Toegewy aan die bevordering van vrede en die ontwikkeling
van ’n ge- respekteerde, welvarende vasteland
REGS: Die AU-vlag
— trotse vesting van saamhorigheid
“Gee Afrika sy kans,” sê ’n kenner van die Donker Vasteland, soos dit eenmaal genoem is. “Hier is geweldig baie grondstowwe en die geleenthede is legio. Laat die Afrika-unie toe om die Afrikane op die Afrika-manier na hul eie, regmatige plek in die Afrika-son te lei. Hierdie kontinent het die potensiaal om nog die ganse wêreld te verras.”
UROPA het sy Europese Unie, in die Nuwe Wêreld is daar die Organisasie van Amerikaanse State, en selfs Australië, Nieu-Seeland, Fidji en hul buurlande het hul eie Forum van die Stille Suidsee. En Afrika dan? Ons vasteland roem op sy Afrika-unie (embleem REGS).
Sedert 2002 staan hierdie groot bestuursliggaam aan die spits van die “veronregte” kontinent en word in diepte beplan om dié wêrelddeel van uitgestrekte woestyne, oerwoude en vlaktes uit sy lange eeue van verarming op te hef.
Die Afrika-unie (afgekort AU) beywer hom ook vir vrede. Hy streef daarna om onmin tussen Afrika-lande by te lê en om politieke, ekonomiese, kulturele, wetenskaplike en mediese beleidsrigtings en verdedigingsake te koördineer. Goeie regering en demokrasie word aangeprys.
Voorts werk die liggaam vir die maatskaplike, staatkundige en ekonomiese integrasie van die vasteland. Sy doel is om volhoubare groei te bevorder, armoede uit te wis en Afrika se assimilasie in die wêreldekonomie aan te moedig.
Die Afrika-unie het 53 lidstate. Sy hoofkantoor is in Addis Abeba, die hoofstad van Ethiopië, waar sy voorganger, die organisasie het die Organisasie vir Afrika-eenheid (OAE), ook gesetel was.
Die OAE het byna vier dekades lank bestaan nadat dit op 26 Mei 1963 gestig was, maar dit is op 9 Julie 2002 deur sy laaste voorsitter, pres. Thabo Mbeki van Suid-Afrika, ontbind. Die AU is dieselfde dag en by dieselfde byeenkoms van Afrika-leiers in Durban in die lewe geroep, spesifiek om ’n doeltreffender gesagsliggaam as die OAE vir Afrika tot stand te bring.
Want in sy later jare is die OAE—wat tot stand gekom het in die worsteljare teen die kolonialisme —gekritiseer omdat dit ’n ondoeltreffende praathuis sou geword het. Ten grondslag was egter die onenighede wat reeds by die stigting bestaan het, soos watter vorm die organisasie moes aanneem, wat tot ’n kompromis-liggaam met weinig magte gelei het.
Kritici sê dat die OAE in sy 39 jaar min gedoen het om die regte en vryhede van gewone Afrikane onder hul eie politieke leiers te beskerm. Dit is dan ook dikwels die “Diktatorsklub” genoem.
Ruimtefoto van die aarde met Afrika soos gesien vanuit Apollo 17.
Saamhorigheid in Afrika het nietemin momentum gekry toe Suid-Afrika in 1994 lid van die OAE geword het. Die na-apartheidse Suid-Afrika was en is immers steeds ’n belangrike krag vir vrede, demokrasie en ekonomiese ontwikkeling op die vasteland. In 2002 is dus besluit dat die tyd ryp was om die OAE te begrawe en ’n opvolger daar te stel wat met groter gesag die strewe na ’n gemeenskapsmark en ’n staatkundige unie van die hele vasteland sou kon aanpak.
DIE Afrika-unie het tot stand gekom op voorstel van die Libiese leier Muammar Gaddafi, wat ’n “Verenigde State van Afrika” in die vooruitsig gestel het. (Gaddafi het sy geduld verloor met Arabiese wêreld, wat maar net nie ’n ware verenigde front kan vorm nie, en hy het selfs in die openbaar te kenne gegee dat hy nie langer ’n Arabier is nie.)
Die AU, wat losweg op die lees van die Europese Unie geskoei is, het in Maart 2004 ’n pan-Afrikaanse parlement ingestel—een van ’n aantal voorgestelde instellings van die liggaam. Hierdie pan-Afrikaanse parlement is in Midrand, Suid-Afrika, gesetel. Die parlement bespreek sake wat Afrika in die breë raak en doen aanbevelings aan die staatshoofde van die AU. Die parlementslede is verteenwoordigers wat uit die vyf streke van Afrika benoem is.
DIe AU-Vergadering, wat uit die staatshoofde van al die lidstate bestaan, is egter die belangrikste orgaan van besluitneming. Daar word een keer per jaar vergader wanneer ook ’n voorsitter gekies word. Besluite word per konsensus of met ’n tweederde-meerderheid geneem.
Die Uitvoerende Raad, wat uit die ministers van buitelandse sake van die lidstate saamgestel is, is aan die Vergadering verantwoordelik en besluit oor aangeleenthede soos buitelandse handel, maatskaplike veiligheid, voedsel, landbou en kommunikasie.
Administratiewe sake word beheer deur die sogenaamde Kommissie, die sekretariaat van die AU. Dit bestaan uit ’n voorsitter, ’n adjunk en agt kommissarisse.
Daar is ook verskeie komitees, asook verbeeldingryke planne vir die instelling van ’n hof vir menseregte, ’n sentrale bank en monetêre fonds en, teen die jaar 2023, ’n Afrika- Ekonomiese Gemeenskap met ’n enkele geldeenheid (soos die euro tans in Europa).
Omdat hy die oplossing van konflikte as ’n voorvereiste vir voorspoed beskou, het die AU in Mei 2004 ’n Vrede- en Veiligheidsraad in die lewe geroep. Die raad mag in konflikte inmeng, in teenstelling met die ou OAE-beginsel van nie-inmenging, en kan militêre ingryping gelas in gevalle soos menseslagtings en misdade teen die mensdom. Dit kan ook sendings vir die bewaring van die vrede magtig.
Die raad beplan om teen 2010 ’n reserwemag te hê wat vinnig kan optree waar en wanneer nodig. Vredemakers van die AU het reeds in Burundi gedien en skietstilstand-monitors van die liggaam is in die Wes-Soedannese streek Darfur ontplooi.
Die AU beywer hom vir die uitvoering van die doelstellings van NEPAD (New Partnership for Africa’s Development), ’n bloudruk teen armoede wat ’n akkoord met die Weste nastreef. Dit is die bevordering van goeie politieke en ekonomiese praktyke in ruil vir groter buitelandse hulp en meer beleggings.
En dan is daar ten minste die lofwaardige wil by die AU om nie die tandelose bulhond te wees wat die OAE was nie. Groot dele van Afrika was heeltemal te lank aan breidellose diktators uitgelewer wat gemaak en gebreek het sonder om hulle teenoor enige buitegesag aanspreeklik te voel.
“Gee Afrika dus sy kans,” sê ’n kenner van die Donker Vasteland, soos dit eenmaal genoem is. “Hier is geweldig baie grondstowwe en die geleenthede is legio. Laat die Afrika-unie toe om die Afrikane op die Afrika-manier na hul eie, regmatige plek in die Afrika-son te lei. Hierdie kontinent het die potensiaal om nog die ganse wêreld te verras.”
BO: Empatie met die gestremdes en minderbevoorregtes... ook dit word steeds sterker aangemoedig in ’n Afrika waarin reikhalsend uitgesien word na ’n nuwe, beter ondermaanse bedeling vir die massas. Hier is ’n skool vir dowes in Nairobi, Kenia.
BO: Die arm gesig van Afrika wat die Afrika-unie streef om te verander. Hierdie karig voorsiene mark in Kenia is nog wêrelde verwyder van, sê, die groot winkels van die aarde se mees ontwikkelde gemeenskappe.