Druk op Ramaphosa om op te tree teen ministerPres. Cyril Ramaphosa (Foto: GCIS) Die druk laai op teen pres. Cyril Ramaphosa om die minister van binnelandse sake, dr. Siyabonga Cwele, uit die kabinet te laat ná uiters afwysende bevindings teen die minister deur die Mufamadi-paneel van ondersoek na die land se intelligensiedienste. Die bevindings is gemaak oor Cwele se gedrag toe hy minister van staatsveiligheid was. Ramaphosa het Cwele verlede jaar aangestel as minister van binnelandse sake. Twee ander groot kanonne oor wie daar druk vir optrede op Ramaphosa sal wees, is die ANC-LP en voormalige minister van staatsveiligheid, David Mahlobo, en die direkteur-generaal van korrektiewe dienste (soos aangestel deur Ramaphosa), Arthur Fraser. Dit volg op die bekendmaking van die ondersoek na magsvergrype in die land se spioenasiedienste deur ŉ paneel onder leiding van dr. Sydney Mufamadi, oudminister en tans akademikus aan die Universiteit van Johannesburg. Die verslag van 101 bladsye, wat volledig op die webblad van die presidensie gepubliseer is, maak vyf hoofbevindings. Eerstens bevind dit die land se spioenasiedienste is erg verpolitiseer, en is gebruik om interne stryery en magsmededinging in die ANC ter wille te wees. Tweedens bevind die paneel dat die spioenasiedienste sedert 2009 strydig met die Grondwet opgetree het. Derdens word bevind die amalgamasie van die binnelandse en buitelandse spioenasiedienste was strategies én wetmatig ŉ fout. Vierdens word bevind daar is te veel geheimhouding in die spioenasiedienste en laastens dat grootskaalse korrupsie plaasgevind het. Siyabonga Cwele. (Foto: Chantall Presence/ANA) Die aanbevelings deur die paneel, wat in groot mate uit meelopers van oudpres. Thabo Mbeki bestaan het, kom grootliks daarop neer dat teruggekeer moet word na hoe die spioenasiedienste tydens die Mbeki-bewind (toe Mufamadi as groot Mbeki-dissipel ook in die kabinet gedien het – hy het trouens bedank toe Mbeki uitgeskop is) gefunksioneer het. Die vier belangrikste aanbevelings behels eerstens dat ŉ nasionale sekuriteitstrategie ontwikkel word en tweedens dat ŉ inwerkingstellingtaakspan daargestel moet word. Die derde aanbeveling is dat strafregtelike vervolging en dissiplinêre optrede met ŉ voorsitterskap van buite die spioenasiediens moet volg (maar geen spesifieke aanduiding van wie waarvan aangekla moet word of dat dit ŉ openbare verhoor moet wees, word gegee nie). Laastens word daar aanbeveel dat strukturele veranderings aan die spioenasiedienste aangebring moet word, waaronder skeiding van binnelandse en buitelandse spioenasie, die skuif van die koördineringsfunksie van spioenasie na die presidensie, die herlewing van die Nasionale Sekuriteitsraad en die hersiening van die mandate van die spioenasie- en intelligensiedienste, waaronder militêre intelligensie en die polisie se misdaadintelligensie-eenheid. Spesifieke bevindings is dat strafregtelike gedrag en by name die PAN-netwerk van parallelle intelligensie wat teen massiewe koste deur Fraser bedryf is, ondersoek word, dat die rol van die toesighoudende regter versterk word, dat die uitreik en uitvoer van onwettige opdragte strafbaar gemaak word, asook dat die inspekteur-generaal van intelligensie én die parlement se gesamentlike staande komitee oor intelligensie nie hul werk doen nie. Die verslag bevind ook dat spioene reguit en wederregtelik opdragte ontvang en inligting verskaf het uit en aan die ANC-hoofkwartier, Luthuli Huis, maar gee geen aanduiding van watter ANC-amptenare aan hierdie onwettige gedrag deelgehad het nie.