Misdaad ‘gemeenskaplike vyand’, sê Cele aan boereDie minister van polisie, Bheki Cele, gee terugvoer oor landelike veiligheidskwessies. (Foto: SA Polisie) Die minister van polisie, Bheki Cele, het Donderdag in Bethlehem in die Vrystaat gepleit vir nie net groter samewerking tussen verskillende staatsdepartemente om landelike misdaad te stuit nie, maar ook in die landboubedryf self. Cele het terugvoer aan die landbougemeenskap gegee ná sy aanvanklike besoek aan die Vrystaat ná die grumoord op Brendin Horner (21). Verskeie ander plaasmoorde het die provinsie sedertdien verder geruk. Dit sluit in die moorde op Pieter Hills en sy seun, Eddie, die afgelope naweek, asook die mees onlangse voorval waarin Mark Regal gisteraand op ŉ plaas naby Odendaalsrus doodgeskiet is. Lt.genl. Bailey Motswenyane, provinsiale polisiehoof in die Vrystaat, het ook terugvoer gegee oor die polisie se vordering in die ondersoeke na die voorvalle. Volgens haar word veroordeelde misdadigers in die meeste van dié onlangse gevalle met die misdade verbind. In een geval word daar ná ŉ aanval in die Hennenman-omgewing gesoek na ŉ verdagte wat verlede jaar, ná 11 jaar in die tronk ná ŉ lewenslange vonnis vir sy betrokkenheid by ŉ vorige plaasaanval, op parool vrygelaat is. Dié man word nou weer in verband met ŉ plaasaanval gesoek. Cele het dié verskynsel skerp gekritiseer. Hy het ook gevra vir beter samewerking tussen die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) en die polisie om te verseker sake is waterdig. Volgens die minister is dit onaanvaarbaar dat sake teruggetrek word omdat ŉ polisieondersoek onvolledig is. “Jy kan nie ŉ saak terugtrek omdat die polisie nie hulle werk gedoen het nie. Gaan sê vir die polisie om hulle werk te doen. As die aanklaer nie genoeg [bewyse] het nie, moet hy vir die polisie gaan sê om daardie gapings te vul.” Verenigde front Motsepe Matlala, president van die National African Farmers’ Union (Nafu), het aan Cele gesê die verhouding tussen swart boere en die polisie is swak en dat hy agter geslote deure met die minister oor kwessies wat swart boere raak, wil vergader. Hy het ook aangevoer dit lyk of die moorde op wit boere meer gewig dra as die moorde op swart boere. “Hoekom lyk dit asof swart lewens nie belangrik is nie? Dis nie ŉ kwessie van ras nie, dis ŉ kwessie van gelyke behandeling,” het hy gesê. Cele het egter gepleit dat ras uit die gesprek oor plaasmoorde gehaal moet word en het die bedryf gevra om saam teen misdadigheid te werk. “Ek is nie die minister van polisie van wit of swart Suid-Afrikaners nie. Ons kan nie ŉ situasie hê waar daar ŉ belangriker dood of ŉ minder belangrike dood is nie. “Die bedryf moet saambaklei. Ons moet luister na die boerderygemeenskap. Na boere, nie wit of swart boere nie. Ons moet daaraan werk dat mense in die boerderygemeenskap nie sterf nie.” Cele het ook benadruk dat daar geen sogenaamde volksmoord op wit boere is nie. “Moenie verdeeld wees nie. Misdaad is die gemeenskaplike vyand,” het hy gesê. Hy het ook weer ontken dat hy vroeër in Normandien in KwaZulu-Natal by ŉ byeenkoms gesê het dat boere wat nie luister nie, gaan seerkry. Hy het ook gesê die dag as hy énige moord goedpraat, hy die tuig moet neerlê. Herkie Viljoen, voorsitter van die veiligheidskomitee van die Bethlehem distriksboerevereniging, het gesê daar kon die afgelope ruk reeds verandering gesien word danksy vorige besprekings, maar dat beter samewerking steeds nodig is. “Ons probeer in hierdie stadium net oorleef. Hierdie is nie net ŉ plaasprobleem nie, dis ŉ misdaadprobleem,” het Viljoen gesê en ook verwys na die talle mense in dorpe en townships wat ook slagoffers van misdaad is. Veediefstal Die minister van polisie, Bheki Cele. (Foto: SA Polisie) Cele het erken dat veediefstal ŉ enorme probleem is en dat dit dringend gepak moet word. Die jongste misdaadsyfers word Vrydag bekend gemaak. “Ek het die [veediefstal-]syfers gesien. Dis hel.” Cele sê volgens dié syfers is meer as 4 000 stuks vee ter waarde van R14 miljoen die afgelope paar maande gesteel. “Dit is ekonomiese sabotasie. Dit moet benader word soos enige ander ernstige misdaad, soos ŉ transito- of bankroof. Dit kan nie gewone, onbenullige misdaad wees nie.” Polisiebetrokkenheid by misdadigheid Daar was die afgelope ruk ook verskeie bewerings van beweerde polisiebetrokkenheid by misdaad, veral by veediefstal. Cele het opdrag gegee dat dié bewerings volledig ondersoek word. “Daar is net te veel bewerings en ŉ ondersoek daarna moet gedoen word.” Een van die mense in die gehoor het gesê hy het al by verskeie geleenthede inligting oor beplande misdade aan die polisie deurgegee, sonder dat enigiets daaromtrent gedoen is. Komitee Cele het gesê wat betref die komitee wat kyk na veiligheidskwessies in die provinsie gaan daar voortaan ook groter samewerking wees tussen die veiligheidsgroepering in die regering (JCPS) en departemente soos landbou en internasionale samewerking, asook openbare werke. Cele sê die minister van internasionale betrekkinge sal byvoorbeeld betrokke raak weens die groot getal buitelandse burgers wat by misdaad in Suid-Afrika betrek word, terwyl openbare werke die kwessie van onbegaanbare paaie langs die grens moet help pak. Die minister sê die polisie kan nie die probleem alleen oplos nie. “Daar is baie vrees hier en ons kan nie toelaat dat mense in vrees leef nie. Of hulle nou boere, of vroue of gewone burgers van die Vrystaat is.”