Bou ’n doeltreffende melkstal - AgriOrbit
Home Articles Bou ’n doeltreffende melkstal
Die spreekwoord “goedkoop koop is duur koop” is een van die waarhede waarmee nuwe melkboere dikwels gekonfronteer word. Om ’n ondeurdagte melkstal te bou, kan ’n mens dikwels baie duur te staan kom as dit nie behoorlik beplan is nie.
Mike Mouton, streekbestuurder van DeLaval-melktoerusting, sê die bou van ’n melkstal lyk op die oog af heel eenvoudig, maar heelwat faktore moet in gedagte gehou word by die beplanning van ’n nuwe melkstal. Verskeie soorte melkstelsels kan gebruik word.
Die kostedoeltreffendste stelsel is die oorswaai-visgraatstal. Dit is geskik vir laer produksie-kuddes wat van weidings af gemelk word. As die een kant klaar gemelk is, word die masjien oorgeswaai na die ander kant om die volgende ry koeie te melk.
Die “rapid exit” is die stelsel wat ruimte die beste benut. In hierdie stelsel draai die koeie 90 grade om sy aan sy te staan. As die koeie klaar gemelk is, lig die nekraam voor hulle op en loop al die koeie gelyk uit, en kan die volgende ry koeie instap. Die koeie se uiers is naby mekaar en arbeiders kan doeltreffend melk.
Die roterende stalle is die mees arbeidsdoeltreffende stelsel en word aanbeveel waar 500 of meer koeie gemelk word. Die melkmasjien-operateur staan op een plek en die koeie draai voor hom verby.
Mike sê faktore soos die aantal koeie wat gemelk gaan word, die tyd waarbinne die melkproses afgehandel moet word, die hoeveelheid arbeid wat beskikbaar is, die ras en raamgrootte van die diere het alles ’n invloed op die ontwerp van die melkstal.
Louie Diedericks van Waikato Melktoerusting stem hiermee saam. Hy sê die melkstal moet prakties uitvoerbaar wees.
In die eerste plek is die ligging van die melkstal baie belangrik. Louie beveel aan dat die stal naby die koeie se kos moet wees. “Koeie verloor ongeveer een liter melk vir elke kilometer wat hulle loop. Daarom is dit belangrik dat hulle nie te ver moet beweeg nie. Net so is die grootte van die stal ook belangrik. Die melkproses moet vinnig kan geskied, want koeie verloor tot een liter melk vir elke uur wat hulle op sement staan. Dit is dus belangrik dat die diere vinnig weer in die weiding kan kom en genoeg tyd sal hê om genoeg gras in te neem voor die volgende melkproses.”
Noukeurige rekordhouding is noodsaaklik in ’n melkery. Heelwat gevorderde toerusting maak dit vir melkboere makliker om elektronies boek te hou van elke koei.
Mike sê dit is belangrik dat water nie in die melkstal opdam nie. “Omdat baie water in en om die stal vir skoonmaak gebruik word, is goeie dreinering weg van die stal af noodsaaklik om te verseker dat koeie wat die stal twee tot drie keer per dag moet besoek, nie deur modder of staande water moet beweeg nie.”
Volgens Louie is dit ook belangrik dat die kraal verkieslik noord moet front omdat baie son nodig is om bakterieë te verminder en ook te verseker dat dit vinnig genoeg droog kan raak. Verder is dit wenslik dat die melktenks aan die suidekant staan omdat dit daar koeler is.
’n Inloop-area aan die noordekant is ook beter omdat dit gouer droog word en minder ys op die inloop-oppervlak vorm in die kouer dele van die land.
Struktuur van die melkstal
Mike sê ’n goeie begin, terwyl jy nog in die beplanningsfase is, is om soveel moontlik ander melkplase te besoek en te leer uit ander se foute én om kundiges uit die melkbedryf te betrek sodat jy hul kennis kan gebruik.
Die belangrikste aspek is goeie ventilasie. Die mure van ’n melkstal wat sowat 12m breed is, behoort sowat 3,7m hoog te wees. By geboue wat nog breër is, behoort die mure tussen 3,8 en 4,9m hoog te wees. ’n Ventilasie-opening in die dak is nodig.
Hy sê groot openinge aan die kante van die melkstal is verkieslik bo waaiers. Koeie moet in die hou-area met sproeiers natgespuit en met waaiers koelgewaai word, net voordat hulle gemelk word. Genoeg lug en lig in die melkstal is van die belangrikste aspekte wat in gedagte gehou moet word.
Die “rapid wxit”-melkstelsel is die beste vir ruimtebenutting, terwyl die oorswaai-visgraatstelsel die kostedoeltreffendste is.
Louie sê daar moet genoeg plek wees vir die warm lug en vogtigheid wat deur die koeie vrygelaat word om te ontsnap. Vir dié rede is dit ook wenslik om die dak met vogwerende verf te behandel.
Dit ook belangrik dat die kante van die stal genoeg wind deurlaat om die stal vinnig te laat droogword. “Baie melkboere gebruik groot skuifdeure wat hulle kan toetrek as die weer sleg is, en om die melkers en beeste te beskerm teen slegte weersomstandighede.”
Hy hou nie van waaiers nie omdat dit ekstra krag gebruik en boonop ’n geraas maak.
Higiëne is noodsaaklik
Baie water word in ’n melkstal gebruik ter wille van higiëne. Dit is belangrik dat die vloer toelaat vir die af- en wegvloei van water.
Omdat melk ’n hoë gesondheidsrisiko kan inhou, is dit baie belangrik om die melkstal so higiënies as moontlik te bedryf. Mike sê daar is eenvoudige maar noodsaaklik punte wat in gedagte gehou moet word:
Genoeg water van ’n goeie gehalte om daagliks die vloere en mure skoon te was. Vuil water kan probleme met bakterietellings veroorsaak.
Genoeg waterpunte en -pype om oral skoon te was.
Goeie dreinering in en om die stal, wat miswater en waswater vinnig en doeltreffend kan weglei van die diere af.
Die vloer van die melkstal moet ’n 1% helling na die dreineringspunte hê sodat water nie opdam nie, maar moet voorkom dat die diere gly.
Rubbermatte waar die diere in die stal inloop en staan, kan makliker skoongemaak word as growwe sement.
Louie sê ander kleiner punte moet in aanmerking geneem word om die stal doeltreffend te bedryf. Die koeivloei moet reg wees om te keer dat tyd gemors word. Hiervoor is ’n drukgang en hou-area nodig, wat groot genoeg is om die aantal koeie te hou wat volgende gemelk moet word.
Die in- en uitvloei is belangrik. “Beeste moenie kruis nie en hulle moet nadat hulle gemelk is, weer maklik en vinnig by die weiding of voer uitkom.”
Ander faktore wat nie altyd van die begin af in gedagte gehou word nie, is ’n kantoor vir administrasie, ’n pakkamer vir seep, chemikalieë en toerusting, badkamers vir die werkers, asook ’n kamer wat redelik klankdig is vir die pompe en kragopwekkers.- Koos du Pisanie
Vir meer inligting, kontak Mike Mouton by 082 652 1450 en Louie Diedericks by 082 375 4033.
Previous articleWater is te skaars om te mors
Next articleNaspeurbaarheid: Die kern van volhoubare produksie