Voedselveiligheid in Afrika skep vele uitdagingsDie geveg teen besmette voedsel begin in die laboratorium. (Foto: Adrian Lange, Unsplash) Verskeie akademici het die nypende probleme rakende voedselveiligheid oor die hele Afrika tydens ŉ vyfdag-werksessie in Kempton Park voorgelê. Die teenwoordigheid van swaarmetale in voedsel, E. coli en salmonella-vlakke in vars produkte wat tuis verbou word, antibiotiese weerstandigheid in vee en die toets van mikotoksiene in graan is steeds op onaanvaarbaar hoë vlakke. Prof. Francis Ejobi van die Soroti Universiteit in Uganda sê voedselveiligheid is elkeen se verantwoordelikheid. (Foto: Du Preez de Villiers) Tydens die kongres het dit ook uitgekom dat die grootste uitdagings vir weldoeners en nie-regeringsorganisasies om ŉ mate van voedselstabiliteit te vestig, die volgende is: Om te meet is om te weet Volgens die Nasionale Metrologie-instituut van Suid-Afrika (NMISA), wat die kongres aangebied het, speel die akkuraatheid van meetinstrumente ŉ kritieke rol wanneer die standaard van voedsel getoets word. Wanneer voedselveiligheid ter sprake kom, kan daar nie kanse gewaag word met die kalibrering van toerusting soos skale, massastukke, termometers, temperatuur- en humiditeitsregistreerders, volumetriese pipette en glasware nie. Maroela Media het by dr. Maria Fernandes Whaley, senior bestuurder vir analitiese en materiaalwetenskappe in NMISA se chemie-, materiale-, metrologie- en mediese afdeling, gaan vasstel hoe dié organisasies help om voedselveiligheid te bevorder. “Ons by NMISA maak die veilige handel van produkte en dienste langs die voedselproduksiewaardeketting moontlik deur te verseker dat gewigte en mates in Suid-Afrika gelykstaande is aan dié op enige ander plek in die wêreld,” sê sy. “Byvoorbeeld, 1 kg in Suid-Afrika moet dieselfde wees as 1 kg in Egipte binne die gestelde toleransie en dit moet vandag, of selfs vyf jaar van nou af, ook geld. “Uit ŉ voedselveiligheidsperspektief behoort ŉ chemiese metingsresultaat in Suid-Afrika vergelykbaar te wees met ŉ toetsresultaat op enige ander plek in die wêreld.” Sy sê NMISA bereik hierdie doelwitte deur die volgende dienste te lewer: Tendai Chigiya van die Departement veeartseny tegniese dienste in Zimbabwe sê die vlakke van voedseldraende E. coli in pluimveevleis is baie hoog. (Foto: Du Preez de Villiers) Netwerk van weldoeners NMISA kan nie hul belangrike werk in ŉ vakuum doen nie en steun op verskeie medewerkers. Whaley sê haar organisasie vorm deel van die tegniese infrastruktuurondersteuningsdiens onder die departement van handel, nywerheid en mededinging. “Ons werk ook saam met die Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde (SABS), die Suid-Afrikaanse Nasionale Akkreditasiestelsel (SANAS) en die Nasionale Regulering vir Verpligte Spesifikasies (NRVS). “Ons grootste bondgenote in die bereiking van ons doelwitte is ons susterstaatsdepartemente wat betrokke is by voedselmonitering en -inspeksie, soos die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling en die departement van gesondheid se voedselbeheerafdeling.” Sy voeg by dat ander bondgenote die raad op gebruikersgoedere se voedselveiligheidsinisiatief en die Voedsel-en-landbou-organisasie (VAO) van die VN insluit. Dit is ŉ netwerk van voedselmonitering- en -inspeksielaboratoriums oor die vasteland wat mekaar ondersteun deur wedersydse opleiding en netwerke vir verbeterde voedselveiligheidskontroles en -metodes. Hierdie netwerk het ook uitgebrei om ander kritieke voedselveiligheidsbelanghebbendes in die privaat sektor en in die akademie in te sluit. Jean Rubakuba van die Uganda nywerheidsnavorsingsinstituut het die voorkoms van listeria in melk by informele verkoopspunte ondersoek. (Foto: Du Preez de Villiers) Die groot sondaars Whaley sê dit is te verwagte dat swaarmetaalvlakke hoër is in lande en streke met mynaktiwiteite en derhalwe rus daar ŉ groot verantwoordelikheid op die eienaars om mynafval en inperkingsgebiede verantwoordelik te bestuur. Daarmee saam rus die onus ook op dié regerings om water te monitor en inspeksies uit te voer. Hulle moet ook hulpbronne beskikbaar stel om te verhoed dat hierdie swaarmetaalkonsentrasievlakke nie oorskry word nie. Patogene soos salmonella, E. coli en listeria veroorsaak steeds sterftes bo aanvaarbare vlakke en moet gereeld gemonitor word, want dit kan grootskaalse uitbrekings veroorsaak deur akute blootstelling. In die gevalle waar fungi ŉ rol speel, sterf baie mense weens die akute blootstelling aan mikotoksien-besmette voedsel. Die chroniese blootstelling aan gevaarlike chemiese middels is geneig om eers later tot siektetoestande, soos kankers, te lei. Sy sê daar is voorbeelde van flieks soos Dark Waters en Erin Brokovich, wat die gevolge van blootstelling aan chemiese kontaminante uitbeeld.