‘Kostebesparing nié rede vir Life Esidimeni-tragedie’Familie van die Life Esidimeni-slagoffers was vroeër tydens die arbitrasieverhore in trane (Foto: Brenda Masilela/ANA) Barbara Creecy, die Gautengse LUR vir finansies, het Dinsdag tydens die Life Esidimeni-arbitrasieverhoor bewerings ontken dat die departement onder finansiële druk was en kostes moes besnoei en daarom besluit het om honderde psigiatriese pasiënte van Life Esidimeni na ongelisensieerde NRO’s oor te plaas. Minstens 143 pasiënte het tydens dié oorplasing gesterf en 59 word steeds vermis. “Die tesourie het nooit geëis dat die departement kostes moet besnoei nie,” het Creecy gesê. Haar opmerking is begroet met ŉ luide handeklap van familielede van die pasiënte wat die verhoor bygewoon het. Creecy het haar getuienis gelewer voor afgetrede adjunkhoofregter Dikgang Moseneke wat as voorsitter van die verhoor optree. Moseneke het Creecy by die getuielys gevoeg nadat daar tydens die verhoor beweer is die oorplasing van die pasiënte is genoodsaak deur ŉ tekort aan geld. Qedani Mahlangu, voormalige LUR vir gesondheid in Gauteng, het verlede week volgehou die departement het sy kontrak met Life Esidimeni beëindig weens finansiële beperkings. Mahlangu het gesê die verwydering van die pasiënte uit Esidimeni was daarop gemik om kostes te besnoei aangesien die departement R320 per pasiënt per dag betaal het by Life Esidimeni, in teenstelling met R112 per pasiënt per dag wat hulle by die NRO’s betaal het. Creecy het gesê hoewel daar geen opdrag was dat die departement kostes moes besnoei nie, was die gesondheidsdepartement wel in die skuld en het hulle nie diensverskaffers betyds betaal nie. Hulle is daarom deur die tesourie onder administrasie geplaas. Die departement, wat voor 2014 ŉ skuldlas van ongeveer R1,4 miljard gehad het, het reusebedrae aan verskeie hospitale geskuld. Creecy het gesê toe Nomvula Mokonyane die premier was, het sy die Gautengse departement van gesondheid onder administrasie geplaas. Mokonyane is nou die minister van die water en sanitasie. “Die eerste ding wat fout was by sentrale hospitale is dat die bestuur nie geweet het wat hul begrotings is nie en hoe om binne daardie begrotings te bestee nie. Toerusting sou aangekoop geword het met geld wat nie daar was nie … niemand het gekyk watter produkte word gekoop voordat hulle bestel en afgelewer is nie,” het Creecy gesê. Sy het gesê terwyl die provinsiale tesourie die gesondheidsdepartement geadministreer het, was probleme opgelos sonder dat uitgawe of dienste besnoei is. “Dit was ŉ bestuursprobleem, nie ŉ finansiële een nie,” het sy verduidelik. Moseneke het Creecy gevra of die idee dat koste vir kerndienste besnoei is ŉ vreemde konsep vir haar was, waarop sy geantwoord het: “Ja, die druk om koste te verminder was nie op kerndienste nie.” Die verhoor duur voort.