Die nasionale minimum loon (NML) is op 1 Maart 2020 verhoog met 3.8% en werknemers in die plaaswerkersektor se uurlikse tarief sal dan R18.68 per uur beloop.
Volgens Gernie Botha, Regsadviseur van Vrystaat Landbou (VL), is daar dikwels vrae oor wat die maandelikse of weeklikse bedrag beloop en in hierdie opsig is dit belangrik om te onthou dat die maandelikse bedrag betaalbaar afhang van die aantal ure per dag, asook die aantal dae wat per week gewerk word. Die basis van R18.68 per uur moet dus vermenigvuldig word met die aantal ure wat per dag gewerk word en hierdie syfer dan weer met die aantal dae wat per week gewerk word. Die maandelikse bedrag betaalbaar word verkry deur die weeklikse bedrag betaalbaar met 4.33 te vermenigvuldig volgens die voorskrifte van die Sektorale Vasstelling vir Plaaswerkers.
Botha noem dat die berekening van die maandelikse loon betaalbaar ten opsigte van ’n 9 uur werksdag van toepassing op ’n 5 dag werksweek in praktyk as volg daaruitsien:
R18.68 x 9 = R168.12 per dag (9 ure per dag)
R168.12 x 5 = R 840.60 per week (5 dae)
R840.60 x 4.33 = *R 3639.80 per maand.
* Let asseblief dat hierdie berekening gebasseer is op ’n 9uur werksdag en 5 dae per week se werk.
Die NML is nie terugwerkend tot 1 Januarie 2020 nie.
Konsepreëls en moontlike wysigings vir dieselrabatte is deur Agri SA aan lede versprei vir kommentaar en Vrystaat Landbou (VL) neem ook deel aan die proses.
VL het dit aan kundiges, wat ervaring met die dieselterugbetalingstelsel het, in die rekeningkundige beroep vir insette gestuur.
Die wysigings sal ook op 10 Maart 2020 tydens Agri SA se Sentrum van Uitnemendheid: Ekonomie en Handel se vergadering bespreek word.
Sodra die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SARS) die reëls en die wysigings van die skedule voltooi het, sal dit aan VL se lede versprei word.
Veiligheidsverteenwoordigers van landbouverenigings en/of gebiedskantore word versoek om inligting oor plaasaanvalle so vinnig as moontlik aan hul streekveiligheidsverteenwoordiger deur te gee wanneer ’n plaasaanval plaasgevind het.
Dit is onder meer nodig om seker te maak dat die nodige spesialiste, reaksie en skakeling met die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) op alle vlakke plaasvind en die nodige ondersteuning gebied word.
Medianavrae en skakeling met die nodige rolspelers kan sodoende bewerkstellig word en die nodige inligting vir reflektering kan op databasisse en in gevallestudies realiseer word.
Deurlopende monitering van veiligheidsplanne en inoefeninge is belangrik om misdaad in landelike gebiede te bekamp.
Volgens dr Jane Buys, Veiligheidsrisiko-analis van Vrystaat Landbou (VL), word veiligheidsverteenwoordigers van landbouverenigings en/of gebiedskantore versoek om deurlopende monitering van hul veiligheidsplanne te doen. Dit is ook noodsaaklik dat inoefeninge, ten minste twee keer per jaar, volgens die Landelike Beveiligingsplan (LBP) in hul area saam met die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) gehou word.
Probleme en uitdagings rakende polisiëring in die landelike gebiede en/ of landbougemeenskappe moet ook in notules van maandelikse vergaderings met die SAPD aangebring word.
Probleme en uitdagings wat nie op grondvlak aangespreek word nie, moet skriftelik na die gebiedskantoor (cluster) van die SAPD, VL se Streekveiligheidsverteenwoordiger, asook die VKB VL Veiligheidslessenaar gestuur word. Die prioriteitskomitee is dan verantwoordelik vir die nodige intervensie tussen die polisie en georganiseerde landboustrukture in die area.
Inoefeninge werk so
Wat inoefeninge betref, is dit belangrik dat die mense wat eerste op misdaadtonele opdaag, seker maak dat tonele reg benader en bewaar word vir die versameling van bewysstukke deur spesialiste.
Die regte inligting moet so gou moontlik na ’n Gesamentlike Operasionele Sentrum (GOS) deurgegee word, sodat genoegsame toegangsbeheer tot die toneel toegepas word. Verder moet geen ongemagtigde persone op sulke tonele toegelaat word nie.
Met die aankoms van die eerste lede van die SAPD moet die toneel korrek oorhandig word. VL se veiligheidshandleiding bevat voldoende inligting rakende al die bogenoemde sake.
Buys stel voor dat die inligting wat in die handleiding vervat word gereeld met die nodige sektorleiers en reaksiemag-lede tydens vergaderings hanteer word.
Die sigbaarheid van die polisie en landbougemeenskappe speel ’n groot rol in die voorkoming van misdade op landbougrond.
Volgens dr Jane Buys, Veiligheidsrisiko-analis van Vrystaat Landbou (VL), is dit daarom belangrik dat wit- en bloulig operasies plaasvind. Sy sê dit wil voorkom of hierdie operasies in sekere areas verwater het, aangesien daar nie altyd arrestasies plaasvind nie.
Nóg ’n moontlikheid is die persepsie dat inligting van sulke operasies aan misdadigers uitlek en daar dan geen beweging op paaie plaasvind nie.
Versoeke vir wit- en bloulig operasies moet aan die Suid-Afrikaanse Polisiediens se landelike veiligheidskoördineerder gerig word, sodat dié operasies op kort kennisgewing kan plaasvind of verander.
Buys beveel aan dat dae en tye waarop inoefeninge plaasvind verkieslik gereeld wissel om doeltreffendheid te verseker. Diegene wat aan wit- en bloulig operasies deelneem, word versoek om nie onverantwoordelik op te tree nie siende hulle aanspreeklikheid sal moet aanvaar indien probleme ontstaan.
Vrystaat Landbou (VL) se Landelike Veiligheidskomitee beplan om die hersiende Landelike Beveiligingstrategie (LBS) gedurende Maart en April 2020 in alle gebiedskantore (clusters) in die Vrystaat uit te rol. Dié aksie sal saam met die Suid-Afrikaanse Polisie (SAPD) en Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) plaasvind.
Die Rooivleisprodusente-Organisasie (RPO) se Veediefstal Voorkomings Forum en Nasionale Wolkwekersvereniging (NWKV) is ook betrokke. Die onderstaande datums is van belang en spesifieke plekke/dorpe sal nog geïdentifiseer word waar die werkswinkels sal plaasvind:
Zamdela cluster – 12 Maart
Kroonstad cluster – 19 Maart
Trompsburg cluster – 24 Maart
Smithfield cluster – 25 Maart
Mangaung, Parkweg en Selosesha cluster – 2 April
Bethlehem, Phuthaditjaba cluster – 8 April
Ficksburg cluster – 22 April
Thabong/Welkom cluster – 23 April
Vrystaat Landbou (VL) het op 27 Februarie 2020 ’n bekendstelling geleentheid van die VKB Sentrum vir Landbou Ontwikkeling in Reitz bygewoon. Die gedagte met die sentrum is dat VKB ŉ fasiliterende rol in sy bedieningsgebied speel om aktiewe leierboere in landbou ontwikkelingsaksies bymekaar te bring om ŉ raad te vestig om suksesvolle grondvlakaksies uit te brei. Dit word gedoen met ontwikkelingsfondse wat wel beskikbaar is of deur SEB of ontwikkelingsagentskappe.
Vier stories van kommersiële boere in die VKB bedieningsgebied is gedeel om die werklike betrokkenheid van kommersiële landbou in die Oos-Vrystaat uit te wys.
Gert Bester van Petrus Steyn het sy storie gedeel van hoe hy van niks begin het en deur in ’n vennootskap te boer kon kom tot waar hy nou is. Hy droom van ŉ Suid-Afrika waar almal werklik van mekaar sal kan leer deur sulke vennootskappe, maar om dit te doen moet ons eers mekaar leer ken en vertrouensverhoudings bou.
Wessel Bibbey van Petrus Steyn/Frankfort-area het vertel van sy plaaswerkerstrust wat die Here hom gelei het om te doen en hoe hy nou drie gegradueerde studente elke jaar in diens neem om werklike plaasondervinding op te doen as deel van die ADAMA projek. Een van sy studente, ŉ jong mnr Sikho, het met lof gepraat van wat hy reeds by Bibbey geleer het. Sikho het sy hoop uitgespreek om ook eendag self suksesvol te kan boer en dan ook jongmense ŉ soortegelyke kans te bied. Bibbey se storie kan op https://landsummit.co.za gesien word.
Coenraad Fick, Voorsitter van VKB se raad, se kernboodskap was “keep it simple!” en “just do it!”. Hy het gesê grondeienaarskap is belangrik, ons kan nie langer wag nie en ons doen wat ons doen vir ons volgende geslagte. Hy beklemtoon dat boerdery nie ŉ vinnige en maklike manier is om geld te maak nie. Sy eie boerdery is ŉ familiebesigheid wat oor 109 jaar opgebou is. Hy het vertel van sy vorige werker, Samson Matlaba, wat hy gehelp het om sy eie grond te huur en vir wie hy as ŉ vriend nog mentor. Hulle het dit net gedoen, sonder die regering en op volhoubare markprinsiepe.
Denton Osler van Denbi Aspersies (sien hulle pragtige sukses storie by www.denbi.com) het hom omring met die trotse boere van QwaQwa en Rosendal. Sy boodskap was dat in enige vennootskap moet alle partye glo in die einddoel, dit moet ŉ wen-wen vennootskap wees en die hele waardeketting waarin die vennote betrokke is moet heeltemal deursigtig wees.
Mnr Letuka, wat namens die Tswelopele Asparagus Coop gepraat het, was baie trots op hul produk. Qwaqwa Green Asparagus, wat 60 ha huur waarop hulle plant, het ook bevestig “less talking and more work!”. David Thamae van die Rosendal Job Creation Co-op het ook met trots en dank gepraat van Denbi, VKB en sy mentor Francois Crouse.
Nakana Masoka, Sekretaris-generaal van AFASA Nasionaal, het die inisiatief geprys en ten volle ondersteun. Hy gesê hy hoop vir ŉ soortgelyke inisiatief in die Kroonstad-omgewing waar hy self boer. Hy het VKB genooi as hoofspreker na ŉ groot AFASA boeredag op Mofumahadi Mopedi (Konings-moeder van die Mopedi stam in Qwaqwa, asook Voorsitter van AFASA vir die Thabo Mofutsanaye Distrik) se plaas in Warden, waar VKB haar gehelp het om suksesvol te boer. Masoka het gesê met die tragiese plaasaanval op leier vroue-boer Mimie Jacobs in Soutpan die naweek van 22 Februarie 2020 het hy besef “ons as boere sal moet saamstaan om die probleme van ons land op te los”. Die dag se stories, asook die landelike beveiligingsstrukture wat hy (Masoka) ervaar waar hy boer, wys dit is moontlik.
Tydens die afgelope drie streekkonferensies wat onlangs aangebied is, het lede saam gepraat en help beplan aan die pad van landbou vorentoe. Volgens Francois Wilken, “staan landbou voor die grootste uitdagings en onsekerheid in ons geskiedenis” en daarom is dit belangrik vir almal om saam te span en deel te neem. Alle landbouers, lede van VL én nie-lede, is welkom om deel daarvan uit te maak.
VL speel gasheer vir vyf konferensies, waarvan 3 reeds afgehandel is. Nedbank is die hoofborg van dié geleenthede. Bethlehem (5 Februarie), Tweeling (25 Februarie) en Trompsburg (26 Februarie) is reeds besoek. Ladybrand sal op 17 Maart en Bultfontein op 1 April besoek word. Die tye en lokale kan met die kantoor of met u plaaslike streekverteenwoordiger bevestig word.
Wilken en Tommie Esterhuyse, Vise-president van VL, sal die sprekers wees én daar sal ook tyd vir insette en vrae wees. Esterhuyse is ook die Voorsitter van die Nasionale Landelike Veiligheidskomitee by Agri SA.
Oorblywende datums en plekke:
17 Maart: Ladybrand (Maluti Tavern om 13:00)
1 April: Bultfontein (sal bevestig word)
Vrystaat Landbou (VL) het die afgelope maand verskeie vergaderings fasiliteer en aanbiedings gedoen.
Arbeidsdag te Hertzogville gehou op 4 Feb;
Streekvergadering te Bethlehem gehou op 5 Feb;
Landbou Handel en Ontwikkeling Netwerk te Pretoria op 11 Feb;
Agri SA Algemene Sakekamer te Centurion op 12 Feb;
John’s Gift Landbouvereniging op 17 Feb
Streekvergadering te Tweeling op 25 Feb; en
Streekvergadering te Trompsburg op 26 Feb.
Openbare verhoor insake wysiging van Artikel 25 te Welkom op 28 Feb