Liggame ontbind in lykshuise weens beurtkragArgieffoto Terwyl mense tyd nodig het om te rou oor ŉ geliefde wat hulle aan die dood moes afstaan en dan moet begrawe, vra begrafnisondernemings en lykshuise dat begrafnisse so gou moontlik afgehandel word. Dit is weens die voortdurende beurtkrag wat druk op lykshuis-yskaste plaas. Volgens die Suid-Afrikaanse Begrafnispraktisynsvereniging (Safpa) sien die bedryf daagliks ŉ groot aantal verrotte liggame. “Begrafnisse binne vier dae is kostedoeltreffend en verhoed dat gesinne hul afgestorwenes in ŉ swak toestand van ontbinding sien,” het die vereniging gesê. Dit kan ongemaklike verandering verg in ŉ land waar die meeste begrafnisse een of twee weke ná die persoon se dood plaasvind. Ondernemers verlig afhanklikheid van die staatskragmonopolie Eskom deur dieselopwekkers te gebruik om lyke koud te hou. Maar hulle word getref met stygende energierekeninge. “Kleiner ondernemings sukkel baie, want nou gaan die grootste deel van hul inkomste om die kragonderbrekings te hanteer,” het Dududu Magano, woordvoerder van die National Funeral Directors’ Association, gesê. Volgens Grace Matila, ŉ Johannesburgse begrafnisondernemer wat al tien jaar in die bedryf is, het die onderbrekings onlangs veroorsaak dat haar yskas se kompressor onklaar geraak het. “Die krag wat konstant aan en af gaan, het veroorsaak dat die yskas ophou werk, maar gelukkig het ek ŉ rugsteunkompressor gehad. Kan jy jou indink wat sou gebeur het as ek dit nie gehad het nie?” het Matila gesê. Rimpeleffek Bedryfsregulasies vereis dat begrafnisondernemers en lykshuise rugsteunkragopwekkers moet hê, maar nie almal voldoen daaraan nie. “Opwekkers is nie goedkoop nie,” sê Mike Nqakula, ŉ begrafnisondernemer in die klein Oos-Kaapse dorpie Uitenhage, wat bygevoeg het dat baie ander in sy dorp sonder ŉ kragopwekker moet klaarkom. “Ek ken ŉ ou wie se onderneming moes toemaak omdat die munisipaliteit ŉ ontbinde liggaam ontdek het,” het die 61-jarige Nqakula gesê. En begrafnisondernemers se ellende eindig nie net om die liggame te bewaar nie. Die kragonderbrekings verhinder ook pogings om die administratiewe dokumente te bekom wat nodig is om begrafnisse of verassings uit te voer, aangesien kantore van die ministerie van binnelandse sake van lyn af gaan wanneer die krag afgeskakel is. Die beurtkrag het ŉ “rimpeleffek” oor die hele sektor veroorsaak. Gevolglik sukkel mense soms om paramedici te ontbied sodat hulle kan sertifiseer dat ŉ persoon dood is, of om liggaamsverwydering aan te vra wanneer iemand by die huis sterf. Dit is omdat netwerkseine tydens beurtkrag swak is weens die selfoontorings wat af is. Dit kan ook wees weens die fone se batterye wat pap word en nie tydens beurtkrag gelaai kan word nie.