Grondeienaars moet toegelaat word om hul grond terug te neem - Solidariteit GildesSolidariteit Gildes Grondeienaars moet toegelaat word om hul grond terug te neem - Solidariteit Gildes
Tuis / Regslui Artikels / Grondeienaars moet toegelaat word om hul grond terug te neem
Grondeienaars moet toegelaat word om hul grond terug te neem
Die regerende ANC het in Desember 2017 die besluit geneem om die Grondwet te verander om onteiening sonder vergoeding uitdruklik toe te laat. Wetgewers het sedertdien beraadslaag oor hoe die veranderinge aangebring moet word en verskeie organisasies, onder meer die Solidariteit Beweging, staan die voorstel met alle mag teen omdat dit nie slegs die ekonomie sal verwoes en buitelandse beleggers sal afskrik nie, maar ook omdat dit grondeienaars se reg is dat grond nie sonder vergoeding van hulle afgeneem mag word nie.
Onwettige grondgrype is aan die toeneem in Suid-Afrika weens verskeie faktore soos die onverantwoordelike uitlatings deur politici wat onwettige aktiwiteite aanmoedig en werkloosheid wat sedert die aanvang van die Covid-19-pandemie drasties toegeneem het en daartoe gelei het dat talle Suid-Afrikaners nie 'n heenkome het nie. Hierdie wetteloosheid, wat grondeienaars die herrie in maak, is nie bloot kommerwekkend omdat die verval van wet en orde aan die toeneem is nie, maar omdat dit dikwels na uitgerekte hofsake en onkoste lei om hul eie grond in hul besit terug te kry. In die geval waar daar 'n poging is om iemand anders se grond onregmatig te beset, moet die eienaar egter die reg hê om sy of haar eiendom te beskerm en behoort dit nie 'n ingewikkelde of duur proses te wees nie. Dit beteken dat enige onwettige strukture onmiddellik tydens of net ná 'n grondgryp verwyder moet kan word.
In Julie 2020 tydens die nasionale inperking het die Stad Kaapstad se teengrondgryp-eenheid Bulelani Qolani naak uit sy onwettige struktuur verwyder. Die voorval het groot opspraak in die media gewek en die wyse waarop Qolani uit die struktuur verwyder is, het groot reaksie uitgelok. Die EFF en die Menseregtekommissie (MRK) het die stad toe hof toe geneem oor die aangeleentheid. Die Wes-Kaapse hooggeregshof het daarop beslis dat die Stad Kaapstad 'n hofbevel moet hê om enigiemand van die grond af te sit of 'n struktuur te sloop. Dié hof het ook bevind dat indien sodanige uitsetting wel ingevolge 'n hofbevel gedoen word, dit so moet geskied dat die waardigheid van die betrokkenes gerespekteer en hul besittings beskerm word.
Hierdie tussentydse interdik, wat die stad tot nou toe verbied om onmiddellike teenstappe te doen om voortgesette onwettige grondbesettings te stop deur die verwydering van alle tente, hutte of soortgelyke strukture wat nie beset is nie, het ook 'n presedent geskep oor hoe alle grondeienaars onwettige grondbesettings vorentoe hanteer.
Die Stad Kaapstad het geappelleer en voer aan dat grondeienaars toegelaat moet word om hul grond onmiddellik terug te neem deur die beginsel van teenspoliasie (kontra-spolie) as 'n wettige manier om grondbesetting af te weer. Teenspoliasie is 'n regsmiddel wat 'n persoon in staat stel om eiendom wat onwettig van hulle geneem is, met geweld weer in besit te neem.
Die MRK en die EFF het intussen ook 'n aansoek gebring waarin die hof gevra word om die gemeenregtelike beginsel van kontra-spolie onregmatig te verklaar en dat die gemeneregbeginsel aldus geskrap moet word.
Die Stad Kaapstad staan die aansoek teen en volgens Tertius Simmers, die Wes-Kaapse minister van menslike nedersettings, huldig die Stad Kaapstad die siening dat wanneer teenspoliasie redelik en korrek deur enige grondeienaar toegepas word, naamlik om in die geval van 'n onwettige besetting besit onmiddellik terug te neem, dit (teen-spoliasie) sowel 'n redelike as 'n grondwetlike manier is waardeur eiendomsregte die beste beskerm kan word.
Die stad se aansoek om verlof tot appèl is aanvanklik verlede jaar in November aangehoor toe die twee regters wat dit aangehoor het aan die einde van die verrigtinge nie eenstemmigheid kon bereik nie. Die regter-president van die Wes-Kaap het daarop besluit om nuwe regters aan te stel om die saak van voor af aan te hoor.
Die nuwe verhoor het op 25 Maart 2021 voor regters Saldanha, Slingers en Dolamo begin. Nie al die advokate kon in daardie tydperk hul mondelinge betoë lewer nie en die saak is tot 11 Oktober uitgestel. 'n Verdere uitstel tot 5 November 2021 het gevolg en betoë voor die hof is laat die middag afgehandel. Uitspraak is voorbehou.
Volgens Simmers het die Stad Kaapstad volle vertroue in die regstelsel en glo hy dat die hof sy standpunt sal ondersteun dat die gemeenregtelike remedie van teen-spoliasie, waarvan die beginsels oor baie jare deur ons howe verwoord is, binne ons Grondwetlike raamwerk vir grondeienaars beskikbaar bly.
Landowners should be permitted to retake their land – Tertuis Simmers – https://www.politicsweb.co.za/politics/landowners-should-be-permitted-to-retake-their-lan?utm_source=Politicsweb+Daily+Headlines&utm_campaign=1f0878ca68-EMAIL_CAMPAIGN_2021_11_08_08_27&utm_medium=email&utm_term=0_a86f25db99-1f0878ca68-140255215
Landowners must be able to protect their property by removing structures before it's occupied – Winde – https://www.news24.com/news24/southafrica/news/landowners-must-be-able-to-protect-their-property-by-removing-structures-before-its-occupied-winde-20200828
Kaapstad gaan appèlhof toe oor grondgrype – https://www.netwerk24.com/netwerk24/nuus/munisipaliteite/kaapstad-wil-appelhof-toe-oor-grondgrype-20201002