PressReader - Kuier: 2017-04-05 - google se ge­nie
google se ge­nie
Met haar een­vou­di­ge uit­vind­sel met skil­le wat wa­ter on­der die grond be­hou, het sy ’n moont­li­ke op­los­sing vir droog­te en Google het haar ta­lent raak­ge­sien.
Kuier - 2017-04-05 - INSPIRASIE - Deur C­har­mo­ni­que Mey­er
Haar nuus­kie­rig­heid om die hoe­koms en waar­oms oor al­les in en om haar om­ge­wing uit te vind, het ge­maak dat een skool­mei­sie se uit­vind­sel al­mal nou laat reg­op sit!
Ter­wyl dam­me leeg loop in die WesKaap en men­se kop­krap oor die wa­ter­kri­sis, kan Ki­a­ra Ni­rg­hin (17) van Al­ber­ton bui­te Jo­han­nes­burg, se uit­vind­sel dalk die ant­woord op een van die land se groot­ste kri­sis­se bied.
Dié slim­kop het ’n moont­li­ke op­los­sing wat plaas­boe­re ’n uit­koms kan gee wan­neer re­ën skaars is, want min re­ën maak dit ui­ters moei­lik vir plaas­boe­re om ’n goeie oes­jaar te ver­se­ker. En met die wa­ter­kri­sis wat Suid-A­fri­ka boon­op in die ge­sig staar, vind plaas­boe­re dit nou selfs nóg moei­li­ker om die land van goeie groen­te- en vrug­te­oes­te te voor­sien.
Ki­a­ra se uit­vind­sel is ’n “la­e­kos­te bi­o­af­breek­ba­re po­li­meer”(SAPs), ge­maak van le­moen- en a­vo­ka­do­peer­skil­le, wat ’n se­ke­re hoe­veel­heid wa­ter – af­han­gend van die plant se ge­wig – ab­sor­beer so­dra dit in grond in­ge­werk word. Die wa­ter wat ge­ab­sor­beer word deur die le­moen- en a­vo­ka­do­peer­skil­le, hou die oes vog­tig deur die droë sei­soe­ne. Hier­die af­breek­ba­re s­tow­we is in staat om re­ser­wes van wa­ter so­wat hon­derd keer sy eie ge­wig te stoor.
En met dié uit­vind­sel is Ki­a­ra nou, uit hon­der­de an­der kin­ders van reg­oor die wê­reld, as die wen­ner van die in­ter­ne­treus Google se S­cien­ce Fair-kom­pe­ti­sie aan­ge­wys. Sy het die kom­pe­ti­sie ge­wen en daar­mee saam ’n stu­die­beurs ter waar­de van R677 357 los­ge­slaan!
Haar bril­jan­te i­dee
Al­les het be­gin toe Ki­a­ra uit­ge­vind het van ’n aan­lyn­kom­pe­ti­sie wat Google aan­ge­bied het. Aan die ein­de van ver­le­de jaar, ter­wyl Ki­a­ra op die Google-web­werf be­sig was om na­vor­sing vir ’n an­der pro­jek te doen, het sy die ad­ver­ten­sie ge­sien en on­mid­del­lik die aan­lyn­vorm in­ge­vul.
Die Google S­cien­ce Fair–kom­pe­ti­sie was vir kin­ders van reg­oor die wê­reld tus­sen die ou­der­dom­me van 13 – 18. Die ver­eis­te van die kom­pe­ti­sie was om ’n op­los­sing te vind vir ’n kri­sis in jou ge­bied. Ki­a­ra het die wa­ter­kri­sis in Suid-A­fri­ka ge­ï­den­ti­fi­seer en tóé be­gin die har­de werk.
“Na­dat ek in­ge­skryf het, het ek na­vor­sing ge­doen oor die land se groot­ste uit­da­gings en die land se wa­ter­kri­sis het in el­ke nuus-ar­ti­kel ver­skyn. Ek het nie eint­lik ge­weet hoe om hier­die pro­bleem aan te pak nie, maar ek het ge­weet ek sal ’n op­los­sing vind as ek net glo,”sê Ki­a­ra.
Om­dat sy aan­dag en tyd aan haar skool­pro­jek­te moes skenk, het Ki­a­ra hier­die een in haar vry­e­tyd ge­doen.
“Ek dink ek het ver­skrik­lik baie na­vor­sing ge­doen. Die koe­rant­op­skrif­te wat die droog­te- en wa­ter­kri­sis be­vat het en hoe lank dit gaan duur, het my aan­ge­spoor om na ’n op­los­sing te soek.
“Ek het spe­si­fiek we­ten­skap­s­joer­na­le na­ge­gaan en deeg­lik op­ge­lees. Wat vir my op­val­lend was, is die na­vor­sing oor le­moen­skil­le en sy ei­en­skap­pe. Dít het ge­toon dat po­li­me­re (se­ke­re s­tow­we) in si­trus­vrug­te aan­ge­tref word en met my ken­nis van a­vo­ka­do­peer­skil­le en sy na­tuur­li­ke o­lie, het ek ge­dink díe twee saam sal per­fek wees. Ek het die twee saam in ’n uit­ge­droog­te meng­sel om­skep.
“Wan­neer dit op grond toe­ge­pas word, ver­vaar­dig dit klein drup­pel­tjies wa­ter wat ge­stoor word vir droë pe­ri­o­des so­dat oes ge­du­ren­de hier­die tyd ’n wa­ter­toe­voer het,” ver­dui­de­lik Ki­a­ra.
Ki­a­ra sê wan­neer hier­die be­proef­de uit­vin­ding toe­ge­pas word, sal dit plaas­boe­re help met ’n goeie oes waar­by Suid-A­fri­ka in sy ge­heel sal baat­vind.
Dit gaan nie net voed­sel aan die land ver­skaf nie, maar kan ook Suid-A­fri­ka se voed­sel­toe­voer met 73% ver­hoog. Sy hoop om haar uit­vind­sel self te be­mark so­dra sy nog ken­nis daar­oor in­ge­win het.
Ki­a­ra het op haar eie met hier­die uit­vind­sel vo­ren­dag ge­kom en die reg­te hier­van be­hoort aan haar. Dié uit­vind­sel se kos­te is wel laag, maar daar moet nog baie na­vor-
sing ge­doen word om uit te vind hoe dit suk­ses­vol in die grond ver­werk gaan word.
“’n We­ten­skap­li­ke het vir my ge­sê:‘Ons werk nou al vir ’n he­le paar jaar aan hier­die pro­bleem en hier kom jou dog­ter op die ou­der­dom van 16 met ’n ant­woord vo­ren­dag’. Sy het vir my ge­vra‘hoe het sy met so iets vo­ren­dag ge­kom?’En ek het ge­sê ek is net so uit die veld ge­slaan soos jy, ek het geen i­dee nie,”ver­tel Rekha Ni­rg­hin (47), Ki­a­ra se ma.
sy be­vraag­te­ken al­les
Rekha sê baie ou­ers wil weet wat­ter resep sy ge­bruik om haar kin­ders op hier­die ma­nier te laat dink. Sy be­skryf haar dog­ter as ’n baie stil mens.“As kind was sy baie te­rug­ge­trok­ke en stil. Sy neem eers al­les in, daar­na sal sy saam ge­sels. Sy het nooit som­mer bui­te ge­speel nie en haar tyd met ’n boek of in die kom­buis met kook en bak deur­ge­bring. Ek ont­hou hoe sy my he­le kom­buis oor­ge­neem het toe sy klein was. Sy het al­tyd vir my ge­sê sy be­no­dig dit of dat, dan het ek dit aan­ge­koop net om haar uit my ha­re te kry, maar nooit het ek in my wild­ste dro­me ge­dink sy sou met só iets vo­ren­dag kom nie,”ver­tel Rekha.
Ki­a­ra se lief­de om te eks­pe­ri­men­teer, het dui­de­lik nie in die kom­buis by re­sep­te ge­bly nie. Sy was ook op ’n baie jong ou­der­dom in na­tuur­we­ten­skap-eks­pe­ri­men­te ge­ïn­te­res­seerd.
“Ek ont­hou die eer­ste keer toe my seun aan ’n we­ten­skaps­pro­jek werk waar hy ’n vul­kaan moes maak. Ki­a­ra was nuus­kie­rig om uit te vind hoe dit werk, wat gaan ge­beur en hoe­kom.”
Vol­gens Rekha het Ki­a­ra mees­te van die tyd al­les be­vraag­te­ken en het al­tyd haar eie ma­nier van din­ge doen ge­volg, dít al­les uit nuus­kie­rig­heid.“Selfs wan­neer sy ’n taak by die skool ge­kry het en die on­der­wy­ser gee die in­struk­sies waar­vol­gens die taak ge­doen moet word, het Ki­a­ra ge­vra ‘hoe­kom moet ons hier­die ma­nier volg, kan daar­die ma­nier nie ge­volg word nie en wat sal ge­beur as ek dit só doen’. Ki­a­ra gee nooit op nie en haar deur­set­tings­ver­moë laat haar nooit in die steek nie.”
Toe Ki­a­ra 13 was, is sy met bak­te­rie­se me­nin­gi­tis in die hos­pi­taal op­ge­neem, maar self dít het nie die am­bi­si­eu­se dog­ter ge­keer nie. “Ki­a­ra het hier aan ’n kuns­kom­pe­ti­sie deel­ge­neem. Dink jy haar toe­stand het haar laat op­gee? Ek moes vir haar al die be­no­digd­he­de koop so­dat sy die taak kon klaar­maak én sy het die kom­pe­ti­sie ge­wen,”ver­tel Rekha trots.
Ki­a­ra is van­jaar in ma­triek en wil graag vol­gen­de jaar me­ga­nie­se, ny­wer­heid en lug­vaart­kun­di­ge in­ge­ni­eurs­we­se in A­me­ri­ka stu­deer.“My droom is om oor­see te stu­deer. Hier­die pro­jek het baie deu­re vir my oop­ge­maak. Ek wil my ken­nis daar gaan ver­breed en te­rug­kom Suid-A­fri­ka toe en dit hier kom toe­pas,”sê Ki­a­ra.
“Die kom­pe­ti­sie het my ge­leer, maak nie saak wat­ter ou­der­dom, jou ag­ter­grond of van waar jy is nie, jy kan op ’n groot vlak kom­pe­teer. Ek het nooit ge­dink ek sou op in­ter­na­si­o­na­le vlak wen nie. Ek hou van eks­pe­ri­men­teer en hou ook daar­van om nu­we din­ge uit te toets. We­ten­skap het al­tyd vir my ant­woor­de ge­gee en ek het só ook ’n groot pas­sie daar­voor ge­vind.”
Ki­a­ra wil de­fi­ni­tief haar be­trok­ken­heid by die pro­jek be­hou en selfs droog­te in an­der lan­de ook be­veg.“Dit maak nie saak waar­van­daan jy kom, hoe min­der­be­voor­reg jy is of wie jy is nie, jy kan bo uit­kom. As jy een per­soon of een kind in­spi­reer om iets te doen, ver­rig jy baie.”