Luister in 3 minute: Ramaphosa beoog ‘goedkoper’ sake in SAArgieffoto (Foto: baptisteh, Pixabay) In die jongste 3 Minute, 3 Sake kyk Gerhard van Onselen, senior ontleder by Sakeliga, na Eskom wat onlangs die howe genader het vir bystand teen Nersa se tariefbesluite; strenger regstelaksie-wette wat beoog word, en pres. Cyril Ramaphosa se onlangse uitsprake oor sake wat vir klein en groot ondernemings makliker gemaak moet word. Eskom het onlangs die howe genader vir verligting vir ŉ tariefbesluit van die Nasionale Energiereguleerder van Suid-Afrika, of Nersa. Eskom beweer dat Nersa gefouteer het deur ŉ vorige reddingsboei van R23 miljard af te reken teen Eskom se opbrengste op sy bates. Die uiteinde van die saak is dat Eskom hewiger verhogings as wat deur Nersa goedgekeur is, op betalende kragverbruikers wil plaas. Dan is daar ook sprake dat Eskom tariefstrukture wil aanpas deur hoër vaste kragverbindingskostes op gewone verbruikers te hef. Dit, meen ontleders, sal diegene wat reeds na sonkrag oorgeskakel het, benadeel. Van Onselen bespreek ook verder die jongste verwikkelinge rakende regstellende aksie. Die kommissie vir diensbillikheid beplan om voor die einde van Oktober wetgewing ter tafel te lê om die wet op billike indiensneming verder te versterk. Dit volg op die onsuksesvolle hofaansoek deur Solidariteit om die manier waarop regstellende aksie toegepas word te verander. Solidariteit beoog om teen dié ongunstige uitspraak te appelleer. “Die uiteinde van die wysigings blyk ten doel te hê om transformasie, soos die ANC-regering dit sien, strenger af te dwing. Die gevolg kan voldoeningsertifikate en sektorteikens vir regstellende aksie insluit. Hierdie bepalings gaan natuurlik regeringsinmenging verskerp en rompslomp vir sakeondernemings verhoog. Sakeliga sal daarop kommentaar lewer,” het Van Onselen gesê. Hy werp ook die kollig op die opmerkings van Ramaphosa op Financial Times se 2019-beraad. Ramaphosa het weer eens versoeke gerig vir beleggings in Suid-Afrika en ŉ wil uitgespreek om sake hier makliker te maak. “Ramaphosa wil ook die lewenskoste in Suid-Afrika goedkoper maak. Hy noem spesifiek elektrisiteit, vervoer, datakoste, gesondheidsorg en opvoeding, waar hy meen ingegryp moet word. Bedrywe waaroor die regering reeds meestal sy ysterhand van hewige regulering hou. Daar is goeie en skadelike maniere om pryse te verlaag. Prysbeheervoorstelle word reeds aan die mediese mark gekoppel. Prysregulering was geensins ŉ sukses by Eskom nie. “So behoort ons te wonder watter benadering tot pryse gevolg sal word. Markgerigte ekonomiese hervormings kan ŉ groot verskil maak op hierdie gebiede, tog moet ons wonder of markte of politiek sal seëvier,” het Van Onselen gesê.