ANC se voorstelle oor landbou ‘dra nie by tot bedryf’Onteiening sonder vergoeding is een voorbeeld van ANC-beleid wat misluk het nadat die regerende party dit in die parlement probeer deurvoer het. (Argieffoto: Jo Raubenheimer) Die ANC wil transformasie, infrastruktuur en dienslewering in die landbousektor prioritiseer. Die party sê in sy besprekingsdokument oor die ekonomie wat pas bekend gemaak is, die landboubedryf het die vermoë om talle arm Suid-Afrikaners deur verhoogde voedselproduksie, lewendige ekonomiese bedrywighede en werkskepping op te hef. Die dokument lui voorts dat verskeie bepalings nodig is om transformasie en groei in die landboubedryf te steun. Ten minste een kenner meen egter dié voorstelle sal weinig doen om uitdagings in die landbousektor aan te spreek en groei te bevorder nie. Dít wil die ANC prioritiseer: Verskeie maniere om grondhervorming te versnel word ook in die dokument uitgestippel. Dit sluit in die skep en bestuur van maniere om erkenning te gee aan boere wat grond skenk of geldelike en ander steun aan begunstigde boere gee, asook ontwikkelingsprogramme om nuwe boere te help om toegang tot markte te kry en vaardighede oor die ganse landbouwaardeketting te ontwikkel. Fanie Brink, ŉ onafhanklike landbouekonoom, sê die ANC volg steeds “dieselfde vernietigende sosialistiese benadering wat reeds gefaal het sonder om die gevolge vir die landbou en die ekonomie in ag te neem”. Volgens hom is dié benadering nie daarop gemik om die doelwitte van die landboubedryf vir die finansiële oorlewing van produsente, die voorsiening van voedselsekerheid vir die land en die bedryf se bydra tot ekonomiese groei te bereik nie. “Die ANC verstaan nie eers wat dit behels nie, maar hy is goed daarmee om met groot woorde te speel wat niks sal bereik nie,” sê Brink. “‘Inklusiewe groei’ is niks anders nie as ŉ politieke slagspreuk wat geen verband het met enige ekonomiese doelwitte nie en daarom niks beteken nie – soos reeds oor en oor baie duidelik bewys is.” Die politieke ontleder Roland Henwood sê daar moet in gedagte gehou word dat nie alles wat in die besprekingsdokument bevat word, eindelik in beleid omskep sal word nie. En selfs al word dit as ANC-beleid aanvaar, word dit nie noodwendig as wetgewing deurgevoer nie. Onteiening sonder vergoeding is een voorbeeld van ANC-beleid wat misluk het nadat die regerende party dit in die parlement probeer deurvoer het. “Ons kom uit ŉ geskiedenis waar ons dink as ons oor iets gepraat het, gaan dit gebeur. Dit werk nie so in Suid-Afrika nie,” sê Henwood. Hernuwing van ANC-strukture Maroela Media het Dinsdag berig oor die voorwoord van die ANC se beleidsdokument wat verwys na “enorme uitdagings wat die party as beweging in die gesig staar”. Pres. Cyril Ramaphosa sê dit kan gesien word in die “afname in steun in die 2021- plaaslike verkiesing”, wat ŉ weerspieëling is van die “dalende vlak van vertroue en geloofwaardigheid in ons as leierskap en kaders”. Om hierdie negatiewe kwessies teen te werk, moet die ANC sy pogings verskerp met ŉ hernuwing- en herlewingsproses van ANC-strukture. “Ons moet bankvas staan op die reis van hernuwing terwyl ons die verraderlike water, op pad na die 2024-verkiesing, navigeer,” sê Ramaphosa. Volgens hom moet daar gefokus word op die verbetering van mense se lewensgehalte, eerder as op ŉ dikwels eng, interne partyfokus. Ramaphosa verwys ook na die “profetiese” woorde van OR Tambo waarin hy waarsku dat diegene wat dink dit is moeilik om ŉ vryheidstryd te voer, moet wag tot hulle in beheer is. “In daardie stadium sal jy besef dit is moeiliker om die mag te behou as om ŉ vryheidstryd te voer.”