Versindaba » Blog Archive Desmond Painter. José Saramago (1922-2010) : Versindaba
14 Kommentare op "Desmond Painter. José Saramago (1922-2010)"
June 21st, 2010 at 12:45
Desmond die roman wat ek egter ongelooflik baie geniet het was 'All the names'. Die karakter hierin het omtrent behoorlik in my kop ingeklim. Dit gaan gewoon oor 'n klerk [baie timid, bang, minderwaardig] wat by 'n buro vir die registrasie van geboortes en sterftes, ens werk, en later obsessioneel begin soek na 'n onbekende vrou – lees gerus indien jy nog nie daarby kon uitkom nie, en mits jy hou van die 'anti-hero'. Saramago gebruik ook 'n interessante vorm van dialoog. Dit vloei alles aaneen, met slegs kommas tussenin.
Hallo Riet. Ek het inderdaad nog nie All the names gelees nie. In Blindness en die ander gebruik hy ook daardie vorm van dialoog, met die kommas so opeengestapelde sinsnedes. Op die oog ag lyk dit of dit moeilik gaan lees, maar dit gee sy prosa tog 'n soort ritme en op die ou end lees dit lekker.
June 21st, 2010 at 16:56
Ek het nog altyd aan Saramago gedink as die hedendaagse Kafka. Hoofsaaklik vanweë "All the names" waarna Riet verwys. Beslis by verre Saramago se beste roman myns insiens. Wat ook interessant is, is dat indien ek dit nie mis het nie, Saramago baie laat in sy lewe begin publiseer het. Sy eerste roman het verskyn in sy laat 50s? Desnieteenstaande het hy die Nobelprys gewen en word hy vandag beskou as een van die werklik grotes van wêreldliteratuur …
Wat 'n skrywer.
June 22nd, 2010 at 07:29
Ivan, saramago het in sy 20s 'n roman gepubliseer, en daarna vir baie jare gedigte en reisverhale. Hy het eers weer in sy 50s, soos jy s^e, in alle erns as romanskrywer ontpop. Hy het dus wel jonk gepubliseer, maar die belangrike werk het later gekom.
Ek gaan "All the names" sommer hierdie maand lees. Daar is ook een of twee nuwes wat pas in Engels verskyn het, of nog moet verskyn. Hy het in 80s ook 'n blog begin skryf, nogal, en 'n keur hieruit is glo ook onlangs in Engels gepubliseer. Dit bevat allerlei observasies, ook politiek van aard: hy het natuurlik die afgelope dekade skerp kritiek op Bush Jr, die Oorlog in Irak, die situasie waarin die Palestyne hulle bevind, ens. gelewer.
June 23rd, 2010 at 13:38
Maak 'n skrywer se waardes saak? Ek weet nie, maar sien:
Die skrywer van daardie opiniestuk maak 'n groot fout — en 'n voorspelbare een in 'n wereld waar so baie mense nog deur die nalatenskap van Koue Oorlogideologie ge-'dazzle' word. Daar is geen, geen vergelyking tussen Saramago se kommunisme en Nazisme nie. Om vandag 'n kommunis te wees beteken nie jy ondersteun die Sowjetmodel of totalitarisme nie; dit beteken 'n klomp ander goed, soos om 'n alternatief te soek vir globale, neo-liberale kapitalisme, en om te bly glo aan menslike gelykheid. Dit beteken ook om hoopvol te bly aandring op die moontlikheid van 'n ander, beter, meer menswaardige toekoms.
Natuurlik word dit (kommunisme) aangepas en geherformuleer vir nuwe tye. Die tyd dat 'kommunisme' 'n vloekwoord is, is myns insiens verby. Dit is eintlik lagwekkend, die manier waarop veral Amerikaners bly ril vir die Rooi Gevaar. Hierdie skrywer meen iemand kan nie 'n goeie mens en 'n kommunis wees nie. Wonder hy ooit, gegee sy land se geskiedenis, of 'n mens beide goeie mens en Amerikaner kan wees?! Of goeie mens en kapitalis?! (Die rubriekskrywer het ook geen begrip van die rol wat kommuniste gespeel het om fascistiese regerings in plekke soos Portugal, Spanje en Latyns-Amerika teen te staan nie — fascistiese regerings wat sy land dikwels sinies ondersteun het, sonder om dan om te gee oor 'vryheid'.)
Die waardes wat van Saramago 'n kommunis gemaak het is dus, myns insiens, lofwaardig op 'n manier waarop die waardes wat van iemand 'n Nazi maak, nooit is of kan wees nie. Verder, Saramago se kommunisme het sy denke en skryfwerk ten diepste beinvloed. Lesers moet maar self besluit of die visie van die mens en die wereld wat uit daardie denke en skryfwerk afgelei kan word, 'boos' is, of in enige sin vergelykbaar is met Nazi-'waardes'.
Was meer skrywers maar kommunisme — m.a.w., het meer skrywers maar hulle verbeeldings ingespan om 'n ander toekoms te verbeel!
June 23rd, 2010 at 13:58
NS. Dankie vir die skakel, Wysneus.
June 24th, 2010 at 14:56
Synde hierdie 'n vers-forum is, moet ons seker daarteen waak om te veel te politiekeer. Nietemin…
1) Kommunisme en nazisme, fascisme en sosialisme is manifestasies van 'n kollektivistiese ideologie. Die Nasionale Sosialiste (Nazis) was, skokkend genoeg, sosialiste. Dat fasciste en kommuniste onderling baklei het bewys niks — die NP and die KP was bv. beide rassisties. Ek sou in hierdie verband Jonah Goldberg se Liberal Fascism wou aanbeveel, maar ek vermoed dat dit dalk 'n aar of twee in jou kop sal bars.
Die onvermydelike probleem met sulke kollektivisme is wat om te doen met die bliksems wat nie wil saamwerk nie. Dis nou die miljoene wat elke keer uit die weg geruim moet word.
2) Wat beteken dit om te "glo in menslike gelykheid"? Beteken dit dat almal gelyk is voor die wet? Nee, nie vir 'n kommunis nie, want dan is almal nie gelyk in hoeveel hulle het nie. Daarom moet 'n magtige regering gelykmaak, en sy kan dit net doen deur mense (mense!) te inhibeer, terug te hou, rond te skuif, en te ondermyn. Voor 'n regering iets vir een ou gee moet sy dit eers wegvat by 'n ander ou.
Iemand wat Kurt Vonnegut se Harrison Bergeron lees en dink: "ja, wel dit is sy eie skuld", is iemand met 'n gebreekte morele kompas.
3) Wats nouweer boos aan kapitalisme? Kom ons noem dit ekonomiese vryheid, dan klink dit klaar minder boos. (En moenie vir my sê vryheid is 'n sosiale konstruksie nie, want dan sê ek jy is 'n sosiale konstruksie.)
Globaal, ja, want hoekom sou ons mense uit markte wou uitsluit, en dit moeiliker vir hulle maak om 'n goeie bestaan te voer? Jammer meneer Afrikaan, jy kan nie jou draadgoedjies hier in Amerika verkoop nie — dis net te… te… globaal.
Neo-liberaal, ja, want vrye mense is meer dinamies, kreatief, energiek en produktief en maak daarom hulleself en ander mense ryker. Dit kan ons nie toelaat nie.
Daar is alternatiewe vir hierdie bestel, maar nie goeie alternatiewe nie. Fiksie is werklike fiksioneel en die werklikheid is werklik werklik. Moet dus nie 'n skrywer se fiksionele wêreld verwar met die werklikheid nie. In die werklikheid lei kollektiwisme sonder uitsondering tot menslike lyding en armoede (sien Asië ca1900- ca1990), en ekonomiese vryheid meestal tot groter welvaart (sien Asië ca1990 – vandag). Of groter welvaart 'n goeie ding is al dan nie kan ons debatteer, maar as daarteen is, moet dan nie sê jy's vir die armes nie. Byt op jou tande en lees Milton Friedman se On Capitalism and Freedom. Lees dit soos jy Mein Kampf sou lees; om te weet wat die duiwel dink. Ons moet tog oopkop wees, nie waar nie?
4) Jy sê die waardes wat Saramago 'n kommunis gemaak het is lofwaardig. Wat is hierdie waardes?
As jy bekommerd is oor armoede en menslike lyding, dan is die waarde wat dit dryf medemenslikheid, en dan's ek met jou. Dan kan ons praat oor hoe om dit op te los. Gebaseer op empiriese inligting en die laboratorium van die geskiedenis glo ek dit is juis ekonomiese vryheid.
As jy egter bekommerd is oor ongelykheid, dan het ons 'n probleem. As 'n toekoms waarin almal ryk is, maar party bietjie ryk is, andere matig ryk is, en nog andere fabelagtig ryk is, vir jou 'n nagmerrie is, dan is jou waardes nie lofwaardig nie. Want dan is die waardes wat jou politiek dryf afguns, jaloesie en nyd.
En iemand wie se definiërende waardes die anti-tesis van die tiende gebod is (al is dit vikaries), kan nie 'n goeie mens wees nie.
June 24th, 2010 at 15:00
Wysneus, die letterkunde is nooit sonder politieke verbeelding nie, so hierdie gesprek is wel relevant vir hierdie webblad. Nou moet ek eers huiswaarts keer, maar ek antwoord op al die punte, asap.
(En natuurlik is "ek" 'n sosiale konstruksie; wat dan anders?!)
June 27th, 2010 at 19:34
Desmond, Meanderkrant het 'n onderhoud wat in 1994 met Saramago gevoer was, uit hul argiewe opgediep en weer geplaas. Dit was nog vóór sy roem en Nobelprys. Gaan kyk gerus by: http://meandermagazine.net/wp/2010/06/jose-saramago-1922-2010/
June 28th, 2010 at 07:03
Louis, dankie. Sal gaan kyk. Het intussen All The Names gekoop — hoeka by jou boekwinkel.
Luis Lazaro Tijerina :
September 3rd, 2010 at 22:40
You,lying still in a coffin, with your reading glasses
were the first to welcome you.
In your birthplace of Azinhaga,
while they ate bean soup or their soup of cowpea,
dreaming perhaps of the Christmas biscuits
they would devour in December,
not realizing that when you were a boy
living on the right bank of the River Almonda,
you made do with simple bread and watery soup.
A truly great poem for a truly great author! Thank you, Luis.
September 5th, 2010 at 20:35
Luis, I have to echo what Pieter said above. Thank you for this contribution. It is a beautiful poem.