Afrikaanse universiteit: Skerp kritiek oor Nzimande-‘dreigement’Dr. Blade Nzimande. Foto: GCIS Dr. Blade Nzimande, minister van hoër onderwys, se ideologies bevooroordeelde onderrok hang ver uit na sy dreigement die naweek om Akademia se registrasie te onttrek as dit eksklusief Afrikaans bly. Só sê akademici aan Maroela Media in skerp reaksie op Nzimande se uitlatings. Hulle het bygevoeg dit is belaglik dat hy Afrikaans aan rassisme wil gelykstel. Dr. Dionè Prinsloo, uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, het gesê die akademie het met kommer en verbystering van Nzimande se voorneme kennis geneem. Sy het gesê dit sal uiters ondeurdag wees as Nzimande Akademia se registrasie onttrek omdat dit in Afrikaans onderrig aanbied. “Die land het reeds ’n ernstige tekort aan instellings wat goeie gehalte-onderrig vir studente bied. Dit sal jammer wees as die minister instansies wat dit wel doen, nie bestaansreg gun nie.” Prof. Danie Goosen, voorsitter van die FAK, meen Nzimande se uitlatings getuig van ’n totale miskenning van die plurale aard van demokrasie. “Die minister wil ’n soort van eenvormigheid op hoër onderwys afdwing wat tipies is van sy kommunistiese agtergrond en mentaliteit.” Goosen meen die minister se houding is totalitêr en hy verstaan duidelik niks van ’n veelheid van kultuurgemeenskappe nie. “Sy sogenaamde vriendelikheid oor Afrikaans is ook ’n wanvoorstelling en dekmantel waaronder hy sy anti-Afrikaanse agenda wil deurvoer.” Dr. Theuns Eloff, voormalige visekanselier van die Noordwes-universiteit, meen Nzimande verstaan klaarblyklik nie die grondwet nie. “Sy ideologies bevooroordeelde onderrok hang ver uit deur Afrikaans as rassisties uit te beeld.” Volgens Eloff ontken Nzimande ook sy eie departement se taalbeleid wat volledig voorsiening maak vir Afrikaans as hoëronderwys-taal en vir universiteite om studente in Afrikaans te onderrig. “Afrikaans ken geen kleur nie en die minister se argument is grondliggend verkeerd.” Eloff het gesê as die minister voortgaan om rassetransformasie te dryf, gaan Afrikaans as universiteitstaal vernietig word. Hy het gesê Nzimande se benadering is ook inkonsekwent en hy moet verduidelik hoekom hy nie ook wil optree teen openbare universiteite wat eksklusief in Engels onderrig bied en Afrikaanssprekende studente uitsluit nie. Nzimande moet ook sê wat van die talle bruin studente in die Noord-Kaap en Wes-Kaap moet word wat nie Engels kan praat nie en ook toegang tot hoër onderwys wil hê. Dr. Danny Titus, uitvoerende hoof van die ATKV, het gesê Afrikaans is ’n inklusiewe taal en ’n saak van integriteit. Hy meen ’n openhartige gesprek moet met Nzimande gevoer word waar na mekaar se standpunte rondom Afrikaans geluister kan word. Volgens Titus is daar nog te veel wanbegrippe oor die taal wat dit nodig maak dat mense met mekaar moet praat. Volgens prof. Hans du Plessis, skrywer en akademikus, beweer Nzimande Afrikaans moet leer om saam met Engels te lewe. “Maar Afrikaans lewe al 200 jaar lank saam met Engels!” Du Plessis het ook gesê dit is “nonsens” dat Afrikaans gelykgestel word aan rassisme. “Die argument dat iets wat Afrikaans is bloot nie mag bestaan nie net omdat dit Afrikaans is, is teen die Grondwet en teen die hele gevoel van die betekenis van die Grondwet. Ons Grondwet laat ruimte vir diversiteit en daarom mag ons diverse universiteite soos ŉ Xhosa- of Zulu-universiteit hê,” het Du Plessis gesê. Du Plessis meen ook Nzimande wil nou met Engels doen wat die Nasionale Party in 1976 met Afrikaans wou doen. Hy vergelyk die Soweto-opstande in 1976 teen Afrikaans as onderrigtaal in skole met dit wat vandag byvoorbeeld by die Noordwes-Universiteit se Potchefstroom-kampus gebeur. “Die sagste teiken wat jy kan aanval is taal,” het hy gesê. “Hoekom is Ikeys of UJ dan nie oop vir Afrikaans nie? Dan moet dieselfde argument mos teen Engels ook geld. Eintlik sê die minister daar mag net Engelse universiteite wees, en dan doen hy presies dit waarvan hy Akademia beskuldig.” Prof. Marinus Wiechers, voormalige rektor van Unisa, lid van Akademia se adviesraad, en grondwetkenner, het op sy beurt gesê taal is deel van ŉ kultuur en het ŉ kultuurgrondslag, maar rassisme gaan oor onderskeid op grond van herkoms en afkoms. Die twee is dus nie vergelykbaar nie. “Indien ŉ persoon as wit of bruin gebore word, en iemand diskrimineer teen só ŉ persoon, dan is dit rassisme, dit is diskriminasie teen die persoon se herkoms,” het Wiechers verduidelik. “Maar taal is gelykstaande aan kultuurbesit. Dit is nie aangebore nie, dit is ŉ verworwe eienskap net soos kultuur.” Wiechers sê mens word met jou velkleur gebore, maar jy word groot in ŉ huis waar ŉ spesifieke taal gepraat word. Jy kan ook enige taal aanleer indien jy uit ŉ taalgemeenskap uitgesluit voel. “Wanneer iemand ras aan taal wil koppel, dan meng jy iets wat glad nie saamhoort nie.” Wiechers het dit ook benadruk dat die Grondwet dit uitdruklik stel dat alle amptelike tale gerespekteer moet word, maar om rassisme met kultuur te vermeng, teen die grondwet indruis. Volgens prof. Jacques van der Elst, uitvoerende hoof van die Afrikaanse Taalraad, is dit duidelik dat die minister hoegenaamd nie landsbelang en demokratiese beginsels in ag neem nie. “[Nzimande] kan nie nalaat om Afrikaans met apartheid te assosieer nie, terwyl Engels as taal nes Afrikaans gebruik is om apartheid te propageer,” het Van der Elst gesê. “Die minister se taak is om hom in nasionale belang te beywer vir die bevordering en instandhouding van uitnemende universiteite met hoë akademiese standaarde. Die formulering van taalbeleide kan hy aan universiteite se bestuursliggame oorlaat. Dit lyk egter eerder of die minister hom nou met ŉ afdreigtegniek oor taal besig hou met ŉ heksejag op Afrikaans.” Van der Elst sê die minister “vergeet” blykbaar dat elkeen die grondwetlike reg het om op eie koste ŉ onafhanklike onderwysinstelling tot stand te bring mits so ŉ instelling nie op grond van ras diskrimineer nie, mits dit by die Staat geregistreer is en mits dit standaarde handhaaf wat nie minderwaardig is nie, vergeleke by vergelykbare openbare onderwisinstellings nie. “Dis nie uitgeslote dat sulke onafhanklike onderwysinstellings selfs staatsubsidie kan kry nie. As ŉ mens kyk na wantoestande by sommige openbare instellings is dit nie moeilik om vergelykings tot voordeel van Akademia te tref nie.”