Nuuskommentaar: Zuma versus Anti-Zuma?Pres. Jacob Zuma Sondag in Nelspruit. Foto: Jonisayi Maromo/ANA Soveel ontleders soos wat hul menings oor die vernaamste kenmerke van môre se plaaslike regeringsverkiesing lug, soveel menings is daar. Dit is arm teen ryk, meen een, ’n ander sê dit staan veral in die skadu van die ekonomie, nog een kyk by die proses verby na die verwagte uitslag en bou lugkastele oor moontlike (en onwaarskynlike koalisies). Trouens, een partytjie regverdig sy rol in die verkiesing aan die hand van sy reputasie in koalisies. Die kwessie van gebrekkige dienslewering teenoor die ANC se aansprake op “’n mooi storie,” die hoë vlakke van korrupsie en wanbestuur, politieke geweld en vele meer het verskeie ontleders laat verklaar hierdie verkiesing is die belangrikste een in die land se geskiedenis sedert 1994. En klaarblyklik het die kiesers dit aangevoel, want byna ’n miljoen mense – die meeste nóg – het vir spesiale stemme geregistreer en is reeds flink aan’t stem. Die kwessie van stemme vir klein partye kon (al weer) as tema vir ’n volle nuuskommentaar ingespan word. Maar speel die Zuma-faktor nie ’n enorme rol nie? Is Zuma nie die grootste oorsaak dat die eenheid in die ANC onder besonder hoë druk is nie? Niemand kan pres. Zuma daarvan beskuldig dat hy nie sy bes gedoen het om baie sentraal in die verkiesing te staan nie. Hy het bykans elke liewe sêding van hom wat hom al voorheen in die warm water laat beland het, weer opgerakel, wat wissel van godslasterlike uitsprake tot al weer dat die voorvaders diegene wat nie vir die ANC gaan stem nie, gaan ry. Trouens, die vorige keer het hy dit teenoor ’n betreklik afgesonderde landelike gemeenskap gemaak en het dit “per ongeluk” in die media beland – nou het hy die openbare mening openlik hieroor uitgedaag. Zuma het nie geaarsel om die rassekaart te speel nie, en so groot polarisasie help aanstig. Hy het weer sy bedenklike kennis oor die geskiedenis ingespan, dié keer om swart mense daarop te wys hulle behoort nie DA te stem nie, want die DA het met die NP saamgesmelt – terwyl daardie “eer” eintlik die ANC self toekom. In Bloemfontein beloof Zuma aan boere dat die regering sy grondwetlike plig teenoor die landbou sal doen – as die boere vir die ANC sou stem. Dit is maar die jongste in ’n reeks gevalle waar Zuma sy ampseed vir politieke toiletpapier ingespan het. Zuma het die afgelope jaar of so ook verskeie klagtes van haatspraak by die Menseregtekommissie op die lyf geloop. Trouens, dit het die Menseregtekommissie onder druk genoop om stadigaan van sy eie rasbevooroordeeldheid te begin ontsnap. Dan is daar Zuptagate, die bandesaak, Nkandla, Nenegate, die Solidariteit-DKD-saak, die SAUK, Omar al-Basjir, die Seriti-kommissie … seker maklik one hundred million eleventy six kwessies wat gewone Suid-Afrikaners hul kop in skaamte vir hul president laat sak het. Daar was (is?) selfs ’n #ZumaMustFall-veldtog. Trouens, die president het soveel dinge gesê en gedoen wat mense verkeerd opgevryf het dat woede eintlik grootliks in absolute minagting omgesit het. En Zuma kon dit alleen doen omdat die ANC hom toegelaat het om dit te doen … al is dit omdat hy eers sy posisie in die ANC so vasgemessel het dat hy onaantasbaar is. Daar is vanuit die staanspoor besef dat Zuma enorme steun in KwaZulu-Natal het, veral in die platteland. Dié steun is op sentiment, eerder as logika en kennis geskoei. Tot betreklik onlangs was daar volop berigte dat baie mense stadions begin verlaat het nog voor Zuma aan die beurt gekom het. Daar is algemeen verwag dat Zuma glad nie, of slegs beperk, in gebiede aangewend sou word waar hy al voorheen die koue skouer gekry het, soos Marikana en Gauteng. Maar Zuma is ’n ou politieke jakkals. Hy deel die ANC se vermoë om sterk eindpogings voor verkiesings meesterlik te benut om sodoende die golf tot in sogenaamde “Zuma No Go-areas” te ry. Die SAUK is meesterlik ingespan. Oormôre en daarna, veral sou daar vir die ANC ongunstige verkiesingsuitslae wees, gaan baie mense weer so kwaad vir Zuma wees dat hulle giftige slange kan kou. Maar môre, op verkiesingsdag, is hulle nog gemesmeraais. Die ANC het volgens die losbekkigheid van ’n minister sowat ’n miljard rand in die verkiesingsveldtog gepomp. Plek-plek was daar nog klagtes dat die ANC blatant staatsfunksies vir ANC-bemarking benut het, soos die bekendstelling van kandidate, en die “verkoop” van titelaktes in ruil vir stemme. Tog, ons praat van iets wat ’n grondwetlike demokrasie behoort te weet. As die ANC nié in die verkiesing behoorlik vir die Zuma-faktor gestraf word nie, is die grondwetlike demokrasie nog meer in sy babaskoentjies as wat gevrees is. Johann Maarman, adjunkredakteur van Die Burger, skryf veelseggend in ’n artikel, “Tyd om Zuma terug te betaal”. Smeer aan en kom, laat ons opruk na die stembus en die beste partye en mense instem. En onthou, elke stem tel.