Breedweg gestel, en in ooreenstemming met 'n insig van Goethe, kan die allegorie beskryf word as 'n verhaaltegniek waarin die algemene voorgestel word d.m.v. die besondere. Die karakters en hulle handelinge funksioneer in 'n allegorie op twee vlakke: hulle bestaan op 'n eerste, konkrete verhaalvlak, maar wys ook heen na 'n stel gebeure of 'n stel morele, geestelike of psigologiese konsepte/idees agter die verhaal. Vir 'n interpretasie van die allegorie is hierdie tweede vlak die belangrikste. Leemtes wat in die verhaal self dalk voorkom, is relatief onbelangrik, aangesien die allegoriese betekenis voorrang geniet bo die storie. In 'n bekende allegorie soos Bunyan se Pilgrim's Progress is daar bv. soms "insinkings" in die verhaal sonder dat daar afbreuk gedoen word aan die werk as allegorie.
Die allegorie is 'n narratiewe tegniek. Selfs 'n allegoriese gedig sal verhalend wees. Vergelyk Dante se klassieke EPOS Divina commedia en in Afrikaans die gedig "Vergewe en vergeet" van Totius. Laasgenoemde gedig is al deur kritici as 'n simboliese gedig beskou. 'n Belangrike onderskeid tussen SIMBOOOL en allegorie waarop o.a. N.P. van Wyk Louw (1970: 30-31) wys, is egter die feit dat die allegorie 'n "ondubbelsinnige 'tweede betekenis' " het, terwyl die simbool se diepere betekenis nie presies vasstelbaar is nie (alhoewel die simboliese betekenis ook nie heeltemal onbegrens is nie).
Op ondubbelsinnige en deurlopende wyse word daar in die allegorie 'n parallel opgebou tussen die verhaalgegewens en die stel gebeure of idees onder die oppervlakte. Daar is 'n punt-vir-punt-ooreenkoms tussen die twee betekenisvlakke. Van Wyk Louw sê: "By die allegorie ontstaan die vraag na die dieper betekenis skaars; die betekenis bied homself onmiddellik saam met die oppervlakte-betekenis aan" (1970: 31).
Op grond van die wyse waarop die allegoriese in 'n literêre werk funksioneer, kan die allegorie nie beskou word as die benaming van 'n literêre genre nie; dit is nl. 'n strukturele beginsel in verhalende literatuur (Preminger, 1975: 12). 'n Allegoriese interpretasie gaan van dié beginsel uit; die allegoriese word dus nie deur die kritiese interpretasie bybetrek nie, maar is deel van die struktuur van die werk.
Daar is verskeie vertelvorme wat verwant is aan die allegorie en selfs 'n allegoriese werkwyse het. 'n Bekende allegoriese vorm is die FABEL, waarin diere gepersonifieer word om waarhede omtrent die mens en sy lewe te openbaar. Dit is meestal 'n eenvoudige vorm van die allegorie en daarom sterk afgestem op die "sedeles" agter die verhaal. (Dit is egter belangrik om te onthou dat die allegorie nie altyd wil moraliseer nie. Dit kan o.a. op SATIRE en ontmaskering en ook bloot op vermaak (entertaining the read­er) ingestel wees.) Ook die MITE word nie op die woord af gelees nie, maar t.w.v. 'n sin/sinvolheid buite die woorde om. In dié sin is dit allegories. Die sterk sedeles van die fabel is by die mite afwesig. Van Wyk Louw noem dat die simbool 'n noue verwantskap met die mite het, terwyl die fabel en die allegorie nader aan mekaar staan (1970: 34). 'n Ander allegoriese vorm is die GELYKENIS, waarvan die verhaal primêr vertel word om 'n godsdienstige waarheid weer te gee. Die allegorieskrywer is verder ook dikwels satirikus, deurdat die karakters en handelinge in die allegoriese werk satiriese kommentaar is op die mens se gebreke. Vergelyk hier Swift se Gulliver's Travels.
Die allegorie het 'n omvangryke geskiedenis deur die eeue. Enkele belangrike historiese fases kan uitgelig word.
Gedurende die Romantiek ontwikkel die opvatting dat die allegorie 'n wyse is waarop 'n nie-poëtiese struktuur omgeskakel word in poëtiese beelding (Preminger, 1975: 14). Die allegorie word gekontrasteer met die simbool en as die minderwaardiger beeldingsmiddel van die twee beskou – 'n opvatting wat tot in die moderne tyd voortduur.