Versindaba » Blog Archive Gisela Ullyatt. Om te vergeet. : Versindaba
Thursday, June 19th, 2014 | Binneblik, Gisela Ullyatt.
24 Kommentare op "Gisela Ullyatt. Om te vergeet."
June 19th, 2014 at 21:52
Baie dankie vir jou belangrike bydrae, Gisela! Ontrent almal wat ek ken,
voel presies soos jy oor hierdie tema. Ken jy miskien David Sieveking se
doku-film VERGISS MEIN NICHT van 2013 wat hy oor sy ma gemaak het?
(Pryse gewen in Locarno, Leipzig en Montreal). Vol deernis maar ook sagte,
onverwagse humor – wat n gevoel van verligting in die toeskouer laat ontstaan. Kritici het wel ook gevoel dat die feit dat sy ma nie kon begryp dat
sy die hoofrol in n film speel nie problematies is. Ek dink nogtans dis absoluut die moeite werd om te sien.
June 19th, 2014 at 22:05
Vielen Dank, Engela! Nee, ek dra nie kennis oor hierdie fliek nie, maar ek sal dit bittergraag wil kyk. Dis nogal moeilik om Duitse boeke en flieks hier te kry sonder Amazon.de se erge verskepingskoste. Waar sou 'n mens hierdie fliek in die hande kry?
June 19th, 2014 at 22:36
Gisela, kyk op youtube onder die titel FORGET ME NOT.
Haal baie van die groot seerkry uit. Laat weet wat jou mening is!
June 19th, 2014 at 22:56
Dankie Gisela! Lees ook: https://versindaba.co.za/2012/02/28/leon-retief-om-te-kan-onthou/
June 19th, 2014 at 23:16
Wat 'n interessante blog, Leon. (Jou klem op 'onthou' en myne op 'vergeet' in die titels). Ek het nie geweet dat jy jou psigiatriese internskap by Oranjehospitaal gedoen het nie. Ek het as Sielkundestudent vir drie jaar daar 'gevolunteer'. Die plek bly maar angswekkend lelik en selfs gedurende die somer hou die personeel asbesverwarmers aangeskakel. Die babasaal was veral vir my verskriklik. Ek sal nooit die reuk van verrotting vergeet nie. Daardie erge bedompige kak-en-pisreuke. Dis asof die lug daarbinne gesterf het. Baie van die pasiënte is nou uitgesit op die strate van Bloemfontein want daar is glo geen 'budget' meer om hulle daar te huisves nie. Dis godskreiend.
June 21st, 2014 at 02:50
Gisela daar het meer in daai hospitaal gesterf as net die lug. En ek praat nie van mense se fisiese liggame nie. Ek moet darem byvoeg dat ek 'n hele tyd voor jou daar was toe dit nog 'n min of meer "redelike" begroting gehad het maar geskiedkundig het psigiatriese inrigtings altyd maar aan die agterste speen gesuig en selfs toe het dit maar sleg afgesteek teen die ander hospitale. Dis 'n wêreldwye verskynsel. Toe ons Gent was in 2000 het my vrou Lesli en ek daar die psigiatriese hospitaal besoek (darem vrywillig  ) omdat daar 'n uitstalling was met die titel "Verstoorde Vorste." Baie interessant, daarna het ek 'n wandeling deur die gronde onderneem. Dit het my so aan die Oranje laat dink: dieselfde verwaarloosde gronde, verlate gange, sigaretstompies wat oral rondlê, hier en daar een van die beter funksionerende pasiënte wat op 'n bank sit en rook en by hom/haarself mompel. Ek dink dat 'n psigiatriese hospitaal in SA vandag 'n nagmerrie moet wees. En laat ek maar nie uitbrei oor die "vrylating" van sulke pasiënte in die gemeenskap nie, dit gebeur hier ook en om dieselfde redes, net verdoesel om te probeer voorgee dat dit kamma verhoed dat hulle geïnstitutionasliseer word.
June 21st, 2014 at 09:47
Een van die mees troostelose plekke waar ek al ooit was: die psigiatriese hospitaal in Fort Beaufort, Oos-Kaap, op 'n alreeds troostelose Sondagmiddag in 'n alreeds troostelose dorpie. Behalwe dat die plek vervalle, verwaarloos, en verlate gelyk het (daar was wel groepies pasiënte wat rondgedwaal en toegesak het op enige besoeker se kar om te vra vir geld of sigarette) was dit ook duidelik uit gesprekke met 'n vroulike pasiënt dat te veel van hulle daagliks uitgelewer is aan 'n soort Hobbesiaanse "mense-is-wolwe-vir-mekaar" situasie van geweld, verkragting, prostitusie vir sigarette, ens.
June 21st, 2014 at 10:33
Wat 'n kalamiteit en wat 'n skande! Tereg word daar gesê 'n gemeenskap sal gemeet word aan die wyses waarop omgesien word na die swakkeres en die onaangepasdes en die verworpenes – die gevangenes, die sielsiekes, die clandestinos, die Marikaners, die Anderlinge… (En sou mens nie die politici hieraan moes toevoeg nie?) In ons Gaddareense verbruikershisterie word hierdie 'onoplosbaarheid' al hoe meer opsy geskuif, onsigbaar gemaak deur afstomping en sinisme en 'n real-moral of, vir ons wat geleerde ape is, die geraffineerde ontleed-en-lees van die eie derms, die eindelose eiewaardeskepping van 'n gekrap aan en in die eie karkas. Dis soos die dood: ons laat dit aan die lykbesorgers oor om dit wat ons nie wil sien nie vir ons te begrawe, laat ander katte ons ontlasting toekrap.
En Moerlekland dan, met ons horison van 'n Nasionale Demokratiese Revolusie, 'regeer' en deur die eie duistere kloaak (Parlement) getrek deur 'n kaste van allesvretende morele dwerge in die naam van 'regstelling', waardige opvolgers van ons vroeëre fasciste met as oorgangbrugbouers die mieliemond polities korrekte mutante soos Louis Wessels, Andries Nel, Adam Habib… – wat is die kans dat die medemensregte van die swakkeres en die ellendelinge nog met respek en deernis en die begrip van verantwoordelik te wees benader kan word?
June 21st, 2014 at 10:45
'n 'Roman' wat ek werklik baie sterk wil aanbeveel: "Harlequin's Millions" geskryf deur Bohumil Hrabal. Stacey Knecht se vertaling daarvan het onlangs by Archipelago Books verskyn. Dit wys miskien hoe iemand met die vaardigheid en ambisie en baie spesifieke wêrelde-skeppende werktuie van 'n skrywer met die onthou van gedeelde verantwoordelikheid omgaan.
June 21st, 2014 at 11:56
Nog 'n ontroerende roman oor die verlies van geheue as gevolg van Alzheimer se siekte is Hersenschimmen van die Nederlandse skrywer Bernlef wat in 1984 verskyn het. Die interessante is dat die verhaal vertel word vanuit die perspektief van die karakter wat sy geheue verloor en dat die leser die aftakeling en die toenemende gebrek aan 'n greep op die werklikheid direk met die verteller deel. Die roman self verloor na die einde toe al hoe meer sy samehang soos wat die verteller vir homself verlore raak. Die roman is ook verfilm . Die verhaal speel af in Kanada en die wit sneeulandskap in die film maak dat 'n mens regtig al hoe kouer voel as jy jou inleef in die verhaal. Soos die verteller op 'n plek in die roman sê: " Maar het blijft sneeuwen. Het sneeuwt zelfs binnen in mij. Nergens meer verweer."
June 21st, 2014 at 19:21
June 21st, 2014 at 22:20
Leon, veral nadat Oranje Hospitaal na "Free State Psychiatric Complex" herdoop is, het die lelike dinge begin gebeur. Generiese naam, generiese behandeling of geen behandeling, soos dit van toe af begin blyk.
Desmond, "troosteloos" is absoluut in die kol met hierdie inrigtings. Ek het begin 'volunteer' op n troostelose wintersdag (gelukkig nie Sondag). Nie 'n groenigheidjie te bespeur nie. Toe kom ek later agter dat dit nie veel beter in die somermaande was nie…ek het geen idee hoe mense veronderstel is om 'gesond' te word in so 'n siellose omgewing nie. Ek dink die veronderstelling is dat hierdie mense in elk geval "too far gone" is? Ek dink nie enigiemand weet meer wat die oorspronklike doel was nie…
June 21st, 2014 at 22:38
Buiteblaf: soos ek in 'n vorige kommentaar gesÊ het, dis godskreiend dat hierdie pasiënte net so op straat soos uitskot uitgeskiet word (nie eers soos plastiek wat 'herwin' kan word nie, sommer net plein stront). Hierdie mense word geÏnstitusionaliseer vir jare, met geen moontlikheid op 'n werk, niks. Dan besluit die powers that be dat die 'ongevaarlikes' teruggestuur moet word na hulle families, meeste van hulle in gehuggies. Hulle word daarheen geneem met 'n ou skedonk van 'n ambulans. Meeste families wil dan ook nie hul eie uitskot hê nie, hulleself leef in die afgrond in. Dan kom die ambulans terug en word hulle na die strate verban saam met die samelewing se ander 'uitskot'. Geen halfway-house, niks. Hulle medikasie word gestop. Of aan hulle word gesê om na 'n kliniek te gaan. Jy sien hulle rondloop soos arme voëlsverskrikkers, so al pratende met hulleself, soms in volle psigotiese aanval. Die breë publiek is nie hiervan bewus nie. Hulle word gesien as gevaarlike boemelaars. Kriminele.
Dankie vir die boekaanbeveling. Gaan dit beslis opvolg.
June 21st, 2014 at 22:47
ENgela: dankie vir die skakel. Ek het op Youtube wel 'n voorskoutjie van Vergiss mein nicht gevind, maar niks onder Forget me not, net slegte popmusiek. Dit lyk na 'n geweldige onroerende dokumentêr, veral omdat die ma so 'n betrokke mens was (anti-Viëtnam) en nou weet sy nie eens wie haar man se naam is nie. Wanneer haar seun haar dan verduidelik en vertel en haar reaksie 'noch nie davon gehört', of iets in daardie lyn, is dit duidelik dat haar skakel met haar geliefdes wreed verbreek is. Dis beslis 'n dvd wat ek in die hande wil kry.
June 21st, 2014 at 22:49
Heilna, hierdie roman klink na iets wat ek graag onder oë sal wil kry. Waar sal 'n mens dit in die hande kan kry? Bookfinder dalk?
June 22nd, 2014 at 11:07
Gisela, ek sien Ulrich Naumann Buchhandel, Burgstr. 17 in Kaapstad,
bestaan darem nog – vanaf 1 Maart 2014 deur Andrea Schmidt en haar man
bestuur. In die laat 60's het ek die pragtige Switserse kunstydskrif DU daar
ontdek (bestaan ook nog, maar heelwat dunner).
June 22nd, 2014 at 17:50
Ek het onlangs 'n Suid-Koreaanse film deur Lee Chang-Dong gekyk, Poetry. Oor 'n bejaarde vrou wat met Alzheimer's gediagnoseer word en in die finale weke van haar lewe 'n poësie klas begin bywoon. Die professor se opdrag aan sy studente is om elkeen een gedig te skryf. Baie roerend, en visueel stunning.
June 22nd, 2014 at 18:08
Engela, dankie vir die inligting. Wanneer ek weer in Kapstadt is, sal ek baie beslis dit wil besoek.
Hilda: hierdie fliek klink aangrypend. Kon hierdie groepie 'studente' toe gedigte produseer? Indien wel, is ek absoluut verstom en 'humbled'.
June 22nd, 2014 at 18:58
Gisela, sy alleen word aan die begin van die film met Alzheimer's gediagnoseer. Dit gaan oor die geleidelike uitdoof van die geheue se lampe, maar ook oor integriteit, oor dit wat waardigheid is. En oor wat die essensie van 'n gedig is – nie altyd iets wat 'n mens kan verstrik in woorde nie, maar 'n dier om met al die hande van die sintuie te verstaan.
June 22nd, 2014 at 21:24
June 23rd, 2014 at 20:30
Hilda, jy sal my nou nie glo nie, maar Poetry gaan 'n draai kom maak by die Vryfees in Bloem in Julie. Sinchronisiteit, as daar al ooit was!
June 24th, 2014 at 12:42
Dis great, Gisela.
louwene louw :
June 24th, 2014 at 14:03
Gisela,Ek gaan telkens terug na jou gedig,en lees ook graag al die kommentaar.
Noudat tagtig vir my nader is as sewentig,is die agteruitgang van liggaam en brein,en die denke daaromheen,dikwels in my gemoed.
Louwene van Wellington.
June 24th, 2014 at 17:33
Louwene, dankie vir jou kommentaar. Tagtig is ook nie meer wat dit voorheen was nie, deesdae is dit nader aan sewentig (en jonger). Wat my hoop gee is dat daar ook nog vele mense bó tagtig en negentig is wie helder van verstand en emosie is.Ek dink nou maar aan 'n skrywer soos Elsa Joubert en die doyenne van die Afr digkuns, Wilma Stockenström.