DIE kleinste insek op aarde, sover bekend, is ’n wesp van Costa Rica in Sentraal-Amerika. Dit is een van die sogenaamde feetjie-vlieë (familie Mymaridae) en dit leef as ’n parasiet op die eiertjies van ander insekte. Die mannetjie van hierdie spesie, Dicopomorpha echmepterygis, kan kleiner as ’n piepklein 0,139 mm lank wees. Hy is blind en sonder vlerke in sy minuskule wêreldjie, ’n rare lilliputagtige omgewing wat ek en jy ons kwalik kan voorstel.
Insekte is van nature klein. Daar was glo wel ’n tamaai groot naaldekoker met ’n vlerkspan van driekwart meter in die tyd van die dinosourusse, maar insekte se bou is nou maar eenmaal so dat hulle nie reuse kan wees nie.
Uit die oogpunt van ons mense is ’n insek immers ’n “omgedopte” gediertetjie. Sy “geraamte” sit nie aan sy binnekant nie, maar buite. Hierdie beskermende dop of huidskelet bevat ’n horingagtige bestanddeel genaamd chitien, wat waterdig en feitlik onbuigbaar is.
Daar is byvoorbeeld proefondervindelik vasgestel dat die miskruier tot 850 keer sy eie gewig kan dra. Daarteenoor swoeg die gemiddelde man hom besimpeld om slegs meer as twee derdes van sy eie gewig op te tel.
REGS: ’'n “Portret” van ’n Suid-Amerikaanse miskruier (Oxysternon conspicillatum). Hy lyk nie net soos ’n wese uit die buitenste ruimte nie—vir iets van sy grootte is hy supersterk ook.
In ’n ander proefneming is bye en skoenlappers in ’n buis verseël, waarna die lug daaruit gepomp is om ’n lugleegte te vorm. Selfs die insekte se liggaamsvog is in dié proses uit hulle uitgesuig. Maar die “brose” klein gevangenes het niks oorgekom selfs toe die buis gebreek en die normale lugdruk skielik herstel is nie. ’n Mens sou op die plek dood neergeslaan het.
HOEVEEL insekte kan daar op aarde wees? Om net te raai is al klaar ’n onbegonne taak. Iemand het reeds bereken dat die insektebevolking op ’n enkele heuwel op ’n someraand meer kan wees as al die mense in die hele wêreld.
’n Insek se hart sit naby sy rug. Hy het egter nie ’n stelsel van verskillende bloedvate soos die mens nie. Uit ’n enkele groot slagaar wat van die hart af deur die bors loop, stu en sypel die bloed deur die hele liggaam.
Ons goggabie het ook geen longe nie. Hy haal wel asem, maar dit gebeur deur vertakkende lugbuise wat sorg dat die insek gedurig deur ’n stroom lug geventileer word.
Baie soorte insekte, meen kenners, hoor geluide wat die menslike oor nie kan opvang nie, sodat die ganse wêreld daarbuite kan druis van ’n magtige koorgesang selfs wanneer ons reken dat alles stil is.
Die gewone oë—dikwels ’n paar groot saamgesteldes en daarby ook drie eenvoudige oë—gaan nooit toe nie. Hulle sien ook nie so goed nie, al het ’n insek soos die naaldekoker byna 30 000 fasette in sy saamgestelde oë. Elke faset produseer ’n beeld sodat bale afsonderlike beelde van ’n voorwerp tegelyk waargeneem word. Maar omdat die fokus vas is, is die sig dof en onduidelik.
HET die insek “gedagtes” of ’n “wete”, soos miskien ’n hond of ander dier? As ’n mens ’n hotnotsgot dophou waar hy behendig ’n ander insek vang en maaltyd hou, kan jy maklik dink hy’s ’n wyse meneertjie met ’n intelligensie ver bokant dié van sy mede-goggas. Maar dis eintlik niks van die aard nie.
Die singende muskietwyfie “weet” sy wil jou bloed hê, want sy ruik jou. Maar sy kan nie ook lont ruik oor hoe jy haar wil doodmaak nie. En sy “koes” net instinktief vir jou klappende hand. Oor die jeukende bult wat sy op jou vel agterlaat, het sy geen berou nie—en sy’t ook absoluut geen benul van die malaria wat sy dalk kan versprei nie.