Hoe om oor geld te dink (in teorie in elk geval)(Foto: Towfiqu barbhuiya/Pexels) Daar is geen gebrek aan stoeistukke oor geld nie… of oor die konsep nie: “Money makes the world go round”; “Talk is cheap, but money buys the whiskey”; “Geld wat krom is, maak reg wat stom is”; “Geld is die wortel van alle kwaad”. Elke tweede popster skryf daaroor. Van ABBA (“Money, money, money”), Pink Floyd (“Money”) en Dire Straits (“Money for nothing”), tot meer onlangs Lil Wayne (“Money on my mind”) en Travis McCoy en Bruno Mars (“Billionaire”). Waar die konsep van geld vandaan kom is vrek interessant, maar val buite die bestek van hierdie rubriek. Wat wel waar is, en of ons nou daarvan hou of nie, dis deel van die wêreld om ons, en ons kan nie maklik daarvan ontkom nie. In elk geval nie sonder dat jy na ŉ spookeiland noord-oos van Puerto Rico trek, dreadlocks groei, jou eie wortels aanplant en moderne tegnologie die rug keer nie. Om te verhoed dat jy, soos The Verve sing, ŉ geldslaaf sal bly tot jy sterf, kom ons probeer anders oor geld dink. Onthou: geld is eintlik maar net ŉ uitdrukking van waarde. Dit verhoed dat ek my hoenders met jou skaapwol moet ruil, sodat ek die skaapwol vir Pieter se kitaarsnare kan ruil Dis toerusting, gereedskap, instrumente. En nes jy kan leer om byvoorbeeld ŉ boor met sukses aan te wend, kan jy dit ook met geld doen. Natuurlik: soos enige verandering, gaan jou situasie nie oornag verander nie (behalwe as jy die Lotto wen, en dit bring sy eie probleme). Praat asseblief met jou makelaar, of ŉ klankbord wat vir jou sal werk, oor jou spesifieke situasie vir gepaste advies. Ek klink seker al soos ŉ plaat wat vashaak, maar die meeste finansiële beplanning begin hier. Ek sal in ŉ volgende rubriek in meer detail hierop ingaan, maar beskou ŉ begroting as jou bloudruk. Natuurlik gebeur die lewe. Immers: vergassers van karre pak op, klein Joané sing ŉ plek in die Tygerberg-kinderkoor los (en moet nou skielik in Londen gaan optree), jou skoonmense trek in julle tuinwoonstel in. Dalk sommer al drie op een slag. As jy egter met ŉ plan ingaan, en begroot vir ŉ noodfonds, kan jy die angel uit sulke dinge trek. Benader jou begroting met werklike bedrae, ja, maar jy kan dit ook as persentasies doen. Dan maak dit minder saak wat jy verdien. Rofweg: begroot rondom 30% vir behuising, 15% vir kos, 15% vir spaar, 10 tot 20% vir versekering, 10% vir vervoer, 5% vir rekeninge, en die balans vir goed soos vermaak, klere en persoonlike uitgawes. Jy kan ook hier inbou as jy byvoorbeeld 10% geld vir die kerk of die DBV wil skenk. Om die waarheid te sê, ek sou voorstel jy gee geld vir iets wat nie noodwendig vir jou iets gaan teruggee nie. Dit help om jou dankbaar te hou. Let daarop dat jy meer begroot vir behuising en kos as vermaak. Dis immers op die balans belangriker dat jy ŉ dak oor jou kop het, as wat jy moet kan saamgesels by die koffiekan oor Ludik op Netflix. Die persentasie vir besparing kan waarskynlik hoër – en jy moet dit beskou as jy wat jouself eerste betaal. As jy gaan probeer spaar wat oor is van jou begroting, gaan jy vind daar is nooit iets oor nie. As dit vir jou makliker is, benader jou spaargeld se aftrekkings as debietorders, en herbelê jou winste. Stel vir jouself doelwitte. As jy weet jy spaar vir ŉ deposito op ŉ huis, is dit makliker om “nee” te sê vir daai Jimmy Choos wat jy nie regtig nodig het nie. Hoe meer, en hoe vinniger jy geld spaar, hoe vinniger raak jy minder afhanklik van ŉ salaris. En hoe vroeër jy begin (sommer met jou eerste tjek), hoe beter. Hierdie is natuurlik maklik in teorie, en moeilik in praktyk. Soos wat ons weet die sleutel tot gewigsverlies is verbrand meer as wat jy inneem. Daai teorie verdrink maklik in jou agterkop die oomblik wat die bure kom braai en Mart-Marié bring haar driedubbele death by chocolate-koek. Wat ek hiermee bedoel is dit: ons as mense, bewustelik of onbewustelik, is konstant besig om ons plek in die trop te meet. Ongelukkig gebruik ons baie keer materiële goed as snelskrif. Breker en Baby moet suksesvol wees en deel van die elite, want hulle ry ŉ Mercedes E-klas, drink uitsluitlik KWV 10 jaar en gaan hou vakansie in Mauritius, nie Margate nie. Maar Breker slaap dalk nie saans nie, want hy is so diep in die skuld dat die eisers hom snags bel en dreig met Russiese knieslaners wat Baby se 4 karaat-trouring sommer van haar vinger af sal gaan haal by die skoonheidsalon. Moenie soos Breker en Baby wees nie. Jou Renault Sandero is dalk nie so mooi nie, maar hy kry jou ook by die werk. En Margate is dalk nie so eksoties nie, maar dis nader en die water is nog steeds lekker warm. Elke sent wat so gepronk word, is geld wat eerder vir jou kon werk deur dit iewers te spaar, of jou huis vinniger af te betaal. En vir wat? Om mense te beïndruk van wie jy in elk geval nie regtig hou nie? ŉ Mens kan nie die rat race wen nie. Leon-Ben Lamprecht (Foto verskaf) Daar is ŉ rede hoekom fiksheidsinstrukteurs ook verneukdae inbou. Dis goed en mooi om die reguit pad te loop. Maar jy kan ook nie ophou leef uit vrees nie. Daar is uitsonderings, maar vir die meeste mense sal om nét te spaar moeilik wees. So nou en dan is ŉ Spur-burger nodig. Of dalk wil jy regtig daai Jimmy Choos hê. Spaar dan daarvoor, maar besef dit kom wel ten koste van iets anders. Of dalk is skaapvleis een keer ŉ week jou Jimmy Choos, of wil jy terstond Mauritius toe. Elkeen se situasie is uniek. Maar wat wel vir byna almal geld is dit: alles in matigheid, ook matigheid. Dus: beloon jouself so nou en dan, maar koppel dit aan ŉ doelwit wat jy behaal het: jy het jou skuld afbetaal, of jou beleggingsrekening het R50 000 oorgesteek, of jy kry dit al ŉ jaar reg om R200 per maand te spaar. Dalk maak geld, of die stres oor geld jou ŉ poephol. Vir laasgenoemde sal die spaar help. Vir eersgenoemde? Dalk moet jy tog maar na daai spookeiland noord-oos van Puerto Rico trek. Ken die reëls, maar breek hulle so dan en wan. Onthou die mier en die sprinkaan, en die haas en die skilpad.