NGV-beleid gegrond op bedrieglike studieDeur Martin van Staden (Foto: pixabay) Impakstudies is belangrike kenmerke van weldeurdagte openbare beleid. Sonder sulke studies mag regeringsbeleid grillig en gegrond in fantasie wees, sonder dat die publiek dit so waardeer. Maar impakstudies kan sélf gebruik word om te mislei, veral wanneer dit intellektueel oneerlik en eensydig is. Dit is presies waarop die Wetsontwerp op Nasionale Gesondheidsversekering en sy onderliggende beleid gegrond is: ŉ Swak saamgestelde impakstudie besmet met eensydigheid, vol ongesubstansieerde bewerings, en opvallende weglatings. Met so ŉ nalatige fondasie blyk dit duidelik dat die Nasionale Gesondheidsversekering-skema nie redelik en getuienis-gebaseerd is nie, en moet dus tersyde gestel word. Beide die Grondwet, in verskeie voorsienings, en die departement van beplanning, erken dat nuwe openbare beleid in redelike argumente en getuienis gegrond moet wees. Openbare beleid mag dus nie arbitrêr wees, of aangeneem word om temporêre populistiese eise te bevredig nie. Hierdie redelike argumente en getuienis moet gemanifesteer word deur middel van onpartydige en intellektueel eerlike impakstudies, wat bekend staan in Suid-Afrika as ŉ sosio-ekonomiese impakassessering (SEIA). Die vlagskip SEIA waarop die Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) gegrond is, was in 2017 gedoen op die NGV se Witskrif. Die departement van gesondheid, ondanks die feit dat dit vereis word, het nie ŉ SEIA op sy onlangse NVG-wetsontwerp bekendgemaak nie. Die witskrif-SEIA is in baie opsigte gebrekkig en het min verlossende eienskappe. Die eerste, en waarskynlik die mees relevante fout – wat al die ander probleme deurdring en dalk veroorsaak – is dat die SEIA eensydig is. Dit is uitgevoer deur die kantoor van die direkteur-generaal van gesondheid, wat deel is van die departement van gesondheid, wat die NGV voorstel. Hierdie partydigheid het tot bevooroordeelheid gelei, wat van die impakstudie ŉ advertensie vir die NGV gemaak het, pleks van ŉ behoorlike evaluering. Dié fout is alhoewel nie die skuld van die departement van gesondheid nie, aangesien dit in ooreenstemming is met die (kortsigtige) beplanningsdepartement-beleid dat die regeringsdepartement wat ŉ openbare beleid voorstel, beide die aanvanklike en finale SEIA moet uitvoer. Die ander twee belangrikste gebreke in die SEIA – wanbalans en intellektuele oneerlikheid – is nietemin die gevolge van die SEIA se partydigheid. Die SEIA is duidelik ongebalanseerd aangesien dit die voorleggings van diegene wat tereg teen die NGV beswaar gemaak het, effektief geïgnoreer het. Waar nasionale en provinsiale tesourieë kommer uitgespreek het oor die koste van die NGV en die implikasies daarvan vir die grondwetlik-gewaarborgde outonomie van provinsiale regerings, stel die SEIA die besware tersyde sonder veel verduideliking. Waar die privaat sektor en burgerlike samelewing beswaar gemaak het – en meer bekostigbare en rasionele alternatiewe aanbeveel het – is dit op ŉ soortgelyke wyse verwerp, omdat hulle nie die gesondheidsdepartement se ideologiese oortuigings (soos sentralisasie) as vertrekpunte gebruik het nie. Die SEIA moes die besware in ag geneem het, en in detail verduidelik het hoekom hulle verwerp was, maar het nie. Nêrens is die SEIA se intellektuele oneerlikheid meer sigbaar as waar die bekostigbaarheid van die NGV “beoordeel” word nie. Die regering het self nog nie duidelikheid geskep oor hoeveel die NGV die belastingbetaler gaan kos nie. Die voormalige minister van gesondheid, Aaron Motsoaledi, het eenmaal, toe hy die vraag probeer vermy het, gesê dat ons nie moet boekhou ten koste van gesondheidsdienslewering nie. Die SEIA moes die departement van gesondheid tugtig vir sy versuim om die NGV te kosteer, maar het eerder tot sy verdediging gekom, en beweer dat die publiek nie op kostes moet fokus nie, maar op implementasie. Met ander woorde, ons moet konsentreer op die regering se edele intensies in stede van die werklike, rampspoedige implikasies wat sal volg op die NGV. Laastens, ŉ dodelike gebrek wat die integriteit van die SEIA verdoem, is dat geen alternatiewe – buiten staatsgedrewe nasionale gesondheidsversekering – oorweeg word nie. Elke SEIA-bestepraktykriglyn beklemtoon die noodsaaklikheid om na alternatiewe te kyk. Dit stel die publiek in staat om die voor- en nadele van elke potensiële publieke beleid langs mekaar te oorweeg. Dié gebreke is slegs ŉ voorsmakie van die ramp wat hierdie impakstudie is. Dit is nie te vergesog om te sê dat die SEIA, ten beste, neerkom op ŉ nalatige wanvoorstelling van die ware impak van die NGV en, in die ergste geval, op ŉ bedrieglike misleiding van die Suid-Afrikaanse publiek nie. Argieffoto (Foto: DarkoStojanovic, Pixabay) Artikel 27(1)(a) van die Grondwet waarborg aan elkeen die reg op toegang tot gesondheidsorg. Volgens presedent van die konstitusionele hof, wat in die Grootboom-saak gestel is, is hierdie reg nie bloot ŉ sogenaamde “positiewe” of welvaartsreg waardeur die regering die betrokke diens moet lewer nie. Dit is óók ŉ “negatiewe” of vryheidsreg, wat beteken dat die regering nie toegang tot gesondheid (of in Grootboom se saak, behuising) mag belemmer nie. Tog is dit presies wat die NGV doen. Die departement van gesondheid erken, met die SEIA se goedkeuring, dat die NGV die private gesondheidsektor sal “saamsmelt” met die ineengestorte publieke gesondheidstelsel, onder die “stewardship” van die minister van gesondheid. Talle Suid-Afrikaners sal hul mediese skema-voordele verloor en op regeringswaglyste gedwing word. Die NGV-wetsontwerp vereis selfs dat almal by die NGV-fonds moet registreer en hul registrasiedokumente moet saamneem as hulle dokter toe gaan – inderdaad ŉ ware “gesondheidspas”. Ons verwelkom die NGV dus tot ons eie ondergang. Demokrasie het nog nooit beteken dat ŉ regering wat regtens verkies is, ŉ mandaat het om te doen nes hy wil nie. Die verkryging en behoud van ŉ mandaat van die publiek is ŉ voortdurende en moeilike proses. Soos dit tans staan, het, en kan die regering, nie ŉ mandaat hê om voort te gaan met die NGV nie, gegewe die wankelrige grondslag waarop die pro-NGV narratief gebou is. Suid-Afrikaners moet daarop aandring dat ŉ behoorlike, onafhanklike studie gedoen moet word op die NGV, met inagneming van ons swak ekonomiese omstandighede, die krimpende aantal belastingbetalers, en ŉ hopelose korrupte en ondoeltreffende regering. So ŉ studie sal aandui of ŉ fantasie soos die NGV werkbaar en bekostigbaar in Suid-Afrika is. Die volle verslag, opgestel vir AfriForum, oor die tekortkominge van die Nasionale Gesondheidsversekering se sosio-ekonomiese impakstudie is hier beskikbaar.