Versindaba Solly Sachs Archives : Versindaba
Posts Tagged 'Solly Sachs'
Andries Bezuidenhout. Nostalgies oor lost causes
Klerewerkers betoog vir die vrylating van Solly Sachs
My oupagrootjie was 'n myner wat op die ouderdom van 30 aan myntering dood is. In my day job doen ek op die oomblik 'n navorsingsprojek vir die National Union of Mineworkers (NUM). Ek hou daarvan om saam met hierdie vakbond te werk, omdat hulle nogal daarin kon slaag om 'n mate van menswaardigheid te beding vir van die mees uitgebuite werkers in Suid-Afrika. Dis natuurlik nie 'n vakbond sonder probleme nie, maar dis juis waaroor die navorsing gaan; oor of die lede tevrede is met wat die NUM vir hulle doen. Dis die derde keer dat ek só 'n projek vir hulle doen – die vorige kere was 1998 en 2005. 'n Mens kry deur só 'n verhouding met die organisasie nogal 'n in-diepte kennis van hoe dinge oor tyd verander.
Daar's 'n baie interessante geskiedenis van Afrikaners in vakbonde wat ons nooit op skool geleer het nie. In die 1920s tot '40s was Afrikanervroue nogal militante lede van die Klerewerkersunie, met Solly Sachs (oudregter Albie Sachs se pa) as die sekretaris, bygestaan deur aktiviste soos Johanna Cornelius, Anna Scheepers en Bettie du Toit. Elsabé Brink het navorsing hieroor gedoen. Ek het lank gelede ook 'n stuk gelees oor die liedere wat hierdie werkers gesing het. Ek kan nou onthou van 'n liriek op die wysie van "wat maak oom Kalie daar", wat scabs (mense wat tydens 'n staking werk) uitskel as synde te stink na "vrotte vis". Ek hoop die persoon wat eendag die geskiedenis van Afrikaanse musiek gaan opskryf ontgin hierdie tradisie ook.
Dit laat my nou dink aan 'n ou folk-liedjie, Which side are you on? Natalie Merchant het 'n mooi weergawe daarvan opgeneem. Ek skat die teenstelling van "scab" en "man" sal dalk nie heeltemal op die Afrikaanse klerewerksters van ouds van toepassing wees nie, maar 'n mens hoef nou seker nie sulke dinge deur politieke korrekte toetse te sit nie. Dis 'n stukkie nostalgie vir lost causes…