Sagwati leri ri nyiketiwa vanhu va le matikweni ya le handle (Tinhloko ta Matiko na Mimfumo) na vaxiximeki van'wana va matiko ya le handle. Ri nyiketiwa eka xinakulobye lexi xi kombisiweke eka Afrika Dzonga. Hikokwalaho, leri i sagwati ra ku rhula, ntirhisano na migingiriko yo vonaka yo komba vun'we na nseketelo. Sagwati leri ri komba phuphu ra nkoka (essential pillar) eka ku tirhisana na matiko ya misava.
OR Tambo: OR Tambo u ve na xiavo xa nkoka swinene eka ku kula ka nseketelo wa minhlangano ya matiko ya misava yo lwa na xihlawuhlawu xa ntlhohe na mfumo wa xihlawuhlawu. Exikarhi ka migingiriko leyi, ku ve na ku sunguriwa ka ku pfuriwa ka Timixini to sungulta to seketela ntshunxeko e-Egypt, eMorocco, eGhana na le London. Lawa a ya ri masungulo matsongo yo hlanganisa vanghana va Afrika Dzonga eka misava hinkwayo eka ntirho wo ya emahlweni wo kondletela nseketelo wa ku lwa na xihlawuhlawu ku tisa fambiselo ro kala xihlawuhlawu xa ntlhohe no heta ntshikilelo wa mfumo wa xihlawuhlawu.
Majola (nyoka ya xitshukana): Nyoka yi endzela vana lava va ha ku velekiwaka. Nyoka leyi a yi vavisi n'wana kumbe swirho swa ndyangu, kasi ndlela ya xinakulobye yo yi hlongola, i ku yi haxanyana hi masi ya vele ra mhani wa xicecana. Nyoka leyi yi endzela xicecana ku xi lulamisela vutomi bya vuyelo na byo hlayiseka eka vumundzuku. Nyoka leyi yi ta tani hi nakulobye na museketeri. Xinakulobye lexi yi xi kombisaka, a xi kombisiwi ntsena hi vunene bya le ndzeni ka mbilu, kambe byi kombisiwa hi ndlela leyi vonakaku xa ntirhisano no tirhela nseketelo na ku khutaza ku humelela ka nkarhi wo leha eka lavantshwa na swirho swa rixaka ra vanhu leswi swa ha kulaku. Nyoka leyi yi ya emahlweni no hanya eka mintsheketo ya Afrika hikuva ku tsariwe hi mintsheketo leyi eka matsalwa ya nkoka lama nga tsariwa hi AC Jordan eka buku ya yena ya nhlokomhaka leyi nge: The wrath of the ancestors. Ntsheketo lowu wu phahela etlhelo matimu ya ntolovelo yo vona tinyoka tani hi swiharhi swo homboloka, no tisa mavonelo lamantshwa ya Xi-Afrika yo twisisa tinyoka tani hi vanakulobye na swirho swa ntumbuluko.
Xongotelo ro famba hi rona - leri nga vatliwa hi rikunyi ra ntima, ra nsinya wa khale wa ntumbuluko wa laha tikweni, i xikombiso xa rirhandzu eka nseketelo na ntirhisano, na swona xi kombisa ku seketela loku yaka emahlweni no seketelana na lava va amukelaku nseketelo lowu.
Majola - tihlo ra vukarhi leri nga na tihakara eka matlhelo mambirhi na le hansi, swi kombisa ku amukela ku seketeriwa na ntirhisano eka Afrika Dzonga.
Tomoye ya swiyenge swa mune - yi kuma matimba eka ying na yeng leyi yi kombisaka ku hlangana ka mimoya ya ntamu.