Boer Nick: ‘Ek kies om deel te wees van die oplossing’Nick Serfontein, hoof van die Sernick-groep. (Foto: Facebook) Nick Serfontein draai nie doekies om as dit by grondhervorming kom nie. Veral nie wanneer hy die regering roskam oor hul versuim om suksesvolle grondhervorming te verwesenlik nie. Maar ook nie teenoor sy medeboere wat hy glo deel moet wees van die oplossing nie. Serfontein glo nie in tou opgooi nie. “Ons ervaar ŉ land wat oorkook van rassisme, radikalisme en korrupsie. En die ergste kom nog. Maar hulle sê mos, as jy deur hel gaan, moet jy net aanhou. So, ons moet net aangaan,” sê hy. Serfontein is ŉ Bonsmara-boer van die Vrystaat wie se naam verlede jaar bekend geword het nadat hy ŉ eerlike en openhartige ope brief aan pres. Cyril Ramaphosa geskryf het. In die brief kap hy Ramaphosa omdat die regering swart opkomende boere versaak het, ŉ mislukking wat hy toeskryf aan korrupsie, beleid en ŉ gebrek aan leierskap, kundigheid en politieke wil. Dié brief het nie net daartoe gelei dat Serfontein ŉ persoonlike oproep van Ramaphosa ontvang het om die uitdagings in die landbou en Serfontein se voorgestelde oplossings te bespreek nie, maar ook dat Serfontein deur die president by die raadgewende paneel oor grondhervorming ingesluit is. Serfontein was vandeesweek een van die sprekers by Laeveld Agrochem se Seil-Safari-landbouskou. Hier het hy aan meer as 2 000 boere en ander landbourolspelers vertel hoe hy in 1983 begin het met ŉ stukkie grond naby Edenville en 30 Bonsmara-verse wat hy met sy inkomste as ingenieur gekoop het. Vandag is hy direkteur van die groot en suksesvolle Sernick-groep met ŉ reuse-Bonsmara-stoetery en sowat 550 werknemers. Dié boer ken van bloedsweet en klippe kou. En dit is juis waarom hy soveel empatie het met die sukkelende swart opkomende boere in Suid-Afrika en die regering se versuim om hulle die nodige ondersteuning te gee. “Ek het self die hel waardeur hierdie mense gaan, ondervind. Soos afkophoenders hardloop hulle in hierdie land rond en probeer net iets regkry. Dit is mense wat regtig ambisie het, wat regtig ŉ passie het, maar wat verraai is deur ŉ korrupte stelsel. “Dit is hoekom 90% van grondhervormingsprojekte in Suid-Afrika faal. Jy kan nie vir ŉ mens sonder ondervinding, sonder enige opleiding, sonder toegang tot finansiering, sonder diensverskaffing, sonder toerusting ŉ stuk grond gee en verwag hy moet ŉ sukses daarvan maak nie. Hy gaan sy g*t sien, dit is onvermydelik,” het Serfontein gesê. Moeg gewag vir die regering om doeltreffende grondhervorming te laat plaasvind, het Serfontein besluit om self in te spring. In 2015 het die Sernick-groep begin om opleiding te gee aan swart opkomende boere waardeur hulle nie net geleer word hoe om volhoubaar te boer nie, maar ook leer oor finansiële bestuur, plaasinfrastruktuurbeplanning, verkryging van finansiering en toegang tot markte. Serfontein sê 600 opkomende beesboere by twee opleidingsentrums ontvang vanjaar basiese landbouopleiding. “Uit hulle gaan ons 300 kies wat intensiewe opleiding sal ontvang, uit hulle gaan ons 50 boere vat van opkomende status na kommersiële status en volgende week plaas ons ons eerste beeste by ses boere.” Oor skeptici wat skouers optrek en vra hoekom boere moet help om suksesvolle grondhervorming te laat plaasvind, het Serfontein ŉ reguit antwoord gehad. “Want dit is moreel reg om iets terug te gee aan iemand van wie iets met geweld weggeneem is. Waar kom Ramaphosa vandaan? Hy het grootgeword by Louis Trichardt. Hy is opgelaai met ŉ lorrie en aangesê ‘jy kan nie hier bly nie, ons gaan dump jou in Venda’. Kêrels, dis nie reg nie. Julle kan nou maar met my stry tot die dood toe, dit is nie reg nie,” het hy gesê. “[Grondhervorming] is maatskaplikgewys die regte ding om te doen, want dit gee waardigheid aan iemand om iets te kan besit. En die mees tragiese van alles is: daar is goeie vordering gemaak met grondhervorming, maar die manier waarop dit gedoen is, verraai die mense vir wie dit juis bedoel was.” Nick Serfontein. Hy het uitgebrei oor die manier waarop grondhervorming tot dusver deur die staat aangepak is en hoe dit misluk het. Hy glo nie die regering is in staat om grondhervorming suksesvol te doen nie. Hy meen daar is egter geen kans dat die ANC nou kan terugkrabbel oor onteiening sonder vergoeding nie. “Hulle kan nie nou omdraai nie, dis te laat. Hulle gaan mos face verloor.” Hy glo egter die ANC is deeglik bewus van hoe die onteiening van plase in Zimbabwe die eens suksesvolle Afrika-land die afgrond in gestuur het. “Gaan onteiening sonder vergoeding gebeur? Natuurlik gaan dit gebeur. Dit sál gebeur. Gaan dit gebeur op produktiewe grond? Ek sien nie dat dit sal gebeur nie. Ek sien dit net nie.” Serfontein sê hy glo die private sektor het ŉ belangrike rol om nou te speel, “om die stukke op te tel en te hardloop met grondhervorming”. Hy het verduidelik met kommersiële boere aan die een kant, ŉ groep ontevrede en woedende swart voornemende boere aan die ander kant, finansiële instellings wat verkies om die kat uit die boom te kyk en niks te doen nie en die regering wat nie in staat is om grondhervorming te laat realiseer nie, ontstaan daar ŉ lugleegte in die middel waarin daar niks gebeur nie. Dit is dáár waar Serfontein meen die private sektor ŉ rol het om te speel. “Ons soek een organisasie om al die goed bymekaar te bring om dinge te laat gebeur. Die grond is daar, die grondhervormingsfonds is daar, die mentorskap is daar, die projekbestuur is daar, die landbou-organisasies is daar, almal is daar – ŉ one-stop-shop. Is dit ŉ droom? Dit is ŉ werklikheid en besig om te gebeur. En dit gaan landbou in Suid-Afrika verander. Dit gaan vir almal meer geleenthede skep. Ek glo daar is meer geleentheid vir kommersiële boere nou as voor grondhervorming begin het.” Serfontein het gesê boere het nou een van twee besluite: Emigreer, of erken Suid-Afrika het probleme en wees deel van die oplossing. “Ons vra vir almal om tafel toe te kom. Jy kan tafel toe kom of jy kan op die spyskaart beland. En dit is nie ŉ dreigement nie. Dit is nie meer business as usual nie, dinge het verander. “Ons vra vir elkeen om net ŉ bietjie te gee en deel te wees van die oplossing. Net ŉ bietjie, al is dit bietjie sweet, al is dit jou vaardighede, al is dit omgee. Stap na jou swart buurman toe en vra vir hom, is jy oukei? Daardie soort houding kan Suid-Afrika verander. En dit is al wat ek vra.”