Enige kombuis is by uitstek haar gemaksone; daarom was die skok besonder groot toe ’n paniekaanval dié kosfoendi in haar eie kombuis tref.
“Ek was ’n angstige kind. Ek het gister met my ma hieroor gepraat. Dit was altyd deel van my om op my senuwees te wees. Ek was benoud oor alles.”
In die ses maande wat die aanval voorafgegaan het, was sy onder geweldige werkdruk met ’n nuwe TV-kosprojek.
“Ek dink ek het steak gebak. Ek kon nie op een plek bly staan nie. Ek het op en af begin loop; kriewelrig geraak. My asemhaling het ál vinniger geraak. Ek wou nie hê Rick moes dit agterkom nie, want ek wou hom nie bekommer nie.
“Toe word dit net erger. Ek het op die bad se rand gaan sit en stadiger probeer asemhaal. En skielik het golwe paniek my oorval. Ek het by die badkamerdeur uitgestrompel en vir Rick gegil, want ek dog ek kry ’n hartaanval. Ek het ál vinniger begin asemhaal. Hy het geroep: ‘Bly by my! Bly by my!’ ”
Anél het op die bed gaan lê tot sy weer haarself gevoel het. Kliniese angssteuring is by haar gediagnoseer en medikasie is voorgeskryf. Haar angs is nou onder beheer danksy die medisyne en kognitiewe gedragsterapie wat sy by ’n sielkundige ondergaan.
Met dié terapie leer sy tegnieke aan om paniekaanvalle in bedwang te hou – en dit werk, want sy het nog nie weer ’n aanval gehad nie.
Sy besef nou in die aanloop tot die aanval was haar lewe soos ’n drukkoker waarin die stoom bly opbou tot die deksel later afskiet omdat die drukking nie ontlaai nie, verduidelik Anél.
“Ek dink hierdie onderliggende dinge – werkdruk en my ma se gesondheidsprobleme – het die angs laat opbou omdat ek nie meer ’n uitlaatklep, soos oefening, gebruik het nie. Dit het die paniekaanval veroorsaak.
“Wanneer ek nou angs en paniek om die deur sien loer, trek ek my tekkies aan en hardloop 20 keer om die blok. Dit help baie en werk soos ’n bom.”
’n Fobie is ’n kwaai vrees vir iets baie spesifieks, soos slange, spinnekoppe of hoogtes. Die intensiteit van die ervaring van angs en die kliniese implikasies daarvan wissel in ’n spektrum ongeag die spesifieke aard van die steuring of die diagnose, sê dr. Kobus Roux, ’n psigiater van Benoni. “Dit is goed om ’n dokter of sielkundige te spreek om jou te help besluit oor die regte vorm van behandeling,” voeg hy by. Soms kan angs beheer word deur net psigoterapie of bloot aanpassing in jou leefstyl, soos meditasie of matige oefening. In ander gevalle is chroniese medikasie nodig. “Pasiënte moet nooit dink hulle is nie siek genoeg nie. As hulle enige ongemak weens angs verduur, moet hulle professionele hulp kry,” sê Kobus. “Die grootste gevaar is selfmedikasie met onder meer drank of dwelms.”
Mense beland dikwels in ’n on- gevalleafdeling met die idee dat hulle ’n hartaanval kry – of hulle dink iets katastrofies gebeur met hul liggaam.
Daar is ’n sterk verband tussen angs en depressie; die een kan in die ander oorgaan, sê Kobus. Baie van die simptome kan oorvleuel, want ’n soortgelyke biochemiese steuring is onderliggend aan albei toestande, verduidelik dr. Rykie Liebenberg, ’n psigiater van Sandton.
Angs is ’n normale emosie en almal ervaar dit soms, maar in toepaslike omstandighede, soos wanneer jy in gevaar is of voor ’n eksamen of sportwedstryd of by ’n nuwe werk, sê die Sandtonse psigiater dr. Rykie Liebenberg.
Die behandeling sluit in medikasie, sielkundige terapie en leefstylaanpassings. Volgens Rykie kan ’n psigiater medisyne voorskryf wat die angstigheid in toom hou terwyl ’n sielkundige jou kan help om insig in die oorsprong van jou angstigheid te kry.