Ope-brief: Die stem van u werkers kla u moreel aan - Solidariteit WêreldSolidariteit Wêreld
Tuis › Nuuskantoor › Ope-brief: Die stem van u werkers kla u moreel aan
Ope-brief: Die stem van u werkers kla u moreel aan
Maandag | 10 September | 2018
Die afgelope week het 'n historiese gebeurtenis hom by u aanlegte en myne afgespeel. Duisende wit werknemers het gestaak en gestap teen rasse-uitsluiting.
Internasionale uitsaaiers en nuusagentskappe soos die BBC (British Broadcasting Corporation), AFP (Agence France Presse), Russia Today, Fox News, Reuters, Bloomberg en talle ander het die stem van die werkers die wêreld ingedra. Dit was 'n stem wat vir 'n lang ruk nie gehoor was nie.
Die wêreld het die frustrasie van u werkers raakgesien; niemand kan dit meer ignoreer nie. Dit is 'n werklikheid. Die vraag is of u dit raaksien.
Geen demokrasie of werkgewer mag toelaat dat 'n deel van sy samelewing of werksmag so vervreemd raak nie. Die ware toets van 'n demokrasie is of hy sy minderhede ook beskerm.
Wat ons op u aanlegte sien afspeel het, is 'n demokrasie in werking en wording. Dit was 'n historiese oomblik, maar ook 'n historiese geleentheid. Indien dit geïgnoreer word, het ons ons demokrasie 'n geleentheid van vorming ontsê.
Die stem van die wit werkers is 'n stem vir balans. Dit is nie 'n stem teen die herstel van wanbalans nie, maar vir die herstel van balans.
Indien Sasol se antwoord op uitsluiting van die verlede 'n simplistiese uitsluiting in die toekoms is, plaas dit Suid-Afrika op 'n wankelrige morele basis vir die toekoms.
Om in 'n skema wat wanbalanse van die verlede moet regstel 'n eenvoudige rassebenadering te volg wat wit werkers uitsluit, is 'n lui benadering.
Selfs 'n tydelike ingryp moet moreel regverdigbaar wees. Tydelike steierwerk wat die pad na gelykheid moet staande hou, maar self moreel wankelrig is, kan maklik die norm en later normaal word, maar dit sal nie volhoubaar wees nie. Suid-Afrika se toekoms kan dan 'n immorele normaal word.
Om wit werkers in blou oorpakke se waarde te bereken op grond van hul ras en dit aan te bied as 'n normale ingryp om wanbalanse te herstel, is immoreel.
Selfs regstellende aksie en transformasieprojekte het 'n morele rivierbedding waarbinne dit moet plaasvind. Dit is nie onbeperk nie. Transformasie moet binne die raamwerk van die Grondwet plaasvind en die Grondwet moenie binne die raamwerk van transformasie plaasvind nie.
Wit werkers se reg op waardigheid en gelykheid moet ook beskerm word, anders bou ons presies dit wat herstel moet word in 'n nuwe stelsel in.
In die onderhandelinge tussen die regering, vakbonde en die sakewêreld oor die mynbouhandves is die kwessie van uitsluiting van rasse uit personeelaandeleskemas suksesvol opgelos. Die uitkoms van die gesprek was dat werkers werkers is. Werknemers wat in die werkersklas val, mag nie op grond van ras verdeel word nie.
Die ongelykheid in Suid-Afrika is nie tussen werkers in blou oorpakke nie. Om hulle op grond van ras te verdeel, gaan net 'n nuwe vlak van ongelykheid in Suid-Afrika skep. Werkers op werksvloervlak tussen wie daar, anders as in die politiek, goeie verhoudinge heers, word skielik weer volgens ras geklassifiseer.
Growwe rasseklasifikasie lei tot absurde resultate. Een van ons lede wat sy been verloor het en dus as gestremde deel van die aangewese groep is, wou by Sasol weet of hy deel van Khanyisa kan wees. Sasol antwoord klinies en hard daarop dat hy nie daaraan kan deelneem nie, want hy is wit.
'n Indiër-lid van Solidariteit, wat met 'n wit vrou getroud is, is woedend want hoewel hý deel is van Khanyisa, bepaal die skema dat 'n wit persoon (dus sy vrou) nie Khanyisa-aandele mag erf nie.
'n Wit lid van Solidariteit, wat al 30 jaar by Sasol werk, kry geen aandele nie maar 'n swart werknemer van Sasol wat maar nog net drie weke lank daar werk, ontvang aandeelwaarde van R500 000. Wit werknemers se waarde vir aandeelhouding word nie volgens hul bydrae, lojaliteit of werksetiek bepaal nie, maar bloot volgens ras.
Dit is die absurde resultate van 'n skema wat op 'n wankelrige morele basis rus.
Op Donderdag 6 September, dieselfde dag as wat werkers gestaak het, het dit aan die lig gekom dat Sasol R106 miljoen se aandele-opsies aan sy topbestuurspan toegeken het. U albei is bevoordeeldes daarvan en u ontvang meer as R20 miljoen se aandeelopsies elk. Mnr. Cornell, u en die ander wit uitvoerende direkteure is daarby ingesluit, al is u wit.
Sasol het dus 'n aandeleskema vir sy top- uitvoerende vlakke en nou ook een vir swart werkers en die enigste vlak wat uitgesluit word, is wit werkers. Om uitgesluit te word van eienaarskap, terwyl ander ingesluit word, stuur 'n boodskap aan hulle dat hulle nie deel van Sasol is nie.
Dit is wat gelei het tot die woede en 'n wekroep om erken en gehoor te word.
Ek stel dit aan u dat Sasol se besluit om wit werkers uit te sluit nie moreel was nie, maar bloot kommersieel. Dit het bloot gegaan oor die verwerwing van punte op 'n transformasiehandves. Wat die werkers se stem vra, is dat 'n morele basis by die kommersiële besluit ingesluit word. Talle ander personeelaandeelskemas by ander maatskappye sluit nie werkers op grond van ras uit nie.
Sasol is 'n Suid-Afrikaanse en globale leier en sy morele leierskap kan leierskap vir Suid-Afrika gee oor hoe om met 'n komplekse saak soos hierdie een om te gaan.
Die basiese beginpunt vir die antwoord gaan u in die konsepmynbouhandves vind, waarin wysheid oor personeelaandeelskemas gevind is ná vele ure se gesprekvoering.
Wat ons van u vra is om nie hierdie geleentheid om nuwe inhoud en vorm aan die demokrasie te gee te bederf met simplistiese rasse-oplossings nie. Kom ons takel 'n wanbalans sonder om 'n wanbalans in nuwe vorme te skep. Dit gaan ekstra dink en praat verg.