Grafika: Begroting moet polisie, inwoners ‘saambind’(Foto: Hansie Linde) Bheki Cele, minister van polisie, sê in sy begrotingsrede die polisie en gemeenskappe moet al hoe nouer saamwerk om misdaadvlakke te laat daal. Cele het Dinsdag die begrotings van die polisie, die onafhanklike polisieondersoekdirektoraat (Opod) en die burgerlike polisiesekretariaat aan die parlement voorgelê. Volgens die minister sal die hervestiging van gemeenskapspolisiëringsforums (GPF) dadelik aandag geniet en dié strukture moet die verhouding en samewerking tussen die plaaslike polisiestasie en die inwoners wat beamptes bedien, verbeter. R10 miljoen word opsy gesit vir die hervestiging van GPF’s en ŉ bykomende R10 miljoen word bewillig om gemeenskapsuitreikprogramme te steun. Daar is in hierdie stadium 772 funksionele GPF’s landwyd, met Cele wat sê forums verbeter nie net deursigtigheid nie, maar hou ook die polisie aanspreeklik en bevorder gesamentlike probleemidentifisering en -oplossing. “Die dood van meer as 300 mense tydens die week lange wetteloosheid wat ons in Julie verlede jaar getref het, sal een van die donkerste tye in ons demokratiese geskiedenis bly. Die oproer het gewys duidelike hervorming van die veiligheidsdienste is nodig, terwyl dit terselfdertyd die kloof tussen die polisie en die gemeenskappe wat hulle dien, blootgelê het,” sê Cele. “Die polisie het die gemeenskap nodig gehad en die gemeenskap het die polisie nodig gehad. Dit was egter duidelik dat gemeenskapspolisiëring op sy swakste was en daar min tot geen vertroue tussen die polisie en gemeenskappe is nie.” Cele sê die begroting is dus hoofsaaklik daarop gemik om te verseker die polisie is ingeburger in die gemeenskappe wat hulle bedien. Die begroting moet aangewend word om polisiestasies met hoë moordsyfers en poging-tot-moordsyfers, asook ander geweldsmisdaad, te help om dié misdaad in bedwang te bring. Cele het onder meer verwys na stasies soos Umlazi, Inanda, Plessislaer, Harare, Kraaifontein, Delft, Mfuleni, Khayelitsha, Kagiso, Thohoyandou en Lusikisiki. Die 30 stasies wat die meeste tot hierdie syfers bydra, word geprioritiseer wat hulpbronne betref en R62 miljoen word hiervoor beskikbaar gestel. Altesame R25 miljoen word ook vir veiligheid en sekerheid by polisiestasies self toegewys. “Stasiebevelvoerders en hul lede, asook provinsiale kommissarisse en hul bestuurspanne, moet meer gereeld as ooit in die strate wees en die plekke vul met voortgesette misdaadvoorkomingspogings en multidissiplinêre optredes.” Die minister het ook gewaarsku dat die begroting in sy geheel bestee moet word – of koppe gaan rol. Een van die groot doelwitte is om vlakke van geweldsmisdaad teen 2020 te halveer. Om dít te doen, moet polisiëring op stasievlak bevorder word, terwyl hulle behoorlik toegerus moet word. Die nasionale tesourie het bykomende finansiering vir die werwing van 12 000 nuwe polisierekrute beskikbaar gestel, terwyl R500 miljoen ook bewillig is vir besteding wat verband hou met rekrute wat basiese polisieontwikkeling doen. ŉ Proses om 5 000 nuwe polisierekrute te werf, skop volgende maand af. Oor probleme met DNS-toetse, sê Cele die agterstand is reeds met 38,71% verminder en ŉ bykomende toewysing van R50 miljoen sal gebruik word om voorraad hiervoor aan te koop. Dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, het in reaksie op die begroting gesê geweldsmisdaad in die land is buite verhouding hoog teenoor die res van die wêreld, met ŉ moordsyfer van 36 uit 100 000 van die bevolking teenoor ŉ wêreldgemiddeld van 7 uit 100 000. “Die minister van polisie is vinnig om die skuld vir die hoë voorkoms van geweldsmisdaad op lede van die publiek en op wettige vuurwapeneienaars te pak. “Die werklikheid skets egter ŉ ander prentjie. Die polisie is die enkele staatsentiteit met die meeste vuurwapens in die land, selfs meer as die weermag,” sê Groenewald. Minister Bheki Cele. (Foto: Siya Duda) Hy sê oor die vyfjaartydperk vanaf 2016-’17 tot 2020-’21 het 3 405 vuurwapens verlore geraak of is gesteel van die polisie. Hiervan is slegs 1 674 teruggevind. Dit beteken dat 1 731 van hierdie vuurwapens tans in die hande van misdadigers is. Dan is daar die situasie by die Norwood-polisiestasie en die 175 vuurwapens wat daar vermis geraak het. Benewens die vuurwapens, het byna R80 000 in kontant ook van die polisiekantoor se bergingstoor verdwyn. “Hierdie geld en vuurwapens was belangrike bewysstukke in 53 sake. Wat hier gebeur het, was ŉ regstreekse ondermyning van die strafregstelsel. Die betrokke stasiebevelvoerder het in Januarie vanjaar bedank sonder enige optrede teen hom,” sê Groenewald. Hy sê gebeure soos hierdie ondermyn die vertroue wat lede van die publiek in die polisie het, terwyl navorsing wys dat mense se vertroue in die polisie afgeneem het van 47% in 1999 (die hoogste) tot slegs 27% vandag. “Daar is wel baie goeie en hardwerkende lede in die polisiediens wat hul bes doen, maar hulle is duidelik in die minderheid.”