Op die eerste drie bladsye van Mentje de Vries se verhaal van oorlewing tydens die Tweede Wêreldoorlog het my maag op ’n knop getrek en ek het geweet dit gaan bly sit vir die res van die verhaal. Dit het. Tot op die héél laaste bladsy.
Mentje, kind van Pas-Opkamp is die tweede boek in ’n oorlogstrilogie deur Irma Joubert. Dit vertel die verhaal van die Nederlandse meisie Mentje, wat ná haar pa se verdwyning saam met ’n klomp Jode in ’n gedeeltelik ondergrondse geheime kamp in ’n woud onderduik, maar hulle moet vlug as iemand hulle verraai.
Die menslikheid in romans met ’n oorlogsagtergrond is vir my fassinerend, veral waar die klein onskuldige kind, wie se lewe oorweldig en verander word deur ’n oorlog, die hoofkarakter is. Hierdie verhaal kan wat dít betref sy skoene volstaan langs boeke soos The Boy in the Striped Pyjamas deur John Boyne, Little Girl Lost deur Barbie Probert-Wright en die plaaslike Wilhelmina: Kampkind op Java deur Mariël le Roux. Soos Barbie en haar suster Eva in Little Girl Lost, word Mentje se pa ook gevange geneem en onderneem sy ’n hartverskeurende reis.
Die skrywer slaag uitstekend daarin om ’n slim, dapper meisie se leefwêreld te verbeel. Die skrywerstem bly grootliks op die agtergrond, waar dit hoort. Die leser beleef Mentje se wêreld asof jy die kindjie ken.
Tans is Joubert waarskynlik die gewildste plaaslike skrywer van historiese romans en met Mentje bewys sy weer waarom. Die boek lees maklik, die feite is histories korrek en op só ’n manier in die boek ingevleg dat die grense tussen feit en fiksie vervaag. ’n Mens is die hele tyd bewus van die ongelooflike spanning van die oorlog, tot by die verrassende ontknoping. Dit laat ’n mens ook uitsien na die derde boek, wat belowe om te vertel wat uiteindelik van Mentje en Tinus word, en ook van Hildegard uit die eerste boek van die trilogie, Immer wes.
Die enkele aspekte wat my gepla het, was dat nêrens melding gemaak word van die praktiese goed soos wasgoed, ablusies in die kelder en algemene higiëne, of die gebrek daaraan en die invloed op hulle nie. Wat die boek self betref – die smal kantruimte aan die binnekant van die bladsye en onder is ongemaklik vir so ’n dik boek, jy moet hom letterlik oopkraak. Dit doen die stemmingsvolle voorblad ’n onreg aan. Moenie dat hierdie kritiek jou weerhou om die boek te lees nie. Selfs mense wat nie hou van geskiedenis en te veel feite nie, sal nie teleurgesteld wees nie. Sou jy juis daardie aspek waardeer, Joubert het die perfekte middeweg gevind.