Etnologie | minderheidsverslag - Part 4
Is jy 'n Boer of is jy 'n Suid-Afrikaner?
Voor 1910 het Suid-Afrika nie bestaan nie. Daar was nie so 'n land nie. Die woord Suid-Afrika was gebruik om 'n geografiese gebied aan te dui, soos byvoorbeeld Noord-Afrika of Oos-Europa. Die benaming Zuid-Afrikaansche Republiek was wel gebruik vir die Transvaal gebied, maar nie vir enige ander gebied nie.
Met die totstandkoming van die Unie van Suid-Afrika in 1910, het Britse Imperialiste 'n lank gekoesterde ideaal bereik . Die manier hoe die storie vertel word, bring mens onder die indruk dat dit slegs oor die vereniging van die blankes gegaan het. Blykbaar het sir George Grey al in die 1850's gedink om die verskillende lande in suidelike Afrika te verenig. Op daardie stadium was die Colonial Office nie oortuig dat dit uitvoerbaar was nie. In 1867 het Kanada as 'n federasie van 3 Britse kolonies ontstaan. Die sukses hiermee is opgevolg met 'n plan van aksie vir suidelike Afrika. Die probleem was dat die Britte net beheer oor 'n kleinerige gebied gehad het. Die Boere van die republieke het hulle eie lande gehad en het nie belang gestel om hulle onafhanklikheid prys te gee nie. Daar was ook groot gebiede waar Swartmense oor hulleself regeer het. 'n Plan moes met die wederstrewiges gemaak word.
Sir Bartle Frere was aangestel as Britse Hoë Kommissaris in suidelike Afrika om die Policy of Confederation te implementeer. Volgens hierdie beleid moes hy die verskillende Britse kolonies, die onafhanklike Boererepublieke en onafhanklike swart volke onder gesamentlike Britse beheer bring.
Die gebied wat deur die Britte Kaffraria (die lande van die Xhosas) genoem was, is stuk-stuk deur Brittanje geannekseer en by die Kaapkolonie ingelyf. Volgende aan die beurt was Transvaal. Sir Theophilus Shepstone het die Transvaalse republiek doodluiters namens Brittanje geannekseer. Hierna vestig Frere sy aandag op die Zoeloe koninkryk. Zoeloeland word ingeval, maar die Britte verloor. Die Boere van Transvaal veg terug en die Eerste Vryheidsoorlog volg. Die Britte verloor. In 1895 is daar die Leander Starr Jameson inval van Transvaal, maar dit misluk. Zoeloeland word in 1897 deur die Natalkolonie geannekseer. Hierna volg die Anglo-Boere Oorlog en die twee Boererepublieke kom onder Britse beheer. Nou was die pad oop vir die stigting van Suid-Afrika.
Daar was nou vier selfregerende Britse kolonies: Kaap, Natal, Transvaal en Vrystaat. 'n Konferensie is belê om die vereniging van die vier selfregerende kolonies te bespreek. Natal wou 'n federasie hê, maar die res het 'n unitêre staat verkies. Die kompromie was 'n unitêre staat met provinsies wat uitgebreide magte sou hê. Die geskil oor 'n hoofstad is opgelos deur vier hoofstede te hê. Die Kaap se stemreg is verskans. Engels en Hollands het die twee amptelike tale geword. 'n Wetsontwerp is opgestel en in Mei 1909 goedgekeur en na die Britse Regering gestuur. Die House of Commons en die House of Lords het dit onveranderd goedgekeur en koning Edward VII het dit onderteken. Die Vrede van Vereeniging was op 31 Mei 1902, die Unie van Suid-Afrika het op 31 Mei 1910 tot stand gekom. Hoekom dink ons 31 Mei is 'n goeie datum?
Daar was nou 'n nuwe land op die wêreldkaart, Suid-Afrika. Al die inwoners, (wit, swart of wat ook al) was Suid-Afrikaners. Nou kon begin word met die Nasiebou. Nasiebou is 'n politieke proses wat deur propaganda die publiek wil oortuig dat iets wat nie bestaan nie wel bestaan. Nie-blankes het vir alle praktiese doeleindes geen seggenskap gehad nie. Die African National Congress is in 1913 gestig. Die Boere was onder dwang Suid-Afrikaners en die Rebellie breek in 1914 uit. Uiteindelik het Nasiebou meer gerig gewees op versoening tussen Boer en Brit en om 'n blanke nasie tot stand te bring wat Brits sou wees. As teenvoeter is die benaming Afrikaner gebruik om al die blanke Afrikaanssprekendes saam te snoer.
Oral ter wêreld het die groot moondhede oplossings, wat etnisiteit geïgnoreer het, op verowerde gebiede afgedwing . Hulle oplossings was in hulle eie belang. Jare later, na veel lyding, dan ontplof daardie oplossing. Dink byvoorbeeld aan die Balkan, aan Sirië en Irak. Suid-Afrika sal heel moontlik dieselfde weg volg.
Intussen sing ons Ons vir jou, Suid-Afrika.
Alle Boere woon nie noodwendig in Suid-Afrika nie. Daar is ook Boere in ander lande. Etnisiteit word nie beperk deur politieke grense nie.
Author Wilco LabuschagnePosted on 1 Junie 2017 Categories VolkskundeTags Anglo-Boere Oorlog, Boerevolk, Etnologie, Geskiedenis, Volkskunde, Vryheidsoorlog3 Kommentare op Is jy 'n Boer of is jy 'n Suid-Afrikaner?
Ons stamouers was vlugtelinge
Wat op aarde het die Hugenote besiel om na die Kaap te kom? Hulle het tog nie 'n kolonie kom stig nie. Hulle was nie setlaars nie. Hulle was ook nie fortuinsoekers nie. Hulle was opgevoede en opgeleide mense in beskaafde Europa, hoekom het hulle na wilde Donker Afrika gekom? Sekerlik nie vir avontuur nie, hulle was gesinsmense wat na die toekoms van hulle kinders moes omsien. Ek, met my Franse van, is van Hugenote afkoms. Omtrent almal van die Boerevolk, al het hulle nie 'n Franse van nie, het ook Hugenote bloed in hulle are.
Ons Hugenote voorouers was vlugtelinge. Of hulle word in Frankryk uitgemoor of hulle vlug, dit was die keuses voor hulle. Hulle was nie politieke vlugtelinge nie, ook nie misdadigers nie. Volgens hulle koning, het hulle die verkeerde godsdiens beoefen en moes hulle uitgeroei word. Watter soort koning, van alle dinge, laat sy volksgenote uitmoor? Die koning was Rooms-Katoliek en die Hugenote was Protestante. Hulle kon ook nie na enige land toe vlug nie, hulle is slegs toegelaat om na Protestantse lande te vlug. Switserland, Duitssprekende state, Engeland, Nederland en enkele ander was veilig. As vlugtelinge was hulle armoedig, hulle het al hulle besittings verloor. Hulle was middelklas mense met huise, plase of besighede. Van hulle kon in die veilige lande geakkommodeer word, ander is aangemoedig om na nedersettings in Amerika, Afrika en die Ooste te gaan. So het dit gebeur dat 'n klein klompie na die Kaap gekom het om met niks van voor af te begin. My eie stamvader wou nie Kaap toe kom nie, maar hy het met die seereis so siek geword dat hy nie verder kon nie. Hy was verplig deur omstandighede om aan die Kaap te bly.
Die moeilikheid in Frankryk het begin toe mense die Bybel begin lees het. Dit is gevaarlik wanneer daar Bybels beskikbaar is, dit is hoogs gevaarlik wanneer dit wel gelees word. Voorheen, voor die Bybel vertaal was en voor die drukpers uitgevind is, was die Bybel slegs in Latyn beskikbaar en daar was maar net hier en daar 'n Bybel op 'n boekrak. In omtrent 1294 het 'n priester, Guyard de Moulin, 'n Franse vertaling gedoen. In die 12de eeu het Pierre de Vaux (ook bekend as Pieter Waldo) 'n Provensaalse vertaling gedoen. Die moeilikheid met Waldo was dat hy nie net die Bybel gelees het nie, maar dat hy oortuig was dat dit in die praktyk toegepas moes word. Hy word dikwels beskou as die een wat die kerkhervorming vooruitgegaan het. Olivetan het in 1488 'n Franse Bybel vir die Waldense gepubliseer. Jacques Lefevre het in 1523 die Nuwe Testament in Frans vertaal en in 1528 die hele Bybel. Nie almal kon lees en skryf nie, maar die adel en middelklas kon. Hulle het die Bybel begin lees en dit met mekaar bespreek. Toe hulle self die Bybel lees, sien hulle alles wat verkeerd en onbybels was in die die Rooms-Katolieke Kerk. Van die Katolieke praktyke was as afgodery beskou. Hulle het standpunt ingeneem en hewige kritiek uitgespreek. Die getalle mense wat wou hê dat die kerk hervorm moet word, het toegeneem en hulle vyande het hulle "Hugenote" genoem. Waar die benaming vandaan kom is onseker.
Die Protestante se invloed en ywer teen wat hulle as afgodery beskou het, het toegeneem en die Katolieke teenreaksie het meer gewelddadig geword. Daar het uiteindelik agt burgeroorloë uitgebreek (die Godsdiensoorloë). Twee belangrike adelike families het betrokke geraak. Die Huis van Guise was Katoliek en die Huis van Bourbon was protestants. Die Hugenote het 'n gedugte weermag, onder die leierskap van Admiraal Gaspard de Coligny, op die been gebring. Hendrik van Navarre en die Bourbons het hulle ondersteun. Die massamoord op Hugenote vind plaas op Bartholomeüsnag in 1572. Die massamoord was uitgevoer op bevel van Koning Karel IX.
In 1589 word Hendrik van Navarre koning van Frankryk as Hendrik IV. In 1598 het hy die Edik van Nantes uitgereik wat 'n einde aan die vyandelikhede gemaak het. Dit het geduur tot sy kleinseun, Lodewyk XIV, aan bewind gekom het. Lodewyk XIV het die Edik van Nantes herroep in 1685. Hierna het Hugenote in groot getalle (skattings wissel van 200,000 tot 1,000,000) gevlug uit hulle geboorteland.
Nederland het toe 2.5 miljoen inwoners gehad en word toegeval met tussen 50,000 en 70,000 vlugtelinge. Daar was groot meegevoel by die Nederlanders teenoor die Hugenote en hulle het veel gedoen om die vlugtelinge te help. Die VOC (Verenigde Oos-indiese Kompanjie) het, onder meer, 'n verversingstasie aan die Kaap van Goeie Hoop bedryf. Hoewel dit 'n maatskappy met 'n winsmotief was, het hulle gekyk hoe hulle die Hugenote vlugtelinge kon akkommodeer. Die eerste groot groep Hugenote het in 1688/89 in die Kaap aangekom. Voor 1688 was daar reeds enkele Hugenote vryburgers. Na die aankoms van die groot groep het kleiner groepe gevolg.
Die Boerevolk stam van hierdie Hugenote af. Die dogters van die Hugenote het met Hollanders en Duitsers ondertrou en hulle kinders was gevolglik ook Hugenote-afstammelinge. Hierdie voorsate van ons het hulle geloof belangriker geag as hulle aardse besittings en hulle liggaamlike veiligheid. Hulle sou eerder omkom as om hulle oortuigings af te sweer.
Daar word soms die romantiese idee geopper dat van die Hugenote adelikes was. Ongelukkig nie, hulle was almal van die middelklas. Dit beteken hulle kon lees en skryf. Voorheen was hulle van beroep boere en vakmanne, opgeleide en geleerde mense. Die mense wat gewoonlik as die rugmurg van 'n volk beskou word.
Die Hugenote was die mense wat die Bybel gelees het, tot die gevolgtrekking gekom het dat dit ernstig opgeneem moet word en die oortuiging gehad het dat dit in die alledaagse lewe prakties toegepas moet word. Die meeste ander Europeërs aan die Kaap het presies dieselfde siening gehad en die Hugenote kon gemaklik by hulle aansluiting vind.
Author Wilco LabuschagnePosted on 19 Mei 2017 Categories GenealogieTags Boerevolk, Bybel, Christen, Etnologie, Europese herkoms, Familiegeskiedenis, Genealogie, Geskiedenis, Geslagsregisters, VolkskundeLeave a comment on Ons stamouers was vlugtelinge
Die aanslag van die Industriële Revolusie op die Boerevolk
Hoe lank bestaan die mens? Party sê 6 000 jaar, ander sê 'n paar miljoen jaar. Hoe lank gelede het die Industriële Revolusie plaasgevind? Omtrent 200 jaar gelede. Die Industriële Revolusie was die begin van die moderne era. Indien die mens 6 000 jaar bestaan, is die moderne era omtrent 3% van die mens se geskiedenis. 'n Ander manier van kyk is as ons dit omsit na die lewe van een of ander indiwidu. As hy 60 jaar oud is, is die moderne tyd slegs 2 jaar van sy lewe. Bestaan die mens vir een miljoen jaar, dan is die moderne tyd 0.02% van die menslike geskiedenis.
Vir die grootste deel van sy geskiedenis was die hoogste snelheid waarteen 'n mens kon beweeg, op die rug van 'n perd. Byna oornag het dit verander. Skielik kon hy op 'n trein teen hoë snelheid beweeg. Destyds was daar bekommernis dat die mens se gestel dit nie sou kon hanteer nie. Die Industriële Revolusie het ook die lewenswyse van die mens ingrypend verander. Die moderne tyd is 'n baie klein deeltjie van die menslike geskiedenis, en so gesien is dit 'n abnormale tyd. Vir 'n baie lang tyd het die mens reggekom sonder die moderne tyd se vervoer, se medies, se masjiene en se kommunikasie.
Iewers tussen die Groot Trek en die Anglo-Boere Oorlog het ons volk die moderne era ingegaan. Die Voortrekkers was pioniers en het kakebeenwaens en voorlaaiers gehad. Toe die Anglo-Boereoorlog uitbreek, was daar bokwaens en mausers. Maar dit is nie al nie, daar was baie ander veranderings ook. Dink maar aan kameras, telegrawe en doringdraad.
In die tyd toe die kompanjie in die Kaap aan bewind was, het hulle 'n monopolie op koop en verkoop gehad. Die dorpe het nie winkels gehad nie, mense moes Kaapstad toe gaan om sake te doen. Dit het gelei tot die ontstaan van die smous. Die smous het 'n voorraad winkelware by die kompanjie gekoop, dit op 'n wa gelaai en dan van plaas tot plaas getrek. Sy winkelware het hy geruil vir lewendehawe wat hy dan weer aan die kompanjie verkoop het. Die Britte het nie die Kaap as 'n verversingstasie bedryf nie en het toegelaat dat daar winkels en vakmanne op dorpe kon wees. Die Boere wat ver van 'n dorp was het net met nagmaal dorp toe gegaan. Verder het hulle steeds met smouse sake gedoen.
In die vroeë jare was die verbouing van koring en vrugte sonder landboumasjiene gedoen. Handearbeid en osse is gebruik. Die ossewa was die belangrikste vervoermiddel. Omdat osse so belangrik was, was die ontwikkeling van 'n inheemse beesras, die Afrikaner, die eerste stap na modernisering. Die oorskakeling na Merino skape was nog 'n belangrike ontwikkeling vir die veetelers. In Brittanje was daar 'n groot aanvrag na wol en huide en velle.
Daar was van Van Riebeeck af tot in 1840 (amper 200 jaar) geen paaie nie. In die Kaapkolonie het Andrew Geddes Bain die padbouer geword. Sy paaie het dit moontlik gemaak dat poskoetse ingestel kon word. Voor 1870 was daar nog nie enige spoorlyne om van te praat nie. Seereise van en na Europa het eers verbeter toe stoomskepe ingestel is. Dit het nie net die posdiens verbeter nie, dit het ook gehelp met invoere en uitvoere. Die groter skeepsverkeer het weer veroorsaak dat hawens opgegradeer moes word. Kommunikasie is verbeter met poskoetse wat hardlopers vervang het. Die instelling van die telegraaf was nie net plaaslik van hulp nie, dit het ook verbindinge met Europa en die Ooste moontlik gemaak.
Meeste fabrieksgoedere moes ingevoer word aangesien daar nie plaaslike fabrieke was nie. Die enigste plaaslike vervaardigers was wamakers, meulenaars, stokerye en brouerye. Min lede van die Boerevolk was hierby betrokke. Om ontwikkeling moontlik te maak, is 'n bankstelsel deur die Britte ontwikkel. Daarmee saam is die Britse geldstelsel ingestel. Dit het handeldryf bevorder en gehelp om kapitaal te skep. Met kapitaal beskikbaar, kon nuwe ontwikkelings gefinansier word.
Hoewel die Groot Trek in 1835 begin het, het die Vrystaat eers in 1854 tot stand gekom en die ZAR eers in 1856. Oor die algemeen het die ontwikkelings in die Kaapkolonie ook deurgewerk na die republieke. Die belangrikste probleem met republiekwording was dat die staat 'n inkomste moes hê. Die regering kon net soveel doen en niks meer nie. Die Vrystaat het 'n belasting ingestel op plaasgrond en op die oordrag van grond. Die burgers was redelik getrou in die betaal daarvan. In die ZAR was die burgers nie ten gunste van belastings nie en staatsinkomste het bly krimp.
Tot 1870 toe, was boerdery die belangrikste bedryf in die Kaapkolonie, Natalkolonie, Republiek van die Vrystaat en die Zuid-Afrikaansce Republiek. Die meeste blankes het op die platteland gewoon. Hoewel die Industriële Revolusie toe al in volle swang was, het dit min invloed op die lewenswyse van ons pionier-voorouers gehad.
Toe word minerale rykdomme onder die grond ontdek. Eers koper, toe diamante, toe goud en toe steenkool. Hierdie ontdekkings het groot en belangrike veranderings gebring. Die ontwikkeling van die mynbou het gelei tot omwentelings in vervoer, handel en bankwese. Masjinerie moes ingevoer word en vakmanne moes aangestel word om dit te onderhou. Maatskaplike toestande het ingrypend verander. Die myne het duisende mense uit die buiteland gelok. So ontstaan daar toe 'n "uitlander" probleem. Die myne word maatskappye en "kapitaliste" verkry groot mag en invloed. Die myne kort arbeiders en duisende werkers word in swart stamgebiede gewerf en kort voor lank is daar baie swartmense waar daar voorheen hoofsaaklik witmense was. Verstedeliking vind plaas en plaasjapies word stadsjapies.
In die bestaan van die mens, is die moderne era 'n kort tydjie. In die bestaan van die Boerevolk is die moderne era 'n groot faktor. Sedert 1857, toe die eerste Vryburgers toegelaat is, tot nou is 360 jaar. Van die ontdekking van diamante af tot nou is 147 jaar, of 40% van ons bestaansgeskiedenis. Die veranderinge as gevolg van die Industriële Revolusie was traumaties vir ons volk. Alles het vir ons verkeerd geloop. Die Anglo-Boere Oorlog het gevolg, armoede en ellende het gebeur, groot ontwrigting het plaasgevind, daar was morele verval.
Die vraag is nou: het die aard en karakter van die Boerevolk verander sedert die ontdekking van minerale? Indien die antwoord "ja" is, is die tweede vraag: in watter opsigte het ons verander? Vanselfsprekend is daar uiterlike veranderings. Maar het ons innerlik verander? Is ons wesentlik nog dieselfde mense as ons voorouers? Kan ons, sonder om skaam te kry, ons voorouers in die oë kyk en met trots sê ons is hulle nageslag? Hulle het bitter swaar gekry en baie gely sodat ons vandag hier kan wees.
Die wêreld wat die Industriële Revolusie tot stand gebring het, is kosmopolities. Dit is 'n wêreld waar volke en etnisiteit nie meer tel nie. Sekerlik sal daar etniese volke wees wat, ten spyte van die aanslag teen hulle, sal bly voortbestaan. Sal die Boerevolk een van daardie volke wees?
Author Wilco LabuschagnePosted on 10 Mei 2017 Categories GeskiedenisTags Anglo-Boere Oorlog, Boerevolk, Etnologie, Geskiedenis, Lewenswyse, VolkskundeLeave a comment on Die aanslag van die Industriële Revolusie op die Boerevolk
Author Wilco LabuschagnePosted on 11 April 2017 Categories VolkskundeTags Boerevolk, Bybel, Etnologie, Europese herkoms, Geskiedenis, Kultuurfeeste, Lewenswyse, VolkskundeLeave a comment on Die laaste Pasga
Op soek na 'n tipiese Boer
Hoe lyk 'n tipiese Boer? Dis maklik, jy kyk hoe lyk die slagoffers van plaasaanvalle. Hulle is tipiese Boere. Lyk jy soos 'n slagoffer dan lyk jy ook soos 'n tipiese Boer.
Die Boerehaters het hul eie voorstelling van hoe 'n Boer veronderstel is om te lyk. Volgens hulle, is 'n Boer 'n onbeskaafde lummel, iemand wat ander mense haat. Hierdie voorstelling is eintlik niks nuut nie, dit was voorheen ook gedoen. Kyk maar na die Britse propaganda tydens die Anglo-Boere Oorlog. Of selfs vroeër tydens die probleme aan die Oosgrens. Vir hierdie mense is daar niks wat ons reg doen nie.
Boerehaters het redes hoekom hulle ons so voorstel. Hulle haat ons as 'n volk. Hulle haat alle volke want etnisiteit staan in hulle pad. Etnisiteit en nasionalisme gaan saam en hulle is internasionaliste en globaliste. Ons is 'n baie klein en onbelangrike volkie. Ons het nie mag nie en ons kan niks aan hulle maak nie. Nogtans wil hulle ons uitroei.
Die metodes wat hulle teen die Boerevolk gebruik is om alles omtrent ons negatief te stel. Hulle stel ons voor as onredelik, onsedelik en sonder integriteit. Hulle bevraagteken ons motiewe en stel ons as ongevoelig voor. Hulle ontken die bestaan en bestaansreg van die Boerevolk. Hulle beroep hulle op emosie en sentiment. Hulle gee voor dat hulle omgee vir die armes en verdruktes, maar hulle is skynheilig. In die geheim staan hulle gevoelloos teenoor die armes en verdruktes. Hulle is ook leuenaars en propagandiste. Propaganda is om die leuen te herhaal tot dit geglo word. Die eienaardige is, dat alles waarvan hulle ons beskuldig, eintlik waar is van hulleself. Ons weet hoe die tipiese Boerehater lyk.
Sommige van ons drink brandewyn met coke, ander weer drink net skoon coke, ek hou die meeste van koffie. Sommiges dra baarde, ander is glad geskeer. Party vloek lekker, ander sal nie dat 'n vloekwoord oor hulle lippe gaan nie. Party van ons mense haat mense van ander rasse, maar die meeste doen nie.
Wat het ons wat lede van die Boerevolk is in gemeen met mekaar? Dit is aan ons wit velle wat plaasaanvallers ons uitken. Meeste van ons praat Afrikaans, dit wil sê Boereafrikaans (ook bekend as Standaard Afrikaans). Daar is die wat lede van die susterskerke is, daar is die wat lede van pinksterkerke is, daar is die wat aan ander kerke behoort, daar is die wat aan huiskerke behoort, daar is ander wat nie aan enige kerke behoort nie. Ek meen die meeste lede van die Boerevolk is protestants, maar nie noodwendig calvinisties nie. Daar is niks tipies aan ons nie, ons verskil van mekaar. Dit is met ander volke ook so. Die individue wat 'n etniese groep opmaak, verskil.
Ons identifiseer met dieselfde hoogtepunte en laagtepunte in ons geskiedenis. Soos iemand een keer gesê het: "We came with different ships, but now we are in the same boat". Ons woon op verskillende plekke maar nogtans is ons een volk. Ons doen verskillende beroepe. Die wat op lande werk, dra kakieklere. Die wat in fabrieke werk, dra blou oorpakke. Die kantoorwerkers dra 'n pak klere en 'n das. Daar is die wat ons voorstel as draers van tweekleurhemde. Ek het myne gekoop want dit was die enigste hemde in die winkel wat twee sakke het en wat 100% katoen is. Die etiket sê dit is in Sjina gemaak. Die Sjinese maak seker nie net daardie hemde vir Boere nie.
Gestel dat ons, vir een of ander rede, nodig het om tradisionele kleredrag te dra. Wat is ons tradisionele kleredrag? Daar is al lang debatte daaroor gevoer, maar ek is nie bewus daarvan dat 'n algemeen aanvaarde oplossing gevind is nie. Dit sal waarskynlik iets uit ons pioniersgeskiedenis moet wees. Hulle het meestal tuisgemaakte klere gedra. Sommige het die drag van die Voortrekkers voorgestel, ander die drag wat tydens die Anglo-Boere Oorlog gedra is. Dit kan ook nie kisklere wees nie, maar ook nie alledaagse werksklere nie. Ons kleredrag word nie meer tuisgemaak nie, dit word in winkels gekoop. Die koste daarvan moet nie te hoog wees nie want baie van ons het dit nie te breed nie.
So, hoe lyk 'n tipiese Boer? Dalk kan iemand die slagoffers van plaasaanvalle se gewoontes en gebruike gaan bestudeer. Wat was hulle voorkeur drankie? Aan watter kerk het hulle behoort? Het hulle graag rugby op die TV gekyk? Gereeld gebraai?
Indien iemand nog nie agtergekom het wat aan die gang is nie, daar is 'n volgehoue aanslag teen die Boerevolk. 'n Aanslag om die Boere uit te roei, te vernietig. 'n Volksmoord is aan die gang.
Author Wilco LabuschagnePosted on 1 April 2017 Categories VolkskundeTags Anglo-Boere Oorlog, Boerevolk, Etnologie, Geskiedenis, Lewenswyse, VolkskundeLeave a comment on Op soek na 'n tipiese Boer
In wese is die huwelik 'n kontrak tussen 'n man en 'n vrou waarin hulle plegtige beloftes aan mekaar maak. Hierdie beloftes is lewenslank en handel oor getrouheid en saamstaan in alle omstandighede. Die huwelik is die tweede van die drie groot lotsgebeurtenisse (geboorte, huwelik en dood) in elke mens se lewe. Die proses van die huwelik sluit in hofmaak, verlowing en huwelik.
Die tipiese huwelik van vandag is grootliks volgens die Britse tradisie (of is dit Hollywoodtradisie?), dit is dan ook hierdie tradisie wat in tydskrifte bespreek word. Die Oud-Germaanse huwelik was heelwat anders, byvoorbeeld die bruid sou 'n groen (teken van vrugbaarheid) rok dra. Die huweliksfees sou drie dae duur en iewers tydens die fees sou die bruidspaar aankom. Hulle het ook nie 'n formulier gehad nie.
Eers was daar die Oud-Germaanse huwelik, toe het dit verchristelik en daarna het dit 'n Nederlandse karakter gekry. Die huwelik wat van Nederland na die Kaap gebring is, moes aangepas word by plaaslike omstandighede. Die Boerebruilof is daardie gebruike, seremonies en tradisies wat deur die Boerevolk ontwikkel is tydens die pionierstydperk.
'n Jong kêrel kon na sy aanneming (in die kerk) begin kuier. Meisies het van omtrent 14 jarige ouderdom "oor die onderdeur begin loer". Daar was verskeie bygelowe en gebruike om vas te stel wie die meisie se "toekomstige deel" sal wees. Jongmense het mekaar leer ken by feesdae, verjaarsdae, nagmaal, pieknieks en Saterdagmiddae. Die ouers van die jongmense het ook belang gestel in die toekomstige skoonfamilies, want 'n huwelik bring 'n bloedband tot stand.
As 'n jongman sy ouers se goedkeuring het, kan hy begin om 'n sekere meisie se hand te verower. Tussengangers is gebruik om "die water te toets". Die meisie se gesin (nie syself nie) wag die vryer in en laat hom tuis voel. Hy moet dan hulle toestemming kry om met haar te gesels. Die ouers het vroeg gaan slaap terwyl die paartjie "opsit". Die ouers het deur die gebruik van die "opsitkers" probeer sorg dat die vryery nie hande uitruk nie. Die jongman het gekyk vir tekens of die meisie van hom hou en of daar mededingers is.
'n Meisie was hubaar as sy al die take van 'n boervrou kon doen. 'n Jongman moes al selfstandig geword het en 'n eie boerdery kon behartig. Albei ouerpare moes toestemming gee ("ouersvra") dat die paartjie verloof kan word. Hulle moes skriftelike "consent" kry. Die moeder van die meisie het eerste gehoor en sy moes die vader dan voorberei. Die vader het dan die kêrel ondervra en die leviete voorgelees. Die verlowing het geduur vanaf "consent" tot die huwelik. Die "gebooie" is vir drie Sondae afgekondig in die kerk. Die doel daarmee was dat die algemene publiek kan kennis neem en besware indien. Die kêrel moes persoonlik aan die naaste bloedverwante die nuus gaan oordra. Die kêrel moes op die naaste dorp "die kaart" gaan haal om die meisie se vinger te meet vir die ring. Die verlowing was 'n ernstige saak en die verbreking daarvan net so ernstig as egskeiding.
Aanvanklik was die troudag Sondae. Daar was strooimeisies, blommemeisies, hofknape en seremoniemeesters. Die bruidsrok was volgens die heersende mode, die bruidegom het 'n manelpak gedra. Die troukoek was 'n drielaag vrugtekoek. Die bruid se familie sit links in die kerk, die bruidegom se familie aan die regterkant. Aanvanklik het die bruid op die arm van die bruidegom die kerk ingekom, later op die arm van die strooijonker en nog later op die arm van haar vader. Na die lees van die huweliksformulier is die trouring aangesteek.
Op plase was die bruilofstoet 'n skouspel met 'n orkes op 'n wa en 'n vlagryer. Sarsies skote is in die lug afgevuur. Daar was ook 'n ereboom en blomme. Na die feesmaal was daar 'n dans. Indien daar nie gedans word nie, is daar speletjies gespeel. Behalwe 'n bruidskat het gaste ook geskenke gebring. Die Wittebrood was onbekend voor die 20ste eeu.
'n Wewenaar kon na 3 maande hertrou en 'n weduwee na 5 maande. Egskeidings het min voorgekom.
Volgens die Nederlandse tradisie was die huwelik 'n burgerlike saak met kerklike inseëning opsioneel. Volgens die Britse tradisie is die huwelik 'n staatsaangeleentheid en kan slegs 'n staatsaangestelde bevestiger huwelike voltrek (dit sluit predikante in). Die Boererepublieke het die Nederlandse tradisie gevolg. Later het die staat die huwelikswet ingestel.
Voorhuwelikse seks is nie gesien as 'n huwelik nie, maar die ouers en gemeenskap het vereis dat verantwoordelikhede nagekom moet word. Wanneer 'n man en vrou saamgewoon het asof hulle getroud is, was dit 'n redelike afleiding dat hulle wel getroud is volgens die gemene reg. Hulle is dus getroud geag, al het hulle nie formeel in die kerk of voor die magistraat getrou nie.
Omdat die huwelik 'n lewenslange verbintenis is, is die keuse van 'n lewensmaat een van die heel belangrikste besluite wat iemand kan neem. Daarom is van jongs af daaroor gedink, gepraat en gedroom.
Waar geboorte die begin van iemand se lewe is, is die huwelik die begin van 'n gesin. Indien jy 'n kind sou vra: "Wat gaan jy eendag word as jy groot is?" Dan was die antwoord: "'n pappa of 'n mamma". Van kleins af is kinders voorberei vir die huwelik en die gesinslewe. 'n Kind se toekoms was nie sy beroep nie, dit was sy gesin.
Author Wilco LabuschagnePosted on 6 Desember 2016 Categories VolkskundeTags Boerevolk, Etnologie, Familiegeskiedenis, VolkskundeLeave a comment on Die Boerebruilof
Author Wilco LabuschagnePosted on 15 September 2016 21 Oktober 2016 Categories VolkskundeTags Afrikaner, Boerevolk, Etnologie7 Kommentare op Wat is in 'n naam?