Geregtelike kennisgewings van onteiening: die feite - ProAgri
by Specialist Writer 20th August 2018, 11:25 am 621 Views Comments Off on Geregtelike kennisgewings van onteiening: die feite
Agri SA maan Suid-Afrikaners om berigte oor grondonteiening met omsigtigheid te lees.
"Agri SA wil daarop wys dat hierdie nie onteiening sonder vergoeding is nie en dat daar regsremedies tot beskikking van die grondeienaar is, wat skynbaar ook in hierdie geval uitgeoefen word," sê Annelize Crosby, Agri SA Hoof van Sentrum van Uitnemendheid: Grond.
"Indien die Minister gefouteer het deur te onteien voordat die geldigheid van die eis deur die hof besleg is, behoort die hof die eienaars te help."
Die media het oor die naweek berig oor onteieningskennisgewings wat op die eienaars van twee wildsplase in Limpopo beteken is. Daar is volgens berigte grondeise op die plase en 'n dispuut oor die vergoedingsbedrag wat aangebied is. Onderhandelinge oor die grondeis het reeds in 2013 begin. Volgens berigte is 'n kennisgewing van voorneme om te onteien reeds in Oktober verlede jaar op Akkerland Boerdery beteken. Die eienaars het destyds teen die onteieningskennisgewing van die minister van Landelike-ontwikkeling en Grondhervorming beswaar gemaak.
Die Wet op die Herstel van Grondregte en die riglyne hieroor is baie duidelik daaroor dat die Minister se onteieningsbevoegdheid slegs uitgeoefen kan word indien daar 'n geldige eis ingevolge die Wet is.
"Die Minister is gebonde aan die bepalings van die Wet op Administratiewe Geregtigheid en moet alle voorleggings wat in so proses aan haar gemaak word, behoorlik oorweeg," sê Crosby. "Indien sy dit nie doen nie, kan haar besluit deur die hof op hersiening geneem word."
Enige dispuut oor vergoeding moet ook deur die hof besleg word, maar dit hoef nie noodwendig voor die onteiening plaas te vind nie. Ingevolge die Onteieningswet moet 80% van die vergoeding wat aangebied is, op die datum van die onteiening aan die eienaar betaal word. Die eienaar kan daarna die hof nader om die vergoeding vas te stel. Volgens berigte is die grondeienaars in hierdie geval besig om hulle regsremedies uit te oefen.
Agri SA het wel kommer oor die formule wat die Waardeerder-Generaal skynbaar gebruik om regverdige en billike vergoeding te bepaal en is van mening dat hierdie formule in die hof getoets behoort te word.