Hofsaak oor regulasies: LFN verheug, sê NDZ se appèl ‘bloot akademies’Dr. Nkosazana Dlamini-Zuma. (Foto: Jairus Mmutle/GCIS) Die Liberty Fighters Network (LFN) is verheug oor Dinsdag se uitspraak in die hooggeregshof in Pretoria waarin regter Norman Davis sy vroeëre bevinding bekragtig het dat sekere regulasies onder die Rampbestuurwet “ongetwyfeld ŉ duidelike oortreding van die Grondwet is”. Die betrokke regulasies sluit in die beperkings wat op ondernemings geplaas is, asook dié op godsdienstige en ander byeenkomste. Die verbod om op die strand óf in openbare parke te stap asook die beperkte tye waarop geoefen mag word, is terselfdertyd ook van die tafel gevee. Regter Davis het bevind dat hierdie regulasies inbreuk maak op die vryheid van beweging wat deur die Grondwet gewaarborg word. Hy was uitdruklik in sy bevinding dat die minister van samewerkende regering en tradisionele sake, dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, nié teen hierdie deel van die oorspronklike uitspraak mag appèl aanteken nie en tien dae het om daarvan ontslae te raak. Die tydperk is egter slegs van akademiese belang en kan nie die hof se beslissing dat die regulasies ongeldig is, omverwerp nie. Die LFN se president, Reyno de Beer, sê die regter het daarmee ŉ einde gebring aan die streng afsonderingstydperk van meer as drie maande. In sy jongste stap reik die LFN nou ook permitte uit aan mense wat by die netwerk aansluit. Daarvolgens is die draer van die permit nie onderworpe aan die regulasies wat ongrondwetlik verklaar is nie. Die regulasies wat steeds van krag is en handel oor die verbod op uitsettings, plekke en persele wat vir die publiek gesluit is en die sluiting van grense, is nie by die permit ingesluit nie. Adv. Hendrik P van Staden van die nasionale balieraad sê dis korrek om te sê dat regter Davis se uitspraak die streng afsonderingstydperk tot ŉ einde gebring het. Hy sê die regter het in die uitspraak van 2 Junie bevind dat dit ŉ rasionele besluit was om ŉ nasionale ramptoestand te verklaar, maar dat die gepaardgaande regulasies, wat ten doel gehad het om die opwaartse kurwe van koronavirusinfeksies gelyk te maak, nié rasioneel is nie. “Die uitspraak verwys na verskeie van die vlak 3- en vlak 4-regulasies wat teenstrydig is met artikel 36 van die Grondwet en dus nie regverdigbaar is in ŉ oop demokratiese samelewing wat op menswaardigheid, gelykheid en vryheid gegrond is nie,” aldus Van Staden. Adv. John Welch van die Gautengse vereniging van advokate sê die doelstellings van artikel 27 van die Rampbestuurwet is om die publiek te beskerm, uitkoms of hulp aan hulle te verleen, eiendom te beskerm, wanorde te voorkom en te beveg en om die vernietigende uitwerking van ŉ ramptoestand te hanteer. Hy sê regter Davis sê in die oorspronklike uitspraak die uitgangspunt (met die opstel van die regulasies) was nie “hoe kan ons as regering die grondwetlike regte op die mins moontlike manier beperk terwyl ons die inwoners van Suid-Afrika steeds beskerm nie”, maar eerder “ons wil ons doel bereik wat ook al die middel en ongeag die koste, en ons sal bepaal, al is dit toenemend, watter grondwetlike regte die mense van Suid-Afrika mag uitoefen”. “Indien ŉ mens na die doelstellings van die magtigende wet kyk en in gedagte hou dat die Grondwet nie deur hierdie wet opgehef of beperk word nie, dan is dit duidelik dat die regering uitgegaan het van die standpunt “ons sal jul bewegings en jul doen en late reguleer, ongeag jul grondwetlike regte”. Die LFN was verras dat regter Davis ook regulasie 48 (2) uitgesluit het van die minister se aansoek om appèl wat beteken dat ŉ oortreding van die inperkingregulasies nie meer ŉ strafregtelike klag tot gevolg kan hê nie. “Die dra van maskers is byvoorbeeld steeds verpligtend, maar nie iets wat tot inhegtenisneming en strafregtelike vervolging kan lei nie.” Ander regulasie wat hierby ingesluit is, het betrekking op die hou van begrafnisse (regulasie 35), inisiasie (regulasie 38), toegang tot alle byeenkomste (regulasie 39), drankverbruik op die perseel (regulasie 44), en die verkoop van tabak (regulasie 45). “Ons glo dat hoewel die verkoop van tabak steeds tegnies verbied is ingevolge regulasie 45, die hof nou beveel het dat die verkoop van tabak nie meer strafregtelik vervolg kan word nie,” sê die LFN se Reyno de Beer. “Die regering se enigste manier om dit nou af te dwing is deur middel van ŉ siviele proses. Die polisie en ander wetstoepassers mag die wettige verkoop van tabak volgens die uitspraak nie afdwing nie.” In ŉ vroeëre artikel wat deur die regskenner, prof. Richard Calland van die Universiteit van Kaapstad, geskryf en op die webwerf, The Conversation Africa, geplaas is, sê hy dat die uitspraak van 2 Junie verreikend is. Dit plaas verdere onwelkome druk op die regering wat reeds oorweldig is met ŉ komplekse, heeltemal onbekende en voortdurend veranderende terrein van besluitneming. “Maar die uitspraak beteken dat dit nie moontlik sal wees vir die regering om terug te keer na die ou vlak 4-regulasies sonder ŉ wesenlike herskryf daarvan nie,” aldus Calland.