ook verder ondertoe op hierdie bladsy:
• NUWE EMBLEEM van die SA PARLEMENT.
• Nog ’n vertoking van die SIMBOLE OP ONS LANDSWAPEN.
PROVINSIALE WAPENS (al nege die Suid-Afrikaanse
VOLKSLIED: woorde van die amptelike weergawe. (Klik
op "Stop" of "Refresh" bo in die
gewel as jy wil hê nie musiek moet ophou of weer
SA KAART: die vier ou provinsies en die provinsiale
na R2-muntstukke soos hierdie twee wat onderskeidelik in die
"ou" en "nuwe" Suid-Afrika gemunt is. Daar is
sekere dinge wat jy dadelik opmerk. Vir eers is die munte ewe groot en bes moontlik
bestaan hulle uit dieselfde
legering (metaalmengsel). Maar daar is ook ingrypende
agterkante verskyn byvoorbeeld die land se wapens—die gewese een en
Die nuwe wapen het niks oorgehou van die statige bokke, die vrou met
die anker, selfs die ossewa en die vrugteboom, asook die Latynse leuse
Ex unitate vires en ander dinge wat op die ou wapen (REGS) gepryk het nie. In die plek daarvan is
’n totaal nuwe wapen wat ’n onmiskenbare Afrika-aura uitstraal. Hierdie nuwe wapen (kyk HEEL BO) is reeds ’n hele paar jaar oud nadat dit in
die jaar 2000 ons amptelike landswapen geword het. Dit is deur die
Pretorianer Iaan Bekker ontwerp.
beteken die simbole op die nuwe landswapen? Soveel is al daaroor gesê
en geskryf—en partykeer duidelik met ’n partypolitieke agenda,
terwyl ’n nasionale embleem tog ver buitekant die
partypolitiek behoort te staan—dat dit miskien beter is om terug te
gaan tot die verduidelikings wat oud-pres. Thabo Mbeki daaroor gegee het tydens
die amptelike onthulling daarvan op
in die Vrystaat op Vryheidsdag, 27 April 2000.
uit mnr. Mbeki se destydse toespraak word hieronder deur ons uit
die Engels vertaal. Die opskriffies is ons eie.
die nuwe wapen ontvang? Oor die algemeen goed. Natuurlik nie oral met
dieselfde geesdrif nie. Soos een waarnemer dit al gestel het:
"Kritiek op die uitlegging van die simbole op die wapen (nie soseer
op die simbole self nie) sou kon wees dat dit die mensheid verheerlik.
Geen plek word aan die geesteslewe en die dieper religieuse waardes
gegun nie, terwyl die oorgrote meerderheid, sowat tagtig persent, van
Suid-Afrikaanse gemeenskap ten minste sê dat hulle tot Christelike
kerke behoort. Maar miskien kon dit doelbewus so gedoen gewees het om
onmin tussen verskillende geloofsgroepe in ons land te vermy."
al, verantwoordelike mense is dit oor een ding eens: As embleem en
vergestalting van die staatsgesag is dit ons plig om ons landswapen te
eerbiedig net soos ons dit met ons volkslied en ons vlag moet doen.
Uittreksels uit toespraak deur oud-pres. Thabo Mbeki
by die onthulling van die landswapen, Kwaggafontein, 27 April 2000
Bron: Kantoor van die Presidentskap
"VANDAG, op ons Vryheidsdag, is ons ook
hier byeen om nogmaals ’n simbool van ons nasionale identiteit te
onthul, ons nuwe landswapen wat nou vir die heel eerste keer voor ons
"Dit is sowel Suid-Afrikaans as van Afrika. Dit
is sowel van Afrika as universeel.
"Ons verre verlede, ons huidige bestaan en ons
toekoms word daarin vergestalt terwyl dit voor ons ontvou. Dit
verteenwoordig die blywende en tog ontwikkelende identiteit van
Suid-Afrika se mense waar dit deur die tyd en ruimte sy eie vorm
" ’n Sentrale afbeelding in ons nuwe wapen is
die legendariese sekretarisvoël met sy vlerke omhoog. Hierdie
oorwelwende beskermer is ’n voël wat slange doodmaak en ons sodoende
beskerm teen diegene wat ons kwaad sou aandoen." (Op
die foto REGS
is ’n sekretarisvoël soos hy in die natuur lyk.
Foto: Gary M
Stolz / USFWS )
Die son... lig en lewe
"Bokant die voël is die opkomende son,
’n lewegewende krag wat ook ’n voorstelling is van die vlug van die
duisternis en die triomf van ontdekking, kennis, die begrip van dinge
wat verborge was, wat ook die nuwe ontluikende lewe verlig—ons
nuwe nasie waar dit gebore word en ontwikkel."
Die protea... skoonheid en bloei
"Onder die voël is die protea, ’n
blom van ons land wat skoonheid voorstel, die estetiese harmonie van ons
kulture, ons opbloei as ’n nasie terwyl dit in die rigting van die son
"Die koringare is embleme van die
vrugbaarheid van ons land wat reeds duisende jare lank ons mense van
lewensmiddele voorsien het soos dit altyd sal bly doen."
Olifantstande ... wysheid, standvastigheid, krag
"Die ivoortande van die Afrika-olifant, wat in pare geplaas is om
mans en vroue voor te stel, simboliseer wysheid, standvastigheid en
krag." Skild en neergelegde spies en knopkierie... die
verdediging van vrede... beskerming... kultuurbewustheid
" In die middel staan ’n skild wat dui op die beskerming van ons
bestaan van geslag tot geslag. Daarbo-op lê ’n spies en ’n knopkierie.
Saam verkondig hierdie ensemble die verdediging van vrede eerder as ’n
"Hierdie skild van vrede, wat ’n
mens ook aan ’n Afrika-trom laat dink, dra dus terselfdertyd die boodskap oor van
’n nasie wat besiel is met ’n liefde vir kultuur, waar die protea
verbeeldingryk in die bo-deel van die skild afgebeeld word."
Mensfigure... die heel eerste Suid-Afrikaners
versinnebeeld die saak van die mens
"Binne-in die skild is sekere van die
vroegste voorstellings van die mens op aarde. Die heel eerste bewoners
van ons land word uitgebeeld, mense van die Khoisan, wat spreek van ons
verpligting om die mensheid te roem en die vervulling van die saak van
alle mense in ons land en regdeur die wêreld te bevorder.
"Hierdie figure is oorgeneem van beelde op
die Linton-steen, ’n wêreldberoemde voorbeeld van Suid-Afrikaanse
"Hulle word in ’n groetende houding
uitgebeeld, wat die transformasie demonstreer van die individu na ’n sosiale wese wat tot
’n kollektiewe en onderling afhanklike mensheid
Die leuse... eenheid in verskeidenheid
"Die leuse op ons nuwe wapen, geskryf in die
Khoisan-taal van die /Xam-volk, beteken: Uiteenlopende mense verenig, of:
Mense wat verskillend is, kom saam.
"Ons het ’n antieke taal van ons land gekies.
Hierdie taal is nou ’n uitgestorwe taal, want daar is niemand wat lewe wat dit as sy of haar moedertaal praat nie. Dit benadruk die tragedie
van miljoene mense wat deur die eeue gesterf of selfs as volkere opgehou
bestaan het weens mense se onmenslikheid teenoor andere.
"Dit sê ook dat ons van ons kant af nooit
ten volle menslik kan wees as enige mense van die aangesig van die aarde
gevee word nie, want elkeen van ons is ’n deeltjie van die volledige
"Deur hierdie woorde op ons landswapen te graveer—!ke e: /xarra //ke—verbind ons ons daartoe om waarde te heg aan die lewe, om alle tale en
kulture te respekteer en om ons teen rassisme, seksisme, chauvisme en
menseslagtings te verset...."
"Hier, in die taal van ons antieke verlede,
praat ons tot die teenswoordige geslagte en diegene wat nog moet kom oor
die belangrikheid van menslike solidariteit en eenheid..."
"Ons bedank die Ministerie en Departement van Kuns, Kultuur,
Wetenskap en Tegnologie dat hulle ons gelei het in die strewe na ’n nuwe wapen. Ons rig ’n spesiale dank aan mnr. Iaan Bekker, die
ontwerper van hierdie wapen, wie se kreatiwiteit en patriotisme ons
almal hierdie kosbare en ewigdurende geskenk gegee het.
"Terwyl ons vlag trots aan sy mas
wapper as die intense inspirasie tot ’n inklusiewe nasionale identiteit
, so moet ons wapen, wat die buitengewone skeppingskrag van ons mense
deur die eeue heen beliggaam, ook ons verenigde en ongelyksoortige nasie
inspireer tot ’n strewe om te straal soos die son."
Embleem van Suid-Afrikaanse parlement
verskillende ontwerpe oorweeg is, is die ontwerp HIERBO in Maart 2007 in gebruik geneem as die amptelike embleem van die Suid-Afrikaanse parlement in Kaapstad.
Twintig deelnemers is uiteindelik genooi om ’n ontwerpswerkwinkel in Kaapstad by te woon. Hul ontwerpe is verder deur die Buro vir Heraldiek verfyn om seker te maak dat aan heraldiese spesifikasies en vereistes vir ontwerp voldoen word. Op die ou end is die embleem dus ’n ontwerp deur die mense van Suid-Afrika vir hul
verteenwoordigers op die hoogste politieke vlak.
“WE, THE PEOPLE”,
Nog ’n vertolking van die simbole op ons landswapen
Die opkomende son... 'n simbool van energie
• 'N KRAGBRON van die eerste rang is die son inderdaad. Hy is so ver van ons af dat sy lig agt minute nodig het om ons te bereik, al trek lig met die ontsaglike snelheid van nagenoeg 300 000 km per sekonde. Nogtans koester hy gedurig die aarde in sy hitte -- en verwarm hy eweneens die wêrelddeel waarin ons woon. Sonder die krag van die son kan ons plante, die eerste skakel in ons voedselketting, ook nie groei nie. Die son is werklik die bron van alle stoflike lewe. Die opkomende son op die nuwe landswapen simboliseer onder meer ook hergeboorte.
Die sekretarisvoël met sy uitgespreide vlerke... 'n beskermende vegter
• SOOS die kuikens wat deur 'n ma-voël onder haar vlerk geneem word, moet elke Suid-Afrikaner voel dat hy deur die landsowerheid beskerm word en in geborgenheid kan lewe. Die sekretarisvoël pas nog verder uitstekend in die rol van 'n beskermer deurdat hy so rats met slange kan klaarspeel. Hy is een van die grootste voëls in die Suid-Afrikaanse veld, baie opvallend waar hy met sy lang bene stadig op die vlaktes rondstap en ook insekte en ander klein diertjies vreet. Wanneer hy 'n slang aanval, trap hy sy slagoffer net agter die kop om sy rugstring te breek. Partykeer trap hy so kwaai dat hy die slang se vel letterlik afstroop terwyl hy nog leef. Geen wonder boere beskou hierdie roofvoëls as hul vriende nie. Die ongewone naam van die sekretarisvoël kom van die bossie swartpunt-penvere aan sy agterkop wat 'n mens glo herinner aan die veerpenne wat agttiende-eeuse regsekretarisse en klerke agter hul ore gedra of in hul pruike gesteek het.
Die protea... verteenwoordig ons land se pragtige plante en dui op die potensiaal van die land wat moet blom
• DIE koningsprotea
(Protea cynnaroides), Suid-Afrika se nasionale blom, is nie net tipies Suid-Afrikaans nie, maar ook een van die mooiste blomme ter wêreld. Hy word die ``koning'' genoem omdat hy die grootste blom in die genus Protea is, en daar is talle ander poteasoorte in sy koninkryk. Maar in 'n breër sin is hy ook die keiser van die veelledige planteryk van ons land... wat die ontluikende groeikrag moet versinnebeeld van ons nasie met sy verskillende bevolkingsgroepe. Die gewildste kleure van Afrika is aan die protea op die landswapen toegeken: groen, goud, rooi en swart.
Die spies en knopkierie... simbole van die owerheid en staatsgesag, maar ook van vrede omdat die wapens nie in iemand se hande gehou word nie maar neergelê is
• DIE werpspies met sy steel en plat metaalpunt en die knopkierie, 'n stok met 'n groot knop aan die een end, is tradisionele wapens. In Europa sou iets soos die swaard stellig eerder as die versinnebeelding van staatsgesag beskou word, maar 'n assegaai en knopkierie dra beslis 'n wesenselement van die vasteland van Afrika oor. Maar dié wapens op ons landswapen is nie opgeneem om te veg nie -- hulle lê gekruis en plat op die skild. Daarmee word gesê dat ons 'n land is wat vrede nastreef... iets wat baiemaal op ander wapens eerder deur 'n vredesduif verbeeld sou word.
Die skild met sy twee Khoisan-figure... 'n erfenis wat gedeel word
• DIE heel vroeë geskiedenis van Suid-Afrika is nie opgeteken in hiërogliewe of neergeskryf op papier wat in stowwerige argiefbewaarplekke lê nie. Dit pryk op die mure van spelonke en die rotswande onder hol kranse -- in die verhalende tekeninge van jagters wat hier agter die wild aan geswerf het. As van die vroegste "Suid-Afrikaners" spreek hulle kennelik namens ons almal op die skild wat die middelpunt van ons nuwe landswapen vorm. Maar daar is twee van hulle. En twee saam is nooit eensaam nie! Waar twee of meer mense vredig bymekaar is, kan hulle van verskillende agtergronde of belewenisse getuig, maar die blote feit dat hulle saam verkeer, dui op saamhorigheid. En in hierdie eendrag van die verskillendes deel hulle ook dinge... soos die goeie wat elkeen uit die verlede met hom saamgebring het.
Die vier olifanttande... verteenwoordig wysheid, krag, matigheid en ewigheid
• HOE kan 'n mens al hierdie eienskappe met iets soos ivoor in verband bring? Olifanttande bestaan immers bloot uit 'n duursame, fyndradige, roomwit stof, en boonop het die handel daarin reeds 'n groot internasionale herrie veroorsaak. Maar 'n mens sou tog die allegorieë soos volg kan verklaar: Ivoor kom van olifante en die wysheid van die olifant word nie betwyfel nie. In sekere wêrelddele word hulle selfs as getroue diere gebruik om vir die mens te werk. Die krag van die olifant hoef nie eens verduidelik te word nie. Matigheid is ook 'n eienskap van dié reuse-dier. Hy is plantetend, maar verwoes in normale omstandighede nie sy omgewing nie. En wat ewigheid aanbetref: ivoor is blywend en steeds baie kosbaar, die wit goud van die diereryk...
Die twee koringerwe... hulle dui op vrugbaarheid en groei
• KORING is die mens se vernaamste voedsel, dit word reeds sedert die Steentyd verbou en was 3000 jaar vC in China bekend. Met die Onse Vader bid ons boonop vir ons "daaglikse brood''. Koring word oral in Suid-Afrika verbou, dog die oudste en bestendigste produksiegebied is die Wes-Kaap, waar dit tydens die winterreëns gesaai word. Maar koring groei ook nie net nie... dit help uiteraard dat ons, die bewoners van hierdie mooi land, self groei en vermeerder!
Die leuse in /Xam... 'eenheid in verskeidenheid'
• 'N UITGESTORWE taal soos Latyn kom dikwels op verskillende wapens voor, maar vir Afrika deug Latyn welbeskou eintlik nie. Hoe, sou 'n mens tereg kon vra, kan jy die ou Romeine nou regstreeks met die verre Suid-Afrika verbind? Daarom dat 'n uitgestorwe Khoisan-taal vir die leuse op ons landswapen gekies is. Boonop sou dit nie gedeug het om een van ons elf amptelike tale te gebruik nie, omdat gebruikers van die ander tien afgeskeep kon gevoel het. Die /Xam-taal het 1860 en 1900 uitgesterf, nadat dit oor 'n uitgestrekte gebied in die Noord-Kaap gepraat is. Gelukkig het 'n omvattende geskrewe rekord daarvan behoue gebly, wat by die Universiteit van Kaapstad bewaar word. Ons leuse --!ke e: /xarra //ke -- beteken, sover as wat dit moontlik is om dit te vertaal, iets soos "eenheid in verskeidenheid".
wapens van ons nege provinsies
Leuse: UNITY IN
Leuse: PEACE, UNITY AND
Leuse: OMNIA LABOR VINCIT
Leuse: SA K//?A: !ALSI ?ULSI
( "Ons gaan goed lewe", in
Auni, ’n San-taal van die Kalahari Gemsbokpark-streek van
Leuse: KAGISO LE
VOLKSLIED: woorde van die amptelike weergawe (samevoeging van
Nkosi sikelel' iAfrika en Die Stem/The Call of South Africa)