ONDERWEG … 'n persoonlike reis: 'n Teorie van die derde naïwiteit – Prof Gerhard van den Heever | NHN | Nuwe Hervorming Netwerk
by Johan Talma | Oct 17, 2015 | Argief, Individu, Mense se stories, Religie | 0 comments
Met geen behoefte om 'n denkraamwerk voor te stel of 'n patroon op sy gehoor af te druk nie, het die Gerhard tydens sy aanbieding by die NHN se Midrandbyeenkoms op 4 Oktober sy spirituele reis met die gehoor gedeel.
Sy pad vanuit en deur die Christelik-kulturele wêreldbeskouing heen is nie vreemd aan die mense wat voor hom gesit het nie. Hy het verduidelik hoe die antieke Israelse en vroeg-christelike religieuse formasies tot stand gekom het toe mense vir hulleself betekenis binne 'n onsekere wêreld wou skep. Uit gedeelde narratiewe is geloofswaarhede geïdentifiseer en geformuleer. Dit is ge-institusionaliseer tot 'n liturgie wat heelheid binne 'n bedreigende wêreld moes bring. Die idee van heelheid in gebrokendheid vind mens (ironies genoeg) in die oorsprong van uiteenlopende geloofsgroepe, Christene asook in ander gelowe. Hierdie doel-ontwerpte ruimte beskou die spreker as die eerste naïwiteit van die mens se waarheidsbelewenis of reis. In wese is geloof dus, volgens Gerhard van den Heever, "an invalid performance".
Die tweede naïwiteit volg as mense 'n kritiese beskouing van die antieke religieuse wêreldvoorstelling ontwikkel, sónder om daarvan afskeid te neem. Hierdie benadering verg dan 'n uitdagende oefening om die antieke voorstellings met beleweniskennis te versoen. Voorbeelde daarvan is die ontwikkeling van kritiese teologie, 'n histories-kritiese benadering wat betekenis vind in simboliese interpretasies van vroeg-Christelike tradisies.
Die derde naïwiteit, volgens hierdie teorie, bring 'n verdere vervreemding van tradisie mee wat gekenmerk word deur die "meta-teorie van religieuse diskoers". Religie word dab as diskursiewe konstruksie gekategoriseer maar met estetiese waarde wat kultureel-simboliese vergestaltings van sosiaal-formatiewe en identiteitsdiskoerse versterk.
Daar was vele interessante vrae aan die einde, deels in erkenning van die kulturele neerslag van veral die estetiese wat mense steeds aantrek en die waarde (al dan nie) wat groeperinge soos die NHN steeds daaruit kan (of wil) put.
Maar hier, waar ons 'n vernielde planeet met sy mensdom moet aankyk, mag dit dalk nodig word om te vra wat lê verbý die derde naïwiteit, verbý antieke en kerklike waardevoorstellings, verbý die era met die groot klem op wetenskap-alleen.
Die gesprek is verder geesdriftig voortgesit rondom 'n feestelike etenstafel buite onder die bome, om die lente en vriendskap te vier.