JY LEES NOU Jay Naidoo en VS Landbou bemagtig saam
Op die plaas van die eertydse vakbondleier mnr. Jay Naidoo het ? projek gestalte gekry om landbougemeenskape te laat floreer – en Vrystaat Landbou werk saam.
'n Bemagtigingsinisiatief van Vrystaat Landbou en die Earthrise-trust het amptelik gestalte gekry in die vorm van die Ficksburg-verklaring wat onlangs deur verskeie belanghebbendes onderteken is.
Die inisiatief, waarby organisasies soos AfriGrow, Oxfam Suid-Afrika en die Seriti-instituut betrokke is, sluit in die voorneme om ontwikkelingsgeleenthede in die omgewing te ontgin, bestaande inisiatiewe uit te brei en om landbougemeenskappe deur middel van vennootskappe te bemagtig.
Vrystaat Landbou beoog om dié inisiatief na die res van die provinsie uit te brei.
Volgens mnr. Henk Vermeulen, hoofbestuurder van Vrystaat Landbou, het die projek sy oorsprong op die plaas Rustler's Valley tussen Ficksburg en Rosendal. Dié plaas behoort aan mnr. Jay Naidoo, wat sy ervaring in maatskaplike ontwikkeling gebruik het om die inwoners van die plaas op te hef en in staat te stel om aan hul toekoms te bou.
"Jay wou grond verskaf aan die plaasbewoners sodat hulle hul eie voedsel kon lewer. Hulle het aangesluit by Vrystaat Landbou as 'n boerdery, hoewel die plaas meer vir toerismedoeleindes gebruik word. Ons het gesprekke begin oor hoe ons opheffingswerk in die omgewing kon doen."
Dié plaas is later as 'n model vir grondhervorming aan die Regering voorgestel.
Belanghebbendes het buite Ficksburg vergader om samesprekings te voer oor verskillende opheffingsprojekte wat gebruik word om florerende gemeenskappe te skep.
"Die projekte waarna ons kyk, behels tipies twee elemente. Een is die sosiaal-ekonomiese aspekte en die ander is grondhervorming. Dit sluit in probleme soos hongersnood en wanvoeding, werkloosheid, verblyf- en eiendomsreg van werknemers. Ons kyk na die Nasionale Ontwikkelingsplan vir riglyne oor 'n aanvaarbare lewenstandaard vir werkers."
Vermeulen sê verskeie grondhervormingsmodelle word ondersoek, met die hoop om meetbare uitkomste vir dié modelle te ontwikkel.
"As mense ons in 'n blik wil druk om te sê jy moet net een model vir grondhervorming vasstel, kan ons voorstel dat die modelle gemeet word. Ons wil aspekte ondersoek soos die impak op die werker en op sy gesin. Watter geleenthede skep dit of is dit net 'n uitdeelproses?"
Verskeie projekte met aansienlike impak word reeds in die Oos-Vrystaat bedryf. Een voorbeeld is die MD-stigting, 'n groep boere en hul gesinne van die distrik Ficksburg wat hul besighede saamgesnoer het om 'n maksimum impak in die gemeenskap te maak.
"Die MD-stigting is boere wat saam miljoene rande bestee aan skole, 'n hospies en om plaaslike gesondheidstrukture te ondersteun."
Frustrasies met die Regering se ondoeltreffende grondhervormingsprosesse kortwiek boere se pogings om projekte aan die gang te kry.
"Daar is ook boere wat werkers met grond wil help, maar hulself vasloop in die burokrasie van die Regering. Mense wat nie die volle koste kan bekostig nie, maar bereid is om 'n groot deel by te dra, kan dit nie doen, nie want die staat help nie," sê Vermeulen.