Nuuskommentaar: Is vry en regverdig moontlik in die era van die post-waarheid?Buite die nasionale verkiesingsentrum in Pretoria. (Foto: Maroela Media) Verkiesingsdag is eers môre, maar soveel gerugte oor ongerymdhede het reeds in omloop gekom dat ŉ mens nie anders kan as om te wonder of die verkiesing vry en regverdig verklaar sal kan word nie. Geloofwaardige berigte oor dinge wat nie pluis is nie, is gelukkig minder volop. Met nog net die eerste van twee dae vir spesiale stemme verby, is daar berig oor leë stembokse wat in die veld gekry is, asook ’n skool wat as stemlokaal sou dien wat aan die brand gesteek is. Of dit voldoende is om in pas met die regering se beheptheid met middelmatigheid die verkiesing, soos Suid-Afrika met die Mugabe-besmette verkiesings in Zimbabwe gemaak het, tot “voldoende” vry en regverdig te verklaar, sal eers later beoordeel kan word. Teen dié tyd beleef bitter baie kiesers die sogenaamde “era van beheptheid met middelmatigheid” as ’n eufemistiese politiek korrekte uitdrukking vir hopeloos in sy kanon in. Ongedurigheid met die onvolmaakte is ook nou in Europa, op die vooraand van verkiesings van die Europese parlement, aan die broei. Filosofies ingestelde ontleders span die akademiese terme mildelik in. Lees gerus hier. Hierdie skrywer het self gister weens kanker ’n spesiale stem tuis uitgebring. Dit was ’n hele geselskap van polisie en OVK-amptenare wat die stem kom opneem het. Slegs een party het ’n waarnemer gestuur, en dit was die ANC. Met die munisipale verkiesing was daar ook ’n DA-vrywilliger op die toneel. Teen dié tyd is dit ’n uitgemaakte saak dat die BLF aan die verkiesing deelneem, al mag hulle volgens wet nie deelneem nie omdat hul lidmaatskap wit mense uitsluit. In die Vryheidsfront Plus se regstryd om die onreg te voorkom het die OVK reeds in die hof op sy baadjie gekry, maar skynbaar niks gedoen om die brouwerk betyds ongedaan te maak nie. Dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, stel dit so: “Dit is regtig kommerwekkend as die OVK ’n wet wat die verkiesings moet reguleer bloot as ‘riglyn’ inspan.” Tegnies kom dit daarop neer dat die OVK se versuim verhinder het dat betyds teen die deelname van die BLF aan die verkiesing beswaar aangeteken kon word. Nou het talle mense reeds gestem. Talle regstegniese vrae duik nou op. Niemand sê dit hardop dat die ganse verkiesing se geldigheid in die slag kan bly nie, maar die Vryheidsfront Plus impliseer dit baie duidelik: “Die OVK het drie groot foute met dié registrasie begaan. Eerstens het die hoofverkiesingsbeampte nie sy besluit om die BLF se registrasie goed te keur in die Staatskoerant aangekondig soos wat die wet vereis nie.” Dit word gedoen om aan ander partye die geleentheid te bied om teen die registrasie appèl aan te teken. Die hof het verlede week hierdie aspek van die VF Plus se betoog teen die registrasie aangehoor en bevind dat die OVK wel in dié opsig gefouteer het. Volgens die hof is die gevolg hiervan dat die appèltydperk teen die registrasie van die BLF nog nie begin het nie. Dit is hoe die VF Plus dit ook sien. “Hierdie uitspraak is belangrik aangesien dit oënskynlik ’n praktyk van die OVK is om nie hul besluite om politieke partye te registreer onverwyld in die Staatskoerant te publiseer nie.” Dit bring die registrasie van die betrokke partye in die gedrang en hou selfs ’n bedreiging vir demokrasie in Suid-Afrika in. Die BLF-geval is slegs een voorbeeld hiervan. Partye se reg om appèl aan te teken teen die registrasie van ’n politieke party, in hierdie geval die BLF, word hulle dus ontneem. Die foto van die ongebruikte stembokse wat langs ‘n pad in Tzaneen, Limpopo gevind is. (Foto: Twitter) “Die Verkiesingskommissie (OVK) het volgens die kieshof nie aan die wetlike voorskrifte voldoen met die registrasieproses van die BLF nie en dit kan ná die verkiesing ’n invloed hê op die toekenning van setels in die parlement en in sekere wetgewers. Daar moet voldoen word aan die wet, dit mag nie slegs as ’n riglyn gesien word nie. Die VF Plus sal namens die publiek terugslaan wanneer dit wel gebeur en voortgaan om sy waghondfunksie te vervul wat die staat en ander instellings se nakoming van wetlike voorskrifte betref.” Oor waarom die OVK so hardkoppig klou aan hul wetsoortreding, kan maar net bespiegel word. Kan dit wees dat die BLF soveel steun binne die OVK geniet dat die wetsverbreking ondanks ’n hofbevel voortgesit word? Of dat dit die ANC is wat gesteun word, en dat gehoop word die BLF sal soveel EFF-stemme wegrokkel dat die EFF nie soos algemeen verwag word, beduidend sal groei nie? Die uiteenlopende uitslae van peilings mag volkome in die kol wees en deur geografiese faktore, die publiek se reaksies op nuusgebeure en vele meer verklaar word, maar die feit dat ons nou in die era van die post-waarheid leef, maak duidelik baie kiesers erg wantrouig. In ’n gebalanseerde land sou die kanse dat die BLF genoeg stemme sou trek om ’n setel te verower, skraler gewees het as dat Hlaudi Motsoeneng (de facto-oudbaas van die SAUK en nou leier van die ATM) ná die verkiesing president gaan word, soos hy self voorspel. Maar daar is soveel polarisasie en die BLF teer daarop, dat dit nie heeltemal onmoontlik is dat die BLF ’n setel of twee kan losslaan nie. Bid dat die Here jou wanneer jy jou kruisies gaan trek, sal lei en seën.