Afrikaans se toekoms in die internet se wolk – Deon Opperman | Maroela Media
Deon Opperman. Foto: Argief.
Sy gesprek het gedraai by die gehalte van Afrikaanse dramas, en die "angry young man" van Afrikaanse teater het gelamenteer oor hoe min werklik goeie werk dit tot op die planke maak. Afrikaans is die Atterbury Trust se hart se punt, en ons het agterna verder met hierdie Opperman gesels oor wat ons almal te doen staan:
Een van die punte wat jy aangeraak het, is dat dit so sukkel om sitvlakke op sitplekke te kry vir gehaltedramas in Afrikaans, terwyl kommersiële vermaak gedy. Wat is jou gedagtes oor hoe mens die vraag na gehalteproduksies kan verhoog?
Dit grief my dat gehore bereid is om tussen R250 en R300 per kaartjie te betaal om 'n massaproduksie van 'n musiekblyspel te sien, terwyl hulle kla as hulle R100 by 'n kunstefees moet betaal vir 'n hoëklas-produksie met grootse akteurs, deur bekwame dramaturge geskryf en deur bekwame regisseurs geregisseer. Minder as 2 000 mense sal gaan kyk na daardie produksie by die fees, terwyl die musiekblyspel deur 20 000 gesien sal word.
Dit is 'n onderstebo situasie. Hou in gedagte, as die prys van kaartjies by feeste in ooreenstemming gebly het met inflasie sedert die middel-80s, dan behoort die korrekte prys vir 'n feeskaartjie vandag sowat R350 te wees. G'n mens sal dit betaal nie, tog betaal hulle heel rustig R450 tot R550 om 'n musiekspel by die Monte Casino te sien. Dit beteken dus dat hoëgehalte- Afrikaanse dramaproduksies, weens die beperking op die kaartjiepryse, nie lewensvatbaar is nie.
Die Atterbury Trust beywer hom vir die groei en behoud van Afrikaans; dis hoekom hulle belê het in die Atterbury Teater, en hoekom hulle betrokke raak by instansies soos VivA en GrootFM. Dink jy korporatiewe Suid-Afrika het 'n verantwoordelikheid ten opsigte van die uitbou en ondersteuning van Afrikaans?
Nee, 'n besigheid se bestaansrede is om profyt te maak, nie om liefdadigheid uit te deel nie. Ja, gegewe dat hulle dieselfde regte as burgers het, het hulle dieselfde verantwoordelikhede as 'n burger (wat hulle dikwels nie nakom nie), maar net so min as wat dit elke burger se "verantwoordelikheid" is om die kunste te borg, so min is dit 'n korporasie se verantwoordelikheid om dit te doen. Korporasies borg 'n kunsproduk as hulle dink dat daardie borgskap 'n bydrae sal lewer tot die bemarking en positiewe persepsie van hul handelsmerk. Daar's nie 'n greintjie liefdadigheid daaraan verbonde nie.
Maar as jy my sou vra of ek dink dat die kunste beskermhere nodig het, dan is my antwoord, ja. Want die kunste was nog nooit finansieel lewensvatbaar nie, omdat dit laaste in die tou staan ten opsigte van Maslow se hiërargie van behoeftes. 'n Mens bekommer jou eers oor die betekenis van die bestaan nadat jy kos in jou maag en 'n dak oor jou kop het. En ongelukkig vir die meerderheid mense het hulle net genoeg geld om hieraan aandag te kan gee, indien nie te min geld om selfs dit te kan doen nie.
As jy enige Afrikaanse instansie/persoonlikheid kon uitdaag om iets spesifieks by te dra tot die saak van Afrikaans, wie en wat sou dit wees?
En as jy 'n wenner moes aanwys vir 'n toekenning vir Die Beste Afrikaner van 2015, wie sou jy kies en hoekom?
Karen Meiring. Ek ag haar die persoon wat verreweg die meeste vir Afrikaans gedoen het die afgelope 20 jaar, en sonder enige formele erkenning:
Sy het 'n sentrale bydrae gelewer tot die stigting en sukses van die KKNK te Oudtshoorn.
Sy het kykNET uitgebou tot die dominante kanaal op DStv.
Sy is die stigter en dryfveer agter die Silwerskerm Filmfees.
Sy het die Fiësta Toekennings gestig (wat vandag die gesogste toekennings in Afrikaanse teater is).
Sy't gesorg dat kykNET talle Afrikaanse kunstegeleenthede ondersteun asook Afrikaanse vollengte rolprente.
Haar bydrae is in 'n klas van sy eie en ek glo sy hoort 'n erepenning by die Akademie daarvoor te ontvang.
Dat terwyl die feeste die Afrikaanse taal feesvier, almal welkom is om saam te kom feesvier, nes ons ook by die Duitsers se Oktoberfest gaan saamkuier en hul taal en kultuur deel.
Gestel iemand bemaak aan jou 'n paar miljoen rand om iets beduidends vir Afrikaans te doen, hoe sou jy dit aanwend?
Benewens die drama-argief sou ek 'n trust skep met een doel – om 'n paar uitmuntende Afrikaanse dramas elke jaar op te voer en daarmee te toer, sonder dat die kunstenaars daarby betrokke hulle oor hul salarisse hoef te bekommer.
Kom ons kyk in die kristalbal na 2050. Waar sien jy Afrikaanse drama, letterkunde en kuns?
Ek glo nie dat Afrikaans nog teen 2050 in Suid-Afrika gepraat sal word nie. Dit sal wel in die huise van 'n Afrikaner-diaspora reg om die wêreld gepraat word, maar nie baie nie. Daarom is dit vir my so belangrik om die argief te stig, sodat eendag, wanneer Afrikaans verdwyn het, daar 'n permanente rekord in die sogenaamde wolk sal wees van die taal wat my moedertaal was.
Stem een miljoen persent saam met alles en veral die antwoord op die eerste vraag. Ai mense, Afrikaans gaan nie bly voortbestaan NET deur musiekfeeste nie. Almal k*k en kerm gedurig oeee, die ANC wil Afrikaans doodmaak en oeee, dit en dat, maar koop hul goeie Afrikaanse boeke? Woon hul goeie produksies by?? DIS wat 'n taal laat groei en gedy – nie (noodwendig)bokkie-sokkie-rokkie musiek nie!Dankie tog vir mense soos Deon en kie.
Wat 'n pessimis. Ons is 'n baie groter en magtiger volk as baie ander Europese volkere. Vat byvoorbeeld die Yslanders: daar is net so bietjie meer as 300 000 van hulle. En hulle was nog nooit bevrees dat hul taal sal verdwyn nie. Daar is nog 'n paar miljoen van ons hier, in die res van Afrika en ook 'n paar plekke reg oor die wereld.