Korrupsie dra by tot Noord-Kaapse droogtekrisisBlouwildebeeste wat gevrek het as gevolg van die droogte. Foto: Chris van Beljon. Dis nie net diere wat nie kos hier in die Noord-Kaap het nie, maar die mense op die plase ook. Só sê Chris van Beljon, stigter van Boere Droogtehulp SA. “Omtrent 80% van die plase hier het al hul werkers afgelê omdat hulle nie meer die werkers kan bekostig nie. Kinders word uit skole gehaal omdat die koste nie meer gedek kan word nie. Sowat 100 boere het al vanjaar selfmoord gepleeg weens die droogte.” Hy sê buiten die droogtehulp wat sy organisasie en ander soortgelyke organisasies aan die boere bied, kry hulle geen ondersteuning van die owerhede nie. “Die regering sleep sy voete en verklaar nie die Noord-Kaap tot rampgebied nie. As hy dit sou doen, sou finansiering beskikbaar gestel kon word vir die saak,” sê hy. Hy beweer dat die vorige jaar se hulpfonds deur regeringsamptenare gesteel is. Willie Aucamp, ŉ parlementslid en Demokratiese Alliansie-raadslid vir die Noord-Kaap, verduidelik dat dié party in Julie al versoeke gerig het tot Zamani Saul, die Noord-Kaapse premier, om die gebied tot rampgebied te verklaar. “Ons het ook al verdere druk toegepas met ŉ landwye petisie om die bal aan die rol te kry.” Aucamp beweer dat wanbesteding, korrupsie en geld wat “sommer net wegraak” ŉ groot bydraende faktor is tot die voortslepende laksheid van die staat. “Om die Noord-Kaap tot rampgebied te verklaar, moet dit in die staatskoerant gepubliseer word vir kommentaar en kapsie. Alvorens dít kan gebeur, moet ŉ oudit oor die vorige jare se finansiering vir droogtehulp uitgevoer word, en dit is waar die probleem lê.” Andrew Louw, die DA se premierskandidaat vir die Noord-Kaap, gaan volgende week weer met Saul praat om die plaaslike regering verder tot optrede aan te spoor en hul huis in orde te kry. Intussen het die DA ŉ verslag saamgestel wat toon indien die streek nie bogemiddelde reënval in die komende somerreënvaltydperk ontvang nie, sal een miljoen grootvee soos beeste (“nie skape of wild nie”) verlore gaan. “As jy dit in randwaarde omskakel, is dit oor die R10 miljard wat die boere in die Noord-Kaap verloor.” Verder het die verslag gewys dat sowat 62 000 mense hul werk kwyt is weens dié droogte. “Elke werknemer onderhou argumentsonthalwe vier mense, wat beteken dat ŉ kwart miljoen mense nie meer geld en kos gaan hê nie. Dit sluit die waardeketting in. Dis werklik astronomies,” sê Aucamp. Hy vertel dat hy verlede week op ŉ feitesending deur die Noord-Kaap getoer het en in verskeie dorpe stilgehou het, onder meer Calvinia, Kenhardt, Upington, Kimberley en Victoria-Wes. Skape wat reeds gevrek het as gevolg van die droogte. Foto: Chris van Beljon. “Geskok is nie die woord nie, jy staan verslae daar en skape vrek op ŉ streep. Ons het ŉ boer op Kenhardt ontmoet wat 14 000 ha probeer onderhou. Hy het net 200 skape oor. Hy het tans nie eens geld om vir sy bakkie bande te koop sodat hy kan ry om die gevrekte skape se karkasse op te tel nie. Mense verstaan nie die pyn en hartseer waardeur die mense hier gaan nie,” sê Aucamp. Hy vertel verder dat ŉ gemeenskapslid, Marianne van Niekerk, intussen ŉ “briljante voorstel” gemaak het dat die treintrokke wat tussen Saldanha en Sishen na die Kumba-ysterertsmyn loop, deur die regering ingespan word om verdere hulp aan die sukkelende boere te verleen. “Tans is een van die grootste uitgawes van verskeie droogtehulp-organisasies nie produkte wat hulle aanry nie, maar die vervoer self. Derduisende rande word bestee aan diesel en dies meer.” Die DA beraam dus tans planne om met die direkteure van die Kumba-myn, wat aan Anglo American behoort, te vergader om die logistieke sy van só ŉ plan in werking te laat tree. Die treinwaens, wat ystererts tussen die myn en die hawe in Saldanha vervoer, keer leeg terug na die myn nadat die vrag in die Wes-Kaap afgelaai is. “Ons kan die waens, wat ŉ 5 km lange ketting vorm en vier tot vyf trokvragte in een wa kan pas, gebruik om mieliereste, koringreste en voerbale wat beskikbaar is na die gebiede te vervoer.” Die versoek om die plan te bespreek sal volgende week gerig word. Suid-Afrika stuur op ŉ ramp af Van Beljon glo dat Suid-Afrikaners volgende jaar baie duurder vir skaapvleis gaan betaal. “Die enigste rede hoekom vleis tans so goedkoop is, is omdat die boere noodgedwonge ontslae moes raak van hul vee en in groot maat moes verkoop. Ons gaan dalk volgende jaar R1 000 vir ŉ skaaptjoppie betaal,” sê hy. Hy skat oor die sewe jaar dat die droogte al in Suid-Afrika woed, het boere hul veegetalle reeds uitgedun van ŉ gemiddelde 5 000 skape per boer tot omtrent 200 stuk. In 1980 het Suid-Afrika 117 000 plase gehad. Vandag staan die syfer op net meer as 26 000, sê Van Beljon. Hy glo dat daar binne die volgende vier jaar nog 12 000 plase verlore sal gaan. “Ons is op ŉ afdraande en dit raak net erger. Daar is nie meer vleis oor nie.”