Rock Art: Makgabeng Plateau – havecamera.will
'n Kriskras van ou voetspore
In die verre noordoostelike hoek van Suid-Afrika is 'n skatkis vol kunswerke, kultuur, geskiedenis en biodiversiteit waarvan min mense bewus is. Elise Tempelhoff en Alet Pretorius (foto's) het die Makgabengplato anderkant Polokwane besoek.
Die Blouberg-Makgabeng-Senwabarwabana (BMS)-gebied is 'n mikrokosmos van die land se geskiedenis.
Die voetspore van die vroegste inwoners loop hier oor- en deurmekaar: dié van die San, Khoi-Khoi, Noord-Sotho's, Vendas, Duitse sendelinge, Britte, Afrikaners en die bruin afstammelinge van Coenraad de Buys. Dit is 'n ontmoetingsplek van baie van die land se kulture.
Dr. Tlou Setumu, 'n kultuurhistorikus, se lewenstaak is om BMS as 'n nasionale erfenisgebied te bewaar.
Hy het onlangs as senior bestuurder van erfenisonderrig op Robbeneiland bedank om hom hierop toe te spits. Setumu is op Early Dawn, 'n gehuggie aan die voet van die Makgabengberg, gebore.
Sowat 35 km daarvandaan in die toerismekantoor van die Blouberg-munisipaliteit in Bochum (Senwabarwabana) werk Jonas Tlouamma.
Hy ken elkeen van die meer as 700 rotstekeninge bo-op die Makgabengplato soos die palm van sy hand. Hy het 15 jaar lank, van 1989 tot 2004, naweek vir naweek saam met Ed East­wood, plant- en dierkundige, in die klowe rondgeklouter, foto's van die rotstekeninge geneem en dit gehelp dokumenteer.
Eastwood is op 28 Oktober 2008 aan kanker oorlede. Die boek, Capturing the Spoor, oor die tekeninge by Makgabeng waaraan hy en Tlouamma gewerk het, het drie jaar ná sy dood, in 2011 verskyn.
Tlouamma is vandag 'n kantoorwerker, maar sy hart is dáár, bo-op die Makgabengplato. Hy lewe daarvoor om vir mense die deur na die skatkamer teen die rotse op die plato oop te maak.
"Hier kom nie baie mense nie. Onlangs was hier bergklimmers wat ek 'n bietjie rondgewys het. Hulle was geskok toe hulle sien wat hier versteek is."
Ook Tlouamma beywer hom sedert 2002 daarvoor dat BMS 'n nasionale erfenisterrein word. Die wiele van die staat draai egter stadig en die moontlikheid dat die hele gebied geskend kan word deur byvoorbeeld groot behuisings- of mynbouprojekte is groot.