“ ’n Rede waarom eise in die hof verloor word, is dat verpleegkundiges en dokters met pasiënte saamwerk en lêers vir hulle uit die hospitaal steel. Ons kan nie ’n hofsaak wen sonder dat ons die lêer en inligting van die pasiënt tot ons beskikking het nie.”
“As ons oor tien jaar die geld neem wat ons jaarliks aan die verouderde hospitaal bestee vir onderhoud en vernuwing kon ons waarskynlik ’n nuwe hospitaal gebou het. Maar daar is eenvoudig nie geld om ’n nuwe hospitaal te bou nie.
Hy het ook gesê die Pelonomi-hospitaal beweeg weg van ’n stelsel om dienste uit te kontrakteer soos wat met die Buthelezi-ambulanse gebeur het.
Baesi Ramodula, uitvoerende hoof van die hospitaal, het gesê vordering word gemaak om ’n behoorlike liasseringstelsel vir pasiënte-lêers in werking te stel. Dit was een van die aanbevelings van die komitee op sy vorige besoek.
“ ’n Hospitaalraad is intussen aangestel. ’n Totale opgraderingsplan vir die hospitaal is ook beskikbaar, personeel is aangestel en nog gaan aangestel word, het sy in haar voorlegging gesê.
Jomo Nyambi, voorsitter van die oorsigkomitee, het gesê die komitee kan sien dat verbeterings by Pelonomi aangebring is sedert hulle laaste besoek, maar dat daar nie uitvoering gegee kon word aan al die aanbevelings nie weens ’n gebrek aan geld.
Sy lê agter ’n glasafskorting. ’n Klein bondeltjie mens toegedraai in wit verbande. Tussen die buise en monitors is die hande van ’n kleuter sigbaar. Rou wange, ’n neus en mond steek tussen die verbande uit.
Isabella Kruger (2) van Lephalale het in ’n fratsongeluk op Oujaarsaand derdegraadse brandwonde oor 80 persent van haar lyf opgedoen. ’n Perfekte regtervoetjie wat bo-op die hospitaaldeken lê, is een van die min dele van haar lyf wat nie deur die vlamme verteer is nie. Twee maande nadat ’n bottel vuuraansteekmiddel tydens ’n braai ontplof en haar getref het, is elke dag steeds vir Isabella ’n stryd om eendag weer heel te wees.
“Dis elke keer ’n risiko om haar onder narkose te sit omdat sy so klein is. Hulle kan haar ook nie teater toe vat nie omdat sy ’n infeksie kan opdoen. Daarom word alles in haar kamer gedoen,” sê haar ma, Anicè (27).
Sy voeg by: “Ek het met ’n dokter by Harvard in Amerika gepraat. Hy kan haar stamselle gebruik om haar eie vel te kweek vir die oorplantings. Hy sê die kans dat sy bitter min letsels sal oorhou, is sowat 75 persent. Dis nie nodig om Amerika toe te gaan daarvoor nie. Dit kan hier gedoen word.” Dis nou hul groot hoop vir hul kind . . .
Voor hulle by die kamer in die hoësorgeenheid in die Garden City-kliniek in Johannesburg ingaan, ontsmet Anicè haar eers. Erwin se hande is steeds in verbande. Hulle dra gesigmaskers, want ’n infeksie kan Isabella ’n terugslag gee. Haar hart het twee weke ná die ongeluk gaan staan. Nou die dag het haar niere ingegee en moes sy dialise kry. Sy kry gereeld bloedoortappings en elke vierde dag word haar kamer in ’n teater omskep vir die pynlike wondskoonmakery.
“Hallo, Pippie,” groet haar ouers. In haar hospitaalbed roer die mondjie net-net, maar daar kom nie ’n woord uit nie. Erwin buk oor sy dogter en fluister iets in haar oor.
“Sy is so moedig,” vertel Anicè. “Ná die ongeluk het sy nie een keer gehuil nie. Sy wou net heeltyd weet of pappa se hande seergekry het. Op die 19de dag in die hospitaal het sy vir die eerste keer gehuil toe hulle bloed by haar voetjie trek.”
Anicè laat Pippie nooit alleen nie. Terwyl sy na haar omsien, sit die oumas hand by met Arno (8 maande). Die ouerpaar kan nou nog nie glo wat ’n gewone vleisbraai hul dogter aangedoen het nie. “Knip jou oë. Dís hoe vinnig dit gebeur het,” sê Erwin.
Hy het soos altyd die vuur gepak en toe ’n jelvuuraansteekmiddel bo-op gegooi. “Ek gebruik die jel al ses jaar lank omdat dit veilig is. Dis goed wat jy in enige ysterwarewinkel kan koop. Dis nie loperig nie; dit bly waar jy dit gooi. Ek het dit presies gebruik soos elke ander keer. Ons verstaan dit nie.”
“Die vuur wou nie vat nie. Ek’t ’n ekstra stuk hout gaan haal, nog jel opgegooi en dit in die eerste vuur gegooi. Dit het gevat.” Hy was op pad na die tweede vuur met die byna leë 5 L-bottel. “Ek het nog nie eens die jel op die hout gegooi nie, toe hoor ek dit.”
Daar was ’n gesuis, toe die ontploffing soos ’n geweerskoot. En toe was sy hande en sy dogter se lyf in vlamme. “ ’n Blou, deursigtige vlam. Ek’t nie eens geweet my hande brand nie. Ek’t net vir Pippie sien brand.”
Hy het haar teen sy lyf vasgedruk, maar niks wou die vlamme smoor nie. “As ons die vlamme op een plek dooddruk, het dit op ’n ander plek gebrand.”
Anicè het haar T-hemp gebruik en haar skoonma ’n deurmatjie, maar vergeefs. Eers toe Erwin haar in ’n tafeldoek toedraai en in die gras rol, is die vlamme geblus. “Party dele het steeds gebrand. Ek kon hoor en sien hoe haar blonde haartjies brand,” onthou hy.