Nee, beurtkrag bespaar jou nié geld(Argieffoto) Suid-Afrikaners moes nog elke dag van hierdie jaar beurtkrag verduur en verbruikers mor al hoe meer omdat hulle oënskynlik nie ŉ sent minder vir krag betaal nie – selfs al word hul krag soms vir tot tien ure ŉ dag afgeskakel. Dan is daar diegene wat sê die aan- en afskakel van krag plaas ŉ groter las op die netwerk as wanneer beurtkrag nie geld nie. “Ek is nogal suinig oor kragverbruik. Gemiddeld, met geen beurtkrag nie, gebruik ons daagliks 10 tot 12 eenhede op ons voorafbetaalde meter. Met die huidige onderbrekings van 10 ure oor 24 uur, het ons verbruik meer as verdubbel tot tussen 25 en 28 eenhede,” skryf een woedende Facebook-gebruiker. “Geisers wat weer moet warm word, yskaste wat moet afkoel, die laai van rugsteun-ligte ensovoorts, gebruik meer krag as op dae sonder beurtkrag. Hoekom is daar beurtkrag as dit duidelik ŉ groter las op die netwerk plaas?” vra hy. Las op netwerk minder (nie op jou rekening) Hoewel die inwerkingstelling van beurtkrag beskou word as voordeling “in die breër prentjie” om die netwerk stabiel te hou, hou dit weinig persoonlike voordeel vir verbruikers in, sê kenners. Len Winkler, programhoof van elektries by die beroepsopleidingskollege Sol-Tech, verduidelik dat ŉ energie-intensiewe toestel soos ŉ geiser die watertemperatuur deurlopend reguleer, mits die krag aanbly. Indien die krag afgaan en die warm water opgebruik word, moet die geiser al die water van voor af verhit. Indien jy egter water warm gebruik – en dan nie weer nie tot die krag weer aankom – bly die oorblywende water in jou geiser warm en hoef die toestel nie so hard te werk wanneer die elektrisiteit weer aankom nie. Dieselfde geld vir toebehore soos jou yskas en vrieskas, sê Winkler. Wanneer beurtkrag geld, kan die ys- of vrieskas nie koud bly nie – veral nie as jy die deur deurlopend oop en toemaak nie. Dit beteken die toestel se kompressor moet oortyd werk om weer die verlangde temperatuur te bereik. Die kort antwoord, sê Winkler is: “Nee, jy spaar beslis nie krag weens beurtkrag nie.” Toebehore met ŉ element, soos ŉ stoof, ketel en haardroër, gebruik gewoonlik die meeste krag. Die take wat verbruikers weens beurtkrag moet uitstel, soos om wasgoed te was of te stryk, moet nou in die tye wanneer daar wél krag is, geskied. Gedurende spitstye, tussen 05:00 en 09:00 en weer tussen 16:00 en 20:00, geld ŉ hoër kragtarief, wat ook jou rekening opjaag. Winkler sê dit is moeilik om verbruikers se kragverbruiker akkuraat te vergelyk, omdat elke huishouding se gewoontes en behoeftes verskil. Is sonkrag die antwoord? (Argieffoto: pixabay) Kenners sê ŉ sonkragstelsel kan jou geld bespaar, maar nie noodwendig uit die staanspoor nie. Dit is boonop aanvanklik ŉ reuse- kapitale uitgawe wat nie almal kan bekostig nie. ŉ Egpaar van Garsfontein in Pretoria het in Julie vanjaar ŉ sonkragstelsel by hul huis laat installeer. Dit het naastenby R120 000 beloop en sluit in ŉ omsetter, battery, sonpanele, installasie en ŉ sertifikaat van voldoening. Met die stelsel kan alle elektriese toebehore in die huishouding, behalwe die geiser en stoof, tydens beurtkrag aan die gang gehou word. Die kragrekening sedert die installering van die stelsel wissel egter. In Junie verlede jaar, voor die installering van die stelsel, beloop die huishouding se kragrekening sowat R2 800. Drie maande ná die installering is die Oktober-kragrekening sowat R2 500, in November R1 500 en in Desember R2 300. Dit is omdat die stelsel steeds afhanklik is van Eskom wanneer die son nie skyn nie. Hulle het sedert die installering van die stelsel wel sowat 1,5 ton steenkool help bespaar en sowat 2,67 megawatt-uur self opgewek. “Hoewel die finansiële besparing tot dusver nie enorm was nie, is ons nie spyt nie. Sedert fase 6-beurtkrag aan die begin van die jaar ingeskop het, was ons nog nie een keer sonder krag nie.” Jakes Joubert, uitvoerende hoof van Solar 4 You, sê vir gewone huishoudings is die besparing laag wanneer die terugbetaling met munisipale krag vergelyk word. Wanneer brandstof vir die kragopwekker egter ter sprake kom, is die besparing groot. “Vir sakeondernemings is die besparing ook ongelooflik hoog; as die stelsel deur die bank gefinansier word, is die besparing groter as die paaiement – dit maak nie sin om daarmee te wag nie,” sê Joubert. Navrae oor sonkragstelsels neem ook toe namate verbruikers besef dat Eskom nie betroubaar is nie, sê hy. “Die laaste twee jaar het navrae toegeneem selfs wanneer beurtkrag opgeskort word. “Nou, ná André de Ruyter [hoof van Eskom] se bedanking, het navrae nog meer toegeneem; van huishoudings én besighede. Ek dink mense besef Eskom gaan nie regkom nie,” sê Joubert. Hy sê die prys van sonkragstelsels volg gewoonlik die wisselkoers en daal ingrypend sodra nuwe tegnologie bekend gestel word. “Vir die huishoudelike mark gaan Solar 4 You binnekort ŉ kragomsetter [“inverter”] bekendstel wat heelwat goedkoper is as die huidige omsetters op die mark. “Ons kommersiële sustersmaatskappy, Red Energy, gaan vanjaar ook ŉ omsetter bekendstel wat ondernemings aan die gang kan hou vir tot die helfte die koste wat hulle tans moet betaal.” HP Steyn, uitvoerende direkteur van KragDag, stem saam daar is al hoe groter belangstelling in sonkragstelsels. Die Sakeliga KragDag, met die tema “Kom ons bou ŉ kragstasie”, word vanjaar op 17 en 18 Februarie in die Wes-Kaap aangebied en van 9 tot 12 Augustus in Gauteng. Steyn sê een van die kwessies waarop hulle vanjaar spesifiek wil fokus, is die finansiering van alternatiewe kragstelsels. “Baie ouens besef reeds die somme maak sin en só ŉ stelsel gee aan hulle sekuriteit, maar dit is ŉ groot kapitale uitgawe. Alles wat die finansiering van alternatiewe energie betref, gaan vanjaar vir ons belangrik wees,” sê Steyn. “Kragprobleme word nie opgelos deur bloot ŉ kers aan te steek nie. Dit word opgelos waar individue, ondernemings en gemeenskappe by mekaar kom kers opsteek om selfstandiger te leef en sake te doen.”