’n Man met ’n plakkaat van die Saoedi-joernalis Jamal Khashoggi naby die Saoedi-Arabiese konsulaat in Istanbul. Khashoggi, ’n 59-jarige veteraanjoernalis wat in ballingskap in die VSA gewoon het, het 2 Oktober tydens ’n besoek aan die konsulaat om dokumente te kry om met sy Turkse verloofde te trou, verdwyn. Dit is later bevestig dat hy vermoor is. (Foto: Emrah Gurel, AP)
Khashoggi, ’n burger van Saoedi-Arabië, is ’n uitgeweke dissident wat artikels vir The Washington Post skryf. Hy is hoogs krities op sy land se diktatuur en soek groter vryheid en demokrasie, iets wat hom hoogs ongewild by die Saoediese heersers maak.
Saoedi-Arabië het sedert die Tweede Wêreldoorlog biljoene verdien deur die yslike olierykdomme onder die woestynsand. Die politieke stelsel berus op ’n kompromis uit die agtiende eeu tussen die destydse koning Mohammed bin Saoed en die geestelike leier Muhammad ibn Abd al-Wahhab, stigter van die ultra-ortodokse, fundamentalistiese rigting wat vandag as die Wahabisme bekend staan.
Die kompromis het daarop neergekom dat die geestelikheid die koningshuis sou steun, solank die Wahabisme as die amptelike godsdiens van die koninkryk beskerm word. Die aanwesigheid van die ongelooflike rykdom, wat grotendeels deur die groot koninklike familie in beslag geneem word, het egter aanleiding gegee tot grootskaalse magsmisbruik en korrupsie.
In die lig van die land se strategiese belang – olie is nodig om die wêreldekonomie se ratte te smeer – is ’n stilswyende ooreenkoms tussen die koninklike huis en die Weste aangegaan: Saoedi-Arabië sou internasionaal ’n pro-Westerse koers vaar en die lewering van olie waarborg, terwyl die Weste sy mond hou oor die Middeleeuse politieke en maatskaplike wantoestande in die oliemoondheid.
Toe Mohammed die leisels oorgeneem het, het hy onmiddellik begin met stappe om talle agterlike situasies in sy land te hervorm. So het hy die magte van die religieuse polisie ingekort en vroue meer regte begin verleen – stappe wat die verwagtings in die Weste aangewakker het.
Khashoggi het onlangs die Saoediese konsulaat in Istanboel besoek. Hy wou trou, maar moes dokumentêre bewys voorlê dat hy nie reeds getroud was nie.
Die probleem is dat Saoedi-Arabië onder kroonprins Mohammed se leiding ’n destabiliserende rol in die Midde-Ooste speel wat nie agter by dié van Iran staan nie. Saoedi-Arabië is die groot dryfkrag agter die burgeroorlog in die aangrensende Jemen, waar letterlik miljoene mense, deels weens die Saoediese militêre ingryping, van honger sterf. Dis een van die grootste menslike dramas van die 21ste eeu.
’n Tweede element is die rol van Turkye, wat sy eie belange verdedig. Onder pres. Recep Tayyip Erdoğan is die Turkse ambisie om die leier van die Soennities-Islamitiese wêreld te word, maar Saoedi-Arabië blokkeer hom.
Dat die moord op Khashoggi op Turkse bodem plaasgevind het, het dus soos manna uit die hemel vir Erdoğan gekom. Sedertdien laat hy feite oor die moord drupsgewys aan die media uitlek om die Saoediese regering so lank moontlik onder maksimum druk te plaas. In ’n toespraak voor die Turkse parlement, het hy vandeesweek van ’n “sorgvuldig beplande moord” gepraat.
Dit alles beteken groot verleentheid vir Trump. Dié het aanvanklik taamlik kleigetrap en te kenne gegee dat die moord dalk deur onafhanklike skurke gepleeg is.
Swaar druk word tans vanuit die kongres op Trump uitgeoefen om sy rug styf te maak. Dat dit van Demokratiese politici kom, is vanselfsprekend, maar ook invloedryke lede van sy eie Republikeinse Party maak die wêreld moeilik vir hom.
Trump se verleentheid word vergroot deurdat die groot drywer van noue bande met Saoedi-Arabië sy eie skoonseun, Jared Kushner, is. As hy sterk teen Saoedi-Arabië optree, is dit terselfdertyd ’n klap na Kushner.
Maar dit verdwyn in die niet by die dilemma van Saoedi-Arabië se strategiese belang. Geen Amerikaanse president kan dit bekostig om dié koninkryk soos ’n vyand te behandel nie.
Die huidige omstandighede in Suid-Afrika herinner ŉ mens aan die speletjies wat die konings in die Middeleeue, ten koste van die gemeenskap, gespeel het. Die konings kon sonder enige rekenskap teenoor die samelewing regeer het. In Suid-Afrika gaan biljoene uit die stelsel verdwyn vir die politiese spel van ons “konings” wat maak en breek soos hulle wil.
Geskiedenis moet nooit geïgnoreer word nie. Die eertydse Europese koningshuise het byna geen meriete meer nie. Weinig van hierdie families het nog enige invloedryke magte in die wêreld en hulle word gewoonlik net gebruik as ornamente wat toerisme na hulle lande trek. Die konings is nou vervang met verantwoordelike regerings, wat vinnig verwyder word wanneer hulle te groot vir hulle skoene raak en nie die samelewing in ag neem nie.
Verskeie individue in die Suid-Afrikaanse samelewing het menige kere bewys dat hulle die potensiaal het om welvaart te verseker. Hierdie individue word voortdurend om verskeie redes deur politici belemmer. Dus moet ons die elemente wat die belemmering veroorsaak, verminder. Hoe kleiner die invloed van ons regering, hoe skraler die kans dat daar skade aan die res van die samelewing verrig kan word.
Daar is ŉ groot mate van idealisme in hierdie voorstel en die politieke wilskrag om so ŉ taak te verrig is nie noodwendig teenwoordig nie. Maar dit is nie die eerste keer dat Suid-Afrika benadeel word deur wanbestuur nie. Solank die staat ŉ groot rol in die samelewing speel, gaan ons altyd soortgelyke risiko’s loop.
Dis die “war on drugs” wat die grootste probleem is, nie die dwelms self nie. Vra maar vir Switserland, Portugal, Kanada, ens.
Hy het in sy luukse BMW 6-reeks rondgery en ŉ sentrum in Monumentpark besoek waar hy ŉ Sondagkoerant gekoop het. Selebi het met ŉ paar mense gesels voordat hy sy koerant gekoop het.
Selebi het gesê sy siekte hou hom by die huis en verhoed hom om self te bestuur. ŉ Jong man het sy motor bestuur.
Hy lyk baie gesond vir my. Stuur hom maar terug tronk nie. Wat goed is vir ander, is goed vir hom. Maar nou ja, hy is mos Zuma se aangenome boetie. Hy sal vry bly.