Teen hierdie agtergrond is dit te verstane dat die tradisionele kerke in die laaste tyd ernstig oor die ekklesiologie besin. In Nederland het twee praktiese teoloë gepoog om 'n prakties-teologiese ekklesiologie te omlyn, om in hierdie nuwe verband weer vir geloof en kerkwees die koers aan te dui (kyk Heitink 2007; Dingemans 2005). In eie geledere het Buitendag (2006:351) van die NHKA al die uitspraak gemaak dat ons moet wegbeweeg '...van 'n soliede kerk as bloot die bymekaarkom van uitverkorenes op 'n spesifieke tyd en plek. Kerk is eerder 'n vloeibare kommunikatiewe netwerk van verhoudinge'.
Heitink voer aan dat sy boek as 'n prakties-teologiese verantwoording met die karakter van 'n prakties-teologiese ekklesiologie of ekklesiastiek beskou moet word (Heitink 2007:340). Hiervoor gebruik hy Firet (1986:589) se omskrywing, wat ekklesiastiek as die teologiese teorie oor die sosiale gestalte van die Christelike geloof beskou  die verwerkliking van 'n belofte as gegewe moontlikheid; die vervulling van 'n opdrag in 'n bepaalde maatskaplike en kulturele situasie. In sy model maak hy gebruik van sosiaalwetenskaplike en teologiese metodes wat op mekaar inwerk. Dit is volgens hom 'n dinamiese model wat, in die woorde van Moltmann, in die kragveld van die Gees afspeel (Heitink 2007:339). Hy noem dit ook 'n heuristiese of 'metodies-soekende' model.
Die verdienstelikheid van sy benadering lê daarin dat hy as praktiese teoloog nie slegs 'n ekklesiologie aan die hand van dogmatiese, kerkregtelike, of selfs Bybelse perspektiewe probeer ontwerp nie, maar dat hy 'n holistiese benadering met 'n ontvanklikheid vir sosiaalwetenskaplike insigte volg. Hy gebruik die bekende drieslag (Heitink 2007:25), naamlik 'n ontleding van die situasie (empiriese perspektief), teologiese oordenking (hermeneutiese perspektief) en voorstelle vir 'n beleid (strategiese perspektief). Aan die hand van Van Aarde (2008:1217) se omskrywing van publieke teologie, sal Heitink se poging nie as publieke teologie beskou kan word nie, maar as 'n teoloog wat teologie in die openbare domein wil beoefen. Volgens Dreyer (2004:919) wil so 'n prakties-teologiese benadering die teologie met die kontemporêre kultuur in gesprek bring.
In 'n voëlvlug oor die kerkgeskiedenis onderskei Heitink 'n voor-Christelike tydperk tot en met die jaar 380, toe die Christendom 'n staatsgodsdiens geword het. Die tweede tydperk is die Christelike of die Konstantynse tydperk. Die derde is 'n post-Christelike tydperk, wat volgens hom uiteindelik omstreeks 1960 deurgebreek het (Heitink 2007:32 36). In die Konstantynse tydperk het die kerk so verweef geraak met die staat dat die sogenaamde corpus Christianum tot stand gekom het. Saam met G.J. Heering tipeer hy hierdie oorgang as die sondeval van die Christendom (Heitink 2007:33). Vanuit 'n magsposisie in die corpus Christianum het die kerk in die post-Christelike era haar greep op die kultuur verloor, en haar kort voor lank as instelling in 'n minderheidsposisie bevind.2 Hierdie weerlose posisie van die kerk moet egter nie slegs negatief bejeën word nie, want dit '...strookt meer met haar aard dan gemakkelijke staatssteun of volksgunst' (Heitink 2007:36).
In 'n tyd wanneer die kerkgemeenskap meer ruimte vir 'n individualistiese kerksoort en 'n netwerkagtige gemeentestruktuur bied, staan of val die toekoms van die kerk met die geloofsinspirasie van haar lede. Oordenking is ontleen aan die spirituele tradisie, en het te make met vrome bepeinsing of religieuse besinning: 'Het is een zich begeven in een gewijde ruimte om daarbinnen iets van het goddelijke waar te nemen, te beschouwen' (Heitink 2007:299). In 'n postmoderne lewenservaring is daar by mense 'n ondogmatiese geloof wat by die gefragmenteerde beeld van die moderne mens pas. Mense word bedreig deur 'n gevoel van onsekerheid, wat deur 'n soeke na God gekenmerk word. Dít alles vereis spiritualiteit en geestelike verdieping. Daar word deesdae in sekere kringe van die predikant as 'misterievertolker' gepraat  iemand wat belas is met die bediening van die geheimenis (Heitink 2007:319). Dit gaan hier om 'n kennis wat die verstand te bowe gaan. Daarvoor is 'n ruimte en geleentheid vir oordenking nodig.11 Aandag aan spiritualiteit is aandag aan die wortels, of die hart, van die geloof. Sorg vir lewensin en geloofservaring is die diepste vorm van singewing vanuit die Christelike tradisie.12
In die laaste hoofstuk van sy boek onder die opskrif 'Transformasie', beklemtoon Heitink (2007:331) die feit dat transformasie ál agt faktore insluit wat hy uitgewys het: