Ná die vergaderings was daar altyd buite (koue) kerrie-en-rys te koop en ek onthou ’n keer toe AWB-lede die Oranje-blanje-blou wou verbrand, maar nêrens ’n aansteker kon kry nie. My pa, mid-sigaret, wou nie help nie . . .
Regs was ek regs. Ek het selfs in matriek ’n AWB-kenteken onder my leerlingraad-balkie begin dra en van my mede-regses met ’n Eugène-saluut gegroet as ek hulle tussen klasse raakgeloop het. Daar was selfs ’n keer dat my Engels-onderwyseres my die klas verbied het as ek nie my kenteken verwyder nie. Waarna ek eenvoudig ’n hele periode buite die klas gesit het.
Tydens ’n nagwedloop een aand het ek met ’n Vierkleur om die baan gehardloop en, ja, selfs die Vierkleur voor die skool gehys. Die skool het eers baie later agtergekom dat die vlag voor die administratiewe gebou wapper. Ek dink dit was ná ’n paar oproepe van verbygangers.
In hierdie tyd (ons het in Moreletapark gewoon in ’n huis sonder ’n garage) sit ek een middag op my bed besig om my wiskundehuiswerk te doen toe die foon lui. My ma was besig om te stryk en het die oproep beantwoord.
Die man aan die ander kant van die lyn het blykbaar reeds heelwat inligting oor my gehad. Hy het homself voorgestel as ’n regisseur van die televisieprogram Agenda en vertel dat hulle ’n program beoog waarin sekere jeugdiges vrae kon stel aan die president.
En soos jy seker kan raai, het ek die KP (en seker ook die regses) verteenwoordig, alhoewel ek in daardie stadium nie amptelik aan enige politieke party behoort het nie. Maar die stories oor die Vierkleur en die AWB-kenteken het geloop, sien?
Almal was vreeslik opgewonde oor my afspraak met FW. My ma het vir almal by die haarsalon en by die kleuterskool, waar sy ’n onderwyseres was, vertel terwyl my pa veral geïnteresseerd was in watter vrae ek sou vra. By die skool het die skoolhoof dit een middag oor die interkom afgekondig terwyl ek in die einste Engelse klas gesit het waaruit ek kortstondig verban was.
’n Bussie het ons paar kom oplaai om eers ’n draai te gaan maak by die SAUK in Auckland Park, waar ons op ’n toer deur die Agenda-ateljee geneem is. Ek onthou veral twee dinge van daardie eerste stop: Eerstens was daar basies geen gesprekvoering tussen ons tieners nie weens die wantroue wat in daardie stadium geheers het, en tweedens het ons Freek Robinson ontmoet toe die hysbak se deure op die Agenda-vloer oopgaan. Ek was oorstelp!
Hy was as bekende televisie-aanbieder die eerste celebrity wat ek in lewende lywe ontmoet het en die naaste wat ons gesin nog ooit aan bekendes kon kom met die uitsondering van my pa wat ’n jaar tevore vir David Kramer op die lughawe gesien het. O ja, en daar was ’n outjie saam met my in standerd 1 wat eenkeer sy witrot na die Wielie Walie-speelkamer gevat het vir show and tell . . . Maar dit was basies dit.
Freek het gegroet en net die NP-meisie het gereageer. Ons ander kon óf nie groet nie óf wou nie. In die Agenda-ateljee het nog ’n verrassing gewag, die bekende joernalis Clarence Keyter sou die program lei! Ek dink dit was dalk ingeval een van ons sou vries – Clarence kon mos iets kry om oor te praat, al het jy lankal oor die weer gepraat.
(Hy het dit teen daardie tyd al bewys met sy dekking van Madiba se vrylating, wat ure gevat het. Clarence was nog besig om te gesels oor die dieper betekenis van ’n lekkende kraan toe Madiba uiteindelik deur die Victor Verster-hekke stap.)
Uiteindelik het die bussie weer vertrek en voor die presidensiële gastehuis stilgehou. Ek was nogal teleurgesteld, ek dog die gesprek sou in sy kantoor in die Uniegebou plaasvind, daar waar die setel van alle mag na my wete was. Maar nou ja, die gastehuis was netjies genoeg (ligjare weg van avo-groen huise) en ’n impromptu ateljee is in die pragtige tuin opgestel. Daar sou ons wag op die president.
Soos ek nou terugdink, weet ek nie presies wat ek verwag het nie. Dalk trompetgeskal met sy aankoms of ’n marsjerende peloton wagte wat voor hom loop. Maar skielik was hy daar, sonder fanfare. ’n Blesserige oom in ’n kerkpak en baie korter as wat ek verwag het. Wat hom nog meer menslik gemaak het, was sy soektog na ’n lighter in sy binnesakke om sy sigaret aan te steek.
Uiteindelik (na heelwat Nasionale Party-bla-bla-bla) het Clarence in my rigting geknik: “Het jy ’n vraag vir mnr. De Klerk?”
FW het vol selfvertroue na my gekyk. Hy was die president en ek was maar ’n hoërskoolleerling. Ek sou hom wys! Toe trek ek los: “Meneer De Klerk, hoe gaan u die identiteit van die Afrikaner beskerm as u beplan om ontslae te raak van ons vlag en ons volkslied?”
Hierna het hy oorgeslaan na ’n antwoord volgeprop met propaganda. Ek was onmiddellik vies. Hoe durf hy? Ek het self aan daardie vraag gedink! Ek het teëgestribbel oor hoe ek bloot my vrese uitspreek as bekommerde jong Afrikaner en begin vra oor kultuurgebonde onderwys. Skielik het Clarence ingespring en aangekondig dat dit tyd is vir ’n advertensie-onderbreking.
Die produksiespan het ons darem hierna vir ’n gratis ete by die Meat & Eat in Hatfield geneem. Miskien het ek toe al ’n verdere renons in stilbly begin kry, iets wat ek uiteindelik begin verafsku het.
Dit sou die begin wees van nie net ’n loopbaan in televisie en radio nie, maar dit was ook ’n voorsmakie van hoe genadeloos die publiek kan wees. Al is jy 17 jaar oud en bekommerd oor jou toekoms.