PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2017-10-05 - Kies die di­a­man­te
Kies die di­a­man­te
Voorkeuraandele kan ’n goeie belegging wees as jy hul­le baie nou­keu­rig kies.
ek vind die ver­haal van di­a­man­te in­te­res­sant. Dit neem tus­sen een en drie mil­jard jaar vir hier­die ju­weel om diep on­der die aard­kors uit kool­stof te vorm en om teen ’n hoë kos­te ont­gin te word. In­dien die i­de­a­le toe­stan­de nie ge­du­ren­de die vor­mings­pro­ses heers nie, kan jy met gra­fiet in jou han­de sit, en hoe­wel gra­fiet ook han­dig is, is dit glad nie so won­der­lik soos di­a­man­te nie.
In die af­ge­lo­pe jaar het on­kun­di­ge én kun­di­ge be­leg­gers al hoe meer kom­mer uit­ge­spreek oor die waar­da­sies van die wê­reld­mark­te en hoe min “di­a­man­te” on­der groei-aan­de­le ge­vind kan word. Voorkeuraandele het be­slis hul glans met die ver­loop van ja­re ver­loor maar kan steeds ’n goeie belegging wees as jy die di­a­man­te en die gra­fiet van me­kaar kan on­der­skei.
Een van die hoof­re­des waar­om voorkeuraandele hul glans ver­loor het, is waar­skyn­lik weens die aan­kon­di­ging wat in 2015 ge­doen is dat hul­le vol­gens Ba­sel III nie meer Vlak 1ka­pi­taal is nie, wat se­ke­re ver­an­de­rin­ge ge­nood­saak het om hul­le meer ka­pi­taal­toe­rei­kend te maak. Die groot­ste ge­volg was dat ban­ke ver­plig was om hul eie aan­de­le te­rug te koop, wat voorkeuraandele min­der li­kied ge­maak het so­dat hul­le nie in groot vo­lu­mes soos ge­wo­ne aan­de­le kon ver­han­del nie.
Die ge­mid­del­de rand­han­dels­waar­de vir Suid-a­fri­kaan­se voorkeuraandele oor die af­ge­lo­pe 60 dae was slegs R1,5 mil­joen per dag, wat pro­ble­me kan ver­oor­saak wan­neer ’n be­leg­ger gou van ’n groot aan­de­le­be­sit ont­slae wil raak. Dit be­te­ken ook dat ’n be­leg­ger ’n lan­ger be­leg­gings­ho­ri­son moet hê.
Maar wat maak voorkeuraandele an­ders? Hier­die in­stru­men­te is ’n krui­sing tus­sen ’n ren­te­dra­en­de en ’n e­kwi­teits­be­leg­ging. Hul­le op­brengs­te is ge­woon­lik ge­mik op ’n vas­te per­sen­ta­sie van ’n ver­an­der­li­ke soos ’n pri­ma ren­te­koers, maar word slegs uit­be­taal in­dien die maat­skap­py in­der­daad ’n di­vi­dend ver­klaar. Hul­le is dus ge­waar­borg. Voorkeuraandele klop ge­wo­ne aan­de­le in rang­or­de met be­trek­king tot wins­uit­ke­ring, maar hul­le is nie stem­dra­end soos ge­wo­ne aan­de­le nie.
Dit is be­lang­rik om ken­nis te neem dat die maat­skap­py nie ver­plig word om di­vi­den­de te be­taal nie. Om dié re­de is dit ver­al be­lang­rik om net voorkeuraandele van be­trou­ba­re maat­skap­pye met ’n kon­stan­te en po­si­tie­we di­vi­dend­ge­skie­de­nis te oor­weeg. Dit is ook be­lang­rik om ken­nis te neem dat voorkeuraandele e­nor­me prys­skom­me­lin­ge kan on­der­gaan, hoe­wel veel min­der as ge­wo­ne aan­de­le. Voorkeuraandele moet dus nie be­skou word as ’n al­ter­na­tief vir ’n ti­pie­se ren­te­dra­en­de belegging nie.
Suid-a­fri­ka se vier groot­ste ban­ke (Ab­sa, Fir­strand, Ned­bank en S­tan­dard Bank) het min­stens een ge­no­teer­de voor­keur­aan­deel op die JSE, wat aan die heer­sen­de pri­ma koers ge­kop­pel is. Al vier ban­ke het ’n goeie di­vi­dend­ge­skie­de­nis; di­vi­den­de word twee keer per jaar be­taal, en in teen­stel­ling met ren­te, word dit slegs teen 20% (di­vi­dend­be­las­ting) vir in­di­vi­due aan­ge­slaan.
In­dien jy ’n ge­mid­del­de belegging in al vier ban­ke se voorkeuraandele het, word die feit dat pry­se aan­sien­lik ge­daal het in ver­hou­ding tot die in­deks van al­le aan­de­le (Al­bi-koer­se) heel dui­de­lik. Die da­ling was in­der­daad so­veel dat be­leg­gers nou ’n voor­be­las­te koers van by­kans 1,1 keer meer as die Al­bi-koers ont­vang. Fak­to­re soos be­las­ting­wet­ge­wing en sty­gen­de ren­te­koer­se kon wel goeie re­des ge­wees het vir die da­ling in voor­keur­aan­deel­pry­se, maar 1,1 keer in ver­hou­ding tot ef­fek­te­koer­se is ef­fe te veel. Oor die af­ge­lo­pe de­ka­de het dié vier voorkeuraandele ’n ge­mid­del­de van 0,97 keer ho­ër op­brengs­te ge­le­wer ver­ge­le­ke met die Al­bi, dus lyk dit as­of voorkeuraandele tans goed ge­prys is.
Ge­grond op in­kom­ste, ver­han­del dié vier ban­ke tans teen ’n ver­wag­te ge­mid­del­de op­brengs (in­dien die pri­ma koers on­ver­an­derd bly) van 10% oor die vol­gen­de 12 maan­de. Met an­der woor­de, na­dat di­vi­dend­be­las­ting in re­ke­ning ge­bring is, be­hoort die ver­wag­te in­kom­ste van 8% be­ter as heer­sen­de geld­mark­koer­se (voor be­las­ting) te wees. Soos reeds ge­noem, is li­ki­di­teit steeds ’n groot ri­si­ko, met die ge­mid­del­de daag­lik­se rand­han­dels­waar­de oor die af­ge­lo­pe 60 dae van die vier aan­de­le wat slegs R3,2 mil­joen per aan­deel be­loop. Dit is ook be­lang­rik om die moont­li­ke prys­skom­me­ling te oor­weeg. Hoe­wel die jaar­lik­se on­be­sten­dig­heid van 8% (se­dert 31 Au­gus­tus 2008) moont­lik la­er kan wees ver­ge­le­ke met die 15% van die FTSE/ JSE se in­deks van al­le aan­de­le oor die­self­de tyd­perk, is dit steeds ef­fens ho­ër as die 7,2% jaar­lik­se on­be­sten­dig­heid van die Al­bi.
Vir die­ge­ne wat ’n be­hoef­te aan ef­fens meer ri­si­ko en min­der li­ki­di­teit het, kan In­ves­tec(in­pr) en Psg-voorkeuraandele ook oor­weeg word. Al­bei dié voorkeuraandele het teen ’n ge­mid­del­de van R4 mil­joen (R2 mil­joen elk) oor die af­ge­lo­pe 60 han­dels­dae ver­han­del en jy kan hul­le nou teen ’n ver­wag­te di­vi­dend­koers van 11,2% (voor di­vi­dend­be­las­ting) koop.
Hoe­wel voorkeuraandele nie nood­wen­dig ’n ba­te­klas soos ge­wo­ne aan­de­le of die geld­mark in my por­te­feul­je moet ver­vang nie, glo ek dat daar goeie be­leg­gings­ge­leent­he­de is as jy om­sig­tig kies. Moe­nie die be­perk­te li­ki­di­teit en prys­skom­me­lin­ge uit die oog ver­loor nie en voeg voorkeuraandele lie­wer se­lek­tief as ’n klein toe­voe­ging tot jou al­ge­he­le por­te­feul­je by so­dat jy nie met gra­fiet in plaas van di­a­man­te sit nie. ■ te­rug­voer@fin­week.co.za