Die son is die oorsprong van alle lewensenergie op ons planeet. Maar wat sou hierdie wonderlike ster te vertel gehad het as hy sy eie storie kon uitblaker?
Boonop is ek verantwoordelik vir elke liewe beweging wat jy en al julle mense maak. Selfs die bietjie energie wat jy nou opgebruik om hierdie woorde te lees, het miskien reeds duisende jare gelede in my woeste, chaotiese binneste ontspring...
Ek is dus magtig, maar moet asseblief nooit aan my dink as ’n god nie. Daar was te veel tye in die verlede dat mense my só aanbid het. Hulle het nie begryp dat ek niks anders as ’n instrument in die wonderlike skepping is nie, dat my lig ook maar net help om dié Lig in die wêreld uit te dra.
Die gevolg was ’n onstuimige kernreaksie wat my “aan die brand gesteek” en my ’n son laat word het. Een malende warboel waarin selfs metale soos yster verdamp. En waar alles op ’n verbysterende skaal gebeur.
In my kern word 600 miljoen ton van die ligte gas waterstof elke sekonde tot die gas helium verteer, terwyl vyf miljoen ton waterstof in louter energie omgeskep word. ’n Breukdeeltjie van ’n breukdeeltjie van hierdie energie is bestem om uiteindelik op die aarde te beland. Dit gebeur egter nie in ’n oogwenk nie. Trouens, dis ’n proses van miskien tweehonderd eeue.
DIE blitsige tog aarde toe—so vinnig soos lig maar kan beweeg—duur ’n skrale stuk of agt minute, wat ’n totaal onbeduidende tydjie is in vergelyking met die duisende jare wat dit voorafgegaan het.
My lig is die eerste skakel in jul lewensketting deurdat dit die see van groen blare op land en in die waters tref. Dit vervorm die water in die plante, en die koolsuurgas wat die blare uit die lug opneem, tot suikers en stysels waarvan die plante kan lewe.
Mens en dier eet die produkte van die plante. Of mense eet van die diere wat plante gevreet het. Op die ou end word my energie selfs gebruik om die elektriese boodskappe in jou brein oor te dra, om jou spiere te stook sodat jy jou hande en voete kan oplig en beweeg.
Maar hoe kan ek dan so seker wees dat dit juis my, die son, se energie is wat in plante en diere en die mens voortwoeker? Wel, dis mos ’n natuurkundige felt dat energie nie vernietig kan word nie—dat een vorm van energie net in ’n ander vorm daarvan oorgaan. Selfs die hitte wat vrygestel word wanneer jy ’n stuk steenkool in die vuur gooi, was in die oerverlede sonlig wat deur groen plante geabsorbeer Is.
BO: ’n Groen, groen weligheid. Fotosintese, die biochemiese proses waarvolgens groen plante en sekere bakterieë in staat is om die energie van lig in chemiese energie te omskep, is verantwoordelik vir die produksie van al die aarde se suurstof.
Koolsuurgas is ’n verbinding van koolstof en suurstof, net soos water byvoorbeeld uit waterstof en suurstof bestaan. Daar is baie min koolsuurgas in die lug—nie meer as sowat drie dele per 10 000 nle—maar dit is genoeg vir die plant.
Wanneer die fotone die chlorofil in die blaar tref, is daar ’n groot beroering in die klein. Die energie breek die molekules van die water en die koolsuurgas op en herrangskik die atome van suurstof, waterstof en koolstof in heeltemal nuwe patrone om suikers en stysels daarvan te vorm.
Boonop is die groot afvalproduk van hierdie vervaardigingsproses nog ’n lewensbelangrike ding in jul wêreld: die merkwaardige gas suurstof.
Suurstof is nodig vir mens en dier se asemhaling, lewende wesens wat op hul beurt weer koolsuurgas uitasem. Ook vir ’n vuur om te brand moet daar suurstof wees—en die produk is eweneens koolsuurgas. Tot die vis in die see neem suurstof deur sy kieue in en borrel koolsuurgas uit.
Dog die heel grootste verskaffer van suurstof op aarde (70 persent daarvan) is nie die bome van die land nie, maar die alge van die see, wat ’n magdom van koolsuurgas uit die lug opneem om te verwerk.