PressReader - Beeld: 2017-05-31 - Kon­struk­tie­we ont­slag moei­lik om te be­wys
Kon­struk­tie­we ont­slag moei­lik om te be­wys
Beeld - 2017-05-31 - Sakenuus - Week – Fin­
Om te werk is selfs on­der ge­wo­ne om­stan­dig­he­de span­nings­vol, maar as jou baas die om­stan­dig­he­de on­houd­baar maak, word dit ’n nag­mer­rie. Baie men­se raak so des­pe­raat dat hul­le meen om te be­dank is ’n be­ter op­sie as om ’n en­ke­le dag lan­ger te werk.
Dit lyk eg­ter ook of baie men­se nie meer bloot die an­der wang draai nie. Al hoe meer be­weer hul­le het be­dank om­dat hul werk­ge­wer dit vir hul­le on­draag­lik by die werk ge­maak het.
Gil­li­an Lumb, di­rek­teur en prak­tyk­hoof by die regs­fir­ma C­lif­fe Dek­ker Hof­meyr in Kaap­stad, waar­sku dat ’n ge­skil oor kon­struk­tie­we ont­slag een van die moei­lik­ste ge­skil­le is wat ’n werk­ne­mer na die Kommissie vir Ver­soe­ning, Be­mid­de­ling en Ar­bi­tra­sie (KVBA) of die be­din­gings­raad kan ver­wys.
In ’n saak van kon­struk­tie­we ont­slag rus die o­nus op die werk­ne­mer om aan te toon die werk­ge­wer het dit vir hom on­draag­lik by die werk ge­maak. Die de­fi­ni­sie Krag­tens art. 186(1)(e) van die Wet op Ar­beids­be­trek­kin­ge be­hels kon­struk­tie­we ont­slag dat ’n werk­ne­mer met of son­der ken­nis­ge­wing diens staak om­dat die werk­ge­wer dit vir die werk­ne­mer on­draag­lik maak om lan­ger in diens te wees.
Lumb sê ho­we het voor­heen be­vind die vraag is of die werk­ge­wer son­der re­de­li­ke en waar­skyn­li­ke gron­de op­ge­tree het op ’n wy­se wat be­re­ken was, of waar­skyn­lik daar­toe sou lei dat die ver­hou­ding van ver­trou­lik­heid en ver­troue tus­sen werk­ge­wer en werk­ne­mer ver­nie­tig word of erns­ti­ge ska­de sou lei. Dit is wat die werk­ne­mer moet be­wys.
Die pri­va­te maat­skap­py South A­fri­can La­bour Gui­de, wat regs­ad­vies ver­skaf, sê in ’n ar­ti­kel op sy web­tuis­te tal­le sa­ke mis­luk wat na die KVBA ver­wys word. Die aan­soe­ker slaag nie daar­in om te be­wys dat “on­draag­li­ke werks­toe­stan­de mee­ge­bring is” wat op die kan­sel­la­sie (ver­wer­ping) van die diens­oor­een­koms deur die werk­ge­wer neer­kom nie.
“Ver­wy­sings op grond van sa­la­ris­ver­ho­gings nie toe­ge­staan nie, bo­nus­se ge­wei­er, on­guns­ti­ge as- ses­se­ring van werks­pres­ta­sie, oor die hoof ge­sien vir be­vor­de­ring . . . dit neig al­gar om te mis­luk, want die aan­soe­ker slaag nie daar­in om te be­wys die werk­ge­wer se op­tre­de kom op ’n ver­wer­ping van die diens­oor­een­koms neer of dat dit ’n toe­stand mee­ge­bring het wat on­her­stel­baar was nie,” ver­klaar die La­bour Gui­de. Die toets Die saak P­re­to­ria So­cie­ty for the Ca­re of the Re­tar­ded v. Loots, 1997, sit die toets uit­een. Die hof het be­vind dat waar ’n werk­ne­mer be­dank of sy diens weens kon­struk­tie­we ont­slag be­ëin­dig is, die werk­ne­mer aan­dui dat die si­tu­a­sie so on­draag­lik ge­word het dat hy nie meer sy be­lang­rik­ste funk­sie kan ver­rig nie, naam­lik om te werk.
“Die werk­ne­mer sê dit kom daar­op neer dat hy of sy on­be­paald sou aan­ge­hou het om te werk as die on­draag­li­ke si­tu­a­sie nie ge­skep is nie.”
Die hof sê sy funk­sie is om na die werk­ge­wer se op­tre­de in ge­heel te kyk en te be­paal of die uit­wer­king daar­van, in­dien dit re­de­lik en ver­stan­dig be­oor­deel word, so­da­nig is dat daar nie van die werk­ne­mer ver­wag kan word om dit te ver­duur nie.
Lumb sê so­dra die si­tu­a­sie on­draag­lik raak, is dit be­lang­rik dat die werk­ne­mer die in­ter­ne grie­we­pro­se­du­re moet volg of die saak met die werk­ge­wer moet op­neem voor­dat hy be­dank. Sou die werk­ne­mer na­ge­laat het om van die in­ter­ne me­ga­nis­mes vir die op­los van grie­we of ge­skil­le ge­bruik te maak, sal hy moet be­wys dit was nie moont­lik om daar­van ge­bruik te maak nie.
Dit is nood­saak­lik dat die om­stan­dig­he­de wat die werk­ne­mer se voort­ge­set­te diens on­draag­lik ge­maak het, weens die werk­ge­wer se toe­doen was. Dit moet ver­band hou met om­stan­dig­he­de bin­ne die werk­ge­wer se be­heer. Moei­lik om te be­wys, maar nie on­moont­lik nie Die La­bour Gui­de sê dit is ook al- ge­me­ne ge­bruik dat werk­ge­wers so­veel klag­tes moont­lik teen ’n werk­ne­mer in­bring as hy om ver­skeie duis­te­re re­des skie­lik “nie lan­ger ge­skik is nie”.
“Dik­wels is die wa­re re­de dat goed­ko­per ar­beid ge­vind kan word. Werk­ge­wers kan ge­rus maar ken­nis neem dat kon­struk­tie­we ont­slag wel moei­lik kan wees om te be­wys, maar nie on­moont­lik nie.”
Tak­tie­ke soos vik­ti­mi­sa­sie en voort­du­ren­de teis­te­ring in die hoop dat die werk­ne­mer uit­ein­de­lik sal be­dank, sal nie slaag nie. Vol­gens Lumb is dié vol­gen­de be­lang­ri­ke pun­te vir ’n saak van kon­struk­tie­we ont­slag: ) Die werk­ne­mer het die diens­kon­trak be­ëin­dig; ) Die werk­ne­mer se voort­ge­set­te diens­ter­myn het on­draag­lik ge­word; ) Die om­stan­dig­he­de wat die werk­ne­mer se diens­ter­myn on­draag­lik ge­maak het, was aan die werk­ge­wer se toe­doen te wy­te; en ) Dit was weens daar­die om­stan­dig­he­de dat die werk­ne­mer die diens­oor­een­koms be­ëin­dig het.
Die La­bour Gui­de raai werk­ge­wers aan om regs­ad­vies in te win voor­dat hul­le e­nig­iets doen wat ’n in­vloed op die diens­oor­een­koms kan hê ten ein­de te ver­hin­der dat hul­le in ’n ge­skil oor kon­struk­tie­we ont­slag be­land.
On­houd­ba­re werks­om­stan­dig­he­de kan vir ’n werk­ne­mer ’n nag­mer­rie word.