Home Belê met Innovus Intellektuele Eiendom Patente
Patente in Suid-Afrika word bepaal deur die Wet op Patente (1) (“die Wet”).
Ingevolge die Wet kan 'n patent verleen word vir enige uitvindsel wat nuut en vindingryk is en in die handel, nywerheid of landbou aangewend of toegepas kan word. 'n Patent beskerm die onderliggende beginsel agter die uitvindsel en verhoed dat derde partye die gepatenteerde uitvindsel maak, gebruik, beoefen, invoer, vervreem (bv. verkoop) of aanbied om dit te vervreem.
Uitvindsels het oor die algemeen 'n tegniese inhoud en kan die vorm van nuwe artikels of toestelle, toerusting, metodes, prosesse vir produsering of vervaardiging van 'n produk, chemiese stowwe en formules aanneem.
Wiskundige metodes, wetenskaplike ontdekkings, sakemetodes of metodes waarvolgens speletjies gespeel word, rekenaarsagteware en die voorlegging van inligting is nie patenteerbare uitvindsels nie. Dit geld slegs vir die mate waarin die uitvindsel as sodanig op enige van die bogenoemde van toepassing sou wees. So byvoorbeeld: penisillien, 'n ontdekking, sou nie 'n patenteerbare uitvindsel gewees het nie, maar die gebruik van penisillien as 'n antibiotikum vir die genesing van bakteriële infeksies sou wel 'n patenteerbare uitvindsel gewees het. Net so is 'n rekenaarkode as sodanig nie patenteerbaar nie, maar as 'n bediener gekonfigureer word om verskeie funksies te verrig en met verskeie stelsels of toestelle te skakel, sou dit 'n patenteerbare uitvindsel uitmaak. Daarbenewens is behandelingsmetodes of diagnoses wat op die menslike of dierlike liggaam asook diere- of plantvariëteite toegepas word, nie patenteerbare uitvindsels nie.
'n Uitvindsel word as nuut beskou as dit nie deel van die stand van die tegniek vorm onmiddellik voor die datum waarop 'n aansoek om 'n patent ingedien is nie. Die stand van die tegniek behels alle materiaal wat aan die publiek beskikbaar is, enige plek ter wêreld, hetsy deur 'n skriftelike of mondelinge beskrywing, of deur gebruik, verkoop of op enige ander wyse. Dit is dus baie belangrik dat 'n uitvinder nie enige openbare onthullings maak voor 'n patentaansoek ingedien word nie. Openbare bekendmakings sluit in publikasies in joernale, voorleggings tydens konferensies, of die vertoon van inligting oor die uitvindsel op 'n webwerf.
Benewens nuut moet 'n uitvindsel vindingryk wees. Om as vindingryk geag te word, beteken dat 'n persoon wat vaardig in die tegniek is, die uitvindsel nie by oorweging van alle toepaslike stof in die stand van die tegniek as ooglopend moet beskou nie. So byvoorbeeld kan die uitvindsel nie bloot 'n kombinasie van bekende eienskappe wees nie, maar moet eerder 'n “sinergistiese” (of onverwagte) uitwerking tot gevolg hê.
Laastens moet die uitvindsel nuttig wees en nie beuselagtig of teenstrydig met goed gevestigde natuurwette nie.
As daar aan hierdie maatstawwe voldoen word, kan 'n patentaansoek ingedien word deur die uitvinder of enige ander persoon wat by die uitvinder die reg verkry om aansoek te doen, of deur beide die uitvinder en sodanige ander persoon. Gesamentlike uitvinders word ook toegelaat om aansoek te doen. 'n Patentaansoek kan dus ingedien word in die naam van 'n regverkrygende (d.w.s. 'n natuurlike persoon of 'n maatskappy), wat 'n skriftelike opdrag ten opsigte van die uitvindsel van die uitvinder verkry het. Byvoorbeeld, prof. X van Mikrobiologie is die uitvinder, maar die Universiteit Stellenbosch is die regverkrygende/aansoeker/patenthouer.
Die patentaansoek word gewoonlik vergesel van 'n voorlopige spesifikasie wat 'n redelike beskrywing van die uitvindsel moet verskaf. 'n Voorlopige spesifikasie bied 'n uitvinder beskerming van 12 maande wêreldwyd, met dien verstande dat 'n Suid-Afrikaanse volledige of PCT-patentaansoek binne 'n tydperk van 12 maande ingedien word. Dit bied die verskaffer effektiewelik 12 maande waarin die uitvindsel bemark kan word, beleggers gelok kan word en/of die uitvindsel verder ontwikkel kan word voor daar besluit moet word in watter lande beskerming verlang sal word.
Termyn en uitwerking van patent
Die termyn van 'n patent is 20 jaar, met dien verstande dat hernuwingsgelde jaarliks betaal word.
Die termyn word bereken vanaf die datum waarop die Suid-Afrikaanse volledige aansoek ingedien word of vanaf die datum waarop die PCT-patentaansoek ingedien word.
Die uitwerking van 'n Suid-Afrikaanse patent is om aan die patenthouer die reg te verleen om alle ander persone, in Suid-Afrika, vir die duur van die termyn van die patent uit te sluit van die:
vervreemding (bv. verkoop);
aanbieding om te vervreem (bv. advertensies); of
van die gepatenteerde uitvindsel.
Om die bogenoemde reg in ander lande te verkry, moet individuele patentaansoeke in elke spesifieke land gedoen word. Dit word tipies gedoen deur 'n PCT-aansoek in te dien binne 12 maande van die indieningsdatum van die voorlopige aansoek. 'n PCT-aansoek “koop” die aansoeker 'n addisionele 18 maande waarna individuele patentaansoeke gedoen moet word in elke spesifieke land waar beskerming verlang word.
Patente kan nuttig wees vir die lok van beleggers deur te toon dat die uitvindsel die moeite werd is, terwyl dit ook gesprekke/beleggingspraatjies moontlik kan maak deur regres te bied indien idees gesteel word, asook 'n duidelike omskrywing van eienaarskap van intellektuele eiendom te bied voor daar in gesprek getree word of beleggingspraatjies gemaak word.
'n Patent is 'n kompromis aangesien die uitvindsel in so 'n mate omskryf moet word dat dit deur enige iemand uitgevoer kan word. Gegewe die feit dat patentbeskerming na 20 jaar verstryk, moet oorweging daaraan geskenk word of dit nie beter sal wees om die patent eerder 'n bedryfsgeheim te hou nie. So byvoorbeeld word beroemde resepte dikwels as bedryfsgeheime gehou sodat die resep onbepaald in sy geheime vorm benut kan word.
'n Patent is 'n reg om uit te sluit. Die besit van 'n patent gee die patenthouer nie noodwendig die reg om die gepatenteerde uitvindsel te maak, gebruik, in te voer, ens. nie. So byvoorbeeld kan die maak, gebruik, ens. van 'n verleende patent inderdaad 'n ander verleende patent skend.
Suid-Afrika is 'n patentregistrasie-land waarin patente nie ondersoek word voor dit verleen word nie. Dit beteken dat hoewel 'n patent vir 'n uitvindsel verleen kan word, kan die patent nie geldig wees nie omdat dit byvoorbeeld nie aan die vereiste vir uniekheid of vindingrykheid voldoen nie.
(1) Wet 57 van 1978