Elf - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
min Alvor (elwe), speel met Tomtebobarnen (kinders van die bos). Van Kinders van die bos (1910) deur die Sweedse skrywer en illustreerder Elsa Beskow.
'n elf is 'n mistieke wese wat in die Noorse mitologie aangetref word wat nog in Noord-Europese folklore oorleef. Na hul rol in J.R.R. Tolkien se epiese werk Die Here van die ringe, het elwe krammetjies geword van moderne fantasieverhale. Daar is groot diversiteit in die voorstelling van elwe; afhangende van die kultuur, kan elwe uitgebeeld word as jeugdige mans en vrouens met 'n groot skoonheid wat in woude en ander natuurlike plekke woon, of klein truukwesens.
In die vroeë folklore het elwe oor die algemeen bonatuurlike vermoëns gehad, wat dikwels verband hou met siektes, wat hulle ten goede (genesend) of siek (siek) kon gebruik, afhangende van hul verhouding met die persoon wat hulle aangetas het. Hulle het mettertyd ook 'n bietjie krag gehad deurdat hulle mense met hul musiek en dans kon betower. Sommige elwe was klein, fee-agtige wesens, moontlik onsigbaar, terwyl ander van menslike grootte gelyk het. Oor die algemeen was hulle lank lewe, indien nie onsterflik nie. Alhoewel baie van hierdie uitbeeldings suiwer fiktief beskou word, vind wesens soos elwe, ietwat soos mense, maar met vermoëns wat die fisieke gebied oorskry, korreleer in die engele en demone van baie godsdienste.
Sommige taalkundiges glo dit elf, Alf, en verwante woorde is afkomstig van die Proto-Indo-Europese wortel albh wat "wit" beteken, maar die Oxford English Dictionary gee 'n lys van die vroegste weergawe van die naam soos dit afkomstig is van die Oud-Hoogduits, voordat dit oorgedra word na die Midde-Hoogduits, Wes-Saksies, en uiteindelik in die huidige vorm in Engels aangekom het.1 Alhoewel die presiese etimologie 'n twis onder taalkundiges kan wees, is dit duidelik dat bykans elke kultuur in die Europese geskiedenis sy eie naam gehad het vir die soortgelyke voorstelling van die wesens wat gewoonlik elwe genoem word. 'Elf' kan beide as 'elwe' en 'elwe' gevul word. Iets wat verband hou met elwe of die eienskappe van elwe word beskryf deur die byvoeglike naamwoorde "elven," "elfish," "elfin," of "elfish."
Het u geweet? Die vroegste bewaarde beskrywing van elwe kom uit die Noorse mitologie
Die vroegste bewaarde beskrywing van elwe kom uit die Noorse mitologie. In Oudnoors word hulle genoem álfr, meervoud álfar. Alhoewel die konsep self nie heeltemal duidelik is in oorlewende tekste en verslae nie, blyk dit dat elwe as magtige en mooi menslike grootte wesens verstaan ​​is. Daar word gereeld na hulle verwys as semi-goddelike wesens wat gepaard gaan met vrugbaarheid sowel as die kultus van die voorouers. As sodanig lyk elwe soortgelyk aan die animistiese geloof in geeste van die natuur en van die oorledene, wat byna alle menslike godsdienste gemeen het; iets wat ook waar is vir die Oudnoorse geloof in fylgjur en vörðar ('respirant' en 'waak' geeste, onderskeidelik).
Die god Freyr, die heer van die ligte
Die vroegste verwysings kom van Skaldiese poësie, die Poëtiese Edda, en legendariese sagas. Hier word elwe gekoppel aan die Æsir (of Aesir), veral deur die algemene frase "Æsir en die elwe", wat vermoedelik 'al die gode' beteken. Die navorsers het die elwe ook met die Vanir (vrugbaarheidsgode) vergelyk of geïdentifiseer.2 In die Alvíssmál ("The Sayings of All-Wise") word die elwe beskou as onderskei van die Vanir en die Æsir, soos dit blyk uit 'n reeks vergelykende name waarin Æsir, Vanir en elwe hul eie weergawes vir verskillende woorde in 'n refleksie van hul individuele rasse-voorkeure. Die woorde dui moontlik op 'n verskil in status tussen die belangrikste vrugbaarheidsgode (die Vanir) en die minderjarige (die elwe). Grímnismál vertel dat die Van Freyr die heer van Álfheimr (wat beteken "elf-wêreld"), die tuiste van die lig-elwe. Lokasenna vertel dat 'n groot groep Æsir en elwe by Ægir se hof vergader het vir 'n banket. Verskeie minder magte, die diensknegte van gode, word aangebied soos Byggvir en Beyla, wat aan Freyr, die heer van die elwe, behoort het, en dit was waarskynlik elwe, omdat hulle nie onder die gode gereken is nie. Twee ander genoemde dienaars was Fimafeng (wat deur Loki vermoor is) en Eldir.
Sommige bespiegel dat Vanir en elwe aan 'n vroeëre Noord-Bronstydperk-godsdiens van Skandinawië behoort, en dat hulle later deur die Æsir as hoofgode vervang is. Ander (veral Georges Dumézil) het aangevoer dat die Vanir die gode van die gewone Norsemen was, en die Æsir dié van die priester- en krygskaste.
In Skandinawiese folklore, wat 'n latere versnit van die Noorse mitologie en elemente van die Christelike mitologie is, is 'n elf is genoem Elver in Deens, ALV in Noors, en ALV of Alva in Sweeds (die eerste vorm is manlik, die tweede vroulik).
In Denemarke en Swede verskyn die elwe as wesens wat van die Vetter, selfs al is die grens tussen hulle diffus. Die Alf gevind in die sprokie The Elf of the Rose deur die Deense skrywer Hans Christian Andersen is so klein dat hy 'n roosbloeisel vir sy huis kan hê en het 'vlerke wat van sy skouers tot by sy voete reik.' Tog het Andersen ook geskryf elvere in Die Elfin Hill, wat meer soos dié van tradisionele Deense folklore was, wat pragtige wyfies was, wat in heuwels en rotse woon, wat 'n man tot die dood kon dans. Soos die huldra in Noorweë en Swede, is hulle hol as hulle van agter gesien word.
Die elwe word tipies uitgebeeld as mooi hare, wit geklee, en soos die meeste wesens in Skandinawiese folklore, kan dit buitengewoon gevaarlik wees as hulle aanstoot neem. In die verhale speel hulle dikwels die rol van siektegeeste. Die mees algemene, hoewel ook die onskadelikste geval, was verskillende irriterende veluitslag, wat genoem word älvablåst (elf blaas) en kon deur 'n kragtige teenblaas genees word ('n handige balgbalk was die nuttigste vir hierdie doel). Skålgropar, 'n besondere soort petroglywe wat in Skandinawië gevind word, was in ouer tye bekend as älvkvarnar (elfmeulens) wat wys op hul gebruik. 'N Mens kan die elwe kalmeer deur 'n lekkerny (verkieslik botter) aan te bied wat in 'n elfmeul geplaas is - miskien 'n gebruik met wortels in die Oudnoor álfablót.
Die elwe kon gesien word wat oor weivelde dans, veral in die nag en op mistige oggende. Hulle het 'n soort kring verlaat waar hulle gedans het, wat genoem is älvdanser (elfdanse) of älvringar (elfkringe), en om in een te urineer, word gedink dat dit geslagsiekte veroorsaak. Tipies het die sirkels bestaan ​​uit 'n ring klein sampioene, maar daar was ook 'n ander soort elwe-sirkel:
Aan die oewer van die meer, waar die woud die meer ontmoet, kan u elfkringe vind. Dit was rondom plekke waar die gras soos 'n vloer afgeplat was. Elwe het daar gedans. By die Tisarenmeer het ek een daarvan gesien. Dit kan gevaarlik wees en 'n mens kan siek word as 'n mens oor so 'n plek sou vertrap of as iemand iets daar vernietig.3
As 'n mens na die dans van die elwe kyk, sou hy ontdek dat, alhoewel dit net 'n paar uur voorgekom het, baie jare in die regte wêreld verloop het, 'n afstand parallel met die Ierse Sidhe. In 'n lied uit die laat Middeleeue oor Olaf Liljekrans nooi die elfkoningin hom uit om te dans. Hy weier om te weet wat gaan gebeur as hy by die dans aansluit en hy is ook op pad huis toe na sy eie troue. Die koningin bied geskenke aan hom, maar hy weier. Sy dreig om hom dood te maak as hy nie by hom aansluit nie, maar hy ry weg en sterf aan die siekte wat sy aan hom opgedoen het, en sy jong bruid sterf aan 'n gebroke hart.4
Die elwe was egter nie uitsluitlik jonk en mooi nie. In die Sweedse volksverhaal Klein Rosa en Long Leda, 'n elfse vrou (Älvakvinna) uiteindelik opdaag en die heldin, Little Rose, red, op voorwaarde dat die vee van die koning nie meer op haar heuwel wei nie. Sy word beskryf as 'n ou vrou en mense het gesien dat sy aan die land behoort subterraneans.5
Wat oorgebly het van die geloof in elwe in die Duitse folklore, was die idee dat dit kwaadwillige pranksters was wat vee en mense siek kon veroorsaak, en slegte drome vir slapers kon bring. Die Duitse woord vir "nagmerrie," Albtraum, beteken "elf droom." Die argaïese vorm Albdruck beteken "elfdruk." Daar word geglo dat nagmerries die gevolg was van 'n elf wat op die dromer se kop gesit het. Hierdie aspek van die Duitse elfgeloof stem grootliks ooreen met die Skandinawiese geloof in die Mara. Dit is ook soortgelyk aan die legendes rakende incubi- en succubi-demone.2
Die legende van Der Erlkönig blykbaar sy oorsprong in redelike onlangse tye in Denemarke. Die Erlkönig 'Die aard daarvan is die onderwerp van 'n debat. Die naam word letterlik uit die Duits vertaal as "Alder King" eerder as die algemene Engelse vertaling, "Elf King" (wat weergegee sou word as Elfenkönig In Duits). Daar word gereeld voorgestel dat Erlkönig is 'n wanvertaling uit die oorspronklike Deens elverkonge of elverkonge, wat wel 'elfkoning' beteken.
Volgens die Duitse en Deense folklore is die Erlkönig verskyn as 'n teken van die dood, baie soos die banshee in die Ierse mitologie. Anders as die banshee, is die Erlkönig sal slegs verskyn aan die persoon wat op die punt staan ​​om te sterf. Sy vorm en uitdrukking vertel die persoon ook watter soort dood hulle sal hê: 'n pynlike uitdrukking beteken 'n pynlike dood, 'n vreedsame uitdrukking beteken 'n vreedsame dood. Hierdie aspek van die legende is in sy gedig deur Johann Wolfgang von Goethe verewig Der Erlkönig, gebaseer op "Erlkönigs Tochter" ("Dogter van Erlkönig"), 'n Deense werk wat in Johann vertaal is deur Johann Gottfried Herder. Die gedig is later op musiek gestel deur Franz Schubert.
In die Brothers Grimm sprokie Der Schuhacher und die Heinzelmännchen, 'n groep naakte wesens met een voet genoem Heinzelmännchen help 'n skoenmaker in sy werk. As hy hul werk met min klere beloon, is hulle so verheug dat hulle weghardloop en nooit weer gesien word nie. Alhoewel Heinzelmännchen is soortgelyk aan wesens soos Kobolds en dwerge, is die verhaal in Engels vertaal as Die skoenmaker en die elwe (waarskynlik as gevolg van die ooreenkoms van die heinzelmännchen aan Skotse brownies, 'n soort elf).
Arme klein voëltjie terg, deur die Victoriaanse era illustreerder Richard Doyle beeld die tradisionele siening van 'n elf uit die latere Engelse folklore uit as 'n verkleinende bosveldhumanoid.
Die elf maak baie verskynings in ballades van Engelse en Skotse oorsprong, sowel as volksverhale, waar baie reise na Elphame of Elfland (die Alfheim van die Noorse mitologie), 'n mistieke wêreld wat soms 'n onheilspellende en onaangename plek is. Die elf word soms in 'n positiewe lig uitgebeeld, soos die Koningin van Elfame in die ballade Thomas die Rhymer, maar daar bestaan ​​baie voorbeelde van elwe van sinistere karakter, wat gereeld gebonde is aan verkragting en moord, soos in die Verhaal van Childe Rowland, of die ballade Lady Isabel and the Elf-Knight, waarin die Elf-Knight Isabel wegdra om haar te vermoor.
Die meeste gevalle van elwe in ballades is manlik; die enigste vroulike elf wat gereeld voorkom, is die koningin van Elfland, wat in Thomas die Rhymer en The Queen of Elfland's Nourice, waarin 'n vrou ontvoer word om 'n nat verpleegster vir die baba van die koningin te wees, maar sy het belowe dat sy na die speen sal terugkeer huis toe. In geeneen van hierdie gevalle is die elf 'n skrander karakter met pixie-agtige eienskappe nie.
'Elf-shot' (of 'elf-bolt' of 'elf-arrow') is 'n woord wat in Skotland en Noord-Engeland voorkom, wat eers in 'n manuskrip van ongeveer die laaste kwart van die sestiende eeu getuig word. Alhoewel dit eers in die sin van 'Dit is 'n skerp pyn wat deur elwe veroorsaak word,' dit dui later op die neolitiese vuurpylkoppe wat teen die sewentiende eeu in Skotland aan elfagtige mense toegeskryf is en wat gebruik is in genesende rituele, en wat na bewering deur hekse (en miskien elwe) gebruik is ) om mense en beeste te beseer.6 So word ook 'n seil in die hare 'n "elf-lock" genoem, wat veroorsaak word deur die kwaadwilligheid van die elwe, en skielike verlamming word soms toegeskryf aan "elf-stroke." Die volgende uittreksel uit 'n ode van 1750 deur William Collins skryf probleme aan elfse pylkoppe toe:
Daar weet elke trop, uit hartseer ervaring
Hoe, gevleg met die noodlot, vlieg hul elfgeskote pyle,
As die siekes haar somerkos vergeet,
Of, uitgestrek op aarde, lê die hartsnakende verse.7
'Om my klein elwejasse te maak; en sommige hou terug.' Een van Arthur Rackham se illustrasies aan William Shakespeare N Midsomernagdroom.8
Engelse volksverhale uit die vroeë moderne periode beeld elwe tipies uit as klein, ontwykende mense met kwaadwillige persoonlikhede. Hulle is nie kwaad nie, maar kan mense irriteer of in hul sake inmeng. Daar word soms gesê dat hulle onsigbaar is. In hierdie tradisie het elwe min of meer sinoniem geword met die feetjies wat uit die Keltiese mitologie ontstaan ​​het, byvoorbeeld die Walliese Ellyll (meervoud Ellyllon) en Y Dynon Bach Têg, Lompa Lompa die reuse-elf uit die Plemuriaanse woud.
Die invloed uit die literatuur was belangrik vir die distansieering van die konsep van elwe vanaf die mitologiese oorsprong. In Elizabethaanse Engeland verbeel William Shakespeare elwe as klein mense. Hy het glo elwe en feetjies as dieselfde ras beskou. in Henry IV, deel 1, handeling 2, toneel 4, hy laat Falstaff prins Henry noem, "jy staar aan, jou elfskin!" en in syne N Midsomernagdroom, sy elwe is amper so klein soos insekte. Aan die ander kant is Edmund Spenser van toepassing elf aan groot grootte wesens in Die Faerie Queene.
Die invloed van Shakespeare en Michael Drayton maak die gebruik van 'elf' en 'fee' vir baie klein wesens die norm. In die Victoriaanse literatuur verskyn elwe gewoonlik in illustrasies as klein mans en vrouens met spits ore en kouspette. 'N Voorbeeld is die sprokie van Andrew Lang Prinses Niemand (1884), geïllustreer deur Richard Doyle, waar feetjies klein mense met vlindervlerke is, terwyl elwe klein mense met 'n rooi kous is. Daar was egter uitsonderings op hierdie reël, soos die groot elwe wat in Lord Dunsany voorkom The King of Elfland's Dogter.
Moderne voorstellings van Elwe
Buiten die literatuur, is die belangrikste plek wat die elwe in kulturele oortuigings en tradisies het, in die Verenigde State, Kanada en Engeland in moderne kinder-folklore van Kersvader, wat tipies verkleinerende, groen geklede elwe met puntige ore en lang neuse as Kersvader insluit. assistente. Hulle verpak kersgeskenke en maak speelgoed in 'n werkswinkel in die Noordpool. In hierdie uitbeelding lyk die elwe effens soos vlugtige en delikate weergawes van die dwerge van die Noorse mitologie. Die visie van die klein, maar geslepe kersfees-elf het 'n invloed op die moderne populêre konsep van elwe gehad, en sit langs die fantasie-elwe na die werk van J. R. R. Tolkien.
Moderne fantasieliteratuur het die elwe laat herleef as 'n wedloop van semi-goddelike wesens van menslike statuur. Fantasie-elwe is anders as die Noorse elwe, maar is meer soortgelyk aan die ouer mitologie as met die volksverhaal-elwe. Die woeste Noorse styl-elwe van menslike grootte het Poul Anderson se fantasieroman bekendgestel Die gebreekte swaard vanaf 1954 is een van die eerste voorgangers tot moderne fantasie-elwe, hoewel dit deur die elwe van die twintigste-eeuse filoloog en fantasieskrywer J. R. R. Tolkien oorskadu (en voorafgegaan word). Alhoewel Tolkien oorspronklik sy elwe verwek het as meer fee-agtige as wat hulle later geword het, baseer hy hulle ook op die godagtige en menslike grootte ljósálfar van die Noorse mitologie. Sy elwe is bedink as 'n ras van wesens wat aan mense gelyk het, maar eerliker en wyser, met groter geestelike kragte, skerper sintuie en 'n nouer empatie met die natuur. Hulle is groot smede en kwaai stryders aan die kant van die goeie. Tolkien se Die Here van die ringe (1954-1955) was verbasend gewild en het baie nageboots. In die 1960's en daarna het elwe soortgelyk aan dié in Tolkien se romans hoofkarakters geword in fantasiewerke en in fantasie-rolspel.
Sprokies waarby elwe betrokke is
Alle skakels is op 13 Desember 2011 opgespoor.
"Elle-Maid naby Ebeltoft"
"Geluk in Eden Hall"
"Die Elwe en die skoenmaker"
"Die wilde vrouens"
↑ Oxford English Dictionary (Oxford: Oxford University Press, 1971), s.v. "Elf."
↑ 2.0 2.1 Alariese Timoteus Peter Hall, 'Die betekenis van elf and Elves in Medieval England "(Ph.D.-proefskrif, Universiteit van Glasgow, 2004). Onttrek 27 Augustus 2008.
↑ 'n Rekening wat in 1926 gegee is, gevind in Anne Marie Hellström, En Krönika om Åsbro. (Swede: 1990, ISBN 9171947264), 36.
↑ Thomas Keightley. 1870. The Fairy Mythology. bied twee vertaalde weergawes van die liedjie: Thomas Keightley, 'Sir Olof in Elve-Dance' en 'The Elf-Woman and Sir Olof,' in Die fee-mitologie (Londen, H.G. Bohn, 1870). sacredtexts.com. 11 Junie 2007 herwin.
↑ Alaric Hall, "Get Shot of Elves: Healing, Witchcraft and Fairies in the Scottish Witchcraft Trials," folklore 116 (1) (2005): 19-36.
↑ William Collins, ''n Ode oor die populêre bygelowe buite die Hoogland van Skotland, word beskou as die onderwerp van poësie' (1775). Ontsluit 25 Maart 2007.
↑ William Shakespeare, N Midsomernagdroom, geïllustreer deur Arthur Rackham. 11 Junie 2007 herwin.
Andersen, Hans Christian. The Elf of the Rose. 1839. Onttrek 25 Maart 2007.
Andersen, Hans Christian. The Rose Elf, 1839. Onttrek 25 Maart 2007.
Andersen, Hans Christian. Die Elfin Hill. 1845. Ontsluit 25 Maart 2007.
Coghlan, Ronan. Handboek van feetjies. Capall Bann Pub., 1999. ISBN 978-1898307914
Hall, Alariese Timoteus Petrus, "Die betekenis van elf and Elves in Medieval England "(Ph.D.-proefskrif, University of Glasgow, 2004). alarichall.org.uk. 27 Augustus 2008 herwin.