Labels: 2014, Die stilte opgeskort, Heilna du Plooy, Joan Hambidge
Labels: 2014, Joan Hambidge, Jonathan Ball, Sarah Lotz, The Three
Danie Marais: Solank verlange die sweep swaai. Tafelberg, 2014. ISBN 978 0 624 06842 6
Danie Marais debuteer in 2006 met die bundel In die buitenste ruimte. Hierna volg Al is die maan 'n misverstand (2009). Sopas verskyn sy derde bundel: Solank verlange die sweep swaai. Die bandontwerp van Anton Kannemeyer is treffend en dit dui reeds 'n krities-satiriese aanslag aan. Transgressie en die oopmaak van taboe-onderwerpe is bekend aan Kannemeyer se strippe-kuns.
Hierdie digter se verse kan aan drie belangrike eienskappe herken word: die sogenaamde praatvers (parlando), die sterk outobiografiese element en 'n besinning oor die digkuns se aard en plek in 'n moderne samelewing.
Die sterk praatelement of voordragverse spreek veral jong lesers aan. Die digter is ook rubriekskrywer, onder andere oor moderne musiek, en vele van sy verse tree in gesprek met figure soos Bruce Springsteen, by implikasie met Leonard Cohen – wat sy loopbaan as digter begin het – en Johnny Cash, om enkele name uit te sonder. Daar is 'n gedig vir Emmylou Harris ("Fok jou, Emmylou Harris", 87) en woede (en depressie) is onderliggend aan vele van die verse. In 'n gedig aan sy kind is Bruce Springsteen die gespreksgenoot: "Bloedneus praat met Bruce Springsteen praat met my dogter" (83).
Soos Hunter Kennedy van Fokofpolisiekar se verse, daag hierdie gedigte die grense uit van die konvensionele gedig en liriek. Die invloed van Charles Bukowski is aanwesig nes die gesprek met 'n ander verlore romantikus, Raymond Carver. 'n Mens sou ook die invloed van Tony Hoagland kon naspeur.
In "Wit mens se sad" , 70 - begelei met 'n motto uit Ronelda Kamfer - kom hy in opstand teen sy wit, bevoorregte jeug en die geweld wat daarin opgesluit is. Die sterk outobiografiese element - wat reeds van sy debuut af aanwesig is - word weer aan bod gebring met verse oor 'n pynlike egskeiding, die belewenis van vaderskap, liefdesverrraad, die siekte van 'n ouer, die selfdood van 'n neef en ander familiesages. Daar is verse wat 'n mens as ars poëties kan tipeer, soos "Die dronkverdrietige hofnar dreig melodramaties om die tuig neer te lê" (91), "Nie 'n vrye vers nie" (47), "1 2 3 blok myself!" (34), "Digter, basterwit" (24), "Wat swak gedigte weet" (16) met 'n aanhaling uit Auden wat moet lees:
Die sjarme van hierdie bundel is geleë in die gemaklike, loslit-aanslag. Alles word letterlik gedig. Maar dit is dan ook die gevaar van die praatvers as sub-genre: die gedig is dikwels (vir my smaak) te lank en kan op enige plek afgesluit word. Maar dis nie hoe hierdie verse beoordeel wil word nie: dit wil as ongebreidelde vers aangebied word. Vele gedigte neem sterk standpunt in téén die konvensionele digkuns en die digkuns as 'n elitistiese bedryf. In "Die dronkverdrietige hofnar dreig melodramaties om die tuig neer te lê" (91) tree hy sy tydgenote aan, maar draai die mes ook ten slotte in op homself:
Daar word verwys na 'n "on-gedig" (86) en Neruda se liefdesgedigte bring kennelik nie meer vreugde nie: "Vergeet Neruda" (80). In "Nie 'n vrye vers nie" (47) word die woede verwoord wat afloop in sy ontnugterde slot:
Die sterk outobiografiese aanslag maak van die leser voyeur in die intieme arena van die liefde, afgelope verhouding, familiedramas en 'n nuwe liefde. Die gebruik van boksmetafore dui op 'n spreker wat hom oorrompel voel in die "ondermaanse ellende" (90).
Uiteindelik sal die leser ook hierdie bundel aan die volgende digterlike uitspraak meet:
'n Handvol verse is werklik uitstekend: daar waar die (outydse) vorm en inhoud een word ...
In die "literêre bestaansboerderytjie" is die korter verse onthoubaar in hul "less is more"-aanslag, soos byvoorbeeld "Zombie" (68) en "Nuwe oë" (15).
Hierdie bundel verwoord ook die gevoel van 'n jonger generasie: hul sinisme, uitsigloosheid, gevoelens oor politieke onregverdigheid. Gelukkig is die digkuns 'n plek waar die digter hom kan uitwoed oor al die ongeregtighede en persoonlike ellendes wat hom getref het:
Posted by Johann de Lange at 8:30 AM
Labels: 2014, Danie Marais, Joan Hambidge, Tafelberg Uitgewers