IN 'n vorige uitgawe van hierdie blad is die distribusie van lusern en die metodes waarvolgens dit verbou word, bespreek; hierdie artikel handel nou oor die oes en gebruik van die gewas.
Lusern word hoofsaaklik vir hooi verbou, en dit vereis ondervinding en oorleg om 'n eerstegraad-hooi te produseer. Opbrings en kwaliteit word beïnvloed deur die stadium waarop die lusern afgesny word, soos bewys is deur proewe uitgevoer aan die Grootfonteinse Landbouskool.
Die syfers in die bygaande tabel is onder ideale toestande verkry. In die praktyk sal die verskille tussen die stadiums gewoonlik meer opvallend wees, aangesien die lusern, wanneer hooi daarvan gemaak word, sy blare makliker verloor as dit in die later stadiums van die blomtyd afgesny word. As die lusern gereeld afgesny word voordat dit in die blom is, sal die lewe van die gewas verkort word. Dus om 'n goeie opbrings en kwaliteit en 'n lang lewe vir die gewas te verseker, word aanbeveel dat dit afgesny word wanneer dit ongeveer 10 persent blomme het.
Die gewas moet ook vroeg in die oggend nadat die dou weggedroog het afgesny word, sodat die lusern tot so 'n mate kan uitdroog dat dit die volgende oggend in windrye gehark kan word, en as die weer warm en droog is, sal dit moontlik wees. Die blare sal behou word as die lusern vroeg in die more, nadat die dou verdamp is, bymekaar gehark word. Waar groot lappe lusern afgesny word, behoort die harkproses op die hitte van die dag gestaak en laat in die namiddag en vroeg die volgende oggend voortgesit te word. As die lusern yl of baie dig is, mag dit nodig wees om hierdie behandeling ietwat te wysig en mag dit ook nodig wees om die lusern vir 'n korter of langer tydperk in die werpsel te laat uitdroog.
Vir die ervare boer is dit moontlik om met die hand te voel of die hooi goed is om in die mied gepak te word. Daar is sekere fisiese eienskappe van die hooi wat hom in hierdie opsig help, nl. Die moontlikheid om vog uit die stingels te pers deur dit vinnig te draai, die weerstand van die stingel se nerf wanneer dit afgekrap word en die afwesigheid van 'n koel gevoel as 'n hand vol hooi teen die gesig gedruk word.
Die miedens behoort op 'n goed-gedreineerde plek en verkieslik op 'n fondament van klippe of pale gepak te word. Miedens van verskillende fatsoene word gemaak, dog in elke geval moet behoorlike aandag aan die middel van die mied gegee word. Dit behoort stewig en dig gepak te word sodat dit nie naderhand sal skeeftrek nie. Waar die mied op so 'n manier gepak is, dat dit van die mid del af na die kante geleidelik losser word, sal dit later, wanneer dit vasgesak het, 'n goeie fatsoen hê. Groot miedens is minder verkwistend as kleintjies, dog wanneer eersgenoemdes gepak word, is dit gewoonlik noodsaaklik om 'n hystoestel en 'n gryphaak te gebruik. In geval daar enige twyfel bestaan omtrent die voggehalte van die lusern wat in die mied moet kom is dit veiliger om twee of meer miedens gelyktydig te maak en beurtelings te pak, want dit sal die hooi gouer laat droog word.
Geswete hooi word gewoonlik toevallig verkry as die lusern 'n oormaat van vog bevat wanneer dit in die mied gepak word, en as gevolg van die gevaar van 'n gedeeltelike of algehele verlies van die gewas deur skroeiing of brand probeer boere nie doelbewus om geswete hooi te maak nie. Geswete hooi sal waarskynlik smaakliker wees as groen hooi, maar sy voedingswaarde is laer,
Aangesien die hooi sekere definitiewe veranderings in die mied ondergaan, is dit minder geneig om te sweet of warm te word as dit gebaal word; derhalwe kan sulke hooi met groter veiligheid gebruik word. Sommige boere verkies om die hooi direk van die land af te haal om sodoende dubbele hantering en 'n onnodige verlies van blare te voorkom en 'n goeie kleur te verseker. Die waarde van hierdie praktyk word egter deur baie persone in twyfel getrek, maar dit word met sukses gevolg wanneer sorg gedra word om alleen hooi van die regte voggehalte te baal. In die reël behoort sulke hooi droër te wees as die wat in die mied gepak word, aangesien daar 'n gevaar is dat skimmel kan ontwikkel. As die lusern baie droog is, kan 'n groot persentasie van die blare, wat anders verlore sou gaan, behou word deur die hooi vroeg in die oggend te baal.