Ramaphosa waarsku teen aanvalle op regbankPres. Cyril Ramaphosa (Foto: PresidencyZA/Twitter) Pres. Cyril Ramaphosa het Maandag in sy weeklikse nuusbrief sy kommer uitgespreek oor die jongste uitlatings oor die regbank waarin sommer regters beskuldig word – sonder enige bewyse – dat hulle belange anders as geregtigheid nastreef. Hy waarsku dat aanvalle op die regbank nie ligtelik opgeneem moet word nie. “Regters word beskuldig van politieke agendas en sommige word selfs daarvan beskuldig dat hulle omkoopgeld aanvaar,” sê Ramaphosa. Ramaphosa sê die bewerings is kommerwekkend om velerlei redes. “As die bewerings waar is, sal dit beteken daar is sommige in die regbank wat versuim om die waardes en beginsels waarmee hulle vertrou word te handhaaf.” Ramaphosa sê die Grondwet maak voorsiening vir hierdie moontlikheid en die parlement kan regters verwyder wat deur die regterlike dienskommissie aan growwe wangedrag skuldig bevind word. “Enigiemand met bewyse van wandade deur regters moet gebruik maak van die kanale in die Grondwet en in ons wetgewing om te verseker gepaste stappe word gedoen.” Die president sê sonder bewyse om bewerings te staaf, en tensy dit na die betrokke owerhede verwys word, ondermyn die bewerings bloot die regbank en die belangrike werk wat hy doen. Hy sê Suid-Afrika is ŉ vry land met ŉ Grondwet wat vryheid van uitdrukking en opinie waarborg. “Wanneer sommige in verantwoordelike posisies egter die vryhede gebruik om die Grondwet te ondermyn, moet hulle herinner word aan die gevolge van hul uitsprake.” Ramaphosa stem saam dat een van die moontlike gevolge die wegkalwing van vertroue in die regbank en die grondwetlike bestel is. Jean-Paul-Rudd, ŉ vennoot by die prokureursfirma Adams&Adams, het Maandag gevra of die teepartytjie tussen EFF-leier Julius Malema en oudpres. Jacob Zuma by Nkandla blote toeval, of ŉ listige plan deur twee uitgeslape politici was om die oppergesag van die reg te ondermyn? Zuma en Malema – wat al twee op verskeie aanklagte tereg staan – het vroeër onder die regbank ingeklim het. “Zuma het tot dusver bykans elke moontlike toertjie gebruik om te keer dat hy verantwoording doen vir sy beweerde misdade. Het Zuma se hoeveelste mislukking in die hof – die mees onlangse sy onsuksesvolle poging om te verhoed dat hy voor die Zondo-kommissie getuig – nou ŉ verandering in taktiek genoodsaak wat deur sy eertydse aartsvyand Malema aangehelp word?” vra Rudd. Zuma het verlede week uitgevaar teen sekere lede van die regbank en voet by stuk gehou dat hy eerder tronk toe sal gaan as om voor die Zondo-kommissie na staatskaping te getuig. Die Konstitusionele Hof het vroeër beslis die oudpresident moet voor die kommissie verskyn en sy vrae beantwoord. Rudd sê die oppergesag van die reg is die beginsel dat geen mens, instelling of entiteit verhewe bo die reg is nie. Hy sê die regbank moet egter nie net onafhanklik wees nie; mense moet dit ook ervaar as onafhanklik sodat daar vertroue in die regbank kan wees. Die grootste gevaar vir dié onafhanklikheid spruit uit inmenging – of dit nou werklik so is en of mense net so dink – deur regeringsinstellings of politieke partye. “Regterlike onafhanklikheid is die vermoë van ŉ regter om oor ŉ saak te besluit sonder druk of aanmoediging.” Rudd sê ook geregverdigde kritiek op ŉ regter wat nie die oppergesag van die wet respekteer nie, moenie onderdruk word nie. “As die howe egter die vertroue van die publiek begin verloor, is demokrasie in gedrang.” “Vertroue in regters staan sentraal tot die vrywillige aanvaarding van hul beslissing. Die algemene aanvaarding van regterlike besluite deur burgers en regerings – wat noodsaaklik is vir vrede, welstand en goeie regering – berus nie op dwang nie, maar op openbare vertroue.” Hy waarsku dat ŉ gebrek aan vertroue in die regbank die land maklik in ŉ staat van wetteloosheid kan laat verval. “Die huidige aanvalle van Zuma en Malema is nie net ongegrond nie, maar lyk ook na ŉ ooglopende set om openbare vertroue in die regbank weg te kalwe. “Is dit oor ŉ pot tee opgetower? Niemand weet nie, maar dit lyk beslis so.”