Anél Potgieter: Smul soos in die 1970's | Netwerk24
REGSTREEKS: SA t. Pakistan (SA 61/1)
Deur Anél Potgieter 29 November 2020 00:02
Die 1970's se buffettafel
Met haar mini-rokkie, platformskoene en geklitste byekorf-bolla het die 1970's gasvrou altyd gereed gestaan om gaste om haar kleurvolle buffet-tafel te ontvang. Die pynappel met die Weense worsie, stukkie kaas en rooi of groen uitjies op 'n tandestokkie geryg was hoogmode en het sjiek op haar retro-tafeldoek gepryk. Kerriefrikkadelle het onder 'n duvet van piesang-kerriesous gelê en dit is altyd saam met Mrs. Ball's-blatjang en witrys, versier met gekapte krulblaarpietersielie, geëet. En wanneer die burgemeester of die dominee genooi was, en sy baie grênd wou wees, is avokado-ritz gemaak. Hiervoor is sommer geblikte garnale gebruik, want die 1970's se dames was meesters met blikkie-gedrewe skeppings.
Vir baie gaste was die pièce de résistance die kammakreef wat sy sommer met stokvis gemaak het. Die vis is met tamatiesous en mayonnaise gemeng en op fyngekerfde blaarslaai in 'n plat ronde vonkelwynglas bedien. Tong is met 'n wynsous voorgesit en in die somer is dit sonder drama net in skywe gesny.
Geblikte aspersies, gevulde eiers, reënboogtoebroodjies en radysrosies het die gasvrou se paartie-tafel afgerond en dan het sy terug gestaan, die spulletjie so bekyk en haarself as über-progressief en modern beskou. En sy was!
Vandag blaai ek 'n bietjie terug in ons retro-kosgeskiedenis.
Rapport, 10 Desember 1972 – Marié lig die sluier oor kos
Die aktrise Marié du Toit vertel as sy onthaal, is dit op groot skaal. Minstens 30 mense vir 'n buffet-ete. Dan het sy haar verbeelding vrye teuels gegee met die verskeidenheid van geregte en tafelversierings. Haar avokado-resep was 'n gunsteling vir 'n koue voorgereg.
Anél: Ek was skepties toe ek sien die resep kry blatjang in, maar ek moet sê dit was heel lekker. Ek kon nie geblikte garnale kry nie en het bevrore garnale vinnig opgekook en gebruik. Vir die avokado-polisie wat my altyd oor die vingers tik oor die woord avokadopeer. . . kyk net hoe is avokado's toentertyd genoem!
Rapport, 21 Desember 1975 – Norbert se resep vir tong in wynsous
Norbert Pishler, hoofkok van die Holiday Inn op Hluhluwe, gee die resep vir beestong in witwynsous. Hy vertel dit is een van sy gunstelinggeregte. Dit is maklik en neem so min bestanddele dat elke vrou dit in haar kombuis kan regkry.
Anél: Hier het ek amper verstik toe ek sien Norbert gebruik tamatiesous in sy resep. Daar was ook nie 'n volledige resep nie, so ek het die metode aangepas. Die smaak was besonders en baie subtiel, maar ek verkies my ma se wynsousresep (soos enige dogter sal). Hy gebruik ook 'n soplepel as maateenheid wat ek natuurlik as briljant beskou. Dit is omtrent gelykstaande aan 'n 1/3 koppie.
Rapport, 22 Desember 1974 – Sy bederf adv. Pik Kersfees met krap
'n Lekker lang bederf het op adv. Pik Botha, Suid-Afrika se ambassadeur by die VVO, by sy huis in Pretoria-Noord gewag toe hy vir die Kersvakansie in Suid-Afrika aangekom het. Pik se vrou, Helena Botha, se bederwery moes vergoed vir die baie verlang na haar man. Sy het daardie jaar besluit om 'n Sweedse visslaai vir Pik voor te sit en die hele gesin was versot daarop. Een van die bestanddele soos hulle dit in Swede maak, is krap en mev. Botha het dit met visfilette vervang.
Anél: Sjoe, wat kan ek sê? Die gereg het nie in my smaak geval nie, maar ek weet daar is baie mense daar buite wat hiervan sal hou, want Pik en sy gesin was gek daaroor. Vir my was daar net te veel geblikte en gerookte monochroom-smake wat nie meer by my 2020-kospalet inpas nie. Ek's seker as ek dit in die 1970's geproe het, sou ek dit geniet het.
Groete uit my kombuis
My Facebook-maters onthou
Op Facebook het ons lekker saamgesels en ook dié geregte uit die 1970's onthou:
Lochner de Kock: Halwe skorsies vol ertjies.
Errieda du Toit: Blatjanghoender.
June Steenkamp: Aartappelslaai toegerol in 'n snytjie ham, bymekaargehou met 'n tandestokkie.
Danie van Niekerk: Keëlvormige snytjies polonie gevul met kapokaartappels en vasgesteek met 'n tandestokkie.
Willie Cloete: Bacon Kips gesmeer met botter en roomkaas, gerol in fyn biltong.
Riette Mouton: Gestolde komkommer- of wortelslaai in 'n ring.
Hannie Botha: Reënboogtoebroodjies.
Marié du Toit se avokadogereg.
Marié du Toit se avokado-gereg
6 klein ryp avokadopere
2 klein blikkies ingemaakte garnale
3 e ingemaakte kappertjiesaad
½ k tamatiesous
½ liter dik mayonnaise
6 fyngekapte groen uitjies
Meng die mayonnaise, tamatiesous en blatjang. Roer die kappertjiesaad en gekapte uie in die sous. Die garnale en die helfte van die gekookte eiers word ook ingeroer. Sny die avokadopeer deur en verwyder die pitte. Skep die holtes vol met die mengsel. Versier met hardgekookte eiers in ringe gesny en pietersielie. Sit voor met broodstokkies en verkoelde witwyn.
Mev. Helena Botha se Weskus-slaai.
Mev. Helena Botha se Weskus-slaai
1 pakkie visfilette, in die plek van 'n blikkie krap (ek het twee groot visfilette gebruik)
1 k klein sampioene
2 blikkies gerookte oesters
1 blikkie garnale
1 blikkie mossels
1-3 e ertjies
1 tamatie in klein blokkies gesny
repies groen blaarslaai
Vir opdien: Knoffelbrood
Sny die blaarslaai in fyn repies. Meng die verskillende blikkies se inhoud met die visfilette (indien u nie krap gebruik nie) wat in bietjie soutwater gekook is. Voeg die tamaties, die slaai en groen gesnipperde uiegras by en daarna die slaaisous.
Die uiegras gee 'n heerlike geur, maar as sy dit nie het nie het mev. Botha 'n bietjie pietersielie bygevoeg. Daar moet heelwat Franse slaaisous wees, het mev. Botha vertel. Saam met die visgereg hou die Bothas van 'n knoffelbrood.
Babs se kerrie-piesang-frikkadelle.
Babs se kerrie-piesang-frikkadelle
Een van my ma se geliefde geregte was haar kerrie-piesang-frikkadelle wat uniek Suid-Afrikaans is. Die gereg het op Babs se retro-paartie-tafels gepryk en is saam met wit rys en Mrs. Ball's-blatjang be­dien. Soos dit moet. Geen tierlantyntjies nie en dis presies hoe ons vandag as familie dit eet en daarvan hou. En vir diegene wat nie weet nie, dié geurige frikkadel is in 1996 uit duisende resepte aangewys as "Frikkadel van die Dekade". Ait­sa! Myns insiens kraai hy steeds koning.
1,25 ml neutmuskaat
2 snye witbrood, geweek in water en die water weer uitgedruk
1 groot knoffeltoontjie, gerasper
2,5 ml gemaalde gemmer
6 piesangs, gekerf
5 ml borrie opsioneel
Rys en blatjang
Voorverhit oond tot 160 °C.
Vir die kerriesous: Braai die uie in die olie tot sag. Roer die kerriepoeier by en braai vir 'n verdere minuut. Roer nou die meel by en kook 'n minuut. Gooi die water stadig by terwyl jy aanhoudend roer. Meng nou die res van die bestanddele by. Bring tot kookpunt en proe vir ekstra sout en peper.
Frikkadelle: Meng die frikkadelbestanddele alles saam. Maak frikkadelle van so 70 g en pak in 'n gesmeerde oondskottel. Gooi die kerriesous oor en bak vir 50 minute of tot gaar.
Norbert Pishler se tong in wynsous.
Norbert Pishler se tong in wynsous
twee snye gekapte spek
1 soplepel uie (+- 'n 1/3 koppie gekapte uie)
1 soplepel tamatiesous
1 teelepel kappertjies
2 koppies warm beestongaftreksel (gehou soos onder genoem)
witwyn na smaak (ek het 'n 1/3 koppie witwyn bygevoeg)
Ek het Norbert se metode aangepas:
Tonge: Kook die beestonge vir 1 ½ uur in soutwater. Moenie die sous weggooi nie, jy't later twee koppies daarvan nodig. Terwyl die tonge nog warm is, moet jy die velle aftrek. Wanneer dit koud is, sny dit in skyfies en bedien saam met die sous.
Sous: Braai die spek en uie in die botter tot gaar. Roer die meel by en kook vir 'n minuut. Meng die res van die bestanddele by, roer goed sodat geen klontjies vorm nie. Bring tot kookpunt en prut vir so twee minute. Geur met sout en bedien saam met die tong.