SAKP se vernederingPres. Jacob Zuma Foto: Elmond Jiyane/GCIS Deur: Peet Bothma Die jongste klap wat die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party vanaf president Jacob Zuma ontvang het, mag dalk die laaste vernedering wees wat dié geswore lid van die drieparty-alliansie kan verduur. Zuma het tydens sy mees onlangse kabinetsverskuiwing die SAKP se sekretaris-generaal, die 59-jarige dr. Blade Nzimande, uitgeskop as minister van hoër onderwys en opleiding. Nzimande is ŉ deurwinterde politikus en staan reeds vir bykans twintig jaar aan die hoof van die Kommunistiese Party. Hy was sedert 2009 ŉ lid van Zuma se kabinet. Die SAKP se pad saam met die ANC is nie sonder slaggate nie. Die party is reeds vir meer as sestig jaar saam met die vakverbond Cosatu lid van die alliansie. In die veertiger- en vyftigerjare het die Suid-Afrikaanse kommuniste begin wegbeweeg van hul internasionale kamerade en hulle daarop toegespits om toe te sien dat die sogenaamde vryheidstryd in die land op koers bly en nie sy fokus op die klassestryd verloor nie. Die kommuniste wou waak teen ŉ oordrewe nasionalistiese vryheidstryd. Die SAKP was dus in baie opsigte deur die jare die derde wiel aan die wa, want reeds in 2007 het president Thabo Mbeki geluide gemaak dat daar teen die linkse elemente in die ANC gewaak moet word. Die kommuniste het in Zuma as president ŉ nuwe linkse vennoot gesien, maar besluit om hulself te beywer vir ŉ hersaamgestelde alliansie. Hiervan het niks gekom nie. Die SAKP se liefdesverhouding met Zuma het nie lank gehou nie, want by die party se nasionale konferensie vroeër vanjaar is die president verbied om die geleentheidstoespraak te lewer. Nzimande het selfs openlik verklaar dat Zuma moet bedank. Zuma het hard hieraan gesluk. Veral toe die SAKP boonop vir adjunkpresident Cyril Ramaphosa as hul voorkeurkandidaat vir die ANC-presidentsverkiesing in Desember aanwys. Die kommunistiese party se teenstand teen Zuma spruit uit die rol wat hy na bewering in staatskaping speel. Hul motivering is egter nie om ŉ vrye ekonomie te vestig nie, maar eerder om die invloed van die sakegemeenskap op die land se regering uit te wis. Die jongste besluit van Zuma om Nzimande uit sy kabinet te skop, is waarskynlik ŉ stap van persoonlike vergelding. Dit is egter ŉ besluit wat net die laaste spyker in die doodskis van die alliansie mag wees. Sekere politieke ontleders is van mening dat die ANC nie noodwendig die steun van die SAKP nodig het nie. Daar moet in gedagte gehou word dat die SAKP maar sowat 220 000 ingeskrewe lede het, en omdat die ANC en die kommuniste deur die jare so verstrengel geraak het, kan daar nie bepaal word of die lede van die party noodwendig teen die ANC sal stem nie. Dis egter hoogs onwaarskynlik dat die 17 parlementslede van die SAKP weer vir Zuma sal stem. Indien die SAKP voorts sy besluiteloosheid oor sy lidmaatskap van die alliansie kan besweer, bestaan daar ŉ moontlikheid dat die party ŉ hawe vir keelvol kiesers aan die linkerkant van die politieke spektrum kan word. Die tyd sal leer.