AfriForum takel enorme grondeis in CenturionDr. Eugene Brink, Ian Cameron en Marnus Kamfer van AfriForum het gesê die burgerregte-organisasie gaan die grondeis teenstaan. Foto: Esté Meyer Jansen/Maroela Media. Die burgerregte-organisasie AfriForum het Dinsdag by ŉ mediakonferensie in Centurion aangekondig dat die organisasie ŉ grondeis sal teenstaan wat op sowat 4 000 ha residensiële grond in die Centurion-omgewing ingestel is. Duisende huishoudings in die suide van Centurion het 2018 op ŉ lae noot afgesluit nadat hulle die nare nuus ontvang het dat hulle grond geëis word. Die Grondeis-kommissie het van die inwoners op ŉ vergadering in Desember laat weet dat 39 lede van die Mahlangu-familie ŉ eis in Desember 1998 ingestel het. Die eis is nagevors en 20 jaar later in Junie 2018 in die Staatskoerant gepubliseer. Die betrokke grond is in dié tyd ontwikkel. Eiendomme in Rooihuiskraal-uitbreiding 9, 10, 17, 19 en 20, ŉ gedeelte van Olievenhoutbosch, The Reeds-uitbreiding 5,10 en 49, Zwartkop-uitbreiding 8, Highveld-uitbreiding 68, Heuweloord-uitbreiding 2 en 6, Celtisdal en Midstream word deur die eis geraak. Die grond waarop die Danie Joubert-deurpad gebou is, is ook by die grondeis ingesluit. Ian Cameron, hoof van AfriForum-gemeenskapsveiligheid, het gesê die verslag wat die Grondeis-kommissie vir die Centurion-grondeis saamgestel het, beslaan net 40 bladsye. “Ek beskou hierdie eis as pure opportunisme. Die verslag is net gegrond op hoorsê en is plek-plek vaag met onbelangrike inligting en talle spelfoute. Dit is beslis nie ŉ akkurate verslag nie. “Die manier waarop die verslag saamgestel is, is heeltemal partydig en neem glad nie die regte van huidige huiseienaars in die omgewing in ag nie,” het Cameron gesê. ‘n Kaart van die woonbuurte wat by die grondeis in Centurion ingesluit is. Foto: Reint Dykema. Die eisers beweer dat hulle as arbeiders verblyfreg en ongeregistreerde voordele van bewoning van langer as 10 jaar op die grond gehad het. Hulle voorouers het die regte tussen 1959 en 1980 prysgegee sonder enige vergoeding. Cameron en sy span meen egter die huiseienaars wat nou eiendom in die woongebied besit, kan nie verantwoordelik gehou word vir dít wat in die verlede gebeur het nie. “Wat vir ons ook kommerwekkend is, is dat die kommissie nie moeite gedoen het om met die oorspronklike eienaar van die plaas waarop die grondeis ingestel is, ŉ MC Opperman of sy familie, kontak te maak nie. “Die eisers voer aan dat hulle grootouers vir twee tot drie maande op die plaas gewerk het en toe afgesit is. Op grond hiervan stel die kleinkinders nou ŉ grondeis in en meer as 60% van die eisers het aangedui hulle sal eerder finansiële vergoeding verkies. Net 4% wil die oorspronklike grond terughê.” Marnus Kamfer, AfriForum se regs-en-risikobestuurder, sê die organisasie het die Grondeis-kommissie reeds skriftelik versoek om meer inligting oor die eis te verskaf en die tyd om kommentaar op die eis te lewer, uit te stel. “AfriForum het reeds ŉ aksieplan gereed en is besig om die nodige stappe te doen om hierdie aanval op private eiendomsreg teen te staan. “Ons kan ook nie toelaat dat die belastingbetaler pa moet staan vir enige vergoeding wat vir hierdie grondeis uitbetaal word nie, veral nie as daar nie bewys kan word dat die grondeis wettig is nie.”