PressReader - Kuier: 2017-02-08 - JOU KIND: Raad vir ou­ers om hul kin­ders deur ver­an­de­rings te help
JOU KIND: Raad vir ou­ers om hul kin­ders deur ver­an­de­rings te help
Ons móét al­mal deur hier­die tyd van groot e­mo­si­o­ne­le en fi­sie­ke ver­an­de­ring gaan, maar ou­ers kan hul kind se ver­war­ring help op­klaar.
Kuier - 2017-02-08 - Inhound - DEUR ELMARINE AN­THO­NY
Die een oom­blik speel jou dog­ter nog pop en jou seun se ner­we is af van die rug­by, maar die vol­gen­de sit hul­le net dik­bek ag­ter toe ka­mer­deu­re. Jou seun span­deer meer tyd in die bad­ka­mer en jou dog­ter kyk al hoe meer na bra’s.
En waag jy dit om te vra wat aan­gaan, kry jy ’n pan­ga-kyk wat jou laat won­der waar­heen daar­die glim­lag­gen­de kleu­ter ver­dwyn het.
Ou­ers weet pu­ber­teit kan ’n baie stres­vol­le en ver­war­ren­de tyd in ’n kind se le­we wees. Jy het ook mos lank ge­le­de hier­deur ge­gaan, maar nou moet jy weet hoe om jou kind deur hier­die tyd te help.
Pu­ber­teit word ge­ken­merk deur ver­skeie lig­gaam­li­ke en e­mo­si­o­ne­le ver­an­de­rings. Vir mei­sies is die eer­ste te­ken ge­woon­lik die ont­wik­ke­ling van bors­te rond­om die ou­der­dom van 11. Dan be­gin ha­re op die va­gi­na en on­der die arms groei, ak­nee be­gin ont­wik­kel en sy be­gin men­stru­eer. Vir seuns is die eer­ste te­kens ver­gro­te tes­ti­kels en pe­nis ge­volg deur skaam­ha­re. Hul stem­me word die­per, spie­re groei en dan ont­wik­kel hul­le ook ak­nee en ge­sig­ha­re. ’n gROOT SKOK Li­ney Wil­li­ams* (49) van Brac­ken­fell in die Kaap, is die ma van twee vol­was­se seuns en sy ont­hou nog die dag goed toe sy haar oud­ste seun (toe 11), in die bad­ka­mer vang mas­tur­beer het.“Hy het bad­ka­mer toe ge­gaan en baie lank ge­maak. Ek het gaan kyk wat hy doen en toe kry ek die groot­ste skok van my le­we. Hy het groot ge­skrik en ge­sê hy het niks ge­doen nie, maar ek het hom dan ge­sien.”
Sy het nie ge­weet hoe om dit te han­teer nie en het daar­die aand vir haar man ver­tel
wat ge­beur het.“Ek was be­kom­merd dat hy an­der ge­dag­tes sou kry en dit by die skool sou doen. Sy pa het met hom ge­praat. Dit is moei­lik om die e­nig­ste vrou in die huis te wees, so ek het laat sy pa dit han­teer.”
Li­ney was ook nie se­ker wat om te doen toe sy uit­vind haar jong­ste seun (toe 14), het ’n wet dre­am ge­had nie. Haar kin­ders het al­tyd hul eie bed­dens op­ge­maak, maar daar­die og­gend het haar jong­ste seun ver­suim om dit te doen.
“Toe ek sy bed op­maak, het ek die snaak­sig­heid op­ge­merk. My seun is baie stil en sag­ge­aard, so ek het ge­won­der: Hoe kan ek nou dié on­der­werp aan­pak?”
Sy het haar seun ge­vra wat ge­beur het. “Mam­mie, ek het ’n wet dre­am ge­had,”het hy ge­sê. Toe sy eg­ter vir hom vra om dit meer te ver­dui­de­lik, het hy ge­sê hy wil nie daar­oor praat nie.“Ek het dit daar ge­los en sy pa het dit ver­der han­teer,”sê Li­ney.
Hy het ook be­lang­stel­ling in mei­sies be­gin toon, ver­tel sy. Hy was nie meer skaam vir mei­sies nie en hul­le het hom al­tyd na hul hui­se oor­ge­nooi. Drie jaar na­dat sy hom oor sy wet dre­am ge­vra het, het hy ’n mei­sie huis toe ge­bring. Hy het ook al­tyd ’n groep mei­sies ná skool huis toe ge­bring om hul skool­pro­jek­te of huis­werk te doen.
“Ek het din­ge ge­hoor wat my on­ge­mak­lik ge­maak het, soos dat hul­le ag­ter ge­slo­te deu­re was,”sê Li­ney.
hou­ding speel ’n rol
Vol­gens dr. El­mien Les­ch, ’n siel­kun­di­ge aan die U­ni­ver­si­teit van S­tel­len­bosch (US), is dit wat die kind ag­ter­kom oor hul ou­ers se hou­ding oor ma­tur­ba­sie of pu­ber­teit, baie be­lang­rik.“Hoe ge­mak­lik is ou­ers met hier­die on­der­werp, want dit is iets wat kin­ders kan ag­ter­kom. Som­mi­ge ou­ers praat in­di­rek oor seks­or­ga­ne of hul­le is ge­neig om grap­pen­der­wys daar­na te ver­wys. An­der ou­ers gee die bood­skap dat dit pri­vaat, ge­vaar­lik of le­lik is en só be­gin die as­so­si­a­sie by ’n kind oor wat met hul­le ge­beur.”
Vol­gens Les­ch is dit be­lang­rik vir ou­ers om ’n deur­sig­ti­ge ge­sprek met hul kind te hê. Ou­ers moe­nie be­kom­merd wees dat hul­le nie al die ant­woor­de het nie, maar die be­lang­rik­ste is om ’n ge­sprek te hê op ’n ma­nier wat vir hul kin­ders ge­mak­lik sal wees.“Baie ou­ers sê hul­le praat o­pen­lik met hul kin­ders, maar as ons (na­vor­sers) met die kin­ders praat, sê hul­le dis ’n ge­pre­ke­ry en hul­le moet net luis­ter na wat hul ou­ers sê.”
Som­mi­ge kin­ders ont­wik­kel gou­er as an­der. Jou seun se maat­jies is dalk lan­ger as hy of jou dog­ter se bors­te klei­ner as dié van haar vrien­de of klas­maats. Kin­ders ver­ge­lyk dik­wels hul lig­ga­me met an­der s’n en dit kan hul­le self­be­wus maak en hul self­beeld knak. Les­ch sê dit is be­lang­rik dat ou­ers by hul kin­ders hoor hoe hul­le oor hul lig­ga­me voel.“Ou­ers moet uit­vind hoe hul kin­ders sin maak van hul self­beeld en hoe hul­le dit han­teer. Kruip hul­le weg vir hul maats? S­pot hul­le met hul­self? Ig­no­reer hul­le dit? Ou­ers het ’n twee­le­di­ge werk hier om uit te reik na hul kin­ders en te hoor hoe die din­ge vir hul­le is.”
Sy voeg by ou­ers hoef nie nood­wen­dig al die o­plos­sings te hê nie, maar hul­le moet be­wus wees van dit waar­deur hul kin­ders gaan. En kin­ders wat deur pu­ber­teit gaan, wil ge­woon­lik nie met hul ou­ers daar­oor praat nie. Les­ch sê ou­ers moet in hier­die ge­val­le kin­ders ’n bie­tjie tyd gee.
“Ou­ers ken hul kin­ders. Jy kan vir jou kind sê om ’n bie­tjie daar­oor te dink en met jou te praat wan­neer hul­le ge­reed is.”
Moe­nie die ge­sprek heel­te­mal af­stel nie. Gee eer­der jou kin­ders ’n keu­se oor wan­neer hul­le op ’n be­ter plek is om daar­oor te praat.
mei­sies & men­stru­a­sie
Ja­net Lac­key* (43) van Athlo­ne bui­te Kaap­stad het drie dog­ters. Haar oud­ste dog­ter wat nou 26 is, het reeds op die ou­der­dom van 9 by die skool ge­leer dat“iets met haar lig­gaam gaan ge­beur”.
Vol­gens Ja­net het die dra­ma be­gin toe haar dog­ter 13 was en vir die eer­ste keer men­stru­eer het.“Haar ge­drag het be­gin ver­an­der. Voor­heen het sy nie om­ge­gee oor haar voor­koms of duur kle­re nie. Na­dat sy be­gin men­stru­eer het, het sy eg­ter haar kle­re be­gin stryk en wou duur kle­re hê,” ver­tel Ja­net. Haar hou­ding het ook meer erns­tig ge­word en sy het nie meer so baie grap­pe ge­maak nie.
Toe Ja­net se jong­ste dog­ter, wat nou 16 is, be­gin men­stru­eer op die ou­der­dom van 12, het sy net bloot vir haar ma ’n sa­ni­tê­re doe­kie ge­vra en nie nog ’n groot ding daar­van ge­maak nie om­dat haar ou­er sus­ters haar reeds al­les ge­leer het.
Vol­gens die web­tuis­te wo­men­sin­ter- na­ti­o­nal.com wys die mees­te kin­ders simp­to­me van angs en bui­e­rig­heid ty­dens pu­ber­teit. Die ver­an­de­rings is ge­woon­lik er­ger vir mei­sies, ver­al wan­neer hul­le be­gin men­stru­eer en die stres wat hul­le voel, ver­hoog is deur hor­mo­na­le ver­an­de­rings.
Les­ch raai mei­sies aan om hul ont­wik­ke­ling en die ef­fek van hor­mo­ne dop te hou. “Maak dit ’n klein we­ten­skaps­pro­jek waar mei­sies neer­skryf hoe men­stru­a­sie hul­le laat voel, wat met hul lig­ga­me ge­beur en dan deur die he­le si­klus te gaan en oor maan­de dop te hou. Ek is ver­baas hoe­veel vol­was­se vroue nie weet hoe hul eie men­stru­e­le si­klus werk nie en hoe men­stru­a­sie hul ge­moed af­fek­teer. Dié ken­nis help hul­le om te ver­staan dat daar ook ’n bi­o­che­mie­se kom­po­nent in die lig­gaam is en sal hul­le help om dit te be­stuur.”
Voor­ty­di­ge pu­ber­teit ge­beur voor die ou­der­dom van se­we of agt in mei­sies en ne­ge jaar oud in seuns. Ou­ers kan dalk be­kom­merd wees dat hul kin­ders nog te jonk is om te ver­staan wat pu­ber­teit is.
Hoe jon­ger die kind, hoe meer het hul­le no­dig om sin te maak van wat met hul­le ge­beur, ver­dui­de­lik Les­ch.“As dit op ’n jong ou­der­dom soos se­we of agt ge­beur, het ou­ers eg­ter meer ruim­te om vir die kind te help ver­staan en hoe om dit te be­stuur. Op dié ou­der­dom is hul­le nie so in­ge­stel op wat die por­tuur­groep daar­oor dink of sê nie. As ou­ers ’n mei­sie het wat jonk al bors­te ont­wik­kel of selfs men­stru­eer, is hul werk om fei­te­li­ke in­lig­ting te gee, maar ook om die kind te help om dit te be­stuur.”
Oor tie­ners wat be­wus word van die teen­oor­ge­stel­de ge­slag, sê Les­ch dis be­lang­rik dat ou­ers dink oor hoe hul­le voel oor sek­su­a­li­teit en die bood­skap wat hul­le aan hul kin­ders wil oor­dra. Dis ook be­lang­rik om te be­sef dat seks ’n ple­sier­kom­po­nent het.
“Jou kind het sek­su­a­li­teits­vaar­dig­he­de no­dig, nie net vaar­dig­he­de om hul sek­su­e­le ge­sond­heid ef­fek­tief te be­stuur nie. Kin­ders is aan­ge­we­se op an­der ma­te­ri­aal. Baie seuns sê vir ons in ons na­vor­sing hul­le kyk por­no­gra­fie om uit te vind hoe om met ie­mand an­ders seks te hê,”sê Les­ch.
Ou­ers moet dus in staat wees om daar­oor te praat en om dit te aan­vaar, of dit nou vir jou on­ge­mak­lik maak of nie.