Ku ya hi xiyenge xa 171 xa Vumbiwa bya Riphabliki ra Afrika Dzonga ra 1996 ni xiyenge xa 16 xa Xinawana xa Huvo ya Vumbiwa bya Mpfuneto wa 1995 (Xinawana xa Nomboro 13 wa 1995) hi laha wu hundzuluxiweke ha kona, wu hlamusela milawu leyi kumekaka eka nongonoko wa maavelo lowu fambisaka timhaka ta maendlelo emahlweni ka Huvo ya Vumbiwa ku sukela hi siku ra 29 Mudyaxihi 1998*.
Xiphemu xa X Swinwana na swin?
Muxaka wa swilo model?
Ku tirhisa milawu yin?
Ku tirhisa swiyenge swin?
Ku tirhisa milawu yin?
Ku tirhisa swiyenge swin?
Muxaka wa swilo model?
Eka milawu leyi rito kumbe mhaka yinwana na yinwana leyi nhlamuselo ya kona yi bohiweke hi Vumbiwa yi ta tshamisa sweswo, handle ka loko vundzeni bya mhaka byo va hi ndlela yin?
Xihlambanyo xa vumbhoni?
Ku kombela swi vula ku kombela eka xitiviso xa kungu, kutani xikombelo?
Siku ra Huvo ku vuriwa siku rinwana na rinwana handle ka Mugivela, Sonto kumbe holodeyi, naswona i masiku ya Huvo ntsena laya nga ta nghenisiwa eka ku lulamisa nkarhi wunwana na wunwana lowu lawulaka hi milawu leyi, kumbe ya lulamisiwile hi xileriso xinwana na xin?
Museketeri wa Muavanyisinkulu?
kiliniki ya nawu?
vuyimeri bya nawu?
unwe wa vamangalelani kumbe vutivi bya nawu ku katsa muyimeri wa nawu loyi a nga ta va kona ematshanwini ya un?
Murhijisitara ku vuriwa Murhijisitara wa Tirhekhodo ta Huvo, naswona ku katsiwa mukhomeri unwana na unwana wa Murhijisitara wa Tirhekhodo ta Huvo kumbe mupfuneti, kumbe loko va nga ri kona, munhu unwana na un?
Xerifu (sherrif) ku vuriwa munhu loyi a thoriweke ku ya hi xiyenge xa 2 xa Nawu wa Tixerifu, 1986 (Nawu wa Nomboro 90 wa 1986) na ku katsa munhu la thoriweke ku ya hi xiyenge xa 5 kumbe xa 6 xa Nawu wololo tani hi mukhomeri kumbe museketeri wa xerifu, hi ku landzelelana, na xerifu, mukhomeri kumbe museketeri wa xerifu loyi a thoriweke ku ya hi nawu wunwana na wun?
Huvo-nkulu ya Nawu wo endla swikombelo swa leswaku mhaka yi tengiwa hi vuntshwa ku vuriwa milawu leyi lawulaka mafambiselo yo tengisa yai Huvo-nkulu ya Nawu wo endla swikombelo hi vuntshwa laya kandziyisiweke eka xiyimo xa Hulumende xa Nomboro ya R?
Milawu leyi Fanaka ku vuriwa ndhawu leyi lawulaka matikhomelo ya fambisa swiyenge swa swifundzha na swa muganga swa tihuvo ta le henhla leswi kandziyisiweke eka Xiviko xa Hulumende xa Nomboro R. 48 xa ti 12 Sunguti 1965, hilaha wu hundzuluxiweke hakona?
Matimba kumbe vulawuri byinwana na byinwana lebyi nga mavokweni ya Muavanyisinkulu ku ya hi milawu leyi, byi nga tirhisiwa hi muavanyisi kumbe vaavanyisi lava va nyikiweke ntirho lowu hi Muavanyisinkulu ku endla ntirho wolowo?
) Xipimanyeto xinwana na xinwana eka milawu leyi eka Munhu loyi a fanelaka ku fungha matsalwa xi ta tekiwa tani hi lexi xi katsaka xipimanyeto xa le ka vuyimeri bya nawu lebyi yimelaka munhu yoloye, na xipimanyeto xa matsalwa yo heleketa nandzu hi wona eka Murhijisitara tani hi leswi ku katsiwaka vukorhokeri bya matsalwa eka vamangalelani vanwana na ku rhumeriwa ka 25 wa tikhopi ta matsalwa hinkwawo laya nkoka laya hi tlhelo ya nga na xivumbeko xa xi-ilekitironiki (leswi rhumeriweke hi khompyuta, leswi nga kotekaka ku tirhisiwa hi Huvo na Murhijisitara?
Switiviso, swikomba-ndlela kumbe vuhlanganisi byinwana ku ya hi milawu leyi swi nga ha nyikiwa kumbe yi rhumeriwa tanihi leswi yi nga xiswona facsimile kumbe muxaka wunwana wa khopi ya xiilekitironiki: Ntsena, loko xiviko kumbe, vuhlanganisi byinwana byi ri hi xivumbeko xa xiilokitironiki, munhu loyi a nyikaka xiviko kumbe vuhlanganisi u ta ku hi nkarhi lowu landzelaka a rhumela khopi yo tsariwa ephepheni ya xitiviso kumbe vuhlanganisi eka Murhijisitara wa Tirhekhodo, ku katsa na xitifiketi lexi xi funghiweke hi munhu yoloye ku tiyisisiwa siku ra ku burisana koloko?
Muavanyisinkulu a nga engetela nkarhi lowu vekiweke eka milawu leyi.
Minjhekanjhekisano leyi tsariweke, tinhlamulo na vuyimeri byinwana eka Huvo byi fanele ku twala no koma?
Swikombelo swi fanele ku vonakala naswona ku fanele ku tluriwa mintila yimbirhi loko swi tsariwa hi muchini eka phepha ra mpimo wa A4.
Ku ya hi nawu wa 5,leswi kumekaka eka nawu wa 4 wa milawu leyi Fanaka swi ta tirha na ku antswisa loku ku nga ta va ka nkoka, eka vukorhokeri bya maendlelo yanwana na yanwana ya Huvo?
Ku ta va na tikotara ta mune eka lembe rinwana na rin?
Hukuri ku fika 30 Hukuri, ku katsa hinkwaswo.
Nandzu wu nga yingiseriwa hambi nkarhi wu hundzile loko Muavanyisinkulu a nyika xileriso hi ndlela yaleyo.
Loko siku leri vekiweke ro sungula ra kotara ri nga ri siku ra Huvo, kotara yi ta sungula eka siku ra Huvo leri landzelaka, naswona loko siku ro hetelela leri vekiwekeke ra kotara ri nga ri siku ra Huvo, kotara yi ta hela hi siku ra Huvo leri rhangelaka ra huvo.
Hofisi ya Murhijisitara yi ta pfuriwa ku suka hi 08:30 ku ya fika hi 13:00 na ku suka hi 14:00 ku fika hi 15:30 hi masiku ya Huvo.
Handle ka swiyimo swo hlawuleka, Murhijisitara a nga amukela matsalwa loko nkarhi wo chayisa wu hundzile, naswona u ta endla tano loko a lerisiwile hi muavanyisi.
Xitiviso xokombela leswaku nandzu wu tengiwa hi vuntshwa, xileriso xa huvo lexi xi kombetiweke eka mhaka yinwana na yinwana eka Huvo hi yinwana huvo, kumbe tsalwa rinwana leri ha rona maendlelo yo tenga ya nga ta nghenisiwa eHubyeni ku ya hi milawu, ya ta nghenisiwa hi Murhijisitara ku ya hi malembe?
Tsalwa rinwana na rinwana leri nga ta rhumeriwa ndzhaku eka nandzu wolowo kumbe nandzu wunwana na wunwana lowu yaka mahlweni wu ta funghiwa hi nomboro yeleyo hi Munhu loyi a ri rhumelaka naswona ri nge amukeriwi hi Murhijisitara ku kondza ri funghiwa hi ndlela yaleyo?
Matsalwa hinkwawo laya rhumeriweke eka Murhijisitara leswaku a ya veka evuhlayiselweni bya wona, ya fanele ku nghenisiwa eka buku ya milandzu ku ya hi nomboro ya nandzu wolowo.
Hinkwawo matsalwa laya vuriweke eka xinawana xa 1 ya fanele ku hakeleriwa R75, 00 ya ntsengo wa huvo hi xivumbeko xa xitempe xo hakeleriwa: Ntsena loko munhu a enerisa Murhijisitara ku ya hi xinawana-ntsongo xa 5 leswaku yena wa pfumala, ku hakela huvo swi ta kariwa hi Murhijisitara loyi a nga ta kombeta tsala eka papilla ro sungula ra tsalwa leri ku buriwaka ha rona.
Munhu loyi a navelaka ku vanga kumbe ku kanetana na mafambiselo ya le Hubyeni naswona loyi a nga na mavonelo ya leswaku wa pfumala, kumbe unwana na unwana loyi a yimelaka munhu yoloye, u ta enerisa Murhijisitara leswaku, handle ka nhundzu ya ndyangu, swiambalo na switirho swa bindzu, munhu yoloye u hava nhundzu yo ringana R20 000 naswona a nge swi koti ku humesa ntsengo wolowo ku huma eka muholo wa yena?
Laha tikhopi ti endliwaka, hakelo leyi hlamuseriwke hi nkarhi lowu va twananeke wona eka xinawan xa 6a yi ta hakeriwa. Tikhopi ta rhekhodo ti nga endliwa hi munhu unwana na unwana emahlweni ka Murhijisitara?
a Hi ku komberiwa hi unwe wa vamangali, Murhijisitara u ta endla khopi ya tsalwa ra huvo rinwana na rinwana loko ku hakeriwile tihakelo ta huvo hi switempe swa R0, 50 eka khopi yinwana na yinwana ya mpimo wa A4 kumbe xiphemu xa yona naswona loko u hakela R1.00 u fanele ku tlhela u tiyisisa khopi ya wena hi ku va yi funghiwa hi xigantlu?
b Ku hakeriwa ka timali ta huvo ku nga pimiwa hi Murhijisitara eka mhaka ya munhu loyi a pfumalaka loyi ku vulavuriwaka ha yena eka swinawana swa 4 na 5.
Nkarhi hinkwawo loko Huvo yi endla xileriso lexi tivisaka kumbe ku tiyisisa nawu wunwana na wunwana kumbe leswi nyikiwaka ku va swi cinca-cinca na Vumbiwa ehansi ka xiyenge xa 172 xa Vumbiwa, ku nga si hela 15 wa masiku endzhaku ka loko xileriso xo tano xi endliwile, Murhijisitara u ta endla leswaku xileriso xexo xi kandziyisiwa eka Gazette na le ka gazette ya xifundza loko xileriso xa kona xi ri na mfumo wa xifundzha?
Murhijisitara u ta hangalasa nongonoko wa timhaka leti faneleke ku tengiwa leti nga ta namaketiwa eka bodo switiviso eka muako wa Huvo exikarhi ka masiku laya nga ri ki hansi ka 15 loko ku nga si fika kotara yinwana na yinwana, ku kota ku oloverisela vayimeri va nawu na mahungu ya vaaka-tiko?
Swikomba-ndlela mayelana na mafambiselo yanwana na yanwana swi ta hundziseriwa eka vanhu lava swi va kongomeke hi Murhijisitara loko ku nga si hundza masiku yo ringana ntlhanu loko swikomba-ndlela swi tava swi nyikiwile?
a Murhijisitara u ta hlayisa tirhekhodo ta Huvo naswona a nge pfumeleli yinwana ya tona ku susiwa eka muako wa huvo b Tsalwa rinwana na rinwana leri rhumeriweke eka Murhijisitara naswona ri endliweke xiphemu xa tirhekhodo ta Huvo, endzhaku ka swona a ri nge susiwi swa makumu eka tifayili ta nawu ta huvo?
c Endzhaku ka mahetelelo yo tengisana eHubyeni, tirhekhodo tinwana na tinwana to sungula ni maphepha laya yisiweke eHubyeni hi huvo yinwana na yinwana ti ta tlheriseriwa ehubyeni laha ti kumiweke kona?
a Loko swo tikomba eka Murhijisitara leswaku munhu a ri hava muyimeri, u ta rhumela munhu yaloye eka hofisi ya le kusuhi kumbe eka muofisiri wa Khomixini ya Timfanelo ta Vanhu, Huvo ya Mpfuneto ya swa Nawu, kiliniki ya nawu kumbe huvo yo karhi leyi faneleke leyi nga na ku navela naswona yi ri eka xiyimo xo pfuneta munhu yaloye.
b Mfumo kumbe Murhijisitara va nge vi na vutihlamuleri ehenhla ko lahlekeriwa kumbe ku onhaka loku vangiweke hikwalaho ka mpfuneto lowu endliweke hi ku tshembha lokunene hi Murhijisitara eka munhu yoloye emahlweni ka Huvo kumbe eku humeleriseni ka xileriso ku ya hi milawu leyi hi xivumbeko xa xitsundzuxo xa nawu kumbe eka ntirho wo hlengeleta kumbe ku lulamisa endlelo rinwana kumbe tsalwa?
Eka mhaka yinwana na yinwana, ku katsa na ku kombela leswaku mhaka yi tengiwa hi vuntshwa, laha ku nga na nkwetlembetano ku ya hi vumbiwa ehenhla ka maendlelo ya swa mafambiselo, vafambisi kumbe matikhomelo kumbe ku chavisa vafambisi kumbe mafambiselo kumbe matikhomelo, kumbe eka vulavisisi byinwana na byinwana ehenhla ka mafambiselo ya swa nawu wunwana na wunwana, ku katsa Nawu wa Palamende wunwana na wunwana kumbe wa milawu ya swifundzha, na vulawuri lebyi nga na vutihlamuleri bya vurhangeri kumbe vufambisi kumbe matikhomelo kumbe ku chavisiwa loku nga kona, kumbe mafambiselo nawu wo tani hi a swi kombisiwanga tani hi xiphemu eka nandzu, munhu loyi a tlhontlhaka loko endlelo ro tani ri landzelela vumbiwa kumbe matikhomelo kumbe nawu, u ta rhumela tsalwa ku nga si hela 5 wa masiku eka Murhijisitara leri e ndzeni ka rona ntlhontlho walowo wu nga ta boxiwa ro sungula eka vutengisani emahlweni ka Huvo, ku teka magoza ku tihlanganisa na vulawuri lebyi khumbhekaka tani hi xirho xa vutengisani. Ku hava xileriso lexi hlamuselaka maendlelo yo tano, matikhomelo kumbe nawu lowu kumekaka wu ri hava xiyimo xa vumbiwa wu ta endliwa hi Huvo eka mhaka yo tani handle ka loko swinwana na swinwana swa nawu lowu swi fikeleriwile?
Handle ka laha Huvo kumbe Muavanyisinkulu a kombIsa hi ndlela yinwana, ku hava munhu loyi a fanelaka ku yima ematshanwini ya munhu unwana eka ku tengisana ka Huvo handle ka loko a ringanele hi ku yima emahlweni ka huvo ya le henhla?
Loko munhu a lova kumbe a hluleka ku yisa emahlweni na ku tenga, ku tengisana ku ta yima ku fikela nkarhi lowu muyimeri loyi a pfumeleriweke kumbe munhu unwana loyi a nga na vuswikoti a nga ta thoriwa ematshanwini ya munhu yoloye, kumbe ku fikela laha ku tsandzeka koloko ku fikaka emakumu?
Laha muyimeri loyi a pfumeleriweke kumbe munhu unwana loyi a nga na vuswikoti a thoriweke, hi ku endla xikombelo Huvo yi nga lerisa leswaku muyimeri wo tano loyi a pfumeleriweke kumbe munhu loyi a nga ni vuswikoti a siva xivandla xa munhu loyi a loveke kumbe a nga swi kotiki ku ya emahlweni?
Munhu unwana na unwana loyi a fanelaka hi ku nghenelela tani hi unwe wa vamangalelani kumbe loyi a bohekaka ku nghenelela tani hi unwe wa vamangalelani eka ku tengisiwa hi ku va a tivisa vamangalelani hinkwavo a nga rhumela xikombelo xo va a nga ngheneleli tani hi unwe wa vamangalelani eka xiphemu xinwana na xinwana xa vutengisiwa. Endzhaku ka ku rhumeriwa ka xikombelo xo tano, Huvo kumbe Muavanyisinkulu a nga endla xileriso xexo, ku katsa xileriso xinwana na xinwana tani hi ku vanga ni ku nyika swikomba-ndlela swo tani hi endlelo ro engetela eka ku tengisana tani hi laha swi faneleke ha kona?
Matimba ya qweta a ya fanelangi ku fayiriwa, kambe matimba ya mutivi wa swa nawu kumbe ku endla ematshanwini ya munhu wo karhi, ku nga si hela 21 wa masiku endzhaku ka loko ku tivisiwile unwana na unwana wa vamangalelani loyi mutirhi wa swa nawu a nwi yimelaka, kumbe hikwalaho ka ku pfumeleriwa hi Huvo hikwalaho ka mhaka leyi yi twalaka leyi kombetiweke ku nga si fika vuavanyisi, a nga kaneta hi xitiviso, laha mutivi wa swa nawu a nge he yi emahlweni a endla tano, handle ka loko matimba ya qweta ya nga vikiwa na Murhijisitara ku nga si hundza 21 wa masiku ya xitiviso xo tano?
Matimba ya qweta hinkwawo kumbe mpfumelelo wo endla lowu vikiweke wu ta funghiwa hi, kumbe ematshanwini ya loyi a ya nyikaka, kutani ya ta fanela ku tirhisiwa ku ya hi nawu?
Ku hava matimba ya qweta kumbe mpfumelelo wo endla wu nga ta laveka ku va vikiwa hi unwana na unwana loyi a endlaka ematshanwini ya Mfumo?
Hi ku landza milawu leyi, munhu unwana na unwana loyi a nga na ku tsakela eka mhaka yinwana na yinwana leyi nga yisiwa eHubyeni, hi ku nyika mpfumelelo lowu tsariweke wa vamangalelani hinkwavo ehenhla ka mhaka leyi nga yisiwa eHubyeni, lowu nyikiweke ku nga si hundza nkarhi lowu kombetiweke eka xinawana xa 5, a nga amukeriwa tani hi amicus curiae ehenhla ka vulawuri byo tani na swipimelo na timfanelo to tano na ku vuyeriwa hi laha ku nga ta twananiwa ha kona na vamangalelani hinkwavo hi ku tsala emahlweni ka Huvo kumbe hilaha swi nga kombisiwaka ha kona hi Muavanyisinkulu hi ku ya hi vulawuri bya xinawana xa 3?
Mpfumelelo lowu tsariweke lowu kombetiweke eka xinawana xa 1 wu ta ku ku nga si hela ntlhanu wa masiku endzhaku ka loko wu kumekile, wu vikiwa eka Murhijisitara naswona mu-amicus curiae, ku engetela eka swilaveko swinwana, u ta fambisana na nkarhi lowu ku twananiweke ha wona ku va ku vikiwa njhekanjhekisano lowu tsariweke?
Muavanyisinkulu a nga hundzuluxa vulawuri, swipimelo, timfanelo na ku vuyeriwa loku twananiweke ha kona hi laha swi kombetiweke ha kona eka xinawana xa 1.
Loko mpfumelelo lowu tsariweke lowu kombetiweke eka xinawana xa 1 wu nga si kumiwa, munhu unwana na unwana loyi a nga na ku tsakela eka mhaka yinwana na yinwana emahlweni ka Huvo a nga endla xikombelo eka Muavanyisinkulu ku va a amukeriwa tani hi amicus curiae, kutani Muavanyisinkulu a nga nyika xikombelo xexo ku ya hi vulawuri byelebyo na swipimelo leswi nga na timfanelo to tano na ku vuyeriwa hilaha a nga ta vona hi kona?
Loko swipimelo swa nkarhi swi nga lawuriwanga ku ya hi ndlela leyi faneleke eka mhaka yeleyo xikombelo lexi susumetiwaka eka swinwana swa xinawana xa 4 xi ta endliwa ku nga si hela ntlhanu wa masiku endzhaku ko va ku vikiwile ku angula loku tsariweke kumbe endzhaku ka nkarhi lowu wu faneleke ku va ku rhumeriwile nhlamulo yo tano wu va wu hundzile?
b kombisa hi ku komisa xiyimo lexi xi fanelaka ku tekiwa hi amicus curiae eku tengisanene; na c hlawula leswi faneleke ku yisiwa emahlweni hi amicus curiae, nkoka wa kona eku tengisaneni na ku anakanya ka yena ko tshemba leswaku leswi tisiweke swi ta va swa nkoka eka Huvo naswona swi hambanile na swa vamangalelani lavanwana?
E-amicus curiae u ta va na mfanelo yo vika njhekanjhekisano lowu tsariweke, ntsena loko njhekanjhekisano wu nga vuyelerisi mhaka yinwana na yinwana leyi ku vulavuriweke hi yona eka njhekanjhekisano wa vamangalelani lavanwana na ku tisa miehleketo yintshwa leyi yi nga va ka ya nkoka eHubyeni?
Ku ya hi swinwana swa nawu wa 31, amicus curiae u ta pimeriwa ku fika eka rekhodo yo kombela leswaku nandzu wu tengiwa hi vuntshwa kumbe ku fananisa na timhaka ta ntiyiso leti kumiweke ti kambisisiwile eka ku tengisana ku nwana naswona a yi nge engeteli naswona a ku nge vi na njhekanjhekisano wo vulavula?
Xileriso xo pfumeleriwa ku amukeriwa tani hi amicus curiae xi ta kombeta siku ro vika njhekanjhekisano lowu tsariweke wa amicus curiae kumbe mhaka yinwana ya nkoka?
Xileriso xa Huvo lexi tirhanaka ni minxavo xi nga pfumelela ku hakelela swikweleti lesw endliweke hi, kumbe hi mbuyelo wo nghenelela ka amicus curiae.
Swinwana swa nawu wa 13 ti ta tirhiseka, na ku antswisiwa loku faneleke eka amicus curiae?
Laha swi nyikiweke, hlayisa eka mhaka yinwana na yinwana leyi eka yona xikombelo ku nga xa nkoka eka xikongomelo xinwana na xin?
a hi tlhelo ra mhaka leyi yi kombetiweke eka xiyenge xa 1674a xa Vumbiwa, na b ku kuma tindlela eHubyeni, xikombelo xo tano xi fanele ku va xi vekiwa eka xitiviso xa kungu leri ri seketeriwaka hi xihlambanyo xa vumbhoni tani hi le ka timhaka ta nkoka leti xikombelo xi tshembelaka eka tona ku wisisiwa naswona xi ta lulamisa kherefu [ku nga tluli 25 wa tikhilomitara ku suka eka hofisi ya Murhijisitara] yi kombeta kherefu ya ndhawu ni kherefu ya poso ni tinomboro ta fax na riqingho na kherefu ya e-Mail, loko swi ri kona, laha a nga ta amukela xitiviso na vukorhokeri bya matsalwa hinkwawo eka ku tengisana naswona ku ta vekiwa siku, ku nga ri ehansi ka ntlhanu wa masiku endzhaku ka ntirho wolowo eka mutihlamuleri hi nkarhi lowu mutihlamuleri a laviwaka ku tivisa mumangali hi ku tsala loko a tiyimisele ku kaneta xikombelo xo tano naswona u ta ya emahlweni a boxa loko xitiviso xo tano xi nga nyikiwangi, Murhijisitara u ta komberiwa ku yisa mhaka leyi eka Muavanyisinkulu leswaku ku tirhaniwa na yona ku ya hi vulawuri bya xinawana xa 4?
Loko ku ntshuxeka ku koxiwa eka munhu, vulawuri, mfumo, kumbe xirho xa mfumo kumbe vandla, kumbe laha swi faneleke kumbe swi amukelekaka ku nyika xinwana xa xitiviso xa xikombelo lexi xi kombetiweke eka xinawana xa 1, xitiviso xa kungu xi ta rhumeriwa eka Murhijisitara na loyi a vuriweke laha henhla, naswona ku ta lulamisiwa vuxokoxoko byo tano, ku katsa kherefu ya ndhawu, nomboro ya fax ni ya riqingho na kherefu ya E-mail, laha swi nga kona, munhu loyi ntshuxeko wu laveriwaka yena, ku pfuneta Murhijisitara ku tihlanganisa na munhu yoloye handle ka swona xi ta rhumeriwa eka Murhijisitara naswona xi ta va kusuhi hilaha swi kotekaka na Fomo ya 1 kumbe 2 hilaha xiyimo xi nga ta va hi xiswona?
a Munhu unwana na un?
i tsala a tivisa murhumeri wa xikombelo na Murhijisitara hi ta xikongomelo xa yena xo kaneta xikombelo ku nga si hundza nkarhi lowu boxiweke eka xitiviso lexi vuriweke naswona u ta hlawula kherefu leyi nga kwalomu ka 25 wa tikhilomitara ku ya ehofisi ya Murhijisitara laha a nga ta amukela xitiviso ni ku pfuniwa hi mintirho leyi khumbaka na tsalwa hinkwawo eka ku tengisana.
ku nga si hundza 15 wa masiku ku tivisiwile muendli wa xikombelo hi xikongomelo xo kaneta xikombelo xa yena lexi vikiweke u ta hlamula hi xihlambanyo xa vumbhoni, loko swi endleka u ta katsa ni matsalwa yanwana laya faneleke laya nga katsaka swihlambanyo swa vumbhoni swa nseketelo?
b Muendli wa xikombelo a nga vika nhlamulo hi xihlambanyo xa vumbhoni ku nga si hundza 10 wa masiku a rhumeriwile xihlambanyiso xa vumbhoni na matsalwa laya ya kombetiweke eka ndzimana ya aii.
c i Laha ku nga hava xitiviso lexi nyikiweke kumbe laha ku nga hava xihlambanyiso xa vumbhoni xa nhlamulo lexi yisiweke ku ya hi ku landza ndzimana ya (a) (ii) ku nga si hundza nkarhi lowu kombetiweke eka ndzimana ya (a)(ii), Murhijisitara u ta ku ku nga si hundza ntlhanu wa masiku a yisa xikombelo eka Muavanyisinkulu.
Laha xihlambanyiso xa vumbhoni xi yisiweke, Murhijisitara u ta yisa xikombelo eka Muavanyisinkulu ku nga si hundza ntlhanu wa masiku ku yisiwile nhlamulo ya xihlambanyiso xa vumbhoni, loko nhlamulo ya xihlambanyiso xa vumbhoni yi nga vikiwanga, ku nga si hela ntlhanu wa masiku yo heleriwa hi nkarhi lowu boxiweke eka ndzimana ya b.
d Muavanyisinkulu loko a nyika swileriso ehansi ka xinawana xa 4, a nga pfumelela ku yisiwa ka swihlambanyiso swa vumbhoni swo engetela.
Loko xikombelo xi yisiwa eka Muavanyisinkulu ku ya hi vulawuri bya xinawana xa 3c, u ta nyika tindlela leti ku nga ta tirhiwa na xikombelo ha tona, naswona, ngopfu-ngopfu loko ku nga va ka mhaka leyi nga yingiseriwaka, kumbe loko ku ta tirhaniwa na xona hi tlhelo ra njhekanjhekisano lowu tsariweke kumbe hi ku komisa hi tlhelo ra mahungu laya nga ndzeni ka xihlambanyiso xa vumbhoni.
Eka swikombelo swa xihatla, Muavanyisinkulu a nga pfumelela ku ya hi tifomo na vukorhokeri lebyi nyikiweke eka milawu leyi naswona a nga nyika tindlela ta mhaka leti ku nga ta tirhaniwa hi nkarhi wo karhi na hi ndlela yo karhi naswona ku yelana na endlelo ro karhi, leri ku ya hi laha swi kotekaka ha kona swi ta fambisana na milawu leyi, loko swi fanerile.
Ku ya hi xinawana xa 1 xikombelo xi ta ku hi nkarhi wa xitiviso xa kungu xi fambisiwa na xihlambanyiso xa vumbhoni swi veka erivaleni swivangelo leswi seketelaka ku suka eka maendlelo ya ntolovelo.
Njhekanjhekisano lowu tsariweke wu fanele ku fayiriwa nkarhi hinkwawo. Wu fanele wu va na nongonoko, na nongonoko wa vulawuri na swikombeto eka mapapila eka matsalwa lawa tshahiweke.
Njhekanjhekisano wo vulavula wu nge pfumeleriwi loko tindlela ku fika kwalaho ti nyikiwile hi Muavanyisinkulu.
a Njhekanjhekisano wo vulavula wu ta va wa nkoka eka timhaka leti nga ta va eHubyeni naswona ku leha ka nkarhi wa kona ku ta lawuriwa hi swipimelo swo karhi swa nkarhi wolowo hilaha Muavanyisinkulu a nga ta veka hakona.
b Vamangalelani va ta anakanya leswaku Vaavanyisi hinkwavo va hlayile minjhekanjhekisano leyi tsariweke na leswaku ku hava xilaveko xo engetela leswi vekeriweke.
a Njhekanjhekisano wu nga kaneriwa eHubyeni hi ririmi rinwana na rinwana ra ximfumo naswona vamangalelani va nge vi na vutihlamuleri byo vana leswaku ku kumeka titoloki?
b Loko munhu a tsakela ku byela Huvo hi ririmi ra ximfumo handle ka ririmi leri njhekanjhekisano wu tsariweke ha rona, munhu yoloye u ta ku ku nga si hundza nkombo wa masiku ku nga si fika siku ro tenga u ta nyika xitiviso xo tsariwa eka Murhijisitara mayelana na xikongomeo xo tirhisa ririmi ra ximfumo naswona u ta kombeta leswaku ririmi relero hi rihi.
Hi ku landza kungu ra Huvo, kumbe eka ku endla xikombelo xa unwe kumbe vamangalelani vo tala, Huvo yi nga lerisa leswaku milandzu yimbirhi kumbe ku tlula, leyi tikombaka onge swivutiso swa kona swa yelana, yi tengiwa tanihi nandzu wunwe kumbe eka swiyimo swinwana leswi swi nga ta andlariwa?
b swilaveko swa vumbiwa kumbe swilaveko mayelana na leswi a ti vekeleke swona; na c masungulo kumbe swivangelo swa leswi a tivekeleke swona.
Minhlangano ya tipolotiki leyi yimeriweke ePalamende ya Rixaka kumbe eka vulawuri bya xifundza lebyi khumbekaka, hilaha xiyimo xa timhaka xi nga ta va ha kona, yi na mfanelo wo yisa swibumabumelo leswi tsariweke leswi kongomaneke na mhaka hi nkarhi lowu kombisiweke eka matlhelo laya nyikiweke eka xinawana xa 4.
a ku komberiwaka Xipikara kumbe Mutshami wa Xitulu wa Huvo ya Rixaka ra Swifundzha, hilaha xiyimo xi nga va ka xiswona, ku endlela mahungu laya engeteriweke hilaha Muavanyisinkulu a nga ta swi tekaka swi ri swa nkoka kumbe a nga ta tirha na mhaka ya kona hi xihatla.
b ku vita hinkwayo mintlawa ya tipolitiki leyi nga na kutsakelaka e Palamende ya rixaka kumbe vulawuri bya xifundzha lebyi khumbhekaka lebyi nga na ku tsakela ku endla swibumabumelo sweswo tanihi leswi swi nga swa nkoka eka mhaka yeleyo ku nga si hundza nkarhi lowu vekiweke.
Xikombelo ku ya hi swiyenge swa 801 na 1221 swa Vumbiwa hi swirho swa nhlengeletano nkulu ya tiko kumbe mfumo wa xifundzha swi ta tisiwa hi xitivisolexi seketeriwaka hi xihlambanyiso xa vumbhoni tani hi le ka timhaka ta xinyayi leti varhumeri va xikombelo va tshembelaka eka tona ku tshuxeka naswona swi ta vikiwa eka Murhijisitara swi nyikiwa Xipikara xa Nhlangano wa Rixaka na, laha swi kotekaka, Mutshami wa Xitulu wa Huvo ya Rixaka ya Swifundzha, kumbe eka Xipikara xa mfumo wa xifundzha leyi khumbekaka.
Xitiviso xi ta kombela Xipikara, naswona loko swi fanerile Mutshami wa Xitulu wa Huvo ya Rixaka ya Swifundzha ku va a tisa xikombelo eka mintlawa hinkwayo ya tipolitiki leyi yi nga ni vuyimeri eka yindlu kumbe vulawuri lebyi faneleke hi ku tsala ku nga si hundza ntlhanu wa masiku a rhumeriwile xikombelo xelexo.
) Xikombelo lexi kombetiweke eka xinawana xa xi ta heleketiwa na xitifikheti hi Xipikara xa mfumo lexi kongomeke leswaku swilaveko swa xiyenge xa 80 (a) kumbe xiyenge xa (122 (a) xa Vumbiwa, hilaha xiyimo xi nga ta va hi xiswona, swi fikeleriwile.
c masungulo laya kombisaka leswaku swihlawulekiso leswi boxiweke swi na nkwetlembetano; na d ku vevukeriwa, ku katsa ku vevukeriwanyana kunwana na kunwana, loku ku laviwaka?
a Ntlawa wunwana na wunwana wa swa tipolitiki eka vulawuri lebyi kongomiweke kumbe mfumo wunwana na wunwana lowu tsakelaka ku kaneta na ku nyikiwa ka xileriso lexi laviweke eka xikombelo wu ta tivisa Murhijisitara hi ku tsala ku nga si hundza 15 wa masiku ku endliwile xikombelo naswona, eka xitiviso xo tano ku ta nyikiwa kherefu leyi ku nga ta amukeriwa xitiviso na ku rhumeriwa matsalwa hinkwawo ya ku tengisiwa?
b Loko xitiviso xexo xi nyikiwile, xikombelo xi ta lulamisiwa ku ya hi swilaveko swa nawu wa 11.
Murhijisitara wa Huvo leyi endleke xileriso xo pfumaleka eka vumbiwa hi laha swi vuriweke eka xiyenge xa 172 xa Vumbiwa, u ta ku ku nga si hela 15 wa masiku ya xileriso xelexo, a vika eka Murhijisitara wa Huvo na khopi ya xileriso xelexo.
Munhu kumbe xirho xa mfumo loyi a faneleke ku endla tano naswona a ri na ku tsakela ku endla xikombelo xo kaneta hi ku landza vulawuri bya xiyenge xa 1722d xa Vumbiwa, u ta ku ku nga si hela 15 wa masiku yo endliwa ka xileriso xalexo a vika xitiviso xo endla xikombelo xa leswaku nandzu wu tengiwa hi vuntehwa eka Murhijisitara na khopi yi yisiwa eka Murhijisitara wa Huvo leyi endleke xileriso, laha mhaka yi nga ta hangalasiwa ku ya hi leswi vuriweke hi Muavanyisinkulu.
Eka xitiviso xo tano xa xirilo Mumangali u ta andlala swivangelo erivaleni, a ri kombisa timhaka leti a ti kumeke kumbe nawu lowu seketelaka xikombelo xa xileriso lexi xi ehleketeleriwaka leswaku a xi ta va xi endliwile.
Munhu kumbe xirho xa mfumo lexi faneleke ku endla tano naswona xi ri na ku navela endla xikombelo xo tiyisisa xileriso ku ya hi xiyenge xa 1722d xa Vumbiwa u ta ku ku nga si hela 15 wa masiku, a vika xikombelo xo tiyisisa eka Murhijisitara ivi khopi a yi yisa eka Murhijisitara wa Huvo loyi a endleke xileriso, laha mhaka yi nga ta hangalasiwa ku ya hi matlhelo laya nyikiweke hi Muavanyisinkulu.
Loko ku ri hava xitiviso kumbe xikombelo hi laha swi kombetiweke eka swinawana swa 2 na 4, hi ku landzelelana swi vikiwile ku nga si hundza nkarhi lowu vekiweke, mhaka yo tiyisisa xileriso xo pfumaleka eka vumbiwa xi ta hangalasiwa ku ya hi leswi nyikiweke hi Muavanyisinkulu.
Xipikara xa mfumo wa xifundzha lexi pasiseke kumbe xi hundzuluxeke vumbiwa ku ya hi swiyenge swa 142 na 1442 swa Vumbiwa naswona lexi tsakelaka ku cinca koloko ku tiyisisiwa hi Huvo u ta tiyisisa hi ku tsala vundzeni bya vumbiwa kumbe leswi hundzuluxiweke hi mfumo wa xifundzha kutani a rhumela vumbiwa kumbe lebyi hundzuluxiweke eka Murhijisitara na xikombelo xa ximfumo ku ya eka Huvo ku endla mintirho ya yona ku ya hi xiyenge xa 144 bya Vumbiwa.
Xitifiketi lexi vuriweke eka xinawana xa 1 xi ta katsa xitatimende lexi kombisaka leswaku vumbiwa kumbe vumbiwa lebyi hundzuluxiweke byi pasisiwe hi nhlayo leyi yi faneleke.
Ntlawa wunwana na wunwana wa tipolitiki lowu nga na vuyimeri eka mfumo wa xifundzha wu ta pfumeleriwa ku va na mfanelo wo nyika njhekanjhekisano wo burisana eHubyeni, ntsena loko ntlawa wolowo wa tipolitiki wu ta komberiwa ku ku rhumela swibumabumelo leswi tsariweke eHubyeni ku nga si va na ntshamo wa njhekanjhekisano?
c thlelo laha swibumabumelo leswi tsariweke swi tlhela swi endliwa ku ya hi ndzimana yab swi fanele ku tivisiwa mintlawa yinwana ya swa tipolitiki eka mfumo wa swifundzha hi tindlela leti Muavanyisinkulu a vonaka tifanerile?
d Xileriso xa Huvo lexi susumetiwaka eka xiyenge xa 144 xa Vumbiwa xi nga kombisa swilaveko swa vumbiwa bya xifundzha kumbe vumbiwa lebyi cinciweke, loko ku ri na yinwana leyi fambisanaka na vimbiwa kumbe yi kanetana na byona?
Xikombelo xo fikelela loku kongomeke tanihi laha xi langutisisiwaka ha kona eka xiyenge xa 1676a xa Vumbiwa xi ta tivisiwa eka huvo lexi nga ta seketeriwa hi xihlambanyiso xa vumbhoni, lexi nga ta veka emahlweni timhaka ta nkoka leti mukomberi a nga ta tshembela eka tona leswaku u ta kuma ku vevukeriwa.
c hambiloko mhaka yi nga tengiwa hi Huvo handle ko yingisela vumbhoni lebyi ku burisaniweke ha byona na loko swi nga ka swi nga endleki, d hi laha vumbhoni byebyo byi nga amukeriwaka na minkwetlembetano ya timhakaiwaka nkwentlembetano wa mhaka.
Munhu unwana na unwana loyi a tsakelaka ku kanetana na xikombelo, u fanele a vona leswaku ku nga si hela 10 wa masiku u ta tivisa la endleke xikombelo na Murhijisitara hi ku tsala swivangelo leswi endlaka leswaku a kaneta?
a xileriso lexi lavaka leswaku vamangalelani va tsala swibumabumelo eka Huvo ku nga si hundza nkarhi lowu vekiweke, ku vona leswaku mpfumelelo wu ta nyikiwa kumbe wu nga nyikiwi; kumbe b xileriso lexi kombisaka leswaku a ku na swibumabumelo leswi tsariweke kumbe vumbhoni lebyi lavaka ku fayiriwa.
Swikombelo swo fikelela hi ku kongoma ku nga tirhaniwa na swona hi ku komisa, handle ko yingisela njhekanjhekisano wo vulavurisana kumbe lowu tsariweke handle ka lowu wu nga endzeni ka xikombelo hi xoxe: Ntsena loko mumangaleriwa a kombisile xikongomelo xa yena xo kaneta ku ya hi xinawana xa , xikombelo xo fikelela hi ku kongoma xi ta pfumeleriwa endzhaku ka loko swilaveko swa xinawana xa (a) swi hlengeletiwile.
Endlelo leri vekiweke eka nawu lowu ri ta landzeleriwa eka xikombelo xo herisa nandzu eka Huvo laha xiboho eka mhaka ya vumbiwa, handle ka xileriso xo pfumaleka ka swa vumbiwa ehansi ka xiyenge xa 1722a xa Vumbiwa, xi nyikiwile hi huvo yinwana na yinwana ku katsa Huvo-nkulu yo Amukela Swikombelo swo nandzu wu tengiwa vuntshwa, naswona hambi loko Presidente a arile ku nyika mpfumelelo kumbe mpfumelelo wo hlawuleka ku endla xikombelo?
Ntlawa lowu nga eneriseki hi mbuyelo wa huvo naswona wu navela ku endla xikombelo xi kongoma Huvo eka timhaka ta swa vumbiwa, u ta ku ku nga si hundza 15 wa masiku loko xileriso xi ta va xi nyikiwile, ehenhla ka loko xikombelo xi ta va xinyikiwile na loko xitiviso xi ta va xinyikiwile tlhelo lerinwana, hi kona xi nga ta vikiwa eka Murhijisitara: Ntsena loko Mupresidente wa Huvo-nkulu yo Amukela swikombelo a ta va a arile ku nyika mpfumelelo, nkarhi lowu vekiweke eka nawu lowu wu ta sungula ku tirha ku suka hi siku leri a aleke ha rona?
b xitatimende lexi vekaka erivaleni na hi ku komisa mhaka ya vumbiwa leyi boxiweke eka xiboho; na le ka timhaka tin?
c mahungu yo tano yo engetelaeka kumbe njhekanjhekisano leswi muendli wa xikombelo a vonaka swi ri swa nkoka ku tivisa Huvo; na d xitatimende lexi kombaka leswaku munhu yoloye u endlile xikombelo kumbe wa ha tiyimisele ku endla xikombelo xo va mhaka ya yena yi ta tengiwa hi vuntshwa eka huvo yin?
kumbe loko xikombelo xexo xi ri na swipimelo ehenhla ka loko xikombelo xexo xi ariwile hi Huvo; na iii mbuyelo wa xikombelo xexo, loko a swi tiviwa hi nkarhi lowu xikombelo xi nga endliwa eHubyeni.
a Vamangalelani va nga ha hlamulana hi ku tsala ku nga si hundza 10 wa masiku, va kombisa loko xikombelo xi ariwa kumbe xi pfumeleriwa, na loko swi ri rano swi ariwa hi swivangelo swihi.
b Nhlamulo yi fanele ku funghiwa hi mu/vatihlamuleri kumbe vayimeri va yena.
a Mutihlamuleri kumbe vatihlamuleri lava tsakelaka ku vika xikombelo eka Huvo maelana na mhaka ya vumbiwa, u ta ku ku nga si hundza 10 wa masiku ku suka eka siku leri xikombelo eka xinawana xa 2 xi sunguriweke hi rona, xi ta vikiwa xikombelo eka Murhijisitara xo pfumeleriwa ku vutisisa mumangali.
b Swilaveko swa milawu leyi ku ya hi swikombelo swi ta pfumeleriwa ku ya hi swilavekeo swo vutisisa mumangari.
a Huvo yi ta teka xiboho ku pfumelelana kumbe na ku kaneta ko nyika mpfumelelo wo endla xikombelo.
b Swikombelo swo pfumeleriwa ku rhumela xirilo ku nga tirhaniwa na swona hi ku komisa, handle ko amukela njhekanjhekisano lowu tsariweke handle ka lowu katsiweke eka xikombelo xexo.
c Huvo yi nga lerisa leswaku ku va na njhekanjhekisano hi xikombelo xexo no lerisa leswaku njhekanjhekisano lowu tsariweke a wu kongomangi ntsena eka ku nyikiwa mpfumelelo, kambe na swivangelo. Swihlawulekisi swa nawu wa 20 swi fanele ku tirhisiwa hi ku landzelela maendlelo ya kona na ku cinca loku faneleke.
a Muendli wa xikombelo u ta lulamisa no vika eka Murhijisitara wa tirhekhodo to endla swikombelo ku ya hi nkarhi lowu vekiweke hi Muavanyisinkulu.
b Ku ya hi swihlawulekisi swa xinawana xa c lexi landzelaka, rhekhodo ya xikombelo yi ta katsa vuavanyisi bya huvo ku suka eka xikombelo lexi endliweke, ku katsa na matsalwa hinkwawo laya rhumeriweke hi vamangalelani eka huvo yeleyo na vumbhoni hinkwabyo lebyi yingiseriweke naswona lebyi nga vaka bya nkoka eka timhaka leti ti nga ta pimapimiwa.
c i Vamangalelani va ta tinyiketela ku fikelela ntwanano eka leswi fanelaka ku nghenisiwa eka rhekhodo, loko ku nga ri na mpfumelelano wo tano, muendli wa xikombelo u ta endla xikombelo eka Muavanyisinkulu xo kombisiwa hi laha a faneleke ku endla rekhodo.
Xikombelo xo tani xi ta endliwa hi ku tsariwa naswona xi ta kombisa xivumbeko xa njhekanjhekisano exikarhi ka vamangalelani ku ya hi leswi katsiweke eka rhekhodo na swivangelo swa muendli wa xikombelo swo ka a nga pfumelelani na swona.
Muanguri a nga hlamula eka xikombelo ku nga si hela 10 wa masiku a amukele xikombelo naswona u fanele ku hlamusela swivangelo swa muendli wa xikombelo.
Muavanyisinkulu a nga nyika ntirho wa xikombelo eka muavanyisi, loyi a nga ta tirha na mhaka yeleyo kumbe a kombela vamangalelani ku hlangana na yena hi siku ro na nkarhi wo karhi leswaku ku ta va na njhekanjhekisano wa rhekhodo leyi hlengeletiweke.
v Muavanyisi kumbe vaavanyisi va ta kombisa tindlela leti faneleke ku landzeleriwa loko ku mpfapfarhutiwa rhekhodo, nkarhi lowu rhekhodo yi faneleke ku vikiwa eka Murhijisitara na timhaka tinwana leti va vonaka ti ri ta nkoka ku endlela leswaku Huvo yi ta kota ku tirhana na xikombelo, na leswaku mhaka yi nga tlhelerisiwela ehubyeni ku ya kuma vumbhoni byintshwa, kumbe leswaku vumbhoni byintshwa byi nyikiwa huvo hi ndlela ya xihlambanyo xa vumbhoni kumbe hi tindlela tinwana ku fikelela xikongomelo xo endla xikombelo?
a Yinwe ya tikhopi ta rekhodo leyi tsarisiweke eka Murhijisitara yi fanele ku funghiwa hi xigantlu ku va yi lulamisiwile hi Murhijisitara wa huvo yo endla swikombelo?
b Tikhopi ta rhekhodo ti ta tsariwa hi inki ya ntima hi muchini eka phepha ra mpimo wa A4, ku tluriwa mintila yimbirhi, eka tlhelo rinwe ra phepha?
c Matsalwa laya tsariweke hi muchini kumbe laya kandziyisiweke hi xivumbeko xa wona xa ntumbuluko tani hi ticheke na swinwana swi nga ka swi nga tsariwi hu vuntshwa naswona tikhopi eka phepha ra mpimo wa A4 ti ta nyikiwa ematshanwini ya swona?
d Tinomboro ta mapapila ti ta tsariwa tivonaka, hi ku landzana na swona ntila wa vukhume eka papilla rinwana na rinwana ri ta nomboriwa na hi ndlela leyi tinomboriweke ha yona a ti fanelanga ku cinciwa laha swi faneleke?
e Tirekhodo leti taka ti tele ti ta avanyisiwa ti va hi matsalwa laya nga na 100 wa mapapila. Tirhekhodo ti ta va kondleteriwa ku fana na tibuku leswaku ti ta kota ku tirhisiwa nkarhi wo leha.
f Tirekhodo hinkwato ti ta phutseriwa hi vuhlayiseki ti kombisa nomboro ya nandzu, mavito ya vamangalelani, nomboro ya vholumu na nomboro ya mapapila laya kumekaka eka vholumu yeleyo, vafambisi va huvo na mavito ya vayimeri va vamangalelani.
g Vuhlanganisi lebyi lavekaka eka nawu lowu byi ta va byi hlayiseke ku ringana ku tiyisisa ku tiya ka maphepha laya kumekaka eka vholumu; na laha rhekhodo yi nga na tivholumu to tlula yinwe, nomboro ya vholumu yinwana na yinwana na nomboro ya mapapila laya kumekaka eka vholumu yi fanele ku tsariwa ehenhla ka papilla hi tlhelo ra le xikarhi?
h Laha matsalwa ya vikiwaka eka Murhijisitara, na swona matsalwa walawo ya tsariwa na le ka khompyuta, mumangali u fanele a vona leswaku Murhijisitara u kuma khopi ya disk leyi nga na nandzu lowu mangariweke, kumbe wu rhumeriwa hi e-Mail hi ndlela leyi pfumelelanaka na Murhijitara leyi nga kotaka ku tirhisiwa hi Huvo eka Murhijisitara [eka: registrar@concourt.org.za]: Ntsena loko mafambiselo ya khopi yeleyo ya nge oloviseli unwe wa vamangalelani loyi a khumbekeke ku ya nawu wa 13 ku vika nhlayo leyi hlawuriweke ya tikhopi ta matsalwa laya vikiweke?
i Loko disk yi fikile emavokweni ya Murhijisitara fayili yi ta kopiwa ivi disk yi vuyela eka nwini wa yona. Laha disk kumbe nkandziyiso wa xiilekitironiki wa tsalwa handle ko va rhekhodo yi nyikiwa, munhu yoloye u fanele ku vika ntsena 13 wa tikhopi ta matsalwa eka Murhijisitara?
a muendli wa xikombelo ku vika xivilelo eka Murhijisitara hi ku tsala swibumabumelo leswi seketelaka xikombelo ku nga si hela nkarhi lowu vekiweke hi Muavanyinkulu swi tlhela swi kombisiwa eka xikombelo xexo: na b Muanguri u fanele ku vika xivilelo eka Murhijisitara hi ku tsala swibumabumelo eku hlamuleni njhekanjhekisano wa muendli wa xikombelo hi siku ro karhi leri vekiweke hi Muavanyisinkulu leri nga ta landzela siku leri njhekanjhekisano wa muendli wa xikombelo wu nga rhumeriwa ha rona.
Muavanyisinkulu a nga teka xiboho loko xikombelo xi nga langutisisiwa ntsena vumbhoni lebyi ku nga va na njhekanjhekisano.
Ku ya hi swihlawulekisi swa xinawana xa 5, Muavanyisinkulu u ta boha siku leri ku nga ta twiwa njhekanjhekisano, naswona Murhijisitara u ta ku ku nga si hela 5 wa masiku a tivisa vamangalelani hi siku ro tenga hi papilla leri nga rhijisitariwa kumbe facsimile?
Mahungu yo engetela ya ta rhumeriwa eka Murhijisitara.
b Loko ku ri na swiyimo swinwana na swo hlawuleka leswi swi nga lavaka ku yingiseriwa nkarhi wo tlula siku kumbe leswi nga va ka swa nkonka ku ya hi swileriso leswi humaka eka Muavanyisinkulu?
Milawu ya 17 na 18 ya Huvo-Nkulu ya milawu yo endla swikombelo mayelana na xibalo na tihakelo ta maqweta yi ta tirha, ku nga va na ku cinca loko swi fanerile.
Hi nkarhi wa njhekanjhekisano wo vulavurisana kumbe lowu tsariweke, mali ya njhekanjhekisano lowu tsariweke wu ta langutisisiwa tanihi mhaka leyi nga hambana na letinwana?
Ku engetela eka tihakelo ta Huvo leti hlamuseriweke eka milawu leyi, timali eka xiyenge xa 2 ku ta va leti hakeriwaka hi switempe swa mfumo.
Xipimelo xa nawu wa 44 na swihlawulekiso swa nawu wa 45 swi ta tirhisiwa, na ku cinca loku nga fanela.
Layiburari ya Huvo yi ta va kona ku tirhisiwa hi vaavanyisi, vatirhi va le hubyeni na vanhu vanwana lava nga na mpfumelelo wo huma eka mufambisi wa layiburari hi xikongomelo xa vulavisisi bya swa vumbiwa?
Layiburari yi ta pfuriwa hi minkarhi leyi Huvo yi vonaka leswaku yi ta lava ku tirhisiwa naswona matirhiselo ya yona ya ta lawuriwa hi milawu leyi vekiweke hi Komiti ya Huvo ya Layiburari hi ku tirhisana na Muavanyisinkulu.
Laha rhekhodo kumbe tsalwa rinwana ri vikiwaka eka Murhijisitara leri mahungu ya rona ya tsariweke hi ririmi ra ximfumo leri vaavanyisi hinkwavo va nga ri twisisiki, Murhijisitara u fanele a vona leswaku tirhekhodo kumbe matsalwa walawo ya hundzuluxiwa hi muhundzuluxi la nga na ntokoto wa Huvo ya le Henhla ku ya eka ririmi kumbe tindzimi leti nga ta twisiseka hi vaavanyisi valavo, naswona u ta rhumela vamangalelani khopi ya vuhundzuluxi byebyo?
Muxaka wa swilo model?
Matsalwa ya muxaka wa swilo, tidayagiramu na leswi kombisiwaka laya endlaka xiphemu xa vumbhoni lebyi tekiweke eka mhaka yinwna swi tlhela swi tisiwa eHubyeni ku ta hlahluviwa swi ta vekiwa emavokweni ya Murhijisitara 10 wa masiku siku ro tenga ri nga si fika?
Matsalwa ya muxaka wa swilo hinkwaswo, tidayagiramu na swikombiso leswi vekiweke emavokweni ya Murhijisitara ya ta susiwa hi vamangalelani ku nga si hundza 40 wa masiku nandzu wu tengiwile.
Loko leswi swi nga endliwi, Murhijisitara u ta tivisa munhu loyi swi nwi kongomeke ku susa matsalwa naswona loko yo ka ya nga susiwi ku nga si hela 6 wa tinhweti kutani, Murhijisitara u ta cukumeta?
Nkarhi wunwana na wunwana loko vamangalelani hinkwavo, eka xiyenge xinwana na xinwana xa ku tenga va endla ntwanano na Murhijisitara wa ku surisa nandzu, va kombisa mahakelelo ya nandzu na ku hakela Murhijisitara mali leyi nga va ka yi kolotiwa, Murhijisitara u ta boheka ku pfuneta ku surisa nandzu loko Muavanyisi-nkulu o nyika xileriso?
Tsalwa rinwana na rinwana leri hundzaka 15 wa mapapila ri fanele ku va nongonoko na ku kombisa tshahiweke, hambiloko ri lo kopiwa?
Emakumu ka tsalwa rinwana na rinwana ku fanle ku va na vito ra muyimeri wa mumangaleli yoloye, kherefu ya poso na ya laha a tshamaka kona, nomboro ya facsimile, nomboro ya riqingho na kherefu ya e-Mail, loko swi ri kona naswona tsalwa ro sungula ra ntiyiso ri ta funghiwa hi muyimeri?
a Murhijisitara a nge amukeli ku va ku tsalwa rinwana na rinwana ri rhumeriwa ri nga ri hi xivumbeko lexi landzeleleke milawu, kambe u ta tlherisela munhu yoloye tsalwa leri eka rona a kombiseke laha ri faneleke ku lunghisiwa kona: Handle ka loko tikhopi tintshwa leti lulamisiweke ti ta tlhela tirhumeriwa ku nga si hundza 5 wa masiku yo va ku amukeriwe xitiviso lexi tsariweke, kutani xitiviso xi ta tekiwa xi nga hlwelanga?
Ku tirhisa milawu yin?
Ku tirhisa swiyenge swin?
Swiyenge leswi landzelaka swa Milawu ya Huvo-Nkulu wa 1959 (Nawu wa Nomboro 59 wa 1959) swi ta tirha na vululamisi byo karhi lebyi faneleke, eka ku tengisana emahlweni ka Huvo onge a ku ri milawu ya vona.
Maendlelo yo tirhana na tikhomixini to kambisisa, mapapila yo endla swikombelo, matsalwa ya vukorhokeri yo huma ematikweni ya le handle. Xihlawulekisi lexi xi ta tirhisiwa loko ku ta siviwa Xinghezi na Xibunu hi marito laya nge ririmi rinwana na rinwana ra ximfumo?
Munhu unwa na unwana eka ku tengisana kunwana na kunwana emahlweni ka Huvo na amicus curiae?
b i ta xiyimo xa ximfumo, xisayense, xithekiniki kumbe ta muxaka lowu hlayekaka hi ku olova.
Hinkwavo vamangalelani lavanwana va faneriwa, hi nkarhi lowu pfumeleriwaka hi milawu leyi ku hlamula ku ehenhla ka tsalwa, ku pfumela, ku ala, ku tlhontlha kumbe ku hlamusela hi vuenti ehenhla ka timhaka teto ku fika laha swi faneleke swi tlhela swi va swa nkoka ku va ku fikeleriwa xiboho hi Huvo?
hi ku tirhisa ntwanano wa vona kumbe eku endleni ka xikombelo na hi xivangelo lexi kombiweke xo twala, ku nga engeteriwa kumbe ku hungutiwa nkarhi lowu vekiweke eka milawu leyi naswona va nga pfumelela ku ka ku nga vi na ku fambisana na milawu leyi; na ku nyika swileriso eka timhaka leti endliwaka, endlelo na ku hangalasiwa ka xikombelo xinwana na xinwana, xikombelo kumbe mhaka yinwana tani hi loko Huvo kumbe Muavanyisinkulu a nga yi vonaka yi ri yinene kumbe ya xihatla?
Ku durha ko tengisana ku tshikilela maavanyiselo ya huvo ya majisitarata naswona tlhelo leri faneleke ku hakeriwa ri ta vuriwa leri kolotiwaka ku ya hi xiboho naswona tlhelo leri faneleke ku hakela ri ta vuriwa leri kolotaka ku ya hi xiboho.
Tlhelo leri hakeriweke leri nga si lulamisaka xileriso xa ku durha, ri ta vika eka Murhijisitara xihlambanyiso xa vumbhoni lexi hlamuselaka hi vuenti xileriso xa madurhelo na leswaku xileriso a xi si lulamisiwa kumbe xi lulamisiwile xi helela, tanihi laha mhaka yi nga va ka xiswona, na mali leyi saleke naswona u ta kombela Murhijisitara ku nwai nyika khopi leyi tiyisisiweke hi xigantlu ku durha koloko?
Endzhaku ka loko Murhijisitara a kamberile fayili ya huvo ku tiyisisa vundzeni bya xihlambanyiso xa vumbhoni, u ta nyika unwe wa vamangalelani loyi ku vulavuriwaka hi yena eka xinawana xa 2 khopi leyi tiyisisiweke madurhelo na swona u ta swi rhekhoda eka fayili ya Huvo?
Unwe wa vamangalelani loyi ku vulavuriwaka hi yene eka xinawan xa 2 u ta yisa khopi eka Matsalana wa Huvo ya xifundzha laha a tshamaka kona, a endlaka swa mabindzu, kumbe laha a thoriweke kona?
Xileriso xexo xi ta landzeleriwa ku ya hi swihlawulekiso swa nawu wa Huvo ya Majistarata wa 1944 Xinawana xa Nomboro 32 wa 1994, na milawu ya Tihuvo Majistarata leyi hangalasiweke ehansi ka Xitiviso xa R. 1108 xa 21 Khotavuxika 1968, hi laha yi hundzukuxiweke ha kona ku ya mpfumelelo wo teka xiboho eka nhundzu leyi kotaka ku fambisiwa na leyi nga fambisiweki.na ku nyika swileriso leswi fambelanaka na muholo na leswi fambelanaka no sasekisa ntsena.
Loko nkarhi wu lulamiseriwe ku endlela xikongomelo xinwana na xinwana ku ya hi milawu leyi, nkarhi wunwana milawu yeleyo yi nga tirhisiwa nkarhi wu nga si faka, swihlawulekiso sweswo swi ta sungula ku tirhisiwa siku leri milawu yeleyo yi faneleke ku tirhisiwa hi rona?
Milawu ya Huvo ya Vumbiwa leyi kandziyisiweke nkarhi lowu hundzeke yi ta siviwa hi siku leri milawu leyintshwa yi nga ta sungula ku tirha ha rona: Ntsena loko swikombisiwile hi ku tsala mayelana na maendlelo laya faneleke ku landzeleriwa eku langutisiseni ka njhekanjhekisano kumbe mhaka leyi ku tirhaniweke na yona yi ta tshama yi ri tano, handle ko va ku herisiwa ka hi ndlela yeleyo ku tsariwile hi Muavanyisinkulu.
Matsalwa lawa aya mpfapfarhutiwe hi xinghezi eku sunguleni ivi ya hundzuluxeriwa eka tindzimi hinkwato ta ximfumo. Hikwalaho ka xivangelo xexo loko ko tshika ku ri na ku kanakana tsalwa ra xinghezi ri ta tirhisiwa.
Milawu leyi yi ta vuriwa Milawu Ya Huvo ya Vumbiwa ya 2003.
Xedulu ya 1?
Nomboro ya fomo.
Nandzu wa Nomboro ya...
na leswaku xihlambanyiso xa vumbhoni xa lexi nga namerhetiwa laha xi ta tirhisiwa ku seketela mhaka yeleyo.
Mi komberiwa ku veka mhaka leyi eka Muavanyisinkulu leswaku ku tirhaniwa na yona ku ya hi milawu ya 11.
Xi endliwile e hi siku ra ...nhweti ya.20 .?
Ku ya eka Murhijisitara wa Huvo leyi vuriweke laha henhla.
Nandzu wa Nomboro ya...
Mi tivisiwa leswaku (loyi laha a vuriwaka mumangali) u lava ku endla xikombelo eka huvo leyi xa ndzeriso (a) ...(b) ...(c)... (laha ku vekiweke fomo ya xikombelo) naswona xihlambanyiso xa vumbhoni lexi rhumeriwka na fomo xa ... xi ta tirhisiwa ku seketela.
Ku yisa emahlweni mi tivisiwa leswaku muendli wa xikombelo u thole (laha ku nga na kherefu) leyi a nga ta yi tirhisa ku amukela xitiviso na vukorhekeli bya mafambiselo ek ku tengisana loku.
Ku yisa emahlweni mi tlhela mi tivisiwa leswaku loko mi lava ku kaneta xikombelo lexi ku laveka leswaku (a) mi tivisa qweta ra mumangali hi ku tsala ku nga si hundza (siku) na (b) hi kwalomu ka 15 wa masiku endzhaku ka loko u rhumerile xitiviso xa xikongomelo xa wena xo kaneta xikombelo ku ta fayila xihlambanyiso xa vumbhoni, , loko xi ri kona; u fanele ku namarheta xitiviso xa kherefu laha u nga ta amukela xitiviso na vukorhokeri bya matsalwa hinkwawo eka ku tengisana loku.salwa hinkwawo eka vutengisani lebyi.
Loko ku ri hava xitiviso xo kaneta, mumangali u ta kombela Murhijisitara ku veka mhaka emahlweni ka Muavanyisinkulu ku tirhana na yona ku ya hi swipimelo swa nawu wa 11.
Xi endliwile e hi siku ra ... nhweti ya ...20..?
Ku yisa xikombelo xinwana na xin?
Ku yisa xihlambanyiso xa vumbhoni xo hlamula xinwana na xin?
Swa xitifiketi xa Murhijisitara eka tikhopi to tiyisisiwa ta matsalwa rinwana na rin?
Hakelo ya xibalo eka mhaka yinwana na yin?