Duisende Australiërs stap teen plaasmoorde. Waarom nou?Dr. Dirk Hermann. Foto: Reint Dykema In Maart 2018 stap sowat 3 000 mense in Brisbane, Australië, teen plaasmoorde en dit word opgevolg met net soveel wat in Perth aan ŉ soortgelyke optog deelgeneem het. Dit is vreemde gesigte wat ek nie gedink het ek ooit sou sien nie. Dit volg op die uitspraak van Australië se minister van binnelandse sake, Peter Dutton, dat wit Suid-Afrikaanse boere as vlugtelinge beskou moet word en dat hulle die hulp van ŉ beskaafde land benodig. Byna al die hoofstroommedia in Australië het oor die minister se uitlatings en die plaasmoordekrisis in Suid-Afrika geskryf. Die dekking spoel oor na Amerika se Fox News, die New York Times, Nieu-Seeland se Otago Daily Times, asook na verskeie koerante in Nederland, België en in talle ander lande. Plaasmoorde is al vir meer as 20 jaar met ons. Boeke is daaroor geskryf; petisies oorhandig; ŉ rolprent is vervaardig; talle gesprekke is met die regering daaroor gevoer; optogte is gehou; slagoffers se stories is vertel … maar dit was asof daar net geen deurbraak wou kom nie. Dit is ŉ drukkoker in die boeregemeenskap, maar ŉ deksel is daarop gesit. Dit is tereg nie net ŉ wit kwessie nie, maar die wit gemeenskap, en spesifiek die Afrikaner-gemeenskap, word intens daardeur geraak. Elkeen van ons ken êrens iemand op ŉ plaas en talle ken iemand wat aangeval of vermoor is. In my eie kring is my oom Frik aan my pa se kant doodgeskop en my oom Danie aan my ma se kant is aangeval. Hy het gemaak of hy dood is en die aanvallers het sy vrou en dogter in ŉ bagasiebak gestop en met hulle weggejaag. Al drie het dit oorleef. My vrou se neef, Renier, is agter sy slaapkamerdeur doodgeskiet en my skoolvriend, Lukas, is in sy bed geskiet. Afgesien van die fisieke geweld teen familie en vriende wat ons moet gadeslaan, het Afrikaners steeds ŉ besondere emosionele band met grond en plaas. Al woon hulle in die stad, is daar steeds ŉ stuk plaas in hulle. Hul emosionele verbintenis met die platteland maak dat hulle hul besonder kan identifiseer met wat op die plaas gebeur. In hul eie land word die intense belewenis van plaasmoorde egter deurlopend ontken. Al wat hulle wil hoor, is: “Ons hoor julle. Dis verskriklik. Ons treur saam. Hoe kan ons help?” Hulle hoor dit nie. Hul land ontken hulle. Die drukpot is tot barstens toe en so duur dit nou al vir meer as 20 jaar voort. Wat het dan nou gebeur dat Maart die “internasionale maand vir plaasmoorde in Suid-Afrika” geword het? Die antwoord lê in 27 Februarie 2018 opgesluit. Op daardie dag het die parlement besluit dat ondersoek gedoen moet word om die Grondwet te wysig om onteiening van grond sonder vergoeding moontlik te maak. Dit het die gevaarligte in die wêreld gesneller. Privaat eienaarskap is die belangrikste pilaar van vertroue in ŉ land se ekonomie. Suid-Afrika het aan daardie pilaar begin ruk en dit het skokgolwe deur die wêreld gestuur. Hetsy dit reg of verkeerd is, beelde van wat in ons buurland Zimbabwe gebeur het, doem op. Die wêreld van persepsies roep daardie prentjies op: boere in voetboeie voor howe; vigilante jongmense wat plase as kwansuise oorlogsveterane namens magshonger politici beset; ŉ land wat verarm; die broodmandjie van Afrika wat leeg is en mense wat verarm. Die narratief wat deur Malema en die ANC gebruik word, laat geen twyfel nie dat daar ŉ rasseondertoon aan die gronddebat is. Reeds in die mosie wat deur die parlement aanvaar is, word verwys na “brutal dispossession of land by the settler colonial white minority.” In die 27 Februarie-debat kom van die ergste rasseretoriek moontlik voor. Malema begin byvoorbeeld sy rede met “… a criminal by the name of Jan van Riebeeck…” en vervolg later: “Van Riebeeck lead a full-blown genocide.” Hy sê: “The time for reconciliation is over.” Diegene wat ŉ volksmoord gepleeg het, kan nie daarvoor bedank word deur hulle te betaal nie. Die ANC se Nkwinti repudieer Malema nie, maar sê die ANC se resolusie resoneer met die resolusie wat deur die EFF gelei word. Die ANC gebruik verder ook die woorde “barbaric brutality” en Agang sê dat Jesus Christus nie die gebede van dié wat die grond gesteel het, moet verhoor nie. Agang sê verder dat diegene wat die land gesteel het, dankbaar moet wees dat hulle leef. In ander lande hardloop sulke mense weg. (Hierdie stelling het luide applous ontlok). Die debat is totaal ongenuanseerd. Dit het niks met herstel of regstelling te doen nie, maar met wrokkigheid en onderliggend selfs straf. Eenvoudige beelde word gebruik: Wit mense het daardie grond gesteel, ŉ volksmoord gepleeg, en die grond moet teruggevat word. ŉ Hele gemeenskap word gekriminaliseer. Dele van ŉ waarheid word geneem en as die totale waarheid aangebied. Dit is die tegniek van die populis wat nie sal toelaat dat die waarheid in die pad van sy populistiese uitkoms staan nie. Selfs al skep dit ŉ klimaat wat dit regverdig dat mense doodgemaak word. Dit is die beelde wat die wêreld ingestuur word. Dit raak die prentjie van Suid-Afrika en resoneer met dít wat in Zimbabwe gesien is. Dit is in hierdie konteks dat plaasmoorde weer “ontdek” is. Die debat op 27 Februarie ruk die deksel op plaasmoorde af – ironies genoeg in die buiteland. Dit was ’n sameloop van heel party omstandighede. Suid-Afrika is nie meer die wonderkind van die wêreld nie. Zuma het dié beeld finaal die nekslag toegedien. Die finale strooi was onteiening sonder vergoeding en die keiser staan kaal voor die land en voor die wêreld. Dít wat voorheen nie gesien is nie, word nou gesien. Peter Dutton is Australië se minister van binnelandse sake. Hy is ŉ lid van die Australiese Liberal Party. Hy is kontroversieel, word as konserwatief beskou en sy kiesafdeling is Brisbane Queensland met ŉ sterk buite-metropolitaanse kiesafdeling. In Australië is die Afrikaanse lobby reeds sterk en is ŉ gevange mark. Dutton sien wat in Suid-Afrika gebeur. Hy maak die afleiding dat wit mense in die moeilikheid is – nie oor wat hy dink nie, maar oor wat Malema sê en wat in die parlement gesê word. Dit is nie hy of die betogers wat die rassiste is nie; dit is Malema, Nkwinti, Agang en Kie. Hulle is die mense wat onverantwoordelik en ongenuanseerd met die waarheid en die geskiedenis omgaan. Dutton glo hulle bloot. Moet egter nie naïef wees nie – Dutton is ook ŉ politikus. Hy het die klimaat reg gelees en gesien dat die debat ook sy politieke agenda gaan dien. Hy is ook ŉ pragmatiese politikus en ook ongenuanseerd om sy boodskap duidelik uit te kry. Ironies genoeg is wit Suid-Afrikaners die enigstes wat genuanseerd met plaasaanvalle omgaan. Met die samestelling van die boek, Treurgrond, het ons doodseker gemaak dat almal, wit en swart, wat op plase aangeval word se name opgeteken word en erkenning kry. AfriForum en TLU SA doen moeite om net geverifieerde gevalle op te teken. In Ernst Roets se nuwe boek, Kill the Boer, doen hy moeite om deur goeie navorsing met geloofwaardigheid te reageer. Dit is nie wit Suid-Afrikaners wat ŉ rassebaadjie aan plaasmoorde gee nie. Dit is die konteks wat Malema en Kie. aan die debat gee. Hoe reageer gewone Afrikaners, wat al 20 jaar stoei met die drukkoker van plaasaanvalle, op die internasionale belangstelling? Iemand hoor ons. Iemand gee om. Ons wekroepe val nie meer op dowe ore nie. Dit is wat die regering nie verstaan nie. Indien hulle die emosies oor plaasaanvalle hier ignoreer of relativeer, gaan dit êrens oorloop, en 27 Februarie het skielik ŉ golf veroorsaak wat die debat oor plaasaanvalle internasionaal laat oorspoel het. Ek dink dit is ietwat oordrewe, maar kommentators waarsku oor die diplomatieke spanning tussen Australië en Suid-Afrika as gevolg van die optogte. Indien dit so is, is dit ŉ goeie ding en moet die internasionale druk, soos deur onder meer AfriForum uitgeoefen word, voortgesit word. Die deksel kan nie langer op die drukkoker bly nie.