Hierdie boek is anders as baie ander Christelike boeke: dit is in die eerste plek nie voorskriftelik nie. Dit vertel nie van bo af hoe ons eintlik behoort te leef nie. Dit bevat nie vyf of sewe of tien eenvoudige wenke of geheime wat ons moet gaan toepas in ons lewe nie. Allermins. Jaco vertel eerder stories uit die daaglikse lewe, en hy vertel van eenvoudige dinge wat hy in die lewe waarneem, en telkens stuit sy storie jou teen die bors. Lank nadat jy dit gelees het, wonder jy steeds hoekom die storie jou so aangeraak het, en hoekom jy die subtiele lesse wat daarin vervat is, nie kan afskud nie.
Die groot bonus van hierdie stories is Jaco se lekker verteltrant. Jaco praat nie soos ŉ dominee nie - omdat hy ook geen gewone dominee is nie. Net soos Jesus se gelykenisse afspeel in die stowwerige strate van Palestina, so speel Jaco se verhale ook af op aardse bodem, soms op plekke wat jy ken, soms tussen mense met wie jou lewe nie nooit kruis nie. Soms wil jy vir Jaco kwaad raak oor wat hy skryf, soms wil jy “Amen” uitroep, maar jy kry dit nie reg om die boek neer te sit nie, en telkens besluit jy om “net nog die volgende storie te lees”, tot jy dwarsdeur die boek is!
In hierdie boek word die leser op ŉ reis geneem om deur die oë van die skrywer na ons land en haar mense te kyk. Dis uitdagend, maar ook ŉ voorreg, aangesien Jaco Strydom deur ŉ baie spesifieke lens waarneem. Hy soek en skryf soos ŉ digter, want sy hoofstukke laat jou nie toe om net vinnig deur almal voort te snel na ŉ ontknoping soos in ŉ misdaadriller nie.
Nee, hier is ŉ digterlike waarnemer aan die werk, een wie se hoofstukke jou soms eerder stadiger laat lees, jou plek-plek weer laat lees, soms jou heeltemal laat stop en selfs terugblaai, jou laat opkyk vanaf die bladsy om dit wat jy pas gelees het net eers vas te hou vir ŉ oomblik, of eerder dat die oomblik jou net vashou. Dikwels is die vashou ŉ wurggreep wat nogal seermaak. En dan wil jy daarna dadelik nog ŉ hoofstuk lees!
Let wel, die verhale wat hy deel en beelde wat hy oproep sukkel met jou en hou aan sukkel met jou lank nadat jy klaar gelees het. Daar word niks doekies omgedraai nie en hoofstuk na hoofstuk voel jy as leser asof jy in een van daai preke sit waar die dominee vanoggend met jou praat! In hierdie boek ontmoet jy mense wat jy al gesien het, maar moontlik nie ken self nie en deur hulle ontmoet jy telkens weer jouself.
Jaco stel jou hoofstuk na hoofstuk aan mense bekend en bring die leser en die keiharde Suid-Afrikaanse werklikheid baie naby aan mekaar. Tussen die blaaie raak die grense tussen die middestad en die voorstede baie dunner en is daar gereeld oomblikke wat hy jou gemakstoel waarin jy sit en lees baie ongemaklik laat voel en jou lekker filterkoffie deur die skrywer effens bederf word. Die boek sukkel met jou terwyl jy lees en hou aan karring aan jou lank nadat jy klaar gelees het. Moeilikheid is inderdaad die besigheid van die boek. Juis daarom is ek van mening dat hierdie boek ŉ besonder belangrike teologiese bydrae in ons eie dag is.
Dis nooit die skrywer teenoor die lesers nie, maar die skrywer in solidariteit met die buitestanders én met die binnestanders én met die lesers. Dis ŉ benadering wat beide die tollenaar én die Fariseër omhels, beide die armes én die rykes, vir Zanele wat op straat woon én vir Zuma in Nkandla.
Dis soos daai mooi eikehout vuurmaakplek in die sitkamer wat so toepak word met goetertjies totdat niemand meer weet waarvoor die ding nou eintlik bedoel is nie. Jaco pak in die boek al die kaggelkakkies af en maak dan vuur.
Confessions oor Kerkwees is gewoon ook ŉ plesier om te lees, omdat dit beeldryk geskryf is, jy die karakters en hul leefwêreld in die boek herken en keer op keer ook jouself as leser.
Die meeste van ons wat graag Jaco se rubrieke lees, sien elke week baie daarna uit, lees gulsig sy nuutste bydrae in Beeld, Maroela Media, Kerkbode of op sy blog, maar is dan vrek spyt wanneer jy dit klaar gelees het, want jy soek nog! Dis soos jou program in die reeks op tv waarvoor jy elke week nadat jy klaar gekyk het nog ŉ week moet wag. Wel, goeie nuus, hier is die Jaco Strydom – box set first series! Maar hopelik is hierdie net die eerste in die reeks, want lesers soos ek soek nog.
Hierdie aangrypende boek weerspieël Jaco se nadenke in koerante en sosiale media. Sy opregte liefde vir die Here en vir mense skyn deur op elke bladsy. Die boek sal jou uitdaag, optel, roer en diep aan die dink sit. Jy sal hierna nooit weer dieselfde dink of leef nie.
Dis in ’n sekere sin wat hier ook gebeur het. Ek het die voorreg gehad om my hart uit te praat, ’n geleentheid waarvoor ek baie dankbaar is.
Hierdie boek bevat ’n seleksie van die frustrasies, gedagtes en drome wat die afgelope 10 jaar verskyn het in Beeld, Die Burger, Rapport, Volksblad, Maroela Media, Kerkbode, Finesse, my eie blog (Anderkant die doringdraad), selfs die Taalgenoot en ander plekke.
My grootste inspirasie was nog altyd die vreemde wesens wat ek deur die jare op onwaarskynlike plekke raakgeloop het - selfs in my drome. Baie van hulle waag dit selde op “tradisioneel godsdienstige plekke”, maar hulle ken geheime oor God, daarom wy ek graag ’n groot deel van hierdie boek daaraan om hulle stories te vertel.
Ek het agtergekom dat ek nie altyd met myself saamstem nie, en soms weerspreek ek myself. Ek vermoed ek is geestelik ietwat bipolêr, veral met betrekking tot die kerk. Soms laat sy my huil, soms laat sy my lag, soms wonder ek of as Jesus vandag sou lewe, Hy ons ook van die Christendom sou wou verlos.
Die inhoud van die boek is eerder in die vorm van ’n stir-fry as ’n sewegangmaaltyd. Die boek is dus effens deurmekaar – soos die res van my lewe – maar hopelik nie te vervelig nie!
Die gevaar van georganiseerde godsdiens is dat dit God probeer vasvang sodat die mense kan kom kyk. Jy kan natuurlik ’n lewe maak uit ’n vreemde wese in ’n hok. Jy kan geld maak met God . . .
Ek wil glo daar is iets groters hier aan die gang. ’n Meer algemene tendens. ’n Skuif. ’n Nuwe openheid gebore uit ’n eerlike, innerlike honger, uit ’n gatvolheid vir goedkoop antwoorde. ’n Dieper dors. Mense weet die kerk het in die verlede vir hulle gelieg en hulle is moeg daarvoor. Hulle kan nou Google.
Die dogtertjie het uit ’n donker stegie verskyn – soos ’n engel. Sy het nader gestap en vreemd na my gekyk. Iets het haar duidelik ontstel. Eers toe sy naby genoeg was, kon ek sien dat sy my jammer kry.
Sy wou huil. Dit het gelyk asof sy iets wou sê, maar haar oë het gehuiwer. Die kind wou my help, het ek met ’n skok besef, maar sy het duidelik nie geweet waar om te begin nie.
Dit was asof sy geweet het dat ek nooit gelukkig sou wees sonder ’n klomp materiële goed nie. Haar eenvoudige blydskap, in daardie vuil stegie, was onmoontlik vir iemand soos ek.
Toe glimlag sy maar net vriendelik vir my en ek glimlag terug, in ’n swak poging om my verleentheid weg te steek …
Terwyl ek na sy storie luister, weet ek een ding. Een van twee groepe mense in ons land gaan vir ’n kind soos Byamungu ’n familie wees: óf die misdadigers, óf die kerk.
“Die kerk is soos ’n olietenkskip wat stadig draai,” het ’n kerk-oom my eenkeer verduidelik. (Gaan gee daai kompliment vir jou vrou, Oom, en kyk of sy gevlei voel!)
Kyk, ek verwag nie dat sy op haar ouderdom gimnastiektoertjies moet doen nie, maar dit sou baie help as sy so ’n bietjie vinniger was – dit sou byvoorbeeld wonderlik gewees het as die susters op ’n dag in 1980 al opgespring het en met passie aangekondig het: “Apartheid is sonde!”
Persoonlik hou ek ook nie daarvan dat mense aan my karring nie, dis ongemaklik om mense so naby aan jou te hê (veral as jy ’n dominee is), maar ek kom agter dat ek eerlike spieëls in my lewe nodig het. Die uitdaging is om nie vir die spieëls kwaad te wees as ek dinge sien waarvan ek nie hou nie.
Dis maklik om iemand soos John te oordeel as jy verby hom ry, maar laat die een wat sy eie ouers gekies het, die een wat self die tyd en plek van sy geboorte bepaal het, die eerste klip gooi.
Ek is eintlik baie Evangelies, sou byvoorbeeld bly wees as die Moslems en die Hindoes op ’n dag besluit om vir Jesus te volg. En die Christene! Kan jy dink hoe anders die wêreld sou wees as die Christene sou besluit om vir Jesus te volg?
As jy ’n volgeling van Jesus is en jy wonder hoe God se plan vir hierdie stukkende wêreld lyk, neem ’n selfie.
’n Welgestelde kerktannie het sekerlik iets om te gee vir ’n oumatjie in die plakkerskamp wat na ’n klomp weeskinders omsien. Maar sy het veral baie om by haar te leer.