Bijeenkomst werkgroep Oral History - Huizinga Instituut
Arianne Baggerman – Publishing Policies and Family Strategies Promotie – Paul van Trigt Verskillende interpretasies van die letterlike verstaan van die Bybel
Verskillende interpretasies van die letterlike verstaan
van die Bybel
Deur Jaco Steyn op 1 Mei 2010
Bybel-fundamentaliste is mense wie glo dat die Bybel die onfeilbare letterlike Woord van God is. Daar bestaan verskeie sektes en organisasies wat beweer dat die Bybel deur Goddelike Openbaring aan mense deurgegee is en dat die Bybel gevolglik foutloos is en as sodanig gerespekteer en eerbiedig behoort te word. Hiervolgens is daar ook geen teenstrydighede in die Bybel nie. Die God van die Bybel word gevolglik as 'n Persoonlike Godheid beskou (Teïsme), met wie enige mens 'n persoonlike verhouding kan hê. Hy het die ganse Kosmos geskep met 'n sekere doel, 'n Kosmos wat ondergeskik is aan die Skepper daarvan. Die Bybelse God het na bewering sekere wette en reëls aan mense bekendgemaak, deur middel van Goddelik-geïnspireerde boeke wat deel vorm van die Bybel. Die ortodokse Judaïste beweer dat die Tora (eerste vyf boeke van die Bybel) en hul Talmoed, Goddelik-geïnspireer is, terwyl baie Moslem fundamentaliste weer glo dat hul Koran deur Allah aan Mohammed geopenbaar is. Die meeste Christen-fundamentaliste glo dat beide die Ou en Nuwe Testamente deur God aan mense geopenbaar is.
Die ondersteuners van Christelike Bybel-fundamentalistiese sektes en organisasies beweer dan verder dat die "regte" interpretasie van die Bybel met behulp van die Heilige Gees aan hulle bekendgemaak is. Hulle beweer dat hulle weet hoe mense veronderstel is om te lewe en watter wette gehoorsaam behoort te word. Die leiers van hierdie organisasies besef dat hulle hul ondersteuners se denke en lewenswyses kan beïnvloed deur die ondersteuners se gedwee navolging van dogmas. Die sektes verskil egter in baie opsigte drasties van mekaar. Dit is belangrik om te besef dat daar belangrike verskille bestaan tussen die Ou en Nuwe Testamente en dat sekere fundamentaliste die wette en waardes van die Ou Testament as nog steeds geldig beskou. Die Ou Testament was hoofsaaklik van toepassing op die volk Israel en baie van die beweerde Goddelike wette het bepaal dat Israeliete hulle moes afsonder van ander volke. Die God van die Ou Testament (Jahwe) het die volk Israel uitverkies bo ander volke. Hierdie uitverkiesingsleer sou later jare deur rasbewuste fundamentaliste gebruik word om die geloof in Joodse of Blanke meerderwaardigheid te regverdig. Die idee dat God sekere mense uitverkies het bo andere, word deur beide Katolieke en Protestante gebruik om andersdenkende mense die skrik op die lyf te jaag.
Meer "gematigde" fundamentaliste beweer dat sekere van die Ou Testament se wette nie meer van toepassing is op vandag se mense nie, omdat die Ou Bedeling vervang is deur 'n Nuwe Bedeling ná die kruisdood van Jesus. Die lewensfilosofie wat die Jesus van die Evangelies verkondig het, het in baie opsigte heelwat verskil van die opdragte en gedrag van die Joodse stamgod Jahwe. Hierdie verskille het al baie twis en onmin veroorsaak in die geledere van die fundamentaliste. Die "oog vir 'n oog en tand vir 'n tand" filosofie van die Ou Testament lyk op die oog af onversoenbaar met die "draai die ander wang" en "jy moet jou vyande liefhê" idees van Jesus. Dan is daar nog die Katolieke en Protestante se geloof in die Drie-Eenheid waarvan God die Vader, Jesus die Seun en die Heilige Gees "lede" is. Die Jehova Getuies glo daarenteen nie in die Goddelikheid van Jesus nie. Israelvisie ondersteuners glo dat die wette van die Ou Testament nog steeds geldig is, maar dat dít sowel as Jesus se kruisdood slegs van toepassing is op nie-Joodse witmense!
Verandering van woorde se betekenis deur Bybelvertalers
Sekere woorde se betekenis is doelbewus verander om by die politieke oorwegings van die Bybelvertalers aan te pas. 'n Voorbeeld van hoe latere Bybelvertalers die oorspronklike betekenis van woorde verander het, is die woord "baster" in Deut. 23:2 in die Afrikaanse 1953 vertaling. Die woord "bastard" word ook gebruik in die King James Version: "A bastard shall not enter into the congregation of the LORD." Die New American Standard Bible se weergawe is "one of illegitimate birth". In die New International Version word Deut. 23:2 weergegee as "No-one born of a forbidden marriage". Die Afrikaanse 1983 vertaling verwys na "iemand wat gebore is uit ontoelaatbare geslagsgemeenskap". Die oorspronklike Hebreeuse woord was mamzêr wat vertaal is as baster in die '53 vertaling en bastard in die KJV. Die woord "baster" verskyn ook in Sagaria 9:6 in die '53 vertaling. Dit is interessant dat dieselfde vers as volg weergegee word in die New American Standard Bible: "And a mongrel race will dwell in Ashdod." Die King James Version praat van: "And a bastard shall dwell in Ashdod." Dit verskyn as volg in die English Standard Version: "A mixed people shall dwell in Ashdod." Daar is selfs 'n kruisverwysing tussen Deut. 23:2 en Sag. 9:6 in hierdie Bybel sowel as in die Afrikaanse 1953 vertaling.
Daar bestaan verskeie Bybelverse wat dikwels deur rasbewuste mense en ondersteuners van Apartheid aangehaal word ter ondersteuning van hul politieke idees. Die Ou Testamentiese stamgod Jahwe het (volgens die Bybel) die Israeliete baie duidelik laat verstaan dat hulle moet diskrimineer teenoor ander nasies en dat hulle nie hul kinders moet toelaat om met kinders van vreemde nasies te trou nie. Hier is twee baie goeie voorbeelde van "rassistiese" gedeeltes in die Ou Testament (Afrikaanse 1953 vertaling):
Esra 9:2 "Want hulle het van húlle dogters vir hulleself en vir hul seuns geneem, sodat die heilige geslag hom met die volke van die lande vermeng het..."
Deuteronómium 7:2,3 "...en die Here jou God hulle aan jou oorgee, dat jy hulle verslaan, dan moet jy hulle geheel en al met die banvloek tref; jy mag geen verbond met hulle maak en hulle nie genadig wees nie. Jy mag jou ook nie met hulle verswaer nie – jy mag jou dogter nie gee aan sy seun, en sy dogter nie neem vir jou seun nie..."
Sekere fundamentaliste ontken dat daar enige vorm van rassisme in die Bybel bestaan. Selfs die duidelike verbod op enige vorm van huwelike met nie-Israeliete wat in Nehemia 10:28-30 voorkom, word deur meer "liberale" fundamentaliste geïnterpreteer as verwysende na godsdiensverskille in plaas van biologiese verskille. Wanneer mens egter objektief hierdie verse lees, is dit duidelik dat selfs huwelike met "bekeerde" nie-Israeliete ontoelaatbaar was. Hier is 'n goeie voorbeeld op 'n Kreasionistiese webtuiste van die ontkenning van rassisme in die Bybel: "The Biblical rules of separation applied only to the coming of Israel's Messiah through whom all nations would be blessed (Genesis 12:3)." Daar is egter geen verwysing na enige Messias of Jesus in die oorspronklike vers in Genesis waarna die kreasioniste verwys nie. Die idee van die geboorte van die Messias (Jesus) uit die volk Israel, deur wie alle nasies geseën sal word, is 'n latere byvoeging deur ortodokse Christene.
Wat "sê" die Bybel oor homoseksualiteit en slawerny? Homoseksuele dade word in beide die Ou en Nuwe Testamente veroordeel. Omdat slawerny 'n aanvaarbare praktyk was tydens die skryf van die Nuwe Testamentiese geskrifte, word dit nêrens in die Bybel veroordeel nie. Die slawe is inteendeel aangemoedig om hul "eienaars" te gehoorsaam.
Baie mense wie beweer dat hulle glo in die letterlike Waarheid van die Bybel, het nog nooit deeglik nagedink oor die sinvolheid van so 'n bewering nie. Daar bestaan heelwat ander absurditeite en onwetenskaplike bewerings in die Bybel, soos o.a. die bewering dat die aarde plat is en op pilare staan (1 Kronieke 16:30, Ps. 93:1, Ps. 96:10, Job 9:6), groot seemonsters wat die grense van die see bewaak (Job 41 en Ps. 104:26) en die son wat om die aarde wentel (Joshua 10:12-13). Streng gesproke het ek nog niemand ontmoet wie 100% glo in die letterlike waarheid van die Bybel nie. Fundamentaliste het egter die gewoonte om slegs dié gedeeltes in die Bybel as geldig te beskou wat húlle pas. Die gedeeltes waarmee hulle saamstem word letterlik geïnterpreteer, terwyl die ander gedeeltes allegories of simbolies verstaan word. Enige kritiek teen Bybel-fundamentalisme word beantwoord met die bewering dat gelowiges deur die Heilige Gees gelei word om die Bybel beter te verstaan. Dit is 'n baie goeie verdedigingsmeganisme, omdat dit vir skeptici gevolglik onmoontlik is om die teendeel daarvan te bewys.
Omdat bykans enige politieke standpunt of morele waarde volgens die letterlike verstaan van die Bybel geregverdig kan word, was die Bybel deur die jare 'n uitstekende hulpmiddel vir groepe wat daarna gestreef het om hul onderdane te mislei met behulp van die beweerde Goddelik-geïnspireerde status daarvan. Die verskille tussen interpretasies van die Bybel het in baie Afrikaanse families geweldige onenigheid en kwaaivriendskap veroorsaak. Hierdie interpretasies wissel vanaf diegene wie glo dat die "Verbod op Gemengde Huwelike" gedeeltes van die Ou Testament streng nagevolg behoort te word (Israelvisie ondersteuners en APK lidmate), tot by diegene wie glo dat Apartheid sondig is en as kettery beskou behoort te word (Ray McCauley en Angus Buchan ondersteuners). Baie Afrikaanse kerke is nog steeds onwillig om duidelike riglyne neer te lê wat betref die morele status van Apartheid volgens hul verstaan van die Bybel. So byvoorbeeld vrees die NG Kerk dat hul amptelike aanvaarding van die Belhar Belydenis sal veroorsaak dat hul baie blanke lidmate sal verloor. Weereens speel politieke oorwegings 'n belangriker rol in die besluitnemingsprosesse van Sinodes as die beweerde leiding van die Heilige Gees!
Morele waardes en norme van antieke samelewings het heelwat verskil van dié van hedendaagse samelewings. Waar slawerny byvoorbeeld deel was van die aanvaarde norme van die antieke Israeliete, word dit vandag wêreldwyd veroordeel. Die Ou Testament verwys hoofsaaklik na die verhouding tussen die "uitverkore" volk Israel en hul god Jahwe. Hierdie volk het tot 'n groot mate in afsondering gelewe van die ander "vreemde" heidense nasies. As gevolg hiervan is wette geskep ten einde die eiesoortige godsdienstige en kulturele waardes van die Israeliete te beskerm deur hulle te verbied om met mense van vreemde volke in die huwelik te tree. Hierdie wette was soortgelyk aan die apartheidswette van die ou Suid-Afrika. God se beweerde opdrag aan die mens in Gen. 1:28 "Wees vrugbaar en vermeerder en vul die aarde", is gebruik as regverdiging vir die daarstel van wetgewing wat die instelling van die monogame huwelik tussen één man en één vrou, beskerm het. Dit het weer gelei tot wetgewing téén alternatiewe lewenswyses soos o.a. homoseksualiteit. Is hierdie wette deur God ingestel, of het feilbare mense dit om politieke redes geskep en toe besluit dat dit meer effektief sou wees indien hul onderdane sou glo dat dit van God afkomstig was?