Die gee van 'tiendes' (Deel 1) | 4windkoinonia
← Foundational Themes in Genesis – Study 112
Foundational Themes in Genesis – Study 113 →
Die gee van 'tiendes' (Deel 1)
Posted on Desember 5, 2020 by 4windkoinonia
Die primêre doel van die Skrifte is om die geestelike dinge van God vir ons te openbaar, vir hulle wie die geloof gegee word om dit te kan ontvang.
Die vleeslike dinge het wel ook 'n plek in God se werk, maar dit is net 'n tydelike en beperkte funksie. Byvoorbeeld, God gebruik die natuurlike en sigbare dinge in hierdie skepping om te bewys dat daar wel 'n onsigbare skepping is:
Die onsigbare skepping van God en Sy geestelike dinge word egter nie deur die natuurlike denke in die mens so verstaan nie. Daarom is geestelike dinge dwaasheid vir die natuurlike denke.
As die natuurlike mens dus die woorde van God lees in die Skrifte, dan is die natuurlike denke se begrippe vooropgestel. Hierdie natuurlike denke beperk dus die mens se insigte in God se Woord. Dieselfde woorde in die Skrifte word egter heel anders verstaan vir hulle aan wie God Sy geestelike insigte skenk. Die wolkkolom in die wildernis (tydens Israel se uittog uit Egipte), het die Egiptenare in duisternis gehul, terwyl dieselfde wolkkolom lig verskaf het aan die Israeliete. Dit is een voorbeeld wat in die Skrifte neergeskryf was om ons te help om te verstaan hoe God Sy Woord (die Engel van God) gebruik om die skeiding tussen die vleeslike (letterlike) en die geestelike te verseker:
Net God kan Sy Woord se dieper geestelike betekenis vir sommige "toemaak" (die dieper geestelike betekenis verberg), en vir ander "oopmaak". Dit is Sy keuse. Daarom blameer ons nie die persoon wat in geestelike blindheid dinge op sy / haar vlak sien nie. Ons almal is tog immers eers in geestelike blindheid voordat God Sy wonderbaarlike lig aan ons openbaar:
Ons kom te bekering as God ons insigte begin verander – dit is 'n proses. Ons almal fokus eers op die letterlike dinge in die Woord, en later verskuif ons fokus na die geestelike dinge, soos God self ons lei. Niemand kan dus iemand anders oortuig om of die een kant of die ander kant te sien nie. Almal is waar God hulle wil hê. Ons almal begin in die donkerte, en dan bring God Sy lig op die tyd soos Hy bepaal in elkeen se lewe:
God se Woord het dus 'n letterlike betekenis wat eerste na ons gebring word, maar God se Woord het ook 'n geestelike betekenis, wat uit hierdie letterlike begrip groei. So stel Paulus dit:
2Kor 3:6-7 wat ons ook bekwaam gemaak het as dienaars van 'n nuwe testament, nie van die letter nie, maar van die gees; want die letter maak dood, maar die gees maak lewend. 7 En as die bediening van die dood, met letters op klippe gegraveer, in heerlikheid was, sodat die kinders van Israel nie die oë kon vestig op die aangesig van Moses nie vanweë die heerlikheid van sy aangesig, wat tog moes vergaan.
Deel 1: Inleiding – die tiende se vleeslike (letterlike) toepassing
Deel 2: Die geestelike toepassing van die tiende
Deel 3: Die doel en toepassing van breuke in die Skrifte
Tiendes se vleeslike (letterlike) toepassing:
As dit kom by die gee van tiendes in die Skrifte, dan is die beginsel van letterlik (vleeslik) en geestelik ook van krag. Tiendes is 'n konsep wat eerste onder die aardse / vleeslike verordeninge van God gegee was. Die gee van 'n tiende kom vir die eerste keer in die Skrifte voor m.b.t. Abraham – lank voor die wet van Moses gekom het:
Abraham het aan hierdie Melgisédek 'n tiende gegee van die oorlogsbuit – dit is die eerste belangrike beginsel wat oor tiendes gesê moet word. Hier kom die tiende uit 'n spesifieke opbrengs, vir 'n spesifieke doel, en vir 'n spesifieke persoon. Deur God se krag en wysheid het Abraham oorwinning behaal oor Kedor-Laómer (die koning van Elam), en Tídeal (die koning van die nasies) en Amrafel (die koning van Sínear), en Aríog (die koning van Ellásar):
Gen 14:12-16 Hulle [Kedor-Laómer (die koning van Elam), en Tídeal (die koning van die nasies) en Amrafel (die koning van Sínear), en Aríog (die koning van Ellásar)] het ook Lot, Abram se broerskind, en al sy goed geneem en weggetrek—want hy was in Sodom woonagtig. 13 Toe kom daar een wat vrygeraak het, en vertel dit aan Abram, die Hebreër, wat woonagtig was by die terpentynbome van Mamre, die Amoriet, broer van Eskol en broer van Aner; en hulle was bondgenote van Abram. 14 Toe Abram hoor dat sy broer as gevangene weggevoer is, het hy sy geoefende manne wat in sy huis gebore is, laat uittrek, drie honderd en agtien, en hulle tot by Dan agtervolg— 15 hy het hulle in die nag van verskillende kante aangeval, hy en sy dienaars, en hulle verslaan en hulle agtervolg tot by Hoba wat noord van Damaskus lê. 16 En hy het al die goed teruggebring, en ook sy broer Lot en sy goed teruggebring; en ook die vroue en die manskappe.
Jakob het ook 'n tiende aan God beloof, en selfs hier in die woorde van Jakob (sy naam beteken "bedrieër") is dit ook duidelik dat ons as aardse stofmens geestelik blind en selfvoldaan is. Ons wil aan God iets gee asof God dit nodig het:
Tiendes was ook onder die wet van Moses van krag, en hier is 'n hele paar belangrike dinge wat God aan ons wil deurgee. Die tiende was 'n deel van die opbrengste van die land (gewasse) en die eerstelinge van die diere. Dit was weereens gekoppel aan spesifieke oestye, spesifieke doeleindes en spesiale persone. Daar was ook 'n spesifieke plek bepaal deur God, waar die tiende gebring moes word (dit kon egter op ander plekke geëet word – Num 18:31):
Sommige sien drie verskillende tiendes in die verbond wat deur Moses gekom het:
aan die Leviete vir hul onderhoud (Lev 27: 30-33; Num 18:21-32);
vir die feeste van die Here;
daar moes ook elke derde jaar 'n tiende vir die armes wees om in hul eie wonings geëet te word (Deu 14:28-29).
Ander beweer weer dat die drie hooffeeste onder die ou verbond die drie tiendes bevestig:
Die stam van die Leviete was afgesonder aan God, en hulle moes geen land besit nie omdat hulle in die tempel moes werk. Hulle kon dus nie opbrengste van die land en diere self bewerkstellig nie. Daarom moes die ander stamme aan hulle hul tiendes "van die land" en van die "beeste en kleinvee" bring.
Heb 7:5 Nou het hulle wat uit die seuns van Levi die priesterskap ontvang, wel 'n gebod om, volgens die wet, van die volk tiendes te neem, dit is van hulle broers, ofskoon hulle uit die lendene van Abraham voortgekom het.
Op die "derde jaar" moes die tiende nie net met jou gesin en die Leviete gedeel word nie, maar moes ook gedeel word met die vreemdeling, die wees en die weduwee "dat hulle in jou poorte kan eet en versadig word".
Geld was net ter sprake as mense ver van die tempel in Jerusalem gewoon het (Jerusalem se tempel was die plek wat die HERE uitkies het "om sy Naam daar te vestig" tydens die tyd van die ou verbond). Mense kon die tiendes (landbouprodukte en vee) tydelik omskep in geld (vir praktiese redes van vervoer). Die geld moes egter weer gebruik word in Jerusalem om landprodukte en/of vee te koop wat dan as die tiende gebruik kon word (m.a.w. geld was nie as tiende gebruik by die tempel nie!):
Deu 14:22-26 Jy moet noukeurig die hele opbrings van jou saad—wat jaar vir jaar uit die land uitspruit—vertien. 23 En jy moet voor die aangesig van die HERE jou God op die plek wat Hy sal uitkies om sy Naam daar te laat woon, die tiendes eet van jou koring, van jou mos en van jou olie en die eersgeborenes van jou beeste en van jou kleinvee, dat jy kan leer om die HERE jou God altyd te vrees. 24 En as die pad vir jou te lank is, as jy dit nie kan vervoer nie, omdat die plek wat die HERE jou God sal uitkies om sy Naam daar te vestig, te ver van jou af is, as die HERE jou God jou sal seën, 25 dan moet jy dit tot geld maak en die geld in jou hand bind en na die plek gaan wat die HERE jou God sal uitkies. 26 Dan moet jy die geld gee vir alles wat jou siel begeer, vir beeste en kleinvee en wyn en sterk drank en vir alles wat jou siel van jou begeer, en jy moet daar eet voor die aangesig van die HERE jou God en vrolik wees, jy en jou huis.
Hier is nog 'n teks wat hierdie konteks van "al jou inkomste" van die land bevestig:
Spr 3:9-10 Vereer die HERE uit jou goed en uit die eerstelinge van al jou inkomste; 10 dan sal jou skure vol word van oorvloed en jou parskuipe oorloop van mos.
Die sogenaamde tempel-belasting (wat betaal was onder die ou verbond) was 'n spesifieke bedrag van belasting ('n halfsikkel) wat alle Israeliete moes betaal wie twintig jaar en ouer was – hierdie belasting was nie 'n tiende nie:
Eks 30:13-16 Dit moet hulle gee, elkeen wat na die geteldes oorgaan: 'n halfsikkel volgens die sikkel van die heiligdom—die sikkel is twintig gera—'n halfsikkel as offergawe aan die HERE. 14 Elkeen wat oorgaan na die geteldes, van twintig jaar oud en daarbo, moet die offergawe van die HERE gee. 15 Die ryke moet nie meer en die arme moet nie minder as 'n halfsikkel bring nie, as hulle die offergawe van die HERE gee om vir julle siele versoening te doen. 16 Neem dan die versoeningsgeld van die kinders van Israel en bestee dit aan die bediening van die tent van samekoms, dat dit die kinders van Israel in gedagtenis kan bring voor die aangesig van die HERE, om vir julle siele versoening te doen.
Die Skrifte meld ook dat daar verskeie ander gawes gegee was in die vorm van geld (weereens is dit nie tiendes nie). Tydens een so 'n geleentheid het Jesus die belangrikheid van ons hartsoortuiging beklemtoon meer as die hoeveelheid geld wat gegee word:
Luk 20:45-47 En terwyl die hele volk luister, sê Hy vir sy dissipels: 46 Pas op vir die skrifgeleerdes wat graag in lang klere rondloop en van die begroetinge op die markte hou en van die voorste banke in die sinagoges en die voorste plekke by die maaltye. 47 Hulle eet die huise van die weduwees op en doen vir die skyn lang gebede. Hulle sal 'n swaarder oordeel ontvang. Luk 21:1-4 En toe Hy opkyk, sien Hy die rykes wat hulle gawes in die skatkis gooi. 2 En Hy het ook 'n arm weduwee daar twee geldstukkies sien ingooi. 3 En Hy sê: Waarlik, Ek sê vir julle dat hierdie arm weduwee meer as almal ingegooi het. 4 Want hulle almal het uit hul oorvloed by die gawes van God ingegooi, maar sy het uit haar gebrek ingegooi alles wat sy gehad het om van te lewe.
God is die Een wat ons harte beoordeel (die innerlike / die gees) en Hy het nie baie respek vir die vertonings van vlees nie:
1Sa 2:3 Spreek nie voortdurend alte hoog nie, laat vermetele taal nie uit julle mond uitgaan nie; want die HERE is 'n God van diepe kennis, en deur Hom word die dade beproef.
1Sa 16:6-7 Toe hulle [die seuns van Isai] inkom en hy [Samuel] Elíab [Dawid se ouer broer] sien, dink hy: Gewis, hier staan voor die HERE sy gesalfde! Maar die HERE sê vir Samuel: Kyk nie na sy voorkoms en sy hoë gestalte nie, want Ek ag hom te gering. Want nie wat die méns sien, sien God nie; want die mens sien aan wat voor oë is, maar die HERE sien die hart aan.