JY LEES NOU Waaghalse beskerm hul oeste
Lugbespuiting is seker een van die waardevolste moderne hulpmiddels vir die boer in sy stryd teen onkruid en insekte.
'n Groepie waaghalse het in 1968 'n stryd gevoer om die land te help in sy strewe om selfonderhoudend te word wat voedsel vir sy groeiende bevolking betref.
Lugbespuiting is een van die grootste hulpmiddels wat in die afgelope twintig jaar tot die boer se beskikking gestel is. Wat meer is, dit was boere self wat die inisiatief gehad het om die vliegtuig vir plaagbestryding in die boerdery aan te wend.
In 1950 is een van die eerste lugbespuitingsmaatskappye, die Boland-Lugspuitdiens Bpk., deur 'n tiental ondernemende boere van Malmesbury gestig. Sedertdien het die maatskappy se ledetal tot meer as 300 gestyg, terwyl dit vandag oor elf vliegtuie beskik. Sewe daarvan is van die Piper Pawnee-tipe, wat spesiaal vir lugbespuiting ontwerp is.
Ondanks die reuse-styging in die koste van vliegtuie en brandstof - 'n Piper Pawnee kos vandag R15 000 teenoor die R5 000 van 'n Piper Super Cup 'n klompie jare gelede - het die koste van lugbespuiting in die afgelope tien jaar onveranderd gebly en is dit maar die helfte van dié in lande soos die VSA en Australië. By ons moet 'n boer maar byvoorbeeld 'n derde van 'n sak koring per morg meer win om die spuitkoste te dek, en dan is die opbrengs ná bespuiting veel beter omdat mededinging met onkruide en beskadiging deur plae uitgeskakel word.
Vliegtuigbespuiting hou ook aansienlike voordele in bo bespuiting met grondaparaat. Die belangrikste is die tydfaktor. Wat in 'n uur of twee met 'n vliegtuig bespuit kan word, neem 'n paar dae met gewone spuitgereedskap.
Met behoorlike tydsberekening kan 'n boer sy lugbespuiting ook so reël dat hy maksimum-voordeel uit die bespuiting trek. Dit is veral belangrik waar boere te kampe het met plae wat in 'n betreklike kort tyd aansienlike skade kan aanrig, of waar bespuiting in 'n kritieke stadium van die plant of gewas se ontwikkeling moet geskied. En wanneer landerye ná swaar reëns deurdrenk is, is die gebruik van grondbespuitinggereedskap buitendien uitgeskakel.
Ook in die geval van bosplantasies, waar die terrein vir grondspuittoerusting ontoeganklik is, moet 'n mens jou toevlug tot lugbespuiting neem. In die algemeen word 'n meer eweredige en deegliker spuitstofbedekking met lugbespuiting verkry, wat beter beheer van die plaag tot gevolg het.
Die soorte van gewasse wat uit die lug bespuit kan word, neem gaandeweg toe. Op die oomblik sluit dit onder meer in: koring, tabak, lupiene, ertjies, aartappels, katoen en grondbone.
Maar hier eindig die nut van lugbespuiting nie. Rooibekvinke, wat boere jaarliks derduisende rande se skade berokken, word nou ook doeltreffend bestry - danksy lugbespuiting. Terloops, hierdie is die gevaarlikste soort van bespuiting omdat die vlieënier snags moet vlieg wanneer die vinke reeds hul slaapplek in bome opgesoek het.
Selfs ons watervoorraad is in die afgelope droogte met vliegtuie beskerm: die Vaaldam is naamlik met 'n alkohol-was bespuit om só 'n lagie op die water te laat om verdamping te bestry.
Een van die dae sal 'n vliegtuig ook ingespan word om skole vis op te spoor en dan die visskuite per radio na die betrokke plek te lei. In oorsese lande is dit reeds algemene gebruik.
Die feit dat die tsetsevlieg en koringluis vandag onder beheer is en dat springkaanswerms amper 'n plaag van weleer genoem kan word, is alles te danke aan die baasvlieëniers wat die vliegtuie loods. Hulle is nie net puik vlieëniers nie, maar beskik ook oor 'n grondige kennis van spuitstowwe en die uitwerking daarvan op verskillende gewasse. En hulle doen gevaarlike werk; hulle neem hul lewens in hul hande om die boer se oeste te beskerm.