Die rol van liefde en spel in die ontwikkeling van jou kind
Liefde & Spel
Tydens die eerste paar maande van ‘n baba se lewe vind die ontwikkeling van die oorlewings- en emosionele-brein plaas en dit is dus belangrik dat hul die nodige sekuriteit ervaar deurdat hul basiese behoeftes bevredig word sowel as deur onvoorwaardelike liefde en aanvaarding.1 ‘n Kind vorm aanvanklik ‘n beeld van hulself na aanleiding van die hantering deur hul versorgers. Hier deur voel hul geliefd en spesiaal of andersinds ongeliefd en verstote. ‘n Kind se emosionele ontwikkeling is belangrik aangesien dit ‘n belangrike invloed het op hul algehele ontwikkeling en ‘n invloed het op hul geheue ontwikkeling en motiveringsvlakke en sodoende beinvloed dit ‘n kind se algehele leerervaring.
Kinders ervaar net soos volwassenes liefde op ‘n verkeidenheid maniere onder andere deur fisiese aanraking, opbouende woorde, kwaliteittyd, geskenke en diensbaarheid.2 Die vel is een van die grootste sintuie en dus speel fisiese aanraking ‘n baie belangrike rol in die oordrag van liefde veral by die jonger kind.
Die belang van spel in kinderontwikkeling
Spel is ‘n spontane, genotvolle en aktiewe proses waardeur die kind se denke, emosies, aksies en verhoudings gevorm word.
Spel lewer ‘n belangrike bydrae tot die binding tussen ‘n kind en versorger en dit dra dus by tot ‘n kind se algehele ontwikkeling ten opsigte van motoriese-, kognitiewe-, emosionele en sosiale ontwikkeling. Dit bied die kind ‘n geleenthied om hulself, hul omgewing asook hul versorgers te ontdek en bied hul die geleentheid om nuwe vaardighede in te oefen. Tydens spel leer hul om eenvoudige probleme op te los en om hulself toepaslik uit te druk; die vaardigehede kan dus later gebruik word om meer ingewikkelder probleme en situasie op te los.
Hoe om met jou baba te speel om optimale ontwikkeling te bevorder
Optimale speelgeleenthede word gekenmerk deur vertroeteling en versorging, die nodige sekuriteit en toepaslike uitdagings om u kind geinteresserd te hou.
Spel begin al reeds tydens die eerste paar weke van ‘n kind se lewe. Spel word nie net gesien as ‘n spesifieke speelaktiwiteit maar word gedefinieer as spel deur die manier waarop die aktiwiteit uitgevoer word, dus kan ‘n alledaagse aktiwiteit soos om ‘n doek te ruil gesien word as speel indien dit met die nodige aanvaarding en speelsheid uitgevoer word.
Die eerste fase van spel word gekenmerk deur sensoriese-motoriese spelaktiwiteite. In die fase is dit dus belangrik om die kind se sensoriese ervaringsveld te ontwikkel en te gebruik om sodoende hul motoriese ontwikkeling te bevorder. Dit is dus belangrik dat speel aktiwiteite visie, gehoor, tas en beweging insluit en dat jou baba aan ‘n verskeidenheid kleure, geluide, teksture, voorwerpe en situasies blootgestel moet word tussen 0 – 12 maande. Hul raak egter vinnig moeg en oorgestimuleerd, dus moet stimulerende aktiwiteite aanvanklik slegs vir kort periodes (ongeveer 10 – 15 minute) gebruik word en geleidelik vermeerder word.
Dis belangrik om jou baba se reaksie op verskillende stimuli te monitor en die aktiwiteit daarvolgens aan te pas. Onthou dat die speletjies en interaksie met jou baba gaan verskil volgens die tyd van die dag aangesien sekere aktiwiteite meer kalmerend sal wees en ander meer stimulerend. Kies altyd meer rustiger, kalmerende aktiwiteite voor slaaptyd.
Dis baie belangrik dat jou baba genoeg tyd op die grond en in ‘n maagliggend posisie sal spandeer om motoriese ontwikkeling te bevorder. Lê op jou rug met jou baba maagliggend op jou maag, indien hul nie maagliggend op die grond wil lê nie. Praat met jou baba om hul aan te moedig om hul kop op te lig. Begin aanvanklik met kort maagliggende periodes en verleng dit geleidelik.
Aktiwiteite wat gebruik kan word om jou baba te stimuleer:
Aanvanklik is jou baba sensitief vir lig en moet daar nie te veel lig in hul kamer wees nie.
Gebruik helder kleurige objekte of kontrasterende kleure soos ‘n swart en wit beertjie wat visuele aandag sal aanmoedig.
Gebruik handpoppe om baba se visie en gehoor te stimuleer.
Verskillende gesigsuitdrukkings kan gebruik word.
Wys vir baba haar hande en voete en speel daarmee.
Blaai saam met jou baba deur helder prenteboeke/ album met foto’s van belangrike mense in jou baba se lewe.
Speel van ‘peek-a-boo’/ “Waar’s hy? Daar’s hy!”
Beweeg verskillende voorwerpe voor baba en laat baba voorwerp volg.
Wegkruipspeletjies: steek voorwerp gedeeltelik weg en laat baba dit soek.
Wys vir baba hulself in ‘n spieël en “verdwyn”; herhaal proses.
Praat baie met jou baba en gebruik verskillende stemtone afhangend of jy ‘n kalmerende of stimulerende uitwerking wil he.
Rustige, ritmiese klanke/musiek en wit geraas kan gebruik word.
Sing van eenvoudige kinderliedjies en rympies.
Gebruik van verskillende rattels/ klokkies/ musikale speelgoed.
Na-aap klanke van voorwerpe bv diere.
Aanraking vorm ‘n belangrike deel van jou baba se ontwikkeling aangesien dit emosionele binding tussen die versorger en baba bevorder en dus emosionel ontwikkeling bevorder, hul leer hul liggaam ken deur aanraking en liggaamsgrense ontwikkel sodoende, dit is dus ook belangrik vir latere motoriese- en perseptuele ontwikkeling soos ruimtelike konsepte.
Babamassering kan met groot sukses gebruik word.
‘n Speelkombers met verskillende teksture kan gebruik word.
Later kan jou baba en kleuter aan verskeidenheid taservarings blootgestel word soos om objekte uit water of sand te soek, met klei of deeg te speel, eetbare vingerverf, vul plastiekswembadjie met balle en steek voorwerpe daarin weg.
Gebruik liggaamsrympies en vat aan betrokke liggaamsdele.
Gebruik badtyd, deur verskillende sponsies, waslappe, handdoeke of produkte soos spesiale skeerroom of borrels.
Beweging sluit op en af bewegings, bewegings van kant tot kant en rotasie bewegings in.
Ritmiese beweging soos om gewieg te word is kalmerend terwyl vinnige bewegings stimulerend is.
Slegs ritmiese bewegings word aanbeveel tot op ten minste ses weke en daarna kan vinniger, onreëlmatiger bewegings gebruik word tydens speel, maar wees bedag op baba se reaksie tydens die bewegings.
Swaai baba (na 6 weke) sagkens in die rondte en op & af.
Dans met jou baba.
Speel hul’s ’n vliegtuigie en laat hul deur lug vlieg deur hul onder die maag vas te hou.
Laat baba op jou skoot sit en speel ‘hobbelpad’ – maak veskillende bewegings met jou bene.
Wieg baba oor ‘n groot bal.
Trek baba in ‘n boks rond.
Gebruik verskillende swaaie met goeie ondersteuning. ‘n Swing van spandex-materiaal waarin baba kan lê of sit is gewoonlik ideaal.
Laat jou baba saam met jou op trampoline sit en hop liggies.
Laat baba hom toerol in kombers en dan weer afrol.
1. Melodie de Jager. Mind Moves: removing barriers to learning. 2006.
2. Gary Chapman & Ross Campbell M.D. The Five Love Languages of Children .
3. Megan Faure & Ann Richardson. Koester jou baba. 2002.
Uittreksel van bogenoemde in Baba & Kleuter Mei 2011:
Jou baba se beste leermeester
By Carien Grobler
Baba's het nie altyd flitskaarte, DVD's en hope speelgoed nodig om optimaal te ontwikkel nie. Jy is jou baba se beste leermeester
Nuwe ma’s is dikwels verwonderd oor hoe gretig hul baba is om te leer. Baba kyk graag nuuskierig
rond na gesigte, die bewertjie bo hul bed en die kleurryke speelgoed in hul speelhokkie.
Kenners is dit eens dat geen flitskaart, DVD of speelgoed ’n ma se liefdevolle kontak met haar baba kan vervang nie. ’n Ma wat met haar baba gesels, speel en sy nuuskierigheid prikkel, is die beste leer- meester waarvoor ’n baba maar kan wens. Hier is inspirasie ...
Massering: Streel jul albei se sintuie
Babamassering hou ’n verskeidenheid fisiologiese sowel as sielkundige voordele vir ’n baba in.
“Met die koms van ’n baba beleef die gesin ’n tyd van groot verandering waartydens nuwe verhoudings gevorm en die eise van ’n nuwe baba ’n werklikheid word,” sê Karen van Zyl, ’n spelterapeut en eienaar van Pikanini Baby Academy in Johannesburg.
Binding met ’n nuwe baba is nie noodwendig ’n natuurlike gevolg van geboorte nie, sê sy. “Babamassering kan jou help om deur positiewe aanraking ’n dieper band met jou baba te vorm.”
Die meeste breinontwikkeling vind buite die baarmoeder plaas. “Breinontwikkeling word gestimuleer deur ’n baba se bindingsproses met sy ouers en ander betekenisvolle mense. Met massering voor die ouderdom van vyf jaar kan jy dus breinontwikkeling stimuleer en bevorder.”
Nie net jul baba baat by massering nie; julle ook. “En jy leer in die proses vir jou baba belangrike beginsels soos liefde, respek en omgee,” sê Karen.
Behalwe vir al die gesondheidsvoordele hou babamassering die volgende voordele vir ’n baba se ontwikkeling in:
Dit bevorder spierkoördinasie, soepelheid en spiertonus.
Dit verhoog die produksie van die goedvoelstof endorfien in die brein wat met pynbeheer help, spanning verminder en baba se emosionele welstand ’n hupstoot gee.
Tasstimulasie moedig sy sintuiglike bewustheid aan.
Die senustelstel word gestimuleer en heelbreinontwikkeling word bevorder.
Dit bevorder baba se liggaamsbewustheid.
Die bindingsproses tussen jou baba en julle word bevorder.
Jou baba leer die verskil tussen positiewe en negatiewe aanraking.
Sy kommunikasievaardighede word bevorder.
Kommunikeer met jou kleinding
Jy speel ’n betekenisvolle rol in die ontwikkeling van jou baba se kommunikasievaardighede. “Babas leer deur belangrike mense in hul lewe na te boots,” sê Ineke van Dullemen, ’n opvoedkundige sielkundige van Midrand, Gauteng.
“Die primêre versorger is ’n baba se rolmodel en word die maatstaf vir aanvaarbare en doeltreffende
kommunikasie.” ’n Pasgebore baba reageer feitlik dadelik op sy ma se stem. “Jy gesels dikwels
onbewustelik met jou baba en so hoor hy jou stem. Dié soort geselsies is van onskatbare waarde.”
As hy huil, gesels jy met hom oor wat fout kan wees. Is hy honger? Het hy ’n vuil doek? So word hy blootgestel aan ’n verskeidenheid woorde wat hy aanvanklik nie verstaan nie, maar gou met sekere situasies en voorwerpe begin verbind.
Namate hy ouer word, kan die geselsies uitgebrei word om ander aspekte soos sy gunsteling-speelgoed in te sluit. Die motor is ’n baie goeie geselsplek, sê Ineke. “Vertel hom wat om hom gebeur en wat hy alles sien. So brei jy sy woordeskat uit en versterk jy die kommunikasiepatrone wat hy nodig gaan hê
wanneer hy begin praat.”
Borsvoeding verseker optimale voeding en is ook die geleentheid vir binding. “Verskeie studies het al bewys dat borsbabas ’n hoër vlak van emosionele, sosiale en kognitiewe ontwikkeling het,” sê Hettie Grové, ’n vroedvrou, internasionale kindergeboorte-opvoeder en laktasie-konsultant van Springs naby
“Een van die belangrikste voordele van borsvoeding is die geleentheid om intieme aandag aan jou baba te gee.” Hettie beveel aan dat jou baba ná sy geboorte gevoed word voor hy gewas word. Die reuk van die vrugwater wat nog aan hom kleef, sal hom help om makliker te borsvoed.
“Vel-tot-vel-kontak is die eerste stap tot ’n suksesvolle borsvoedverhouding tussen ’n ma en haar baba – in die hospitaal en wanneer julle by die huis is.” ’n Ma wat nie kan of wil borsvoed nie, kan steeds tydens voedings ’n hegte band met haar baba vorm. “Vel-totvel-kontak is voordelig vir enige baba. Moet ’n bottelbaba ook nie dadelik ná die geboorte was nie, want die reuk van vrugwater sal die bindingsproses aanhelp.
Sover moontlik moet slegs Mamma of Pappa hul baba voed.” Maak van dié dinge seker terwyl jy
Jy en jou baba moet albei gemaklik wees.
Hou jou baba elke keer in ’n ander posisie vas sodat hy aan albei kante gestimuleer word.
Maak oogkontak met hom terwyl hy drink en gesels met hom.
Hou sy handjies oop sodat jy dit kan vertroetel.
Maak die formulemelk korrek aan omdat te min of te veel poeier tot tekorte kan lei wat breinontwikkeling strem.
Sorg vir sy emosies
Navorsing wys dat emosioneel intelligente mense meer suksesvol is in hul beroep en verhoudings met ander mense. Dit help kinders ook om die eise van die lewe beter te hanteer, sê Welma Wehmeyer,
’n opvoedkundige sielkundige van Kaapstad.
“Emosionele intelligensie beteken om ‘slim’ om te gaan met jou emosies. Dis die vermoë om jou eie gevoelens te identifiseer, te verstaan en gepas daarop te reageer.” Hoewel elke baba uniek is en emosioneel volgens sy unieke temperament reageer, kan emosionele intelligensie reeds van geboorte af ontwikkel word.
Die verhouding tussen ’n ma en haar baba lê die grondslag vir die ontwikkegesiggies wat voelling van emosionele vaardighede. Die hegtheid van hierdie verhouding word bepaal deur die emosionele reaksie van ’n ma op haar baba se behoeftes.
“Babas leer in die eerste 12 maande om te vertrou of wantrou,” sê Welma. “Vertroue is die eerste bousteen van positiewe emosionele ontwikkeling. As ’n ma sensitief en sonder angs reageer wanneer
haar baba huil en dan sy behoeftes aanspreek deur te troos of kos te gee, leer hy dat hy haar kan vertrou.”
Sy deel die volgende wenke om baba se emosionele intelligensie te bevorder:
Sorg dat jy ’n ondersteuningsnetwerk het. ’n Ma se emosionele welsyn en gevoel van sekuriteit het ’n invloed op die ontwikkeling van haar baba se emosionele intelligensie.
Laat jou baba emosies op jou gesig en in jou stem ervaar.
Stel jou in op jou baba se emosies soos ’n mens ’n radio op ’n sekere stasie sal instel. Jy sal dan sy emosies kan uitken, of dit nou hartseer, frustrasie of blydskap is. Weerspieël dié emosie met ’n hartseer gesig of stemtoon, of ’n vrolike gesig en ’n vrolike stemtoon. “Moenie negatiewe emosies ontken of wegpraat en probeer om dit met ’n positiewe emosie toe te smeer nie,” sê Welma. “Erken éérs die emosie deur empatie te wys, soos: ‘Jy is hartseer as Mamma wegloop.’ Maak egter seker dat jou baba nie dink jy is self hartseer nie, want dan sal hy jou nie vertrou om hom te help nie.”
Speel met jou spruit
Spel is ’n spontane, prettige en aktiewe proses waardeur babas se denke, emosies, gedrag en verhoudings ontwikkel word,” sê Christelle Swanepoel, ’n arbeidsterapeut van Johannesburg. “Dis belangrik vir die binding tussen ’n baba en sy ouers, maar dra ook tot sy algehele ontwikkeling by.”
Die beste spelgeleenthede sluit vertroeteling en versorging in, asook toepaslike uitdagings om jou baba geïnteresseerd te hou. “Speelaktiwiteite moet visie, gehoor, tas en beweging insluit. Jou baba moet ook aan ’n verskeidenheid kleure, geluide, teksture, voorwerpe en situasie blootgestel word.”
Onthou dat jou baba vinnig moeg en oorgestimuleer kan raak. Stimulerende aktiwiteite moet aanvanklik tot kort tydjies van 10 tot 15 minute beperk word en kan mettertyd verleng word.
“Kinders floreer op aandag en liefde,” sê Elsu Bakker, ’n kinderkinetikus van Johannesburg. “Wanneer ’n mens met jou kind speel, gee jy hom aandag én bevorder jy sy ontwikkeling terwyl julle saam pret het.
Met spel kan ’n mens jou baba se balans, hand-oog-koördinasie en ruimtelike oriëntasie ontwikkel, wat ook sy selfvertroue sal verbeter.”
Babas vind gesigte baie interessant. Speel en gesels met hom sodat hy jou gesig kan sien.
Verander jou baba gereeld van posisie sodat hy sy omgewing uit verskillende oogpunte, hoogtes en hoeke leer ken.
Speel “waar’s hy, daar’s hy”-speletjies met jou baba.
Neem jou baba na ’n stiller omgewing as jy met hom wil gesels. Dit sal hom help om te fokus.
Leer hom liedjies en gediggies en herhaal dit gereeld.
Laat hom na musiek luister en draai die volume van sagter na harder.
Stel jou baba bloot aan verskillende teksture in jul huis (soos pasta) en buite (soos gras).
Was hom met sponsies van verskillende teksture.
Laat hom toe om dinge met sy mond te verken. Hou net sy veiligheid in gedagte en waak teen verstikking.
Maak magietyd pret deur speelgoed voor jou baba te plaas sodat hy op sy arms kan druk om sy ruggie te versterk.
Ondersteun sy voetjies sodat hy vorentoe kan beweeg om die speelgoed in die hande te kry.
Help hom om sy bene in ’n kruipposisie onder sy lyfie in te trek.
Rol hom tydens ruggietyd na albei kante toe met een knie oorkruis gebuig.
Maak ’n klokkie aan sy kous vas om hom aan te moedig om sy beentjies op te trek.
Help hom sit deur hom toe te laat om sy arms vrylik te beweeg en uit verskillende hoeke na speelgoed te reik.
Verander sy posisie van sit na kruip of staan.
Plaas voorwerpe voor hom om kruip aan te moedig.
Stoot speelgoed rond en laat hy agterna kruip.
Laat jou baba teen die bad staan as jy hom aantrek.
Laat hom toe om voorwerpe te vat wat op ’n tafel lê of om speelgoed op te tel wat geval het.
Laat hom van Mamma na Pappa loop en maak elke keer die afstand effens groter.
Hou sy handjies vas en help hom om oor verskillende oppervlaktes te loop, binne en buite.
Help hom om agteruit te loop.
Laat hom in die rondte draai.