Hendrik Potgieter - Bloedrivier.org 2015
Andries Hendrik Potgieter 1792-1852
Andries Hendrik Potgieter (gebore dist. Graaff-Reinet, 19.12.1792 - oorlede Schoemansdal, Soutpansberg, 16.12.1852), Voortrekkerleier, was die tweede seun van Hermanus Potgieter (1765-1871), 'n veeboer in die distrik Graaff-Reinet, en sy vrou, Petronella Margaretha Krugel (gedoop 1773-1802).
Potgieter trou in Julie 1812 met 'n nooi Botha, en teen die volgende jaar is sy vader en hy saam op die plaas Kommandodrif (Commandodrift) aan die Tarkarivier sowat vier-en-twintig myl oos van die huidige dorp Cradock gevestig. Hoewel daar geen portret van P. bestaan nie, moes hy, volgens oorlewering, opvallend van voorkoms gewees het: oor die ses voet lank, fors gebou, gespierd, beweeglik, 'n onvergelyklike perderuiter en daarby skerpsinnig, rusteloos van aard, vervul met 'n aggressiewe selfstandigheidsdrang en onafhanklikheidsgees wat aan die egosentriese grens; stug van aard, 'n man van die daad met min woorde, beslis, en soms hardkoppig in sy optrede.
Potgieter bly 'n omstrede figuur in die geskiedenis van die Groot Trek, deur vele bewierook en deur ewe veel veroordeel. Die waarheid lê waarskynlik tussen hierdie uiterstes. In afsondering word hy groot, gestaal in liggaam en gees deur 'n natuur van uiterstes en in die botsing met die Xhosa. Individualis wat hy was, vind hy samewerking met sy gelykes of meerderes moeilik. Bedeeld met 'n kragtige persoonlikheid en natuurlike leierstalente wat van hom tydens die ontplooiing van die Trek in Transvaal by uitstek die temmer van 'n woeste land maak, val dit hom moeilik om hom aan andere ondergeskik te stel, en wen hy as 'n onverskrokke baanbreker deur sy blote daadkrag die trou en die lojaliteit van baie van sy tydgenote.