Tema: God se mense moet hulle lig laat skyn omdat die magtige teenwoordigheid van die Here vir hulle lig gebring het
Reeds in die tweede eeu is Epifanie as fees in Egipte herdenk. Dit is gevier as Jesus se geboortedag én die dag van sy doop. (Kersfees op 25 Desember as die dag vir die viering van Christus se geboorte is eers in 336 nC ingestel.) Sommige Oosterse kerke vier steeds Jesus Christus se geboorte op 6 Januarie as Epifaniefees. Epifanie beteken "manifestasie" of "onthulling". Jesus word in hierdie tyd op veral drie maniere onthul: Jesus kom na alle mense; Jesus se Godheid word in sy doop onthul, en Jesus se mag word in sy wonders onthul.
Die naam van die fees Epifanie is afgelei van die Griekse woord epifaneia, wat "manifestasie" of "verskyning" beteken. Daarmee word aangedui dat dit met die inkarnasie/menswording van Christus oor meer gaan as net die geboorte van 'n kind. Die koms van Christus gee uitdrukking aan die geheimenis dat die heerlikheid van God in die lewe, dood en opstanding van Christus manifesteer/sigbaar word.
Tradisioneel word hierdie fees verbind aan die besoek van die sterrekykers en die hulde wat hulle aan die Christuskind betoon het, wat dan in verband gebring word met die motief van die nasies wat ingesluit word by die heilsplan van God. In die sleutelteks (Jes. 60) word melding gemaak van die nasies wat aangetrek word deur die lig van God se teenwoordigheid by sy volk in Jerusalem. Die psalmteks is 'n gebed waarin gevra word dat die koning só sal regeer dat reg en geregtigheid op aarde sal geskied. In die teks uit Efesiërs word melding gemaak van die geheimenis wat in Christus bekendgemaak word, dat mense wat nie Jode is nie ook deel word van die volk van God. Die evangelieteks vertel die verhaal van die nie-Joodse sterrekykers wat deur 'n ster na die nuutgebore Koning gelei word.
Psalm 72:1-7, 10-14;
Heerlikheid van Jerusalem
60 1 a * "Staan op, laat jou b lig skyn!
Ja, jou lig het gekom,
en die heerlikheid van die Here skyn oor jou.
2 * Ja, kyk, donkerte bedek die aarde,
en diepe duisternis die volke;
maar oor jou skyn die Here, en oor jou word sy heerlikheid sigbaar. *
3 * Nasies sal na jou lig trek,
en konings na die helder lig
van jou sonsopkoms.
4 * Kyk om jou rond en neem waar:
Hulle almal kom byeen,
hulle kom na jou toe.
Jou seuns – van ver af kom hulle aan;
en jou dogters – op die heup
word hulle gedra.
5 Dan sal jy dit sien en jy sal straal;
jou hart sal vinniger klop,
Want die see se oorvloed
sal by jou uitgestort word;
die nasies se rykdom
sal na jou toe kom. *
6 'n Magdom kamele sal jou oordek,
jong kamele uit Midian en Efa. * Almal uit Skeba c sal kom.
Goud en wierook * sal hulle dra;
die goeie nuus van die Here se lofwaardige dade sal hulle verkondig.
Jesaja 60_1-6.doc (2009)
Jesaja 60_1-6.htm (2000)
Jesaja 60_1-6a.doc (2016)
Jesaja 60_1-6b.doc (2020)
Votum: Efesiërs 3:5-6, 12, adventkerse, responsories, Lied 372/NSG 86 of
VONKK 30 of
Lofsang: Flam 149 of Lied 376
Verootmoediging: (Deur St Dimitrii van Rostov (17de eeu)
Lied: Vonkk 332 of Flam 126bLied 238
Slotsang: Lied 351
Seën: (uit Jes 60).
Respons: Lied 411 vers 1
(Aangepas uit BybelMedia se "Woord en Fees 2020-2021 Advent tot Epifaniefees")
Voorganger: Lees Efesiërs 3:5-6, 12.
Die vier Adventskerse word aangesteek.
Lied 372:1/NSG 86 Hoe glansryk blink die Môrester of
VONKK 30 Al die donker is nooit net donker of
Flam 113 vers 1 Here Jesus, U Skyn Oor Almal
Voorganger: Die ware lig wat elke mens verlig,
Gemeente: Jesus Christus is die lig van die wêreld.
Die middelste wit word aangesteek.
V: Die lig skyn in die duisternis,
die duisternis kan dit nie uitdoof nie.
G: Jesus Christus is die lig van ons lewe.
Lied 372:2/NSG 86 "Sy ster het eenmaal hoog geskyn" of
Flam 113 Refrein Here Jesus, U Skyn Oor Almal
Gemeentelede word nou genooi om klein kersies ("tea candles") by die Christuskers aan te steek en op 'n tafel voor in die liturgiese ruimte neer te sit.
Lied 372:3/NSG 86 "O Môrester wat ons verlig" of
Flam 113 vers 2 Here Jesus, U Skyn Oor Almal
Flam 149 U Is Die Lig Wat Skyn (Kom Heers In My) of
Lied 376 "Wyses het 'n ster gesien"
(Deur St Dimitrii van Rostov (17de eeu) uit "Gebedeboek met Liturgiese voorstelle")
Vonkk 332 In 'n wêreld vol donker [kan ook as voorlesing gebruik word] of
Flam 126 Jesus, Lig in die duisternis of
Lied 238 "God, enkel lig, voor u gesig"
(Uit "Iona Abbey Worship Book")
Ons glo in 'n helder en wonderbaarlike God,
wat die dieptes van wanhoop
ter wille van ons beleef het;
wat opgestaan het in glorie en majesteit;
wat die heelal versier met
sprankelende waterstrome, helder wit lig,
glinsterende sterre en skerp kleure,
Ons verbind onsself
aan mekaar as broers en susters
en aan die skepper se werk in die wêreld.
God het gesê: "Laat daar lig wees.
Nav Psalm 139 : 12 Teks: La ténèbre – Taizé 1991; Afrikaanse weergawe Gerrit Jordaan 2009 Musiek: Jacques Berthier 1923-1992
Ateliers et Presses de Taizé, Frankryk. Met toestemming gebruik (Frans, Afrikaans in hierdie weeergawe en musiek)
© 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Meditatief – Skuldbelydenis en Genade / Kersfees en Epifanie / Lydenstyd
F113. Here Jesus, U Skyn Oor Almal
F149. "U Is Die Lig Wat Skyn (Kom Heers In My)"
Carolyn Brown stel voor dat jy vir kinders die simboliek van lig in vandag se teks en diens verduidelik. Begin deur simbole te wys wat hulle ken – 'n landsvlag, 'n sportspan se embleem. Vra elke keer waarvoor die simbool staan en waaraan dit ons laat dink. Verduidelik dan die simboliek van God as lig. Omdat ons nie 'n prentjie van lig kan teken nie, gebruik ons simbole soos 'n ster of 'n kers. Wys vir hulle 'n kersboom-ster – die soort wat bo-aan die boom kom. Herinner hulle aan die liggies aan die kersboom wat aangesteek word. Jy kan ook die adventkerse bespreek. Laat hulle saam met jou dink wat die simboliek van lig beteken. Dan kan jy gesels oor hoe ons ons lig laat skyn. Gee vir elke kind 'n goue ster om hulle te herinner om self ook hul lig te laat skyn. Hier is 'n inkleurprent van 'n ster.
[Nota: Hierdie preek gee aandag aan die hele hoofstuk 60.]
Dit is vandag Epifaniefees. Epifanie beteken "verskyning", spesifiek die verskyning van God se goedheid en genade in Jesus Christus.
In hierdie gedeelte van Jesaja hoor die verwoeste volk in ballingskap dat die Here vir hulle 'n heerlike doel het. Daar gaan nuwe lig op vir Juda en Jerusalem. Jerusalem gaan weer na die ballingskap herstel word. Die verstrooide volk van God gaan uit ballingskap teruggebring word na Jerusalem toe.
Deur Jerusalem en Juda te herstel en die volk terug te bring na hulle land gaan die Here sy doel met die nasies bereik. Lig en ander seëninge sal oor al die mense van die aarde kom, nie slegs oor Israel nie. Dit beklemtoon God se fokus op alle mense – Jode én heidene!
Kom ons stap deur hierdie hoofstuk en verken die inhoud daarvan.
Die opskrif spel die tema van die hoofstuk uit: Nasies kom na jou lig toe. In vier onderafdelings van die hoofstuk word die boodskap tuisgebring:
1. God gee lig in Jerusalem vir die nasies – 60:1-3;
2. Jerusalem word weer vol van sy mense en geskenke van die nasies – 60:4-7;
3. Jerusalem word weer gebou en deur almal geëer – 60:8-12;
4. Die tempel word herbou as die stad van die Here waarin Hy as ewige lig sal bly – 60:13-22.
Lig vir die nasies (Verse 60:1-3)
Dit is interessant hoe baie die tema van lig in Jesaja gebruik word:
Dit word verbind aan God as die bron van lig (Jes. 2:5; 9:2).
Dit word gekontrasteer met die duisternis (Jes. 5:20).
En die dienaar van die Here word spesifiek as God se lig vir die nasies uitgespel (Jes. 42:6; 49:6).
Vers 3 beskryf die effek wat die lig van die Here se teenwoordigheid op nasies en konings het. Die glans van God se heerlikheid en getuienis oor God se trou oorweldig almal en alles. Die nuwe dag wat deur God se teenwoordigheid vir Jerusalem aanbreek, trek mense buite Jerusalem se aandag. Hulle neem waar wat in God se ruimte gebeur. "En nasies sal trek na jou lig, en konings na jou stralende opgang" (1933/53). God se heerlike teenwoordigheid trek aandag en lok mense nader.
Mense kom na Jerusalem (60:4-7)
Dit is nie net die mense van Jerusalem wat terugkom nie. Die nasies sal met hulle skatte ook hul goedkeuring gee aan wat God vir sy volk doen.
Die verwysing na die goud, skatte en rykdomme wat die nasies bring in vers 6 herinner die kerk deur die eeue aan Jesus se geboorteverhaal in Matteus 2, met die goed, wierook en mirre wat die nasies (by wyse van die sterrekykers uit die Ooste) na die Kind bring.
Van oral kom middele (60:8-12)
Die middele om Jerusalem te bou, kom van so ver as Tarsis in Spanje af. Jerusalem se eer en roem word daardeur vermeerder.
Die Here in die middelpunt (60:13-22)
Let op hoe die hele gedeelte afstuur op die beskrywing van God wat weer die middelpunt van die stad en die volk sal wees. Hy is die ware sentrum van die stad en volk, wat nie net die inisiatief geneem het om Hom oor hulle te ontferm nie, maar baie spesifiek gesorg het dat sy optrede nie 'n nuwe eksklusiewe gemeenskap skep nie, maar 'n inklusiewe een.
Hierdie temas uit Jesaja 60 word verder in die Nuwe Testament ontwikkel. Soos die geval is met Jesaja 9:2, word hierdie lig, die teken van die magtige teenwoordigheid van God, in die Nuwe Testament met Jesus verbind. Om die waarheid te sê, Johannes gebruik die tema van lig nie net in sy voorwoord van sy evangelie om Jesus se bediening te beskryf nie (Joh. 1:1-14). Jesus self eien dit vir Homself toe: "Ek is die lig vir die wêreld. Wie My volg, sal nooit in die duisternis lewe nie, maar sal die lig hê wat lewe gee" (Joh. 8:12) (Lidmate wat dieper wil delf kan ook kyk na Joh. 9:5; 12:35-36, 46 – ook Matt 5:14; 1 Pet 2:9–10; Open 21:24).
Teoloog Allen Verhey beskryf die gebeure van Jesaja 60 met die frase "The Great Reversal".
Hier vind 'n totale ommekeer plaas. 'n Nuwe skepping kom tot stand:
Die volk kom terug uit ballingskap en sien nuwe lig vir hulle opgaan;
Onder die volkere is daar 'n ommekeer in houding vanaf vyandigheid na welwillendheid;
Ook die seevolkere sal voortaan die roemryke dade van die Here verkondig (v 6b);
Die kenmerk van die herstel van Jerusalem is die lof wat die volkere aan die Here sal bring vir sy groot dade – Jerusalem word die lig vir die hele aarde.
Ons eie omgewing
Wat sê die gebeure van hierdie teks vir ons omgewing vandag?
Ons hoor hoe die ballinge terugkeer en hoor van die groot ommekeer wat God vir Juda en die volkere bewerkstellig het. Watter lig laat dit val op ons eie vrae oor hoe God in ons tyd teenwoordig is?
Met Epifaniefees 2021 kyk ons saam met die res van die wêreld terug op die lewensveranderende gebeure van 2020 toe Covid-19 die ganse wêreld aan die strot beetgekry het:
Waar en hoe skyn God se lig vir ons aan die begin van 2021?
Waartoe roep God die wêreld en sy kerk in ons tyd op?
Jesaja 60 beskryf as't ware 'n global village waar die hele wêreld met mekaar verbind is en waar God die middelpunt van alles vorm. Dit gebeur deur die lig wat vir God se volk opgaan en vir die lig en getuienis wat die volk teenoor die wêreld uitstraal.
Die Kind in Bethlehem
Tradisioneel word die boodskap van die nasies wat na die lig in Jerusalem en Juda kom, verbind met die wyse manne uit die Ooste wat as verteenwoordigers van die heidense nasies kom op eer te betoon aan God se Lig wat in Bethlehem in Juda uit die krip van Josef en Maria se seuntjie skyn.
Die koms van Jesus is die groot ommekeer, die vernuwing, die herstel, die herskepping van die wêreld. In Jesus raak God die wêreld aan, kom God tot by ons (Immanuel), bring God vir ons nuwe lewe.
Dit is vandag die eerste Sondag van 2021. Die een jaar keer om in die ander jaar. Ons is by 'n skarnierpunt. Daar is 'n deur wat oopswaai en ons stap van een jaar na 'n ander oor.
Só bring dié eerste Sondag twee tydperke byeen: die jaar wat pas afgesluit het en die nuwe jaar wat drie dae oud is. By dié Sondag op die wentelpunt van die jaar en terwyl die lewe voortsnel, is die Woord van God die skarnier wat ons aan Hom verbind. Hoor God se Woord terwyl jy onseker is oor die lewe, ná een van die mees ingrypende jare in menslike heugenis.
As die media ons met 'n bondige oorsig aan die hoogtepunte, laagtepunte, skandes en tragedies van 2020 herinner, versterk dit ons gevoel van onsekerheid. Dit beklemtoon ons menslike broosheid op die drempel van 'n nuwe tydperk.
Huldeblyke van bekende en invloedryke mense asook 'n massa slagoffers wat die afgelope jaar gesterf het, bevestig die kwesbaarheid van die menslike situasie. Niemand leef vir altyd nie. Só het Covid-19 ons met ontnugterende felheid herinner.
Beelde oor die droogte wat steeds op baie plekke in ons land heers, skets 'n ewe verontrustende prentjie van wat 2021 kan inhou. Ekonome waarsku dat 2021 groot ekonomiese eise aan almal gaan stel. Politieke tussen- en binnegevegte skep ook nie juis rustigheid en vertroue by burgers nie.
Sal die skarnier waaraan ons lewe hang ons deur 2021 dra en ons stewig in stand hou? 'n Mens wonder oor die skarnier self.
Wat is die skarnier waaraan jou lewe hang?
Ons vier Epifaniefees oor die Godsverskyning in ons wêreld. Die Epifanieboodskap is drieledig:
God het in ons wêreld (duister en donker) verskyn, en verskyn steeds op verrassende wyse en onverwagse tye.
God se lig het ons donker wêreld in Jesus Christus kom verlig as dié Lig wat duisternis uitdoof.
Epifanie herinner ons aan die heidense sterrekykers wat die ster gesien en as getuies van Christus se geboorte Betlehem toe gereis het.
God se lig ons hoop
God se lig is in hierdie tyd van swaarkry ons hoop.
Epifanie herinner ons dat ons nie die lig is of dat ons wêreld nie die lig het nie. Ons het God se lig nodig. Ons het die verskyning van God se genade nodig. Ons kan onsself nie red nie. Ons het God se redding nodig.
Ons het redding vir ons onmiddellike omstandighede nodig, soos die Jode in ballingskap. Maar ons nood is meer as ons dreigende omstandighede, Ons nood is ons vervreemding van God en van mekaar.
Die verlossing wat God bring, in Jesus, bring God en mens en mens en mens bymekaar uit.
Israel word in ons teks die aantrekkingskrag vir die heidennasies na God toe en na sy nuwe toekoms vir al die nasies. Wanneer die nasies na Israel toe aangetrek word, word hulle bewus van God se heerskappy, van wet en orde, geregtigheid, oorvloed en dat God tussen sy volksgenote lewe.
God skep sy kerk op aarde in Jesus Christus as 'n gemeenskap van lig, wat lig uitstraal na die hele omgewing. Ons taak is om mense na God te trek – deur woorde en dade.
Ons buig onder die regering van God en ons leef soos God van ons vra.
Op hierdie manier word ons 'n bron van lig vir mekaar en ons omgewing, ook wanneer Covid, ekonomiese rampspoed en droogte ons wurg.
Kom ons fokus op hierdie taak: om liefde uit te straal, om 'n bron van hulp te wees, mekaar en ander se laste te dra, en God in die middelpunt te stel.