Hoe leer ek my kinders om te gee?
‘n Kollega van my het op Goeie Vrydag ‘n klomp paaseiers by ‘n ouetehuis gaan aflewer. Sy wou dit net by ontvangs aflaai. Die matrone het egter vir haar en haar dogtertjie gevra om liewer self die paaseiers te gaan uitdeel, aangesien daar so baie eensame mense is.
Sy sê hulle was toe vir ‘n lang ruk daar en dat hierdie ondervinding vir haar dogtertjie baie meer beteken het as ‘n preek.
Ek glo dat dit die wil van God is dat gesinne Sy hande en voete hier op aarde moet wees. Kinders moet in hulle ouerhuise leer dat ons die kerk van Christus is. Ouers moet dit daarom ook aan hulle kinders modelleer. As ouers wys dat hulle omgee vir ander mense, sien die kinders dit en doen dit ook. Dit gaan nie so goed met ons land op politieke, sosio-ekonomies en godsdienstige gebied nie. Ek glo dat gesinne wat met Jesus se liefde omgee vir ander, ons hele land kan verander. Gesinne wat omgee, kan myns insiens lei tot ‘n herlewing.
Wat keer dat ons na ander uitreik? Die lewe is gejaagd en mense is selfgesentreerd. Mense het verkeerde prioriteite. Ouers is dikwels so besig met hulle beroepe en hulle kinders se aktiwiteite, dat hulle nie tyd het om uit te reik na ander nie. Party mense gee bloot nie om nie, omdat hulle nog nie hulle lewens vir die Here gegee en Sy brandende liefde vir mense in nood nog nie ervaar het nie.
‘n Gesin wat omgee vir ander, se harte, huis en beursie is oop vir ander mense. So ‘n gesin huiwer nie om iemand wat verblyf nodig het in hulle huis te neem en terwyl die persoon daar tuisgaan, hom/haar met Jesus se liefde te bedien nie. So ‘n gesin sal op materiële gebied bydra om ander mense se lewe te vergemaklik, met geld, kos, klere en ander benodigdhede. ‘n Omgee-gesin sal nie net geken word aan die hulp wat hulle verleen aan mense in nood nie, maar ook die deernis, respek en liefde wat hulle aan ander betoon.
Telkens word dit bewys dat kinders baie baat by ervaringsleer. Vriende van ons het een jaar saam besluit dat hulle nie Kersgeskenke sou kry nie, maar elke kind sou vir ‘n maatjie in ‘n plakkerskamp ‘n geskenk koop. Nadat die seun reeds vir ‘n maatjie ‘n geskenk gekoop het, vra hy vir sy pa of hy nog geld kan kry. By navraag blyk dit toe dat die seun ‘n pop wou koop! Waarom? Die seuntjie vir wie hy ‘n geskenk gekoop het, se sussie het nog nooit in haar lewe ‘n pop gehad nie.
In 1948 het ‘n boek uitgekom met die titel “1984”, geskryf deur George Orwell. Hierdie boek het gehandel oor ‘n tyd wat sal kom waar die mens nie meer privaatheid sal hê nie. Alles van jou sal iewers op rekord wees. Alles wat jy doen, alles wat jy besit, alles oor jou verlede, al jou bewegings, jou finansiële status, jou kontak met ander, jou gewoontes … al hierdie inligting sal gedokumenteer word, en sal soms téén jou gebruik word. Sjoe, dit klink erg, of hoe? En dit klink bekend, of hoe?
Inderdaad, dit is toe so: in meer as een opsig word ek en jy fyn dopgehou. Kameratjies hou jou in jou huis dop, mikrofoontjies is oral … in die meeste huise. Alles wat jy doen, oral waar jy gaan, alles wat jy sê, elke beweging, word waargeneem, gedokumenteer en teen jou gebruik. Dit word gestoor, oorgedra, ge-“copy”, aangestuur vir ander. Klink erg!
George Orwell gebruik die uitdrukking in sy boek: “He who controls the past, controls the future”. Wat gesien is, is gesien, wat gesê is, is gesê, wat waargeneem is kan nie uitgevee word nie…. “big brother is watching you”.
Die waarheid is: ons as Christene word dopgehou. Die wêreld soek fout in ons mondering, daar word fyn gekyk na ons bewegings, fyn geluister na ons taalgebruik – en dit word deur verskillende partye gedoen:
Spreuke 4:20-27: My seun, hoor wat ek vir jou sê, luister goed na my woorde! Moet dit nie vergeet nie, hou dit altyd in gedagte, want dit beteken lewe vir dié wat daarna luister, ‘n volle lewe vir hom wat dit besit. Wees veral versigtig met wat in jou hart omgaan, want dit bepaal jou hele lewe. Weerhou jou van leuens, moenie mense mislei nie Weerhou jou van leuens, moenie mense mislei nie. Hou jou oë op die pad vorentoe, kyk reg voor jou uit. Baken jou koers af, dan sal jy seker wees van elke tree. Moenie links of regs wegdraai nie, weerhou jou van die verkeerde koers.
Hier leer Salomo ons om ons kinders te leer, om hulle te onderrig in die lewe. Ons vertel hulle elke dag wat reg en verkeerd is. Ons raas, ons skree, vertel, slaan … alles om ‘n goeie opvoeding te probeer verseker. En dan .. kom die kameratjies uit (die oë), en die mikrofoontjies (die ore), en elke beweging wat ons maak, elke woord wat ons sê word opgeneem en op ‘n harde skyf gestoor … in hulle breine, van kleins af. Hulle hou ons dop: hulle hoor hoe ons praat in die motor, en op die telefoon, daar tussen ons vriende. Hulle sien waarna ons kyk op die TV, sien hoe ons op ons selfoon praat terwyl ons bestuur, sien as ons nie by die stopstraat stop nie – hulle neem alles waar, en die volgende word dalk waar: “He who controls the past, controls the future”. En weg is ons magsbasis; die kinders sê: “Maar Pa, jy doen dit dan”… die inligting wat hulle oor jou bymekaar gemaak het word teen jou gebruik, en jy het jou opvoeding met ‘n plank geslaan! If jou don’t walk the talk, watch out, little Jannie’s watching you”. Hy ken jou verlede, hy kan jou toekoms beheer.
Die volgende party wat jou dophou is die wêreld. Om een of ander rede is die ongelowige wêreld vreeslik begaan oor jou heiligheid. Daardie skewe woord of onsmaaklike grappie of wit leuentjie word op ‘n harde skyf opgeneem. ‘n Christen wat in sy swakheid gefaal of gefouteer het, word nie maklik deur die wêreld vergewe nie. Verklaar vandag dat jy tot bekering gekom het, en more is die kameratjies en mikrofoontjies uit en jy word dopgehou, krakies gesoek. Ons swakhede word die wêreld se verskoning om nie vir Jesus na te volg nie. Daarom moet ek en jy BAIE versigtig wees hoe ons lewe.
Spr 14:12: “Daar is ‘n lewenswyse wat vir ‘n mens reg kan lyk, maar die uiteinde daarvan is die dood.” Daarom gee die Here vir ons riglyne wat onfeilbaar is:
Gal 5:19-24: Die praktyke van die sondige natuur is algemeen bekend: onsedelikheid, onreinheid, losbandigheid, afgodsdiens, towery, vyandskap, haat, naywer, woede, rusies, verdeeldheid, skeuring, afguns, dronkenskap, uitspattigheid en al dergelike dinge. Ek waarsku julle soos ek julle al vroeër gewaarsku het: Wie hom aan sulke dinge skuldig maak, sal nie die koninkryk van God as erfenis verkry nie. Die vrug van die Gees, daarteenoor, is liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelikheid, goedhartigheid, getrouheid, nederigheid en selfbeheersing. Teen sulke dinge het die wet niks nie. Dié wat aan Christus Jesus behoort, het hulle sondige natuur met al sy hartstogte en begeertes gekruisig.
As ons nie só leef nie, neem die wêreld kennis en dan word hierdie waar: “He who controls the past, controls the future”
Die verleier, die engel van die lig, die aanklaer – hy hou jou ook fyn dop. Hy is mal oor Christene se swakhede. Hy herinner jou aanhoudend aan jou verlede .. die foute van laas jaar, laas week, gister, netnou. Hy probeer sy tande inslaan in jou onvolmaaktheid, en hy probeer die volgende waar maak: “he who controls the past, controls the future” . Hoe kry hy dit reg? Dit is ek en jy wat dit toelaat. Dit gebeur wanneer ons nie Jesus se vergifnis verstaan en aanvaar nie. Die punt is egter, ons kan nie maak wat ons wil as ons gered is nie. My onvolmaaktheid kan nie as verskoning gebruik word wanneer ons ‘n slegte voorbeeld by die huis is nie; en by die werk moet ons die vrug dra wat by bekering pas. Berou oor foute beteken dat ek daarna streef om dit te laat staan. Heiligmaking is om meer en meer soos Jesus te leef.
Ef 4:27: “Moenie die duiwel vatkans gee nie”
Wat is die oplossing dan? Wel, dis maklik. As ons ons hele lewe en lewenswandel vir Jesus gee, gebeur ‘n wonderlike ding! Toe Jesus aan die kruis gesê het: “Tetelestai”, het Hy die hele verlede uitgewis, alles wat ek en jy ooit verkeerd gedoen het, is met “Tetelestai” uitgevee, die harde skyf is ge-“format”. Jesus kyk nie terug nie, onthou nie die verlede nie …. Hy kyk vorentoe. Hy verander Orwell se uitdrukking na “He who controls the future, forgets the past”. Hy het reeds met die verlede klaargemaak, dit aan die kruis afgehandel … “dit is volbring”. Niemand kan jou oor jou verlede by Hom aankla nie.
Maar nou: liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelikheid, goedhartigheid, getrouheid, nederigheid en selfbeheersing – teen sulke dinge het Jesus niks nie.
Nou ja, ek het verseker ook nie die antwoord nie!! Maar ek dink tog dat kinders geweldig baie spanning by hulle ouers erf, en iewers het dit ‘n negatiewe impak. Daarom wil ek vandag vra: wat kan ons doen om stress by ons kinders te verminder? Of dalk uit ‘n ander hoek: wat doen ons as ouers om by te dra tot die feit dat ons kinders in hierdie mislike ding genaamd stress verval? Wat is ons bydrae? Hoeveel van hierdie goed wat kinders aanvang kon dalk voorkom gewees het? Ek sê verseker nie alles is die ouers se skuld nie, maar kan ons as ouers dalk iets hiermee te doen hê? Dis nou maar eenmaal so dat ons ons eie probleme op ons kinders projekteer. En dan natuurlik, is daar ouers wat eenvoudig roekeloos is in hulle optrede.
Bid jou dit aan: ‘n pa reël 3 ontkleedansers vir sy seun se 16de verjaardagpartytjie! Wat verwag hy? Waar gaan sy kind land? Het die anders kinders wat daar was se ouers geweet hoe dit daar lyk en wat sou gebeur? Dan is daar natuurlik ook die sogenaamde “ratrace”. Ons hardloop self soos afkophoenders rond, en verwag dat die kinders ‘n stil en besadigde lewe lei. Wel, net soveel as wat dié rondhardlopery stress by ons veroorsaak, sal dit stress by ons kinders veroorsaak. En nog meer … want hulle ly onder óns stress, EN hulle eie stress. Onthou jy die ou dae toe ons nog bus gery het? Jy was gewoond daaraan om te wag. Wag vir die bus, wag vir iemand om jou te kom haal .. wag, wag, wag …. Tyd was in ‘n ander lig gesien as vandag. Dit was niks om iewers vir ‘n uur te wag nie. Vandag is ons lewens egter in sulke klein tydsinkremente ingedeel, dat jy woedend raak as jou rekenaar ‘n dokument stadig oopmaak … Tyd word al tot op die sekonde beheer.
Met baie stress wat daardeur veroorsaak word. En ons leer dit vir ons kinders ook. Ons laai hulle 5 oor op by die een plek en 20 oor af by die volgende plek vir die volgende aktiwiteit. Kinders bly nie by nie. Selfs etenstyd word in so ‘n klein tydgleuf ingedruk dat jy nie eens jou kos kan fyn kou nie. Kinders word onder soveel druk geplaas dat daar geen tyd is om die lewe te geniet en lekker dinge te doen nie. Miskien klink dit vir jou absurd, maar ons leer ons kinders dat hulle lekker goed móét doen. Prestasie kom in ons huis nie eerste nie. Om die lekker van die lewe te ervaar, kom eerste. Wat laat ons alles in ons huise en lewens toe? Iemand sê anderdag ‘n skokkende, waar ding: dis ongelooflik hoe die mens genot vind in geweld. Klink dit vreemd? Weet jy dat by verre die meeste rekenaarspeletjies nét oor geweld gaan? Sommer klein-klein laat ons ons kinders toe om aan hierdie geweld deel te neem (en genot te vind daarin).
Onthou jy “Pacman”? Dit vreet ander karakters op! Hoe vinniger en hoe meer hy vreet, hoe beter is hy! In boks, wat ons ‘n sport noem, slaan die ouens mekaar pap, en dis aanvaarbaar…. Hoe harder jy slaan, hoe beter. Is jy ook verstom om te besef hoeveel plesier mense kry uit geweld? Meneer, maak jou rekenaar skoon. Verwyder daardie speletjies …. Jy maak jou kind groot met die idee dat geweld pret is. Maleagi 3:15-16 15 Die Here het man en vrou een gemaak, een in liggaam en gees. En waarom een? Omdat Hy wil hê dat daar ‘n nageslag moet wees, wat Hom eer. Beheers julle, moenie ontrou wees aan die vrou met wie jy van jou jeug af getroud is nie. 16 Die Here die God van Israel sê Hy haat egskeiding. Egskeiding is niks anders as geweld nie, sê die Here die Almagtige. Beheers julle, moenie ontrou wees nie. Stem jy saam dat egskeiding geweld is? Stem jy saam dat egskeiding totaal aanvaarbaar is in ons samelewing? …. Dit bring stress vir ons kinders. Dan is daar nog vele ander dinge wat ons toelaat, wat ons vir ons kinders koop, dinge wat ons self beoefen ….
Dan wonder ons hoekom ons kinders se deksels afspring. Gaan dink bietjie: hoeveel van hierdie stress-oplaaiers is in jou lewe en in jou huis teenwoordig? Breek die spanning vir jou kinders. Ek het ‘n waardevolle dokument op die internet raakgeloop met praktiese punte, geskryf deur ene Tienie Holtzhausen.
Ek haal so ‘n paar punte vir jou aan:
1) Werk daaraan om ‘n bron van vreugde, eerder as ‘n ongenaakbare klakous te wees.
2) Om altyd perfekte en foutlose gedrag van jou kinders te verwag kweek maklik ‘n gespanne en liefdelose atmosfeer.
3) ‘n Fanatiese strewe om jou huishouding soos ‘n geoliede masjien te laat werk, skep spanning. Het jy geweet dat dit 100% normaal is dat ‘n regterbrein dominante kind se kamer altyd deurmekaar sal wees? Dit skep vir hom ‘n “normale” atmosfeer.
4) Jou kind is net ‘n mens. Laat hom toe om uiting aan sy emosies te gee.
8) Skep ‘n huislike atmosfeer, en nie ‘n oorlogsveld nie. Niks is meer spannend as ‘n huis waar ‘n kind nie WIL wees nie, en waarheen hy nie sy vriende kan bring nie.
11) Jy mag “nee” sê vir jou kind – dit skep grense, en gee sekuriteit.
12) Sê elke dag vir jou kind dat jy hom liefhet.
Niks, maar niks, neem spanning en stress meer effektief van jou kind af weg nie. Breek die stress, skep ‘n gelukkige kind.
Hoe maak ek my kinders groot?
Daar is veral twee gevare wat hierdie normale ontwikkeling van kinders negatief beïnvloed:
• Oorbeskerming: alles word vir die kind gedoen en gegee, en die kind leer nooit selfstandigheid, harde werk of finansiële onafhanklikheid nie.
• Onbetrokkenheid: ouers is te besig of nie toeganklik nie, met die gevolg daar ontwikkel nooit ‘n passievolle liefdesverhouding tussen ouer en kind nie.
Die antwoord in suksesvolle ouerskap is geleë in daardie aspekte wat ons reg doen, en dan veral om dit nog beter te doen. Maar die heel belangrikste basis vir suksesvolle ouerskap is in ‘n ouer se positiewe liefdesverhouding met die kinders. Kinders se belangrikste behoefte is om te ervaar dat hulle word deur hulle ouers liefgehê.
Hoe lyk hierdie onontbeerlike ouerliefde? Dit is slegs moontlik vanuit die vaste verhouding wat beide ouers met die Here het. Dit is slegs die Here wat ouers kan help om met balans, met wysheid, met deernis en met geloof hulle kinders lief te hê. Op hierdie manier is daar kalmte, sekuriteit en geborgenheid in die gesin. Elke gesinslid geniet sy eie unieke plek in die huis, en gee ook ruimte vir mekaar se verskille en goeie karaktereienskappe.
Ouerliefde maak kinders reg groot!
As kinders spoor byster raak…
Die Woord het ’n woord wat ook hier geld: Dra mekaar se laste, en gee op hierdie manier uitvoering aan die wet van Christus (Gal.?6:2). En, dink aan die gevangenes asof julle self ook gevangenes is (Hebr.?13:3).
Jy neem nie ’n ander se las by hom oor nie, maar gaan staan langs hom en help dra; jy gee ondersteuning; jy deel in sy pyn en spanning. En so gee jy inderdaad uitvoering aan – letterlik, vervul jy – die wet van Christus: Jy moet jou naaste liefhê soos jouself.
Empatie – net soos simpatie – los wel nie die probleem op nie, maar maak die pyn soveel draagliker en werk saam aan die verwerking én die oplossing van die probleem.
Simon van Sirene was gedwing om Jesus se las/kruis te dra – ’n ongevraagde voorreg! Jesus se liefde dwing Sy volgelinge om mekaar se las te dra en só Sy hulp en liefde ’n konkrete werklikheid te maak. Sover julle dit aan een (van die geringstes) van my broeders gedoen het, het julle dit aan My gedoen (Matt.?25:40)
Derde van SA kinders verloor onskuld al op 14
Navorsers het bevind hoewel kinders van 12 tot 17 jaar baie blootstelling kry aan inligting oor sek­sualiteit en MIV/vigs, is daar gebreke in hul kennis van die oordrag van MIV en ander seksueel oordraagbare infeksies.
In hierdie ouderdomsgroep het 31% van seuns en 23% van meisies al seks gehad.
Meisies het gemiddeld rondom 15 jaar oud die eerste keer seks gehad en seuns op 14 jaar.
Die helfte van diegene wat seks gehad het, het die laaste keer ’n kondoom gebruik.
Volgens die RGN fokus programme oor seksuele en reproduktiewe gesondheid en die voorkoming van MIV gewoonlik op kinders van 15 jaar en ouer.
Vir die RGN se studie is kinders van so jonk as vyf jaar oud egter ondervra.
In die ouderdomsgroep vyf tot agt jaar oud het die meeste kinders geweet hulle moet versigtig wees vir vreemdelinge en mense wat op “verkeerde maniere” aan hulle wil vat.
Maar hulle het nie van ander maniere geweet om hulself te beskerm nie.
In die ouderdomsgroep nege tot elf jaar was kennis oor die voorkoming van swangerskappe en seksueel oordraagbare infeksies ook beperk.
’n Derde van Suid-Afrikaanse kinders het op 14-jarige ouderdom al seks – en minder as die helfte van hul ouers besef wat die kinders aanvang.
’n Studie deur die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing (RGN) oor hoe ingelig kinders is oor MIV/vigs en seksuele en reproduktiewe gesondheidskwessies het onder meer gewys kinders in die ouderdomsgroep 12 tot 17 jaar kry die meeste van hul inligting oor MIV/vigs by skole en van hul maats.
Die meeste ouers wat in ’n opname ondervra is, het nie seks met hul kinders bespreek nie. Die ouers het wel met hulle gepraat oor mishandeling en hul kinders gewaarsku om vreemdelinge te vermy.
Vir die studie, wat in opdrag van die Sweedse organisasie Save the Children gedoen is, is 2?087 huishoudings in Limpopo, KwaZulu-Natal, die Wes- en Oos-Kaap besoek.
Glo soos ’n kind en koester jul kinders
Wat saak maak, is dat ek hom orals, dag en nag, soek, maar hom nêrens kry nie. Die donker gat raak net groter en groter en groter. Hy was te jonk, Here, heeltemal te jonk.
Ek wil in die stille nag in hardloop en gil hoe ek my pragseun mis. Ek wil al die ouers vertel hulle moet hul kinders liefhê, hulle koester. Oppas. Môre is te laat.
Ek wil vir die kerk en ons land se leiers skreeu: Glo soos ’n kind in God! Regeer ons land soos ’n kind, sonder afguns, haat en selfsug. Dit is hoe my seun was.
Here, my oë is al eelte gehuil. Here my God, ek gee nie om hoe U lyk of waar u is nie.
Here, ek mis my kind. Help my, ek kan nie meer nie.