Tabakverbod dalk nog maande met SA, waarsku stigting(Argieffoto) Volgens sommige aanduidings gaan die verbod op die verkoop van tabakprodukte selfs ná vlak 4 van die afsonderingsregulasies volgehou word, wat beteken rokers gaan aanhou om buitensporige pryse vir swartmarksigarette op te dok. Dít, volgens die Vryemarkstigting, wat sê die regering het nog nie vorendag gekom met bewyse vir ŉ verband tussen rook en Covid-19 nie. “Rokers moet hulle gereedmaak om maande lank R20 vir ŉ enkele sigaret of R200 vir ŉ pakkie te betaal. Die pandemie gaan nog tot volgende jaar op die een of ander manier met ons wees, so moenie verwag dat tabakverkope voor 2021 toegelaat gaan word nie,” het Leon Louw, uitvoerende hoof van die stigting, gesê. “Soos met alle gejaagde en ondeurdagte regulasies, geld die wet van onbedoelde gevolge ook hier. Teen die einde van April was die tesourie meer as R300 miljoen in aksynsbelasting van tabakprodukte kwyt, die mark is op ŉ skinkbord aan onwettige handel oorhandig en dié vra buitensporige pryse. Mense het nie opgehou rook nie. Die regering het 11 miljoen rokers oornag in misdadigers verander,” het hy gesê. Louw sê die groot vooruitgang wat gemaak is om die handel in onwettige sigarette te stuit, is ongedaan gemaak. Die toekoms vir die wettige bedryf lyk donker – en dit sluit alle informele en kleinhandelaars in wat op die verkoop van tabakprodukte staatgemaak het om ŉ inkomste te verdien. Hy sê dit gaan moeilik wees om die situasie in die toekoms om te keer en dat onwettige handel Suid-Afrika sedert 2010 meer as R40 miljard in verlore belasting gekos het. “Wat is die motivering vir die verbod op tabak? Wie weet. Waar is die bewyse dat tabakprodukte die verspreiding van Covid-19 verhoog en hoekom word tabakprodukte uitgesonder terwyl ander goed soos kos, drankies en gemeenskaplike toilette gedeel word? “Hoekom word suiker nie verbied nie? Studies van Chinese Covid-19-pasiënte het gewys die sterftesyfer is drie keer hoër onder pasiënte met diabetes.” (Foto: SA Polisie) Onlangse navorsing deur die Universiteit van Kaapstad oor die ekonomie van produkte waarop aksyns gehef word, het bewys dat die meerderheid rokers in Suid-Afrika steeds sigarette tydens die afsonderingstydperk koop. Waar hulle dit vantevore by wetsgehoorsame, belastingbetalende winkels gekoop het, doen hulle dit nou in groot getalle op die swartmark. Hulle reis dikwels ook ver om dit te doen. “Soveel vir die reisverbod,” het Louw gesê. Suid-Afrika is een van net drie lande ter wêreld wat die verkoop van sigarette tydens afsondering verbied het. Die ander twee is Botswana en Indië. Die regering moet nog bewyse verskaf dat rook enige uitwerking op Covid-19 het, sê Louw. Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) het nog nie bewyse of data uitgereik wat wys of rook ŉ uitwerking op die virus het nie en het ook geensins standpunt ingeneem oor of lande tabakverkope moet verbied nie. Selfs al het sekere studies ŉ verband tussen rook en Covid-19 probeer trek, is die vraag waarom ander lande nie die raad gevolg en tabakprodukte verbied het nie. “Dit lyk of die regering die raad van sy eie mediese advieskomitee geïgnoreer het. Wat is dus die bron van hul raad? Die publiek – rokers en nierokers – het ŉ reg om te weet,” het Louw gesê. Hy sê die regering verontagsaam die geestelike gesondheidsaspek van skielike nikotienonttrekking. “Die verbod is verregaande, onnodig en ongekend. Die regering is aanspreeklik aan die mense en sy dag van afrekening gaan kom. Openbare welwillendheid en steun wat in die eerste drie weke van afsondering opgebou is, verdwyn vinnig. Hulle beter ŉ goeie storie hê.”