Die ‘myn’ van nuwe woorde in Afrikaans | Netwerk24
Die ‘myn’ van nuwe woorde in Afrikaans
Deur Jana Luther 20 April 2018 00:00
Een van die lekkertes van my werk vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) is om dop te hou hoe Afrikaans met die wêreld tred hou.
Kyk byvoorbeeld Suzette Truter se oorsig oor digitale geldeenhede in Sarie van April: “kriptogeld”, “kriptogeldeenhede”, “blokkettings”, “bitcoin-myners”. In Afrikaanse verklarende woordeboeke moet die jongste betekenisuitbreiding van die werkwoord “myn” nog verreken word, besef ek toe ek dit lees. Want “myn” het nou drie betekenisse: om diamante, goud en ander minerale uit die grond te grawe; om belangrike inligting tussen ’n klomp ander data te vind; én deesdae ook om deur ’n kriptografiese proses meer eenhede van ’n kriptogeldeenheid te verkry!
Vir Rapport berig Johan Eybers laas Sondag pasiënte van staatsklinieke hoef nie meer ure in toue vir chroniese medisyne te wag nie, danksy nuwe “kitsbank-apteke”, of “kitsbankklinieke”. Die woorde “OTM-apteek” en “OTM-kliniek” word ook gebruik. “Bank”, “OTM”, “kliniek”? As jy my vra, is dit gewoon ’n “kitsapteek” of “OMM” (’n “outomatiese medisynemasjien”).
Johan Badenhorst van Voetspore-faam gaan in ’n nuwe reeks vir Via mikrobrouerye se biere beproef, maar “beslis nie ‘boetiekbier’ nie”, sê hy aan Huisgenoot: Hy, die skrywer Johan Bakkes, en Ampie Kruger van die Wild Clover-brouery op Stellenbosch verkies “vakmansbier”, want “dis immers ’n vakman wat daaraan werk, en dit word behoorlik bewerk”.
Gaan “vakmansbier” posvat? Die tyd sal leer – ook wat vrouebiermakers van dié woord dink.
Ek stem saam, maar in die omgang is “boetiekbier” al gevestig. Gaan “vakmansbier” posvat? Die tyd sal leer – ook wat vrouebiermakers van dié woord dink. (In Nederlands is “ambagtelike bier” in. Dus ook “ambagsbier”?)
’n Omstrede “selfdoodkapsule” was in die nuus; nie die medisynesoort nie, maar een wat soos ’n ruimtetuigie lyk. ’n Genadedoodaktivis wil desperate mense help om dit in 3D te druk sodat hulle daarin kan klim, ’n knoppie kan druk en hul lewe met stikstof kan beëindig.
By Ton den Boon, hoofredakteur van die Nederlandse Dikke van Dale, het ek onlangs “wanhoopsdood” gesien. En “wanhoopsterfte”: die dood van iemand wat weens uitsiglose lewensomstandighede sy/haar eie dood bewerkstellig. Bruikbare woorde, het ek gedink.
Hier is nog ’n paar uit Den Boon se blog by www.taalbank: “privaatheidskrisis” (ná die Facebookskandaal); “spieëldieet” (minder in die spieël kyk sodat jy minder beswaard hoef te wees oor hoe jy lyk); en “berustingsindroom”, of “apatiesindroom”, by vlugtelingkinders wat in hulleself gekeer raak en in ’n soort koma verval.
Gewaar jy ook in die media, in berigte en artikels oor nuwe ontwikkelings, uitvindings en ontdekkings nuwe Afrikaanse woorde en betekenisse wat nog nie in die nuutste uitgawe van die HAT, in VivA se woordeboekportaal, opgeneem is nie? Meld hulle aan by https://viva-afrikaans.org/varsgebek.
Luther werk vir VivA en is redakteur van die HAT.
Meer oor: Taal | Afrikaans | Woorde
Pluime in hoed van dié skrywers