Moet ons met universiteite wegdoen?Prof. Danie Goosen is die akademiese hoof van Akademia. Foto: Verskaf. Sir Roger Scruton, een van die bekendste konserwatiewe denkers van ons tyd, het pas op ’n Crossroads-konferensie in Londen ’n opspraakwekkende uitspraak oor die hedendaagse universiteitswese gemaak. In antwoord op ’n vraag uit die gehoor hoe hy op berigte antwoord dat konserwatiewe studente aan die Birkbeck Universiteit van Londen fisiek deur medestudente aangeval is, het Scruton gesê: “Daar is twee oplossings hiervoor. Die eerste oplossing is om nuwe universiteite buite-om die beheer van die staat te stig. ’n Tweede oplossing,” het Scruton in radikaler terme bygevoeg, “is om van universiteite ontslae te raak.” Waarom het Scruton so skerp gereageer? Alhoewel hy hoofsaaklik die Britse universiteite in gedagte het, het sy reaksie betrekking op universiteite oor die hele Westerse wêreld. Scruton se standpunt oor die hedendaagse universiteite kan so saamgevat word: Scruton se lys van besware kan nog verder uitgerek word. In wese verteenwoordig bogenoemde egter die kwessies wat Scruton se gramskap uitlok. En hom selfs noop om vir die opheffing van universiteite te pleit. Universiteite is nie meer kultuurskeppende kragte nie, sê Scruton. Universiteite het eerder kultuurvernietigende kragte geword. Enigeen wat ŉ liefde vir die Westerse kultuur het (en besorg is oor die hedendaagse welstand daarvan) kan beter sónder die universiteite as mét hulle klaarkom. Hoe antwoord die Afrikaanse wêreld (ook die Afrikaanse ouer- en studentegemeenskap) op Scruton se stelling? Het Scruton se kritiek nie ook betrekking op die plaaslike universiteitswese en selfs op ŉ nóg meer intense wyse as in die Britse universiteitswese nie? En as dit so is, wat is die alternatief op die ongelukkige toestand waarna Scruton verwys? Gelukkig laat Scruton ons met ŉ ander keuse as om slegs van die universiteitswese afskeid te neem. “Laat ons ons eie universiteite buite-om die staatstrukture stig,” sê hy. Afrikaanssprekendes het goeie rede om Scruton se skeptisisme jeens die staatsuniversiteite te deel. Soortgelyke patrone is ook by dié universiteite aanwesig, tot groot nadeel van, onder andere, die Afrikaanse studentegemeenskap. Nogtans het Afrikaanssprekendes goeie nuus, ook vir Scruton. ŉ Eie Afrikaans universiteit – los van staatstrukture – floreer reeds in ons geweste. Maar bowenal is dit ook ŉ universiteit gegrond op uitgangspunte wat sonder twyfel Scruton se goedkeuring sal wegdra.