Wendag - Satan is die Sondebok
Satan is die Sondebok
Snaakse ding van veral Staatsamptenaar kantore. Met min fondse tot die beskikking het veral sekretaresses die vaalheid van die eentonige meublement probeer opkikker met 'n bietjie uit hul karige salarisse, en so ietsie uit hulself – Hulle het die effek van die frustrerende en bindende protokolle so bietjie versag met 'n aanplaksel hier, of 'n toegooi daar. Ek neem aan vandag hang daar 'n dolos of 'n opgeblaasde galblaas of hoenderpote. Maar daardie tyd was daar die A4 fotostate met gedrukte kwinkslae en sentimente wat met kleefband of 'prestic' vasgesit was waar wie ook al wat instap, dit kon lees. Veral om, en by, die lessenaar. Meermale was die gesegde, of gediggie, of Bybelteks, tot die baas of die staat gerig. Hierdie werkplek, biegkamer-gemaak, het my altyd amuseer. Die beste wat ek nog ooit gesien het was in een of ander speurder se sekretaresse se kantoor in 1978:
"Die Duiwel kan so laag in jou daal dat die gesante van die hel hul vurke met eerbied aan jou kan oorhandig"
Dit was 'n aanvallige dame onthou ek nog, agter wie se stoel hierdie treffende teregwysing geplak was. Soos wat die jare aangestap het en die wind van voor my oogklappe al wyer na die kante oopgestoot het soos ek uit die tonnel beweeg het, en my persepsies verbreed het, sal ek nou daardie spreekwoord verander...
"Jy kan so laag daal dat die Duiwel sy vurk met eerbied aan jou kan oorhandig" Want sien, toe my oogklappe afval, toe sien ek 'Satan is die Sondebok'
Kyk, as jy vir die verkeerde rede 'n horing het, dan is jy 'n 'bok' wat gaan sonde pleeg. Vir die een kant 'n Satan maar vir die ander kant 'n Engel – dit hang net af van waar, en waarheen jy stoot. Nou so is dit met die Duiwel. In die horing van die Duiwel is die rigtingwyser.
Die Jode se heiligste dag is die dag van 'Yom Kippur'. Die dag van boetedoening. Dit is die dag wat hulle almal bieg voordat God die vonnisse vir hul sondes verseël en finaliseer – hul kans om die potensiële straf om te keer deur te erken. Maar in die ou dae, die tyd toe die leeus uit die aard van die saak sonder kos in die Ark vas gehok was – toe daar gelukkig vir Noag, nie 'n SPCA was nie – toe het die priester die volk se sondes op 'n bok geplaas en dit die wildernis ingestuur, en walla, skoon blaadjie! Ek dink daardie tyd het die jakkalse al agter die Jode aan getrek. Dalk huil die jakkalse vandag so oor die sooibrand van die woekerwins en bedrieëry uit die lies van die hand opgelegde bok, of dalk lag hulle omdat hulle van beter, of meer as ons weet!
Uit die gebruik van die Jode het 'n gesegde ontvou wat eintlik in wese bietjie anders beteken as wat hulle met die ritueel bedoel het. Ons gebruik die woord sondebok ook om daarna te verwys as iemand 'gerieflikheidshalwe' die blaam moet vat vir iets wat iemand anders eintlik gedoen het of self die oorsaak van was. Kritzinger en Labuschagne sê in hul 'Verklarende Afrikaanse Woordeboek' dat 'n sondebok "iemand is op wie die sonde van 'n ander gelaai word..." Ons "Sondebok" ontleen, as gevolg van die samestelling en van die woordbetekenis van ons Afrikaanse taal, nie soveel akkuraatheid aan die gesegde as wat die Engelse "Scapegoat" doen nie. "Scapegoat" sê presies wat dit is en word ook deur die bank daarom so gebruik – vir iemand wat onskuldig, beskuldig word. In te veel gevalle gebruik ons die woord sondebok verkeerdelik om te verwys na die persoon wat gesondig het. Ek het dit nie oor die woord wat verkeerd gebruik word nie. Ek het dit, oor hoe Kritzinger en Labuschagne sê dit korrek gebruik moet word – in daardie sin is die Duiwel die Sondebok. In die "Scapegoat" sin van die woord is die Duiwel dan die sondebok. Of sal ek eerder sê in die Christen sin van die woord. Eintlik is dit 'n hele heilige, of eerder 'onheilige' paradoks. 'n onheiligheid heilig gemaak deur die beskikbaarheid van die onheilige.
Lekker, blameer die Duiwel. Die listige bliksem! As dit nie vir die duiwel was nie kon die kindertjies sorgvry op Vader Kersfees se skoot gesit het sonder toesig. Maar die Duiwel fluister mos in die inherent goeie ou oompie se oor dat kinder boudjies sexy is. As dit nie vir die Duiwel was nie kon ons die bliksem in sy rooi pak en al aan 'n ketting agter 'n bakkie aangesleep het tot net die plastiese baard oorbly, sonder om in 'n kerk te moes bepaal in welke graad die Duiwel 'n invloed op hom uitgeoefen het. Dan kon ons hom slegs 'die hande opgelê' het om die ketting aan hom vas te maak. Hy is self verantwoordelik vir sy keuses en sy smaak. As dit dan te wyte is aan een of ander chemiese wanbalans en hy het nie betyds by die pille uitgekom en die skade is aangerig moet die 'wanbalans' maar doodeenvoudig uit die gemeenskap verwyder word sonder 'n dominee se insette. Want iemand wat predik dat 'n olifant of renoster net soos 'n berg bok of bobbejaan van Arrarat kon afklim... wat kan so iemand my vertel van wie en wat die duiwel is. Dit is hoekom die Duiwel lewendig gehou word. Die Duiwel is die Christendom se lewenspolis. Sonder die Duiwel het die Christindom nie bestaansreg nie. Hy is die kerk se tesourier. 'n Gemeenskaplike vyand om jou op die regte toon te hou – net solank jou voetwerk reg is en jy die toue in die 'lewens kryt' reg gebruik of eerder die 'regte toue trek', anders keer hy jou in 'n hoek vas...die sondebok.
Wie van julle 'sondige manne' het al daardie 'groot bose' foto-plakaat gesien? Die een waar die pragtige fietse dametjie in haar kort tennisrokkie, sonder onderklere, net té effe oor die tennisnet buk om die bal te kry. En daardie bleddie rant van die rok wat 'die duiwel se fluister' maskeer? Kyk, vir my is die Duiwel dan 'n maestro – nie fluister nie, hy mag in my oor maar skree - sela! Kak man, dit is geen duiwel nie. Daardie aptyt is Godgegewe. Die 'perdekrag' in die mens masjien, wie het dit vir ons gegee? Dat Eva koerasie as 'n slang kon sien... Eva ou suster, jy het wat goed vir jou kon wees 'slang' gemaak, en met jou 'voorligting' die gefrustreerde priesters die groen lig gegee om miljoene der miljoene van jou dogters van 'n leeftyd se lekker ontneem! Daar moet geluk in die huis wees jong, waarom dink jy het Kain vir Abel dood gedonder?
Ek onthou ook baie goed toe die polisie destyds die Okkultiste afdeling gestig het om die toenemende Satanisme in die land in die kiem te smoor. Wie stel hulle aan om die sataniste met hul slag van katte en ander vieslike booshede vas te vat? 'n Prediker, gewapen met die Bybel met 'n kantoor wat oortrek is van okkultiste items ens. Hierdie 'geestelike wat hulle rang gegee het' tussen harde baarde, het meer rondgegaan en gepreek en gebid en lesings gegee by skole as wat hy die 'bok' by die horings gepak het. Hulle kry onder die struktuur van 'n hoë brug in die Kaap destyds tekens van 'n baie groot en effektiewe vergaderplek van sataniste. Niks van 'n gepreek nie man! Kry 'n paar harde polisiemanne (ou skool) wat ballas het. Bewapen hulle met pikstele. Trek vir hulle klapmusse aan en slaan toe wanneer die bliksems nog dink hulle drink bloed. Die eerste een wat jy raakloop slaan jy met die piksteel net onder die neus sodat hy nooit ooit weer 'n towerspreuk kan uitroep nie. Die volgende een bliksem jy by die brug af, en so moet nie een bliksem lewendig gelaat word nie. So brand jy dan ook die Satanskerke af – elke keer sonder dat iemand jou kan identifiseer. Dit sal nie lank wees nie dan los hulle die Duiwel want hy gaan hulle nie help nie, en hulle wil nie so kak nie, want dit is baie seerder as simpatieke onkundige gebede! Jy sal sien hoe vinnig stop dit met 'n ander tipe hande oplê... Maar nee, daar word gebid en gehuil en gesmeek – pleks hulle 'n bok die wildernis instuur hulle hoor dan hoe huil die jakkalse!
Die sataniste is nie vol van die Duiwel nie, hulle is inherent bose bliksems kant en klaar, en 'n bose bliksem donder jy...
Dit is Patricia Cori, die outeur van die boek 'Where Pharaohs Dwell' wat geskryf het:
"The devil is the fear you hold within, the Luciferian aspect of your existence your chains, the darkness of ignorance your prison"