WOORDE WAT WEEG: T.T. Cloete - Die baie ryk ure (2001)
T.T. Cloete - Die baie ryk ure (2001)
T.T. Cloete. Die baie ryk ure. Tafelberg Uitgewers, 2001. ISBN 0624040151.
Ted Hughes het in die tagtigerjare 'n keuse moes maak uit Emily Dickinson se gedigte en in sy voorwoord het hy 'n paar van die beginsels neergestip wat elke keurder wat van 'n produktiewe digter 'n seleksie moet maak, gerus in ag kan neem.
Dit wat klassiek is, m.a.w., dit wat alle lesers van die digkuns kan onthou of dan ten minste, gedeeltelik kan oproep en ook daardie gedigte wat die uniekheid van die digter weergee.
T.T. Cloete is 'n uiters produktiewe en belangrike digter. Nie alleen is hy bekroon met elke belangrike prys nie, maar sy digkuns - sewe bundels - het die kontoer van die Afrikaanse poësie verander soos wat Blum en Breytenbach onder meer dit gedoen het.
Ekself, Heilna du Plooy en die digter is deur Tafelberg Uitgewers gevra om 'n 100 beste gedigte uit te soek. Interessant genoeg het ons keuses sterk ooreengestem. Eintlik moet 'n mens byvoeg: so sal dit wees as 'n mens 'n beeld of representasie van 'n oeuvre wil maak.
Die nadeel van 'n seleksie is dat 'n mens dikwels 'n vers "ontvoer" uit die huis van 'n bundel en hom plaas in die weeshuis van 'n versameling. Binne sy bekende of vertroude aard het 'n gedig 'n familieboom, 'n betekenis binne bundelverband soos die leser weet dat elke vers in Jukstaposisie of Allotroop inspeel op 'n ander vers.
'n Seleksie wil dus iets anders wees. Dit wil die hoogtepunte of vermeende hoogtepunte vir die reisiger of leser van "intro"-boeke vertel wat maak van hierdie digter 'n belangrike digter?
By Cloete is dit dan so gesteld: daar is onmiddellik 'n handvol verse wat sigself aanbied as klassiek soos die Marilyn Monroe-verse, die verse oor die heelal (soos "Fyn vrugbare essensie"), die uitstaande lykdigte (soos "Uitlê van die lyk" en die verbluffende vers oor Peter Sellers "Alle grappies op 'n stokkie"), die reis- of landskapverse, die gedigte oor die goddelike dimensie, verse oor beroemde digters (Leipoldt, Rilke, Totius, Leopold), erotiese gedigte, musiekverse, beeldende kunsgedigte en ars poetikas.
Skering en inslag, jukstaposisie, dubbelspraak, palimpses, uit die hoek van my oog sou alles gepaste begrippe wees om hierdie ryk digterskap mee op te som. Sy tegniese beheer en en vermoë om klank te ontgin, is al by herhaling aangestip. Cloete is waarskynlik 'n digter vir die poësie-liefhebber. Soos die digter Henning Pieterse op 'n keer tereg gesê het: hy skryf "smart poetry". Digters in die besonder bewonder hom vir sy tegniese beheer en klankontginning.
Die vermoë om disparate dinge saam te dig (Dante se Beatrice en Marilyn Monroe) en die sublieme teenoor die banale te plaas, is ook kenmerkend van sy digterskap. Die voorblad getiteld "Die ryk ure van die hertog van Berry" (1340-1416) aktiveer Auden se beroemde stelling:"About suffering they were never wrong the old masters..." uit "Les musée des beaux arts".