Hierdie artikel handel oor die stad in Noorweë. Vir ander gebruike van die term Bergen, sien gerus Bergen (dubbelsinnig)
Bergen [ˈbærgən] is met 'n oppervlakte van 465,56 vierkante kilometer en 'n bevolking van 279 792 (soos op 1 Januarie 2018) die tweede grootste stad van Noorweë na die hoofstad Oslo. Bergen is die administratiewe, ekonomiese en kulturele sentrum van Wes-Noorweë, 'n gebied wat die meeste van Noorweë se belangrikste uitvoergoedere soos veral ru-olie oplewer, en ook die poort na die Wes-Noorse fjordkus wat deur Unesco tot wêrelderfenisgebied verklaar is.
As 'n belangrike kulturele sentrum spog Bergen met die eerste nasionale teater wat in Noorweë geopen is en een van die oudste simfonieorkeste ter wêreld, die Filharmoniese Orkes van Bergen wat in 1765 gestig is. Bergen beskik daarnaas oor 'n groot aantal ander kulturele instellings soos museums en is die gasheerstad van die Internasionale Musiekfees van Bergen. Dit is ook die geboortestad van die bekende Noorse komponis Edvard Grieg. Danksy die ryk kuns- en kultuurlewe het Bergen in 2000 as 'n Europese kulturele hoofstad gefungeer.
Bergen word oorheers deur die Bryggen (wat vroeër dikwels ook Tyske Bryggen genoem is), 'n uitgestrekte landingsbrug wat tydens die Middeleeue deur Noord-Duitse koopmans as 'n Hanseatiese handelspos in die natuurlike Vågenseehawe opgerig is. Ook 'n aantal ander geboue soos die Mariakerk dateer uit hierdie periode.
Vanweë die verwoestende brande, wat die stad met sy talle houtgeboue in die jare 1702, 1855 en 1916 vernietig het, het die owerhede 'n verbod op die bou van nuwe houthuise geplaas. Die historiese Bryggenkwartier, wat ook verskeie kere deur brande geraak en steeds weer volgens die oorspronklike bouplanne uit die 12de eeu gerekonstrueer is, is die laaste kwartier in die stadsentrum wat oorwegend van hout gebou is. As 'n uitmuntende voorbeeld van Hanseatiese boukuns in Noorweë is Bryggen deur Unesco in 1979 tot wêrelderfenisgebied verklaar.
Bergen is in 1070 deur die Noorse koning Olaf III, wat ook Olaf Kyrre of Olaf die Swygsame genoem is, as 'n vissers- en skaaptelersdorp naby 'n ou Wiking-nedersetting gestig. Die vroegste bekende nedersettings in die gebied het waarskynlik in die 4de eeu ontstaan - die plaas Álreksstaðir aan die voet van die Ulrikenberg het destyds as die hoofkwartier van 'n plaaslike heerser met die naam Alfred gedien.
Bergen het in die loop van die 12de eeu tot die belangrikste seehawe van Noorweë en die sentrum van die Nordiese visserybedryf ontwikkel. Met die stigting van die plaaslike bisdom in 1158 het Bergen ook die geestelike sentrum van Sentraal-Noorweë geword.
Teen die begin van die 12de eeu het die opstandeling Harald IV Bergen ingeneem en die regmatige koning Magnus IV gevange geneem en hom verblind. Ná sy dood is sy seun Sigurd II tot nuwe heerser verklaar, maar het in 1155 in Bergen die slagoffer van 'n moordaanslag geword. Magnus V is in 1162 as sy opvolger verkies en deur die Noorse biskoppe in 1164 in Bergen as koning bekroon. Hy was die eerste Noorse monarg ooit wat amptelik bekroon is, en Bergen is amptelik tot die hoofstad van Noorweë verklaar.
In 1176 het 'n troonpretendent opspraak begin wek - Sverre Sigurdsson wat deur 'n gedeelte van die bevolking en 'n aantal biskoppe en plaaslike heersers ondersteun is, terwyl koning Magnus V veral die Noorse adel agter hom verenig het. Ná agt jaar se burgeroorlog en die inname van talle stede, waaronder ook Bergen, het Magnus in die Slag van Fimreite naby die huidige stad Sogndal gesneuwel.
Sverre Sigurdsson het sodoende sy grootste teenstander uitgeskakel, maar slegs tien jaar ná sy oorwinning het sy ander teenstanders en nuwe troonpretendente weer 'n bedreiging vir sy heerskappy ingehou. Sverre het die fort Sverresborg laat oprig wat na hom vernoem is. Op 29 Junie 1194 is hy in Bergen as koning van Noorweë bekroon.
Bergen se hoofstadfunksie is omtrent 1260 met die oprigting van 'n reusagtige hal, Håkonshallen, bevestig, waar in die volgende jaar ook die huweliksplegtigheid van Håkon se seun en latere koning Magnus VI Lagabøte ("die Wetgewer") plaasgevind het. Magnus het later 'n wagtoring by die gebou gevoeg wat later as Rosenkrantztårnet bekend gestaan het.
Bergen het tot 1299 as hoofstad van Noorweë gefungeer, toe Håkon V sy permanente setel na Oslo verskuif het, en was veral in die tydperk van die Skandinawiese unies deur sy afgeleë ligging benadeel. Nogtans het Bergen reeds binne 'n kort tydperk ná sy stigting by die verder noordwaarts geleë Trondheim verbygesteek om tot 'n belangrike sentrum vir die handel met Sentraal-Europa te ontwikkel.
Ná die herorganisasie van handelsbedrywighede is in 1754 die Noorse Kantoor gestig wat groot dele van die Hanseatiese raamweerk oorgeneem het en op hierdie basis tot by die veertigerjare van die 19de eeu handel gedryf het. Handelsbestuurders was byvoorbeeld tot by die laat 1830's verplig om ongetroud te bly.
Met die sluiting van die Noorse Kantoor in 1899 het 'n byna 500-jarige handelstradisie tot sy einde gekom.
Bergen en sy omgewing weerspieël die komplekse huidige taalsituasie in Noorweë. Terwyl Bokmål die oorheersende skryftaal van die provinsie Hordaland se stedelike gebiede is, gee bewoners van landelike gebiede die voorkeur aan Nynorsk. Bergen dien dus ondanks sy meerderheid Bokmål-gebruikers ook as die administratiewe, ekonomiese en kulturele sentrum van 'n beduidende Nynorsk-taalgebied.
Die langskip en sybeuk in die Romaanse styl het in die laat 12de eeu ontstaan, terwyl die koor en die laer gedeelte van die toring eers in die 13de bygevoeg en in die Gotiese styl uitgevoer is. In die volgende eeue is die domkerk verskeie kere omgebou en bied tans sowat 1 000 sitplekke.
Die kerkhof behels 'n monument wat in 1911 deur die Noorse beeldhouer Ambrosia Tønnesen (1850-1948) geskep en aan twee vroeë Noorse skrywers gewy is - Dorothe Engelbretsdatter (1634-1716) en Peter Dass (1647-1707) wat naas gedigte ook kerkliedere geskryf het.
'n Kanonkoeël, wat in 1665 tydens die Slag in Bergenbaai afgevuur is, het in die kerktoring se buitemuur beland en kan nog steeds besigtig word.
Die Universiteit van Bergen het volgens 'n parlementsbesluit op 9 April 1946 tot stand gekom. Die Wet oor die Universiteit van Bergen het op 30 Augustus 1946 in werking getree. In Europese verband is die UiB dus nog 'n taamlik jong universiteit, alhoewel die wortels daarvan terugdateer tot so ver as 1825 - die stigtingsjaar van die Bergen Museum wat reeds as 'n beduidende onderwys- en wetenskapsentrum gedien het.