Aarto: ‘Kar voor die perde gespan’Daar heers tans talle vrae oor die omstrede Aarto-wetgewing wat glo volgende maand in werking tree. (Argieffoto) Die kanse is skraal dat die omstrede Wysigingswet op die Administratiewe Beregtiging van die Padverkeersoortredings (Aarto) op 1 Julie landwyd in werking sal tree. Só sê adv. Stefanie Fick, regskenner en woordvoerder by die Organisasie teen Belastingmisbruik (Outa). Benewens die feit dat dié datum nog nie in die Staatskoerant bekendgemaak is nie, sê Fick, is daar verskeie praktiese en administratiewe uitdagings wat met die inwerkingstelling van die Aarto-wetgewing gepaardgaan. Die Aarto-wetsontwerp is in Augustus 2019 bekragtig en sou na verwagting in Junie 2020 in werking tree. Dit is egter weens die Covid-19-pandemie uitgestel. Aarto sluit ’n strafpuntstelsel vir motoriste in en het onder meer ten doel om minder ernstige verkeersoortredings aan administratiewe prosesse te onderwerp terwyl die hof steeds strafregtelike verkeersoortredings sal hanteer. “’n Gebrekkige en onregverdige administratiewe proses kan egter tot die skending van motoriste se grondwetlike regte lei. Dít sluit in dat boetes of kennisgewings verkeerdelik uitgereik word met die gevolg dat jy foutiewelik met strafpunte teen jou naam sit. Die uitreik van boetes en kennisgewings is op sigself ook gebrekkig.” Afgesien van die strafpuntstelsel is die Aarto-wetgewing reeds sedert 2008 in Johannesburg en Tshwane van krag, wat volgens Fick ’n aanduiding moet wees dat die regering nie oor die vermoë beskik om dit nasionaal in te stel nie. “Die inwerkingstelling van die Aarto-stelsel in dié twee stede was ’n reusemislukking. Hoe gaan hulle dit nou landwyd doen? “Verder is daar ook nog nie ’n appèltribunaal – wat ingevolge dié wetgewing die hele Suid-Afrika moet bedien – aangestel nie.” Outa meen ook dat die stelsel met bevoegdhede op plaaslike regeringsvlak inmeng en het in November 2020 aangedui dat hy die grondwetlikheid van dié stelsel in die hof sal betwis. Dié saak kom op 18 en 19 Oktober in die Pretoriase hooggeregshof voor. “Sou die Aarto-wetgewing wel volgende maand ingestel word, sal Outa regstappe oorweeg om onder meer die inwerkingstelling daarvan te stuit totdat dié regsaak afgehandel is.” Fick sê padveiligheid is uiters belangrik en dat Outa geensins gekant is teen die besteding van geld om padveiligheid te bevorder nie – belastingbetalers se geld moet egter nie op ’n “gebroke stelsel” vermors word nie. Sy sê voorts dat Aarto beslis ook nie die oplossing vir die hoë aantal padsterftes en -ongelukke in Suid-Afrika is nie. “Boonop moet jy die vertroue van padgebruikers hê wanneer jy só iets wil instel. Die regering moet hom eerder daarop toespits om polisiëring op paaie te verhoog, wat ’n tasbare verskil sal maak. “Fikile Mbalula, minister van vervoer, het weereens die kar voor die perde gespan deur te sê dat Aarto uitgerol gaan word terwyl alles nog nie gereed is nie,” sê Fick. Die Automobiel-Assosiasie (AA) het ook aangedui dat daar baie onsekerheid oor die Aarto-stelsel heers. “Daar is te veel onbeantwoorde vrae oor die inwerkingstelling van dié stelsel. “Een van die kwessies wat nog nie uitgeklaar is nie, is of motoriste vanaf 1 Julie Aarto-kennisgewings sal ontvang, of standaardboetes soos tans die geval is.” Die AA sê onder meer dat mediakommunikasie oor die instelling van dié wetgewing en die departement van vervoer se stilswye erge verwarring onder motoriste veroorsaak. “Daar word gesê dat Aarto op 1 Julie in werking tree, sonder dat enigiemand werklik weet wat dit behels. “Dis nie net onregverdig teenoor motoriste nie, maar trek opnuut die padverkeersoortredingsowerheid (RTIA) se vermoë om die stelsel suksesvol in werking te stel in twyfel.” Die AA doen ’n beroep op die departement van vervoer om lede van die publiek duidelik in te lig oor hoe dié wetgewing hulle vanaf 1 Julie sal raak, wat dit behels en wanneer die volgende fases van Aarto sal geld.