Hier is ‘n kort verduideliking van die boodskap van die Dordtse Leerreëls oor die diep evangeliese vertroosting wat dit vir gelowiges bied. Die vyf sekerhede wat die Dordtse Leerreëls bied, kan ook direk verbind word aan die vyf solas van die Reformasie (laai dit in pdf formaat af: Dordtse Leerreëls – ‘n kort inleiding).
Die impak van die Remonstrante, of soos hulle later bekend sou staan, die Arminiane, was duidelik voelbaar in die kerk van die 16de eeu n.C. Die leiers in die Nederlandse kerke van Gereformeerde oortuiging was verdeeld oor die twee uiteenlopende standpunte soos verteenwoordig deur die Remonstrante en die behoudendes. Dit sou lei tot een van die belangrikste kerkvergaderings in die geskiedenis van die gereformeerde kerk wêreldwyd.
Hierdie is nie die volgorde soos dit in die Dordtse Leerreëls uiteengesit word nie. Die Leerreëls hanteer dit as volg:
Hoofstuk 3,4 – Die verdorwenheid van die mens, sy bekering tot God en die wyse waarop dit plaasvind (T, I)
Terloops, hoofstuk 3 en 4 word saam genoem, omdat die Remonstrante se artikel 3 sin maak as dit op sy eie geneem word, maar juis in die kombinasie met artikel 4 ’n dwaalleer verkondig. Daarom word hoofstuk 3 en 4 saam genoem ook in die Dordtse Leerreëls.
Hierdie leer handel oor wat ook algemeen bekend is as die “Erfsonde”. Die uitgangspunt is dat na die val van die eerste mens in sonde, die hele menslike ras daarna met ‘n sondige natuur gebore word. Dit verwys dus na die gevolge van die sonde van Adam vir die hele mensdom (Rom. 5).
In die Gereformeerde Teologie word hierdie verdorwenheid gesien as ’n totaliteit, met ander woorde, die mens is in so ‘n mate geskend deur die effek van die sondeval, dat hulle as geestelik dood beskou moet word. Selfs hulle beste pogings om die goeie te doen, word hiervolgens gesien as in vyandskap met God.
Totaal Verdorwe beteken glad nie dat die mens tot in die uiterste mate korrup is nie, met ander woorde dat die mens gebore word as die opperste moordenaar en krimineel nie. Dit beteken hulle wese en natuur is in die geheel aangeraak deur die sondigheid. Die effek raak hulle liggame (vandaar siekte en dood); dit raak hulle innerlike mens sodat die mens se wil, gees, siel, hart, alles wat die menslike bestaan opmaak, as geheel deur die sonde gedood is.
Hierdie deel van die leerstuk is waarskynlik die een waarmee mense die meeste probleme het, want hoekom sou God sommige mense uitkies en nuut maak en ander in hulle sonde laat om verlore te gaan? ’n Paar opmerkings om die in perspektief te stel:
God is soewerein. Daarom is die uitverkiesing God se werk. Hy is die Pottebakker en ons die klei. Ons het nie insae in sy redes en motiverings nie.
God is regverdig en betroubaar. Só word Hy deur die hele OT en NT geteken. Ons moet Hom vertrou dat Hy nie net die beste weet nie, maar billik, verantwoord, en verantwoordelik optree. Sy keuses sal vir almal deursigtig wees by die laaste oordeel.
Almal word deur die evangelie geroep. God is aan almal bekend deur sy skeppingsmag, selfs al ontken en verwerp hulle dit (Rom. 1). En elke gelowige het ’n dure verpligting om die evangelie aan almal te neem, sodat dié wat uitverkies is tot die ewige lewe op God se roepstem kan reageer. Dit is wat ons lees op die belangrike eerste sendingreis van Paulus: “Toe die heidene dit hoor, was hulle baie bly oor die woord van die Here en het hulle dit toegejuig. Almal wat vir die ewige lewe bestem was, het gelowig geword.” (Hand. 13:48).
Dié wat nie antwoord op die roepstem van God nie, gaan verlore weens hulle sonde en ongehoorsaamheid (Rom. 3). Die oorsaak vir hulle ongeloof lê by hulleself.
Dié wat wel antwoord op die roepstem van God, word gered ondanks hulle sonde deur die geloof in die evangelie (Rom. 5). Die oorsaak van hulle geloof lê by God. Dit is wat die onvoorwaardelike uitverkiesing beteken.
Hierdie leer het alles te make met die doel van die lewe en kruisdood van Christus en die reikwydte hiervan. Dit is gemik op die dwaalleer van die Remonstrante wat in hulle tweede artikel voorhou: “dat in ooreenstemming daarmee [voorwaardelike uitverkiesing], Jesus Christus die Verlosser van die wêreld, vir alle mense en elke mens gesterf het, sodat Hy vir almal deur sy dood aan die kruis die versoening van sonde verwerf het.” Met ander woorde, die versoeningswerk van Christus in die konsepsie van die Remonstrante was universeel en sonder inperking.
Hoe dit ook al sy, hierdie versoening is gewortel in die identiteit van Christus as die offer vir die sonde, maar op só ’n manier dat die versoening spesifiek is (eerder as beperk) deurdat dit afgestem is op die uitverkorenes van God – die skape, nie die bokke nie, by wyse van spreke.
Dordtse Leerreëls sê in hfst. 2.1.3: “Die dood van die Seun van God is die enigste en volmaakte offer en voldoening vir die sondes. Sy dood is van oneindige krag en waarde, oorvloedig genoeg om die sondes van die hele wêreld te versoen.”
Hierdie leer moet verstaan word teen die agtergrond van die totale verdorwenheid van die mens. Die mens is so totaal verdorwe dat hulle nie in staat is om hulleself te red nie, selfs nie om uit vrye wil – wat ook getref is deur die doodsheid van die sonde – die versoening aan te neem of te kies in geloof nie.
God bewerk nie die wedergeboorte tot op ‘n punt waar jy self kan kies om die volgende stap te neem nie (soos die Remonstrante en Semi-Pelagianisme sou leer). God neem volledig verantwoordelikheid vir die vernuwing sodat die volle effek van die versoening vir die uitverkorenes waar word. Dus, Hy maak nuut, skenk geloof en maak regverdig, bring tot bekering – alles op grond van sy genade. Hy skenk selfs die heiligmaking, hoewel ons daarin saamwerk met God (Fil. 2:12-13).
Dit is egter duidelik dat die volharding nie in die hande van die mens lê nie, anders sou niemand die poorte van die hemel eers kon bereik nie. Daarvoor is die mens te geneig om hulle eie voordeel te soek. Dit is alleen die werk van God, op grond van die Here Jesus Christus se versoening, toegepas deur die Heilige Gees. Daarom is dit dalk beter om te dink hieraan as die bewaring van die heiliges wat volhard tot die einde omdat God hulle in Christus deur sy Gees bewaar.
Ek hou daarvan om hierdie vyf punte as die vyf sekerhede van my geloof te beskou en wat daarom as volg met die vyf solas van die Reformasie verband hou:
Ek is totaal sondig en kan myself nie red nie. Ek verdien die ewige dood. Dit is wat die Skrif en die wet my leer – sola scriptura.