U shandukisa mulayo u langulaho vhudi ha mufhe u itela u tsireledza, u vhulunga na u bveledza phanda vhudi ha mufhe kha Riphabuliki, hu tshi khou dzhielwa ntha thodea ya mvelaphanda i sa gumi; ya u nekedza milayo ya lushaka na vhuimo vhu langulaho ndangulo ya vhudi ha mufhe; ndangulo nga masia othe a muvhuso; maga o tiwaho a vhudi ha mufhe; na mafhungo a kwameaho.
ndila ntswa kha vhusimamulayo dzi khou todea uri dzi tsireledze, u vhulunga na u alusa tshiimo tsha mufhe kha Riphabuliki.
Kha mulayo uyu, nga nnda ha musi mafhungo a tshi khou talutshedzwa nga inwe ndila?
u tshikafhadza mufhe?
Mulayo wa u thivhela u Tshikafhadza Mufhe?
u bvisela mashika mufheni kana malatwa?
laisentsi ya u bvisela malatwa mufheni?
muofisi wa vhudi ha mufhe?
malatwa a langulwaho?
pfano ya tshumisano ya ndangulo ya vhupo?
Gazethe musi i tshi khou shumiswa nga?
gese ya girinihausi?
ndangulo ya laisentsi?
nyito yo nwaliwaho kha mutevhe?
MEC a re na vhudifhinduleli ha vhudi ha mufhe?
Mulayo wa Sisiteme dza Masipala?
Mulayo wa Ndangulo ya Lushaka ya Vhupo?
Mutheo wa lushaka?
Zwithu zwi sa bvi fhethu huthihi?
tshithu tshi bviselaho gese kha ozounu?
fhethu ha u bvisela malatwa?
Mulayo uyu u katela?
vhusimamilayo vhunwe na vhunwe vhutuku ho vhumbiwaho u ya nga Mulayo uyu.
Kha Mulayo uyu, ipfi kana ṱhalutshedzo yo bviswaho kha ipfi kana kuambele kwo buliwaho kha Khethekanyo ṱhukhu ya (1) i na ṱhalutshedzo i elanaho nakwo nga maanḓa musi hu na iṋwe ṱhalutshedzo hu no khou ambiwa yone.
Ndivho ya Mulayo uyu ndi u tsireledza, u vhulunga na u alusa vhudi ha mufhe kha Riphabuliki hu tshi khou dzhielwa ntha thodea dza mvelaphanda i sa gumi.
U shumisa mulayo uyu u swikela hu tshi vha na mvelaphanda i vhonalaho ya pfanelo idzo.
Nyito dzothe dzine dza kwama mufhe kha la Afurika Tshipembe.
kha vhuimo ha muvhuso wa vundu, u ya nga khethekanyo ya 146 ya Mulayotewa.
pfeseswa na u shumiswa u ya nga milayo yo buliwaho kha khethekanyo ya 2 ya mulayo uyu.
mafhungo a ndangulo ya vhudi ha mufhe.
u vhiga tshifhinga tshothe nga vhudi ha mufhe?
Phanda ha musi hu tshi andadzwa mutheo wa lushaka, kana u shandukiswa hunwe na hunwe ho itwaho kha mutheo, Minisita u fanela u tevhedza maitele a u kwamana na vhathu u ya nga khethekanyo dza 49 na 50.
Khethekanyo ṱhukhu ya (4) a yo ngo tea u shumiswa kha tshanduko dzi songo tikedziwaho kha mutheo.
Mutheo wa lushaka u nga?
u bviselwa ha mashika hunwe fhethu kana nga tshithu tshine tsha si vhe kha vhuimo vhuthihi.
u tevhedza thodea dza Riphabuliki u ya nga pfano ya lifhasi.
u bviswa hunwe fhethu kana nga tshithu tshine tsha si vhe kha vhuimo vhuthihi kha vundu.
Maimo a lushaka o thomiwa u ya nga tshipida tsha 7 tsha tshithu tshinwe na tshinwe kana u tanganya ha zwithu ho raloho nga nnda ha u thoma maimo a kondaho kha vundu kana sia inwe na inwe i welaho kha vundu.
Ndivhadzo u ya nga khethekanyo iyi i fanela u fhambanya masia a wanalaho kha vundu.
Phanda ha musi hu tshi andadzwa ndivhadzo u ya nga khethekanyo iyi, kana tshanduko inwe na inwe kha ndivhadzo, MEC u fanela u tevhedza maitele a u kwamana na vhathu u ya nga khethekanyo 49 na 50.
Khethekanyo ṱhukhu ya (4) a yo ngo tea u shumiswa kha tshanduko i songo tikedzwaho.
U ya nga mulayo wa henefho fhethu, masipala a nga?
wana maimo kana u tangana ha zwithu kha mufhe wa tshikhalani une nga u dala ha zwithu tshikhalani, bayokhumulesheni, malatwa kana nga ndila inwe na inwe, a thoma vhuimo ha vhupo ha u bvisa malatwa u bva hunwe fhethu kana nga tshithu tshine tsha si vhe kha vhuimo vhuthihi kha vhupo ha masipala.
u ya nga tshinwe na tshinwe tsha izwo zwithu kana u tangana ha zwithu, u thoma vhuimo ha vhupo ha u bviswa ha malatwa hunwe fhethu kana fhethu hu si na zwishumiswa vhuponi ha masipala.
Arali maimo a lushaka kana a vundu o thomiwa u ya nga khethekanyo ya 7 kana ya 9 kha tshithu tshenetsho kana zwithu zwo tanganaho, masipala a nga si kone u shandukisa vhuimo uho ha lushaka kana ha vundu nga nnda ha u thoma maimo a kondaho kha vhupo ha masipala.
Phanḓa ha musi masipala a tshi tendela mulayo wo buliwaho kha khethekanyo ṱhukhu ya (1), u fanela u tevhedza maitele a vhukwamani u ya nga Ndima ya 4 ya Milayo ya Sisiṱeme ya Masipala.
mielo ine ya fanela u tevhelwa ya u bvisela mashika hunwe fhethu kana nga zwiko zwine zwa si vhe kha vhuimo vhuthihi.
Minisita vha nga divhadza kha Gazethe, nga u thomiwa ha komiti ya Nyeletshedzo ya Lushaka ya Vhudi ha Mufhe ya u eletshedza Minisita kha u shumiswa ha Mulayo uyu.
mafhungo manwe na manwe a kwamaho komiti.
Minisita vha fanela u vhea muofisi kha Muhasho ane a do shuma sa muofisi wa lushaka wa vhudi ha mufhe ane a do vha na vhudifhinduleli kha u tshimbidza mafhungo a kwamaho ndangulo ya vhudi ha mufhe kha muvhuso wa lushaka.
MEC a re na vhudifhinduleli kha vhudi ha mufhe kha vundu u fanela u vhea muofisi kha ndangulo ane a do vha na vhudifhinduleli kha u tshimbidza mafhungo ane a kwama ndangulo ya vhudi ha mufhe kha vundu.
Masipala munwe na munwe u fanela u vhea muofisi wa vhudi ha mufhe a bvaho kha ndangulo yawo ane a do vha na vhudifhinduleli ha u tshimbidza mafhungo a kwamaho ndangulo ya vhudi ha mufhe kha masipala.
Muofisi wa vhudi ha mufhe u fanela u ita mushumo kana u shumisa maanda e a fhiwa one kana e a newa one u ya nga Mulayo uyu.
Muofisi wa vhuḓi ha mufhe a nga fha mushumo kana maanḓa o buliwaho kha khethekanyo ṱhukhu ya (4) muthu ane a khou shuma kha ndangulo ya muofisi, tenda ha vha na u fhungudzea kana ha vha na vhuimo vhune ha nga vhewa nga minisiṱa u ya nga mulayo wa khethekanyo ya 46.
Muofisi wa vhudi ha mufhe u fanela u tshimbidza mishumo yawe nga ndila yo buliwaho kha mutheo wa lushaka kana wo vhewaho nga Minisita a tshi khou ya nga mulayo kha khethekanyo ya 46.
Muhasho munwe na munwe kana vundu line la vha na vhudifhinduleli ha u dzudzanya u thomiwa ha pulane ya vhupo u ya nga Ndima ya 3 ya Mulayo wa Ndangulo ya Vhupo u fanela u dzheniswa kha pulane iyo ya ndangulo ya vhudi ha mufhe.
Masipala munwe na munwe kha pulane yawe ya mvelaphanda yo tanganelanaho u fanela u dzhenisa pulane yawe yo sumbedziwaho kha khethekanyo ya 25 ya Mulayo wa Sisiteme ya Masipala, pulane ya ndangulo ya vhudi ha mufhe.
Pulane ya ndangulo ya vhudi ha mufhe i fanela?
u fha maanda, u yelana na vhudi ha mufhe, kha Ndima ya 3 ya Mulayo wa Lushaka wa Ndangulo ya Vhupo u swika hune Ndima iyo ya kwamea hone.
u fha maanda kha maitele avhudi a ndangulo ya vhudi ha mufhe.
u talutshedza uri muhasho, vundu kana masipala u shumisa hani pulane ya ndangulo ya vhuimo ha mufhe.
u tevhedza thodea dzothe sa zwe dza buliswa zwone nga Minisita u ya nga mulayo wa khethekanyo ya 46.
mishumo ya u langula vhudi ha mufhe.
vhupo vhu toda ndangulo yo teaho ya vhudi ha mufhe uri hu dzudzanywe tshiimo.
Minisiṱa a nga bula vhupo sa hune ha tea u dzhielwa nṱha u ya nga khethekanyo ṱttthukhu ya (1) arali?
vhupo vhu tshi khou wela nga fhasi ha vundu na khumbelo ya vundu ya uri Minisita a dzhie afho fhethu hu hune ha khou tea u dzhielwa ntha.
MEC ane a vha na vhuḓifhinduleli kha vhuḓi ha mufhe kha vunḓu u ya nga khethekanyo ṱhukhu ya (1) a nga bula uri vhupo vhune ha khou wela nga fhasi ha vunḓu sa hune ha tea u dzhielwa nṱha. Vho MEC vhane vha vha na vhuḓifhinduleli ha vhuḓi ha mufhe kha mavunḓu mavhili a re tsini na tsini vha nga ṱanganelana kha u bula vhupo vhune ha khou wela kha uhu vhupo sa hune ha tea u dzhielwa nṱha.
Phanḓa ha musi hu tshi anḓadzwa nḓivhadzo u ya nga khethekanyo ṱhukhu ya (1), Minisiṱa na MEC vha tea u tevhedza maitele a u kwamana na vhathu u ya nga khethekanyo ya 49 na 50.
U divhadza uri vhupo vhune ha fanela u dzhielwa ntha vhu tea u bvisiwa arali vhupo vhu tshi khou tevhedza vhuimo ha vhudi ha mufhe tshikhalani.
uri hu saathu u fhela minwedzi ya rathi musi vhupo ho divhadzwaho sa hune ha tea u dzhielwa ntha, kana tshifhinga tshilapfu tsho vhewaho nga Minisita, u tea u nekedza pulane kha MEC ya laisentsi.
hu saathu u fhela minwedzi ya rathi ho buliwaha tshiimo tsha vhupo, kana tshifhinga tshilapfu tshine tsha nga vhewa nga MEC, a nga nekedza pulane kha MEC uri i tendelwe.
Phanda ha musi hu tshi fhiwa laisentsi ya pulane ya ndangulo ya vhudi ha mufhe, Minisita kana MEC a nga toda uri muofisi wa vhudi ha mufhe o teaho a shandukise pulane hu sa athu u fhela tshifhinga tsho vhewaho nga Minisita kana MEC.
Minisita kana MEC u fanela u andadza pulane yo tendelwaho kha Gazethe hu sa athu u fhela maduvha a 90 yo tendelwa. Pulane yo tendelwaho i thoma u shuma u thoma nga duvha line ya do andadzwa ngalo.
kha mushumo uyu i nga thusa kha u thomiwa ha komiti dzi imelaho vhathu vha kwameaho.
Pulane ya ndangulo ya vhuḓi ha mufhe kha vhupo vhune ha tea u dzhielwa nṱha i fhela musi nḓivhadzo ya uri ndi fhethu hune ha tea u dzhielwa nṱha i tshi fheliswa u ya nga khethekanyo ya 17 (5).
u dzula hu tshi sedzuluswa pulane idzo.
u ita dzinwe tshanduko kha zwidodombedzwa zwi re kha mutevhe.
Mutevhe wo andadzwaho nga Minisita u kwama shango lothe ngeno mutevhe wo andadzwaho nga MEC u tshi kwama vundu li kwameaho fhedzi.
Phanḓa ha musi hu tshi anḓadzwa nḓivhadzo nga fhasi ha khethekanyo ṱhukhu ya (1), kana tshanduko iṋwe na iṋwe kha nḓivhadzo, Minisiṱa kana MEC u fanela u tevhedza maitele a vhukwamani na vhathu u ya nga khethekanyo dza 49 na 50. Khethekanyo ṱhukhu a yo ngo tea u shumiswa kha tshanduko i songo tikedzwaho kha nḓivhadzo.
i fanela u fara nzudzanyo ya tshanduko na dzinwe nzudzanyo dzi kwamaho mishumo ine ya khou itiwa nga tshifhinga tsha u nwaliwa ha mutevhe.
u bvela phanda na u fhata zwishumiswa zwa u ita mishumo yo buliwaho.
nthani ha u bviselwa ha mashika kha mufhe ane nga nthani ha u dala tshikhalani, bayokhumulesheni, u latiwa kana nga ndila inwe na inwe, u nekedza kana zwi nga itea uri hu bveledze zwithu zwi si zwavhudi kha mufhe, Minisita kana MEC are na vhudifhinduleli kha vhudi ha mufhe kha vundu a nga ita ndivhadzo kha Gazethe, a divhadza mushumo munwe na munwe u welaho kha tshigwada tsho buliwaho kha ndivhadzo uri ndi tshithu tshi bvisaho mashika tshine tsha langulwa.
kha vha dzhiele ntha?
u diimisela ha Riphabuliki u ya nga kushumisele kwa pfano dza lifhasi.
Khethekanyo ṱhukhu ya (2) a yo ngo tea u shumiswa kha tshanduko yo itiwaho i songo tikedzwaho kha nḓivhadzo.
Minisita kana MEC u fanela u vhea maimo kha mushumo munwe na munwe une wa khou dzhiiwa sa ndangulo ya u bviswa ha malatwa u ya nga khethekanyo ya 22.
ndeme ya u dala ha zwithu zwi bvisaho mashika zwo buliwaho.
Minisita nga mulayo u ya nga khethekanyo ya 46 a nga bula ndila ine maga ane a tea u dzhiiwa musi hu tshi bviswa malatwa a bvaho kha zwithu zwi bvisaho mashika zwine zwa langulwa..
u ṱoḓa vhathu vhane vha wela nga fhasi ha tshigwada tsho buliwaho kha nḓivhadzo uri vha ite nzudzanyo na u thoma pulane dza u thivhela u tshikafhadzwa ha mufhe u ya nga tshithu tsho buliwaho sa tshine tsha tea u dzhielwa nṱha kha u tshikafhadza mufhe nga fhasi ha ndima ya (a).
ṱhukhu ya (1) (b).
Pulane dza u tshikafhadzwa ha mufhe dzi fanela u tevhedza thodea dze dza buliwa nga Minisita nga mulayo u ya nga fhasi ha khethekanyo ya 46.
mafhungo manwe na manwe a yelanaho.
Muofisi wa vhudi ha mufhe a nga thoma mbekanyamushumo ya u dzhiela ntha zwithu zwe zwa swikelelwa kha vhupo zwa u thivhela u tshikafhadzwa ha mufhe.
U langula phosho na u dzinginyea.
tshiimo tsha nthesa tsha phosho na u dzinginea.
Muthu a shumisaho fhethu hunwe na hunwe hune ha khou itiwa mushumo ho ngo tea u bveledza kana u tendela uri hu bvisiwe munukho munwe na munwe u si wavhudi.
Masipala wa Methiropolitheni na wa tshitiriki u na mushumo wa u shumisa sisiteme ya u fha laisentsi ya u bvisa mashika mufheni yo buliwaho kha Tshipida tsha 2 kha Ndima ya 4, na uri kha ndivho iyo i fanela u ita mushumo wa u fha laisentsi sa zwe zwa buliwa kha iyi Ndima.
Muthu a nga ita khumbelo ya laisentsi ya u bvisela mashika mufheni kha ndangulo ya u fha laisentsi ya vhupo hune khaho mushumo u re kha mutevhe wa khou itiwa hone kana wa tea u itiwa hone, a nga shumisa fomo ya khumbelo yo buliwaho nga ndangulo ya u fha laisentsi u ya nga milayo ya ndangulo iyo.
linwalo linwe na linwe na mafhungo manwe na manwe o vhewaho nga ndangulo ya laisentsi u ya nga milayo yayo.
u fha muiti wa khumbelo tshifhinga tsha u thalutshedza nga zwitatamennde kana ndivho dza khumbelo.
Khethekanyo ya 24 ya Mulayo wa Lushaka wa Ndangulo ya Vhupo i wela kha khumbelo dzothe dza laisentsi ya u bvisela malatwa tshikhalani, ngauralo vhothe muhumbeli na ndangulo ya laisentsi vha fanela u tevhedza thodea dza khethekanyo iyo.
Muhumbeli u fanela u dzhia maga o teaho uri khumbelo yawe i dzhielwe ntha nga zwivhumbeo zwo teaho zwa muvhuso, vhathu vhane vha vha na dzangalelo na vhadzulapo vhothe.
u fara zwidodombedzwa zwinwe zwine zwa nga todiwa nga ndangulo ya u fha laisentsi.
u tshikafhadzwa hune ha nga itiwa nga u ita mushumo wo buliwaho kha mutevhe we wa itelwa khumbelo na mvelele kana zwine zwa nga bveledzwa nga u tshikafhadzwa ha mufhe, hu tshi angaredzwa mutakalo, vhuimo ha kutshilele, vhuimo ha ikonomi na ifa la mvelelo.
arali muhumbeli o tea kana e muthu o teaho u ya nga thodea dzo buliwaho kha khethekanyo ya 42.
maga manwe na manwe o bviswaho nga Minisita kana MEC a re na vhudifhinduleli kha vhudi ha mufhe kha vundu lenelo kha zwine zwa khou elana na kushumele kwa ndangulo dza u fha laisentsi na mishumo yadzo.
ya hana khumbelo.
vhudi ha mufhe wa tshikhalani hunwe na hunwe kana vhuimo ha u bvisa malatwa he ha vhewa u ya nga Mulayo uyu.
musi muthu muṋwe na muṋwe o buliwaho kha ndima ya (a) kana (b) o ita khumbelo, ya fha zwiitisi kha tsheo iṋwe na iṋwe kana u ḓivhadza tshitshavha nga zwiitisi.
Arali khumbelo ya u bvisela malaṱwa tshikhalani yo tendelwa u ya nga khethekanyo ya 33 (1) (a), ndangulo ya u fha ḽaisentsi i fanela u thoma ya bvisa ḽaisentsi ya tshifhinganyana ya u bvisela malaṱwa tshikhalani i fanela uri hu thome u dzheniswa na u tendela mushumo u re kha mutevhe.
sa vhunga Minisita kana MEC a re na vhudifhinduleli kha vhudi ha mufhe kha vundu lenelo o ta mulayo u ya nga khethekanyo ya 46 kana ya 47 ya mishumo yo buliwaho kha mutevhe nga lushaka lwayo.
Muthu ane a vha na laisentsi ya tshifhinganyana ya u bvisela mashika tshikhalani u fanela u wana laisentsi ya u bvisa malatwa musi zwishumiswa zwo vhewaho zwi tshi khou elana na thodea dza laisentsi ya tshifhinganyana ya u bvisela malatwa tshikalani.
sa vhunga Minisita kana MEC a kwameaho nga vhudi ha mufhe kha vundu lenelo a zwi vheisa zwone kha mulayo u ya nga khethekanyo ya 46 kana 47 kha mishumo yo buliwaho kha mutevhe wa lushaka lwayo.
ndila inwe na inwe ya u shuma i todeaho ine ya yelana na u bvisela malatwa tshikhalani hu tshi angaredzwa na zwishumiswa zwine zwa si vhe fhethu huthihi kana u bviswa ha malatwa nga tshithu tshine tsha khou fhira.
l() vhuimo vhuṋnwe na vhuṋwe vhune ha ṱoḓea kha u tsireledza vhuḓi ha mufhe.
toda uri muthu o faraho laisentsi a tevhedze thodea dzothe dza vhupo dza u kombetshedza muofisi a itaho mushumo wawe u ya nga Mulayo wa Lushaka wa Ndangulo ya Vhupo, hu tshi katelwa thodea ya uri muthu o wanaho laisentsi a nga ita khumbelo a isa tshitatamende tsho sethifaiwaho kha muofisi tshi sumbedzaho?
Maga manwe na manwe o dzhiiwaho, kana ane a do dzhiwa, u thivhela u bvelela hafhu u kundelwa kana u fhungudza zwithu zwine zwa nga ita uri i si bvelele.
Laisentsi ya u bvisela malatwa tshikhalani nga ndangulo ya u fha laisentsi i nga fhiriswa nga munwe wa laisentsi a i fha munwe muthu.
Muthu a nga ita khumbelo ya u fhirisela laisentsi ya u bvisela mashika tshikhalani nga u divhadza ndangulo ya u fha laisentsi kha vhupo hune mushumo wa khou itwa hone, khumbelo i nga itwa kha fomo yo buliwaho nga ndangulo ya u fha laisentsi u ya nga milayo yayo.
manwalo manwe na manwe na mafhungo ane a nga buliwa nga ndangulo ya u fha laisentsi u ya nga milayo yayo.
(4). Musi hu tshi khou sedziwa khumbelo iṋwe na iṋwe ya khumbelo ya ḽaisentsi ya u bvisa malaṱwa, ndangulo ya u fha ḽaisentsi i fanela u dzhiela nṱha mafhungo oṱhe o teaho, hu tshi katelwa arali muthu ane ḽaisentsi ya khou shandukiselwa khae u tea na u vha muthu o teaho u ya nga ṱhoḓea dzo vhewaho kha khethekanyo ya 42.
arali zwo tea kana lu lutamo lwa u tanganedza thodea dzo diswaho nga nyimele ya ikonomi na matshilisano.
musi ho nwalwa khumbelo nga muthu ane a vha na laisentsi.
u lugisa thodea.
Laisentsi i nga shanduka tshifhinga tshinwe na tshinwe musi i tshi kha di shuma, hu tshi angaredzwa u fhiriselwa hayo kha munwe muthu.
Arali ndangulo ya ḽaisentsi ya u wana khumbelo i bvaho kha muthu na ḽaisentsi u ya nga khethekanyo ṱhukhu ya (1) (d).
u fhambana hune ha khou todea arali hu songo tendelwa u ya nga mulayo munwe na munwe na u kwamana na tshitshavha.
Maga u ya nga khethekanyo ṱhukhu ya (4) a fanela u katela u anḓadzwa ha nḓivhadzo kha ḓzigurannda dzine dza wanala kha vhupo vhune mashumo u re kha mutevhe wa khou bvelelela hone.
u vha na zwinwe zwidodombedzwa zwine zwa nga todiwa nga ndangulo ya u fha laisentsi.
Ndangulo ya u fha laisentsi i fanela u sedzulusa laisentsi ya u bvisela malatwa tshikhalani nga murahu ha tshifhinga tsho buliwaho kha laisentsi.
Muthu o faraho laisentsi ya u bvisela malatwa tshikhalani phanda ha musi tshifhinga tshayo tshi tshi fhela a nga ita khumbelo ya u vusuludza laisentsi kha ndangulo ya u fha laisentsi.
Muthu o faraho laisentsi ya u bvisela mashika tshikhalani phanda ha musi i tshi fhelelwa nga tshifhinga a nga ita khumbelo ya u i vusuludza kha ndangulo ya u fha laisentsi kha vhupo hune mushumo wa khou itiwa hone, a nga ita khumbelo kha ndangulo ya u fha laisentsi kha fomo yo vhewaho nga ndangulo ya u fha laisentsi u ya nga milayo yayo.
linwalo linwe na linwe na mafhungo a todiwaho nga ndangulo ya u fha laisentsi u ya nga milayo yayo.
Muthu o faraho laisentsi ya tshifhinganyana ya u bvisela malatwa tshikhalani a nga si ite khumbelo ya u vusuludza laisentsi ya tshifhinganyana lu fhiraho luthihi.
Khethekanyo dza 31, 33 na 36, kha vha dzi vhale na tshanduko dzo teaho sa izwi mafhungo a tshi todea kha khumbelo ya u vusuludza laisentsi.
Muofisi wa vhudi ha mufhe a nga toda uri muthu a re na laisentsi ya u bvisela malatwa tshikhalani a nange muofisi wa u langula u bviselwa ha malatwa tshikhalani, a tshi khou dzhiela ntha tshiimo na lushaka lwa mushumo u re kha mutevhe we wa fhiwa laisentsi.
u dzhia maga othe a pfalaho u itela uri hu vhe na u tevhedza zwavhudi thodea dza laisentsi.
A hu na tshithu na tshithihi kha khethekanyo iyi tshine tsha khou kwama thodea na mbadelo dza muthu o faraho laisentsi uri a tevhedze vhuimo na thodea dza laisentsi.
arali muthu uyo a na laisentsi ya u bvisela malatwa tshikhalani kana inwe ndangulo nga fhasi ha Mulayo uyu, Mulayo wa u Thivhela u Tshikafhadzwa ha Mufhe kana mulayo munwe na munwe we wa imiswa kana wa pfukiwa.
arali ndangulo ya mushumo kana nyito i re kha mutevhe une wa vha thero ya u shuma kana u siho zwandani zwa muthu ane a vha na vhukoni ha thekhinikhala.
u tshikafhadza mufhe hune ha pfuka kana hune ha nga pfuka, pfano ya lifhasi ine ya vhofha Riphabuliki i yelanaho na u thivhela, u langula kana u lugisa mufhe, zwi tshi khou itiswa nga zwithu zwine zwa khou bviselwa mufheni zwi tshi bva kha tshibveledzi.
Arali, nga murahu ha thodisiso, Minisita a vha na muhumbulo wa uri zwithu zwine zwa khou bviselwa kha mufhe zwi tshi bva kha tshibveledzi kha Riphabuliki zwi nga vha na mvelele i si yavhudi kha vhudi ha mufhe, vhupo na , mutakalo wa vhathu kha linwe shango line la si vhe Riphabuliki, u ya nga khethekanyo ya 46, Minisita a nga vhea milayo ya u thivhela, u laula kana u lugisa u bvisiwa ha malatwa nga ngomu ha Riphabuliki.
MEC a re na vhudifhinduleli ha vhudi ha mufhe kha vundu linwe na linwe li kwameaho.
tshiimo, maitele a u linga na maitele a Llaborathori ane a tea u tevhelwa kha u ita dzitsumbo, tsedzuluso, milingo, mielo kana u langula tshithu.
Minisita nga u shumisa mirado ya Khabinete i re na vhudifhinduleli kha mafhungo a zwa nnda, a nga eletshedza muvhuso wa shango linwe na linwe line la do kwamea nga mulayo phanda ha musi u tshi andadzwa.
u pfuka kana u kundelwa u tevhedza thodea dze dza vhetshelwa thungo kha mbetshelwa ya Mulayo uyu u ya nga khethekanyo ya 51.
Muthu ane a khou shumisa tshithu tshi bviselaho malatwa mufheni u na mulandu wa vhutshinyi arali u tshikafhadza ho buliwaho ho dalesa u fhira vhuimo ha malatwa ane a tea u bviswa nga itsho tshitshikafhadzi tshi langulwaho.
Muthu ane a khou ita mushumo u re kha mutevhe u na mulandu wa vhutshinyi arali tshitshikafhadzi tsho buliwaho tshi tshi khou bvisa malatwa ane a fhira tshivhalo tsho buliwaho kha laisentsi tsha u bvisela malatwa tshikhalani.
Muthu o waniwaho mulandu wa vhutshinyi ho buliwaho kha 44 o tewa nga faini, kana a valelwa tshifhinga tshi sa fhiriho minwaha ya fumi, kana zwothe faini na u valelwa.
u shela mulenzhe nga muthu we a wanala mulandu kha u tshikhafhadza hothe ha vhupo nga fhasi ha vhuimo vhune ha kushumele.
mafhungo mannwe na manwe a ndeme kha u shumisa Mulayo uyu.
MEC a nga vhea ndaela dzine dza si yelane na Mulayo uyu, ine ya kwama mafhungo o buliwaho kha khethekanyo ya 46 (c) u swika kha (n).
u tanganya nga u livhisa kha khoudu inwe na inwe ya mushumo kana maimo a lushaka kana a lifhasi ane a kwama vhudi ha mufhe.
zwothe faini na u valelwa.
Phanda ha musi hu tshi andadzwa milayo minwe na minwe u ya nga khethekanyo ya 46 kana 47, kana u shandukiswa hunwe na hunwe ha mulayo, Minisita kana MEC u tea u tevhedza maitele a vhukwamani u ya nga khethekanyo ya 49 na 50.
Khethekanyo ṱhukhu ya (3) a yo ngo tea u shumiswa kha tshanduko i songo tikedzwaho kha milayo.
Phanda ha musi hu tshi shumiswa maanda ane u ya nga mbetshelwa ya Mulayo uyu, a tea u shumiswa u ya nga khethekanyo iyi na khethekanyo ya 50, Minisita na MEC a re na vhudifhinduleli kha vhudi ha mufhe kha vundu u tea u tevhedza maitele a vhukwamani o teaho kha vhuimo honoho.
u tendela tshitshavha tshi tshi shela mulenzhe kha maitele u ya nga khethekanyo ya 50.
u tendela vhathu vha tshi shela mulenzhe kha maitele u ya nga khethekanyo ya 50.
kha gurannda nthihi ine ya andadzwa kha shango lothe, kana arali u shumiswa ha maanda hu tshi do kwama vhupo ho buliwaho fhedzi, a nga andadzwa kha gurannda nthihi ine ya andadzwa kha vhupo honoho.
thalutshedzo i pfalaho kana ndivho.
Minisita kana MEC kha nyimele yo teaho a nga tendela muthu munwe na munwe a re na dzangalelo kana tshitshavha uri vha ite thalutshedzo nga u tou amba kana vha fhe ndivho dzavho Minisita kana MEC, kana muthu we a vhewa nga Minisita kana MEC.
Minisita kana MEC u fanela u sedzulusa nga vhuronwane makumedzwa othe kana u hanedza ho wanalaho kana ho nekedzwaho phanda ha musi a tshi shumisa maanda.
Muthu munwe na munwe kana tshivhumbeo tshinwe na tshinwe tsha muvhuso tshi nga nwala, u ita khumbelo kha Minisita uri tshi si dzheniswe kha khumbelo ya mbetshelwa inwe na inwe ya Mulayo uyu.
Khumbelo u ya nga khethekanyo ṱhukhu ya (1) i fanela u rumelwa na zwiitisi.
a nga hana khumbelo.
Mulayo wa u Thivhela u Tshikafhadzwa ha Mufhe u khou shandukiswa hafha.
Tshithu tshiṋwe na tshiṋwe tshi itiwaho kana tshe tsha vha tsho tea tsho itiwa nga fhasi ha mbetshelwa yo shandukiswaho nga kheṱhekanyothukhu ya (1) na tshine tsha nga itiwa u ya nga mbetshelwa ya Mulayo uyu, tshi fanela u dzhiiwa sa tshe tsha itwa nga fhasi ha mbetshelwa ya Mulayo uyu.
Musi Mulayo uyu u tshi thoma u shuma thanziela dzothe dzi re hone zwino dzo bviswaho nga maitele o buliwaho nga Shedulu ya 2 ya Mulayo wa u Thivhela u Tshikafhadzwa ha Mufhe dzi tea u dzhiiwa dzi dza tshifhinganyana dza u bvisela malatwa kha mufhe zwo bviswaho u ya nga Mulayo uyu lwa tshifhinga tsha minwaha mivhili u bva duvha line Mulayo uyu wa thoma u shuma.
Muofisi wa vhudi ha mufhe wa lushaka u fanela u bvisa linwalo la u khwathisedza li tshi ya kha muthu a re na laisentsi ya thanziela ya u nwalisa ya tshanduko kha tshiimo tsha laisentsi ya u bvisela malatwa mufheni hu sa athu u fhela maduvha a 90 u bva duvha line Mulayo uyu wa thoma u shuma.
Muthu a re na ḽiṋwalo ḽo ṋwaliwaho lṄa u khwaṱhisedza ḽo buliwaho kha khethekanyo ṱhukhu ya (2) u tea u ita khumbelo ya ṱhanziela ya u bvisela mashika mufheni hu saathu u fhela ṋwaha u bva ḓuvha ḽine Mulayo uyu wa thoma u shuma.
U kundelwa u ita khumbelo dzo teaho hu saathu u fhela tshifhinga tsho vhewaho nga fhasi ha khethekanyo ya (3) zwi amba uri ḽaisentsi ya tshifhinganyana ya u bvisela malaṱwa tshikhalani yo buliwaho kha khethekanyo ṱhukhu ya (1) a i tsha shuma.
thodea dzothe dza tshifhinganyana dza laisentsi ya u bvisela malatwa tshikhalani.
Nga nnḓa ha khethekanyo ya (5), ndangulo ya u fha ḽaisentsi i nga ṱoḓa uri hu vhe na u sedzuluswa ha ḽaisentsi ya tshifhinganyana ya u bvisela malaṱwa tshikhalani u ya nga khethekanyo ya 39 kana u fhambanya zwifhinga zwe zwa buliwa kha khethekanyo ya 38 phanḓa ha musi hu tshi bviswa ḽaisentsi ya u bvisela malaṱwa tshikhalani ye ya buliwa kha khethekanyo ṱhukhu ya (5).
Hu tshi kha di vha ho imelwa mutevhe wa u divhadza sa zwe zwa buliwa kha khethekanyo ya 20, maitele o buliwaho kha Shedulu ya 2 ya Mulayo wa u Thivhela u Tshikafhadzwa ha Mufhe a fanela u dzhiiwa sa mishumo i re kha mutevhe.
Hu tshi kha di vha ho imelwa u vhewa ha vhuimo ho buliwaho kha khethekanyo ya 6, maga a vhudi ha mufhe wa tshikhalani ane a khou wanala kha Mulayo wa u Thivhela u Tshikafhadzwa ha Mufhe a do bvela phanda na u shuma.
Mulayo uyu u vhidzwa u pfi Ndangulo ya Lushaka ya Vhupo: Mulayo wa Vhudi ha Mufhe, 2003, na hone u thoma u shuma nga duvha lo vhewaho nga Minisita nga ndivhadzo ya kha Gazethe.