Apartheidsgeld: Absa moet miljarde terugbetaal, sê OBArgieffoto. Adv. Busisiwe Mkhwebane, die openbare beskermer (OB), het aanbeveel dat die Spesiale Ondersoekeenheid die R1,125 miljard moet verhaal wat Absa, voorheen Bankorp, in die 80’s van die Suid-Afrikaanse Reserwebank ontvang het. Sy het ook in die verslag aanbeveel dat die saak na die parlementêre portefeuljekomitee vir justisie en korrektiewe dienste verwys word om die Grondwet aan te pas om die primêre doel van die Reserwebank te wysig. Sy het voorgestel dat die mandaat van die Reserwebank verander word sodat die hoofdoel van die bank nou ook is om die sosio-ekonomiese welstand van Suid-Afrikaanse burgers te beskerm en dat daar gereeld oorlegpleging tussen die bank en parlement is om betekenisvolle sosio-ekonomiese transformasie te bewerkstelling. Mkhwebane het dié aankondigings Maandag tydens ŉ mediakonferensie in Pretoria gedoen waar sy terugvoer oor die werksaamhede en verskeie verslae uit haar kantoor verskaf het. ŉ Voorlopige verslag het in Januarie vanjaar uitgelek waarin aangevoer is dat Absa gedwing kan word om R2,25 miljard staatshulp wat hulle in 1985 ontvang het, terug te betaal. Die verslag het ook voorgestel dat pres. Jacob Zuma ŉ kommissie van ondersoek moet instel na die beweerde plundering van die staatskas tydens die apartheidsjare. Die ondersoek is onder die toesig van adv. Thuli Madonsela, die vorige OB, voltooi. Mkhwebane het nou in haar verslag aanbeveel dat ŉ ondersoek van stapel gestuur word na die beweerde wanbesteding van openbare fondse wat aan verskeie instellings gegee is soos vermeld in die CIEX-verslag. CIEX, ŉ koverte Britse intelligensie-agentskap, het die verslag onder leiding van die MI6-agent Michael Oatley saamgestel. Die agentskap het van 1997 tot 1998 forensiese ondersoek insake apartheidskorrupsie namens die Suid-Afrikaanse regering gedoen. CIEX het onder meer aantygings ondersoek dat die destydse Bankorp-groep, wat in 1992 deur Absa gekoop is, R3,2 miljard deur die Reserwebank aangebied is onder die voorwendsel van ŉ reddingsaksie voor die aanvang van demokrasie. Mkhwebane het bevind dat R1,125 miljard die bedrag is wat onwettig aan Bankorp geskenk is en nou van Absa verhaal moet word. Sy het verder ook gesê CIEX is 600 000 Britse pond vir sy dienste betaal, maar die geld is vermors omdat die verslag inderwaarheid nooit gebruik of opgevolg is nie. Sy het die Suid-Afrikaanse regering en Reserwebank in haar verslag beskuldig van wanadministrasie en gesê hulle het versuim om hulle verpligtinge na te kom om sosiale onregte te herstel en doeltreffendheid te bevorder. Adv. Paul Hoffmann het in 2012 die voormalige OB oortuig om die beweerde mislukte pogings van die demokratiese regering om die geld te verhaal wat Bankorp (nou Absa) van die apartheidsregering geleen het, te ondersoek. Madonsela het vier jaar lank met alle partye beraadslaag. Sy het die erns van die aanklagte erken, maar toe gesê sy beskik nie oor die hulpmiddele om dit grondig en na behore te ondersoek nie. Hoffmann het sy begrip daarvoor uitgespreek. Sy het wel later ŉ ondersoek van stapel gestuur, maar haar finale verslag is nie voor die einde van haar termyn afgehandel en onderteken nie. Sy het die konsepverslag aan Mkhwebane oorgelaat en dit is op 21 Desember 2016 aan al die betrokke partye gestuur vir kennisname.