Steeds skokkend min orgaanskenkers in SA(Foto: iStock) Gestel een van jou geliefdes het dringend ŉ orgaan nodig, maar moet vir jare op ŉ oorplanting wag. Dié uurglas gaan heel waarskynlik leegloop omdat jou geliefde een van bykans 5 000 Suid-Afrikaners is wat in ŉ kommerwekkende lang ry van orgaanafwagtendes staan. Volgens die Orgaanskenkerstigting (ODF) word dié ry boonop al langer, terwyl die aantal geregistreerde skenkers min bly. Volgens die stigting is daar net meer as een persoon uit elke een miljoen mense in die land wat as orgaanskenker geregistreer is. Dit is 0,000001% van die Suid-Afrikaanse bevolking! Hierteenoor spog Spanje met van die hoogste skenkerskoerse ter wêreld. Altesaam 35 mense uit elke miljoen van dié land se bevolking is orgaanskenkers. Ofskoon Covid-19 die oorplantingskoers wêreldwyd laat tuimel het, was Spanje in 2020 die voorloper in Europa met 95 oorplantings per miljoen inwoners, met Oostenryk in die tweede plek met 76. Uit die ODF se statistieke is dit duidelik dat die beskikbaarheid van organe ŉ beduidende impak op die aantal oorplantings per jaar in Suid-Afrika het. In 2009 is 724 orgaan- en kornea-oorplantings uitgevoer, terwyl dié syfer die afgelope dekade deurlopend bly afneem het tot slegs 356 volledige organe wat in 2019 oorgeplant is. ŉ Gebrek aan bewusmaking en begrip oor orgaanskenking kan waarskynlik as redes aangevoer word hoekom só min Suid-Afrikaners bereid is om as orgaanskenkers te registreer en daarom word Orgaanskenkingsbewustheidsmaand in Augustus gevier. Dit is die ideale geleentheid om jouself in die skoene van ŉ orgaanafwagtende in te dink en as skenker te registreer. Hoewel orgaanskenking enersyds vrywillig is, aan tientalle wetlike en etiese standaarde moet voldoen, en die skenker geen vergoeding ontvang nie, gedy die onwettige handel in organe. Dié winsgewende misdaad genereer jaarliks tot $1,7 miljard (meer as R27 miljard). Die niere is die orgaan wat die meeste verhandel word, gevolg deur die lewer, hart, longe en pankreas. Sowat twee dekades gelede het Suid-Afrika internasionale nuushooftrekke gehaal toe ŉ sindikaat, wat in Suid-Afrika bedrywig was, ontbloot is. Dié sindikaat was betrokke by die verkoop van niere vir honderde onwettige oorplantings by hospitale in Johannesburg, Kaapstad en Durban. Dié gebeure het baie skade aan die etiese skenkingsbedryf aangerig. Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie word ŉ onwettige operasie met organe wat op ŉ duistere manier bekom is, byna elke uur êrens ter wêreld uitgevoer. Organe word vir so min soos $2 000 (R32 000) “gekoop” en vir meer as $200 000 (R3,2 miljoen) verkoop. Interpol sê op sy beurt dat orgaantoerisme ŉ bloeiende bedryf bly. Jy kan sewe mense se lewe red as jy instem om ŉ orgaanskenker te word. Jou hart, lewer en pankreas kan drie mense se lewe red. Jou niere en longe kan tot vier mense se lewe red. Jy kan tot 50 mense help as jy jou korneas, vel, been, tendons en hartkleppe skenk! Terwyl jy leef, kan jy ŉ nier, ŉ deel van jou lewer, long, pankreas of dunderm skenk aan iemand wat dit nodig het. ŉ Oorplanting is wanneer ŉ orgaan, weefsel of selle van een persoon (die skenker) oorgeplant word in ŉ ander persoon (die ontvanger) of wanneer dit van een gedeelte van ŉ persoon se lyf na ŉ ander plek in dieselfde persoon oorgeplant word. Organe (hart, nier, lewer, long, pankreas, maag en derms), weefsel (kornea, been, tendon, vel, hartkleppe, senuwee en are), selle (beenmurg en stamselle) en ledemate (hande, arms, voete) kan oorgeplant word. (Foto: iStock) Enigiemand met goeie gesondheid wat nie aan spesifieke chroniese siektes ly nie, kan by die Orgaanskenkerstigting as ŉ voornemende skenker registreer. Jy kan aanlyn registreer of die stigting by 0800 22 66 11 skakel. Dit is belangrik om jou familie in kennis te stel dat jy ŉ orgaanskenker is. Geen mediese toetse is vooraf nodig om ŉ orgaanskenker te word nie en registrasie om ŉ skenker te word, kan binne ŉ minuut gedoen word.