Ekonomiese moontlikhede binne selfbeskikkingDie ekonoom Dawie Roodt. (Argieffoto: Reint Dykema/AfriSake) Tegnologie is die instrument wat enigiemand werklik vry gaan maak. Dit is gevaarlik en kan misbruik word, maar kan ŉ mens of groep ook bevry van die juk van die staat. Daarom is selfbeskikking nie noodwendig ŉ grondgebied nie, maar ŉ ander manier om ŉ gemeenskap te definieer, soos ŉ digitale gemeenskap. Dit is moontlik om aan ŉ klub te behoort sonder om naby die ander klublede te wees. Dit is die mening van Dawie Roodt, hoofekonoom van die Efficient Groep, wat Maandag deel van ŉ paneelbespreking was oor selfbeskikking en die ekonomie, aangebied deur die Vryheidsfront Plus. Die paneellede was dit eens dat Suid-Afrika voor ŉ fiskale afgrond staan, met ŉ baie klein geleentheid – indien enige – om die val te keer. Volgens prof. Jannie Rossouw, hoof van Wits se sakeskool, het staatskuld handuit geruk en is staatsdienssalarisse totaal onvolhoubaar. Hy meen ook dat swart ekonomiese bemagtiging nie meer ŉ plek het in hierdie krisis nie en stel ŉ nuwe beleid van swart ekonomiese vaardigheidsoordrag voor, sodat meer mense tot ekonomiese groei kan bydra en die land ŉ permanente fiskale krisis kan vermy. Dr. André Laäs, uitvoerende hoof van die finansieringskorporasie Beneficio, beaam dat die fiskus geplunder word en die fondse nie aangewend word om die mense van ons land te bevoordeel nie. Omdat belastinggeld misbruik word, wil mense nie belasting betaal nie. Dié situasie noop ŉ mens om ander moontlikhede wat uitkoms kan bied, te soek. ŉ Belastingtoevlugsoord is een so ŉ moontlikheid. “So ŉ toevlugsoord is ŉ land of jurisdiksie wat min of nominale belastings van korporatiewe maatskappye of individue eis. Dit is belangrik dat die persone wat daar belê dit in geheimhouding moet kan doen. Verder moet die wette in so ŉ land ondeursigtig wees en dit moenie nodig wees vir jou om ekonomies aktief te wees in so ŉ toevlugsoord nie,” verduidelik hy en noem Monaco en Mauritius as voorbeelde. Roodt glo ook dat belasting in Suid-Afrika ŉ groot probleem geword het en dat die moontlikheid van ŉ belastingtoevlugsoord daarom aantreklik is. Belastingveerkragtigheid is ŉ konsep wat talle mense reeds aggressief beoefen. Is ŉ ‘wolkstaat’ die antwoord? Moderne ekonomieë word al hoe meer dienste georiënteerd en meer gedigitaliseer, sê hy. Met nuwe tegnologie het nuwe tipe geld begin ontwikkel. Al hoe meer mense maak van privaat geld gebruik om handel te dryf. Bitcoin is ŉ voorbeeld van hoe geld ŉ ander tipe vorm aanneem en terugbeweeg na die privaat sektor. “Geld is deesdae niks anders nie as inligting wat jou die reg gee om iets by iemand anders te koop. Dis deel van die moderne dienstebedryf, ons kan dit vir mekaar stuur. Dit word nie sentraal beheer nie, niemand monopoliseer dit nie, dis op ŉ platform wat beskikbaar is aan almal wat daaraan deelneem,” voeg hy by. Die implikasies daarvan as privaat geld al hoe meer algemeen aanvaar word, is absoluut verreikend, glo hy. Dit beteken selfbeskikking kan in die wolke wees, mense dryf handel met mekaar op maniere waarop hulle onderling ooreengekom het, los van belasting, en die staat kan niks daaraan doen nie. “Dié vorm van selfbeskikking is nie net van toepassing op geld nie. As jy aan ŉ klub behoort en twee lede het ŉ regsdispuut, kan julle ooreen kom dat ander klublede die geskil besleg en dit privaat hanteer. Dit is ŉ tipiese funksie van die staat wat jy dan privatiseer. Ek dink dis die manier van die toekoms,” sê Roodt. Die virtuele voordele wat tegnologie inhou kan tog ook op ŉ geografiese gebied van toepassing gemaak word, voeg hy by. Mense kan hulself binne ŉ gebied organiseer om ŉ eie belastingstelsel, veiligheidsnetwerk, elektrisiteitsopwekking, skole, ensovoorts te skep. “Die wonderlike van ŉ sogenaamde wolkstaat is dat jy kan wegkyk van die vergrype van die staat.” Moontlikhede soos privaat geld en belastingtoevlugsoorde gaan uitkoms bied aan mense wat oorbelas word, en dit gaan ŉ groot gat in regeringsinkomste beteken, voeg Rossouw by. Hy glo dat regerings oor die wêreld heen daarom hul burokratiese ooraanbod moet heroorweeg. Hoe pak ons die toekoms aan? Laäs glo die enigste manier om vorentoe te gaan, is om ŉ ooreenkoms met die staat te beding wat tot hulle voordeel ook gaan strek. Een opsie wat Rossouw opper is dat die staat oorreed moet word om meer mag na die provinsies af te wentel, weg van sentrale regering, sodat daar op hierdie manier ŉ groter mate van selfbeskikking kan kom. Roodt se raad is dat individue en groepe die regering soveel as moontlik moet ignoreer en jou eie ding doen, sonder om wette te verbreek. Ons leef in ŉ moderne tyd met moderne moontlikhede wat ons tot ons voordeel moet aanwend – moontlikhede soos virtuele geld, virtuele gemeenskappe, selfs ŉ mate van virtuele selfbeskikking. Tog glo Corné Mulder van die Vryheidsfront Plus dat die Afrikaner nie in Afrika sal oorleef sonder ŉ geografiese basis, hoe klein ook al, waar ŉ eie fiskale beleid bepaal kan word nie. Dié onderwerp word in die laaste sessie, wat Maandag aangebied word, onder die loep gebring.