Op ’n herfsmiddag in die jaar 1922 stap ’n jong Suid-Afrikaner teen ’n helling in Brussel uit, op pad na die Rue de la Régence. Fanie Kloppers, want dis sy naam, weet dat hy in die buurt van ’n museum met beroemde Vlaamse skilderye is, maar dis nie die doel van sy tog nie. Hy moet in ’n systraat kom, en daar by ’n bepaalde nommer aanbel, want hy het ’n afspraak met die heer Demedts, ’n hoogs gerespekteerde handelaar in antikwariese boeke.
Fanie klim met ’n stel trappies af tot voor ’n swaar deur, Pruisies blou, soos al die ander deure in die straat, en bel aan. ’n Ewigheid voor ’n versigtige stem in die dieptes van die gebou antwoord; nóg ’n ewigheid voordat die voordeur oopgaan. En weer ’n stel trappies.
Hy lei Fanie deur sy boekwinkel, en dan met drie trappies op na ’n agterkamer op ’n hoër vlak. Hy knip ’n groot banklamp aan wat op ’n tafel staan wat met groen vilt oorgetrek is, byna soos ’n biljarttafel.
Terwyl hy koffie voorberei op die Europese manier – ’n liefdevolle klein ritueel, met filterkan en wat daarby hoort – gesels Demedts oor Afrika, wat hy net uit boeke ken, maar wat hom fassineer met al sy eksotiese diere, voëls, skoenlappers.
Ná die koffie neem die heer Demedts die koffiegerei na ’n spoelbak, en stuur Fanie na die toilet waar hy sy hande moet gaan was.
“Ook die polse en die voorarms,” maan Demedts; “met antikwariese boeke kan jy nooit versigtig genoeg wees nie.”
Eindelik sit Fanie met ’n boek voor hom waarna hy gesoek het vandat hy in Europa aangekom het. Dis ’n uiters skaars boek, keurig uitgegee in Dresden, met litografieë van voëls wat Heinz Tegtmeyer in Oos-Afrika geteken het. Die titel, Die Vogelwelt von Deutsch-Ost Afrika, geld natuurlik nie meer nie: Duitsoos is verby. Verby, soos Heinz Tegtmeyer wat in die Eerste Wêreldoorlog gesneuwel het, en nooit sy tekeninge in boekvorm gesien het nie.
Demedts is terug na sy winkel, uit bedagsaamheid teenoor Fanie, want hy weet dat die Tegtmeyer-boek vir Fanie ’n diep emosionele ervaring is. Tog jammer hy kan nie die boek aan Fanie verkoop nie, want dis toegesê aan ’n Duitse versamelaar wat al ’n jaar of twee op ’n waglys is daarvoor.
Soos Fanie een bladsy na die ander omblaai, bons sy hart al hoe onstuimiger. Met elke plaat kom die voëls van sy jongelingskap in Kenia na hom terug: die kwakkels, die blinkgroen bosduiwe, die kolganse, die skoorsteenveërs, die sprinkaanvalke, die waterhoenders van die biesievleie, die gehelmde bleshoenders.
Demedts trek sy asem diep in. Voor hom lê ’n akwarel wat die huidige omgewing laat wyk. Hy waan hom in ’n verbeelde Kenia, op ’n lomerige stil dag, naby water, o ja, naby water, want die jacana is ’n watervoël.
Die jacana sou selfs met meer reg ’n trapsoetjies genoem kon word. Uit die blougrys pote spruit, soos twye uit ’n moedertak, die tone waarmee hy so adret op blare en, soos dit soms lyk, die water loop.
Die spoelvormige lyf is basbruin, en omberkleurig waar die son vol op die vere val. Daar is ’n swart halsband om die nek, maar dit gaan nie onder om die nek nie. Die borsie van die lelieloper is ’n dowwe okergeel, sy kop wit, behalwe vir die verlenging van die swart halsband wat op sy blou kopskild en snawel afskiet.
Heinz Tegtmeyer het op ’n bepaalde manier te werk gegaan met sy tekeninge. Die voël en sy onmiddellike omgewing word haarfyn in volkleur gegee; die landskap op die agtergrond weer word met potlood geteken, maar ewe presies. Dit skep ’n delikate spanning tussen voorgrond, middelgrond en agtergrond.
Die heer Demedts se rats oë het ’n fyn opdraggie, met potlood geskryf, in die regter onderkantste hoek gewaar, maar hy moet sy vergrootglas byhaal om te kan lees: