Koördinate 52°22′N 4°53′O / 52.367°N 4.883°O / 52.367; 4.883
- Totaal 219,33 vk km
Hoogte bo seevlak -3 tot 1 m
- Totaal (1 Sep. 2010) 780 152
- Groot-Amsterdam 1 468 122
- Randstad 7 310 000
- Bevolkingsdigtheid 3 557/vk km
Burgemeester (party) Femke Halsema (GroenLinks)
Amptelike webwerf amsterdam.nl
Wikimedia Commons Amsterdam
Amsterdam is die hoofstad en tewens die grootste stad van die Koninkryk der Nederlande. Amsterdam is geleë in die westelike provinsie Noord-Holland aan die IJ- en die Amstel-riviere. Hoewel Amsterdam die amptelike hoofstad is, setel die regering in Den Haag.
Amsterdam het 'n bevolking van ongeveer 853 000 in die stad (2017) en sowat 2,3 miljoen in die metropolitaanse gebied. Gevolglik is Amsterdam die grootste stad in Nederland. Amsterdam staan bekend vir sy gragte, sy verdraagsaamheid teenoor ander kulture. Die stad se eeue-oue multikulturele samelewing geniet wêreldwye aansien.
2 Geskiedenis van Amsterdam
2.1 Die begin
2.3 Die Goue Eeu
2.4 18de tot 20ste eeu
4 Bevolking van Amsterdam
4.2 Die multi-kulturele samelewing
4.3 Autochtonen en allochtonen
4.4 Demografiese statistieke
5.3 Die wyke in die stadsdele
5.4 Groter Amsterdam
Die oorspronklike naam van die stad Amsterdam is Amestelledamme. Hierdie naam word eerste aangetref in 'n geskrif van graaf Floris V in 1275. Dit behels die Latynse sin; homines manentes apud Amestelledamme, wat mense wat by die Amstel lewe beteken. Die naam, "Amestelledamme", verwys na 'n dam wat aan die Amstel lê.
In 1282 is Amestelredamme met 'n "r" gespel, en in 1327 het graaf Willem III van Zeeland, Henegouwe en Holland (beter bekend as Willem die Grote) die skryfwyse Aemsterdam ingevoer.
Geskiedenis van Amsterdam
Amsterdam in 1888, dit is nou die sentrum
Amsterdam het as 'n klein vissersdorpie ontstaan waar die Amstel die IJ binnestroom. Amsterdam lê in 'n moerasagtige en baie waterryke gebied. Volgens oorlewering is Amsterdam deur twee Frieslandse burgers in die laat 12de eeu gestig. Die stad het in 1300 of 1301 stadsregte verkry.
In die 14de eeu het Amsterdam aansienlik gegroei danksy die handel van die Hanse-stede. In die 15de en 16de eeu was die Nederlande erg onderdruk deur die koning van Spanje. Hollandse rebelle het die land van die Spanjaarde bevry en Amsterdam het die belangrikste hawestad in die gebied geword, nadat die tweede grootste hawe van die Lae Lande, Antwerpen in die suide, deur die Spanjaarde verower en beset is.
Ná die Spaanse tydperk het Nederland die grootste en rykste see- en handelsnasie ter wêreld geword. Amsterdam het in hierdie periode, wat later as die "Goue Eeu" bekend sou staan, aansienlik gegroei. In hierdie tyd het die beroemde gragte (kanale) ontstaan. Amsterdam het nou die Stapelmark van die wêreld geword en omtrent alles was te koop in die stad. Amsterdam was die punt vir handelaars uit alle streke van die wêreld en Nederlandse skepe het na alle kontinente gevaar en het kolonies dwarsoor die wêreld gestig. In hierdie tyd het talle immigrante na Amsterdam verhuis, veral uit die Suidelike Nederlande, uit Duitse state en ook Jode uit Spanje en Portugal.
18de tot 20ste eeu
Ná hierdie glorieryke tyd het Amsterdam in die 18de, 19de en 20ste eeu nog steeds gegroei. Amsterdam het in hierdie tydperk ook deur moeilike tye gegaan tydens die oorloë met Frankryk en later Duitsland. In die laat 19de eeu was Amsterdam een van die eerste nywerheidstede in Wes-Europa. Amsterdam is ook deur die Tweede Wêreldoorlog geraak en hewige veldslae het in die middestad plaasgevind. Ná die oorlog het mense van dwarsoor die wêreld hulle in die stad kom vestig.
Die multi-kulturele samelewing
Amsterdam staan in die wêreld beken as 'n multi-kulturele stad, 'n stad waar baie verskillende mense afkomstig van verskillende dele van die wêreld saamleef. Ongeveer 48% is Nederlands-autochtoon en 51% allochtoon. Baie mense het na Amsterdam verhuis omdat hierdie stad reeds in die 16e eeu 'n plek van toleransie en liberalisme was. Die Hugenote het na Amsterdam gekom vir hul reg op godsdiensvryheid. Destyds het baie mense uit die Suidelike Nederlande (tans Brabant, Limburg, België, Noord-Frankryk en Luxemburg) na Nederland gekom omdat hulle die onderdrukking deur Spanje wou vryspring. Sommige Spaanse en Portugese Jode het ook om godsdienstige redes na Amsterdam getrek. Heelwat Duitsers en Skandinawiërs het na Amsterdam verhuis as gevolg van beskikbare werksgeleenthede en die vooruitgang van Amsterdam deur die eeue heen.
Tussen 1945 en 1949 was Nederland in 'n konflik gewikkel met die opstandelinge in Nederlands-Indië (tans Indonesië). In 1949 word Indonesië onafhanklik, die bevolking het baie Indonesiërs van Nederlandse afkoms, inboorlinge van die Molukken-eilande en mense van gemengde Nederlandse en Indonesiese etnisiteit. Dié mense het Indonesië om verskeie hoofsaaklik politieke redes verlaat: na die onafhanklikheidswording was die inwoners van Nederlandse afkoms beskou as die onderdrukkers van Indonesië en het dit gelei tot die gewelddadige Bersiap-periode van 1945 tot 1946.
Vanaf 1960 word Amsterdam 'n gewilde bestemming vir trekarbeiders wat deur die Nederlandse regering werk aangebied is. Die oorgrote meerderheid trekarbeiders was afkomstig van Italië, Spanje, Portugal, Joego-Slawië, Turkye en Marokko. In 1963 het die laaste kolonie van Nederland in die Oos-Nederlands Nieu-Guinea aan Indonesië gegee, met die gevolg dat 'n aantal Papoea's na Amsterdam verhuis het. Dit was ook die geval in 1975 met Suriname. Sedert 1980 verhuis ook baie mense vanuit die Nederlandse Antille na Amsterdam.
Aantal nasionaliteite: 173
Die Amstelrivier in die nag. Skildery deur Frans Koppelaar.
Die 14 stadsdele van Amsterdam.
Nederland is verdeel in provinsies wat weer onderverdeel is in munisipaliteite. Amsterdam lê in die provinsie Noord-Holland en is ook 'n munisipaliteit. Amsterdam het geen spesiale distrik, wat meeste andere hoofstede wel het, nie. Die burgemeester is sedert Julie 2018 Femke Halsema, wat die GroenLinks verteenwoordig.
Groot stede in Nederland, soos Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, is verdeel in stadsdele. Amsterdam het tans 14 stadsdele wat almal hulle eie bestuursraad het. Die stadsdele is verdeel in buurte en wyke.
Die replika van die VOC-skip, die Amsterdam, naby Skeepvaartsmuseum
Amsterdam bly 'n gewilde bestemming vir toeriste en is die gewildste van al die stede in Nederland. Amsterdam word deur 4,5 miljoen toeriste per jaar van dwarsoor die wêreld besoek, en is die vyfde gewildste toeristebestemming in Europa. Daar is ook 'n jaarlikse totaal van 16 miljoen dagbesoekers aan Amsterdam.
Amsterdam is 'n regte museumstad met 'n totaal van 37 museums in die stad. Een van die bekendste museums is die Rijsmuseum, wat die bekende skildery, die Nagwag (deur Rembrandt van Rijn), huisves. Voor die museum is die Museumplein: 'n gewilde bymekaarkomplek vir inwoners en toeriste.
Van die stad se ander beroemde museums sluit in die Van Gogh-museum, die Anne Frank-museum (die oorspronklike huis van Anne Frank) en die Scheepvaart-museum (met inligting en uistallings oor die VOC en Nederlandse kolonies).
Amsterdam is baie geliefd onder mense wat van argitektuur hou. Amsterdam is besienswaardig vanweė ou historiese geboue, maar moderne argitektuur in die nuwe wyke is ook populêr by jonger toeriste.
Naas dwelms, is prostitusie ook wettig in Amsterdam. Die stad besit die bekendste prostitusiedistrik in die wêreld: die sogenaamde "Rooiligdistrik" of "De Walletjes". Amsterdam is ook bekend as 'n stad waar gay en lesbiese persone welkom is. Die stad bied 'n jaarlikse gay-parade aan en het talle kroeë en kuierplekke wat gemik is op homoseksuele klandisie.
Amsterdam het 'n internasionaal bekende sokkerspan: AFC Ajax. Die klub het verskillende internasionale titels gewen.