Deur Gert Coetzee 14 Januarie 2019 00:00
Met die viering van die ANC se 107de verjaardag wat Saterdag met die 8 Januarie-toespraak deur Cyril Ramaphosa, partyleier, 'n hoogtepunt bereik het, is die noodwendige vraag wat die stand van die party meer as 'n eeu ná sy stigting is.
Die antwoord hierop sal afhang van aan wie die vraag gestel word. Daar moet ook in gedagte gehou word dat twee plus twee nie noodwendig in die ANC se eie hand­leiding aan vier gelyk is nie. Dat op die ANC-leiers se rondgaande sirkus verlede week in KwaZulu-Natal hoog opge­gee is oor die "integriteitstoets", "eenheid" en "nierassigheid" in die party, staaf dit. Terwyl dié kommoditeite in die skisofreniese ANC so skaars is soos 'n vierkantige sirkel, 'n teenstrydigheid wat in taalterme 'n oksimoron heet.
Hè? Staatskaping; geldverduistering; toesmeerdery; kaderpolitiek. En Jacob Zuma, Malusi Gigaba en Bathabile Dlamini op die (uitgelekte) kandidatelys.
Oor "eenheid" in die ANC: Die stryd tussen die Zuma-renegate en die CR-"hervormers" om die hart en siel van die ANC en die beurs van die staat woed op sy felste.
Oor "nierassigheid": Die foto van die ANC-topses by die verjaardagkoek weerspreek dit. Asook die samestelling van die party se nasionale, provinsiale en munisipale ampsdraers. Die beste werwingsaksie vir ware nierassigheid sou juis "integriteit" (insluitend bekwaamheid en werketiek) wees.
In die 8 Januarie-toespraak van 1979 het Oliver Tambo, destydse ANC-leier, oor die gewapende stryd gesê: "We have failed to reach our cherished goal of peace the soft way. It is clearly impossible to avoid the hard way to peace."
'n Kepie op sy kerfstok is dat hy die raktyd van 25 jaar as bewindsparty van Afrika-bevrydingsorganisasies oorge­steek het. Dié "prestasie" is te danke aan sy getalmeerderheid en nie aan knap staatsbestuur nie. Hy kan doen wat hy wil. Verrot en onbekwaam of te nie.
Die vrugte wat sy aard verraai, is: Die gehawende stand van ons land met die infrastruktuur en dienste wat in ons provinsies, stede en dorpe inplof; die selfverrykende regeringselite wat die ryk lensiesop vraatsig opslurp en hul arm kiesers, vir wie hulle voorgee om dit veil te hê, so versaak, en die arrogante wyse waarop teregwysing met die raskaart geantwoord word.
Ja, daar is pogings tot skoonmakery en deursigtigheid. 'n Jakkals verander van hare, maar nie van streke nie. Die ANC druip die integriteitstoets. En is net vir kiesers wat daarmee kan saamleef dat hulle vir Jacob Zuma ook stem.
Ná 107 jaar rammel die ANC se ver­roeste tjor met 'n nuwe bestuurder voort. Maar hy is ook die party wat in Mei met 'n volstrekte meerderheid sy bewind in 2019 gaan hervat. As sodanig is Suid-Afrika lotsgebonde aan hom verbind.