Maar (daar's altyd 'n maar, nè) die afgelope twee nagte is ons omgewing geteister deur woeste storms van donderweer en blits en reën, so erg dat riviere gedreig het om te oorstroom en meer as 'n duisend toeriste in die middel van die nag hulle tente en woonwaens in kampeerterreine moes ontruim. Maar (nog 'n maar, dié keer 'n positiewe een) ons TV-span hoef darem nie te kampeer nie. Só beperk is KykNet se begroting darem nie.
En terwyl ek hier sit en skryf, met die wete dat die span reeds in Frankryk geland het, het die son pas deur die wolke gebreek en die landskap lyk so kraakvars soos skoongewaste lakens aan 'n lyn. En volgens die weervoorspelling gaan die volgende week heerlik sonnig met hoogstens 'n paar wolke wees.
Intussen is alles so reg soos dit ooit sal wees vir môre se eerste kooksessie. Ek was effens besorg dat ons nie vars frambose vir Noèmie se vrugte-tiramisu en klein kersietamaties vir Daniel se souttert gaan opspoor nie, maar die frambose kon ek vanoggend op ons dorpie se piepklein weeklike markie kry en die kersietamaties by die traiteur op 'n buurdorp waar ons ook môreoggend 'n stukkie gaan verfilm. ('n Traiteur is soortgelyk aan wat ons in Suid-Afrika 'n delicatesse sal noem.) Die bakkery waar ons wou verfilm, is weliswaar gesluit vir hulle jaarlikse vakansie - maar gelukkig is 'n goeie bakkery nooit té moeilik om op die Franse platteland te vind nie.
Wie's dit wat gesê het een van die verskille tussen die Britte en die Franse is dat die Britte twee keer 'n week brood koop - en die Franse twee keer 'n dag?
Die lekker klomp SARIE's (en Sarels) se twee kuiers het vir my persoonlik meer beteken as wat hulle kon besef. 'n Projek soos die het sy pieke en dale, soos meeste dinge wat mens in entoesiasme en onkunde aanpak, en ek gebruik die energie wat hier agtergebly het om my eie motivering weer op te skerp.
Baie dankie, Michelle, vir hierdie geleentheid wat jy deur SARIE vir ons geskep het!" - Lanie van Reenen
Niks kan ons egter voorberei vir Marita se afsluitingspraatjie nie, ons hang aan haar lippe. Ek het haar nog altyd op 'n afstand bewonder, maar vanaand het ek haar raakgesien vir die meesterlike skrywer wat sy is - ons trots in Afrikaans, maar ons kon haar menswees van baie naderby beskou, wysheid in oorvloed. Baie dankie, Marita!
Ons is sappig lus gemaak vir 'n paar nuwe boeke wat volgende jaar gaan uitkom. 'n Passievolle kook-storie-familie-foto-all-about-Marita boek is VERSEKER op my geskenklys!! En dis nie hierdie Jamie wit Olifant tipe kookboek waar die resepte so complicated is met takkies, bolletjies en grassies wat nie is SA beskikbaar is nie...nee, dis maklike resepte met 'n Franse aanslag met die mooiste stories en foto's wat ons gaan kan beleef.
Ons het ons pap gelag vir Marita se storie oor die beautiful muise waarvoor hul kat weghardloop! En die valletjies wat haar man stel, maar dan moet hy eers die 'lykies' kom verwyder voor Marita kombuis toe gaan.
Lanie...ons kon NOOIT kla nie...ons wil nie terugganie!!! Jou gasvryheid en sjarme, het ons elke dag geblaas! Hierdie skaapdermpie is vir Royalty gestop met die heerlikste kos! Ek het nog nooit 'n Speed Queen soos jy gesien nie!! Ek wens ek kon jou en Marita pickle en bottel!
Nou met al hierdie inspirasie op die WONDERLIKSTE trip wat ek my hele lewe nog gehad het, gaan ek nou op hierdie oomblik in totale passiewe depressie...want dit is alles verby. Dis amper soos daai masjientjies wat jou hartklop meet wat nou flatline...of daai masjientjies wat meet of jy lieg - eers 'n groot gelieg en nou is die naald stil.
Die kaas en wyn word in styl bedien onder die bome by die studio. Dit is nie sommer kaas en wyn nie, daar is 'n Franse tradisie - daar is voorskrifte en bewaar jou as jy die punt(hart), van die kaas afsny met die verkeerde mes. Tog kan jy doen net wat jy wil en jouself geniet. 'n Terrien van foie gras (eendlewer) word elegant bedien.
Die maaltyd met 'n span entoesiastiese kokke saam met Hardy was egter die hoogtepunt. Ons lag en knie en skil en roer! Die eindresultaat kan ek met eerlikheid (komende van 'n selfaangestelde gourmet) is die beste in my lewe!
'n Blomkoolsop waarin 'n kasie dryf met potblou borage blommetjies wat lyk asof hulle lewe net om in die sop te kom dryf - waarskynlik die beste van die hele toer vir my. Salm in 'n soutkors en daar gooi ek weer naamweg deur kliphard te skree oor die nagereg. I'le flottante, sagte meringue wat dryf in tuisgemaakte vla. Ek skree want my Ouma Lala het volgens oorlewering die nagereg gereeld bedien.
Na al die geëet en gedrink, het ons volmaag, giggelend na die kasteel op die dorp gestap. (Ek voel al soos 'n skaapderm wat vir 'n adelike gestop word). Bygesê, Tien is heel vroom en noem niks van al die wyn en sjampanje wat ons gedrink het nie...
Ons het ons geliefde skryfster Marita amper-amper verloor. Sy het nuuskierig na 'n bak 2 miljoen jaar oue antieke vrugte ge-poke. Aanvanklik gedink dit is kitch plastiekvrugte, maar nie eers die antie wat die huis skoonmaak, mag aan die vrugte met 'n kwas raak nie. Net die bekende eienares Madam Blondo van die kasteel kwas dit.
Die eienaardigste van hierdie hele kasteel was 'n vreemde toilet op die vyfde verdieping. Nou Poppe, ons het só gelag dat Lanie en Marita hul geskaam het vir ons. Dié is soos 'n adelike long drop waar die kastele aan die oorkant bosse toe moet staar as dit sulke tyd is. Daar gaan sit jy net en laat los. Askuus dat ek nou hierdie moes vertel, maar sulke goed fassineer my!
Vandag het ek my egter verlustig in die ouderdom. Nege-en-twintig jaar gelede worstel ek as 19-jarige in my Franse klas deur 'n roman van die skryfster George Sand. Ek verstaan nie kop of stert nie en ek gee ook nie regtig om nie. My professor dreun voort oor die formidabele skrywer en haar eksentrieke leefstyl, maar ek en my ewe jong studentemaats stel meer belang in 'n bord slaptjips in die Neelsie as om na die geteem oor George Sand te luister.
Ek verheug my in die ouderdom, want as werkende ma verstaan ek toe vanoggend vir die eerste keer vir George Sand. Ek verstaan waarom ek die ongelooflike geleentheid gekry het om op hierdie spesiale toer saam met SARIE te kom. Ek verstaan dat elkeen van ons op hierdie toer 'n eksentrieke, unieke en sterk vrou, ma, tannie of ouma is. Ek verstaan die invloed wat elke vrou op haar gesin uitoefen. In die wonderwerktuine van Orsan vind ek vrede tussen die geskerts van toerlede wat mekaar as geesgenote gevind het. Ek hoor dit duidelik in die stilte van 'n middeleeuse kloostertuin - in die woorde van George Sand: "Die lewe is 'n roman wat ons elkeen in ons saamdra."
Jerome het ons gewys dat die eerste geskiedkundige tapisserie wat ten toongestel word die tipiese Vlaamse kenmerke het: sagte kleure, taamlik beige met dowwe blou. Dit was interessant om te sien hoe die temas in hierdie prent (diere, voels, groente, vrugte, kastele in die agtergrond) telkens herhaal word in daaropvolgende tapisserieë.
In 'n volgende tapisserie (later tydperk) is meer kleur ingesit: 'n waaghalsige stukkie rooi! Die diere, voels, groente, vrugte, kastele het voortgeduur in die prente.
Later word invloede uit ander wêreld-dele gesien in die tapisserieë, byvoorbeeld 'n Chinese invloed in die prente soos met pagodas, en nog later ander Asiatiese elemente soos 'n olifant. Die heel bekendste tapisserie in die Aubusson tapisserie-museum het 'n olifant in die middel. Dit is in staatsbesit van die bekende Louvre-kunsmuseum in Parys. Die olifant-tapisserie word met spesiale vergunning in Aubusson uitgestal.
Die kwaliteit van die weefwerk is fenomenaal: uitstekende vakmanskap. 'n Mens kan nie help om op te merk hoe trots die Franse op hul geskiedkundige oorlewerings en prestasies is nie. Ons Suid-Afrikaners kan daarby leer! Ons is nog 'n baba-land in vergelyking met Frankryk maar ons moet opbou en behou!
Behalwe vir die tapisseriee wat terugdateer na vorig eeue is daar ook moderne stukke waarvan ons groep baie gehou het.
Na al die bogenoemde kultuur ingeneem is, het die groep uitmekaargespat om baie verskillende dinge aan te pak. Dit het ingesluit 'n ruskans op 'n salige bed, om die baie interessante dorp van Aubusson verder te verken en op te klim na die kasteel vir 'n pragtige uitsig. Verder is ons na die ou bruggie oor die Creusse-rivier om 'n winkel met oudhede te soek, en ernstig euro's uit te werk. Daar's koffie gedrink, pannekoek gesoek, en ernstig ge-shop in die talle winkeltjies vir geskenke en winskopies!
Sorrie Sarie, jy sal moet terugstaan vir 'n wyle. Marita en Lanie is nou verseker ons toerpoppe se inspirasie!
Marita vul die kamer met 'n klassieke aura, ons hang aan haar lippe as sy begin praat. Die stories wat sy vertel, laat my onderlip hang - gee my tog net 'n hakspeld dat ek die lip kan bo hou, voor die mense begin staar!
Hier voel 'n uur soos 'n minuut. Almal vat 'n ekstra happie en sluk 'n bietjie vinniger. Oë rek en koppe buig om alles wat ons sien, te absorbeer. As ons nie lag nie, staan ons verstom in bewondering. Ek voel kompleet soos 'n sintuig-reseptor! Ons toer is 'n fantasie in 'n sprokieswoud met die pikantste dorpie, gevul met karakter.
Dit word nou herfs hier, die vuurwarm kleure aan die bome is onbeskryflik mooi. God se kwas is duidelik aktief! Ons is geseën met die wonderlikste weer.
Ek het altyd geglo dat om lekker maer te lyk moet jy 'n vet man of 'n massiewe hond kry. Groot kasteelmeubels werk net so goed, Dolla! Die meubels in hierdie kasteel is massief! Die houtvloere se gekraak verklap alle nagtelike wandeling.