PressReader - Beeld: 2016-05-10 - ‘SA doen nié ge­noeg’
‘SA doen nié ge­noeg’
355 000 min­der het nou pos­te
Beeld - 2016-05-10 - Beeld Sake - Han­lie S­tad­ler – By­ko­men­de ver­slag­ge­wing: Bloom­berg, Reu­ters
Kaap­stad. – Suid-A­fri­ka moet des­pe­raat iets doen om die ver­troue in die e­ko­no­mie te her­stel so­dat pri­va­te be­leg­ging – en ge­paard­gaan­de werk­skep­ping – kan groei.
So het ont­le­ders ge­re­a­geer op die nuus dat Suid-A­fri­ka nou die hoog­ste amp­te­li­ke werk­loos­heids­koers het se­dert min­stens 2008, kort voor­dat SuidA­fri­ka ’n re­ses­sie be­tree het.
In die eer­ste kwar­taal van 2016 was daar ’n da­ling van 355 000 in die ge­tal men­se wat werk het ver­ge­le­ke met die laas­te kwar­taal van 2015. Dit is die skerp­ste kwar­taal­lik­se da­ling in ses jaar en volg op se­we ag­ter­een­vol­gen­de kwar­ta­le waar­in daar wel werk ge­skep is, hoe min ook al.
Dit bring die werk­loos­heids­koers op 26,7% te staan, ver­ge­le­ke met die koers van 24,5% in die laas­te kwar­taal van 2015. Die uit­ge­brei­de werk­loos­heids­koers – as ont­moe­dig­de werk­lo­ses by­ge­tel word – het ook skerp ge­styg tot 36,3% (van 33,8%), het S­ta­tis­tie­ke SuidA­fri­ka (SSA) Maan­dag be­kend ge­maak.
Pa­li Le­hohla, sta­tis­ti­kus­ge­ne­raal, het in P­re­to­ria ge­sê Suid-A­fri­ka doen nie ge­noeg om werk te skep nie. “‘Ge­noeg’ is wan­neer jy ’n ver­an­de­ring in die ten­dens sien. Op die oom­blik is daar geen te­ken van ’n keer­punt nie en die e­ko­no­mie­se kli­maat help nie.”
Die rand het Maan­dag skerp ge­daal, selfs tot R15,21 teen­oor die dol­lar, voor­dat dit ef­fens her­stel het.
Vol­gens An­na­bel Bis­hop, In­ves­tec-e­ko­noom, kan die sty­ging in die werk­loos­heids­koers nie net aan groei in die ar­beids­mag toe­ge­skryf word nie. Die ar­beids­mag het in die kwar­taal met net 0,4% ge­groei.
“Die hoë werk­loos­heids­koers is in oor­een­stem­ming met die ag­ter­uit­gang van Suid-A­fri­ka se po­ten­si­ë­le e­ko­no­mie­se groei . . . Om po­ten­si­ë­le groei te ver­hoog, sal sterk sa­ke­ver­troue en ho­ër koer­se van pri­va­te vas­te in­ves­te­ring verg.”
Jef­frey S­chultz, ’n e­ko­noom van BNP Pa­ri­bas, sê die voor­uit­sig vir werk­skep­ping lyk baie swak ten­sy be­leid in wer­king ge­stel word wat groei en in­ves­te­ring sal sti­mu­leer.
Suid-A­fri­ka het voor die wê­reld­wye e­ko­no­mie­se kri­sis met na­ge­noeg 4% ge­groei; vir 2016 word groei van net 0,2% deur som­mi­ge ont­le­ders ver­wag. Die te­sou­rie self ver­wag 0,9%.
Die groot vrees be­staan nou dat S­tan­dard & Poor’s (S&P) en Fitch Ra­tings Suid-A­fri­ka se staat­skuld reeds in Ju­nie sal af­gra­deer tot rom­mel­sta­tus. Moody’s In­ves­tors Ser­vi­ce het Vry­dag be­sluit om die land op twee trap­pe bo rom­mel­sta­tus te hou en selfs op­ge­merk dat dit lyk as­of die e­ko­no­mie sy on­der­ste draai­punt be­reik het.
Pra­vin Gord­han, mi­nis­ter van fi­nan­sies, ver­ga­der bin­ne we­ke met Fitch en S&P.
Gord­han het Maan­dag ge­waar­sku die wê­reld­wye af­swaai be­te­ken dat Suid-A­fri­ka sy eie pro­ble­me moet op­los.
“Ons moet nu­we en in­no­ve­ren­de ma­nie­re vind om nu­we en­jins vir groei te vind . . . en om die werk te skep . . .”
In die eer­ste kwar­taal het 8 uit die 10 sek­to­re wat SSA meet pos­te ver­loor ver­ge­le­ke met die laas­te kwar­taal van 2015. Ver­vaar­di­ging het 100 000 pos­te ver­loor; han­del 119 000 en kon­struk­sie 77 000.
43 000 men­se in diens van pri­va­te huis­hou­dings – huis­hul­pe en tui­niers – is in die kwar­taal af­ge­dank, ’n te­ken dat huis­hou­dings nou­strop trek.
Land­bou en ge­meen­skaps­diens­te (wat die staats­diens in­sluit) was die e­nig­ste twee sek­to­re wat in die kwar­taal werk ge­skep het, maar eers­ge­noem­de is bes moont­lik sei­soen­wer­kers in die oes­tyd.