PressReader - Beeld: 2019-01-03 - Wie gaan A­fri­ka kry?
A­fri­ka, so lyk dit, word een van die be­lang­rik­ste stryd­to­ne­le van ’n nu­we Koue Oor­log, dié keer tus­sen A­me­ri­ka en C­hi­na. ont­leed ’n vin­nig ver­an­de­ren­de si­tu­a­sie.
Beeld - 2019-01-03 - Nuus -
’NMens kan die toe­ne­men­de rol van A­fri­ka as die been waar­om hon­de ba­klei, nie son­der ’n vin­ni­ge blik op die ver­le­de ver­staan nie. A­fri­ka word hier ge­de­fi­ni­eer as die vas­te­land suid van die Sa­ha­ra, aan­ge­sien Noor­dA­fri­ka in al­le be­lang­ri­ke op­sig­te ’n an­der wê­reld­deel vorm.
In die laas­te kwart van die 19de eeu het die so­ge­naam­de “S­cram­ble for A­fri­ca” plaas­ge­vind toe B­rit­tan­je, Duits­land, Frank­ryk, I­ta­lië en Por­tu­gal oor me­kaar ge­val het om de­le van die vas­te­land te an­nek­seer. Dié im­pe­ri­a­lis­tie­se era het, op die ke­per be­skou, be­trek­lik kort ge­duur, want in die 1950’s het Eu­ro­pa, erg deur twee wê­reld­oor­loë ver­swak, hom by­na hol­der­ste­bol­der uit A­fri­ka be­gin te­rug­trek.
Die ko­lo­ni­a­le era is op­ge­volg deur ’n glo­ba­le wed­y­we­ring tus­sen die twee nu­we mags­blok­ke in die wê­reld, die breë Wes­te (A­me­ri­ka en Eu­ro­pa) e­ner­syds en die Sow­jet­u­nie met sy sa­tel­liet­sta­te an­der­syds. Al­bei kan­te het klip­hard ge­vry na die guns van die nu­we ge­slag po­li­tie­ke lei­ers in die pas on­af­hank­lik ge­wor­de A­fri­ka­sta­te.
Baie was op die spel. Nie net is A­fri­ka on­ge­loof­lik ryk aan na­tuur­li­ke hulp­bron­ne nie, maar as jy sy ge­o­gra­fie­se po­si­sie be­kyk, is dit dié plek waar­mee die twee mags­blok­ke me­kaar as ’t wa­re met ’n flank­be­we­ging kon tref.
Wat hier be­lang­rik is, is dat die C­hi­ne­se – an­ders as die Wes­te – nie eis dat A­fri­ka men­se­reg­te na­kom of de­mo­kra­tie­se stan­daar­de hand­haaf nie. Aan­vank­lik word géén ei­se hoe­ge­naamd ge­stel nie.
Gaan­de­weg word dit eg­ter sub­tiel dui­de­lik: Dit sal ge­waar­deer word as A­fri­ka op die in­ter­na­si­o­na­le po­li­tie­ke fo­rums C­hi­na se kant kies. En met­ter­tyd, kan aan­vaar word, sal daar­die druk, in­dien no­dig, steeds min­der sub­tiel word.
A­fri­ka bly e­ko­no­mies be­lang­rik, ver­al vir ’n land soos C­hi­na, waar die ver­stom­men­de e­ko­no­mie­se ont­wik­ke­ling die af­ge­lo­pe de­ka­de of twee e­nor­me hulp­bron­ne verg. A­fri­ka, word ge­skat, be­vat 30% van die aar­de se kool­wa­ter­stof­re­ser­wes, met in­be­grip van al­ler­lei mi­ne­ra­le wat nood­saak­lik is vir die ver­vaar­di­ging van mo­der­ne wa­pen­tuig.
Dit pas in by C­hi­na se breë bui­te­land­se be­leid, wat daar­op ge­mik is om vir hom­self ’n po­si­sie as su­per­moond­heid – des­noods ten kos­te van A­me­ri­ka – uit te kerf. Die land se stryd­krag­te, ver­al die vloot, is die laas­te tyd e­norm ge­mo­der­ni­seer, en met sy bul­ten­de mi­li­tê­re spie­re het hy een­vou­dig 90% van die Suid-C­hi­ne­se See, tot vlak voor die kus­te van Vi­ët­nam, die Fi­lip­py­ne, Bor­neo en In­do­ne­sië, ge­an­nek­seer.
C­hi­na bou ook sy eer­ste oor­se­se ma­ri­tie­me steun­punt, in die stra­te­gies be­lang­ri­ke D­ji­bou­ti, nog­al na­by ’n A­me­ri­kaan­se ba­sis.
Die kuns­ma­ti­ge ei­land­reeks wat die land in die Suid-C­hi­ne­se See bou, be­te­ken dat C­hi­na die toe­gang van die S­til­le O­se­aan na die In­die­se O­se­aan (en dus A­fri­ka) be­heer.
’n T­wee­de ‘sy­roe­te’
Daar­by brei C­hi­na sy po­li­tie­ke in­vloed­sfeer uit deur die skep­ping van ’n t­wee­de “sy­roe­te”, ge­noem na die han­dels­roe­te tus­sen C­hi­na en die Ro­mein­se Ryk eeue ge­le­de. Dié roe­te word ver­bind deur nu­we spoor­weë, paaie, lug- en ma­ri­tie­me ver­bin­dings, en groot be­leg­gings.
A­me­ri­ka het maar pas wak­ker ge­skrik. In ’n toe­spraak ver­le­de maand het John Bol­ton, p­res. Do­nald Trump se na­si­o­na­le vei­lig­heids­raad­ge­wer, ge­wys op die wy­se waar­op C­hi­na (en in min­de­re ma­te ook Rus­land) in A­fri­ka in­dring. Die groot­ste be­drei­ging in A­fri­ka, het hy ge­sê, kom nie uit die ge­le­de­re van ek­stre­mis­tie­se Mos­lems of ar­moe­de nie, maar van C­hi­na en Rus­land.
Bol­ton het dus ’n fonds ter waar­de van $60 mil­jard ge­skep om C­hi­na se in­vloed in A­fri­ka hok te slaan. Maar vol­gens som­mi­ge bron­ne het C­hi­na slegs in die ja­re 2000-’14 ’n vol­le $121,6 mil­jard in A­fri­ka be­lê.
Be­lang­ri­ker nog: Soos Grant Har­ris, ’n raad­ge­wer oor A­fri­ka­sa­ke vir p­res. Ba­rack O­ba­ma, dit ge­stel het: “Jy kan nie ’n veel­fa­set­ti­ge, lang­ter­myn- C­hi­ne­se stra­te­gie be­ant­woord slegs deur meer be­leg­gings nie. Washing­ton moet be­gryp dat C­hi­na in ver­hou­dings be­lê, nie slegs in in­fra­struk­tuur nie.”
Dat Trump A­fri­ka ’n paar maan­de ge­le­de as ’n reeks “sh*tho­le”lan­de be­stem­pel het, het ook nie juis ge­help nie.
Dié week het die B­rit­se nuus­a­gent­skap Reu­ters die e­ko­no­mie­se da­ta in o­ën­skou ge­neem en daar­op ge­wys dat C­hi­na reeds ’n de­ka­de lank A­fri­ka se be­lang­rik­ste han­dels­ven­noot is. Die ge­volg­trek­king was dat C­hi­na in 2019 on­der A­me­ri­ka en Eu­ro­pa se e­ko­no­mie­se be­trok­ken­heid in A­fri­ka gaan uit­seil.
Van­dees­week het p­res. Xi Jin­ping by­voor­beeld ’n bood­skap aan Trump ge­stuur waar­in hy voor­ge­stel het dat die twee saam­werk in A­fri­ka, pleks daar­van om me­kaar teen te werk. Dit moet ook ge­sien word teen die ag­ter­grond van die feit dat Xi die drei­gen­de han­dels­oor­log met A­me­ri­ka sag wil laat ein­dig.
P­res. Xi Jin­ping van C­hi­na en Do­nald Trump, sy A­me­ri­kaan­se amps­ge­noot, in­spek­teer C­hi­ne­se troe­pe op ’n be­soek van die A­me­ri­kaan­se lei­er aan C­hi­na.