Bybelskool » brood
Jesus is nog steeds besig om stilte te probeer opsoek, soos net te vore in Betsaida. Hier soek Hy dit in die noordoostelike gebied van Tirus, wat so 25 km van Kapernaum af begin het, die enigste keer dat hy die Joodse gebied heeltemal verlaat het. Interessant genoeg word die dissipels nie hier en in die volgende verhaal in Dekapolis eksplisiet genoem nie, hoewel Matteus dit wel doen.
Jesus gaan bly in ‘n “heidense” huis waarmee hy verder demonstreer dat Hy ernstig is oor die lering wat Hy oor rein/onrein gegee het. Nie net alle kos is rein nie, maar ook alle nasies! Vergelyk bv. Petrus se toespraak aan Kornelius waar hy verduidelik dat Jode nie in heidene se huise mag kom nie, ‘n idee wat hy eers laat vaar het op grond van die visioen wat God hom gegee het (Hand 10:28).
‘n Griekse vrou van Siro-Fenicië het egter gou van Hom te hore gekry en vra dat Hy ‘n bose (letterlik onrein!) gees uit haar dogtertjie dryf. Jesus wys eers haar versoek af met beeldspraak (heidene is honde genoem, maar Jesus versag dit na hondjies), maar dan troef sy Hom met haar eie beeldspraak. Let op hoe die tema van brood, wat al by Jaïrus se dogtertjie wat iets te ete moes kry na haar opwekking uit die dood, steeds die gedeeltes aan mekaar bind. Let ook op dat sy Jesus as Here aanspreek, wat ‘n ongelooflike belydenis in haar mond is.
Jesus genees dan haar dogtertjie op grond van wat sy gesê het (letterlik: op grond van hierdie logos), een van die min afstand-genesings, waarmee Jesus haar geloof en vertroue in Hom bedoel. Sy staan dus in sterk kontras met die onbegrip nie net van die skares nie, maar ook van die dissipels. En haar verhaal gee ‘n rasionaal aan die latere beweging van die kerk oor sosiale en godsdiens grense – soos Jesus, so ook die kerk.
Jesus keer hiervandaan af terug na Dekapolis, die gebied waar Legio verlos is. Volgens sommige geleerdes lyk dit asof Hy Galilea vermy deurdat Hy via Sidon reis (‘n mens wonder oor die rede?) terwyl ander geleerdes dink dat dit nie sin maak nie, en moontlik aan se Markus se gebrekkige kennis van die gebied noord van Israel toe te skryf is.
Hoe dit ook al sy, Jesus genees daar onder andere ‘n dowe man (waarskynlik nie doof gebore nie, anders sou hy heel moontlik glad nie kon praat nie), wat deur mense (vriende?) na Hom gebring is (vergelyk die verlamde man se storie – een kommentaar noem dit “intercessory faith”), deur Hom hande op te lê, sy vingers in sy ore te steek, Sy spoeg (sommige het gedink daar is genesende krag in spoeg) aan die man se tong te smeer en ‘n hemelwaartse sug te gee, in Hebreeus (sommige sê Aramees, hoewel die woord nêrens anders só in Aramees voorkom nie) Effata (gaan oop) uit te roep, en sy gebrek te genees (Jesaja 35:5-6 gaan hier in vervulling). Dit is ‘n baie intieme betrokkenheid van Jesus by die man, wat wys hoe intens Jesus by mense betrokke geraak het. Dit roer my eie hart:
Hoe intiem en intens is my eie betrokkenheid by mense?
Die reaksie is ongelooflik: “Alles wat Hy doen, is goed,” heel moontlik voorberei deur die getuienis van Legio. Interessant genoeg word die man nie aangeraai om oral te getuig soos Legio nie, heel moontlik omdat Hy reeds oorbekend was en dit vir Hom moeilik gemaak het om in die openbaar op te tree, iets wat nie nodig was met sy eerste besoek aan die Dekapolis nie.
Die tema van brood word voortgesit met die tweede vermeerdering van die brood, in oorwegend heidense gebied, weereens in die konteks van die onbegrip van die dissipels wat nou weer eksplisiet genoem word. Hulle verstaan nog steeds nie dat Jesus God is en sy mag wil gebruik tot voordeel van mense wat behoefte het, omdat Hy hulle innig jammer kry nie. Hierdie keer voed 7 brode (en ‘n paar vissies) 4000 mense en bly daar 7 mandjies (die woord spiridas wat hier gebruik word, dui ‘n groter mandjie aan – vgl Hand 9:25) oor. Die verskille met die eerste broodvermeerdering is te groot dat die twee geleenthede as een verhaal beskou kan word, soos sommige geleerdes doen: die getalle verskil, die woord vir mandjies verskil en Jesus self verwys net hierna in ‘n gesprek met die dissipels na twee geleenthede.
Hulle vertrek na Dalmanuta toe, waarskynlik in die omgewing van Magadan, hoewel niemand die dorpie tot nog kon eien nie.
Lukas vertel nie enige van hierdie drie gebeure nie.
Matteus beskryf die vrou as ‘n Kanaänitiese vrou in die gebied van Tirus en Sidon. Sommige geleerdes dink dat sy Kanaänities was, maar die Griekse taal en kultuur aangeneem het. Grieks kon ook in die algemeen gebruik word om iemand as nie-Jood aan te dui (Geullich). Interessant genoeg noem sy Hom die Seun van Dawid, iets wat vir die Joodse lesers van Matteus se evangelie sin sou gemaak het. Hy vermeld wel dat die dissipels daar is en betrokke raak in die gesprek, maar op ‘n negatiewe manier. Hulle wil haar wegstuur. Jesus gooi dan sy aanvanklike weiering eksplisiet oor die boeg daarvan dat Hy net na Israel gestuur is en koppel die beeldspraak van die brood daaraan.
Interessant is dat die vrou sy beeldspraak dan ‘n ekstra detail bykry, waar sy praat van die hondjies wat van hulle base se kos eet. Sy impliseer dus dat sy in ‘n ondergeskikte posisie ten opsigte van Israel is, hoewel ‘n mens nie te veel van individuele aspekte van ‘n beeld moet maak nie. Jesus verwys dan ook eksplisiet na haar geloof wat haar wens in vervulling laat gaan.
Die gedeelte in Matteus wat die naaste ooreenstem met dié van Markus is 15:29-31. Dit kon heel moontlik ook ‘n ander gebeurtenis wees. Indien dit ‘n ander gebeurtenis was, sou dit moontlik wees om Matteus (8:28-34) se vertelling van die verlossing van Legio, wat hy vertel as die genesing van 2 mans, te verstaan as ‘n sameflansing van Legio se verhaal met hierdie verhaal van Markus oor die genesing van die doofstomme.
Matteus vertel ook die verhaal van die tweede vermeerdering van die brood, ietwat korter, en met kleinere detail wat verskil. Hierna vertel hy, anders as Markus, dat hulle na Magadan in die weste vertrek het.