Eksplisiete verwysings na geweld kom nie dikwels in die Galasiër-brief voor nie. Die eerste geval kry 'n mens in hoofstuk 1 wanneer Paulus sy vroeëre lewe soos volg beskryf:ότι καθ’ ̔περβολ ν δίωκο τὴν κκλησίαν το θεο καì πόρθουν α τ ν(1:13, kyk ook 1:23). Hy gebruik twee begrippe om sy optrede vóór sy roeping te beskryf, diw/kw en porqe/w, en hiervan dui laasgenoemde op die meeste geweld aangesien dit gewoonlik gebruik is om te verwys na 'n aanvalshandeling met die doel om te vernietig1- iets wat dus fisieke geweld insluit. Dit is volgens Paulus wat hy met die kerk probeer2 doen het voordat God sy Seun aan hom geopenbaar het. Soos uit die volgende vers blyk, het hy in daardie stadium in sy lewe nog positief oor sulke optrede geoordeel, maar retrospektief gesien was dit téén God gerig; dit was 'n poging om God se kerk te vernietig. Die eerste vorm van geweld wat eksplisiet in Galasiërs ter sprake kom, word dus negatief beoordeel omdat dit téén God gerig was.
In 5:11 gebruik hy dieselfde woord as hy homself verweer teen 'n gerug dat hy nog steeds die besnydenis verkondig: ‘Εγ δέ, δελφοί, εỉ περιτομὴν τι κηρ σσω, τί τι δι κομαι; Die bewys dat die gerug nie waar is nie, is die feit dat hy vervolg word. Presies wat hy hier met "vervolg" in gedagte het en na wie hy verwys, is nie duidelik nie. Voorstelle sluit in die opponente in Galasië (bv Martyn 1997:477) of die Jode/Judaïste (bv Becker 1981:80). Nietemin, vir ons ondersoek is dit belangrik om daarop te let dat hierdie soort vervolging negatief beoordeel word omdat dit gemotiveer word deur die feit dat hy nie (meer) die besnydenis verkondig nie. Die onderliggende argument is: ek word vervolg omdat ek nie die besnydenis verkondig nie; dus is die gerug dat ek nog die besnydenis verkondig, onwaar.
In 5:15, ná die oproep dat die Galasiërs mekaar in liefde moet dien, verwoord Paulus sy indrukke van die jammerlike situasie in Galasië soos volg: εỉ δὲ λλήλους δάκνετε καὶ κατεσθίετε, βλέπετε μ π’ λλήλων ναλωθ τε. Die metafore wat gebruik word (byt, stukkend skeur, verteer), suggereer wreedaardige dierlike gedrag. Alhoewel daar kenners (bv Dunn 1995:293) is wat van mening is dat 'n mens nie sondermeer kan aanvaar dat sulke gedrag in die gemeentes in Galasië voorgekom het nie, dui die feit dat Paulus die Galasiërs direk aanspreek daarop dat hy wel van mening is of ten minste vermoed dat sulke tipe gedrag onder hulle voorkom; anders is hierdie waarskuwing en ook die een in 5:21b moeilik te verklaar (so tereg Esler 1998:225-226). Presies watter soort gedrag Paulus in gedagte het, is moeilik om te bepaal. Die meeste wat 'n mens met sekerheid kan sê, is dat hy dink aan sosiaal-onaanvaarbare vergestaltings van aggressie - gedrag wat volgens hom toe te skryf is aan die misbruik van Christelike vryheid, spesifiek die feit dat dit nie deur liefde getemper word nie.
• 'n Mens moet in gedagte hou dat Paulus sy eie situasie as absoluut benard ervaar het. Dit kan 'n mens op talle plekke in die brief sien, byvoorbeeld die feit dat hy die danksegging weglaat en vervang met 'n verwyt, uitsprake soos 3:4 ("Het julle tevergeefs so baie gely?"), 4:11 ("Ek vrees dat ek miskien tevergeefs vir julle geswoeg het"), 4:19 ("Ek is weer in barensnood oor julle"), die dreigemente in 5:2-4 (in die vorige paragraaf genoem) en die afgematheid wat in 6:17 deurskemer ("Verder moet niemand my moeite gee nie ..."). In 'n situasie waarin dit vir 'n mens voel of alles reeds verlore is, gebeur dit makliker dat 'n mens jou wend tot enige retoriese strategie - met die vae hoop dat die saak dalk nog gewen kan word, veral as jy, soos Paulus, oortuig is dat jou saak inderdaad reg is.
• Dit is verder ook duidelik dat Paulus geen hoop het dat sy opponente in Galasiërs van standpunt gaan verander nie. Plek-plek is daar aanduidings dat hy van mening is dat die Galasiërs self wel nog oortuigbaar is (bv in 3:3b en 5:10). Daar is egter nêrens in die brief enige aanduiding dat hy van mening is dat die opponente van standpunt kan verander nie. Dit beïnvloed natuurlik sy retoriese strategie. As hy aanvaar dat sy opponente nie oortuigbaar is nie, sal sy retoriese strategie uiteraard nie daarop fokus om hulle te oortuig nie, maar eerder om dalk nog die Galasiërs te oortuig en om hulle so ver as moontlik van sy opponente te vervreem. Omdat laasgenoemde 'n belangrike rol in sy strategie speel, lei dit logieserwys tot 'n strategie teenoor die opponente wat meer aggressief en veroordelend van aard is.
• 'n Mens moet ook die moontlikheid oorweeg dat die retoriese strategie van Paulus se opponente ook gewelddadige elemente bevat het. Uiteraard is dit nie moontlik om hulle argumente met absolute sekerheid te rekonstrueer nie; nog minder hulle retoriese strategie. Om dit te probeer doen, noodsaak ongelukkig "mirror reading" (Barclay 1987) wat altyd spekulatief van aard is. Indien ons egter Barclay (1987:73-83) se "mirror reading" as 'n redelike weergawe van die argumente van die opponente aanvaar,8 is dit glad nie vergesog om te spekuleer dat Paulus se opponente hulleself ook aan gewelddadige retoriek skuldig gemaak het nie. Barclay toon byvoorbeeld aan dat hulle definitief Paulus se geskiktheid as apostel asook sy apostelskap bevraagteken het, hoogs waarskynlik hulle bande met die gemeente in Jerusalem beklemtoon het en dit téén Paulus gebruik het, en dat hulle moontlik geargumenteer het dat Paulus in sekere omstandighede van sy bekeerlinge laat besny het. Hierdie tipe argumente is almal sterk aanvallend van aard.
• Die eerste manier is om die wyse waarop geweld in Paulus se briewe gereflekteer word, te herinterpreteer sodat dit nie meer aan God gekoppel word nie. Myns insiens is dit die weg wat Hamerton-Kelly (onbewustelik?) opgaan in sy interpretasie van Paulus se siening van die kruis. Hy ontwikkel die gedagtes van René Girard (1989 en 2001), (wat in die Nuwe Testament meestal net op die Evangelies fokus) en bied 'n interpretasie van Paulus se siening van die kruis waarvolgens die kruis vir Paulus 'n epifanie van sakrale geweld was (Hamerton-Kelly 1992).9 Sy basiese argument is dat Paulus op die Damaskuspad besef het dat die soort godsdiens wat hy tot in daardie stadium beoefen het, 'n vorm van sakrale geweld was (Hamerton-Kelly 1992:63 vv). In dié verband steun Hamerton-Kelly sterk op Galasiërs. Paulus se stelling in Galasiërs 2:19 dat hy deur die wet vir die wet gesterf het, beklee byvoorbeeld 'n sleutelplek in sy argument. Volgens hom bedoel Paulus daarmee dat die wet 'n manier van lewe geskep het wat op sakrale geweld gebaseer is en was die kruisiging van Christus die logiese uitvloeisel daarvan. Dit is wat Paulus op die Damaskuspad besef het (Hamerton-Kelly 1992:66-68). Die vloek waarna in Galasiërs 3:13 verwys word, word deur Hamerton-Kelly (1992:74-77) geïnterpreteer as die Joodse godsdienstige bestaan wat gekenmerk is deur die afwesigheid van onderlinge liefde, veral soos dit uitgedruk is in die xenofobie van Selotisme. Dit is wat in die kruis geopenbaar is toe Christus vrywillig hierdie sfeer van geweld binnegegaan het om die sakrale geweld sigbaar te maak en om verder ook mense te verhoed om gehoorsaam aan die wet te word.
• Die tweede manier om sin te maak van geweldsaspekte in Paulus se briewe is om die teenoorgestelde weg as Hamerton-Kelly op te gaan, om Paulus as't ware resloos in terme van 'n geweldsperspektief te tipeer. Myns insiens is dit die weg wat Gager & Gibson (2005) volg. In 'n bydrae getiteld "Violent acts and violent language in the apostle Paul", plaas hulle hul eie interpretasie van Paulus teenoor dié van Hamerton-Kelly. Anders as Hamerton-Kelly beskou hulle Paulus nie as 'n tipiese Jood nie, maar as eksentriek, juis in sy voorkeur vir geweld. Vir hulle is Paulus ten diepste 'n gewelddadige persoon, in sy dade, taal en ideologie (Gager & Gibson 2005:17). Hulle gebruik drie argumente om dit te staaf: eerstens, die feit dat Paulus reeds vóór sy roeping Jesus se volgelinge vervolg het; tweedens, die feit dat Paulus die enigste persoon is van wie ons weet wat toegewyd Jesus se volgelinge vervolg het, iets wat Paulus self ook as iets buitengewoons sien (bv in Galasiërs 1:14); en, derdens, die voorkoms van gewelddadige taal en teologie in Paulus se briewe (bv Gal 1:9; 5:12). Ten opsigte van laasgenoemde fokus Gager & Gibson veral op Paulus se voorliefde vir die kruisigingsmetafoor as tiperend van die transformatiewe proses wat gelowiges moet kenmerk (bv in Gal 2:19). Hulle gevolgtrekking:
• Die derde weg lyk vir my die beste: die vermyding van beide uiterstes maar dan sonder om die twee pole te onderspeel. Die beste voorbeeld van so 'n benadering is die werk van Desjardins (1997). Enersyds bied hy 'n deeglike oorsig van die strewe na vrede in die Nuwe Testament, ook in die Pauliniese literatuur. Andersyds huiwer hy nie om 'n volledige prentjie van geweld in die Nuwe Testament te teken nie. In sy gevolgtrekking (Desjardins 1997:110 vv) fokus hy op die vraag of dit moontlik is om die twee pole te integreer. Hy wys daarop dat daar teoloë is wat wel so 'n mening huldig en dat sulke pogings gewoonlik gebaseer word op een van twee vertrekpunte, naamlik óf dat teenoorgesteldes nodig is om 'n geheel te skep, óf dat mense mitiese en rituele geweld nodig het om in vrede te lewe. Hy maak self egter 'n ander keuse: dat die twee perspektiewe inherent onversoenbaar is. Hy sluit af met 'n belangrike opmerking: "The violence that I see in them for the most part would not be acknowledged by the authors themselves, who do not give the impression that they intend to encourage people to integrate both violence and peace" (Desjardins 1997:120).