Nuuskommentaar: Laat die koppe rolJacob Zuma (Foto: Nic Bothma, Pool via AP) Te oordeel na mediaberigte is daar enorme druk vanuit die publiek dat ’n paar hoë koppe na die guillotine gestuur moet word. Vanuit daardie geledere is daar egter ook stuiptrekkings van spartelendes wat nie bloot gaan lê nie. Die prys op die spel is die land self. Die lys van diegene wat bestem is om kop te verloor word al hoe langer. Aan die spits staan steeds oudpres. Jacob Zuma. Zuma se opsies om op belastingbetalerskoste uit die tronk te bly raak al hoe minder. Sy kopstampery met die vorige openbare beskermer het hom nou ná ’n appèluitspraak persoonlike regskoste wat glo ongeveer R10 miljoen beloop op die lyf laat loop. Sou hy boonop gelas word om persoonlik in te staan vir die regskoste verbonde aan sy pogings om in verband met die berugte wapentransaksie uit die tronk te bly, wat glo nou al omtrent R30 miljoen beloop, gaan iemand noustrop trek. Veral twee ministers, Malusi Gigaba en Bathabile Dlamini, is ook onder skoot. Die bekende rubriekskrywer, Judith February, klink vanoggend op Media 24 skoon na die vuurvreter-kommentator, Rhoda Kadalie. “Onbevoegdheid” is van die makker woorde wat sy inspan om die twee te beskryf. Die openbare beskermer, Busisiwe Mkhwebane, se onderonsie met min. Pravin Gordhan, lyk op die oog af na ’n terugvegpoging uit die Zuma-kamp. Die onus rus nou swaar op Mkhwebane om die teendeel te bewys. Dit lyk of die voormalige premier van Noordwes, Supra Mahumapelo, in sy terugvegpoging sy kop kwyt is – wat formele prosesse betref in elk geval. Die vraag is nou of dieselfde lot die gladde oudpremier van die Vrystaat en nou sekretaris-generaal van die ANC, Ace Magashule, te beurt gaan val. Pres. Cyril Ramaphosa. Foto: ANA Ramaphosa se opsies en strategie Pres. Cyril Ramaphosa sal, te oordeel na die middele nou tot sy beskikking, weet of adj.pres. David Mabuza ’n Trojaanse perd of politieke verkleurmannetjie is. Nie een van die opsies, veral te oordeel na sy reputasie uit sy politieke verlede, is besonder aptytlik vir die kiesers nie. Daar is min of meer konsensus dat Ramaphosa uiters strategies te werk gaan om die omgewing om hom so rimpelloos Zuma-vry te maak. ’n Groot deel van hierdie strategie is om iemand anders, waaronder formele strukture, die afranseling te laat doen. Kan dit wees dat Ramaphosa Gigaba se selfuitgesproke presidensiële ambisies aanwend om Mabuza onder skoot te kry? Mabuza het pas nie baie vleiende nuusdekking gekry nie toe hy Rusland besoek het. Volgens sy woordvoerder is Mabuza nie siek nie, hoewel hy met siekverlof was. Intussen blyk dit hy het glo in Rusland behandeling ontvang vir die nagevolge van ’n vorige poging om hom te vergiftig. Gaan Gigaba ’n kat se kans staan as hy sy visier op Mabuza stel en Mabuza reageer? Tom Moyane, geskorste hoof van die Inkomstediens, is nog ’n hoë kop uit die Zuma-kamp wat spook om politieke oorlewing. Intussen kruip die aakligste wurms uit sy Pandora-boksie. Veral met die getuienis van oudmin. Barbara Hogan voor die Zondo-kommissie van ondersoek na staatskaping, is daar maalvleis gemaak van Zuma se aansprake dat hy nooit by staatskaping betrokke was nie. Uit haar getuienis blyk dit dat Zuma onder meer die Grondwet geïgnoreer het om te sorg vir sleutelaanstellings in die rade van staatsinstellings, en selfs een wat ondersoek is vir strafregtelike aktiwiteite. Verskeie waarnemers meen terwyl Ramaphosa se manier van dinge doen goed gewerk het, kan dit nou begin boemerang omdat die vasvatproses te stadig gebeur. Barbara Hogan, voormalige minister van openbare ondernemings en ANC-veteraan, maak gereed om haar getuienis voor die kommissie van ondersoek na staatskaping te lewer (12 November 2018). Foto: Simphiwe Mbokazi/ANA Maar hoeveel skade kan Zuma en sy volgelinge aan die Ramaphosa-bewind aanrig? ’n Algehele terugkeer na die rampspoedige Zuma-era lyk nie moontlik nie, maar dit is tegnies moontlik dat ’n nuwe Zuma-gesinde party met die algemene verkiesing in Mei volgende jaar genoeg stemme sal kry om die ANC tot onder 50% van die stemme te dwing. Dié nuwe party kan dan allerlei vrywaringsvoorwaardes stel om die ANC in staat te stel om in koalisie die bewind te behou. Die ander kant van die munt is dat die ANC kan besluit om eerder ’n koalisie te vorm met bestaande opposisiepartye soos die DA, IVP en ACDP. Dan sal die kierankies van die staatskapers met die hulp van onder meer die Vryheidsfront Plus behoorlik braai. Dit hang alles dalk af van wat Julius Malema gaan sê en besluit. Soos blits is die klip in die maag. Nog probleme vir Ramaphosa Die bekampingsveldtog van die staatskaping en sy sleureffek is nie al waarmee Ramaphosa te kampe het nie. Sy aanpak van die land se ekonomiese probleme behels juis dat sy stimulusplan daarop neerkom dat hy baie met min bronne moet verrig. Die planne vir grondonteiening sonder vergoeding is ’n gegewe deurdat dit formele ANC-beleid geword het, ondanks Ramaphosa se teenkanting daarvan. Zuma het dit as stekelrige nalatenskap vir Ramaphosa geskep. Ramaphosa se strategie is skynbaar om, eerder as om dit blatant teen te staan, dit so angelloos moontlik te maak. Wit kiesers kan nie verwag dat (al) die swart kiesers uitermatig entoesiasties sal wees as hul leiers in hul besluitneming die baadjie van “otherness” aantrek nie. Hulle streef na ’n verwysingsraamwerk wat aan hulle bekend is, soos dat daar steeds ’n onus op wit rus om vir die verlede te vergoed.