Best Books Studiewerkgids: Fiela se kind - die drama Gr 12 EAT by Junaid Anthony by Junaid Anthony - Read Online
Length: 166 pages4 hours
[Oor die samesteller]
Junaid Anthony het ’n BA-graad aan die UWK verwerf met Afrikaans, Linguistiek en Geskiedenis as hoofvakke, asook ’n honneursgraad in Afrikaans. Hy is tans verbonde aan Hoerskool Milnerton in Wes-Kaap as Afrikaans-vakhoof. Hy sien matriekeksamens vir die afgelope twintig jaar na. Publikasies sluit Via Afrika Graad 7-9 Afrikaans EAT-handboeke in.
[Nog titels in die Best Books Studiewerkgidse-reeks:]
Nog titels in die Best Books Studiewerkgidse-reeks, ook beskikbaar in e-boek en mobi formaat:
Verskuns vir Graad 10 HT
Pad na jou hart vir Graad 10 HT
Vers en Vlam vir Graad 10 EAT
Droomdelwers vir Graad 11 HT
Die laaste karretjiegraf vir Graad 11 EAT
Vuvuzela vir Graad 11 TAT
Onderwêreld vir Graad 12 HT
Lien se lankstaanskoene vir Graad 12 EAT
Fiela se kind – die drama vir Graad 12 EAT
Verskuns vir Graad 12 EAT
The Mark for Grade 10 FAL
The lighthouse keeper’s wife for Grade 10 HL
Tsotsi for Grade 11 HL
Poems from all over for Grade 11 HL
Vistas of Poems for Grade 11 FAL
Dreaming of Light for Grade 11 FAL
My Children! My Africa for Grade 12 FAL
Publisher: Best BooksReleased: May 6, 2016ISBN: 9781776070237Format: book
Best Books Studiewerkgids - Junaid Anthony
Best Books Studiewerkgids:
Fiela se kind – die drama
Graad 12 Eerste Addisionele Taal
Die uitleg van hierdie digitale uitgawe van die Best Books Studiewerkgids: Fiela se kind – die drama vir Graad 12 Eerste Addisionele Taal kan verskil van dié van die gedrukte weergawe, afhangende van die instellings op jou leser. Die uitleg vertoon optimaal as jy die standaard instellings op jou leser gebruik. Lesers kan eksperimenteer met die instellings om die vertoning te verbeter.
Hoe om hierdie studiewerkgids te gebruik
Die Best Books Studiewerkgids: Fiela se kind – die drama is saamgestel sodat jy in die Graad 12-letterkunde-eksamensukses kan behaal.
As jy goed deur die studiewerkgids werk, sal jy
•die drama ’n interessante leeservaring vind
•die storielyn baie goed begryp
•die insig hê om die teks te analiseer en letterkundeterme te verstaan
•die eksamen vol selfvertroue en met sukses kan aanpak.
Hierdie studiewerkgids bevat die volgende:
•Agtergrondinligting om die konteks van die drama beter te verstaan en die karakters vir jou te laat leef .
•’n Samevatting van die belangrikste gebeure met volledige opsommings van elke bedryf vir hersiening en die Engelse vertaling daarby.
•Uitgebreide aantekeninge en besprekings van al die letterkundebegrippe in die kurrikulum sodat jy dit kan verstaan en toepas.
•Foto’s waar dit nodig geag word wat jou sal help om die karakters te visualiseer.
•’n Woordeskat- en uitdrukkinglys aan die begin van elke toneel.
•Verdeling van baie lang tonele in korter dele wat elk op ’n spesifieke gebeurtenis fokus.
•Kontekstuele vrae en -antwoorde ná elke opsomming om jou te help.
•’n Konsepvraestel ter voorbereiding vir die finale eksamen.
Biografie: Dalene Matthee
Die skrywer vandie roman, Fiela se kind, Dalene Matthee (gebore Scott), is op 13 Oktober 1938 op Riversdal in die Suid-Kaap gebore. Sy matrikuleer in 1957 en ontvang later op Oudtshoorn en Graaff-Reinet verdere musiekopleiding. Sy behaal ook haar lisensiaat (sertifikaat) in klavier.
© Annari van der Merwe
In 1956, op die ouderdom van agtien jaar, trou sy met Larius Matthee. Uit hierdie huwelik word drie dogters gebore. Ná hulle geboorte begin Dalene skryf – aanvanklik kinderverhale vir die radio, maar later ook tydskrif- en vervolgverhale. Die twaalfuurstokkie, haar eerste boek, word in 1970 gepubliseer. Daarna sien verskeie ander boeke – ’n Huis vir Nadia (1982), Die Judasbok (1982), Petronella van Aarde, burgemeester (1983) en ’n bundel kortverhale – die lig voordat sy met haar Bosromans beroemdheid verwerf.
Teen die einde van 1978 gaan Dalene op ’n driedae-staptog deur die Knysnabos. Ná die staptog snuffel sy in die museum op Knysna rond vir inligting oor die inheemse bome en daar win sy die kennis in wat uiteindelik die onderbou van haar Bosboeke vorm. In die museum kom sy ook af op die geskiedenis van een van die boswerkerkinders wat van sy familie weggebreek het om sy geluk op sy eie te gaan soek: dit word die verhaal van Saul Barnard in Kringe in ’n bos (1984).
Nog twee Bosboeke volg: Fiela se kind (1985) en Moerbeibos (1987). In 1993 verskyn Brug van esels en in 1995 Susters van Eva. Pieternella van die Kaap volg in 2000 en die vierde en laaste Bosroman, naamlik Toorbos, in 2004.
Dalene Matthee is op 20 Februarie 2005 in Mosselbaai oorlede. In September 2005 word haar laaste boek, Die uitgespoeldes, gepubliseer. Haar boeke het ’n groot impak op die samelewing gehad.
Sy ontvang verskeie toekennings vir haar skryfwerk. In 1986 word sy die eerste vrou en persoon buite die boswese wat die gesogte Suider-Afrikaanse Instituut van Boswese-toekenning ontvang. Dit word in 2004 weer aan haar toegeken. Ander toekennings is onder andere die ATKV-Prosaprys (vier keer) en in 1993 was sy die eerste Suid-Afrikaner wat die Switserse Stab-toekenning ontvang het.
Tydens ’n meningsopname in 1999 by 350 biblioteke landwyd is Fiela se kind as die Suid-Afrikaanse Boek van die Eeu aangewys. In die algemene kategorie was Fiela se kind tweede naas J.R. Tolkien se Lord of the Rings.
In 2007 word die Nasionale Departement van Kuns en Kultuur se Suid-Afrikaanse Literêre Toekenning nadoods aan Dalene toegeken. Op 23 Februarie 2008 word ’n gedenksteen vir haar by die groot geelhoutboom by Krisjan-se-nek in die Knysnabos onthul. Die boom van 880 jaar is herdoop na die Dalene Matthee Big Tree en die staproete wat hier begin, het die Kringe in ’n bos-staproete geword. Haar as is by Krisjan-se-nek gestrooi.
In 2015 word die Sanlam Knysna Awards gehou en Dalene Matthee ontvang erkenning van haar bydrae tot Knysna se gemeenskap en letterkundige-erfenis.
Dalene Matthee is die enigste Afrikaanse skrywer van wie meer as een miljoen boeke in Afrikaans in Suid-Afrika verkoop is. In 2007 het twee van haar boeke Exclusive Books (’n boekhandelaar in Suid-Afrika) se lys van 101 books to read before you die gehaal.
Met haar boeke het Dalene Matthee daarin geslaag om tot in die hart en siel van mense te dring.
Voorwoord deur Frans Swart/Lefra Produksies oor die teaterproduksie
(REGISSEUR EN VERVAARDIGER: LEFRA PRODUKSIES)
Dalene Matthee, Suzanne van Wijk, Fiela Komoetie. Drie merkwaardige en besondere vroue!
Suzanne van Wijk het ’n ongelooflike goeie verwerking vir die verhoog van Dalene Matthee se roman, Fiela se kind, gedoen en ’n volwaardige drama geskep. As dramastudent van die Akademie van Dramakuns (die bekende ADK) het ek in Johannesburg onder juffrou Aletta Gericke studeer. Juffrou Aletta se kollega in die Kaap was Suzanne van Wijk – ook een van ons land se beste radiodrama regisseurs. Ek was bevoorreg om onder beide hierdie legendes te werk en te studeer. Juffrou Suzanne was kwaai, maar geliefd onder alle spelers. Of jy nou wou of nie … haar kuns − toneelspel en die teater − het jy as speler altyd respekteer. Sy kon daarin slaag om tweehonderdpersent uit enige akteur of aktrise te haal en was veral bekend daarvoor dat spelers onder haar regie ongelooflike vertolkings gelewer het. Juis omdat sy die verhoog, skrywers, stories, die teater en spelers so goed verstaan het, is haar verwerking van Fiela se kind só goed. Terwyl sy besig was met die verwerking, het sy my menige kere geskakel en gesê dit is so moeilik om te besluit wat laat sy uit – veral met die verhoog in gedagte.
Die eerste opvoering van Fiela se kind in 1986 in die destydse Nico Malan Teater Sentrum (nou Kunstekaap – Artscape naby die strandgebied van Kaapstad) was ’n ongelooflike sukses en verkoop vir maande uit. Teatergangers kamp op die Nico se trappe en bring gebakte patats as deel van hulle aandete. Ongelukkig is daar ook groot kontroversie oor die produksie met juffrou Suzanne en Kruik se stryery oor sekere akteurs in die produksie. Nietemin is die eerste opvoerings van Fiela se kind ’n weghol sukses.
In 1992 besluit ek om Fiela se kind op te voer. As jong regisseurtjie is ek so voortvarend om vir Dalene Matthee te bel om te vra of ek haar kan kom sien om die regte te bekom. Nee magtig man, ná al die bakleiery wil ek nie weer vir Fiela verhoog toe stuur nie, kom die kwaai antwoord van Matthee. Ek skrik my dood. Maar besluit ek moet deurdruk! Bangerig sê ek: Nee Mevrou, daar gaan geen bakleiery wees nie. Ek sal persoonlik sorg daarvoor. Ek kom sien u sommer op Hartenbos. Na ’n lang sug, sê sy toe: Ja jong kom tog maar, maar ek kan niks belowe nie. Ek het net ’n halfuur vir jou, want ek is besig met my nuwe boek. Kan nie baie praatjies maak nie!
So vlieg ek toe van Johannesburg af Hartenbos toe met bewende broek. Toe hierdie formidabele vrou, wat die Afrikaanse-letterkunde totaal verander het, die deur oopmaak, is my stem weg! Kom in! Kom in! Ek vertel van my planne hoe ek Fiela op die verhoog sien en Dalene Matthee hou daarvan. Gelukkig hou sy van my planne. Ons halfuur afspraak, word ’n agtuur-afspraak. Só is my ongelooflike lekker verhouding met Dalene Matthee, Fiela se kind, al die karakters en die Knysnabos gebôre.
Dalene Matthee was nie een vir openingsaande nie. "Ek het niks fancy om aan te trek nie, het sy altyd gesê. En ek hou ook nie van so baie mense nie. Sy stem egter in om af te vlieg vir een van ons laaste kleedrepetisies. Sy sit langs my in die teater. Ek en die spelers is totaal op ons senuwees, maar ongelooflik geëerd om Dalene Matthee saam met ons te hê. Die gordyn gaan oop. Dalene raak tjoepstil hier langs my. Ek bid dat sy net iets moet sê. Al is dit kritiek. Niks! Nie ’n woord nie. Doodse stilte tot na die buiging. Ek is tevrede!" sê sy. Is dit al? dink ek. Sy gee vir my ’n splinternuwe uitgawe van Fiela se kind. Later die aand, nadat ons haar by die lughawe gaan aflaai het, maak ek die boek oop. Voor in staan geskrywe:
Dankie vir al jou moeite met ‘FIELA’ – ek weet een ding, sy is in knap en goeie hande.
− Dalene Matthee
In 2007, besluit ek om weer Fiela se kind, op te voer. Dalene Matthee is nie meer met ons nie, maar haar dogter, Hilary, hanteer die regte vir die opvoering. Amanda, Toni en Hilary, Dalene se drie dogters, skryf in die program: Fiela het ons ma na aan die hart gelê en ons glo sy sou bly gewees het dat Fiela nou aan ’n nuwe geslag teatergangers voorgestel word.
Hierdie keer besluit ek om net as vervaardiger van Fiela se kind op te tree en span die wonderlike Sandra Prinsloo in as regisseur. Weer eens is die verhoogproduksie ’n wegholsukses en toer regoor die land. Sandra Prinsloo sê die volgende oor Fiela se kind: Dalene Matthee het nie net ’n aangrypende verhaal geskryf nie, maar haar karakters is só volrond en herkenbaar dat dit maklik is om met hulle te identifiseer. Haar gebruik van die spreektaal is ook uniek en val heerlik op die tong. Dis ’n groot vreugde vir my as regisseur en ook vir die spelers om met die materiaal te werk, want daar is breedte en diepte in die werk en ook onteenseglike aardse wysheid.
Fiela se kind – die drama, het haarself reeds deur en deur bewys dat dit ’n totale sukses op die verhoog is. Dit hang van regisseur tot regisseur af hoe hy of sy Suzanne van Wijk se verwerking op die verhoog gaan aanpak. Die moontlikhede is legio. Die storie is ongelooflik sterk en mooi en as enige regisseur ’n goeie storie het, kan hy sy eie interpretasie daaraan gee en ’n sukses van die verhoogproduksie maak. Die soeke na die identiteit van Benjamin of Lukas staan sentraal in Fiela se kind – en ons almal is maar gedurig op soek na ons eie identiteit. Beslis ’n ideale tema vir die verhoog!
Die een met die blou hempie aan!
Wie was Benjamin Komoetie?
Agtergrond van en aanloop tot die roman, Fiela se kind
Die roman, Fiela se kind, wat in 1985 verskyn, is eintlik die tweede boek in Dalene Matthee se Bos-trio. Die roman is later omskep in ’n fliek en ook ’n drama.
Die hoofkarakter van die roman en drama is Benjamin Komoetie, die blanke vondelingkind van die bruin vrou, Fiela Komoetie. Hoewel hy nie haar biologiese kind is nie maak sy hom met liefde groot. Eendag daag die blanke sensusopnemers (census-taker) op, vind die blanke kind tussen die bruin mense en neem hom weg van sy gesin. Maar jare later staan Benjamin Komoetie op die drumpel van volwassenheid en hy sukkel met die groot vraag: Wie is ek? Wie se kind is ek?
Die drama begin in die Bos waar Elias van Rooyen, ’n blanke houtkapper en sy vrou, Barta, woon. Hulle driejarige seuntjie raak op ’n dag weg en word nooit gevind nie.
Aan die ander kant van die Bos, in die Lange Kloof op die plaas Wolwekraal, woon Fiela Komoetie. Een nag kry sy ’n driejarige blanke kind wat voor haar deur staan en huil. Sy sien die kind as ’n weggooilam wat God aan haar toebetrou (entrusted) het. Sy raak geheg aan hom en hy aanvaar die Komoeties as sy eie gesin.
Die kind in die Bos is Lukas van Rooyen en die kind in die Lange Kloof is Benjamin Komoetie. Vir ons ontstaan die vraag: Is dit dieselfde kind? Kan ’n klein kind so vêr geloop het, uit die Bos tot in die Lange Kloof?
Nege jaar later word die saak weer oopgekrap wanneer twee sensusmanne in die Lange Kloof opdaag. Toe hulle op Wolwekraal aankom, vind hulle die blanke kind onder die bruin mense.
En sewe jaar later is dit dan die vraag waarmee die negentienjarige Benjamin/Lukas as jong volwassene worstel (struggles with): Wie is ek?
Hy moet uitvind wie hy werklik is, want anders kan hy nooit die vrou op wie hy verlief raak syne maak nie. Die antwoord op sy vraag lê diep weggesluit in sy verlede en hoe harder hy probeer om dit te kry, hoe meer ontwyk dit hom (evades him).
Die vraag word uiteindelik ’n universele vraag en les vir die mens, soekend na sy eie identiteit.
Die geskiedenis van Suid-Afrika waarop Fiela se kind gegrond is
Om die drama se storielyn te verstaan, moet jy kennis dra van die geskiedkundige gebeure in Suid-Afrika in die tyd wanneer dit afspeel. Die belangrikste hiervan is natuurlik die onderskeid wat tussen mense van verskillende velkleure getrek is – apartheid.
Hoewel dit in die era waarin die drama afspeel nog nie wet was nie, was daar al ’n duidelike onderskeid tussen die blanke mense en die anderkleuriges in ons land. Die blanke mense was die bevoorregte groep mense en die anderkleuriges was minderbevoorreg. Die blanke mense het die wet aan hulle kant gehad en die wet was baas.
Selfs as anderkleuriges ryker was as blanke mense, is die blanke