Outoritarisme is nie versoenbaar met ekonomiese vooruitgang nieProf. Ludwig von Mises Deur Patrick Barron Is dit moontlik, of dalk selfs wenslik, dat ekonomiese vryheid en vooruitgang versoenbaar is met ŉ outoritêre regering? Alhoewel sommige so mag glo, is dit ŉ denkfout. Vryheid is ondeelbaar. Daar is geen skeiding tussen politieke vryheid en ekonomiese vryheid nie. Dit is die posisie van Ludwig von Mises, denker in die Oostenrykse skool van ekonomie, self: “Tirannie is die politieke uitvloeisel van sosialisme, aangesien die verteenwoordigende regering die politieke uitvloeisel van die markekonomie is.” “As een meesterplan die planne van elke burger moet vervang, moet eindelose gevegte ontstaan. Diegene wat nie met die diktator se plan saamstem nie, het geen ander manier om voort te gaan as om die despoot met wapengeweld te verslaan nie.” “Kapitalisme beteken vrye onderneming, soewereiniteit van die verbruikers in ekonomiese sake, en soewereiniteit van die kiesers in politieke aangeleenthede. Sosialisme beteken volle regeringsbeheer van elke sfeer van die individu se lewe en die onbeperkte oppergesag van die regering in sy hoedanigheid as sentrale raad van produksiebestuur. Daar is geen kompromie moontlik tussen hierdie twee stelsels nie.” Sommige mag Mises se bewering uitdaag. Verwysing na ŉ gesaghebbende, selfs na iemand so prominent soos Mises, bewys immers nie dat hy reg is nie. Sommige mag sê dat ekonomiese vooruitgang afhang van die veiligheid van ŉ mens se persoon en jou eiendom. En is dit nie duidelik dat outoritêre regimes wel beter interne veiligheid bied, hoe streng die straf ook al is, as hul meer permissiewe bure nie? Sommige outoritêre lande, soos China en sommige Arabiese lande, bevestig daardie uitgangspunt. Solank mens die reëls gehoorsaam, kan besigheid floreer. Of so word beweer. So, daar moet meer aan die argument wees as om Mises se bewering teen die bewerings van ander op te weeg. Kom ons kyk na ŉ paar. Een van die hoofprobleme met outoritêre heerskappy is “wie kan die outoritêre kies?”. Die Westerse samelewing het verby die Goddelike reg van konings beweeg, hoewel koninklike opvolging steeds in sommige Midde-Oosterse lande heers. Die meeste outoritêr-neigendes baseer hul reg om te regeer op die gewelddadige omverwerping van die bestaande regime. China, Noord-Korea, Iran en Kuba kom ter sprake. Dit bied kwalik ŉ stewige intellektuele grondslag vir óf huidige óf toekomstige heersers. Mises het beweer dat demokrasie die beste vorm van regering is omdat dit vreedsame oorgange van regerings moontlik maak. Die mense besluit wie regeer via periodieke verkiesings. Wanneer dit lyk of die samelewing in die verkeerde rigting gaan, geniet ŉ vreedsame verandering van leierskap voorkeur bo ŉ poging om die bestaande regime met geweld omver te werp. Dinamisme is die essensie van ŉ vooruitstrewende ekonomie wat nuwe maniere aanneem om aan die eise van verbruikers te voldoen en om ou maniere te laat vaar. Joseph Schumpeter het hierdie proses “kreatiewe vernietiging” genoem. Dit is vervloeking vir ŉ outoritêre samelewing. Outoritêre samelewings ontvang ondersteuning van onbevoegde sikofante, wat deur die outoritêre self in gunstige posisies geplaas is. Waar daar egter geen kreatiewe vernietiging is nie, is daar geen vordering nie, slegs vertraging. Ludwig von Mises en Freidrich Hayek – twee groot denkers in die Oostenrykse skool van ekonomie My reis na die Sowjetunie in die vroeë 1970’s as offisier in die lugmag het bevestig wat ek reeds geweet het. Die Sowjetunie was besig om (letterlik!) van binne af te verbrokkel. Daar was min verbruikersgoedere en wat vir die gewone Sowjet-burger beskikbaar was, was bo my ergste verwagtinge slordig. In sy lang en uitstekende inleiding tot sy boek Requiem for Marx wys Yuri Maltsev daarop dat een van die redes waarom die ystergordyn geval het, was dat die mense eenvoudig opgegee het om in ŉ toenemend kranksinnige samelewing te probeer leef. Fredrich Hayek, denker in die Oostenrykse skool van ekonomie, herinner ons daaraan dat die outoritêre geen beter insig as enigiemand anders het in hoe om ŉ ekonomie te orden nie – dit is ook nie moontlik vir enige groep sentrale beplanners wat met die kragtigste gereedskap gewapen is nie. Die miljarde besluite wat vereis word, is onbekend en onkenbaar. Min mense weet meer as ŉ paar klein fasette van hul eie bedryf en die behoefte aan voortdurende aanpassing by markkragte buite hul of enigiemand anders s’n. Ons moet almal bereid wees om die oue uit te gooi en die nuwe aan te neem om tred te hou met veranderende markte. Die wet is “verander of sterf”. Die dood kan stadig wees, of dit kan skielik wees, maar daar is geen plaasvervanger vir verandering nie. Die belangrikheid om te verstaan dat vryheid ondeelbaar is ŉ Halwe dekade van fiat-gelduitbreiding het ekonomieë wêreldwyd so ontwrig dat ŉ ernstige resessie op die horison is. Pryse styg. Wêreldhandel word aangeval. Die wêreld is op die randjie van kernoorlog. Soewereine skuld is op absurde vlakke. Al hierdie beledigings vir gewone mense word aan ons gebring deur regerings wat buite beheer is, wat geen begrip van werklike ekonomie het nie en natuurlik geen werklike begrip van welvaartskepping het nie. ŉ Voorbeeld is hoe weelderige werkloosheidsvoordele werkers ontmoedig het om werk te soek. Moenie hulle kwalik neem nie. Dit is rasionele eiebelang vir miljoene om die aalmoese te neem. Blameer asseblief die politici dat hulle dit alles moontlik gemaak het met fiat-gelduitbreiding. Ongelukkig, wanneer die bitter vrugte van hierdie mislukte beleide nie meer geïgnoreer kan word nie, sal te veel die regering versoek om ŉ sterk hand te vat en “iets te doen”. Die probleem is dat dit dieselfde mense is wat die probleem veroorsaak het – verder het hulle of enigiemand anders in die regering geen idee wat om presies te doen nie. Maar dit sal hulle nie keer nie. Dit moet lyk asof hulle “iets doen”. Die enigste antwoord is totale vryheid, vryheid in beide die ekonomiese en politieke sfere. Die ekonomie moet deur verreikende aanpassings gaan om kapitaal na sy beste gebruik te herlei soos bepaal deur verbruikers en nie soos bepaal deur die regering nie. Die werklikheid moet seëvier. Al hierdie fiat-gelduitbreiding het baie kapitaal vernietig deur dit na minder produktiewe gebruike te rig as wat die publiek in ŉ omgewing van totale vryheid sou bepaal. Ons moet die versoeking weerstaan om te glo dat ŉ sterk man ons kan red. Ons kan net onsself red. Dit beteken harde werk, spaar en spaarsamig leef. Natuurlik is hierdie drie eienskappe die teenoorgestelde van wat die Weste vandag kenmerk; dit wil sê nie werk nie, nie spaar nie, en bo jou vermoë leef! Hierdie artikel het eers op Mises.org verskyn en is met toestemming van die Vryemarkstigting gepubliseer.