Ondersoek van natuurlik gesinkroniseerde estrus by Angorabok-ooie
Home Ondersoek van natuurlik gesinkroniseerde estrus by Angorabok-ooie Last update: August 16, 2011 02:32:41 PM
J.C. Diedericks en W.A. Coetzer
Die introduksie van 'n bokram by 'n groep ooie aan die begin van die teeltseisoen lei normaalweg tot die gesinkroniseerde voorkoms van estrus by Angora-, Saanen- en Australiese bokooie (Shelton, 1960, 1980 ; Ott, Nelson & Hixon, 1980; Restall, 1986). Hierdie sinkronisasie van estrus word waargeneem slegs in gevalle waar die twee geslagte vooraf in isolasie van mekaar aangehou is (Knight, 1983 ; Chemineau, 1987). Die doel van hierdie studie was om 'n verklaring vir die gesinkroniseerde voorkoms van estrus te soek. Daar is veral twee moontlike hipoteses hiervoor: die ooie is reeds geslagsaktief met ramintroduksie en die teenwoordigheid van die ramme onderbreek hul bestaande siklusse of die ooie is in seisoenale anestrus en die introduksie van die ramme stimuleer hulle tot sikliese aktiwiteit.
Twee maande voor die aanvang van die teeltseisoen (Maart-April) is 80 volwasse Angorabok-ooie effektief van aIle ramme geïsoleer. Met die aanvang van die proefperiode (1 Maart) is die ooie ewekansig in twee groepe verdeel. Die gestimuleerde groep (60 ooie) is tydens die proefperiode permanent aan twee geslagsaktiewe ramme blootgestel, terwyl die kontrolegroep (20 ooie) geen ramkontak voor of gedurende die proefperiode gehad het nie. Tydens hierdie fase is die diere onder kraaltoestande aangehou en albei groepe het 'n onderhoudsrantsoen bestaande uit 80 % lusern, 10 % mielies en 10 % melassemeel ontvang.
Die voorkoms van geslagsaktiwiteit (estrus) by die gestimuleerde groep ooie is daagliks om 09:00 en 15:00 aangeteken. Die ramme is van sagte merkblokke voorsien om ooie wat estrus toon, duidelik te merk.
Vir makroskopiese studies van die ovaria is twee ooie uit elke groep net voor ramintroduksie geslag en 14 dae na ramintroduksie is 'n verdere twee ooie uit sowel die gestimuleerde as die kontrolegroep geslag. Tydens die ondersoek is daar gelet op follikel-ontwikkeling, die teenwoordigheid van ovulasiepunte en corpora lutea.
Bloedmonsters is van albei groepe geneem vir latere progesteroonbepalings wat as aanduiding van geslags-aktiwiteit kon dien. By die kontrolegroep is bloedmonsters elke Maandag, Woensdag en Vrydag gedurende die proefperiode getrek. In die geval van die gestimuleerde groep is bloedmonsters 'n maand voor introduksie drie keer per week (Maandae, Woensdae en Vrydae) getrek. Na ramintroduksie is bloedmonsters ses-uurliks vir 48 uur geneem. Dit is opgevolg deur daaglikse bloedmonsters vir die res van die proefperiode. Om te voorkom dat die ramreuke afkomstig van die gestimuleerde groep deur middel van die werkers na die kontrolegroep oorgedra word, is die kontrolegroep se bloedmonsters deurgaans eerste geneem.
'n Periode van 5 dae het verloop voordat die eerste ooie op dag ses estrus getoon het (Fig. 1). Drie-en-sestig persent van die ooie het in die daaropvolgende 2 dae estrus getoon en binne 10 dae na ramintroduksie, het 80 % van die gestimuleerde groep estrus getoon en is hulle gedek.
Die feit dat geen ooi binne die eerste paar dae na ramintroduksie estrus getoon het nie, is 'n sterk aanduiding dat die ooie met die aanvang van die proef nie geslagsaktief was nie, maar eers deur die teenwoordigheid van die ramme tot geslagsaktiwiteit gestimuleer is. Die konsentrering van estrus rondom dag sewe en agt is 'n verdere aanduiding dat die ooie as 'n groep op die stimulasie van die ramme gereageer het.
Die vier ooie wat net voor ramintroduksie geslag is, het groot follikels ( > 0,2 mm) op albei hul ovaria gebad. Geen ovulasiepunte of corpora lutea was sigbaar nie. Volgens makroskopiese waarnemings van die ovaria van twee ooie in die kontrolegroep (14 dae na ramintroduksie by die gestimuleerde groep) het bulle net groot follikels, maar geen corpora lutea gehad nie. Die twee ooie uit die gestimuleerde groep wat 14 dae na ramintroduksie geslag is, het altwee corpora lutea in albei hul ovaria vertoon.
Die feit dat die vier ooie wat geen ramkontak gebad het nie ook geen corpora lutea vertoon het nie, is 'n aanduiding dat hierdie ooie in afwesigheid van die ramme gedurende die normale teeltseisoen nog in seisoenale anestrus was. Aangesien hierdie vier ooie almal follikels groter as 3 mm in hul ovaria gehad het, is dit 'n moontlike aanduiding dat die ooie gereed was om tot sikliese geslagsaktiwiteit oor te gaan in respons op 'n eksterne stimulus afkomstig vanaf die ramme. Die teenwoordigheid van aktiewe corpora lutea soos weerspieël in die progesteroonprofiele by albei ooie in die gestimuleerde groep, is 'n aanduiding dat die ooie geslagsaktief was na ramintroduksie.
Hierteenoor bet die gemiddelde plasmaprogesteroonvlak van die kontrole-ooie gedurende die proefperiode rondom die basale vlak van 0,6 ng/m/ varieer (Fig. 2). Geen skerp styging in die progesteroonvlak is in hierdie gevalle waargeneem nie.
Aangesien die progesteroonvlakke van die kontrolegroep rondom die basale waarde gewissel het, is dit 'n aanduiding dat hierdie ooie geen sikliese aktiwiteit getoon het nie, en dus nog in seisoenale anestrus was.
Die progesteroonvlakke van die ooie in die gestimuleerde groep het voor ramintroduksie redelik konstant rondom 0,7 ng/m/ gebly (Fig. 3). Na ramintroduksie het dit steeds min variasie getoon totdat die progesteroonvlakke na die dekdatum skerp begin styg het.
Soos in die geval van die kontrolegroep dien die konstante progesteroonvlak voor die dekdatum as aanduiding dat geen sikliese aktiwiteit plaasgevind het nie en die ooie dus nag in anestrus was. Die skerp styging en volgehoue hoë progesteroonvlakke na ramintroduksie is 'n verdere bewys dat die ramme die ooie tot geslagsaktiwiteit gestimuleer en suksesvol gedek het.
Aan die hand van hierdie resultate word die gevolgtrekking gemaak dat die Angora-ooie aan die begin van die aktiewe teeltseisoen (voor ramintroduksie) normaalweg in anestrus is, maar tog gereed is om tot sikliese aktiwiteit oor te gaan in respons op 'n eksterne stimulus afkomstig van die ramme.
CHEMINEAU, P., 1987. Possibilities for using bucks to stimulate ovarian and oestrus cycles in anovulatory goats - a review. Livestock Prod. Sci. 17.135.
KNIGT, T.W., 1983. Ram-induced stimulation of ovarian and oestrus activity in ewes - a review. Proc. NZ Soc, Anim. Proc. 43.7.
OTT, S.S., NELSON. D.R. & HIXON. J.E., 1980. Effect of presence of the male on initiation of oestrus activity of goats. Theriogenology 13, 183.
RESTALL, BJ., 1986. The artifial insemination of Australian Goats simulated by the "buck-effect". Proc. Aust. Soc. Anim. Prod. 17, 302.
SHELTON, M., 1960. Influence of the presence of a male on the initiation of oestrus cycling and ovulation of Angora does. J. Anim. Sci 19.368.
SHELTON, M., 1980. Influence of various exteroceptive factors on initiation of oestrus and ovulation. Int. Goat andi Sheep Res. 1, 156.
Karoo Agric, Vol 4, No 4, 1992 (23-24)