Thomas Pringle se lewe verken in Wicomb se 'Still Life' | Netwerk24
Deur AJ Opperman 24 November 2020 16:30
Dit is onlangs deur Umuzi uitgereik.
'Still Life' deur Zoë Wicomb.
Pringle, wat vandag as die vader van (Engelse) Suid-Afrikaanse poësie beskou word, word in die boek beskryf deur mense wat hom geken het: Mary Prince, 'n slavin wie se lewensverhaal Pringle geskryf het, en Hinza Marossi, die Tswana-seun wat hy saam na Londen geneem het.
Wicomb grond die karakters op mense wat werklik bestaan het.
"Fiksie is per definisie 'n uitvindsel," sê Wicomb. "En die waarheid is 'n netelige begrip. Wie se waarheid? Dit is 'n geldige vraag. En waarop is die waarheid gegrond? Ons is almal onderworpe aan die menings van diegene met gesag wat dit as 'waarhede' oordra."
Wicomb, wat in Suid-Afrika gebore is en deesdae in Skotland woon, meen Pringle se lewe bewys die eienaardigheid van ideologie.
"Ook hoe dit spreek tot die partye wat daardeur beïnvloed word. Die bloedvermenging van Xhosa, slawe, Khoesan en Europa is steeds vir my interessant."
Wicomb het op skool van Pringle geleer en dink sy lewe is fassinerend.
"Ek hoef niks te geskep het nie. 'n Literêre man van Skotland wat saam met 'n span Skotte na die Oos-Kaap emigreer waar hy die onherbergsame grond van die Zuurveld bewerk."
Sy verwys ook na sy uitval met die outokratiese goewerneur, lord Charles Somerset, wat hom as 'n verwaande aankomeling afgemaak het en sy kanse om 'n bestaan te voer in die wiele gery het.
Die inkonsekwentheid in Pringle se briewe het Wicomb ook geboei.
"Hy dui verskillende weergawes aan van hoe hy by Hinza uitgekom het. Hy het sommige van sy skryfwerk hersien sodat dit by sy hersiende menings oor die kolonie en die inheemse bevolking inpas.
"Gelukkig vir my is daar verskeie insiggewende studies oor Pringle se ambivalensie rakende die destydse bestel gedoen."
Wicomb sien Pringle nie as 'n bedrieglike figuur nie.
"Ek het aanvanklik 'n baie vae beskouing van hom gehad. Dit het later deur my leeswerk en navorsing sowel as die skryfproses gestalte gekry. Ek dink die skuif in wat hy glo dui daarop hoe 'n fundamenteel betaamlike mens, wat deur die Britse establishment sy regte ontneem is, gevoelig is vir die regte van ander, hoewel binne die grense van wit heerskappy."
Wicomb glo die waarheid in fiksie is ingewikkeld.
"Die skrywer moet getrou aan die onderwerp bly en nie iets kwytraak wat die regte persoon nie sou sê of doen nie. Op 'n ander vlak laat die verkenning van die onderwerp se geskiedenis, menings en omstandighede jou strewe na 'n ander soort waarheid. Een wat moontlik is en nie bloot op die algemene gegrond is nie."