Toegang tot Strand Afgesluit? - Blog | Anna Basson Properties Stellenbosch
Toegang tot Strand Afgesluit?
TOEGANG TOT STRAND AFGESLUIT? ONTWIKKELAARS EN DIE REG VAN WEG
Strandganger – Jou regte
Vir solank as wat jy (en jou grootouers en al die ander inwoners van die omgewing) kan onthou, het die publiek vrye toegang tot ‘n spesifieke pad geniet en so toegang tot die strand gehad. Dan koop ‘n ontwikkelaar die grond waardeur die pad loop, toegang tot die pad word kort daarna afgesper, hekke en valhekke word opgerig en toegang word slegs aan permithouers verleen. Watter regte is tot jou beskikking?
Hierdie geval is onlangs in die Hoë Hof aangehoor waar die plaaslike belastingbetalersvereniging die Hof genader het. Die Hof beslis dat die algemene publiek ‘n erkende serwituutsreg van weg deur geslagtelange gebruik oor die private grond gevestig het. Die publiek kon dus nie eensydiglik deur die ontwikkelaar van hierdie reg ontneem word nie.
Ontwikkelaars – die gevare
Neem kennis van die moontlike gevare hierin. Ons reg erken reeds vir eeue lank die bestaan van sulke ongeregistreerde toegangs- en gebruiksregte oor private grond. Hierdie aansprake is dus nie noodwendig formeel in die Aktekantoor of op die betrokke titelakte van die grond geregistreer nie, maar dit is nietemin afdwingbaar teenoor die eienaar.
In hierdie betrokke geval het die Hof die getuienis aanvaar dat die grond reeds sedert 1795 as publieke deurgang na die strand gebruik is. Gevolglik het die Hof die ontwikkelaar beveel om sondermeer aan die algemene publiek onverhinderde deurgang na die strand te verleen en te herstel.
As gevolg van die spesifieke omstandighede en die optrede van die ontwikkelaar, is hy ook beveel om die regskostes op ‘n bestraffende skaal soos tussen prokureur-en-kliënt te betaal.
Reg van weg – wat moet jy bewys?
Hou eerstens in gedagte dat ons hier met ‘n publieke reg van weg te make het – ander reëls sal van toepassing wees waar daar ‘n private reg van weg ter sprake is.
Tweedens, het die Hof hier sterk daarop klem gelê dat die enigste alternatiewe pad die voetgangers aan ‘n baie langer staproete in uiterste hitte sou blootstel. Volgens die Hof sou dit onmenslike gevolge vir die voetgangers inhou en is dit, soos die hof dit self stel : “without any doubt against the idealistic notions of ‘ubuntu’……(‘humaneness’)”.
Ten einde ‘n weerlegbare vermoede te vestig dat ‘n publieke serwituut oor grond bestaan, sal jy die volgende moet bewys –
Dat die algemene publiek op ‘n deurlopende en ononderbroke basis die reg van weg uitgeoefen het.
Dat die eienaar en sy opvolgers nie ingemeng het met die algemene publiek se uitoefening van hierdie reg van weg nie.
Dat die betrokke aktiwiteit of gebruik reeds vir geslagte lank sonder teenstand uitgeoefen word. Die aanspraakmaker sal moet aantoon dat die reg reeds vir ‘n minimum tyd van 30 jaar deur die algemene publiek geniet word en uitgeoefen word.
Finale opmerking: In hierdie betrokke geval was toegang tot ‘n strand ter sprake. Die algemene regsbeginsels sal egter op alle aansprake van ‘n openbare reg van weg van toepassing wees.
EISE VIR VERLIES AAN ONDERHOUD: ONGETROUDE LEWENSMAATS OOK NOU INGESLUIT
Die eis vir verlies aan onderhoud
Waar ‘n gesin se broodwinner as gevolg van die onregmatige optrede van ‘n ander beseer of tot sterwe kom, kan sy afhanklikes ‘n eis instel. As eiser, sal jy moet kan aantoon dat die broodwinner regtens verplig was om jou te onderhou en te ondersteun.
Wat gebeur as die partye ongetroud was?
Hierdie aksie was nog altyd beskikbaar vir partye wat formeel getroud was. In die onlangse verlede is dit ook wyer geïnterpreteer om pare van dieselfde geslag in te sluit, asook geskeides en weduwees wat volgens gewoontereg en Islamitiese reg getroud was.
Die Hoogste Hof van Appèl het ook nou bevestig dat hierdie aksie beskikbaar is vir ongetroude partye wat in ‘n vaste heteroseksuele verhouding met mekaar betrokke is en wat kontraktueel ooreengekom het op wedersydse onderhoudsverpligtinge.
Die Hof bevind dat die Pad Ongelukke Fonds verplig was om ‘n vrou en haar dogter te vergoed vir die afsterwe van die man wat hulle onderhou het. Die paartjie was ongetroud, maar was wel in ‘n vaste lewensverhouding met mekaar betrokke.
Moenie die risiko loop om nie ‘n saamwoon ooreenkoms op te stel nie
As jy wil eis vir ‘n verlies aan onderhoud, moet jy in staat wees om die regsplig tot onderhoud te kan bewys. Hier word dit weer duidelik gemaak hoe belangrik dit kan wees om ‘n formele ooreenkoms aan te gaan wanneer twee ongetroude mense as lewensmaats saamwoon, veral ten einde hul gesamentlike finansiële sake te reguleer.
LEES DAARDIE HUURKONTRAK! DIE HARTSEER VERHAAL VAN DIE VERHUURDER WAT DIT NIE GEDOEN HET NIE
Dit klink vanselfsprekend, maar hoeveel van ons lees regtig die hele dokument deur, wanneer ons ‘n ellelange kontrak onderteken? Wat gebeur as jy ‘n kontrak blind teken sonder om dit te lees? Ons howe gaan jou optrede nie kan verskoon of jou kan help nie.
Hier het ‘n huurder ‘n restaurant in ‘n besige winkelsentrum van die eienaar (en vorige huurder) gekoop. Hy het nooit die bestaande huurkontrak gelees nie en het net aanvaar dat die gebruik van die aangrensende binnehof by die huur ingesluit was. Die vorige eienaar het hom onder hierdie indruk gebring, hoewel daar geen melding hiervan in die skriftelike huurkontrak was nie. Hy kon die Hof ook nie oortuig dat hy op enige ander basis geregtig sou wees om die binnehof te gebruik nie.
Die Hof bevind dat enige redelike persoon wat hom in die posisie van die huurder sou bevind, ten minste die huurkontrak sou deurgelees het om sy regte en verpligtinge as huurder vas te stel. Die Hof verleen dan ‘n uitsettingsbevel wat die huurder verplig om die binnehof te ontruim.
Die goue draad
Indien jy enigsins onseker is oor enige bepaling in ‘n kontrak wat jy moet teken, neem behoorlike advies voordat jy jou hand op papier sit om dit te onderteken!
IS ‘N “DOKTERSBRIEF” VAN ‘N SANGOMA GELDIG?
‘n Onlangse uitspraak
‘n Onlangse uitspraak van die Arbeidsappèlhof word deur sommige verkeerdelik geïnterpreteer om te sê dat ‘n sangoma se kennisgewing voortaan dieselfde effek as ‘n doktersbrief sou hê. Dit is nie die geval nie en dit is belangrik vir beide werkgewers en werknemers om die werklike situasie te verstaan.
Die feite en die bevinding
Hier het die werknemer aansoek gedoen vir ‘n maand se onbetaalde verlof ten einde opleiding as ‘n sangoma te ondergaan. Sy was van mening dat dit noodsaaklik vir haar was en ook vir haar voorvaders en om ook nie die voorvaders te ontstel nie. Sy het ‘n brief van ‘n tradisionele gesondheidswerker ingedien wat die volgende te sê gehad het: “…..was diagnosed to have a PERMINISIONS OF ANCESTORS”. Die brief sê dan verder dat sy onbetaalde verlof benodig om haar inlywing en seremonie te ondergaan ten einde ‘n tradisionele gesondheidswerker te word.
Haar werkgewer het aangebied dat sy vir ‘n week met onbetaalde verlof kon gaan, maar sy het dit van die hand gewys. Sy het toe sonder verdere kennisgewing en in weerwil van haar werkgewer se wense, vir ‘n maand van die werk weg gebly. Met haar terugkoms is sy dissiplinêr verhoor en sy is ontslaan as gevolg van wangedrag. Sy het haar ontslag na die KVBA (Kommissie vir Versoening Bemiddeling en Arbitrasie) verwys. Die kommissie bevind dat haar ontslag onregmatig was, dat haar afwesigheid te wyte was aan faktore buite haar beheer en dat die werkgewer se weiering om haar ‘n maand se onbetaalde verlof te verleen, haar lewe in gevaar gestel het. Die Kommissie beveel dan dat sy weer aangestel moes word.
Hierdie bevinding word op hersiening deur die Arbeidshof en daarna ook deur die Arbeidsappèlhof bekragtig. Die Hof verwys spesifiek na die verskeidenheid van kulture, tradisies en gelowe in ons diverse samelewing en die noodsaak dat verskillende groepe mekaar se standpunte moet akkommodeer ten einde harmonie binne ‘n verenigde samelewing daar te stel.
So, na daardie mondvol, waar laat dit jou as werkgewer?
Ten eerste moet jy onderskei tussen versoeke vir betaalde siekverlof en onbetaalde verlof.
Betaalde siekverlof: Ingevolge die Wet op Basiese Diensvoorwaardes kan tradisionele gesondheidswerkers nie geldige mediese sertifikate uitreik nie (met die uitsondering van sekere sektorale ooreenkomste waar dit wel aanvaarbaar is). Dit gaan egter verander sodra tradisionele gesondheidswerkers amptelik kan registreer by die Raad van Tradisionele Gesondheidspraktisyns. Dan sal hulle mediese sertifikate net so geldig wees as die sertifikate van geregistreerde dokters, sielkundiges, tandartse en aanverwante gesondheidspraktisyns.
Onbetaalde siekverlof: Die belangrikste punt om hier in te sien, is dat die werknemer nie gevra het vir betaalde siekverlof nie. Sy het ook nie beweer dat sy in die normale sin van die woord siek of ongesond was nie. Gevolglik het die Hof nie probeer vasstel of die brief ‘n geldige mediese sertifikaat was nie. Die vraag was eerder of die werknemer se onbetaalde en ongemagtigde afwesigheid in geheel gesien, onder die omstandighede geregverdig was of nie. Hier het die brief van die tradisionele gesondheidswerker volgens die KVBA en die Hof wel ‘n oortuigende en oorredende rol te speel.
Werkgewers: Ons howe se boodskap bly dus deurlopend – wanneer ‘n aansoek vir verlof ingedien word, moet die bona fide kulturele en geloofsoortuiginge as agtergrond in ag geneem word wanneer hierdie versoeke vir verlof oorweeg word. Terselfdertyd word daar ook nie van ‘n werkgewer verwag om ‘n onredelike las as gevolg van sy werknemers se versoeke, op te neem nie.
Of jy nou ‘n werkgewer of ‘n werknemer is, hier is soms ‘n fyn onderskeid tussen toelaatbaar en ontoelaatbaar. Wees bedag hierop en neem deskundige advies indien jy enigsins onseker is hieroor.
HUISHOUDELIKE WERKERS – LOONVERHOGINGS VANAF 1 DESEMBER
Die minimum lone vir huishoudelike werkers styg op 1 Desember 2012. Vir meer besonderhede hieroor sien gerus die Fin24 webwerf te http://www.fin24.com/Economy/Pay-rise-for-domestic-workers-20121119.
DESEMBER SE WEBWERF: TYD VIR REIS!
“I travel not to go anywhere, but to go. I travel for travel’s sake”
Vlieënde besoekers? As jou familie, vriende of kollegas invlieg om te kom kuier, kan jy hul vordering in die lug volg met FlightRadar24 te http://www.flightradar24.com/. Op hierdie webwerf kan jy die volgende doen –
Soek vir ‘n spesifieke vlug en volg sy posisie, vlugplan, spoed, hoogte ensovoorts.
Volg vlugte in ‘n spesifieke vasteland of land (wees net geduldig – dit mag dalk ‘n paar minute neem vir die inligting om op die kaarte te laai).
Kry dieselfde uitsig as die vlieëniers en passasiers vanuit die vliegtuig met “Cockpit View”. Hierdie funksie gebruik Google Earth en mag dalk vereis dat jy eers ‘n ”plug-in” moet aflaaihttp://www.google.com/earth/explore/products/plugin.html. As dit steeds nie werk nie kan jy Google Earth her-installeer.
Speel dan bietjie met hierdie funksies en kontroles.
Op reis na die buiteland? Die Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking reik inligting uit op hul webwerf http://www.dfa.gov.za/consular/travel_advice.htm via die blad “Advice for South African Citizens Travelling Abroad”. Nuttige onderwerpe word aangeraak soos –
Wat moet jy doen as jou paspoort in die buiteland gesteel word of verlore raak?
Bestuur in die buiteland;
Geelkoors vereistes (Dit is belangrik om hiervan kennis te neem – anders kan jy met jou terugkeer toegang geweier word);
Handige algemene reisigerswenke;
“Registration of South Africans Abroad” (met ‘n skakel na die ROSA aanlyn registrasieblad);
En vele meer…
Is jou lugredery se vlerke geknip? Kry jou geld terug.
Deesdae word ‘n groot gedeelte van alle lugreise deur lae koste rederye moontlik gemaak. Dit beteken dat die lyn tussen ‘n solvente en ‘n insolvente lugredery baie dun is. Die kanse dat jy jou geld terugkry wanneer ‘n lugredery gelikwideer word (soos nou met One Time) word grootliks bepaal deur die manier waarop jy vir jou vlugkaartjie betaal het. Indien jy met jou kredietkaart betaal het, is die kanse baie goed dat jy wel jou geld sal terugkry deur die bank se stelsel van “chargebacks”. Vir ‘n volledige ondersoek en verduideliking, lees gerus die verbruikersskrywer Wendy Knowler se artikels “Get clued up on card chargeback” en “No 1Time chargebacks until liquidation made final” op haar “Consumer Watch” webjoernaal byhttp://www.iol.co.za/blogs/wendy-knowler-s-consumer-watch-1.1608.
VOETNOTA – DIE MEESTE TWAALFS VAN 2012
Waar jy jou ook al op die 12de Desember bevind, verlustig jouself gerus in die teenwoordigheid van al die twaalfs om 12:12:12 op 12/12/12. So ‘n groepering van dieselfde syfers sal eers oor 89 jaar weer te vinde wees.
Indien jy van voorneme is om te reis oor die Feesseisoen – geniet dit, wees asseblief versigtig en kom veilig terug!
Kennisgewing: Kopiereg in hierdie publikasie en die inhoud daarvan vestig in DotNews – Sien Kopiereg kennisgewing hieronder.
Part 2: Life in Lockdown – How to make staying at home safe & fun for the whole family