Merinoboer: 100% lampersentasie met presisieboerdery - ProAgri
by Benine Ackermann 27th June 2019, 11:49 am 2k Views Comments Off on Merinoboer: 100% lampersentasie met presisieboerdery
'n Skaapboer se sukses hang af van die aantal lammers in verhouding tot die aantal ooie wat bemark word. 'n Boer veg alreeds teen die droogte, ongediertes en misdaad, daarom kan hy nie bekostig om nie 'n 100% lampersentasie te hê nie.
"Soveel lammers word verloor tydens die geboorteproses en deur ooie wat lammers weggooi, want merino-ooie is geneig om hulle lammers te los veral as dit net effens droog is en dit is nou al 'n lang ruk droog by ons," sê Jannie Lotz, merinoboer van die plaas Tevredenheid buite Hopetown.
Hy het nou 'n 100% lampersentasie te danke aan die presisieboerderystelsel wat hy self beplan het sodat sy ooie nie die lammers weggooi nie, want hy kon nie meer die verliese hanteer nie. Voordat hy die stelsel gebruik het, het hy baie lammers verloor.
Jannie sê: "Die eerste vyf dae na 'n lam se geboorte is 'n kritieke tyd van sy oorlewing en met die konsep het ek eers agtergekom hoeveel foute kan insluip waarvan die omvang groot verliese kan meebring, soos ooie se spene is toe, die ooi het net te min melk, ooi lam swaar of kan vassit of party lammers is net te dom om te begin drink."
Dit is hoekom hy met die konsep begin het om vir die vyf dae volle beheer oor sy ooie en lammers te neem sodat elke lam wat gebore word later te kan bemark, want na vyf dae is die lam sterk genoeg om saam met die ooi te loop. Daar word ook net 35 dae ramme by ooie gesit om die lamtydperk so kort as moontlik te hou.
Jannie se stelsel werk só:
Hy het een van sy kampe in nege dele van ongeveer 8 hektaar en vier dele van ongeveer 2 hektaar verdeel. Elke kampie het sy eie water. Drie dae voor lamtyd verdeel hy sy ooie tussen die nege groter kampe.
"Elke dag word kamp een tot nege se ooie afsonderlik bymekaargemaak en gemoniteer. Elke kamp se ooie wat op dag een gelam het, word met hulle lammers na kamp 10 verplaas. "As kamp een twee ooie, kamp vier drie ooie en kamp sewe een ooi het wat gelam het, sal daar op dag een sewe ooie na kamp tien verplaas word," sê Jannie.
Op dag 2 word die proses herhaal en word kampe een tot nege weer nagegaan en die ooi wat gelam het, word na kamp 11 verplaas. Kamp tien se ooie met lammers word ook gemoniteer om seker te maak die lammers kry genoeg melk.
Op dag 3 word kamp een tot nege se ooie wat gelam het na kamp 12 verplaas. Kamp 10 en 11 word ook dan weer gemoniteer om seker te maak die lammers in die kampe drink genoeg.
Dag 4 se ooie wat gelam het, word na kamp 13 geplaas en die vordering van kamp 10, 11 en 12 se lammers word weer nagegaan.
Op dag 5 is die ooie met lammers in kamp 10 al vyf dae bymekaar en dan word hulle verplaas na 'n groter aangrensende kamp wat geëlektrifiseer is om die skape binne en die roofdiere buite te hou. "Nou is daardie lammers sterk genoeg en hulle kan heeltyd saam met die ooi loop. Hulle kans op oorlewing is baie goed," sê hy. "So word die ooie in die stelsel ook minder."
Nuwe ooie met lammers word op dag 5 in die plek van die uitgejaagde ooie in kamp 10 gesit en so herhaal die proses homself tot al die ooie gelam het.
Dit is hoe Jannie Lotz sy een in 13 kampe verdeel het om sy merino-ooie en lammetjies te beheer vir 'n 100% lampersentasie. Die ooie word verdeel in die eerste nege kampe en sodra die lammetjies bykom word die lam en die ooi na kampe 10 tot 13 geneem todat die lam sterk genoeg is om saam met die ooi te loop.
"Geen voer is met die stelsel nodig nie, want die stelsel word net een keer per jaar na die reënseisoen gebruik en die hele lamproses geskied natuurlik. Indien 'n boer twee lamseisoene het, moet daar verkieslik twee sulke stelsels op die been gebring word om ooie doeltreffend te laat lam sonder enige voeruitgawes," voeg Jannie by.
Hy noem ook dat ooie wat tweelinge lam dadelik huis toe geneem word, in 'n ander kamp geplaas word en voer kry.
Jannie hou elke dag op sy rekenaar rekord oor die aantal lammers wat aankom en in sy stelsel geskuif word.
"Met die stelsel behaal ek baie goeie sukses en verloor ek net 'n lam as hy doodgebore word," sê hy.