Parlement besoek Alexkor myn na 10jaar – Radio NFM
Foto: Verskaf Vladimir Patckachakov
"Die gesamentlike mynraad bestaan uit drie lede van die Richtersveld Mining Company (RMC) en drie nie-uitvoerende direkteure van Alexkor."
By Bernadine Hearn	 Last updated Apr 16, 2021
Parlement besoek die Alex-myn vir die eerste keer sedert 2010
Die parlement se portefeuljekomitee vir openbare ondernemings het die afgelope week vir die eerste keer in meer as 'n dekade die lang reis na die Noord-Kaapse diamantmyn gemaak.
Die komitee, onder leiding van voorsitter Khayalethu Magaxa, was op Dinsdag 13 April deur die Departement van Openbare Ondernemings (DPE) ingelig oor die status van mynboubedrywighede en die skikkingsakte tussen die Richtersveld-gemeenskap en die regering.
Die inligtingsessie is by die hoofkantore van die Pooling and Sharing Joint Venture (PSJV) wat gevorm is tussen Alexkor SOC en die Richtersveld Mining Company (RMC).
Die besoek kom te midde van die mediaberigte oor die myn wat in finansiële moeilikheid is.
Vroeg in 2021 was daar gerigte dat die PSJV 56 mynwerkers met geweld afgedank het, terwyl agt gekies het om die vrywillige skeidingspakkette te aanvaar.
Dit was bo en behalwe die 190 werkers wat in 2019 afgelê is, waarvan sommige in daardie stadium nog hul afleggingspakkette ontvang het.
Die National Union of Mineworkers (NUM) het die afleggings in die hof betwis en aangevoer dat die PSJV-gesamentlike raad onbehoorlik saamgestel is, wat die afleggings tot niet verklaar het.
Na verwagting sal hierdie afleggings aan die lig kom wanneer die komitee die week die Alexanderbaai-, Kuboes- en Sanddrift-gemeenskap besoek.
Die voormalige maatskappysekretaris van PSJV, Raygen Phillips, het op 24 Augustus 2020 uit haar posisie bedank.
Sy het in haar bedankingsbrief volgehou dat die myngesamentlike raad nie behoorlik saamgestel is nie, en daarom is alle besluite wat deur die direksie geneem is onwettig – insluitend die afleggings – gemaak.
Die gesamentlike mynraad bestaan uit drie lede van die Richtersveld Mining Company (RMC) en drie nie-uitvoerende direkteure van Alexkor.
Sy het in die bedankingsbrief onthul dat die hoof uitvoerende beampte (uitvoerende hoof) van Alexkor, Lemogang Pitsoe, vroeg in 2020 as die tussentydse uitvoerende hoof van PSJV aangestel is en verder gegaan het om homself as voorsitter van die gesamentlike direksie aan te stel.
Laasgenoemde aanstelling kan slegs deur Minister Pravin Gordhan gemaak word, sê Phillips.
Die samestelling van die gesamentlike raad word egter al baie lank in twyfel getrek.
Volgens Phillips was die plasing van Lloyd McPatie – die destydse administrateur van Alexkor SOC – as voorsitter van die bestuur van die gesamentlike onderneming deur Gordhan in September 2019 ook 'n onomwonde oortreding van die voormelde skikkingsakte en die eenparige besluit tussen die gemeenskap en die regering.
Hierdie twee dokumente sal tydens die besoek onder die radar kom.
In 2003 het die Hoogste Hof van Appèl 'n belangrike uitspraak gelewer wat die Richtersveld-gemeenskap se reg op die minerale hulpbronne van die land herstel en beveel dat Alexkor die mense moet vergoed vir die skade wat aangerig is.
In 2011 is 'n gesamentlike onderneming (PSJV) saamgevoeg en gedeel tussen die gemeenskap en die myn.
AfleggingspakketteAlexanderbaaiBernadine HearnDepartement van Openbare OndernemingsKuboes- en Sanddrift-gemeenskapNational Union of MineworkersNoord-Kaapse diamantmynParlement