JY LEES NOU Kom daar ’n nuwe lewensfase vir jou? So maak jy
’n Nuwe lewensfase bied geleenthede, maar ook volop uitdagings. Kenners gee raad oor hoe om dit die hoof te bied.
Dit is onvermydelik dat elke lewensfase verbygaan en deur ’n volgende fase gevolg word. Jy sal jou kinderskoene ontgroei, ná jou skool- of studentedae by ’n werkroetine moet aanpas, dalk ’n ouer word met die verantwoordelikhede wat dit meebring, jou kinders die nes sien verlaat en eindelik self aftree.
Die gewone lewensgang is niks nuuts nie; mense wêredwyd beleef dieselfde lewenskurwe met die uitdagings wat die verandering van een fase na die volgende meebring.
Tog kan die oorgang na die volgende stadium van die lewe vir baie mense so stresvol wees dat hulle by sielkundiges, beraders en lewensafrigters aanklop. “Ek kom amper daagliks individue en gesinne teë wat frustrasie ervaar weens die uitdagings wat verskillende lewensfases bied,” sê Jaco van Zyl, ’n kliniese sielkundige van Pretoria.
Penny Holburn, ’n lewensafrigter van Sandton, sê al haar kliënte sukkel met die veranderings wat ’n nuwe stadium in hul lewe meebring. “Hulle is oor die algemeen verward en bekommerd dat hulle die verkeerde stap sal doen.”
‘Wie is ek? Wie is ek in verhouding tot my gesinslede, gemeenskap en die wêreld?’
Wanneer mense ’n nuwe lewensfase betree, is dit dikwels met ’n gevoel van onsekerheid en paniek, sê Jaco.
“Ek kry gereeld met adolessente te doen wat emosioneel regresseer wanneer hulle nie opgewasse is vir die emosionele en sosiale verantwoordelikhede van hul nuwe lewensfase nie, of volwassenes wat verslaaf raak en so weer hul ouers in ’n versorgingsrol plaas.”
Om een lewensfase af te sluit en ’n nuwe aan te durf voel vir baie mense meer na ’n angswekkende vuurdoop as ’n opwindende reis, sê Jaco.
“In verskeie lewenstadiums kom ons voor ’n bestaanskrisis te staan en vra ons: ‘Wie is ek? Wie is ek in verhouding tot my gesinslede, my gemeenskap en die wêreld? Waarheen is ek op pad, en waarin vind ek vir myself betekenis?’
“As die angs oor dié vrae tydens ’n faseverandering oorweldigend raak, kan ons sukkel om ons reis deur ons lewensfases voort te sit,” waarsku hy.
Maar hoe kan ’n mens gesond afskeid neem van dit wat was en opgewonde raak oor die begin van ’n nuwe hoofstuk?
Hoe groet ’n mens ’n vorige fase?
Selfs al sien jy na ’n nuwe lewensfase uit, kan dit moeilik wees om van ’n vorige fase afskeid te neem, sê Penny.
Heel eerste moet jy jou losmaak van die vorige fase. “Handel dus onvoltooide take af, maak werk van emosies en bagasie, of aanvaar jy het sekere geleenthede misgeloop of dalk nie die beste van ’n bepaalde situasie gemaak nie,” sê sy.
Jy kan ’n lewensfase op verskillende maniere agterlaat, soos om daaroor te rou, iets te doen wat jy altyd geniet het of oor die verlede te praat of skryf.
“Besin oor wat verby is,” sê Penny. “Die dinge waaroor ons nie rou nie, sal na ons bly terugkom en ons dwing om daaroor te rou. Kry dit agter die rug.”
Al is dit belangrik om te rou, moet ’n mens versigtig wees om nie daarin vasgevang te word nie, waarsku Ruan Spies, ’n kliniese sielkundige en senior lektor van die Potchefstroom-kampus van die Noordwes-universiteit. “Moenie te lank rou oor wat verby is nie, want dit kan jou uitsig belemmer op wat moontlik vir jou voorlê.”
Wat jy wel met jou na die volgende lewensfase moet saamneem, is die lesse wat jy in die vorige fase geleer het. Gebruik dit om nuwe uitdagings aan te durf.
“Laat toe dat die mooi herinnerings aan die vorige fase jou krag gee wanneer jy in die nuwe fase energie nodig het. Praat met iemand oor die hoofstuk wat tot ’n einde kom, maar kies iemand wat saam met jou in die nuwe fase sal wees,” sê Ruan.
Dit waaroor ons nie rou nie, sal na ons bly terugkom en ons dwing om daaroor te rou, sê die lewensafrig­ter Penny Holburn.Foto: Gallo Images/Getty Images.
“Maak aantekenings van die lesse wat jy in die vorige lewensfase geleer het,” is die raad van Ruvey Roets, ’n lewensafrigter van Sandton, “en maak ’n lys van vyf maniere hoe hierdie fase jou bemagtig het vir wat nog voorlê.”
Nog ’n Gautengse lewensafrigter, Debbie Edwards, glo jy moet vrede maak met die teleurstellings wat jy in die vorige fase beleef het. “Vergewe jouself en ander vir teleurstellings en maak jou los daarvan,” sê sy. “Jy is die belangrikste mens in jou lewe; jy moet sorg dat jy vrede in jouself het.”
Doen aan die einde van ’n lewensfase iets wat jy altyd geniet het sodat jy dit op ’n hoë noot kan afsluit. “Moet nooit ophou om die dinge te doen wat jy geniet nie,” sê sy. “As jy dit wat vir jou belangrik is uit die oog verloor, kan jy nie goeie besluite neem nie en sal jy eindelik volgens ander se waardes begin leef.”
Hoe gryp jy ’n nuwe fase aan?
Voor jy ’n nuwe lewensfase betree, maak eers seker jy het vrede met die verlede gemaak, sê Ruvey. “As jy probeer om die verlede te herleef of te herskep, sal jy nie nuwe geleenthede raaksien nie. Daag jouself uit en moet niks minder as jou beste verwag nie.”
Jaco sê die begin van ’n nuwe lewensfase herinner ons daaraan dat baie lewensprosesse buite ons beheer is en die natuurlike gang van die lewe nie gekeer kan word nie.
“Wanneer ’n verandering van lewensfase nader kom, is gevoelens van intense vrees, angs, disoriëntasie en verwarring nie ongewoon nie,” sê hy.
Doen deeglik navorsing oor die oorgang na ’n nuwe fase, sê hy. “Internetartikels en selfhelpboeke bevat volop inligting oor watter liggaamlike, emosionele en interpersoonlike eise elke lewensfase aan ’n mens sal stel.”
Maak bestek van jou innerlike hulpbronne, soos talente, vermoëns, eienskappe, belangstellings, persoonlike waardes en prestasies. Jy kan ook jou verhouding met jou lewensmaat, kinders, ouers, vriende of kollegas in oënskou neem, want dié verhoudings kan as ondersteuning dien.
Aktiwiteite wat jou goed laat voel, is ook noodsaaklik, sê Jaco. Dit sal jou kop en liggaam besig hou terwyl jy sielkundig en emosioneel aanpas by die nuwe hoofstuk in jou lewe. “Sluit aan by ’n gim, bly besig met stokperdjies soos tuinmaak, kuns of hengel, sorg dat jy genoeg rus kry en sluit aan by ’n klub waar jy ou belangstellings kan uitleef.”
Gesels ook met mense wat soortgelyke veranderings moes beleef. “Leer uit hul ervarings sodat jy nuwe uitdagings die hoof kan bied.”
Doen aan die einde van ’n lewensfase iets wat jy altyd geniet het sodat jy dit op ’n hoë noot kan afsluit. Foto: Gallo Images/Getty Images.
Dit is belangrik om elke nuwe fase met ’n goeie gesindheid te benader, selfs al is dit aanvanklik vir jou moeilik, glo Werner Boshoff, ’n lewensafrigter van Pretoria. “ ’n Gesonde uitkyk behels dat ons na foute en mislukkings kyk, dit ontleed en ook besef dat ons nie altyd alle hulpbronne hoef te gebruik om sukses te behaal nie.”
Hy sonder passie en vindingrykheid uit as die hulpbronne wat nuwe moontlikhede vir ’n mens kan ontsluit. Dis sinvol om vir die nuwe fase te beplan, maar jy moet jou ook oopstel vir moontlikhede en geleenthede wat onverwags opduik.
“Vra raad indien nodig. En onthou om altyd vir jouself te sê dit is oukei om bang te wees, maar om nooit hoop te laat vaar nie,” sê Ruvey.
As jy jou vrese opsy kan skuif, sal jy meer geleenthede en moontlikhede raaksien, sê Debbie. “Wees ontvanklik vir iets nuuts.”
Probeer ook in die nuwe lewensfase tot iets groters bydra. “ ’n Nalatenskap is inspirerend en goed vir jou eie siel. Doen iets wat groter as jy self is.”
Meer oor: gesondheid| werk| loopbaan