Last update: March 29, 2012 11:04:42 AM
P W ROUX, A J DU PLESSIS & L J BOTHA *
* Sentraal-Wes Landboukoöperasie, Viljoenskroon
Foto's geneem vanuit 'n hoogte bokant 'n veldoppervlakte is van besondere waarde in die bestudering van oppervlaktekenmerke, plantegroeiverspreidingspatrone en mikrotopografiese kenmerke. Die inwin van kwantitatiewe data vanaf lugfoto's, soos byvoorbeeld plantgetalle per eenheid oppervlakte, skep interessante moontlikhede vir die vergelyking van veldoppervlakteverandering oor tyd.
Vir navorsingsdoeleindes is dit gewoonlik beperkend en onprakties om gebruik te maak van 'n vliegtuig of helikopter om lugfoto's te neem. Navorsers het jare gelede reeds gebruik gemaak van gasbalonne, radiobeheerde vliegtuigies en vlieërs om kameras die lug in te neem vir lugfotografie.
Al hierdie tegnieke is met verskillende grade van sukses aangewend maar het weens praktiese en ander Iastige probleme nie genoegsaam inslag gevind nie.
In die Karoostreek is herondersoek ingestel na die gebruik van 'n waterstofballon as platvorm vir die foto- grafering van veld uit verskillende hoogtes. Met die uitstryk van tegniese probleme is hierdie Iugfotografiese tegniek met uitstekende resultaat toegepas. Die enigste onoorkomelike probleem is dat die tegniek nie in meer as uiters 'n matige wind toegepas kan word nie.
Die onderdele wat benodig word vir die saamstel van 'n fotografiese ballon is :
'n Motoraangedrewe 35 mm outomatiese kamera met 'n gewig van ± 1 kg en voorsien van 'n 50 mm lens ('n 35 mm wyehoek lens het ook baie groot voordele).
'n Twee-kanaal radiobeheer apparaat, die tipe wat vir modelvliegtuie gebruik word, met een kanaal wat die kamerasluiter werk; die ander kanaal kan aangewend word om die kamera teen 'n hoek te swaai om vanuit 'n vertikale grondwaartse posisie- oor te skakel na 'n panoramiese posisie.
'n Hoë-druk silinder waterstof met die nodige reguleerder en drukmeters.
'n Rubberbuis, ongeveer 1 m lank, om waterstof van die silinder oor te lei na die ballon.
'n Metereologiese ballon van 700 gm. Die balIon word met waterstof opgeblaas sodat dit die kamera net oplig.
Nylon vislyn (1 000 m lank en met 'n breekkrag van 12,5 kg) en twee groot toIle om die ballon uit te laat of in te trek.
Die saamstel van die apparaat is eenvoudig en behoort geen probleme te lewer nie. Foto 1 toon die radio-impulsapparaat en die kamera met die sluiterservo en die twee toIle met die lyn.
Foto 2 toon die voIledige apparaat net voor dit die lug ingestuur word. (Die valskerm wat op die foto voorkom kan uitgelaat word. 'n Windoriënteringstert kan ook aan die kamera geheg word om te verhoed dat die kamera in die wind onnodig rondtol.) Dit is gevind dat dit beter is om twee lyne aan die apparaat, verkieslik aan die kamera, te heg; elke lyn word afsonderlik beman. Op hierdie wyse kan die ballon baie goed beheer en gestabiliseer word. Die foto's word op voorafbepaalde hoogtes geneem; 50 tot 150 m is gerieflike hoogtes.
Die ballon moet gelei word totdat dit reg bokant 'n merker is wat ook die skaal van die foto aandui. Die beste merker is gewone ongedrukte koerantpapier of rekenaardrukpapier wat in stroke aanmekaar geplak is sodat 'n wit 3 m kruis op die grond gevorm word. Die papierkruis kan met klippe vasgepak word.
Die fokus van die kamera word vooraf op oneindig gestel en die sluiterspoed op 1/500 van 'n sekonde. Die lens-opening word op outomatiese beligting gestel. Die oogstuk van die kamerabeeldsoeker moet ook toegeplak wees om valse liglesings van agter, deur die beeldvinder, uit te skakel.
Foto's kan geneem word vanaf 1,5 tot 2,5 uur na sonop om goeie skaduweedefinisie te kry, anders so om en by 12h00 wanneer die son reg van bo is. Die ballon sal dan egter 'n skaduwee gooi.
Resultate word in Foto's 3 en 4 getoon. Hieruit word die waarde van lugfotografie met hierdie eenvoudige apparaat goed geïllustreer.