Filosofie of wysbegeerte is 'n vakgebied wat die kennis van, en insig in 'n verskeidenheid fundamentele sake najaag, soos byvoorbeeld realiteit, kennis, betekenis, waarde, bestaan en waarheid. In omgangstaal word die term filosofie baie keer gebruik om te dui op 'n ingesteldheid, uitgangspunt of lewensbeskouing. Hierdie artikel handel eerder oor filosofie as 'n akademiese vakgebied.
Iemand wat filosofie beoefen, word 'n filosoof genoem. Filosofie kan ook verwys na die kollektiewe werk van die groot filosowe.
Filosofiese vrae is oorweeg deur mense van baie tye, volkere en kulture. Die term "filosofie" in 'n Europese of Amerikaanse akademiese konteks verwys oor die algemeen na die tradisies van die westerse beskawing en word gevolglik "westerse filosofie" genoem. In die weste word die term "oosterse filosofie" meestal gebruik as omvattende term om te verwys na die filosofiese tradisies van Asië en die ooste.
Dekonstruksie is 'n beweging waarvan Jacques Derrida hoofsaaklik die sleutelfiguur was. Derrida se sentrale idee was dat die hele wêreld in werklikheid 'n "teks" is. Dekonstruksie gaan baie sterk gepaard met die beweging van poststrukturalisme.
Theodor W. Adorno vooraanstaande lid van die Frankfurt Skool skryf die boek Negatiewe Dialektiek wat deel vorm van die kritieke teorie. Hoewel Adorno gesidder het wanneer hy die woord "teorie" hoor, het hy tog erken dat 'n mens nie sonder teorie te werk kan gaan in enige vakwetenskap nie. Daarom word sy negatiewe dialektiek tog as teorie beskou. Die negatiewe dialektiek funksioneer basies as 'n teorie wat twee kontrasterende konsepte teenoor mekaar opweeg en dit in negatiewe dialektiek teenoor mekaar laat staan. Met behulp van hierdie negatiewe dialektiese verhouding, kan 'n sentrale idee of begrip gedekonstrueer word om sodoende by die kern van iets uit te kom of om die leemtes van 'n begrip of konsep aan te toon.
'n Iraanse portret van Avicenna op 'n silwer vaas. Hy was een van die invloedrykste filosowe van die Islamitiese Goue tydperk.
Indiese filosofie (Sanskrit: darśana; 'wêreldbeskouings', 'lering') verwys na die uiteenlopende filosofiese tradisies wat sedert die antieke tyd op die Indiese subkontinent ontstaan het. Jainisme en Boeddhisme het ontstaan aan die einde van die Vediese periode, terwyl Hindoeïsme na vore gekom het na die einde van die Vediese periode as 'n samesmelting van uiteenlopende tradisies.
Akalanka, 'n Djain-monnik en filosoof uit die 8ste eeu wat invloedryke werke oor Indiese Logika geskryf het
In Meso-Amerika was die Asteke-filosofie 'n intellektuele tradisie wat ontwikkel is deur individue genaamd Tlamatini ('die wat iets weet') en die idees daarvan word in verskillende Asteke-kodes gehou. Die Asteke-wêreldbeskouing stel die konsep van 'n uiteindelike universele energie of krag genaamd Ōmeteōtl ('dualistiese kosmiese energie') voor, wat 'n manier gesoek het om in balans te leef met 'n voortdurend veranderende, 'gladde' wêreld.
Die Inka-beskawing het ook 'n elite-klas filosoofgeleerdes genoem, die Amawtakuna, wat belangrik was in die Inka-onderwysstelsel as onderwysers van godsdiens, tradisie, geskiedenis en etiek. Sleutelkonsepte van die Andes-denke is Yanantin en Masintin, wat 'n teorie bevat van 'komplementêre teenoorgesteldes' wat polariteite (soos manlik / vroulik, donker / lig) as interafhanklike dele van 'n harmonieuse geheel beskou.
'n Groot besprekingspunt is tussen realisme, wat die standpunt handhaaf dat daar entiteite is wat onafhanklik van hul geestelike persepsie bestaan en idealisme, wat meen dat die werklikheid geestelik gekonstrueer of andersins immaterieel is. Metafisika fokus op die onderwerp van identiteit. Essensie is die stel eienskappe wat 'n objek maak wat dit fundamenteel is en waarsonder dit sy identiteit verloor terwyl 'n geluk 'n eienskap is wat die voorwerp het, waarsonder die voorwerp steeds sy identiteit kan behou. Die konkrete is voorwerpe wat beweer word dat hulle in ruimte en tyd bestaan, in teenstelling met abstrakte voorwerpe, soos getalle en universele beginsels, wat eienskappe is wat gehou word deur veelvuldige besonderhede, soos rooiheid of geslag. Die tipe bestaan, indien enige, van universele beginsels en abstrakte voorwerpe is 'n debatspunt.