Posisie van Athos in Griekeland
Die ligging van Athos in Griekeland.
Athos (Grieks: Όρος Άθως, Oros Athos [ˈoros ˈaθos]) is die naam van 'n berg en skiereiland in die provinsie Masedonië in Griekeland. Die Grieke verwys in die algemeen daarna as die Heilige Berg (Άγιον Όρος, Agion Oros). Dit is 'n wêrelderfenisgebied en die tuiste van 'n outonome monnikestaat onder Griekse soewereiniteit (amptelik die Kloosterstaat van die Heilige Berg). Dit bestaan uit 20 Oosters-Ortodokse kloosters.
Op geestelike gebied val Athos onder die jurisdiksie van die Ekumeniese Patriargaat van Konstantinopel.
Hoewel Athos aan die land grens, kan dit net per boot bereik word. Twee groot veerbote, Agios Panteleimon en Axion Estin, vaar daagliks (as die weer dit toelaat) tussen Ouranoupolis en Dafni. Dit stop by van die kloosters aan die weskus. 'n Kleiner motorboot, Agia Anna, ry dieselfde roete, maar hou nie by ander kloosters stil nie. Daar is ook veerbote tussen Ierissos en kloosters aan die ooskus.
Die daaglikse getal besoekers aan Athos word beperk en almal moet 'n spesiale permit vir 'n beperkte tyd kry. Slegs mans word toegelaat op die skiereiland, wat deur die monnike die "Tuin van die Maagd" genoem word. Net mans bo agttien jaar wat lid van die Oosters-Ortodokse Kerk is, mag daar bly – as monnike of werkers.
Die piek van Athos.
Homeros het Athos genoem in die Ilias. Herodotos noem die skiereiland, wat toe Akte genoem is, en sê Pelasgers van die eiland Lemnos het daar gaan woon en noem vyf stede daarop: Sane, Cleonae, Thyssos, Olophyxos en Akrothoön. Strabo noem ook die stad Dion (Dium) en dat Akrothoön naby die kruin is. Eretria het ook nedersettings op Akte begin. Minstens een ander stad is in die Klassieke periode gestig: Akanthos.
Vroeë Christelike tydperk[wysig | wysig bron]
Ondanks die min historiese rekords word geglo monnike het sedert die 4de, en dalk die 3de, eeu daar gewoon. Tydens die bewind van Konstantyn die Grote (324–337) is dit bewoon deur Christene en heidene. Tydens die bewind van Julianus die Afvallige (361–363) is die kerke van Athos afgebrand en Christene het in die woude en ander ontoeganklike plekke weggekruip. Later, tydens Theodosius I se bewind (383–395), is die heidense tempels verwoes. Die leksigraaf Hesychius van Alexandrië noem dat daar in die 5de eeu nog 'n tempel en standbeeld van "Zeus van Athos" was. Ná die Islamitiese inval van Egipte in die 7de eeu het baie Ortodokse monnike uit die Egiptiese woestyn gevlug op soek na 'n ander vreedsame plek; van hulle het na Athos gekom. Volgens 'n antieke dokument het die monnike "houthutte met strooidakke gebou … en deur vrugte van die wilde bome bymekaar te maak, het hulle etes geïmproviseer".[notas 2]
Bisantynse tydperk: die eerste kloosters[wysig | wysig bron]
Die kroniekskrywers Theophanes die Belyer (einde 8ste eeu) en Georgios Kedrenos (11de eeu) het geskryf die 726-uitbarsting van die Thera-vulkaan kon vanaf Athos gesien word, en dus was die skiereiland in dié tyd bewoon. Die historikus Genesios het geskryf monnike van Athos het in 787 deelgeneem aan die Tweede Konsilie van Nicea. Aan die begin van die 9de eeu was Athos 'n ruk lank verlate weens invalle deur die Emiraat van Kreta. Omstreeks 860 het die beroemde monnik Efthymios die Jongere na Athos gekom, en 'n aantal monnikehutte ("skiti van St. Basilius") is gebou naby die plek waar hy gebly het. Tydens die bewind van keiser Basilius I van die Bisantynse Ryk het die voormalige aartsbiskop van Kreta Basilius die Belyer 'n klein klooster gebou op die plek van die hedendaagse hawe van die Hilandar-klooster. Kort hierna het 'n sekere Ioannis Kolovos, volgens 'n dokument van 883, 'n klooster by Megali Vigla gebou.
Die skiereiland word volgens verskeie vredesooreenkomste beskou as deel van Griekeland. Ná die Nazi-oorname van Griekeland het Athos se uitvoerende komitee Hitler gevra om die Outonome Kloosterstaat onder sy persoonlike beskerming te plaas, en Hitler het ingestem. Athos het die Tweede Wêreldoorlog amper ongeskonde oorleef.
Volgens die Griekse grondwet is Athos (die "Kloosterstaat van Agion Oros") "kragtens antieke bevoorregting", 'n "selfregerende deel van die Griekse Staat, waarvan die soewereiniteit vir altyd ongeskonde sal bly", en bestaan dit uit 20 hoofkloosters en Karyes, die hoofstad en administratiewe sentrum. Dit is bekragtig toe Griekeland tot die Europese Unie (toe die Europese Gemeenskap) toegelaat is.
Die kloosters van Athos het 'n geskiedenis van teenstand teen die beweging om die Ortodokse Kerk van Konstantinopel en die Rooms-Katolieke Kerk te herenig. Die Esphigmenou-klooster is veral daarteen gekant. In 1972 het hulle swart vlae gehys om protes aan te teken teen 'n vergadering tussen patriarg Athenagoras I van Konstantinopel en pous Paulus VI. Esphigmenou is toe uit die verteenwoordigende liggame van die Athos-gemeenskap geskop en in 2002 het patriarg Bartolomeus I van Konstantinopel die monnike van Esphigmenou tot 'n onwettige broederskap verklaar. Hy het gelas dat hulle uitgesit word; die monnike het geweier om uitgesit te word en die patriarg het gelas dat 'n nuwe broederskap hulle vervang.
Administrasie en organisasie[wysig | wysig bron]
'n 3D-model van die berg Athos.
Besoekers[wysig | wysig bron]
Verbod op vroulike besoekers[wysig | wysig bron]
In die 14de eeu het tsaar Stephen Uroš IV Dušan van Serwië sy vrou, Helena van Bulgarye, na Athos gebring om haar teen die pes te beskerm, maar sy het nie tydens haar besoek aan die grond geraak nie en is heeltyd in 'n drastoel rondgedra.
Status in die Europese Unie[wysig | wysig bron]
As deel van 'n EU-lidstaat is Athos deel van die EU en dus grootliks onderworpe aan dié se wette. Hulle is ook deel van die Schengen-gebied; in 'n verklaring by sy aansluitingsverdrag vra Griekeland dat Athos se "spesiale status" in gedagte gehou moet word in die toepassing van die Schengen-regulasies. Die monnike was sterk gekant teen Griekeland se aansluiting omdat hulle bang was dit sou die eeue oue verbod op vroue beëindig. 'n Spesiale permit is egter steeds nodig vir 'n besoek aan die skiereiland.
Kultuur en lewe[wysig | wysig bron]
Letterkunde- en kunsskatte[wysig | wysig bron]
Datum en tyd[wysig | wysig bron]
Die Juliaanse kalender, wat nou 13 dae agter die Gregoriaanse kalender is, word steeds op Athos gebruik. In 1923 het sommige Oosters-Ortodokse kerke oorgeslaan na die Hersiene Juliaanse kalender, maar die monnike het daarteen besluit.
Die monnikelewe[wysig | wysig bron]
Benewens die 20 kloosters woon monnike ook in alternatiewe behuising soos selle, hutte, skiti's, kluisenaarshutte, afsondering, grotte ens. Hulle word almal "dependensies" (εξαρτήματα) van die kloosters genoem. Almal behalwe die skiti's kan ook "selle" genoem word. Daar is dus drie soorte verblyf op Athos: kloosters, selle en skiti's.
Kloosters[wysig | wysig bron]
Skiti's[wysig | wysig bron]
Klein gemeenskappe van naburige selle is sedert die begin van die kloosterbestaan op Athos ontwikkel en sommige van hulle gebruik die woord "skiti" (σκήτη), wat kloosternedersetting beteken, of "lawra" (λαύρα), kloostergemeenskap. Die woord "skiti" is van Arabiese oorsprong en is in sy oorspronklike vorm die naam van 'n plek in die Egiptiese woestyn. Dit is in die Egiptiese woestyn waar die eerste kloosters ontstaan het.
Later het die skiti's meer monnike gelok. Hulle het hul geboue uitgebrei en volgens die kloosterwyse begin lewe. Aangesien die getal kloosters op Athos tot 20 beperk word, is 'n nuwe term gebruik: "koenobitiese skiti" (κοινόβιος σκήτη), terwyl die tradisionele vorm "idiorritmiese skiti" (ιδιόρρυθμος σκήτη) genoem is om 'n onderskeid te tref.
Lys van godsdienstige instellings[wysig | wysig bron]
Twintig kloosters[wysig | wysig bron]
'n Kaart van die kloosters op Athos.
Twaalf skiti's[wysig | wysig bron]
Hoofnedersettings[wysig | wysig bron]
'n Skip by Athos.
↑ 1,0 1,1 Robert Draper, 'Mount Athos' Geargiveer 11 Augustus 2011 op Wayback Machine, National Geographic, Desember 2009
↑ "Municipality of Stagira, Acanthos". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Desember 2004. Besoek op 13 April 2013.
↑ Facaros, Dana; Theodorou, Linda (2003). Greece. New Holland Publishers. p. 578. ISBN 978-1-86011-898-2. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 Oktober 2012. Besoek op 13 April 2013.
↑ "The Hitler icon: How Mount Athos honored the Führer – Alan Nothnagle". Open Salon. 27 Oktober 2010. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 Februarie 2013. Besoek op 2011-09-15.
↑ The Climax of Sin Geargiveer 14 Junie 2006 op Wayback Machine, Time, 1953
↑ "Monks see Schengen as Satan's work" (in Engels). BBC News. 16 Junie 1998. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 29 Oktober 2002. Besoek op 14 April 2013.