Ma vra begrip vir outisme ná vulstasie-voorval(Argieffoto: pixabay) ŉ Ma van Newcastle pleit vir begrip vir outistiese kinders ná ŉ “onsmaaklike” voorval by ŉ sakeonderneming. Adele Hand (32) sê haar 11-jarige outistiese seun – sy naam word op versoek weerhou – en sy fasiliteerder het vroeër vandeesmaand by ŉ vulstasie stilgehou omdat die kind die badkamer wou gebruik. Dit was die eerste keer in sowat ŉ jaar dat hy ŉ openbare ruimte besoek het. “Hy ontvang sedert graad 3 tuisonderrig omdat hy nie in die skoolmilieu kon aanpas nie. Op sosiale vlak weet hy ook nie altyd wat aanvaarbare gedrag is nie. Hy weet ook nie altyd hoe om met ander mense sosiaal te verkeer nie,” sê Hand. By die vulstasie wou die seun nie die badkamer gebruik nie omdat dit volgens hom sleg geruik het. Hand sê die seun is uiters gevoelig vir reuke en het gebraak net toe hy die vertrek binnegegaan het. “Ek het besluit om in die vulstasie se winkel ŉ koeldrank te koop en dan ŉ sakkie te kry waarin hy kan urineer. Hy en die fasiliteerder het in die motor agtergebly terwyl ek die winkel binne is. “Terwyl ek betaal het, het my seun skielik die winkel binnegestorm. Hy was poedelkaal. Hy het sy klere uitgetrek omdat hy al ŉ bietjie in sy broek geürineer het. Ek en die fasiliteerder het hom agternagesit en tot bedaring probeer bring, maar hy het histeries begin rondhardloop.” Hand sê hulle kon die kind eindelik laat kalmeer en is badkamer toe. “Ons het skaars ingeloop toe begin hy braak. Hy het weer histeries geword en uitgehardloop. Almal het ons aangegaap. Dit was só vernederend.” Hand sê hulle het die seun daarna in die parkeerterrein, langs haar motor, laat urineer. “Hy kon nie meer knyp nie. Ons het rondom hom gestaan sodat dit nie so opsigtelik is nie. Ek weet ook dit wat ons gedoen het, is verkeerd – maar ons het nie ŉ ander keuse gehad nie.” Volgens Hand het die vulstasiebestuurder hulle in hierdie stadium genader. “Die bestuurder het vir my gevra of my kind reg in sy kop is. Dit was erg beledigend. Hy het beveel dat ons die plek skoonmaak waar hy geürineer het. Ons was van plan om dit skoon te maak.” Hand sê haar seun was geweldig ontsteld en het deurlopend om verskoning gevra. Sy en die fasiliteerder het hom help kalmeer en in die motor laat sit. “Ek het die plek waar hy geürineer het, skoongemaak en daarna teruggegaan na die bestuurder om ons situasie te probeer verduidelik. Ek het vir hom gesê ek is jammer oor die voorval en het probeer verduidelik dat my kind outisties is. Die bestuurder was baie arrogant.” Hand sê die manier waarop die bestuurder die situasie gehanteer het, was heeltemal onvanpas. “Ek verstaan my kind kan nie sommer enige plek urineer nie, maar die manier waarop ons benader, gekonfronteer, verkleineer en verneder is, is onaanvaarbaar. Die bestuurder het nie ons situasie verstaan nie.” Hand sê elke keer dat sy haar seun aan die buitewêreld probeer blootstel, reageer mense uiters negatief. Hy word boonop deur harde geluide of skerp ligte oorweldig. “Hy voel ook oorweldig deur mense en vreemde plekke, veral as hy van sy daaglikse roetine afwyk.” Hand sê sy het reeds ŉ klagte oor die bestuurder se optrede ingedien. Sy sê sy wil hiermee bewusmaking skep sodat mense in die toekoms meer bewus – en medelyend – is oor hoe om outistiese gedrag te hanteer. “Die situasie was geweldig traumaties. Ek wil nie hê my kind moet dink hy is slegter as ander kinders nie.” Hand sê haar seun was dae ná die voorval steeds erg getraumatiseer. Sy sê omdat April outismebewusmakingsmaand is, wil sy veral die gebeure deel om groter begrip onder mense te kweek. Hand lewer ook gereeld praatjies by skole oor outisme. “Ek probeer my ervaring as ma van ŉ outistiese kind deel. Ek probeer verduidelik dat kinders met outisme se brein heeltemal anders werk en kommunikeer. Hul sintuie praat ŉ ander taal met die brein. “Ander mense kan nie altyd mense met outisme onderskei nie, juis omdat hulle normaal lyk. My seun sal as ŉ doodnormale ‘stout’ kind beskou word.” Hand sê om ŉ outistiese kind groot te maak, is ŉ leefwyse. “Soms het ŉ mens se eie familie nie eens begrip vir jou situasie nie. Daarom wil ek so graag groter bewustheid hieroor skep, sodat mense opnuut kan verstaan.” Die betrokke vulstasie wou nie dat hul kommentaar oor die voorval gepubliseer word nie.