BERGREDE REEKS NO 4: Doodslaan doodgeslaan - Tafelberg Gemeente (Dolerend)
BERGREDE REEKS NO 4: Doodslaan doodgeslaan
BERGREDE-REEKS NO 4
Tema: Doodslaan doodgeslaan
Skrif: Matteus 5: 21-26
Ons gevalle menslike natuur is maar té geneig om iets soos sonde te relativeer. Dit beteken: Om sekere dinge as "groot" sondes te identifiseer en daarmee op 'n manier erns te maak, maar ander sondes af te maak as minder belangrik.
Iets soos woede, humeur en aggressie word meesal net as menslike swakhede gesien. En tog is dit juis een van die grootste boesemsondes in Christene se lewens – wat egter die maklikste oorgesien en verskoon word! Dit word as een van die meer "respektabele" sondes gesien! Woede word nie gesien as 'n té vreeslik ernstige saak nie. Dis baie weinig wat jy 'n Christen sal hoor sê: "Vergewe my en bevry my asb van my woede en kwaadword". Wat nog te sê dit wat die Here Jesus sê: "Vergewe my dat ek vir so en so in my hart vermoor het". VERMOOR het!
In stede hiervan maak ons gebruik van eufimismes. Versagtende maniere om iets te beskryf.
Ons sal byvoorbeeld sê: "Ek het my humeur verloor. Ek het wel 'n humeur ja, maar ek weet nie waar dit is nie. Ek het dit iewers verloor."
U sien? My humeur en woede is nie iets wat werklik MYNE is nie. Ek neem nie regtig daarvoor verantwoordelikheid nie. Dis iets buite my beheer. Ek het nie kontrole daaroor nie.
Of ons sê: Ek het net 'n bietjie stoom afgeblaas. Dis 'n uitdrukking wat kom uit die tyd van stoomlokomotiewe. Om te voorkom dat die druk binne-in die enjin te groot word en dit dalk ontplof, moes die drywer dit letterlik laat stoom afblaas.
Ons sê dus dat woede-uitbarstings 'n baie goeie en noodsaaklike uitlaatklep is vir al die emosies wat binne-in ons opgebou het. Pleks dat ons 'n beroerte kry, kan ons liewer stoom afblaas. Dis tog iets goeds. Ek ventileer maar net so 'n bietjie. Die emosies moet tog êrens heen ontsnap! Die emosies is tog in elk geval deur ander mense my aangedoen. Die rede waarom ek dit het, is ander se skuld. Ek neem nie persoonlik verantwoordelikheid daarvoor nie!
Is dit nie waar dat ons van woede en humeur as iets passief dink nie? Dis iets wat oor my gekom het en nie soseer iets waaraan EK aktief aandadig is nie.
Op die slegste gesien, is humeur en woede net 'n slegte gewoonte. En op die beste gesien, is dit iets wat noodsaaklik is vir ons welsyn, dit help ons om emosioneel gesond te bly.
Diep in ons binneste dink ons dus dat die Here Jesus Christus in die Bergpredikasie 'n bietjie te ver gaan en oordryf met Sy ernstige waarskuwings. Ag, dis sekerlik nie nodig om Hom op hierdie punt so ernstig te neem nie!
Dit is waarom Mat 5:21-26 so 'n belangrike paragraaf is. Lees die gedeelte!
Hierdie is die eerste van 6 kontraste wat die Here Jesus maak tussen wat "julle gehoor het die mense sê" en "wat EK vir julle sê".
Want onthou wat Hy in vers 20 gesê het: "Tensy julle geregtigheid die geregtigheid van die Fariseërs oortref sal julle nie die koninkryk van die hemel ingaan nie."
Jesus kontrasteer die tipies religieuse legalistiese gehoorsaamheid van "ek doen dit en dat sodat die Here met my tevrede kan wees" met die nuwe hart wat die Gees aan 'n sondaar gee waar gehoorsaamheid iets positief en vreugdevol word – NIE om guns by God te kry nie, maar OMDAT jy klaar in Sy guns IS! Reuse verskil!
As jy Jesus se volgeling is en die Heilige Gees woon in jou, SAL jy vrug produseer. En daardie vrug is 1000 keer meer as die goeie werke-godsdiens waarmee legalistiese religieuse mense in God se goeie boekies probeer bly!
Wanneer die Here sê: "Julle het gehoor dat daar vir julle gesê is", dan verwys Hy nie na die OT nie. Hy verwys na die verkeerde manier waarop die Fariseërs die OT hanteer het. En teenoor DIT kom sê HY nou iets anders! Hy korrigeer dus nie die Skrifte nie. Hy korrigeer wat vir die mense geleer is. Wat Hy sê korreleer 100% met die OT Skrif. Byvoorbeeld: Hê die Here lief met alles in jou (Deut 6:4). En Lev 19: Moenie in jou hart iets teen jou naaste hou nie. Moenie in jou binneste jou naaste haat nie. Om jou naaste in jou binneste te vermoor, is dus reeds 'n OT-Skrif gedagte.
Jesus kontrasteer dus nie die Wet teenoor die Evangelie nie. Ook nie die OT teenoor die NT (of Homself) nie. Hy kontrasteer die Wet – soos mense se tradisie dit verwring het – en die Wet soos wat Hyself dit sien (wat die korrekte insig is). "Julle het gehoor dat daar gesê word…" teenoor… "maar EK sê vir julle". Die 6de gebod sê: Jy mag nie moor nie. Jesus se interpretasie daarvan dra meer gesag as die Fariseërs en Skrifgeleerdes se gesag – en die gesag van hulle mensgemaakte tradisies.
Wat het menslike tradisies van die 6de gebod gemaak? Dit het dit verskraal tot slegs iets uiterlik. Net die uiterlike daad van iemand anders se lewe neem. Manslag. Iets wat in die hof strafbaar is en klaar.
Hoeveel keer het ek al in evangeliesasiegesprekke gehoor mense sê: "Maar ek het nog nooit iemand doodgemaak nie". Dit is om hulleself te verskoon dat hulle nie eintlik regtig totaal verdorwe en verlore is nie en dus nie 'n verlosser van buite nodig het nie. "Daar is nie eintlik 'n onoorbrugbare kloof tussen my en God wat slegs deur die kruis van Jesus oorbrug kon word nie, want ek is eintlik in beginsel 'n heel okay-mens en God behoort my eintlik in die hemel te verwelkom EN onthou: Ek het nooit iemand vermoor nie.."
Maar kan u hoor hoe word die 6de gebod verskraal?
Deur watter lens kyk die Here Jesus na die 6de gebod? Vers 22. EK sê vir julle: elkeen wat net vir sy broer kwaad is, wie sy broer beledig (Grieks RAKA: Jou leë kop), wie vir sy broer uitkryt as 'n dwaas, is strafbaar voor die regbank.
Jesus gee dus drie ander aspekte van moord: woede teenoor iemand, om iemand te beledig, om iemand af te skryf (Jy is goed vir niks (die Grieks: moroon)).
Moord gaan dus baie dieper as wat jy net fisies aan iemand anders doen.
Volgens die Here Jesus, gaan die drie aspekte van moord gepaard met drie tipes verswarende strawwe: Strafbaar voor die regbank, strafbaar voor die Joodse Raad en strafbaar met die helse vuur.
Ons moenie te veel inlees in die verskillende strawwe nie – so asof jy hel toe gaan as jy iemand 'n moroon noem, maar slegs voor die Sanhedrin strafbaar is as jy iemand 'n dwaas noem.
Ons moet eerder die kernboodskap raakhoor: Jy en ek kan 100% moordvry wees en tog kan ons onder die oordeel van God wees indien ons lewe gekenmerk word deur goed soos woede, humeur, beledigings, bitterheid, onvergewensgesindheid.
Jy en ek het dalk nog nooit ons hande om die nek gesit van iemand wat na die beeld van God gemaak is om hom of haar te wurg nie, maar in ons hart wil ons graag sien dat sy/haar reputasie stukkend geslaan word.
Vir die lewende God gaan dit meer oor die hart, want dit is waar ons ware mens-wees is. Spreuke 4:23 > Bewaak jou hart meer as enigiets anders, want dit is die oorsprong van jou lewe.
Ons het sekerlik die reg om 'n opinie te hê oor leiersfigure in die samelewing en om baie sterk oor ons saak te voel. Erge emosies is ook nie verkeerd nie. Om erg emosioneel en opstandig te voel teenoor patetiese leiers, is nie verkeerd nie. Maar ons mag nie mense vermoor in ons gedagtes en gesindhede nie. Die Gees van Christus sal dit nooit toelaat nie.
Veral op sosiale media sien ons dikwels hoe mense mekaar verskeur met woorde – asof dit nie werklike beelddraers van God is teenoor wie ons gal braak nie! En asof dit wat óns aan Gód gedoen het nie miljoen keer erger is as dit wat ons 'n renons gee in wat ander mense doen nie! En HY is stadig om toornig te word, sê die heilige Skrif. As daar iemand is wat BAIE STADIG is om toornig te word, is dit die Here God. En elkeen wat uit Hom gebore is, het Sy saad/natuur binne in hulle (1 Joh 3:9).
Natuurlik is dit ook so dat nie alle vorme van kwaadword, toorn en woede sondig is nie! Dis 'n menslike emosie wat die Here aan ons gegee het net soos enige ander emosie – en daarom is dit in beginsel goed. Hy sal nie 'n bose emosie skep nie!
Jesus – as ware mens – kon ook kwaad word (Mat 21). Dink aan die reiniging van die tempel toe Hy met 'n sweep onder die mense ingespring het. Ek kan my nie voorstel dat Hy dit met 'n hemelse glimlag gedoen het nie! Hy het selfs die verkopers se tafels omgekeer. En in Matteus 17 praat Jesus met die Skrifgeleerdes en sê vir hulle: "Julle blinde dwase!" Hy gebruik die woord MOROS (moroon) – dieselfde woord as wat Hy hier in Matteus 5 gebruik om aan te dui wat Sy volgelinge NIE mag sê nie! Markus 3:5 > Jesus het hulle kwaad aangekyk. Jesus was dus kwaad, maar het nie gesondig nie.
Wat is dit dan wat toorn en woede sondig maak? Daar is woede wat reg is (die emosie wat God geskep het) en woede wat verkeerd is (goeie emosie wat die pad byster geraak het). Wat is die verskil?
Woede is sondig wanneer enige van die volgende 5 kenmerke teenwoordig is:
1 Kwaad sonder rede – vers 22 – "wanneer jy sonder rede kwaad is vir jou broer" (wissellesing in Griekse teks).
2 As jou woede buite verhouding is tot dit wat jou woede veroorsaak. Oorsaak nie so groot, maar jy ontplof binne sekondes met atoom-energie.
3 As jou woede buite beheer is – selfbeheersing buite sig (Efes 4:26). Wanneer jy kwaad is, moenie sondig nie. Selfbeheersing is vrug van die Heilige Gees.
4 As daar in jou emosie geen verbindingslyn is met die heiligheid van God en waarheid van die Evangelieboodskap nie. Markus 3:5 > Hy het hulle kwaad aangekyk, hartseer oor hulle hardheid van hart. Jesus se woede was vermeng met hartseer oor mense wat nie die Evangelieboodskap snap nie.
5 As dit aanhou en voortgaan en jy opsetlik daaraan vashou en die ander persoon wil straf. Terwyl jy eintlik net jouself straf en vernietig! Jy laat die duiwel 'n houvas op jou kry. Efes 4:26-27. Woede is 'n vastrapplek vir satan.
In kort: Goeie woede gaan oor God se eer en ander mense se heil. Sondige woede gaan oor ons eie self, eie belang, selfsug. Kyk bv na Jakobus 4…
Jakobus 4:1-2 > Waar kom die stryd vandaan? Waar kom die rusies onder julle vandaan? Kom dit nie van julle selfsugtige begeertes wat gedurig binne-in julle woed nie? Julle wil dinge hê, maar kry dit nie en wil dan moord pleeg. Julle is jaloers op 'n ander man se goed en kan dit nie in die hande kry nie en dan maak julle rusie en baklei julle. Julle kry nie, omdat julle nie bid nie."
Ons raak kwaad omdat ons EIE EK aangetas word. Omdat Koning Mens nie kan kry wat hy wil hê nie. Dit is net EK EK EK al die pad. EK wil rus en vrede hê. EK wil in die saak geken word. EK wil my reputasie handhaaf. Wat sal mense van MY dink. Moenie dat iemand MY aantas nie. Wat EK WIL word nie aan voldoen nie.
Jy word nie kwaad as jy kry wat jy wil hê nie. Jy word kwaad as die grote JY gedwarsboom word!
Wanneer jy as jongmens (byvoorbeeld) nie mag uitbly so laat soos jy wil nie, nie na die movie mag gaan waar jy wil gaan nie, nie die vriend mag huistoe bring wat jy graag wil nie. Wanneer jou suster kry wat JY graag wou gehad het…. dan kom die woede!
Dis presies wat Jakobus sê.
Dit is waarom woede aan moord verbind word.
Want as my EK bedreig word, is daar IEMAND wat daarvoor verantwoordelik is. IEMAND staan in MY pad! My kind staan in die pad van wat EK wil doen. My ouers staan in die pad van wat EK wil. Die HERE staan in MY pad! Ek wens ALMAL wat in my pad staan wil net WEGRAAK. 1 Johannes 3:15 > Elkeen wat sy broer haat, is 'n moordenaar. Dit geld ook vir mense wat ons nie eens ken nie: politikus, iemand op internet, akteur of sanger.
Maar daar is ook 'n positiewe kant van die 6de gebod! Jesus praat daarvan in die laaste paar verse. Hy gee twee voorbeelde:
Die eerste het met die tempel te make. Heel bekend vir enige Israeliet in Jerusalem. Die gelowige is op pad na die tempel om sy gawe te gaan gee. Dalk geld, dalk 'n offerdier. Hy wil iets vir die diens van die Here gaan gee. Dit is voortreflik. Maar daar is iets wat belangriker is as dit. Sy verhouding met ander mense, ander gelowiges. Hy weet iemand het iets teen hom. Van groter belang as die aanbidding in die tempel, is om met daardie persoon te gaan regmaak. Al het hy iets teen jou, gaan maak jy reg – vir in soverre as wat dit moontlik is.
Die ander voorbeeld wat die Here noem speel in die hof af. Iemand wil jou hof toe sleep. Gaan stel die saak met hom reg nog voordat die hofsaak begin. Al is dit die ander persoon wat verkeerd is.
Die opvallende van beide voorbeelde: Nie een het te make met JOU woede nie. Mens sou dink dat, ná dit wat Jesus aan die begin gesê het, Hy voorbeelde sou gebruik wat begin met iets soos: "Nou in verband met JOU woede, hier is praktiese voorbeelde." Maar nee, dit gaan oor wanneer jy daarvan bewus is dat ANDER vir JOU kwaad is!
Sien jy wat sê die Here? Woede is só 'n ernstige saak, dat jy enigiets moet doen om dit te verhoed – nie net in jou eie binneste nie, maar selfs in ander mense wat geldige/legitieme woede teen jou het! Ten alle koste is Jesus se mense vredemakers en mense wat versoening wil bewerk. En daarin aard hulle na hulle hemelse Vader!
Die vrug van die Heilige Gees in Christene se lewens is met ander woorde die volgende:
1 Jy doen alles in jou vermoë om verhoudings te herstel waar jyself verkeerd was. Dit is belangriker as aanbidding in die erediens! 1 Samuel 15:22 > Gehoorsaamheid is beter as offerhandes. Versoening is noodsaaklik.
2 Jaag na versoening voordat dit te laat is. Versoening is dringend.
As die Heilige Gees in jou en my woon, sal Hy ons altyd dring om hierdie twee dinge te snap: Versoening is noodsaaklik en dringend! Dis die Gees wat jou laat voel: Ek voel ek MOET dit doen en voel ek moet dit NOU doen! Nie omdat ek bang is ek gaan hel toe of omdat ek bang is die Here gaan my verwerp nie. Maar omdat Sy liefde in my is en omdat ek weet dis presies hoe HY is. Hy het vrede en versoening op die kruis bewerk. En ek lyk mos na Hom. Ek aard na Hom. Daarom spoel dit ook uit my hart en lewe na buite toe uit!