McBride, Cele stem in dat komitee oor pos besluit | Netwerk24
McBride, Cele stem in dat komitee oor pos besluit
Deur Jana Marx 12 Februarie 2019 15:25
Robert McBride, hoof van die onafhanklike polisieondersoekdirektoraat (Opod), en Bheki Cele, minister van polisie, het 'n skietstilstand verklaar.
McBride het 'n dringende aansoek by die hooggeregshof in Pretoria ingedien om Cele se besluit om nie sy aanstelling as uitvoerende direkteur van Opod te hernu nie, as "ongrondwetlik, onregmatig en ongeldig" te laat verklaar. Sy kontrak verstryk op 28 Februarie.
Robert McBride, hoof van die onafhanklike polisieondersoekdirektoraat (Opod). Foto: Argief
Die partye (McBride, Cele en die portefeuljekomitee oor polisie) het egter voor die aanvang van die aansoek tot 'n vergelyk gekom en 'n voorgestelde bevel na die hof gebring. Corruption Watch, 'n vriend van die hof, het ook gelyk gegee.
Die ander vriend van die hof, die Helen Suzman-stigting, het egter nie saamgestem nie en daarop aangedring om te betoog.
Regter Wendy Hughes het die voorgestelde bevel waarop die partye ooreengekom het, bekragtig.
Hughes het ook die aansoek deur die Helen Suzman-stigting van die hand gewys.
Luidens die bevel (wat bekragtig is) is die minister se besluit om nie McBride se kontrak te hernu nie voorlopig en lê die finale besluit by die parlement se portefeuljekomitee oor polisie.
Die bevel gee die portefeuljekomitee opdrag om voor 28 Februarie te besluit of McBride se dienskontrak hernu gaan word of nie.
Bheki Cele. Foto: Argief
Luidens bevel moet die saak op dringende gronde tot 26 Februarie uitgestel word. Die vordering van die besluit moet op 22 Februarie weergegee word.
McBride het in sy verklaring aangevoer die minister is nie by magte om die besluit te neem nie en ondermyn sodoende die onafhanklikheid (ook van politieke inmenging) wat Opod ingevolge die Grondwet het. Hy is van mening botsende belange word geskep waar die minister 'n sê het oor die hoof van die eenheid wat sy lede ondersoek.
Die minister het op sy beurt benadruk sy besluit is nié finaal nie en dat die minister aanbevelings aan die portefeuljekomitee mag doen, wat die finale besluit sal neem.
Die bevel. Foto: Verskaf
Adv. Max du Plessis SC het namens die Suzman-stigting Dinsdag aangevoer om die besluit as "voorlopig" te beskou steeds nie die rol en mag van die minister in die proses uitklaar nie.
Die stigting is teen die bevel gekant, want hy reken nie die minister óf die portefeuljiekomitee moet toegelaat word om McBride se lot te bepaal nie.
Francis Antonie, 'n direkteur van die stigting, het in sy eedsverklaring gesê die stigting meen die besluit mag nie deur 'n "politieke akteur" geneem word nie.
Du Plessis het die hof Dinsdag op die portefeuljekomitee "se ommekeer" gewys.
Hy het uit die komitee se eedsverklaring dit aan die hof voorgehou dat die komitee sê dat die aansoek 'n "inherente gevaar" inhou indien hy deur die hof gedwing word om 'n gejaagde besluit te neem. Du Plessis vra waarom die komitee, wat volgens die voorgestelde bevel aan 'n sperdatum van 28 Februarie verbind word, nou skielik bereid is om te jaag.
Adv. Steven Budlender SC, namens McBride, het gesê indien die hof die voorgestelde bevel bekragtig, hy dan versoek dat McBride se termyn verleng word terwyl die saak afgehandel word en die portefeuljekomitee 'n besluit neem. Andersyds moet McBride 'n sê in die besluit hê. Volgens Budlender het McBride "niks verkeerd gedoen nie" en behoort hy nie deur die regsaksie benadeel te word nie.
Adv. Tembeka Ngcukaitobi, namens Cele en die parlement, het die hof op onder meer die beperkinge van 'n vriend van die hof gewys en gesê wat die stigting aanvoer buite die bestek van die eintlike aansoek lê. "As hulle oor die interpretasie van die hernuwingsproses wil klarigheid kry, moet hulle hul eie aansoek bring, maar dit hoort nie nou in hierdie hof nie."
Hy het verder aangevoer dat Du Plessis die parlementêre komitee se eedsverklaring verkeerd interpreteer. Hy reken die hof moet nie 'n besluit op die betoog van 'n "nieparty" grond nie.
Adv. Reghana Tulk, namens die waghond Corruption Watch, het gesê hulle stem saam met die bevel, omdat daar 'n tydlyn daaraan gekoppel is.
Corruption Watch het in sy hofstukke aangevoer dat die besluit rondom die hernuwing van dié kontrak en die proses van 'n nuwe aanstelling nie in so 'n laat stadium gedoen kan word nie. Corruption Watch sê indien McBride se kontrak verval, sonder dat 'n nuwe uitvoerende direkteur aangestel is, sal dit wees omdat die parlement in sy oorsigrol rondom dié sleutelpos misluk het.
Du Plessis het die hof gevra om die besluit te grond op vorige regspraak deur die konstitusionele hof – 'n saak waarin McBride ook 'n party was. Hy het benadruk dat as 'n vriend van die hof die stigting die hof juis wil bystaan en klarigheid wil kry oor 'n voorgestelde bevel wat volgens hom onregmatig is.