publikasies en/of lopende navorsing. Ten minste drie vakkundige brille is tydens die reflekteringsproses opgesit,naamlik dié van die historici, die politici en &apos;n argeoloog.
Grond as ruimte van politieke stryd in Suid-Afrika : grondberaad
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 489 –502 (2012)
Grond en die sogenaamde "grondvraagstuk" is &apos;n welbekende tema in die Suid-Afrikaanse politieke diskoers. Heelwat is reeds hieroor geskryf in die hedendaagse tydsgewrig, maar ook in die historiese verloop van die Suid-Afrikaanse politiek.
Hierdie artikel artikuleer gedagtes rondom die betekenis van grond as politieke stryd (en ook binne die konteks van &apos;n bepaalde begrip van politiek) in Suid-Afrika, maar plaas dit ook teen &apos;n wyer internasionale doek. Moontlik kan so &apos;n benadering bydra om die saak te kontekstualiseer en te ontdaan van die emosionele bagasie wat dikwels daarmee gepaardgaan. Die benadering van die artikel is dat grond as politieke stryd hanteer word, waarna aandag geskenk word aan hoe politieke akteurs hulself posisioneer binne hierdie stryd. Daar word ook kortliks verwys na ander faktore wat &apos;n rol speel in hierdie politieke stryd. Die artikel sluit af met &apos;n gevolgtrekking ten opsigte van die grondvraagstuk, wanneer dit vanuit die perspektief van politieke stryd, soos in hierdie artikel omskryf, beskou word en die moontlike uitkoms van die grondvraagstuk oorweeg word.
Land as a space of political contestation in South Africa
The so-called "land question" is a well known theme in South African political discourse. Much has been written on the subject in recent times, but also in the historical development of South African politics.
This article articulates thoughts concerning the political meaning of land by way of framing the land question as a space of political contestation in South Africa, simultaneously discussing it against a wider international background, acknowledging that the land question is not unique to South Africa and that it also relates to many historical and contemporary political struggles. It is suggested that such an approach possibly may contribute to contextualise the matter and to shed some of the emotional baggage that often pertains to it. The article contextualises land as political contestation while suggesting an interpretation of what politics is. Attention is afforded to the understanding of politics as conflict, but also as reconciliation and compromise against an underlying context of power and its purposes. The latter determining in what kind of country political actors would want to live and relating to interests and values that political actors hold in common. The possibility exists that if reconciliation and compromise are not possible, politics will come to an end, which will not contribute to a sustainable democracy or a solution to the land question. The broader conflicting nature of positions and understandings of the land question in South Africa is further highlighted within the context of political contestation, after which attention is afforded to the positioning of political actors within this contestation. The position of the government and political parties is highlighted within this conflict based framework, noting the different understandings of the land question as well as the commonalities that parties share. Reference is briefly made to non party political actors (formal and informal) which represents the same conflictual positions, but which also alludes to other factors relevant to the land question whereafter these factors are highlighted. These include the broader social and economical issues (which are also understood as political), as well as an agricultural and rural bias in the land question, while it is also a matter of political and socio-economic rights within an urban context. The question is also asked whether solutions to the land question should not be found in a forward looking manner, rather than a romanticised understanding of land. The article concludes with a discussion in regard to the land question, when it is viewed from the perspective of political contestation, as defined in this article, as well as considering the possible outcome of the land question. A suggestion is made that consideration could be given to a re-negotiation of this space of political contestation, as land reform will remain unsuccessful if the politics thereof is not addressed; although this would also entail its own dangers for a democratic South Africa where democracy is not yet fully consolidated.
Geskiedenis, grondstudies en grondeisenavorsing - &apos;n oop gesprek : navorsings- en oorsigartikel : grondberaad
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 503 –519 (2012)
Hierdie oop gesprek oor die hantering en verstaan van grondeise in die grondhervormingsgeskiedenis van Suid-Afrika het nie ten doel om al hierdie gebeure en prosesse van die afgelope byna 20 jaar nougeset neer te pen nie. Teen die kontekstuele agtergrond daarvan word wel besin oor die mate waartoe Geskiedenis as &apos;n dissipline betekenisvol kan wees of behoort te wees in die uiteindelike besluitneming oor eise ten opsigte van grond. Omvattende navorsing hieroor is egter nog nodig. In hierdie bespreking is die benutting van die geskiedenis binne die dissipline Geskiedenis in die onderneming van grondeisenavorsing die kernsaak. Geskiedenis as &apos;n bewysmateriaalverskaffer met vele perspektiewe word toegelig deur kortliks na die onafgehandelde grondeis op die plaas Deelkraal IQ142 as &apos;n voorbeeld te verwys. Opsommenderwys sal ook aangetoon word dat die waarde van Geskiedenis in grondeisenavorsing nie noodwendig in finale besluitnemings oor grondeise geag word nie. Dit wil dus voorkom asof persepsies oor die verlede (soms verweef in mag en konflik), &apos;n geneigdheid kan hê om enige moontlikheid van waarheid of realiteit te oorskadu. Op sigself dui dit weer op fasette van mag en politiek, wat vorige soortgelyke siklusse bloot herhaal.
Shortly after 1994, processes commenced to provide communities and individuals the opportunity, until the end of 1998, to submit motivations as to why a certain area(s)/region(s) belong to them. This article&apos;s open discussion is not intended to cover all the events and processes of the past almost 20 years conscientiously. Rather, the intention is to put in writing what the role of History as a discipline can or should be in ultimate decisions on claims in respect of land. However, extensive research on this is still required.
In this paper, then, the use of history within the discipline of History in the managing of land claims in South Africa is the core issue. History, as a discipline that can provide multiple sources of a diverse nature, will be discussed briefly with the unsettled land claim on the farm Deelkraal IQ142 as an example. A summary will direct the reader towards the value of History in land claims research, but it should not necessarily be deemed as the final decision about land claims. Therefore, it appears that perceptions of the past (sometimes interwoven with power and conflict), may have a tendency to overshadow any possibility of truth or reality. This in itself creates facets of power and politics that simply repeat similar previous cycles.
Die invloed van wanpersepsies ten opsigte van die geskiedenis van Suid-Afrika op grondeise : die BaPhalane ba Ramokoka grondeis as gevallestudie : navorsings- en oorsigartikel : grondberaad
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 520 –530 (2012)
Archaetnos probeer om deur middel van akteondersoeke, die bestudering van argivale dokumente en antropologiese literatuur, asook veldwerk en onderhoude met betrokkenes die geldigheid van grondeise te bepaal. Gebrek aan kennis deur die grondeisekommissaris (LCC) lei dikwels tot die prosessering van eise wat op foutiewe inligting berus, soos byvoorbeeld gebeur het met die eis van die BaPhalane Ba Ramokoka. Aangesien die prosessering van ongeldige eise op grond van gebrekkige kennis hoë kostes, &apos;n mors van tyd en &apos;n onproduktiewe stelsel tot gevolg het, word betoog dat die nodige inligting op &apos;n veel vroeër stadium aan die grondeisekommissaris beskikbaar gestel moet word.
The influence of misperceptions on the history of South Africa : the BaPhalane ba Ramokoka land claim as case study
In the article the reasons for land claims in general are listed. The merit of the BaPhalane claim, as well as the information obtained during the research process, is then discussed against this background. This is, however, not done in detail, as the article instead focuses on the general problem created by historical misperceptions.
Agt stellings oor die geskiedenis van moderne grondbesit in die Mpumalanga Laeveld : navorsings- en oorsigartikel : grondberaad
Author J.W.N. Tempelhoff
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 531 –551 (2012)
Sedert die 1990s het heelwat geskiedenisnavorsing op die terrein van grondbesit in Suid-Afrika plaasgevind. Dit was grootliks die resultaat van maatreëls deur die regering om voorheen benadeelde Suid-Afrikaners ekonomies op te hef en ook die geleentheid te gun om grond te verkry wat, na alle waarskynlikheid, onregmatig van hulle vervreem is. In die artikel word gefokus op teoretiese aspekte van die dissipline van geskiedenis en die vraagstelling na die toekoms waarop grondbesitters en grondeisers antwoorde soek wanneer die navorsing van historici oorpeins word. Nadat &apos;n uiteensetting gegee word van sommige van die nuwere tendense in terme van multi-, inter-, en transdissiplinêre navorsing, kompleksiteit en akteur-netwerkteorie, word ingegaan op die geskiedenis van grondbest in die Laeveld van die Mpumalangaprovinsie. Agt teoretiese stellings word gemaak wat op &apos;n empiriese filosofiese grondslag verantwoord word, na aanleiding van die geskiedenis van grondbesit in die gebied. In die gevolgtrekking word &apos;n vergelykende benadering gebruik wat daarop dui dat &apos;n proses van etnogenese moontlik in die toekoms nodig sal wees om knelpunte met berekking tot die bestaande grondbesitstelsel in &apos;n staat van ekwilibrium te laat oorgaan.
Since the 1990s considerable historical research has been done on the history of land tenure in South Africa. Much of the work has a bearing on the issue of land claims and restitution in the aftermath of South Africa&apos;s transition to a multiracial democracy. The government focused on the socio-economic development of the country and gave special attention to the upliftment of previously disadvantaged South Africans. It became legal for South Africans to claim the right to land on which they had formerly lived. Many had been removed in terms of controversial racial policies of the former government. For obvious reasons both land owners and land claimants have since 1994 contracted historians to shed some light on the history of land tenure pertaining to single entities, and sometimes also large tracts of land. In addition, it was also expected of historians to try and shed some light on the future, based on their historical research findings.
The final section of the article features a brief assessment of the manner in which European land tenure and Roman Law were transformed in the transition from classical times to the Middle Ages in Europe in the 3rd to 4th centuries CE. On the frontiers of the former empire erstwhile Roman citizens and their offspring had to find consensus on the legal tenets of land tenure in consultation with foreigners who settled in parts of the former empire. Many elements of Roman Law remained intact in parts of Europe. This was made possible by what Innes describes as processes of ethnogenesis. Contemplating the future of land tenure in Mpumalanga&apos;s Lowveld it is suggested that attention be given to the peripheral deconstruction of land tenure in a transforming commons in which negotiated processes of ethnogenesis, could potentially lead to a state of equilibrium.
Die Suid-Afrikaanse grondvraagstuk - is daar &apos;n oplossing? : grondberaad
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 552 –565 (2012)
Die debat oor grondhervorming kan slegs sinvol plaasvind wanneer die historiese verloop van grondverdeling in Suid-Afrika in ag geneem word. Die owerhede het egter deur die jare foute gemaak met die toepassing van die beleid van skeiding. Hulle het gefaal in hulle pogings om &apos;n vreedsame skeiding te bewerkstellig. Die probleem van regverdige grondverdeling het eintlik meer kompleks geword as wat dit ooit was, omdat die bevolking drasties toegeneem het en die grond nie. Die huidige regering het reeds verskeie pogings aangewend om die probleem te probeer oplos. In 2008 is &apos;n grondonteieningswetgewing voorgestel. Kort daarna is die moontlikheid om landbougrond as &apos;n nasionale bate te verklaar, oorweeg en daarna is 40% deelboerdery voorgestel. Dit alles het groot teenkanting ontlok. Die nuutste poging is &apos;n groenskrif aangaande grondhervorming wat ter tafel is. Hierdie dokument stel onder andere voor dat vir diegene (swartmense) wat nie kan bekostig om grond te koop nie die geleentheid geskep moet word om dit van die staat te huur. Kommersiële boere sal egter hulle eienaarskap behou maar hulle moet bereid wees om &apos;n sekere deel van hulle grond af te staan.
In July 2011 the long-awaited green paper on land reform was made public. In studying this document, one realises that, inter alia, it implies that the state will retain ownership of land transferred to black farmers. These farmers will then hire the land from the state on a land-lease basis. Further, a limit will be imposed on the amount of land a white commercial farmer or company may own. These farmers will, however, keep their ownership and strict limitations will be applied on foreigners&apos; tenure of agricultural land. Apart from negative reaction to this document, there are also those who believe that with certain adjustments this proposal should be seriously considered as a possible solution to the land issue.
The problem of fair land distribution has actually become more complex than what it ever was because the population has increased drastically and the land has not. Just as the land policy of the successive white governments was a race driven policy, so is the current policy on land reform. The principal motive in the policies of the white governments of the past was to secure the white man&apos;s position. The principal objective of the current government is to benefit black people. Land reform in South Africa can only succeed if it is implemented objectively, fairly and honestly, if the provisions of the constitution are complied with, and if there is no deviation from the regulations for the enforcement of the law. Everybody should realise that land reform has to take place, but also that all the citizens of the country, irrespective of race, are entitled to own land.
&apos;n Nuwe benadering tot grondhervorming as &apos;n ontwikkelingsfaktor in die Suid-Afrikaanse politieke landskap : navorsings- en oorsigartikel : grondberaad
Author Herman Van der Elst
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 566 –580 (2012)
In die African National Congress (ANC) se 1994 verkiesingsmanifes (die Heropbou en Ontwikkelingsprogram - HOP) is onderneem dat grondhervorming &apos;n prioriteit in die postapartheidsbedeling sou wees. &apos;n Klem sou geplaas word op die verdeling van grond aan individue en gemeenskappe wat ingevolge apartheidswetgewing grond verloor het, of die geleentheid ontsê is om grondeienaars te wees. Die doelwit was dat grondhervorming die wanbalanse in grondeienaarskap, verblyfreg, en vlakke van onderontwikkeling in Suid-Afrika, moes regstel.
In 2012 is die realiteit egter dat grondhervorming slegs gedeeltelik suksesvol was. Altesame 87 persent van alle bewerkbare grond word nog besit deur kommersiële boere en grondherverdeling geskied traag en voldoen nie aan die vereistes vir volhoubare onwikkeling en armoedeverligting nie. Tydens die ANC se beleidskonferensie van Junie 2012 is daar derhalwe besluit dat die funksionele prosesse van grondhervorming drasties gewysig moet word - &apos;n sogenaamde nuwe benadering moet gevolg word. Dit kan met sekerheid aanvaar word dat baie aspekte van die grondhervormingsproses ná die ANC se leierskapskongres in Desember 2012, hersien, gewysig en versnel sal word. Met dié aanname as uitgangspunt word in hierdie artikel beoog om die verloop, omvang en vordering van grondhervorming krities te analiseer deur op die volgende sake te fokus:
&apos;n Perspektief op die suksesse en tekortkominge van grondhervorming sedert 1994.
Daar sal gepoog word om die leemtes in die proses aan te toon en &apos;n vooruitskouing te maak rakende spesifieke beleids- en implementeringsaspekte wat waarskynlik na 2012, as deel van die nuwe benadering, sal verander.
At the ANC&apos;s June 2012 policy conference this partial effectiveness of land reform since 1994 was recognised. To overcome this situation a so-called new approach to land reform was called for. There was consensus that the functional processes of land reform must be changed drastically. This must be done in order to speed up the pace of redistribution, simultaneously ensuring that sustainable development and poverty reduction continue after land has been transferred to beneficiaries.
At this stage the exact format, content and implications of this "radical and rapid break" is, however, uncertain. In the advent of the ANC&apos;s December 2012 leadership elections it can be expected with certainty that many key aspects of the current land reform arrangements will be reviewed, changed or even scrapped in order to speed up the process. This assumption also serves as rationale behind this research. It is firstly the purpose of this article to analyse descriptively the unfolding, scope and progress of land reform in South Africa since 1994. In order to achieve this objective the article focuses on the following key aspects:
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 581 –595 (2012)
Hierdie artikel neem die jongste verwikkelinge op die terrein van biomediese verbetering ("enhancement") krities onder die loep in die lig van die vraag of sodanige verbetering nie direk inspeel op die verskynsel dat die wêreld sedert die aanbreek van die Verligting "onttower" word nie. Die begrip "onttowering" (ontluistering) en die filosofiese invloede waaruit die idee van onttowering ontstaan het, word bespreek. Voorbeelde van moontlike biomediese verbeteringe word kortliks bespreek. Daarna volg &apos;n kritiese analise van &apos;n aantal besware wat meermale in die literatuur teen die idee van verbetering ontwikkel word. Hieronder tel die vraag na die houdbaarheid van die terapie/verbetering-onderskeiding, Habermas se argument insake die beweerde kompromittering van die outonomie van pasgeborenes, Sandel se argument dat verbetering neerkom op &apos;n onverantwoorde sug na "bemeestering" en &apos;n miskenning van die "gawe-karakter van die lewe", asook die debat rondom "transhumanisme" - met name die vraag of &apos;n superieure "transhumane" spesie die reg behoort te hê om paternalisties teenoor die res van die mensdom op te tree. Die outeur sluit af met die ontwikkeling van &apos;n aantal riglyne in terme waarvan navorsing op hierdie terrein gereguleer behoort te word. Hy kom ook tot die gevolgtrekking dat verbetering nie noodwendig tot onttowering aanleiding hoef te gee nie, maar dat verwondering ook die gevolg kan wees, nie slegs van &apos;n konfrontasie met die onbekende nie, maar ook van die uitkoms van ontdekking.
The second argument against enhancement discussed by the author is the objection that enhancement compromises the autonomy of those who are enhanced - an argument of which Habermas (2003) is the primary exponent. For Habermas, the association of enhancement with eugenics is inescapable. He views such interventions as a violation of the equality and autonomy of human beings due to their subjection to the intentions of third parties. Responses to this position are discussed, such as Buchanan&apos;s (2011) counter-argument that such a position is indicative of genetic determinism in its exclusive focus on genotype and its denial of the vastly influential role played by environmental factors in forming the identity of an individual.
A third argument against enhancement discussed by the author, is put forward by Sandel (2007). Sandel regards the aim to enhance as characterised by a desire for perfection and control over the world, a denial of the "giftedness of life" as well as an erosion of the typical love and acceptance a parent ought to feel for its child "as it is". The author argues that Sandel&apos;s admonishments to appreciate the giftedness of life are evidence of a deeper objection to the perceived disenchantment of life wrought by technological change. However, objections to this argument generally draw attention to its inconsistency. Sandel regards changes achieved through genetic manipulation as a violation of the giftedness of life, but appears to have no objection to the non-genetic modes of influence and manipulation that we exert upon our offspring in an attempt to shape them to our perceived desires. The example highlighted by the author relates to the way in which we "direct and shape the development of children" and thus aims to improve them through education. Why, he asks, does Sandel see such aims of improvement as acceptable but not improvement through genetic interventions? Further objections to Sandel&apos;s argument are discussed, such as the implications of granting moral preference to the gifted or given state of life, as well as Sandel&apos;s seemingly teleological view of evolution.
Om kop te hou : liggaamlikheid en kontemporêre kuberkultuur
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 596 –612 (2012)
Die metafoor of uitdrukking "om kop te hou" word aangewend as &apos;n sleutel ten einde &apos;n kritiese analise van die ontmoeting tussen nuwe tegnologieë en liggaamlikheid aan die hand te doen. Daar sal aangedui word hoe verwikkeld en uiters problematies die gedagte van "kophou" geword het in die kontemporêre kuberkultuur. Die doel is dus om die ontmoeting of interaksie tussen liggame en tegnologieë uiteen te sit met die belangrike voorbehoud dat dit nie die tegnologie is wat die liggaam ontmoet nie, maar eerder tegnologieë wat liggame in &apos;n verwikkelde interaksie ontmoet. Hierdie interaksie word in vier liggaamstipes verdeel, wat op &apos;n semiotiese vierkant aangedui word om gestalte te gee aan die ingewikkelde aard daarvan. Die vier liggaamstipes is geïdentifiseer as tegno-transendente liggaamlikheid; tegno-verbeterde liggaamlikheid; gemuteerde liggaamlikheid en hiper-werklike liggaamlikheid. Aan die hand van die vier liggaamstipes word die verweefde en ingewikkelde interaksies tussen liggame en tegnologieë uitgebou en die metafoor van "kophou" deurgaans aangewend ten einde die fyner nuanses van die interaksie te beklemtoon. Die liggaamstipes se interaksies met nuwe tegnologieë word ontsluit deur verwysings na voorbeelde uit die breër visuele kultuur soos film, visuele kuns, advertensies en die internet te gebruik.
The expression "getting (a)head" will be utilised in this article as an analytical key in order to present a critical reading of the meeting of and interaction between bodies and new technologies. The main aim is to demonstrate the complexity of this interaction and also to make evident how problematic the concept of keeping one&apos;s head while getting ahead has become in relation to new technologies and cyber culture in particular. The obvious fact that one will probably need to keep one&apos;s physical head in order to be able to speak of the literal one is expounded by means of new technologies such as cryonics, but also by referring to older metaphysical discourses that embed the body-unfriendly proponents in contemporary cyber culture. Descartes&apos; description of the head as an entity that exists apart from the rest of the body is briefly discussed, as well as the opposite extreme example namely Bataille&apos;s Acéphale-group during the early twentieth century that instead affirmed the headless man as a future prospect. It is argued that both examples, namely the concentration of all thinking in the head and the abandonment of thinking altogether, signify a one-sided and body-unfriendly discourse. These older examples are perpetuated in contemporary denouncement of the body, and thus favouring of the head, as exemplified by theorists and artists such as Timothy Leary and Stelarc, and William Gibson&apos;s novels. In contrast to these views, Merleau-Ponty&apos;s phenomenological embracing of the world as flesh and the unbreakable and unthinkable bond between head (mind) and body is introduced as a starting place for rethinking embodiment in contemporary cyber culture.
Die moontlikheidsvoorwaardes van metafoorgebruik
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 613 –628 (2012)
&apos;n Ondersoek word ingestel na bepaalde kondisies wat die aard van metafoorgebruik onderlê en eers moontlik maak. Dit blyk dat die onderskeiding tussen letterlike en figuurlike taalgebruik eersgenoemde nie bo die algemeen-interpretatiewe aard van alle taalgebruik verhef nie, waaruit volg dat nie alle taalgebruik metafories is nie. Aristoteles se bydrae verg dat gelet word op die verband tussen logos, analogon en alogos wat verband hou met die verskil tussen begrip en woord en na die gegewe dat &apos;n metafoor iets wat "sin-strydig" (άλογον) is, bevat. &apos;n Vergelyking is nie &apos;n metafoor nie. Die Ilias van Homeros se metaforiese gebruik van die woord leeu word opgevolg deur te let op die hipoteties-fiktiewe kant van &apos;n metafoor. Die onderskeidenheid van begrip en woord maak tipiese semantiese verskynsels eers moontlik. Die voortgesette bespreking belig ook die rol van die menslike inbeeldingsvermoë in metafoorgebruik en vestig ten slotte die aandag op die aard van egte analogieë - wat na vore tree wanneer twee gegewens ooreenstem in die opsig waarin hulle verskil. Ten slotte word die elf kondisies of voorwaardes waaraan in die artikel aandag geskenk is, bondig puntsgewys saamgevat.
Faced with the vast literature on the nature of metaphoricity, this article restricts its investigation to some of the prominent conditions underlying and making metaphors possible - thus pursuing a transcendental-empirical approach - where the word transcendental does not have an epistemological but rather an ontic meaning. Making a distinction between literal and figurative language-use does not elevate the former above the general interpretative nature of all language-use and at the same time does not mean we have to accept the view that all language is metaphorical. A brief explanation of the etymology of the word metaphor is followed up by referring to the well-known fourfold distinction made by Aristotle. In particular, the fourth element of Aristotle&apos;s reflection on the nature of metaphor generated attention for the connection between logos, analogon and alogos - terms pointing towards the difference between concept and word and to the fact that a metaphor contains something nonsensical ("Sinnwidrig" or "Widersinnig," a "meaning-contradiction" - άλογον). Boyle (Black 1998:21) alludes to the "mystery" of a metaphor which is "simply that, taken as literal, a metaphorical statement appears to be perversely asserting something to be what it is plainly known not to be". An analysis of the relationship between comparison (as a simile) and a metaphor in particular, highlights the nature of similarities which, in connection with Aristotle&apos;s approach, also bears upon identity. Within the context of his distinction between discrete quantity and continuous quantity, Aristotle discerns an equality of ratios. Just like a comparison contains four elements - where the element of comparison is taken twice, every point of division on a continuum is also taken twice - as end-point of the one part and as starting-point of the other. An assessment of the nature of a comparison and a metaphor brings to light that although the former is foundational to the latter, the two cannot be equated, because the words employed in a comparison maintain their meanings without any transfer of meaning.
Die stand van kurrikulumstudie binne opvoedkundefakulteite aan Suid-Afrikaanse universiteite : navorsings- en oorsigartikel
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 629 –645 (2012)
&apos;n Navorsingsprojek is gedurende 2010-2011 onderneem om &apos;n grondige ondersoek te doen na die ontwikkeling en die huidige stand van kurrikulumstudie aan Suid-Afrikaanse universiteite, spesifiek binne opvoedkundefakulteite. Wat beteken dit indien daar van &apos;n Suid-Afrikaanse kurrikulumstudie gepraat word? Wat is die stand van kurrikulumstudie aan Suid-Afrikaanse universiteite? Hoe het kurrikulumstudie as studieveld in Suid-Afrika ontwikkel? Tot watter mate word kurrikulumstudie aan Suid-Afrikaanse universiteite in die besonder in fakulteite waar onderwysersopleiding plaasvind, as studieveld/navorsingsterrein beoefen? Wat is die aard en omvang van kurrikulumteorie binne die betrokke studieveld in die SA konteks, en geniet dit nog die nodige aandag? Tot watter mate word onderwysers voorberei om effektiewe kurrikulumagente te wees deur doelmatige bemagtiging ten opsigte van kurrikulumstudie deur hulle in staat te stel om kurrikulum te kan bedink en te herkonseptualiseer?
Om hierdie vrae te beantwoord, is &apos;n literatuurstudie en vraelysondersoek tydens die projek geloods, aangevul met ter plaatse besoeke en onderhoude. Die resultate dui daarop dat kurrikulumstudie as studieveld nie heeltemal tot sy reg kom nie en dat die dominante beskouing fokus op die praktiese aspekte daarvan, met ander woorde hoe onderwysstudente voorberei kan word om die betrokke skoolvak aan te bied. &apos;n Grondige begrip van kurrikulumstudie en hoë vlakke van akademieskap ("scholarship") is beperk tot slegs enkele sentra. Daar bestaan nie so iets soos &apos;n unieke Suid-Afrikaanse kurrikulumstudie nie en daar is veel ruimte vir verbetering. Strategieë sal gereed gekry moet word om op &apos;n gekoördineerde wyse kurrikulumstudie as studieveld in Suid-Afrika te vestig en te ontwikkel.
&apos;n Skoolgebaseerde sosiaal-emosionele program as strategie teen misdaad en geweld (2)
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 646 –659 (2012)
In hierdie studie word kwalitatiewe navorsing as hoofnavorsingsmetode gebruik om die impak van EI in die klaskamer op leerders se gedrag te identifiseer. Daar word gebruik gemaak van deelnemende-aksie-navorsing, wat binne &apos;n kritiese paradigma uitgevoer word.
Onderwysers, skole en ondersteuningspersoneel se einddoel is die optimale ontwikkeling van leerders. Hierdie doel is afhanklik van doeltreffende skoolbestuur, wat weer afhanklik is van &apos;n toereikende kurrikulum en ondersteunende onderrig- en leeromgewings.
Hierdie navorsing het dan ook gekyk hoe suksesvol EI-onderrigstrategieë in die voorkoming van dissiplineprobleme kan wees. Die gebruik van EI in die klaskamer kan as voorkomende dissipline gesien word. Hierdie navorsing toon onteenseglik dat EI die kernelement van &apos;n sosiaal-emosionele skool-intervensieprogram program moet wees. Positiewe dissipline, demokratiese skoolbestuur en ondersteuning-strukture is ook tydens die studie geïdentifiseer as elemente wat in &apos;n sosiaal-emosionele intervensieprogram teenwoordig behoort te wees.
This article reports on a research project which surveyed the link between the teacher&apos;s emotional competency in the classroom and the learner&apos;s behaviour, by means of action research. The experiences, perceptions and attitudes of learners and educators alike about Emotional Intelligence (EI) in the classroom were researched. This research also looked at how successful EI teaching strategies could be in the prevention of disciplinary problems. Emotional Intelligence is used as an intervention strategy to try and correct learners&apos; misbehaviour. This research is aimed at the programme&apos;s applicability within the context of the South African society.
The main aim of this study was to implement a school based social and emotional intervention programme as a strategy to counter violence and crime in the school concerned. The challenge was to use El in classroom practices as an intervention to prevent violence and crime in the school and create a positive behaviour culture in the school. The general public is made aware of South Africa&apos;s high crime figures through the media. It is therefore clear that it is specifically here that people need to be taught EI.
Authors: Yolanda Van Wyk, Anita E. Pienaar and Dane Coetzee
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 660 –677 (2012)
Die doel van die studie was om te bepaal of okulêre motoriese beheer en visueel-motoriese integrasie van jong leerders met ADHD sal verbeter na deelname aan &apos;n 9-week okulêre motoriese intervensieprogram. Sewe en veertig leerders (25 seuns en 22 dogters) met &apos;n gemiddelde ouderdom van 6.95 jaar (sa=0.69) is verdeel in drie groepe: &apos;n eksperimentele groep met ADHD (n=20) wat deelgeneem het aan die intervensieprogram; &apos;n kontrolegroep wat bestaan het uit leerders met ADHD (n=10) en &apos;n groep sonder ADHD (n=17). Die Sensoriese Invoersiftingsmeetinstrument en die "Quick Neurological Screening Test II" (QNST-II) is gebruik om die okulêre motoriese beheerstatus van die leerders te bepaal, terwyl die "Beery-Buktenica Developmental Test of Visual-Motor Integration 4" gebruik is om visueel-motoriese integrasie te assesseer. Kruistabellering is gebruik om verbetering van okulêre motoriese beheer te bepaal, wat matige verbetering ten opsigte van die ernstige probleme met visuele navolging en konvergensiedivergensie by die intervensiegroep getoon het. Afhanklike t-toetsing is verder gebruik om die intervensie-effek met betrekking tot visueel-motoriese integrasie, motoriese koördinasie en visuele persepsie te ontleed, waaruit betekenisvolle verbetering (p&lt;0.05; d=0.38) in die motoriese koördinasie van die intervensiegroep geblyk het.
The American Psychiatric Association&apos;s (APA) (2000) Diagnostic and Statistical Manual IV (DSM-IV) describes attention-deficit hyperactivity disorder (ADHD) as a persistent pattern of attention deficit or hyperactivity that accrues more often as the typically expected behaviour of an individual&apos;s development level and age. Mercugliano (1999) describes ADHD as levels of attention deficit, with or without impulsive and over-active behaviour that is not within the accepted norms of each age group, where the behaviour occurs in different settings and causes problems with functional adapting.
The worldwide incidence of ADHD is reported to be between 3% and 7% (Elia et al. 1999; APA 2000). A high percentage of learners with learning problems (25%-80%) also exhibits symptoms of ADHD, which is a possible indication that one problem can lead to the other and vice versa (Cantwell & Baker 1991; Smith 2001). Studies show that learners with ADHD experienced ocular motor control delays as well as problems with their motor development (George et al. 2005; Papavasiliou et al. 2007). If visual problems are experienced because of ineffective ocular motor control functions, problems can also be expected with binocular fusion, visual tracking, ocular alignment, convergence-divergence, fixation, posture, reading habits and visual awareness, which usually go hand in hand with academic-, gross motor- and sport related problems (Auxter et al. 1993; Desrochers 1999; Cheatum & Hammond 2000).
Die effek van dalende goudmynproduksievlakke op indiensname in die Dr. Kenneth Kaunda-distriksmunisipaliteit : navorsings- en oorsigartikel
Author E. Kleynhans
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 678 –703 (2012)
In hierdie studie word die potensiaal van verskeie ekonomiese sektore in die Dr. Kenneth Kaunda Distriksmunisipaliteit (DKKDM), Noordwes-provinsie, Suid-Afrika, om werk te skep, ondersoek. Die doel van die studie is om sektore te identifiseer wat die potensiaal besit om in die toekoms volhoubaar werk te kan skep. Die DKKDM bestaan uit die plaaslike munisipaliteite van Matlosana (Klerksdorp), Potchefstroom (Tlokwe), Maquassi Hills (Wolmaransstad, Leeudoringstad, Makwassie en Witpoort) en Ventersdorp. Die ekonomieë van hierdie munisipaliteite steun sterk op die goudmynbedryf. Die reserwes van Suid-Afrikaanse goudmyne is besig om te daal en talle mense in die mynbedryf gaan in die afsienbare toekoms hul werk verloor - met al die ontbering en ontwikkelingsuitdagings wat daaruit gaan voortvloei. As navorsingsmetodologie vir hierdie studie is aandeelverskuiwingsontleding benut; &apos;n tegniek wat dikwels aangewend word in die ekonomiese geografie. Dit verleen insig in die verskuiwings van werksgeleenthede en produksie tussen verskillende sektore asook ruimtelik oor tyd. Dit toon ook die nasionale aandeeleffek op indiensname in die streek, asook die effek van die streek se unieke nywerheidsamestelling en sy ekonomiese mededingendheid. Daar is bevind dat die vervaardigingsubsektore met die hoogste werkskeppingspotensiaal in die DKKDM-streek die vervaardigers van vervoertoerusting, hout en papierprodukte, metaalprodukte en meubels is; terwyl die niemetaalprodukte-sektor ook potensiaal toon. In die dienstesektor, wat die vervaardigingsektor, landbou en mynbou ver oortref, is die grootste potensiële skeppers van werksgeleenthede eiendom, konstruksie, motor- en brandstofverkope en motoronderhoud, ander sakebedrywe en ander dienste. In toekomstige ontwikkelingsprogramme van die gebied behoort hierdie sektore voorkeur te geniet.
Redakteursnota : spesiale tema : besinning oor die geesteswetenskappe en menslike geestelikheid
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 705 –706 (2012)
Besorgdheid oor die stand van die geesteswetenskappe wêreldwyd, maar spesifiek ook hier te lande, was die impetus vir &apos;n spesiale uitgawe van die Tydskrif vir Geesteswetenskappe (Maart 2012) met as tema, Besinning oor menslike geestelikheid en met prof C S (Fanie) de Beer as gasredakteur. Alhoewel nie al die outeurs, soos De Beer dit in die voorwoord stel, noodwendig sy besorgdheid oor "die afwesige gees" deel nie, was almal dit eens "dat dit &apos;n hoogs belangrike saak is om oor die gees, geestelikheid en geestelike waarde te besin en na te dink". &apos;n Besinning en nadenke wat inderdaad neerslag gevind het in nege artikels en &apos;n vertaling van die manifes Ars Industrialis (2005), waarin "die belangrikheid van menslike geestelikheid op verskillende maniere beklemtoon" word. Hierdie indringende nadenke oor menslike geestelikheid is verder gevoer tydens &apos;n minisimposium van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns te Pretoria in Junie 2012.
Oor die Geestelike : navorsings- en oorsigartikel : besinning oor die geesteswetenskappe en menslike geestelikheid
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 707 –718 (2012)
In die artikel word uitgegaan van die standpunt dat die geestelike ten grondslag van die geesteswetenskappe in &apos;n krisis verkeer. Ter motivering hiervan word die volgende aangevoer. In die eerste afdeling word geluister na &apos;n historiese wenk vanuit die verlede. Ten grondslag van hierdie historiese verwysings (in die besonder na die Hoë Middeleeue en die ervaring van die geestelike soos wat dit onder meer in die Gotiese katedraal na vore tree) lê die gedagte dat daar inderdaad historiese voorbeelde bestaan op grond waarvan afgelei kan word dat die geestelike vandag in &apos;n krisis is. In die tweede afdeling word verwys na die moderne breuk tussen die geestelike en die materiële en die verskralende werking wat dit op die betekenis van sowel die geestelike as die materiële in die moderne wêreld het. In die derde en laaste afdeling word die krisis van die gees in verband gebring met die moderne historisme en in die besonder met die feit dat die geestelike vanweë die historisme van sy opdraggewende gesag (sy "behoort") gestroop word. Hierdie toestand lei daartoe dat die geesteswetenskappe weerloos in die aangesig van die dominante neoliberale denkraamwerk aan openbare instellings gelaat word.
Linking up with the discussion in a previous edition of the Journal of Humanities on the present state of "human spirituality" (Volume 52:1, March 2012), it is argued in this article that talk about the crisis of the human spirit is indeed legitimate. However, unlike the trend among authors in the mentioned edition of JH to isolate the crisis from the religious and metaphysical tradition, it is argued in this article that it must be evaluated against this background. While "Jerusalem" and "Athens" in the past formed the necessary preconditions to the important place awarded to the spiritual in Western culture, the present crisis is marked by the absence of these sources. Without falling prey to the nostalgic yearning for a forgotten paradise of the spirit, it is argued that the crisis can best be understood when compared to a previous historical era. In this regard brief reference is made to the High Middle Ages, and more specifically the latter&apos;s tendency to express its high regard for the spiritual by means of Gothic architecture. In comparison with the latter&apos;s tendency to direct the gaze of the believer upwards to the spiritual, contemporary architecture, as exemplified by the "mall", horizontalises the gaze of the consumer, fixing it in a reductive fashion on the material. In the second section of the article the focus shifts to a closely related argument based on the history of ideas. Although "Jerusalem" and "Athens" gave an unqualified preference to the spiritual above the material, the spiritual and the material were also seen as necessarily intertwined and mutually dependent. In contrast, modern thought isolates the spiritual from the material, causing a reduction in the meaning of both. While the material was henceforth seen as dead and pure malleable material at the disposal of the modern subject, the spiritual in turn was withdrawn from the external world and made to exist only in the inner recesses of subjective feelings, moods, and convictions. The last section continues the emphasis on the history of ideas. Following on the argument above it is argued that the contemporary crisis of the spirit can be traced back to the dominance of historicism in the humanities and the resultant lack of belief in die authority of the spiritual. While the tradition associated the spiritual with the authoritative command to realise a condition beyond the material (see the ideal of Bildung at the modern university), a rampant historicism destroyed the very precondition thereof, leaving the humanities defenceless in the face of the neo-liberal philosophies ruling our public institutions.
Nut of gees? Die stand van die geesteswetenskappe in Suid-Afrika : navorsings- en oorsigartikel : besinning oor die geesteswetenskappe en menslike geestelikheid
Author Benda Hofmeyr
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 719 –731 (2012)
In hierdie bydrae word die bevindinge en aanbevelings van die Academy of Science of South Africa (ASSAf) se verslag oor die toestand waarin die geesteswetenskappe in Suid-Afrika verkeer wat in 2011 gepubliseer is, krities onder die loep geneem. Na &apos;n kort opsomming van die belangrikste gevolgtrekkings van die verslag, word &apos;n kritiese blik op die metodologie van die sogenaamde "konsensusstudie" gewerp. Daarna word die aandag gevestig op bepaalde vooronderstellings waarop die wyer debat rondom die stand van die geesteswetenskappe berus. ASSAf se bevindinge op grond waarvan hulle ook bepaalde aanbevelings maak oor hoe die gediagnoseerde krisis aangepak kan word, poog om &apos;n aantal van hierdie problematiese vooronderstellings te bevraagteken. By nadere ondersoek blyk hierdie (laasgenoemde) pogings egter net &apos;n skynprotes te wees teen die instrumentele logika van die heersende neoliberale bestel wat in werklikheid die verslag se pleidooi onderlê. Die belangrikste vooronderstellings sluit in: (1) die vooronderstelde waterskeiding tusssen die geesteswetenskappe en die natuur- of eksakte wetenskappe; (2) die onkritiese aanname dat enige vorm van wetenskap (ook die geesteswetenskappe) "regstreeks bruikbaar" moet wees. (3) Laastens, die vooronderstelling dat "die geesteswetenskappe" na &apos;n konsekwent gedefinieerde en koherente geheel verwys terwyl dit in werklikheid &apos;n sambreelterm is wat in verskillende kontekste (in díe verslag teenoor ander verslae asook die breër debat, byvoorbeeld) verskillend aangewend word en dikwels &apos;n ander versameling dissiplines saamgroepeer. Ten slotte, lig ek my pleidooi ten gunste van die "nieregstreekse bruikbaarheid" van die geesteswetenskappe toe aan die hand van die dekonstruktiewe strategie wat die binêre logika van nut-of-niks wil uitdaag met &apos;n "beide/en"-benadering wat daarop aandring dat die nieregstreekse nuttigheidswaarde van kritiek &apos;n noodsaaklike voorvereiste is vir werkbare alternatiewe oplossings.
Geesteswetenskappe : vry of verkneg : navorsings- en oorsigartikel : besinning oor die geesteswetenskappe en menslike geestelikheid
Authors: Fanie De Beer and Fanie De Beer
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 732 –748 (2012)
Hierdie artikel probeer aantoon in watter mate die geesteswetenskappe geannekseer word tot &apos;n posisie van knegskap aan ekonomistiese, managerialistiese, informasionistiese en reduksionistiese ideologieë. In die proses word hulle beroof van wat die mees eie aan hulle is en word hulle daardeur effektief verhinder om hul deurslaggewende, kennismatige, eties-transformasionele rol in die samelewing, in gemeenskappe en in institusionele kontekste (wetenskapkontekste ingesluit) te vervul. Die geesteswetenskappe word opgeroep om nie toe te gee aan die drastiese aftakeling en uiteindelike opoffering van hul mees eie taak wat aan hulle opgedwing word nie, soos onder andere deur ASSAf se konsensusdokument en die Manifes vir die Geestes- en Sosiale wetenskappe van die Departement van Hoër Onderwys bepleit nie, maar om hierdie taak (dit is hulle dwingende alternatief) doelgerig en roepingsbewus her-op-te-neem tot selfbevryding en samelewingsbevryding (wat insluit wetenskap en institusionele bevryding). So &apos;n strategie sal hulle in staat stel om inventief te werk aan die vyf sake wat bespreek is: omvattende geletterdheid (lees, skryf, dink), waarheid (in al die manifestasies daarvan), kennis (inligting en wetenskap), sin (en wêreld), mens (gees, die geestelike en geestelikheid), met laasgenoemde as die voorwaarde vir al die ander en waarsonder globale katastrofe die mensheid onteenseglik bedreig.
Sciences of the spirit : free or enslaved
Regstudie, die geesteswetenskappe en enkele gedagtes rondom geregtigheid : navorsings- en oorsigartikel : besinning oor die geesteswetenskappe en menslike geestelikheid
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 749 –759 (2012)
In die artikel besin die outeur oor die verhouding tussen die reg en die geesteswetenskappe in die konteks van die nasleep van apartheid. Sy spreek kommer uit oor die algemene sentiment wat voortspruit uit die ASSAf-verslag en Handves vir die Geestes- en Sosiale wetenskappe, wat &apos;n eng funksionalistiese, nie-intrinsieke waarde aan hierdie dissiplines toedig. Ulrike Kistner se steun vir &apos; derde ruimte vir die kritiese geesteswetenskappe wat in die teken staan van Hannah Arendt se omskrywing van vryheid (te onderskei van bevryding) word ondersteun. Tradisionele benaderings tot die reg wat die reg as &apos;n outonome dissipline beskou, is nie oop vir die moontlike invloed en waarde van die geeswetenskappe vir regstudie en regsopvoeding nie. Die outeur staan egter self krities teenoor die mate waarin sommige regsgeleerdes steun op multidissiplinêre perspektiewe, aangesien hierdie perspektiewe ook &apos;n eng funksionalistiese benadering tot die geesteswetenskappe volg. Ter afsluiting bespreek sy kortliks voorbeelde van &apos;n respekvolle omgang met die geesteswetenskappe as deel van &apos;n besinning oor geregtigheid.
In this article the author reflects on the relationship between the law and the humanities in the context of the aftermath of apartheid. She raises some concerns with regard to the general sentiment that emanates from the ASSAf report and the Charter on the Humanities and Social Sciences which would appear to limit the contribution of these disciplines to a narrow functionalism devoid of any intrinsic value. She refers to two articles published recently by South African scholars on the state of both the university and the humanities. The first article laments the university&apos;s uncritical embrace of corporatisation, resulting in the concomitant loss of collegiality. The other focuses on how even critical responses to the state&apos;s approach towards the humanities fall into the trap of again delimiting the humanities; advocating, instead, a third space, within which the humanities would be enabled to develop a self-conscious critical stance. The author underwrites Ulrike Kistner&apos;s support of this third space that is linked to Hannah Arendt&apos;s definition of freedom (distinguished from liberation).
Politieke Denke en Praktyke. &apos;n Repliek
Politokrasie, Koos Malan : boekbespreking
Source: Tydskrif vir Geesteswetenskappe 52, pp 761 –764 (2012)
Die verskyning van Prof Koos Malan se Politokrasie verteenwoordig &apos;n belangrike gebeure in die openbare lewe. Alhoewel die enkele notas hieronder by verre na nie reg sal laat geskied aan die belangrikheid van die werk nie, is my hoop dat dit enkele treë in daardie rigting verteenwoordig.