Vleilande is van kardinale belang
Thursday, 24 January 2013, 02:00
HESSEQUA NUUS – Die jaarlikse bewusmakingsdag vir vleilande vind plaas op 2 Februarie met vanjaar se tema 'Vleilande en water bestuur' as fokuspunt, met die leuse 'Vleilande sorg vir water' om sodoende aan te sluit by die Internasionale jaar van watersamewerking.
In Hessequa is CapeNature, asook die span van Werk vir Vleilande baie betrokke by die rehabilitasie van die streek se vleilande. Een van die grootste projekte waarby die twee spanne betrokke is die afgelope jaar is die indrukwekkende 1 432m3 skanskorfprojek in die Duivenhoksrivier buite Riversdal, waarvoor hulle reeds twee keer 'n gesogte nasionale toekenning, die Working for Wetlands best project award ontvang het.
Die projek het oor drie jaar en vier maande gestrek met 'n begroting van R1.5 miljoen en het werk geskep vir 47 mense, maar is 188 persone indirek deur die projek bevoordeel. Die Werk vir Vleilande is 'n regeringsprogram wat deur die Suid-Afrikaanse Biodiversiteit Instituut (SANBI) bestuur word vir die Departement van Omgewingsake en Toerisme (DEAT), Waterwerke en Bosbou (DWAF) en landbou.
Dit vorm deel van die Expanded Public Works program en is in 2002 geïnisieer om toesig te hou oor die rehabilitasie van gedegradeerde vleilande regdeur Suid-Afrika. Twee-en-veertig projek areas is geïdentifiseer, waarvan die Duivenhoks/Goukou opvangsgebiede deel is. Die Werk vir Water-projek is ook aktief besig om indringerbome in die opvangsgebiede hok te slaan wat daartoe bydra dat verhoogde watervloei moontlik gemaak en natuurlike plantegroei 'n kans gegun word om weer te vestig op die rivierbanke.
Vleilande is van kardinale belang omdat dit soos natuurlike damme funksioneer. Tydens swaar reën suig die vleilande die water soos 'n spons op en stel dit stadig vry deur die res van die jaar. As die vleilande nie daar is nie, spoel al die water dadelik weg. Die palmiet daarin buig saam met die vloei van die water en vertraag so die spoed van vloedwater.
Bitter min vloedskade kom by onbeskadigde vleilande voor. Buiten vloedskade kan die beskadiging van vleilande veroorsaak dat riviere nie meer standhoudend vloei nie. Dit het ook verreikende gevolge op die gehalte water in die getyriviere en die hele ekologiese sisteem. Vleilandbeskerming handel nie slegs oor die bestuurders nie, maar ook oor die verbruikers. Dit sluit in boere, hengelaars en die gewone man op straat. Menslike aktiwiteite het 'n invloed op die rivierstroomgebiede.
Waarom is vleilande nodig?
Plante, diere en mense het water nodig om te oorleef en te groei. Suid-Afrika het nie 'n oorvloed water nie en heelwat riviere en strome is besoedel. Beide vloede en droogtes is algemeen. Vleilande beskik oor die vermoë om die hewigheid van vloede en droogtes te verminder deur die regulasie van stroomvloei.
Dit reinig water en voorsien ook 'n habitat vir verskillende plante en diere. In ons area is Palmiet vleilande algemeen wat die beste voorbeelde is van ekosisteme wat help om vloedskade te verminder. Daar word dikwels verwys na Palmiet as die supergom van die vleiland sisteme. Veenvleilande, wat sowat 400 miljoen hektaar of 3% van die aarde se oppervlak beslaan, stoor tot tien keer meer koolstofdioksied per hektaar as enige ander soort ekostelsel.
Daar word na raming dubbel soveel koolstof geberg in veenvleilande wêreldwyd as in woudgebiede. Die Suid-Kaap het na raming reeds meer as twee derdes van sy palmietvleilande verloor. Dié vleilande is aangepas om as buffers vir vloedwaters te dien. Dit is 'n unieke plant waarvan die wortelstselsel sediment vasvang en grondverliese en erosie voorkom. Ongelukkig erodeer palmietvleilande met die geringste versteurings en groot dongas word gevorm wat tot die drooglegging daarvan kan lei.
Daar word beweer dat hierdie blootstelling van veen die donker, organiese ryk grond 'n negatiewe bydrae lewer tot klimaatsverandering. Dit is in teenstelling met 'n vleiland wat in 'n gesonde toestand is en 'n positiewe bydrae lewer. Dit plaas heelwat druk op ons as mens om ons vleilande te bewaar om te verseker dat noodsaaklike eko-dienste normaal funksioneer. Meer as 50% van Suid-Afrika se vleilande is onherstelbaar vernietig of is besig om agteruit te gaan. Hierdie vernietiging van vleilande wissel van dreinering, ontwikkeling, indringer plantegroei en blote gebrek aan kennis van hoe die sisteme werk.