Viruswoede verdeel Suid-Afrika - Diskoers
Cyril stel vryheid uit en vra dat almal saamstaan. Hy word gememe en geprys en beskerm teen almal wat durf lag vir sy masker-sukkel. Almal staan saam soos hulle beveel is en sluit hulleself toe en neem verantwoordelikheid vir hulle stukkie kurwe wat moet platter. KFC en Castle word patrioties prysgegee soos tannies Bybelversies by die president se gesig sit teen die voete en velle wat begin jeuk. Die einde van die lockdown is tog amper, en al praat Cyril van vlakke hoor almal net vryheid.
Mayday kom egter met kwalik meer as draffies en truie na vore en die spanning in huise styg. Elke gesin voel kriewelrig en krapperig en elke huis word te klein om die baklei buite te hou. Die gesondheid en gewigsverlies van 'n draffie weeg skielik glad nie so swaar soos verligting en vars lug nie. Checkers uittogte word gekoördineerde groepswoepse soos die saamwees skielik saamstaan troef. Die wenpaal het onder ons uitgeskuif. Die laaste bietjie vasbyt wat ons in ons oorgehad het, het nie die beloofde gevolge gehad nie. Gesinne rafel van al die gekarring uit. En voorstedelike gevegte het nie die vaagste benul van die middelklas-metafoor wat hulle vir die res van ons land geword het nie.
Die kriewelrige vel verteenwoordig die nasionale grommende maag van miljoene gesinne wat onder die broodlyn ge-lockdown is. Die voorstedelike voete wat jeuk het nie 'n verstaan van die hande wat brand om kos met 'n dagloon op die tafel te sit nie. Die wat bier vir Bavaria verruil kan nie indink hoe toiletpapier vir koerantpapier verruil word in 'n wêreld, wat so ver van hulle wêreld op hulle voorstoep bestaan nie. Hierdie metafoor stel die miljoene aan die min gelyk. Die klassieke Afrikaans vraestel twee antwoord sal dan natuurlik uitwys dat hierdie metafoor die skryende ongelykheid en onregverdigheid in die ooreenkomste uitwys. Vir volpunte sou mens verwys na die onheilspellende spanning wat opbou.
Die ongelykheid in ons land en die onregverdigheid van ons hede word verontagsaam omdat ons dink ons kan hierdie uiterstes vergelyk. Die allegorie wat almal so graag post, praat van 'n pandemie wat regoor die spektrum skade aanrig en van ons gedeelde menslikheid getuig.
Saggies word die bourgeoisie gepaai deur die wat meen ons is almal saamgesnoer in ons gemeenskaplike geveg teen die siekte wat "geen grense ken nie". Ironies genoeg dui die vergelyking slegs op die onvergelykbaarheid van Korona en die gevolge daarvan.
Ons gewese gesondheidsminister beroep ons op Cabral se Class suicide en dreig met meer vlak vyf soos sy ons herinner dat die pandemie, en nie die president nie, blameer moet word vir die ekonomiese agteruitgang. Skaamteloos verskuif sy die blaam en beweer dat haar kollegas se kortsigtige, onnodige inperking nie vir die gevolglike armoede en hongersnood aanspreeklik gehou kan word nie. Net soos die voorstedelike tannies so uit voeling is dat hulle dink hulle naelsalonne is noodsaaklike dienste, is die leiers van ons land so ver verwyderd dat toesprake wat praktiese probleme behoort aan te spreek gebruik word om narratiewe van verontskuldiging te verkondig. Die dissonansie verteenwoordig nog kwaad wat in die uitgebreide Korona-metafoor lê.
Vir vyf weke het die metafoor verduidelik waarom die land in gespanne stilte en samewerking agter Cyril aangestap het. Die Mayday teleurstelling met sy stappies saam spreek boekdele. Die kwyn van die wartime spirit oftewel oorlogsgees, waarna die Engelse koningin haarself so desperaat gewend het, verteenwoordig 'n land vol mense wat kwaad is, kwaad vir Korona en kwaad vir klasse maar ook kwaad vir 'n kabinet wat nie gehoor gee aan die gespanne stilte nie.
Die Koronavirus kontrasteer alle gapings in ons samelewing en vlek die dissonansie tussen dit wat is en dit wat moet wees met 'n rooi indikator wat slegs op woede kan afstuur. Die ironie in die metafoor bied onvergelykbaarheid wat 'n seer oog moet wees vir enige Suid-Afrikaner met 'n hart.
Cyril se saamstaan sal nooit sterk genoeg wees om die Korona-sif, wat die haves van die have nots skei, te keer nie.
Lielie Viljoen is 'n vierdejaar Veeartsenykunde student aan die Universiteit van Pretoria. Dit klop wildernis in haar binnekant.