100ste werpsel gidshonde gebore’n Werpsel van agt hondjies is op 14 Oktober vanjaar by die Suid-Afrikaanse Gidshondvereniging vir Blindes se hondjiesentrum in Johannesburg gebore (Foto: Faculty of Veterinary Science, Onderstepoort, Facebook) Altesaam 100 werpsels honde is al danksy die reproduksiekliniek van die Onderstepoort Veterinêre Akademiese Hospitaal (OVAH) aan die Suid-Afrikaanse Gidshondvereniging (Saga) gelewer deur middel van kunsmatige inseminasie. Die voortplantingsprogram, in samewerking met die kliniek en vereniging, is in 2014 van die grond af gebring en sedertdien is 100 hondjies, meestal Labradors of golden retrievers, al gebore. Boonop is die 101ste suksesvolle inseminasie onlangs gedoen, en die hondjies sal in November vanjaar hul opwagting maak. Luidens ’n verklaring deur Onderstepoort is ’n werpsel van agt hondjies op 14 Oktober vanjaar by die Suid-Afrikaanse Gidshondvereniging vir Blindes se hondjiesentrum in Johannesburg gebore. “Die hondjies se ma, ’n geel Labrador genaamd Petra, is geïnsemineer met bevrore semen wat deur OVAH-personeel van ’n hond genaamd Murray ingesamel is,” lui die verklaring. Van die 100 werpsels wat sedert 2014 gebore is, is 98 suksesvol grootgemaak. Die meeste hondjies is daarna opgelei as gidshonde vir gesiggestremde mense, as ondersteuning aan kinders op die outismespektrum, en as dienshonde vir mense met fisieke gestremdhede. Personeel by die reproduksiekliniek sê hulle voel “soos ere-tantes en -ooms” wanneer hulle een van “hul honde” aan diens sien. Inseminasieproses Die hele reproduksiekliniek is by die bestuur en hantering van die vroulike honde betrokke, van die oomblik dat hulle ontvanklik, of op hitte, is. Die betrokke reproduksiespesialiste is dr. Susan Fouché en prof. Martin Schulman. “Fouché en Schulman voer kliniese prosedures uit en toets progesteroonvlakke (’n hormoon wat deur die eierstokke afgeskei word) om te bepaal wanneer die beste tyd is om bevrugting te verseker,” sê Nicolien Fourie, senior veeartsenykundige suster. “As gevolg van honde se besondere voortplantingsiklusse kan dit tot drie weke wees. Gedurende hierdie tyd voorsien personeel die honde van genoeg kos, liefde en aandag, en natuurlik ook oefening.” Mario Smuts, androloog en embrioloog by die fakulteit, staan soms by tydens die prosedures ​​deur tegniese kundigheid in semeninsameling, semenvriesing en semenontdooiing te verskaf. Fouché verduidelik dat sodra die optimale tyd vir inseminasie bepaal is, spuit OVAH-personeel ontdooide bevrore semen direk in die lumen van die hond se baarmoeder in. ’n Tegniek genaamd transservikale kunsmatige inseminasie (TCI) word gebruik. TCI verminder risiko’s vir die betrokke diere en verbeter dierewelsyn. “Reproduksiespesialiste by OVAH gebruik hierdie metode sedert 2014 nadat hulle ’n video-endoskoop aangeskaf het wat hulle in staat stel om op die skerm te kyk hoe hulle ’n buigsame pipet deur die dier se serviks en in die baarmoeder beweeg. Daar is dus geen behoefte aan chirurgiese kunsmatige inseminasie onder algemene narkose nie,” sê Fouché. Brei genepoel uit Saga het voorheen staatgemaak op natuurlike paring en soms ook chirurgiese kunsmatige inseminasie met ontdooide bevrore semen, maar die vereniging het in 2014 besluit om bevrore semen van betroubare internasionale gidshondskole in Australië, die VSA en die VK te begin invoer. “Ons wou die genepoel van hulphonde wat in Suid-Afrika gebruik word, uitbrei en die statistieke van ons nageslag van hondjies verbeter wat betref hul gesondheid, werkspotensiaal en temperament,” sê Leigh de Beaufort, wat in beheer van die teelprogram by Saga is. “Dit was ’n natuurlike passing om die OVAH se reproduksiekliniek as sy vennoot te kies, want destyds het die eenheid pas sy video-endoskoop aangeskaf, wat TCI’s met ontdooide bevrore semen moontlik gemaak het. Saga en OVAH het ook ’n bestaande werksverhouding geniet, met personeel van die Universiteit van Pretoria (UP) wat mediese assesserings en skanderings aan Saga verskaf het wanneer nodig.” De Beaufort sê sedert 2014 gebruik die vereniging uitsluitlik OVAH se dienste om te verseker dat genoeg bystandhonde beskikbaar is. Volgens De Beaufort maak Saga ook sedert 2015 staat op UP-personeel om semen van goedgekeurde reunhonde in te samel en te vries. Sy hoop dat Saga voortaan goedgekeurde bevrore semen met ander lede van internasionale gidshondskole sal kan deel om die genepoel van plaaslike hulphonde verder uit te brei. “Die gebruik van bevrore saad om honde te teel, is vandag algemene praktyk. Bevriesing van semen verseker byna onbepaalde bewaring van die gene van ’n vaar met die verlangde eienskappe vir ’n uitstekende diensdier. Dit kan gebruik word om toekomstige geslagte groot te maak, en maak ook voorsiening vir die veilige internasionale beweging en vervoer van gewenste gene.” Saga beoog om jaarliks minstens 80 hondjies te teel om te verseker dat genoeg diere beskikbaar is om formele opleiding as gidshonde te ontvang. Ongeveer 50 honde gradueer elke jaar.