Groot planne vir landbou-ontwikkeling in Oos-KaapVerteenwoordigers van verskeie organisasies is opgewonde oor hul samewerkingsooreenkoms om ‘n landbouprojek in die Oos-Kaap van stapel te stuur. (Foto: Verskaf) Die Oos-Kaap word as een van die armste provinsies met die hoogste werkloosheidsyfer beskou, maar landbou, veral in die noordoostelike gebied, hou baie potensiaal in om dit teen te werk. Daar is heelwat organisasies wat sake graag wil omdraai deur gemeenskappe te bemagtig om meer doeltreffend te boer. AfriForum, die kantoor van inkosi (opperhoof) Zwelothando Mabandla, Saai en hul landbouwaardeketting-ontwikkelingsvennoot, Agri All Africa (AaA), het die eerste tree gegee vir die daarstel van ’n gesamentlike landbouontwikkelingsprojek vir die AmaBhele kaJamangile- tradisionele gemeenskap. Verteenwoordigers van AfriForum, die kantoor van Mabandla en AaA het in die laaste week vergaderings met verskeie betrokkenes in ŉ wye verskeidenheid landbousektore in die Oos-Kaap gehad, wat hulle van die nodige raad bedien het vir die pad vorentoe. Dit volg ná die ondertekening van ’n wedersydse erkenning en samewerkingsooreenkoms tussen AfriForum en die kantoor van Mabandla vroeër die jaar wat onder meer ten doel het om ekonomiese, maatskaplike en kulturele ontwikkeling deur landbou te bevorder. Die Koöperasie, ŉ landboudiensteverskaffer met sy hoofkantoor in Humansdorp; plaaslike kommersiële boere, Hunt SA, Farming God’s Way en Suid-Afrikaanse vrugtebevorderaars (SAFPRO) is tydens die besoek geraadpleeg. Verteenwoordigers van Die Koöperasie het inligting gedeel oor hul dienste en die landbou-ondernemings wat hulle tans in die landelike gebiede van die Oos-Kaap ondersteun. Kommersiële boere van die Maclear-gebied, wat naby die AmaBhele kaJamangile- tradisionele gemeenskap geleë is, is geraadpleeg oor plaaslike toestande en die landboupotensiaal en uitdagings van die gebied. Hunt SA is ŉ groot speler in die jagbedryf en is geraadpleeg oor die daarstelling van moontlike internasionale blootstelling vir die landbou-ontwikkelingsprojek. Farming God’s Way het verduidelik hoe hulle gemeenskapslede benader om landbouproduksie met minimale hulpbronne te bedryf, terwyl SAFPRO inligting verskaf het oor die landbouwaardeketting en hul benadering tot die ondersteuning van opkomende boere. “Ons tradisionele gemeenskappe was histories outonoom en selfvoorsienend. Verskillende stamme het in hul eie ruimte gebly binne eiesoortige waardes en gebruike terwyl hulle mekaar se identiteit gerespekteer het,” sê inkosazana (prinses) Bhelekazi Mabandla, hoof van die koninklike diplomatieke diens van die koninklike Jamangile kaMabandla-familie. “Die instelling van tradisionele leierskap is die struktuur wat stabiliteit in landelike gebiede verskaf en dié instelling het ook ’n rol om te speel om selfstandigheid en outonomie te laat herleef deur projekte soos hierdie landbou-ontwikkelingsprojek – in samewerking met ander kultuurgemeenskappe en rolspelers.” Barend Uys, hoof van interkulturele verhoudings en samewerking by AfriForum, sê daar is verskeie rolspelers wat reeds uitstekende werk in landbou-ontwikkeling in die Oos-Kaap doen. “Ná die interaksie met soveel organisasies en mense wat so ’n positiewe ingesteldheid het en nie net praat nie, maar reeds doen, is ek seker dat ons ook dié beplande landbou-ontwikkelingsprojek met die hulp van ’n netwerk van toegewyde rolspelers suksesvol sal kan uitvoer.” Die grondslag vir die herlewing van suksesvolle boerderye in die diep landelike gebiede van die Oos-Kaap is die herstel van vertroue in familieboerderye, sê dr. Theo de Jager, direksievoorsitter van Saai. “Dit moet aan ’n waardekettingontwikkelingsbenadering gekoppel wees om hande te vat met die wat kan en wil, met ’n diepe geloof in ons Here se genade en liefde.” Dirk Hanekom, uitvoerende hoof van AaA, sê sukses lê in ŉ positiewe gees. “’n Fokus op kommersiële boerdery, waaraan plaaslike boere en organisasies soos Die Koöperasie deelneem, gekombineer met ’n positiewe gees van samewerking met tradisionele gemeenskappe en opkomende boere, sal onontbeerlik wees vir die toekomstige sukses van enige landbou-ontwikkeling in die gebied.” ’n Voorlopige bestekverslag en die ondertekening van ’n memorandum van verstandhouding vir die landbou-ontwikkelingsprojek is die beplande uitkomste van die raadplegingsproses en die finalisering daarvan word teen einde Julie verwag. Die besoek aan die provinsie is afgesluit met ’n vergadering met verteenwoordigers van die Ngcolorha-gemeenskap naby Tsolo, oor die uitdagings wat die gemeenskap in die gesig staar met landbouproduksie en -ontwikkeling.