Die spreekwoord “goedkoop koop is duur koop” is een van die waarhede waarmee nuwe melkboere dikwels gekonfronteer word. Om ’n ondeurdagte melkstal te bou, kan ’n mens dikwels baie duur te staan kom as dit nie behoorlik beplan is nie.
Mike Mouton, streekbestuurder van DeLaval-melktoerusting, sê die bou van ’n melkstal lyk op die oog af heel eenvoudig, maar heelwat faktore moet in gedagte gehou word by die beplanning van ’n nuwe melkstal. Verskeie soorte melkstelsels kan gebruik word.
Die kostedoeltreffendste stelsel is die oorswaai-visgraatstal. Dit is geskik vir laer produksie-kuddes wat van weidings af gemelk word. As die een kant klaar gemelk is, word die masjien oorgeswaai na die ander kant om die volgende ry koeie te melk.
Die “rapid exit” is die stelsel wat ruimte die beste benut. In hierdie stelsel draai die koeie 90 grade om sy aan sy te staan. As die koeie klaar gemelk is, lig die nekraam voor hulle op en loop al die koeie gelyk uit, en kan die volgende ry koeie instap. Die koeie se uiers is naby mekaar en arbeiders kan doeltreffend melk.
Mike sê faktore soos die aantal koeie wat gemelk gaan word, die tyd waarbinne die melkproses afgehandel moet word, die hoeveelheid arbeid wat beskikbaar is, die ras en raamgrootte van die diere het alles ’n invloed op die ontwerp van die melkstal.
Mike sê dit is belangrik dat water nie in die melkstal opdam nie. “Omdat baie water in en om die stal vir skoonmaak gebruik word, is goeie dreinering weg van die stal af noodsaaklik om te verseker dat koeie wat die stal twee tot drie keer per dag moet besoek, nie deur modder of staande water moet beweeg nie.”
’n Inloop-area aan die noordekant is ook beter omdat dit gouer droog word en minder ys op die inloop-oppervlak vorm in die kouer dele van die land.
Mike sê ’n goeie begin, terwyl jy nog in die beplanningsfase is, is om soveel moontlik ander melkplase te besoek en te leer uit ander se foute én om kundiges uit die melkbedryf te betrek sodat jy hul kennis kan gebruik.
Louie sê daar moet genoeg plek wees vir die warm lug en vogtigheid wat deur die koeie vrygelaat word om te ontsnap. Vir dié rede is dit ook wenslik om die dak met vogwerende verf te behandel.
Baie water word in ’n melkstal gebruik ter wille van higiëne. Dit is belangrik dat die vloer toelaat vir die af- en wegvloei van water.
Omdat melk ’n hoë gesondheidsrisiko kan inhou, is dit baie belangrik om die melkstal so higiënies as moontlik te bedryf. Mike sê daar is eenvoudige maar noodsaaklik punte wat in gedagte gehou moet word:
Die vloer van die melkstal moet ’n 1% helling na die dreineringspunte hê sodat water nie opdam nie, maar moet voorkom dat die diere gly.
Ander faktore wat nie altyd van die begin af in gedagte gehou word nie, is ’n kantoor vir administrasie, ’n pakkamer vir seep, chemikalieë en toerusting, badkamers vir die werkers, asook ’n kamer wat redelik klankdig is vir die pompe en kragopwekkers.- Koos du Pisanie