Die ekonomie: Die goeie, die slegte en die lelike - Jou Geld | Solidariteit WêreldJou Geld | Solidariteit Wêreld
Tuis › Artikels › Die ekonomie: Die goeie, die slegte en die lelike
Suid-Afrikaners het selfs voor die pandemie gewoond geraak aan slegte nuus en die ellende is deur onlangse gebeure vererger. Die jongste fase van die virus het ook getoon dat dit waarskynlik 'n langtermyn-, wisselvallige en onvoorspelbare verskynsel sal wees en dat die ergste dalk nog kom.
Maar voordat ons heeltemal bekaf raak, is dit gepas om daarop te let dat die ekonomie nie oral net in die spervuur is nie. Daar is inderdaad ook goeie nuus by die paniekaanjaende opskrifte. Ons moet dus realisties wees en kennis neem van die teenwinde en seëninge wat die ekonomiese syfers beïnvloed.
Danksy die uitbreiding van die wêreldekonomie en sommige van die grootste ekonomieë, neem die vraag na kommoditeite toe, en so ook hul pryse. Na 'n afgryslik pynlike groeikoers van -7%, het die Suid-Afrikaanse ekonomie 'n groeikoers van 1,1% in die eerste kwartaal van 2021 behaal en 'n geannualiseerde groeikoers van 4,6%. "Die finansiële, mynbou- en handelsindustrieë was die hoofaandrywers van uitset aan die produksie(voorsiening)-kant van die ekonomie terwyl huishoudelike besteding en veranderinge in inventarisse gehelp het om groei aan die uitgawe(aanvraag)-kant aan te help," sê StatsSA.
Baie ontleders en instellings verwag 'n groeikoers van meer as 4% in 2021 en dit sal waarskynlik die geval wees al na gelang van wat die pandemie nog in die mou voer. Laer rentekoerse gee ook ondersteuning aan 'n verrinneweerde ekonomie.
Moet nog nie bly word nie
Hierdie positiewe nuus moet egter gekwalifiseer word en daar is nie ruimte vir selfvoldaanheid nie. "Ten spyte daarvan dat dit die derde agtereenvolgende kwartaal van positiewe groei is, is die Suid-Afrikaanse ekonomie 2,7% kleiner as wat dit in die eerste kwartaal van 2020 was," sê StasSA.
Andrew Duvenage, besturende direkteur by NFB Privaat Welvaartbestuur, sê Suid-Afrika se belangrikste uitdaging is groei. Hy sê dit is verontrustend dat Suid-Afrika se groeivooruitsigte vir 2021 en 2023 laer bly as dié van ontwikkelde lande en sy eweknieë in ontwikkelende markte. Hy is bekommerd dat die huidige positiewe nuus oor groei nie sal voortduur nie. "Selfs die positiefste kommentators verwag dat groei tot vlakke van 2% of laer sal val. Hoewel die oorskot op die lopende rekening inderdaad positief is, word dit hoofsaaklik gedryf deur die globale vraag na kommoditeite, waarvan die prys tas hoog is, sowel as beperkte invoere (as gevolg van swak)."
En die huidige groeiaansporing moet nog in grootskaalse werkskepping omgesit word. "Volgens Statistiek Suid-Afrika se Kwartaallikse Arbeidsmagoorsig vir die eerste kwartaal van 2021 is 17,2 miljoen mense onder die uitgebreide definisie van werkloosheid werkloos, ekonomies onaktief en het hoop verloor om 'n werk te kry," skryf myn-en arbeidontleder Mamokgheti Moloponyane.
FNB se eiendomstrateeg sê in 'n onlangse ontleding dat daar 'n stuwing in residensiële verkope was in reaksie op die Suid-Afrikaanse Reserwebank (SARB) se aggressiewe rentekoersverlagings in 2020 as gevolg van die vernietigende uitwerking van die pandemie en inperkings. Mense gebruik dus hierdie geleentheid om hul huurderstatus af te skud en die eiendomsleer te bestyg.
Hy het ook positiewe syfers in residensiële bouwerk in die eerste kwartaal van 2021 genoem, maar het terselfdertyd gewaarsku dat daar nie vanjaar vuurwerke verwag moet word nie. "Daar was in die eerste kwartaal van 2021 'n positiewe jaar-tot-jaar-groei van +9,02% in voltooide residensiële eenhede, maar 'n nuwe afname in goedgekeurde planne in die eerste kwartaal suggereer dat ons nie in die nabye toekoms sterk vlakke van voltooiing moet verwag nie."
Inflasie het in die afgelope tyd skielike stygings getoon, wat die SARB kan aanpor om rentekoerse te verhoog gouer as wat verwag is. Dit kan huisverkope weer belemmer.
As Suid-Afrika 'n korttermynstuwing in langtermynherstel wil omskakel, moet daar na sekere beleidsaspekte en strukturele kwessies gekyk word. Die perk vir privaat kragontwikkeling sonder 'n lisensie is wel onangs tot 100 MW verhoog, maar dit sal tyd neem om in werking te stel en Eskom se weë is ver van verby. Daar is ander kommerwekkende faktore ook. Openbare opvoeding is in 'n swak toestand en sal in die afsienbare toekoms so bly tensy drastiese veranderings aangebring word.
Vastekapitaalvorming deur die privaat sektor neem af na gelang maatskappye hul kontant opgaar – in plaas daarvan om aanlegte te bou en toerusting te koop – terwyl hulle op duidelikheid oor beleidskwessies wag. Voorts werk die onsekerheid rondom die hantering van die grondkwessie en uitdagings met betrekking tot staatsondernemings sowel as die verkleining van die staatsdiens se salarisrekening almal negatief in op beleggers se vertroue.
Andrew Duvenage, 25 Junie 2021, "Omskep korttermyn-momentum in langtermyn-groei", https://www.netwerk24.com/Finweek/omskep-korttermyn-momentum-in-langtermyn-groei-20210625#loggedin.
John Loos, 24 Mei 2021, "Propertty Insights".
Mamokgethi Molopyane, 6 Julie 2021, "South Africa is not emerging from the unprecedented economic shock", https://www.moneyweb.co.za/moneyweb-opinion/south-africa-is-not-emerging-from-the-unprecedented-economic-shock/.