Minister stel moniteringsverslag oor skole bekendAngie Motshekga, minister van basiese onderwys, tydens ‘n gelukwensingsontbyt wat in Januarie vanjaar vir die topmatrieks gehou is. (Foto: Jacques Naude/ANA) Die Suid-Afrikaanse skolestelsel verbeter, maar nie vinnig genoeg nie. Dit is die boodskap vervat in die regering se nasionale skoolmoniteringsverslag wat Maandagoggend uitgereik is deur Angie Motshekga, minister van basiese onderwys. Die verslag berus op empiriese navorsing wat van ŉ duisend hoërskole en ŉ duisend laerskole in die openbare onderwysstelsel (staatskole) ingewin is. Dit meet nie die kwaliteit van onderrig nie, maar wel verskeie ander belangwekkende onderwysfaktore, met die doelwit om onderwys te verbeter. Die navorsing word onafhanklik onderneem; nie deur die staat nie. Motshekga het toegegee dat sommige van die bevindings ongemaklik is vir die regering om net voor ‘n verkiesing bekend te maak, maar gesê sy het opdrag gegee dat dit in elk geval volledig gedoen word omdat dit die werklike situasie weerspieël. Die aantal biblioteke in skole het sedert 2011 drasties toegeneem, deels weens die betrokkenheid van die private sektor. Waar 45% van skole in 2011 biblioteke gehad het, staan die syfer nou op 62%. Een van die groot leemtes aan die departementele kant van die onderwysstelsel bly die funksionering van distrikskantore, wat veronderstel is om ondersteuning en voorligting aan skole te bied. In die jongste skooljaar het 94% van hoërskole en 80% van laerskole darem minstens twee besoeke per jaar van distrikskantore ontvang. Een van die kommerwekkendste bevindings is oor onderwysers se afwesigheidskoers. Op ŉ gemiddelde skooldag is 10% van onderwysers afwesig, vergeleke met 8% in 2011. Die laagste afwesigheidsyfers, waar onderwysers die minste afwesig is, is in Limpopo en die Vrystaat. Die grootskaalse onderwysbeursskema Funza Lushaka is besig om die gepoogde uitwerking te hê met 78% van permanente onderwysposte wat tans landwyd gevul is vergeleke met 69% in 2011. Skoolbeheerliggame vaar nie so goed nie, met net 65% van laerskole en 55% van hoërskole se beheerliggame wat na behore funksioneer. Dit maak Motshekga bekommerd. Beter nuus het gekom wat die verskaffing van ondersteuningshulpmiddels betref. Sowat 95% van leerlinge het werkboeke ontvang, en sowat 80% het handboeke gekry. Die slegste nuus handel oor infrastruktuur. Slegs 59% van skole voldoen aan die tersaaklike minimumvereistes, met net 76% van skole wat toegang tot lopende water en net 80% wat toegang tot behoorlike sanitasiegeriewe het. Dit is omtrent dieselfde as in 2011. Sedert 2011 is 216 nuwe skole gebou, met nog omtrent ŉ honderd wat tans in aanbou is. Dit bring die aantal nuwe skole sedert 2000 op sowat 1 200 te staan, en die aantal nuwe klaskamers op omtrent 38 000. Sowat 20% van die puttoilette by skole is sedert Augustus verlede jaar met spoeltoilette vervang, Motshekga het ŉ beroep op alle landsburgers gedoen om te help sodat die situasie verder en vinniger verbeter.