Sy woorde word nog in talle skole landwyd gesing | Netwerk24
Deur Cornelia de Kock 25 Mei 2019 05:30
‘Van Kaapland tot bo in die noorde, rys dawerend luid die akkoorde . . .
“En saam sing hul skoollied wat selfs die hemel hoor.”*
Joggie SpiesFoto: VERSKAF
Wanneer niemand meer aan jou dink of van jou praat nie, sterf jy ’n tweede dood.
’n Paar jaar gelede staan ek by Beethoven se graf in Zentralfriedhof, Wene. Die graf is oorlaai met blomme.
Terwyl ek daar staan, plaas ’n Japanner ’n groot ruiker op die graf. Ek weet verseker Beethoven leef steeds – meer as twee eeue ná sy dood.
Die werklike groot geeste, die universele komponiste, skrywers en digters, leef byna vir ewig deur hul werke.
Selfs minder groot geeste leef soms in hul nalatenskap voort. Soos my pa, JF (Joggie) Spies (1911-2000), skrywer van verskeie skoolliedere.
’n Jaar of wat gelede speel Rocco de Villiers op Kwêla die skoollied van die Laer- en Hoërskool Harrismith terwyl hy lustig saamsing.
Kort daarna lui die telefoon: “Het Oupa ook Harrismith se skoollied geskryf? Dit klink darem baie soos Laerskool Eikestad s’n.”
Presies hoeveel skoolliedere my pa geskryf het, weet ek ongelukkig nie.
In die Vrystaat, waarskynlik ’n hele aantal, waarvan die musiekman, Dirkie de Villiers, die meeste van die toonsettings gedoen het.
Op 66-jarige ouderdom het hy op Stellenbosch kom aftree en sy reputasie het hom vooruitgeloop. Skoolliedere uit die pen van dié bejaarde man het soos paddastoele in die Wes-Kaap opgespring: die Laerskool Eikestad, Hoërskool Stellenbosch, Laerskool De Hoop, Hoërskool Gordon en Hoërskool Parel Vallei in Somerset-Wes en die Hoërskool Swellendam.
Mnr. Pieter van der Westhuizen en dr. Guurt van der Tas het hier in die Boland die musiek geskryf.
Hy was ’n woordmens, maar totaal en al onmusikaal. Al sy liedere is volgens ’n sekere ritme geskryf. ’n Ritme wat maklik getoonset kon word en wat baie singbaar is.
In die eerste reëls van baie van die liedere word die skool geografies geplaas:
“In die noordhoek van die
Staan ons skool nou al vir jare
Om vir ons die pad te wys”
“In ons land se verre suide
Het ons skool met trots verrys
Eikestad wat seuns en dogters
In geloof die pad wil wys.”
“Hier op die wye Kaapse
Hier tussen berg en duin en
Waar Gordon skool se ligte
Aan seuns en dogters leiding
gee” (Hoërskool Gordon)
Of die skool is aan die geskiedenis gekoppel:
“Op die trekpad van die Vee
Het ons dorp en skool ontstaan
Hierdie skool wys deur die
Vir die jeug die rigting aan”
“Vanaf ons skool kyk ons oor
Hoor ons hoe die branders rol
Sien ons in die ver verlede
Seile op die skepe bol”
(Laerskool de Hoop)
“Stellenbosch, ’n skone tuiste
En die luister van jou naam
Anker ons aan jou verlede
Bind ons tot eenheid saam”
Soms skemer bietjie nostalgie en romantiek deur:
“In ons soepel lentejare
Word ons vir ons taak gebrei
In ons eie Parel Vallei”
(Hoërskool Parel Vallei)
Hy het sy hand aan ’n universiteitslied vir Stellenbosch gewaag, maar die owerhede het dit nooit aanvaar nie.
’n Troosprys was ’n lied vir die ou Universiteit van Port Elizabeth en ’n koshuislied vir Majuba op Stellenbosch.
In 1973 het hy vir Groen Erfenisjaar ’n lied geskryf wat tot die amptelike lied verklaar is, maar wat waarskynlik nooit gesing is nie.
Enkele weke gelede stap ek met my sesjarige kleinkind deur die voorportaal van die Laerskool Eikestad.
Ek neem haar aan die hand en wys haar die foto van haar oupagrootjie wat die skoollied geskryf het.
Haar ma voeg trots by dat hy háár oupa was.
En ek het die laaste sê: “Hy was my pa – die ewige onderwyser.”
Wanneer die woorde uit jou pen weekliks in skoolsale, deur duisende kinderstemme oor die land heen gesing word, kan jy mos nie dood wees nie?
* Samevoeging van Die lied van jong Suid-Afrika (Eitemal) en Die heilige stad (Frederic Weatherly).
Meer oor: Skrywer | Rubriek