Penny en Tatjana oor daai goue oomblik
JY LEES NOU Penny en Tatjana oor daai goue oomblik
Wanneer jy rég is, voel jy lig in die water. Jy't ritme, jy gee jou alles. Dan nog net 'n paar lengtes; jou arms en bene is tam. Jy raak aan die swembad se kant en kyk op . . . jy's eerste, dis goud, 'n wêreldtyd!
Penny in aksie
Dit was net ná die 1994-verkiesing. Met hoop vir 'n nuwe Suid-Afrika, 'n reënboognasie. Die era van Nelson Mandela, François Pienaar en sy Bok-spanmaats . . . en Penny Heyns. Koningin van die water, komkommerkoel met haar reguit, bruin blik en Springbok-tatoeëermerk op 'n gespierde skouer.
Penny wen tydens die Olimpiese Spele in 1996 in Atlanta goue medaljes in die 100 m- en 200 m-borsslag, steeds die enigste vrou in die geskiedenis van dié internasionale sportgeleentheid wat dit kon regkry. Sy het nie voor die tyd geweet dis nog nie vantevore vermag nie. Anders het sy dalk die idee gekry sy kan nié.
Sy het haarself boonop nie as 'n 200 m-swemmer beskou nie. "Ek het net geweet ek moet so vinnig moontlik swem en hoop niemand vang my nie. Dis nie hoe jy die 200 m aanpak nie. Tatjana en ander swemmers in dié item hou hulle in en werp eers aan die einde alles in die stryd."
Anders as Chad en kie. het sy nie ná haar oorwinnings met die landsvlag rondom die swembad gepronk en in die oomblik gebaai nie. Daar was 'n tydskedule en sy is aangepor om te loop. Wat sy ewe gedwee gedoen het. "Vandag ignoreer die ouens dit."
En op die podium? "Met die 100 m het ek gesien die vlag word gehys, gedink ek moet seker iets voel, huil of iets. Ek het jammer gevoel vir Samantha Riley, die vorige wêreldrekordhouer, wat derde was. [Penny het vroeër daardie jaar Sam se rekord verbeter en op die Spele weer haar eie een laat spat.] Met die 200 m was dit 'n bietjie anders. Ek het dit dalk 'n bietjie meer ingeneem, meer geniet."
Die sensasie as jy soos 'n dolfyn deur die water klief . . . "Ek't borsslag geswem, dit was dalk meer soos 'n padda! As jy taper, geleidelik minder oefen voor 'n kompetisie, voel die water al hoe beter. Jy voel ligter, kry ritme, dit voel maklik. In sport word daarvan gepraat as being in the zone. Jy voel sielkundig sterk, gereed. Jy't hard gewerk en kan nie wag om te sien wat gaan gebeur nie."
Waaraan dink jy as jy oefen, oor en oor en oor lengtes swem? "In goeie tye? [Lag.] Jy's suksesvol as jou fokus hier, in die oomblik is. Aanvanklik in Amerika [aan die Universiteit van Nebraska] het ek dit glad nie geniet nie. Ek het huis toe verlang en in my goggles gehuil. Toe besef ek ek gaan só nooit suksesvol wees nie. En die gewoonte aangeleer om my swemslae te tel – dit beteken my kop is nou hiér."
Interessant dat Penny nie noodwendig deur 'n liefde vir water gedryf is nie. Haar houding was meer pragmaties: Sy het 'n talent en moet dit ontwikkel. "Met tye hét ek dit baie geniet. Ander kere was al wat my in die water hou die feit dat ek voel ek het 'n Godgegewe talent gekry. En Hy gaan my eendag vra wat ek daarmee gedoen het."
Een van Penny, wat veertien wêreldrekords agter haar naam kan skryf, se sterk punte was dat sy so goed kon fokus. Die tye dat sy die beste gevaar het, was sy enkele oomblikke voor die skoot klap feitlik onbewus van wat om haar aangaan.
"Dit raak stil, jy hoor byna nie dinge om jou nie. Ek't altyd 'n paar keer agter die wegspringblok op- en afgespring, net om te voel ek's reg . . . Dis 'n gevoel van ek kan nie wag nie . . . Dis nou as jy gereed is, nie twyfel in jou kop nie. My lyf? Dis vreemd, die tye dat ek die beste geswem het, het ek net voor die resies sit en gaap. Jy's op jou beste as jy ontspan, jy moet in die water kan vloei, eerder as daarteen swem."
Op 25 het sy uitgetree. En ja, daarna was dit 'n paar jaar lank 'n aanpassing. Ná Atlanta, in Amerika en later Kanada, was sy buite die swemwêreld anoniem. Nie terug in Suid-Afrika nie. "Ek was nie gemaklik dat mense my herken nie. Ek wou eerder wegkruip." Ja, mense herken haar nog. Maar deesdae het sy vrede daarmee.
Haar identiteit was so lank aan swem gekoppel, sy moes ná haar uittrede uitvind wie sy buite die swembad is. Boonop is haar ma in 2001 oorlede. Die motiveringspraatjies wat sy gee, sorg egter vir 'n nuwe doelgerigtheid, vul haar weer met #geesdrif. "Dit gee my 'n energieskop. Ek hou dalk selfs meer daarvan as swem."
Sy is gemoeid met swemkampe en -klinieke vir jong swemmers. Ook betrokke by FINA, die Internasionale Swemfederasie, as buro-lid en voorsitter van die atlete-komitee. En uitvoerende lid van Swem Suid-Afrika asook voorsitter van die atlete-komitee.
Penny woon op 'n plaas buite Pretoria saam met vriende en tien honde. "Ná my uittrede het ek 'n tyd lank swem en sport 'n armlengte weg gehou. Nou het ek rustigheid daaroor. Ek voel ek het 'n volle sirkel voltooi, tot weer in die sportwêreld." Besoek pennyheyns.com