Mag 'n Christen oordeel? – Rusplekkies op my Geloofspad
Mag 'n Christen oordeel? Wanneer iemand hierdie vraag vra, dan kom Jesus se woorde in Matteus 7:1 onwillekeurig by mens op: "Moenie oordeel nie". Sy woorde hier staan oënskynlik in direkte teenstelling met Jesus se woorde in Joh 7:24 Moenie oordeel volgens wat julle sien nie, maar oordeel 'n regverdige oordeel. Weerspreek die Bybel homself dan? Hier sê Jesus weer dat mens moet oordeel, jy moet net regverdig wees wanneer jy oordeel. Die twee verse mag verwarrend voorkom. Hoe rekonsilieer ons dit? Mag 'n Christen oordeel of mag hy nie?
Baie mense verwys na Matt 7:1 om hulle kritici stil te maak. Hulle interpreteer Jesus se woorde asof dit sou beteken, 'Jy het nie die reg om aan my te vertel dat ek verkeerd doen nie.' Is hulle interpretasie die enigste redelike afleiding wat mens uit Jesus se woorde kan maak, of steek daar meer agter hierdie drie woorde van Jesus? Ek glo dat dit redelik maklik is om dit uit te redeneer: Indien dit die enigste aanvaarbare afleiding is om te maak, dan het Christene bv. nie die reg om iemand wat besig is om iemand anders te verkrag, te stop nie. Dan oordeel jy mos, of hoe? Of, indien jy iemand vang steel of wat egbreuk pleeg of wat besig is om die wet te oortree, dan het jy mos nie die reg om daardie persoon te oordeel nie, want jy staan vasgevang onder hierdie drie woorde.
Sodanige interpretasie (dat Christene nie die reg het om aan iemand anders te vertel dat hulle verkeerd doen nie), maak duidelik nie sin nie. Selfs ongelowiges sal aan jou kan sê dat enige mens moet kan oordeel of iets reg of verkeerd is.
Om te onderskei of iets reg of verkeerd is, is daarom ooglopend nie wat Jesus hier bedoel het nie. Wat het Jesus dan bedoel? Wanneer ons die eerste vyf verse in Matt 7 lees, dan kwalifiseer Jesus sy woorde: Mat 7:1-5 Moenie oordeel nie, sodat julle nie geoordeel word nie. (2) Want met die oordeel waarmee julle oordeel, sal julle geoordeel word; en met die maat waarmee julle meet, sal weer vir julle gemeet word. (3) [HOEKOM?] En waarom sien jy die splinter in die oog van jou broeder, maar die balk in jou eie oog merk jy nie op nie? (4) Of hoe sal jy vir jou broeder sê: Laat my toe om die splinter uit jou oog uit te haal, en kyk, in jou eie oog is die balk! (5) Geveinsde, haal eers die balk uit jou oog uit, en dan sal jy goed sien om die splinter uit die oog van jou broeder uit te haal.
Nou word Jesus se woorde meteens duidelik: Moenie oordeel as jy self agter die deur staan nie, anders is jy geveins of skynheilig. Ons sien dus dat Jesus se woorde nie in teenstelling is nie, maar dat Hy dieselfde bedoel as wat hy in Joh 7:24 gesê het: wanneer jy oordeel, oordeel regverdig.
Christene moet nie slegs tussen reg en verkeerd kan onderskei nie, Jesus het 'n spesifieke opdrag hieroor uitgereik. Ons noem dit die Mattheus 18 beginsel. Kom ons lees in Mat 18:15-17: En as jou broeder teen jou sondig, gaan bestraf hom tussen jou en hom alleen. As hy na jou luister, dan het jy jou broeder gewin; (16) maar as hy nie luister nie, neem nog een of twee met jou saam, sodat in die mond van twee of drie getuies elke woord kan vasstaan. (17) En as hy na hulle nie luister nie, sê dit aan die gemeente; en as hy na die gemeente ook nie luister nie, laat hom vir jou wees soos die heiden en die tollenaar.
Liewe broer en suster, is jy bewus daarvan dat ons, die Christene, eendag die engele gaan oordeel? Ons gaan ook saam met Jesus die wêreld oordeel! Daarom is dit vir God belangrik dat ons nou reeds leer om regverdig, sonder om skynheilig te wees, te oordeel. Paulus, onder die inspirasie van die Heilige Gees, het spesifieke instruksies gegee het oor hoe die gemeente in haar eie sake moet oordeel. Kom ons lees in 1 Kor 6:1-9 Durf iemand van julle wat 'n saak teen 'n ander het, gaan reg soek voor die onregverdiges en nie voor die heiliges nie? (2) Weet julle nie dat die heiliges die wêreld sal oordeel nie? En as die wêreld deur julle geoordeel word, is julle dan onbevoeg vir die geringste regsake? (3) Weet julle nie dat ons engele sal oordeel nie, hoeveel te meer die alledaagse dinge? (4) As julle dan alledaagse regsake het, moet julle dié persone daaroor laat sit wat in die gemeente die minste geag word. (5) Ek sê dit tot julle beskaming. Is daar dan nie eens een wyse onder julle, wat uitspraak sal kan doen tussen sy broeders nie? (6) Maar gaan die een broeder met die ander na die regbank, en dit voor ongelowiges? (7) Dan is dit al werklik 'n gebrek onder julle, dat julle regsake met mekaar het. Waarom ly julle nie liewer onreg nie? Waarom laat julle jul nie liewer berowe nie? (8) Maar julle doen onreg en pleeg roof, en dit aan broeders. (9) Of weet julle nie dat die onregverdiges die koninkryk van God nie sal beërwe nie?
Ons sien dus duidelik uit die woord dat Christene veronderstel is om korrek en regverdig te kan oordeel. Hier is 'n paar voorbeelde wat die Skrif noem, oor onregverdige oordeel:
Oppervlakkige oordeel is onregverdig:
Dit beteken om te oordeel voordat jy al die feite gehoor en in ag geneem het. Ons lees in Spr 18:13 Hy wat antwoord gee voordat hy gehoor het, vir hom sal dit 'n sotheid en 'n skande wees. In Luk 7:36-50 is die verhaal waar Jesus gaan eet het by Simon die Fariseër. Tydens die ete het daar 'n vrou ingekom en onder trane van berou, Jesus se voete gewas en gesalf. Simon het die vrou geoordeel en Jesus het toe vir Simon op 'n mooi manier geleer om regverdig te oordeel.
Skynheilige oordeel is onregverdig: Dit het ons nou net geleer in Matt 7:1-5 – moenie oordeel as jy self skuldig is aan dieselfde sonde nie, want die maat waarmee jy oordeel, gaan teen jou gebruik word.
Oordeel gebaseer op onwaarhede is onregverdig: Spr 19:5 'n Valse getuie bly nie ongestraf nie, en hy wat leuens uitstrooi, sal nie vrykom nie.
Riglyne om regverdig te oordeel
Ek sluit af met vier riglyne uit die Skrif oor hoe ons, as Christene, regverdig kan oordeel soos wat Jesus bedoel het in Joh 7:24:
Feite moet deur getuienis en bewyse ondersteun word. Deu 13:12-14 As jy in een van jou stede wat die HERE jou God jou gee om daar te woon, hoor sê: (13) Deugniete het by jou opgetree en die inwoners van hulle stad verlei deur te sê: Laat ons gaan en ander gode dien—wat julle nie geken het nie— (14) dan moet jy terdeë ondersoek en naspeur en uitvra, en as dit waarheid is, staan die saak vas. In Gen. 18:20-21 sê God dat Hy gehoor het van Sodom en Gomorra se sondes. Hy wil egter persoonlik eers vassstel of dit wel so is voordat Hy oordeel: Gen 18:20-21 Verder het die HERE gesê: Die geroep oor Sodom en Gomorra is waarlik groot, en hulle sonde is waarlik baie swaar. (21) Ek wil neerdaal en sien of hulle werklik gehandel het soos die geroep oor hulle is wat by My gekom het; en so nie, Ek wil dit weet. 13:12–15; Ex. 23:1–2)
Die beskuldigde moet toegelaat word om die getuies en getuienis teen hom aan te hoor. (Jn. 7:51; Acts 25:16) Joh 7:51 Oordeel ons wet die mens sonder om hom eers te hoor en te weet wat hy doen? en Hand 25:16 En ek het hulle geantwoord dat dit nie by die Romeine gewoonte is om enige mens by wyse van guns aan die dood prys te gee voordat die beskuldigde die beskuldigers voor hom gehad het en geleentheid tot verdediging in verband met die beskuldiging gekry het nie.
Minstens twee getuies moet saamstem. Indien nie, moet daar ondersteunende bewyse wees dat die getuie wel die waarheid praat. Deut 19:15 Een getuie mag nie teen iemand optree insake enige misdaad of enige sonde, by enige misstap wat hy begaan nie; op die verklaring van twee getuies of op die verklaring van drie getuies sal 'n saak van krag wees. Nuwe Testament: Matt 18:16 maar as hy nie luister nie, neem nog een of twee met jou saam, sodat in die mond van twee of drie getuies elke woord kan vasstaan.
Getuies moet verantwoording kan doen vir hulle getuienis. Deut 5:20 En jy mag geen valse getuienis teen jou naaste spreek nie. en Deut 19:16-19 As 'n kwaadwillige getuie teen iemand optree om van 'n oortreding teen hom te getuig, (17) dan moet die twee manne wat die regsaak het, gaan staan voor die aangesig van die HERE, voor die priesters en die regters wat daar in dié dae sal wees. (18) En die regters moet terdeë ondersoek doen, en is die getuie 'n valse getuie, het hy vals teen sy broer getuig, (19) dan moet julle met hom doen soos hy gedink het om met sy broer te doen; so moet jy dan die kwaad uit jou midde uitroei.
Dit is duidelik uit die Woord dat Christene wel kan oordeel. Hulle oordeel moet egter regverdig wees en in sagmoedigheid – nie om daardie persoon te verloor nie maar eerder om hom of haar te wen. Ek glo dat die kompas vir gesonde oordeel saamgevat is in Matt 7:2 1 Want met die oordeel waarmee julle oordeel, sal julle geoordeel word; en met die maat waarmee julle meet, sal weer vir julle gemeet word. In effek sê Jesus dat ons eie woorde ons eendag gaan oordeel. Wanneer ons dit onthou, sal ons godvresend en met genade oordeel.