365 dae na die dood van ŉ kindElke Janse van Rensburg se hartroerende brief aan haar dogter wat in ‘n vierwielmotorfiets-ongeluk dood is. Marla, Elke, Gerco en Gerhard. Foto: Verskaf Hoe oorleef ŉ ouer die seer as die dood jou kind van jou kom wegruk? Hoe keer mens dat jou huwelik nie ook sneuwel nie? Hoe funksioneer ŉ gesin wanneer een gesinslid kort? Hoe hanteer mens die verlange en gemis? Hoe? ŉ Jaar terug was ek nog toegevou in ŉ ‘hemelse narkose’ en sou ek sonder aarseling gesê het: “Ons sal dit maak!” Sou iemand my die vraag ŉ paar maande terug vra, sou ek nie so maklik, so simplisties en naïef geantwoord het nie. Om afskeid te neem, was vir ons maklik, ons het immers nie ŉ keuse gehad nie: sy het baie breinskade gehad. Elle-Zaan (12) het op ŉ lieflike Sondagoggend (12 Junie 2015) ŉ laaste keer saam met haar ousus, Marla (13) en boetie, Gerco (5), op ŉ vierwielmotorfiets gery, toe die fratsongeluk plaasgevind het. Die wete dat ons haar wens om ŉ orgaanskenker te wees, kon verwesenlik, was morfien vir die seer. Dat haar lyfie geskenke van lewe en hoop vir ander was, was ŉ banier wat ons gepantser het. Om egter dag vir dag sonder haar in ons lewens te leef… dit was en is nog steeds ŉ ander saak. Om te rou oor jou kind se dood is nie ŉ mooi prentjie nie. Dis morsig en bloederig. Dit is soos om te kraam sonder pynstillers. Die verskil is net dat daar geen beloning is nie: geen pragtige babatjie word gebore nie. Net jou hart wat uit jou borskas skeur. En in hierdie proses word jy onherroeplik verander. Elle-Zaan Janse van Rensburg. Tweedens: elke persoon rou op sy of haar eie manier en eie tyd. Ek het aangeneem almal moet soos ek dink, voel en optree. My trane en woorde het maklik geloop, maar party mense huil eerder binnekant toe en die hartseer maak jou stom. Elkeen se rouproses en prosessering is verskillend en so uniek soos jou vingerafdrukke. Geen twee mense sal dieselfde op ŉ kind se dood reageer of dit verwerk nie. Gun elke persoon sy of haar unieke manier van afskeid neem. ŉ Sêding lui: Hoe eet jy ŉ koek? Happie vir happie. Hoe klim jy ŉ berg? Treetjie vir treetjie. Na hierdie jaar voel dit asof ons as gesin op een van ŉ bergreeks se pieke staan en ons het ŉ onbelemmerde uitsig op die afgelope paar maande. Ons dit tog tot hier gemaak! Daar was baie moeilike tye: Doodse stiltes tussen man en vrou, ouer en kind. Stiltes in die huis wat jou ore laat suis. Ja, rou is ŉ baie goeie isoleerder. Vele kere is ŉ ekstra bord uitgehaal of ingedagte gery om haar by die skool te kry. Die eerste uitstappie en vakansie sonder haar het gevoel soos verraad. Hoeveel keer het elkeen van ons nie gewens vir nog net vyf minute saam met haar nie; net nog een keer haar laggie hoor, net nog een drukkie, net nog een… Hoe kon ons dit regkry om nie ook om te kom na haar dood nie? Dit was nie maklik nie, maar dit is moontlik. Die lewe self is ŉ genadelose slawedrywer. Terwyl ŉ geliefde begrawe word, word vergaderings en partytjies gehou, kinders gemaak en gebore. Min mense het die luuksheid om vir altyd op die ashoop met geskeurde klere te sit en ween. My man, Gerhard en ons twee pragtige kinders het nie ook gesterf nie. Noodgedwonge moes ek my omhuil-naweke en ‘12de tot 15de van elke maand se emosionele koma’ afsweer in ruil vir lewe saam met my geliefdes. My man Gerhard sê vat net eers een dag op ŉ slag. Met baie genade en gebede van familie en vriende het ons kop bo water gehou. Ons is gelouter en ons geloof is getoets. Dit is egter juis en alleenlik omdat ons glo aan ŉ liefdevolle Vader, aan ewige lewe na die dood en Jesus wat vir ons ŉ plek berei in die hemel, dat ons vandag heelhartig kan sê: Ja! Daar is lewe na die dood van ŉ kind. Daar is hoop na enige trauma of verlies. Het onsself nie dan ervaar hoe God ons dra in hierdie tyd en saggies toevou nie? Weet ons nie verseker dat Elle-Zaan nou die beste deel gekry het en vir ons wag in die hemel nie? Kan dit nie net genade wees dat ons seuntjie geen trauma ervaar na die ongeluk en sy sussie se dood nie? Behalwe dat hy verlang na sy speelmaat, verklaar hy vol onskuld dat sy sussie ons almal gewen het omdat sy eerste in hemel is. Behalwe terugflitse van die ongeluk, presteer Marla goed op akademiese, kultuur- en sportgebied. Nie een van ons is egter marionette wat na willekeur beweeg word nie. Uit die staanspoor het ons besluit, ons het gekies, om haar lewe te eer en te vier. Marla stel dit so mooi: “Dit is moeilik en swaar, maar haar voorbeeld motiveer en inspireer my. Sy sou nie wou gehad het ons moet net heeltyd treur en rou nie. Daarom lewe ek voluit … vir haar!” Elle-Zaan se dood het so baie kinders en grootmense net weer geleer om die lewe te leef. Mense wat opnuut en vir eerste keer hul hart vir die Here gegee het. Gesinne wat net weer besef het tyd saam is kosbaar. Na die dood van verskeie kinders, waarvan naby familie*, hierdie jaar, besef ek net al meer hoe kosbaar die lewe is, maar ook hoe broos die mens is. Na 365 dae na ons al die heel eerste ‘eerstes’ sonder Elle-Zaan oorleef het, ervaar ek dat ons ŉ volle sirkel gereis het. Een van dalk nog baie. Orgaanskenking en om ander te motiveer bly vir my ŉ passie. Ons deel graag lewenslesse wat ons op hierdie reis geleer het: Leef een dag, net een dag op ŉ slag. Leef voluit en in oorvloed, asof vandag jou laaste dag op aarde is! Soek en sien die mooi in die klein dingetjies. Hê lief en wees ontvanklik vir liefde. Belê jou tyd en energie in die regte dinge en maak seker jou skatkamers is op die regte plek. Vir ons is daar lewe en hoop na die dood van ons kind. Elle-Zaan kyk! Vandag stuur ons weer vir jou ballonne die lug op. Ons sal blou melkskommels drink en bordspeletjies speel, want ons vier die lewe. *Ons wil graag hierdie skrywe opdra aan Gerhard Steyn wat op 12 Junie verlede maand verongeluk het. Ons harte pyn saam met Abraham, Annette, Willem, Marli en familie.