Min aspirant-skrywers besef dit, maar navorsing maak 'n integrale deel uit van bykans enige skryfwerk - van nie-fiksie (natuurlik!) tot fiksie; en alles tussenin. Gestel jy is besig om 'n boek te skryf. As jy verkeerde of misleidende feite in jou boek gebruik, gaan jou leser mos nie verder lees nie en dan kan jy daarvan vergeet om naam as skrywer te maak. Hierdie feit geld natuurlik nie honderd persent vir 'n doodgewone liefdesroman nie, hoewel selfs in hierdie genre daar sekere aspekte is wat feitelik korrek weergegee moet word. Ons raak dus hier so ligweg aan navorsing vir jou boek, al het jy reeds 'n goeie idee waaroor jou boek moet handel.
Wat ek hiermee wil sê is dat, gestel jy skryf 'n speurroman... jy kan nie sommer jou eie polisieprosedures inwerk en dink jou leser gaan alles vir soetkoek opeet nie. Nee, wat jy ook al in jou roman inwerk móét feitelik korrek wees. Dis noodsaaklik om geloofwaardigheid aan jou roman te verleen. Dink maar hier as voorbeeld aan ons voorste krimskrywer, Deon Meyer. Dink jy vir een oomblik sy boeke sou al in 20 tale vertaal gewees het as dit nie absoluut geloofwardig was nie? Die man doen eindelose navorsing vir elkeen van sy boeke, en dís hoe dit gedoen moet word. Net so met Chanette Paul. Mens lees gereeld op haar Facebook-blad en in haar nuusbriewe hoe en waar sy navorsing vir een van haar nuutste romans gedoen het. Ek kan dus nie die belangrikheid – én noodsaaklikheid – van navorsing vir enige roman duideliker beklemtoon nie.
So, kom ons kyk hoe jy jou navorsing kan aanpak. Onthou dat die navorsingsdatabasis wat jy saam met hierdie kursus ontvang baie basies is. Die idee is dat jy, met verloop van tyd, die databasis jou eie sal maak en uitbrei soos wat jy aangaan, want hopelik is hierdie roman nie jou enigste een nie!
Hoe jy te werk gaan om jou navorsing bymekaar te kry, is uiters belangrik. Werk jou bronnelys by terwyl jy werk sodat jy maklik op een of ander stadium, as dit nodig is, na jou navorsing kan terugverwys. 'n Mens sukkel om te onthou waar jy inligting vandaan gekry het – veral maande nadat jy dit gevind het!
Gebruik jou notas
Notas sluit alles in wat verband hou met jou boek – nie net dit wat jy in 'n biblioteek of argief (veral in die geval van geskiedkundige romans) gaan neerskryf het nie, maar ook die idees wat jou binneskiet in die middel van die nag, en terwyl jy dalk met iemand oor die foon gesels.
Die skryf van 'n boek is soos om 'n legkaart te bou – elke stukkie inligting moet naderhand perfek inmekaarpas om die prentjie te voltooi. Dis waarom jou notas so belangrik is. En dis een van die dinge wat dit so lekker maak – en al het jy nie die eindprentjie voor jy begin nie – die prentjie neem vorm aan na aanleiding van jou eie insette.
Soek vars feite
Feite is die boustene van enigiets wat jy skryf en 'n roman is nie anders nie. Maar hou die feite vars en nuut. As jy al 'n hele paar jaar met 'n idee vir 'n roman in jou kop rondloop, is dit belangrik om eers nuwe feitelike navorsing toe doen voordat jy die boek aanpak. Dalk is die idee nou al só verouderd dat jy niks daarmee sal kan doen nie. Kom ons kyk nou na verskillende maniere waarop jy feite kan bekom:
• Persoonlike ondervinding
In die eerste plek kan jy jou eie ondervinding gebruik. Miskien weet jy heelwat omtrent die onderwerp waaroor jy skryf, en, as jy wel iets weet, kan jy dit solank op 'n vel papier neerskryf. Sodra jy pen op paper sit, begin die kreatiewe proses sy wending neem. Alles wat in jou kop rondmaal, begin 'n patroon vorm en jou boek se begin vind reeds plaas wanneer jy daardie eerste notas maak.
• Knipsels van artikels en berigte
Tweedens kan jy die koerant- of tydskrifknipsels wat oor jou onderwerp of verwante onderwerpe handel en wat jy bymekaar gemaak het, begin raadpleeg. Hierdie metode is veral van onskatbare waarde as jou roman oor iets handel wat werklik gebeur, soos byvoorbeeld as jy 'n speurroman oor 'n reeksmoordenaar wil skryf. Kry vir jou 'n lêer spesifiek vir jou knipsels. Liasseer alles wat jy oor jou tema uitvind hierin en jy het hulle altyd bymekaar. In baie gevalle is sulke inligting dalk nie van direkte belang wat feite aanbetref nie, maar wel as agtergrondinligting. Hoe meer jy van jou onderwerp weet, hoe groter is jou oorhoofse begrip en, gevolglik van waarde al sou jy dalk nie die feite direk aanhaal nie.
Dis jou derde bron van feite. Besoek jou plaaslike biblioteek indien jy nie self genoeg naslaanboeke het nie. Soms is dit 'n klein dingetjie wat 'n mens wil weet – soos byvoorbeeld wat die Boere gedurende September 1900 in hul veldslae teen die Engelse gedoen het en wat hulle saans geëet het of wat die vrouens gedra het. Sulke feite is maklik om na te slaan en indien dit in 'n boek gepubliseer is, is dit betroubaar genoeg om te gebruik. Onthou net om die boek se naam, skrywer, uitgewer, datum en bladsynommer ook neer te skryf vir enige verdere navrae.
Formele en informele onderhoude is ook goeie bronne vir 'n roman indien jy dalk 'n kenner oor iets spesifieks wil raadpleeg of, vanselfsprekend, as jy 'n werklike persoon jou sentrale karakter wil maak. Om 'n onderhoud te voer beteken nie in alle gevalle dat jy fisies na iemand toe moet gaan om die onderhoud te voer nie. Om iemand oor die telefoon te raadpleeg – miskien 'n kenner van jou onderwerp – word ook onder onderhoude geklassifiseer. Dis egter 'n meer informele onderhoud as een waar jy 'n afspraak maak en die persoon gaan ontmoet.
Almal het toegang tot die internet, en dit kan 'n onuitputlike bron van feite en inligting wees. Vir die skryf van 'n boek is die internet feitlik onontbeerlik. Daar is verskeie webwerwe, soos dié van biblioteke, waarop jy feite kan kry sonder om die pad en die verkeer aan te durf. Meeste van die koerante het hul eie webwerwe met argiewe waar jy kan gaan snuffel. Dié argiewe strek van nou tot so ses of agt jaar gelede. Die internet het wel ook sy nadele, soos baie van ons kan getuig: wanneer die netwerk nie aanlyn is nie en jy NOU daardie inligting benodig...
Ons het verskeie databasisse beskikbaar om jou in enige genre te help. Klik HIER om een te vind wat jou in jóú skryfwerk sal kan help.