Nou weet almal dit: Die markwaarde van die reusemaatskappy Steinhoff was ’n fundamentele leuen, want dit het die onderliggende waarde van die maatskappy ver oorskry.
Dit was ’n gesogte beleggingsmaatskappy vir vele fondsbestuurders en het op die oog af baie welvaart vir sy aandeelhouers geskep. So was dit tot en met 6 Desember 2017 toe Markus Jooste, die maatskappy se uitvoerende hoof, ná bykans 20 jaar aan die stuur met onmiddellike effek bedank het.
Hoewel ’n groot aantal fondsbestuurders aan hul neus rondgelei is, het party tog snuf in die neus begin kry.
Steinhoff het net te aggressief en ondeursigtig ander besighede met geleende geld oorgeneem en het by deeglike ontleding nie regtig netto waarde tot sy aandeelhouersbelang gevoeg nie. Die illusie is gewek dat Steinhoff ’n voortvarende besigheid is en sodoende het die markwaarde van sy aandele die fundamentele waarde daarvan by verre oorskry, soos tipies in ’n beleggingsborrel gebeur.
Die term “borrel” is ’n erkende ekonomiese uitdrukking wat veral in die beleggingswêreld gebruik word. Die amptelike definisie daarvan is dat wanneer die prys van ’n bate skerp en langdurig styg en die fundamentele waarde daarvan oorskry, maak dit die skielike ineenstorting van die prys ’n wesenlike moontlikheid.
Deelnemers in die mark is baie bewus van die koers waarteen pryse styg en koop tot ’n groot mate vir kapitaalgroei en in ’n mindere mate vir die inkomste wat die belegging kan oplewer.
In wese is die deurslaggewende kenmerk van ’n borrel die feit dat die enigste rede vir hoë pryse vandag gegrond is op die veronderstelling dat pryse môre nog hoër gaan wees. Dan bestaan daar beslis ’n moontlikheid dat pryse ineen kan stort.
Dr. Jean-Paul Rodrigue van die departement van wêreldstudies en aardrykskunde aan die Hofstra-universiteit in New York verduidelik dat ’n borrel in sy eenvoudigste vorm deur vier onderskeibare fases gaan, soos wat in die grafiek voorgestel word.
Onbekend. Gedurende die aanvanklike fase ontdek die “slim beleggers” ’n geleentheid waar ’n bateklas in ’n mate onder sy fundamentele waarde waardeer is en wat dus die potensiaal het om in waarde toe te kan neem.
Prof. Joseph Stiglitz, ekonoom aan die Stanford-universiteit in Amerika, voer aan dat die bepaling van ’n bate se fundamentele waarde deur drie probleme gekenmerk word. Die potensiële inkomste wat die bate oor ’n redelike tydperk kan realiseer, moet bepaal kan word, soos in die geval van huur vir grond of ’n dividend op ’n aandeel.
Die herwinningswaarde aan die einde van die bate se ekonomiese leeftyd moet bepaal kan word. ’n Verdiskonteringskoers moet vasgestel kan word om toekomstige inkomste in ’n huidige waarde te kan omskakel. Wanneer daar nie genoeg inligting oor ’n bateklas bestaan wat die inkomstestroom ver in die toekoms kan aandui nie, is dit altyd moeilik om die fundamentele waarde daarvan te bepaal.
Die kern van die saak is derhalwe dat as beleggers onmoontlike groei in die waarde van hul beleggings najaag, sal daar altyd ’n leuenaar wees wat hul aptyt daarvoor gaan versadig.