Geskiedenis en geheue - Verskeie - 2022
In 'n tyd waarin die neiging is om 'n "amptelike geskiedenis" te skryf en om geheue te kompeteer, is dit wenslik om dinge reg te stel: watter verskille en konvergensies tussen Geskiedenis en geheue, is daar die plig om te onthou, watter plek kan die historikus hê in die sosiale debatte wat nooit ophou om hom tot getuie te roep nie? Vrae wat alle CAPES-kandidate hulself moet afvra.
Korrespondensies en verskille tussen geskiedenis en geheue
Geskiedenis en geheue is eerstens twee verskillende dinge: geheue, elkeen van ons het sy eie, met herinneringe (goed of sleg). Ons geheue behou spore van die verlede wat ons geïnternaliseer het, en smee ons identiteit. Daar is dus nooit twee identiese herinneringe op individuele vlak nie. Maar geheue kan ook kollektief wees: verskeie individue moet dan die kollektiewe geheue behou, wat nooit die weerspieëling van individuele herinneringe is nie; daar is dus keuses deur mense wat namens groepe praat, dit is die "entrepreneurs van die geheue". Die doel is om die kollektiewe identiteit van 'n groep te konsolideer, dikwels teen ander geheuemaatskappye (bv. Harkis, FLN, pieds-noirs). Om Maurice Halbwachs ('n bekende skrywer van CAPES) aan te haal: 'kollektiewe geheue word altyd gebou volgens die uitdagings van die hede. "
Die geskiedenis is op sy beurt in 'n ander proses wat nie 'n gedeeltelike of gefragmenteerde benadering is nie; die ambisie daarvan is 'n "waarheidsprosedure" (Herodotus) en 'n kritiese gesprek. Volgens Pierre Nora, "Geskiedenis is 'n problematiese en onvolledige rekonstruksie van wat nie meer is nie; dit is nie die absolute waarheid nie, maar 'n proses ". Geheue, daarenteen, kommunikeer met die verlede terwyl die geskiedenis probeer om uit die heilige te kom; geheue sien homself as 'n absolute, Geskiedenis is in die familielid; geheue word vermenigvuldig en verskeur, die geskiedenis behoort aan almal.
Hierdie fundamentele verskille voorkom egter nie skakels nie, selfs al is dit ingewikkeld en veelvuldig. Inderdaad, historici produseer ook kollektiewe geheue deur burgers toegang tot hul kennis te gee. Hulle kritieke verstand stel hulle dan in staat om 'n tree terug te neem en verdraagsaamheid te bevorder. Daarbenewens het die historikus ook sy eie individuele geheue, wat sy studieprojekte rig en sy siening van die wêreld beïnvloed (ondanks sy pogings tot kritiese nabetragting). Die geheue spoor ook die geskiedenis aan: die geskiedenis van die Holocaust word byvoorbeeld jare lank deur klein persoonlik betrokke groepe (soos die Klarsfelds) gemaak om hierdie historiese feite 'n plek in die geheue te gee. Tot die laat 1970's het 'amptelike' historici (in die akademiese sin, ens.) Nie belang gestel in die onderwerp nie. Geskiedenis word dus ook gemaak deur die geheue, 'die beste materiaal in die geskiedenis' (Le Goff), selfs al is 'daar geen goeie getuienis' (Bloch). Ten slotte kan geheue self 'n voorwerp van die geskiedenis word (sien M.C. Lavabre, "Sosiologie van die geheue van kommunisme").
Ons het dus 'n dialektiese verband tussen geskiedenis en geheue wat mekaar voed. Let daarop dat hierdie begrip dialektiek natuurlik duidelik verstaan ​​moet word vir die CAPES ...
Die politieke en openbare gebruik van die geskiedenis om 'n kollektiewe geheue te vestig
Dit is die grootste probleem vandag. Dit het daartoe gelei dat sommige historici in groepe saamgevoeg het, soos Pierre Nora met 'Freedom for History' of Gérard Noiriel met die 'Committee for the Wigilance of the Usages of History'.
Eerstens kom die vraag na die "nasionale roman" na vore: dit is amptelike geskiedenis wat 'n "geykte" geheue benodig. Van die 19de tot die 20ste eeu waarsku die geskiedenis geheue om hierdie nasionale roman te legitimeer; ons kan die werk van Ernest Lavisse noem, wat deur die geskiedenis 'n soort 'republikeinse kategismus' tot stand gebring het, 'n model wat toe deur die Annales-beweging geskud is. Hy wil 'n tree terug neem van die nasionalismes wat geheue instrumenteel maak om tot oorlog te lei. Ons kan ook die gebruik van Geskiedenis in totalitêre lande raaksien, of oor die koloniale vraag: die geskiedenis het dikwels gedien om verowerings en oorheersing te regverdig.
Daar is dus soms 'n konflik tussen Geskiedenis en geheue. Een van die beste voorbeelde is die 'Vichy-sindroom', wat 'n 'resistentialistiese geheue' tot stand gebring het (wat die Franse as meestal weerstandbiedend beskou) wat die geskiedenis volgens Henry Rousso 'verydel en mislei' het. Hierdie neiging is in die 1970's bevraagteken deur Robert Paxton (vandag nog deur sekere historici, byvoorbeeld Claude Quétel, gesien as 'anti-Frans' ...), wat 'n terugkeer van onderdruktes en 'n herinnering beklemtoon wat sou gewees het geslote Geskiedenis. Maar terselfdertyd veroorsaak die ontploffing van hierdie slot terselfdertyd die opkoms van die negasionistiese en revisionistiese beweging ... Die kwessie van geheue kry dan voorrang bo die geskiedenis. Die beweging is aan die begin van die 80's beklemtoon, met die "moment of memory" (P. Nora): geheue neem al meer plek in, gekoppel aan die uitdagings van die hede: debatte oor Vichy, marteling in Algerië, ens. Die media en beoordelaars gaan dan voor die historici: geregtigheid moet geskied aan die slagoffers, slegs gesien as sodanig en nie ook as akteurs nie.
Ons sien dus 'n hipertrofie van die geheue en 'n krisis van die geskiedenis onder die aanranding van geheue-draers, wat 'n aantal probleme veroorsaak (anakronismes, ens.). Daar is dan drie mededingende houdings: berou en berou (verfoeilik vir die historikus); pyn en viktimisering (ter ondersteuning van eise); die versoeking van die amptelike geskiedenis sonder die reg om te inventariseer en te kontekstualiseer, vir nasionale eenheid (byvoorbeeld die herstel van die figuur van Guy Môquet). Dit lei tot makabere wenners en hiërargieë, sowel as verwarring tussen geheue, vorige en huidige sosiale stryd (met die inheemse bevolking van die Republiek).
Die historikus is ongemaklik in hierdie konteks, want hy het altyd die begeerte na nuanse, en terselfdertyd die opdrag om te praat. Is hy verantwoordelik vir hierdie situasie? Hy was nie altyd in staat om sekere gebiede (soos die geskiedenis van immigrasie) bekend te maak nie, en laat ruimte vir gedenkakteurs, wat boonop kollaterale skade aan die skool veroorsaak ...
Vir 'n gestandaardiseerde verband tussen geskiedenis, geheue en politiek
Die historikus het nie 'n monopol op die skryf van geskiedenis nie: die politikus en die wetgewer kan dit ook doen, maar as argument nie as instrumentalisering nie.
Volgens François Bédarida het die historikus dus pligte (waaraan elke onderwyser en dus 'n CAPES-kandidaat moet dink):
- verskaf al die elemente en vrae, voed die kritiese gees van burgers.
- waaksaam wees as die politiek die rooi grens oorsteek, die vryheid van onderwys inbreuk maak op 'n amptelike geskiedenis.
- aanvaar die dialektiese deel van kennis deur te weier om 'n hoogste regter te wees.
- toon die kompleksiteit van die verlede, van die status van slagoffers wat ook akteurs is (sien Françoise Vergès).
Daar is dus die reg om te onthou, maar nie die plig om te onthou nie. Aan die ander kant skuld die historikus hom 'n plig van Geskiedenis.
Hierdie artikel is geneem uit 'n kursus in die Sorbonne as deel van die voorbereiding vir CAPES, maar dit is natuurlik nie volledig nie. Lees ook:
- Geskiedenis en geheue, deur Jacques Le Goff. Foliogeskiedenis, 1988.
- H. ROUSSO, Le-syndroom de Vichy, vanaf 1944 tot vandag, Seuil, 1990.
- P. RICOEUR, geheue, geskiedenis, vergetelheid, Seuil, 2000.
- G. LION, "Geskiedenis en geheue: hoe om die geskiedenis van die uitwissing van die Jode te leer", in Die toets wat op die CAPES in geskiedenis en geografie lê, Sela Arslan, 2005, p 198-207.
- D. COLON, "Geskiedenis en geheue", in Opleiding vir die geskiedenis-geografie CAPES dossiertoets, Seli Arslan, 2006, p 12-20.