(Aangestuur vanaf Aalwees)
Die aalwyn of aalwee (Aloe) is 'n monokotiele, dit wil sê 'n eensaadlobbige vetplant en behoort tot die plantfamilie bekend as die Liliaceae (leliefamilie). Die Afrikaanse naam is 'n verbastering van die Nederlandse "aloë". Die aalwyn is naverwant aan 'n aantal Suid-Afrikaanse plantgroepe, waaronder die genera Kniphofia (vuurpyle), Haworthai, Gasteria, Asparagus (katbos) en Allium (ui).
Daar is meer as 450 aalwynspesies wat oor Afrika en nabygeleë eilande soos Madagaskar versprei is. Sommige spesies word ook op die Arabiese Skiereiland en eilande in die Atlantiese Oseaan aangetref. Die wetenskaplike spesiename van aalwyne is soms beskrywend (Aloe longistyla - die aalwyn met die lang styl of Aloe candelabrum - die aalwyn met die kandelaarvorm ). Ander name ver­wys na plekke (Aloe branddraaiensis of Aloe tranvaalensis), terwyl sommige na bekende plant - kundiges of ander persone ver­noem is (Aloe bainesii of Aloe peglerae). Spesiename word tans nog onder sekere omstandighede verander, en bied op sigself 'n wye studieveld.
Sien ook Lys van aalwynspesies (in die breë sin)
Aloe albida is 'n miniatuuraal­wyntjie wat omtrent 15 cm hoog word en pragtige spierwit blom­metjies met omgebuigde blombek­kies dra. Dié spesie kom voor in die omgewing van Barberton. Aloe bainesii, ook bekend as die Boomaalwyn, is die grootste Suid-Afrikaanse spesie. Dit word tot 20 m hoog met 'n stamdeursnee van 3m. Hierdie aalwyn groei in die bosagtige dele en klowe van Oos-Kaap, en met die kuslangs tot in Oos-Afrika. Aloe ciliaris is uniek onder die Suid-Afrikaanse aalwyne omdat die chromosoomgetal 6n=42 is, en nie die normale 2n=14 nie.
Dit veroor­saak dat geen kruising sover bekend met Aloe ciliaris bestaan nie. Sy natuurlike verspreidingsgebied is die Oos-Kaap, waar die plante met hulle dun, lang stam­metjies van tot 3m die ondersteuning van die bosse in dié gebied goed kan gebruik. Aloe cooperi is een van die sg. grasaalwyne waarvan die blare in die winter verdroog en in die lente weer uitgroei. Dié aalwyn is egter uniek in dié opsig dat dit oor 'n gebied van 2000m bo seespieël, tot by seevlak versprei is. 'n Tipiese kenmerk van die spesie is die lang blare wat in dwars­ deursnee V-vormig is.
Aloe saundersiae is die kleinste Suid-Afrikaanse aalwyn . Die deur­snee van die blaarroset is ongeveer 10 cm, en die ligpers blommetjie is selde hoër as 15cm.
Kruisings wat met geselekteerde ouerplante onder beheerde toe­stande gedoen word, word gekeur vir kultivarstatus . Só 'n plant word dan tot in die fynste besonderhede beskryf en kry 'n noemnaam soos bv. Oom At , wat dan nie 'n wetenskaplike naam is nie.
Die aalwyn speel net soos enige ander plant 'n onmisbare rol in die ekologie. Aalwyne verskaf blyplek aan 'n verskeidenheid voëls en diere, veral in dele waar aalwyne die hoogste plante in die veld is. Mos­sies en ander voëls maak gereeld in groot aalwyne soos Aloe mar­lothii en Aloe ferox nes, terwyl 'n mens dikwels 'n reuse-familie­ voëlnes in kokerbome (Aloe dichtoma) in die droë dele van die Kaap sien.
Hulle is dan die laaste vesting teen wind en reën totdat die ander natuurlike plantegroei weer herstel het. Aalwyne soos Aloe davyana in Sentraal-Transvaal, Aloe ammophila in Noord-Transvaal en Aloe claviflora in die droë noor­delike deel van Kaapland, is drie voorbeelde wat 'n aansienlike rol speel.
↑ Bock, Gerhard (13 Desember 2014). "From Aloe to Aloiampelos, Aloidendron, Aristaloe, Gonialoe, Kumara". Succulents and more. Besoek op 7 Januarie 2016.
Guide to the Aloes of South Africa (Ben-Erik van Wijk en Gideon Smith). Briza Publications, Pretoria S.A., Tweede hersiene uitgawe. 2005