Suur - Wikipedia
Reaksie tussen magnesium en soutsuur, waardeur magnesiumchloried en waterstofgas ontstaan
Reaksie tussen kalsiumkarbonaat en soutsuur, waardeur kalsiumchloried, water en koolstofdioksied gevorm word. Dit vorm skuim in die reageerbuis.
'n Suur is in daaglikse lewe 'n middel soos asyn of suurmelk wat 'n suur smaak het. In die chemie het die begrip suur en sy teendeel basis belangrike ontwikkelings deurgemaak en die definisie is in vier fases verander en verder verfyn.
Volgens een van die definisies is 'n suur 'n stof wat in water opgeloste protone afstaan. Die negatiewe ioon wat oorbly word die suurres genoem. Metale soos yster, sink of magnesium los op in waterige oplossings van sure onder vrystelling van waterstofgas. Edelmetale soos goud, platinum en palladium los net op in sterk oksiderende oplossings soos gekonsentreerde swaelsuur, salpetersuur of koningswater. Die oplosproses word glad nie deur die suur protone bevorder nie.
1 Vier historiese teorieë
2 Lavoisier se suurstofteorie
3 Die Arrhenius-teorie
3.1 Sterk en swak sure
3.2 Nadele van die Arrheniusteorie
4 Die Brønsted-Lowry-teorie
5 Die Lewis-teorie
5.1 Waterstofvrye Lewis-sure
Vier historiese teorieë[wysig]
Mens kan vier verskillende teorieë oor sure en basisse onderskei
Die suurstof-teorie van Lavoisier (einde 18e eeu)
Dié teorie gaan uit van die gedagte dat suurstof nodig is om 'n suur te vorm. Sure (en basisse) word gesien as oksiede opgelos in water.
Die (H+/OH-)-teorie van Arrhenius (middel 19e eeu)
Die Arrheniusteorie beskou enige stof wat H+ kan afsplits in water as 'n suur en enige stof wat hidroksiel OH- kan afsplits as basis. Suurstof staan sy sentrale rol af aan waterstof.
Die proton-teorie van Brønsted en Lowry (1923)
Die Arrhenusteorie word verfyn en veralgemeen. Sure word gesien as protonskenkers en basisse as protonakseptore. Hidroksiel is net een van die moontlike akseptore en water is net een van die moontlike oplosmiddels. Die sentrale rol van waterstof word nog sterker beklemtoon
Die elektronpaar-teorie van Lewis (1923)
Die suur/basis-teorie van Lewis is nog algemener. Bassise word gesien as skenkers van elektronpare en sure as akseptore daarvan. Die sentrale rol word nou nie meer deur 'n bepaalde element gespeel nie.
Lavoisier se suurstofteorie[wysig]
Reeds in die 17e eeu was mense bewus dat daar 'n teenstelling tussen sure en basisse bestaan. Suur vrugte, versuring van melk of wyn en 'n groeiende aantal anorganiese sure was lank reeds bekend. Uit as van hout het mense loog verkry, wat 'n heel sterk basis is. Ook lakmoes, 'n indikator wat van kleur verander na gelang van die suurgraad was bekend. Boyle het reeds in 1680 daaroor berig. Mens kon die kleur van blou na rooi verander deur suur toe te voeg en weer na blou deur 'n basis toe te voeg. Die oorsaak van dié fenomeen was egter minder duidelik.
Die ontdekking van suurstof en die rol wat dié element speel by die verbranding en die vorming van oksiede, het die teorievorming oor sure en basisse bestendig. Lavoisier se teorie van 1787 stel dat elke suur 'n kombinasie was van "'n basiese beginsel" en suurstof en het die oksiede van elemente ingedeel in suur en basiese oksiede. Sy klassifikasie kan met reg suksesvol genoem word. Oksiede uit die suurgroep soos swaeldioksied of fosforpentoksied vorm sure wanneer hulle in water opgelos word en oksiede uit die andere groep soos kalsiumoksied vorm basisse. Later het geblyk dat dit ook met die periodieke tabel ooreenstem. Die kolomme links in die tabel soos die alkaliemetale lewer basiese oksiede, en die kolomme regs suur oksiede. Elemente in die middel soos aluminium en silikon lewer "amfotere" oksiede wat somtyds as sure en somtyds as basisse op kan tree. Vir elemente met meer as een oksidat