“Die Lewe is ’n Longdrop”. Ek wonder hoeveel jongmense weet vandag wat vir ’n ding ’n ‘longdrop’ is. Self het ek nie met hulle grootgeword nie. Hulle dateer uit ’n tyd toe ons paense nog kinders was (en toe kinders dus nog kinders was volgens die ringkoppe). Al die mense wat nog diensplig moes doen se generasie. Ek onthou op die plaas het my oupa-hulle nog ’n longdrop gehad. Nie vir gebruik nie. Die ding het net daar eenkant gestaan soos ’n ‘relic’, soos oupa se ou geroeste mouterkar. En my pa het altyd vertel hoe, as kind, die ‘bolle rook’ smorens uit die longdrop uitgekom het – sy ouboet wat skelm daarbinne rook.
Maar so gepraat van diensplig, in sy eerste digbundel, getiteld ‘Bosbundel’, het Els ons saam met hom in ’n ander diep put ingesleep, dié van die “Refleksies van ’n dienspligtige”. In ’n sekere sin is “Die Lewe is ’n Longdrop” eintlik dus maar net ’n voortsetting van dáárdie werk. Maar dit is asof ons hier ’n groter afstand tussen die skrywer en die verse vind. Miskien is dit so met sommige digters en eerste bundels, dit neig dikwels tot outobiografiese verse. En outobiografie is natuurlik nie ’n onuitPUTbare bron nie, maar dit sal altyd deel wees van die pakket, ten goede, sowel as ten slegte.
“Die lewe is ’n Longdrop” is egter uiters verfrissend, omdat Els, na my beskeie mening, in hierdie bundel veel meer die wêreld ín homself inskryf in plaas daarvan om vanuit homself ná die wêreld te skryf (ek weet nie of hierdie verduideliking vir almal sal sin maak nie maar ek kan dit nie anders beskryf nie). Die resultaat is, na my oordeel, nie soseer ’n “beter” werk as die “Bosbundel” nie, maar ’n ander aanslag, wat sorg vir lekker variasie, ten spyte van die donker ondertoon wat deur al Els se skryfwerf loop. Variasie is ’n goeie ding. Mens kan nie net van brood lewe nie.
Die onderwerpe wat veral in hierdie werk na vore tree is verval, veral met verwysing na ouderdom, ontnugtering en uitsigloosheid. En wat veral treffend is, is die deurlopende fiksasie met godsdiens. Miskien is dit dalk omdat ek self so ’n fassinasie het met godsdiens dat ek dit oral sien, maar dit is asof “Die Lewe is ’n Longdrop” regdeur die bundel skree – God! Waar/Wie is God? In “Damascus Pad”, een van die tallose godsdienstige verwysings in die bundel, word verskeie van die heersende temas vervleg, in wat vir my amper soos ’n refrein van die hele bundel lees:
Tussendeur als ingemeng is daar, natuurlik, seks en drugs, want Els is eintlik ’n rockster en die seks en drugs is maar deel van die ‘long drop’ wat die lewe is, dis deel van die pakket. Daarsonder sou “Die Lewe is ’n Longdrop” kwalik die geslaagde bundel kan wees wat dit is.
* Behalwe vir sy “Bosbundel: Refleksies van ’n dienspligtige”, is Els ook die skrywer van ’n bundel hofhumor getiteld “Aquila muscas non capit” (’n Arend vang nie vlieë nie), waarvan uittreksels op Radio Sonder Grense gelees word. Sy boeke is beskikbaar by geselekteerde boekwinkels asook direk by die uitgewer by http://www.groep7.co.za
Dis ‘n plesier Len. Ek het jou bundel baie geniet en baie sterkte daarmee. Ek hoop al die lesers geniet dit ook!