I vaaka-tiko va Afrika Dzonga ntsena lava ringaleke ku kuma phasipoto ya Afrika Dzonga. Eka mhaka ya vakhomi va tipasi ta wasi leti nyikiweke ku nga si fika ti 01 Mawuwana 1986, vaendli va swikombelo va fanele va sungula hi ku endla xikombelo xa pasi yo va na khodi ya ntila. Vaendli za xikombelo xo sungula va nga lava pasi na phasipoto hi nkarhi wunwe. Swikombelo hi swimbirhi swi nga endliwa hi nkarhi wunwe, loko munhu a nga lavi ku yimela loko pasi ri vuyile? Nawu wu hi pfumelela ku tirhisa mati hikhume n'we ta matirhiselo ya mati: tindlela to tala to hambana leswaku hi ku ka mati eka swihlovo swa mati, swo fana na swinambyana, ta fikelela nhluvukiso wa mfuwo na milambu, swihlovo ya le hansi ka misava, tindzawu leti tshamaka ikhonomi. Tin'wana ta tindlela leti ti nga ti tsakamile, leswaku ya ta tirhisiwa. tikisela swihlovo swa mati loko ti nga ku hlayisa mati, tanihi ku ya hlayisa emadan'wini lawuriwe hi vukheta. Xikombiso, Nawu ku kavanyeta kumbe ku cinca makhulukele, ya mati yo tanihi mati lama khuluka hi nambu kumbe xinambyana, kutani swi fanela wu pfumelela tindzawu ta vumaki ku leswaku ya pfariwa kumbe leswaku ku cinciwa makhulukelo ya halata mati ya thyaka ya nghenawona, hi xikongomelo xo kota ku aka patu lerintshwa emilambyeni na le swibambyanyeni, ku hunguta makhulukelo, ku tirhisa mati ya mpfula ku byala kambe ntsena loko leswi swi endliwa himirhi na swibyarhiwa tanihi makhwati ya bindzu laha ku tirhisiwaka mati yo tala swinene ku tlula lama tirhisiwaka hi swibyariwa swa mpfumelelo ya Ndzawulo no landzelela ntolovelo. Leswi swi vula leswaku mati ya mpfula lawa a ya milawu yo tika swinene yo basisa matifanele ku va ya fike emilambyeni, ya tirhisiwa hi swihlahla na lawa. Leswi swi sirhelela swihlovo swaswibyariwa migingirhiko leyi lawuriwaka, yo fana na ncheleto hi mati ya mati na vatirhisi van'wana. nkululo ku halata mati ya nkululo, ya kongoma thwii etindzawini ta nkululo ku heta mati ya nkululo, tanihi ku ya kongomisa emadan'wini laha ya nga ta hundzuka nkahelo, na swin'wana ku heta mati yo hisa ya nkululo, yo huma etindzawini ta vumaki na le switichini swo endla ghezi ku cinca vu-hansi, ribuwu na gondzo, ra mati tanihi loko nambu kumbe xinambyana xi cinciwa xi va mugero kumbe loko ku 'ceriwa sava eka ribuwu kumbe eka vu-hansi bya nambu leswaku ri ta tirhisiwa eka ntirho wo aka ku susa mati ya le hansi ka misava, leswaku ku ta va na migingirhiko yo fana na migodi na vumaki; na vuhungasi, bya mintlangu ya le matini yo fana na ku hlambela.