Die kortlys vir die Ingrid Jonker-prys vir Afrikaanse debuutdigbundels wat in 2015 en 2016 gepubliseer is, is pas bekend gemaak. Die prys word jaarliks beurtelings aan ŉ Afrikaanse of ’n Engelse debuutdigbundel toegeken – die twee tale waarin Ingrid Jonker geskryf het.
Aangesien die beoordelaars van die prys volgens die reglement gepubliseerde digters moet wees, is dit ’n prys van digters aan digters. Vanjaar is die beoordelaars Johann de Lange, Louis Esterhuizen en Nathan Trantraal.
Soos verlede keer toe ons die vraag gevra het: het die digkuns dokters nodig, blyk hierdie eweneens op die oog af, ‘n onsinnige vraag te wees.
Om dokters in ‘n tyd van uitkomsgebaseerde geneeskunde te oortuig dat om poësie te lees, net so belangrik kan wees om na hulle pasiënte om te sien as wat dit is om die nuutste mediese joernale te lees, is egter makliker gesê as gedaan.
In die tydperk van menslike bestaan voordat die geskrewe woord ontstaan het, is boodskappe en lesse oorgedra deur middel van stories en gedigte. Poësie was dus as’t ware die medium van kulturele oordrag vir die mens. Poësie was toe dan ook beskou as die taal van die gode.
Wat Davies egter uitwys het, is dat die simbool van medisyne, in die Amerikaanse tradisie, die Caudaceus is, die staf met twee vegtende slange wat aan die god Hermes behoort. In die mitologie is die Caudaceus geskep toe Hermes op twee vegtende slange afgekom het, en hy sy staf tussen hulle ingegooi het. Die twee vegtende slange sou om die staf krul, en in balans gehou word deur die goddelike staf.
So is die twee slange, vegtend om die staf, vandag steeds in konflik, maar in balans gehou deur die staf van die god. Die god vandag waarskynlik dan die Geneeskunde.
Berlin sê voorts, sy voorskrif vir pasiënte is die volgende: kies ‘n gunsteling gedig, (of ‘n gedig wat jou situasie die beste beskryf), neem dit saam en gee dit aan jou dokter met jou volgende besoek.
Die eerste geneesheer wat sy hand in Afrikaans aan die skryf van poësie sou waag was natuurlik Arnoldus Pannevis, wat na sy skeepsreis as skeepsdokter die medisyne vaarwel sou toeroep. Hoewel hy eerder onthou sal word vir sy rol in die beywering vir Afrikaans as soewereine taal, is hy ook amptelik die eerste digter in Afrikaans, en ook die eerste dokter-digter.
Leipoldt en A.G. Visser het albei ‘n groot rol gespeel, nie net in hulle eie tyd nie maar ook in die invloed wat hulle op geslagte digters later sou uitoefen. Beide van hulle sou ook met die Hertzog-prys bekroon word, Visser weliswaar twee maal, en Leipoldt, hoewel nie vir sy poësie nie, wel vir drama.
Alhoewel daar in Afrikaans reeds mediese gedigte gepubliseer is deur digters sonder mediese agtergrond, verskil die invalshoek ten opsigte van die onderwerp uiteraard. Die een is vanuit die oog van die pasiënt, terwyl die ander vanuit die oog van die geneesheer benader word. ‘n Voorbeeld van ‘n sg. “mediese gedig” deur ‘n digter sonder mediese agtergrond is die gedig “Mammektomie” van Eybers uit die bundel Einder.
Na Gibson beleef ons ‘n tyd, byna soos met die avant-garde digters van die laat sestigerjare dat daar in ‘n relatiewe kort tyd ‘n handvol dokter-digters op die Afrikaanse toneel sou verskyn.
In 2011 verskyn die bundel Die lewe tussen pikkewyne van Jasper van Zyl, op dié stadium nog ‘n mediese student. Van Zyl skryf reeds poësie van skooldae af en van sy gedigte is in 2005 in Nuwe stemme 3 opgeneem.Van Zyl se gedigte toon geen spore van sy mediese agtergrond nie, maar hy word baie gunstig deur lesers en resensente ontvang. Hy word beskou as ‘n jong digter met enorme potensiaal.
Eerstens, is dit regverdig om ‘n digter, wat ook toevallig ‘n dokter is, die bordjie “dokter-digter” om die nek te hang? Is dit tot sy voordeel of kan dit hom benadeel, veral as sy poësie nie sy mediese agtergrond reflekteer nie. Ons praat immers nie van “onderwyser-digters” of “prokureur-digters” nie, doen ons? My persoonlike gevoel is dat die antwoord op die vraag nie so eenvoudig of voor die hand liggend is nie. ‘n Digter soos Gilbert Gibson in veral sy laaste drie bundels, toon baie min tekens van sy werk as dokter. Hy het hom ook bewys om as digter, suiwer op grond van sy gedigte, sy man te kan staan, waardeer te kan word, bekroon te kan word. Ek dink nie dat dit noodwendig tot sy voordeel kan wees om hom as “dokter-digter” te beskou nie. Beoordeel en waardeer hom as digter, die feit dat hy ‘n dokter is, is eintlik nie ter sake nie.
Hendrik J. Botha is ‘n digter van Pretoria. Hy is ook ‘n narkotiseur. Botha het aan die Hoërskool Gimnasium in Potchefstroom gematrikuleer. Hy het medies aan die Universiteit van Pretoria studeer en later gespesialiseer in narkose. Hy praktiseer as spesialisnarkotiseur, eers in Klerksdorp en nou in Pretoria. In 2013 verwerf hy ’n MA (kreatiewe skryfkuns) aan die Universiteit van Kaapstad. In 2015 debuteer hy met “Atropos” by Queillerie.