Feite oor malaria en hoe jy jou daarteen kan beskerm
LEES IN Afrikaans Albanees Amharies Arabies Armeens Azerbeidjans Azerbeidjans (Cyrillies) Bengali Bislama Bulgaars Cebuano Chichewa Chitonga Chitumbuka Cibemba Deens Duits Efik Engels Esties Ewe Fidjiaans Fins Frans Georgies Goedjarati Grieks Hebreeus Hiligaynon Hindi Hongaars Ibo Iloko Indonesies Italiaans Japannees Joroeba Kanarees Kantonnese Chinees (Tradisioneel) Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirgisies Kirundi Koreaans Kroaties Letties Lingala Litaus Luvale Mahratti Malabaars Malgassies Maltees Mandarynse Chinees (Tradisioneel) Mandarynse Chinees (Vereenvoudig) Masedonies Mianmees Nederlands Nepalees Noors Oekraïens Oerdoe Oromo Pandjabi Pangasinaans Pools Portugees Roemeens Russies Samoaans Sepedi Serwies Serwies (Romeins) Shona Silozi Singalees Slowaaks Sloweens Spaans Suid-Sotho (Lesotho) Swahili Swahili (Kongo) Sweeds Tagalog Tamil Teloegoe Thai Tigrinya Tok Pisin Tsjeggies Tsonga Tswana Turks Twi Viëtnamees Waray-Waray Xhosa Yslands Zulu
Die Wêreldgesondheidsorganisasie skat dat meer as 198 miljoen mense in 2013 met malaria besmet is en ongeveer 584 000 daaraan dood is. Byna 4 uit 5 van dié wat gesterf het, was kinders onder die ouderdom van vyf. Die siekte kom voor in ongeveer honderd lande en gebiede regoor die wêreld, en sowat 3,2 miljard mense loop dus die gevaar om daarmee besmet te word.
Malaria is 'n siekte wat deur parasiete veroorsaak word. Die simptome sluit koors, koue rillings, sweterigheid, hoofpyn, liggaamspyne, naarheid en braking in. Soms keer die simptome elke 48 tot 72 uur terug, afhangende van die soort parasiet en hoe lank die persoon al die siekte het.
2 HOE VERSPREI MALARIA?
Malariaparasiete—eensellige organismes wat plasmodia genoem word—gaan die bloedstroom binne wanneer 'n persoon deur 'n vroulike Anopheles-muskiet gebyt word.
Die parasiete gaan na die besmette persoon se lewerselle, waar hulle vermenigvuldig.
Wanneer 'n lewersel oopbars, stel dit parasiete vry, wat dan die persoon se rooibloedselle binnedring. Daar vermenigvuldig die parasiete verder.
Wanneer 'n rooibloedsel oopbars, stel dit parasiete vry, wat dan nog meer rooibloedselle besmet.
Hierdie siklus van rooibloedselle wat binnegedring word en oopbars, gaan voort. Gewoonlik ervaar die besmette persoon die simptome elke keer wanneer die rooibloedselle oopbars.
3 HOE KAN JY JOUSELF BESKERM?
As jy in 'n gebied woon waar malaria voorkom . . .
Gebruik 'n slaapnet of 'n muskietnet. Dit moet
met insekdoders behandel wees.
geen gate of skeure hê nie.
heeltemal onder die matras ingevou wees.
Gebruik nawerkende spuitmiddel in die huis.
Laat skerms op deure en vensters installeer, as dit moontlik is, en gebruik lugversorgers en waaiers, wat moontlik sal verhoed dat muskiete op jou sit.
Dra klere in ligte kleure wat jou hele liggaam bedek.
Vermy, wanneer moontlik, digbebosde gebiede, waar muskiete in groot getalle voorkom, en stilstaande water, waar hulle broei.
As jy besmet word, moet jy onmiddellik behandeling kry.
As jy beplan om 'n land te besoek waar malaria voorkom . . .
'n Mens kan die malariaparasiet by 'n besmette muskiet kry. 'n Onbesmette muskiet kan dan weer die malariaparasiet by 'n besmette persoon kry. Dan kan die besmette muskiet die parasiet na 'n ander persoon oordra
Kry die nuutste inligting voordat jy reis. Die soort malariaparasiet wat in een gebied algemeen is, kan verskil van dié in 'n ander gebied, en dit bepaal watter soort medikasie die doeltreffendste sal wees. Dit sal ook verstandig wees om met jou dokter oor jou persoonlike mediese agtergrond te praat.
Gedurende jou besoek moet jy die riglyne volg wat in hierdie artikel uiteengesit word vir diegene wat in 'n malariagebied woon.
As jy besmet word, moet jy onmiddellik behandeling kry. Wees daarvan bewus dat die simptome eers tussen een en vier weke ná besmetting sal verskyn.
Maak gebruik van gesondheidsorg wat deur die regering of gemeenskap voorsien word.
Kry medikasie slegs by 'n amptelike bron. (Medikasie van swak gehalte of wat nagemaak is, kan die siekte verleng of die risiko vergroot dat jy sal sterf.)
Verwyder broeiplekke rondom jou huis.
As jy in 'n malariagebied woon of een besoek het, moet jy nie die volgende simptome van malaria ignoreer nie . . .
As malaria nie behandel word nie, kan dit tot ernstige bloedarmoede lei en gou lewensgevaarlik word. Kry onmiddellik mediese behandeling, voordat die simptome vererger, veral in die geval van kinders en swanger vrouens. *
^ par. 44 Vir meer inligting, sien die Ontwaak! van November 2011, bladsy 24-25 en November 2009, bladsy 26-29.