Reza de Wet (11 Mei 1952 – 27 Januarie 2012) was 'n Afrikaanse skrywer en dramaturg. Sy is 'n nasaat van die skrywer Eugene Marais en is op Senekal gebore. Sy het in 1994 en 1997 die Hertzogprys gewen. Sy was getroud met Lindsay Reardon en hulle het een dogter, Nina, en twee kleinkinders.
Sy is dood aan kanker en was tot voor haar afsterwe 'n dosent aan die Rhodes-universiteit se dramaskool in Grahamstad.
Frederica (Reza) de Wet is op 11 Mei 1953 op Senekal in die Vrystaat gebore as die enigste kind van regter Hendrik Francois de Wet en Elizabeth Mary Marais. Van moederskant is sy die agterkleindogter van Charles Marais, wat die ouer broer van Eugène Marais was. Op driejarige ouderdom verhuis die gesin na Bloemfontein, waar haar pa later regter-president van die Vrystaat word. Reza kuier in haar jeug baie by haar ouma op Senekal. Haar ouma was 'n begaafde mezzo-sopraan wat 'n kontrak by La Scala in Italië gekry het, maar weens haar ouers se dood tydens die Groot Griep van 1918 kon sy dit nie aanvaar nie. Hierdie ervarings en blootstelling maak 'n groot indruk op Reza en sy verwerk dit later in haar dramas. Sy gaan vir twee jaar (op agt- en negejarige ouderdom) in Kimberley skool en spandeer die res van haar skoolloopbaan in Bloemfontein, waar sy in 1970 aan die Hoër Meisieskool Oranje matrikuleer. Op skool is daar 'n goeie dramavereniging en haar loopbaan as toneelspeler begin reeds hier met 'n produksie van "Quality Street". Haar alma mater stel later 'n jaarlikse dramafees in wat hulle na haar vernoem.
Sy studeer vanaf 1971 verder aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat en behaal in 1973 die B.A.-graad met Drama en Engels as hoofvakke. In hierdie tyd speel sy deurentyd toneel in die Vrystaat, onder meer as Nina in 'n opvoering van Anton Tsjechof se "Die seemeeu". Op twintigjarige leeftyd ontmoet sy haar toekomstige eggenoot, die Ierse akteur en regisseur Lindsay Reardon, wat een van die stigters van die Markteater in Johannesburg is. Sy speel gereeld in hierdie teater terwyl hulle in Parktown in Johannesburg woon. Ook in Kaapstad speel sy talle rolle op die verhoog wanneer sy hierheen verhuis om haar dramastudies te voltooi onder Robert Möhr aan die Universiteit van Kaapstad, waar Reza en Angelique Rockas was tydgenote. Hier verwerf sy 'n Nagraadse Diploma in Drama. Later verwerf sy ook 'n B.A. Honneurs-graad in die Engelse letterkunde aan die Universiteit van Kaapstad. Sy verhuis terug na Johannesburg en sluit aan by die eksperimentele Arena Company van die Transvaalse Raad vir Uitvoerende Kunste (TRUK). In 1982 trek Reza, haar man en dogtertjie Nina (gedoop Frederica) na Grahamstad, waar sy klas gee in Drama aan die Rhodes Universiteit en later aangestel word as medeprofessor. Intussen studeer sy verder en verwerf 'n M.A.-graad in Engels met lof aan die Universiteit van Suid-Afrika met 'n tesis oor die Engelse skrywer Henry James. Op Grahamstad is sy regisseur van verskeie dramas wat deur die Rhodes Universiteit se Dramadepartement opgevoer word, insluitende Arthur Miller se "The Crucible" (1989), August Strindberg se "The Ghost Sonata" en haar eie drama "Heathcliff goes home" (2007). Sy werk ook nou saam met Gary Gordon se Physical Theatre Company en skryf tekste vir sy dansdramas. Aan die einde van 2007 tree sy af by Rhodes Universiteit. Sy tree vir die eerste keer in meer as twintig jaar weer as aktrise op wanneer haar drama "Die see" in April 2011 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees op Oudtshoorn opgevoer word. Leukemie word in Oktober 2011 by haar gediagnoseer en sy is op Vrydagoggend 27 Januarie 2012 in haar slaap in haar huis in Grahamstad oorlede.
Dramas in Engels[wysig | wysig bron]
In 2004 skryf sy in opdrag van Rhodes Universiteit die drama "Breathing in" vir die universiteit se eeufees. Hierdie Gotiese drama debuteer by die Grahamstadse Kunstefees, waarna dit ook in die Baxter teater in Kaapstad opgevoer word. Die drama is verwant aan "Nag, generaal", aangesien dit dieselfde generaal met dieselfde wond in dieselfde stal is. Daar is ook 'n adjudant met 'n ander naam, maar daar eindig die ooreenkomste. Die oorlog is hier slegs 'n raamwerk en die gebeure kan hulle enige tyd op enige plek afspeel, aangesien dit nie gaan oor die werklikheid nie, maar om 'n botsing tussen twee wêrelde, die magiese en die letterlike. Hierin soek die dominerende ma letterlik bloed om haar tenger dogter se lewe te verleng en draai die intrige om naglopers en vampiere. Hierdie drama verower in 2005 'n Fleur du Cap-toekenning as beste nuwe inheemse drama. Die drama "Concealment" het (soos "A worm in the bud") die Engelse koloniale Suid-Afrika van die negentiende eeu as agtergrond, met die hoogs konserwatiewe patriargale gemeenskap wat die vrouekarakters se seksualiteit verdring. Amy en haar vader reis van Engeland om Amy se suster May ('n anagram van Amy en in die drama verteenwoordigend van 'n keersy van haar en die wêreld en gemeenskap wat sy verteenwoordig) terug te neem huis toe nadat haar sendelingman John kort gelede aan hitte-uitputting oorlede is. Tot hulle ontsteltenis vind hulle May sonder enige hartseer, met haar uiterlike wat onversorg is en haar velkleur wat baie verdonker het om in te pas by die plaaslike omgewing. May weier om terug te keer Engeland toe en verkies om haar tyd deur te bring in die natuurlike skoonheid van haar maanlig verligte tuin. Dit word duidelik dat daar 'n seksuele verhouding tussen May en die swart tuinier Samuel is, en ernstige vrae oor die omstandighede rondom haar man se skielike dood kom aan die lig. Die komplekse verhouding tussen die verskillende omgewings (Europa teenoor Afrika) en die moraliteit en seksualiteit in die verskillende gemeenskappe verdiep verder wanneer May onthul dat haar vader haar seksueel gemolesteer het toe sy klein was.
In 1998 word Reza aangewys as een van die oud-Kovsies van die jaar. Sy is een van drie Suid-Afrikaanse dramaturge wat in 1996 na 'n internasionale dramakongres genooi word om van hulle werk voor te lees. Die Hoër Meisieskool Oranje stel in 2007 die Reza de Wet-toneelfees in om aan tieners die geleentheid te bied om die professionele verhoog te beleef. Vanaf 2009 is hierdie fees deel van die Volksblad-Kunstefees. In 2009 word sy by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees vereer met 'n Afrikaans Onbeperk-toekenning vir Vernuwende Denke. In April 2013 vereer die Rhodes Universiteit se Dramadepartement haar met 'n huldeblyk-opvoering getitel "Drifting", terwyl ander universiteite haar ook op soortgelyke wyse huldig. Rhodes Universiteit stel ook 'n beursfonds met haar naam in om haar nalatenskap te herdenk. Sy verower in totaal meer toekennings as enige ander Suid-Afrikaanse dramaturg, terwyl opvoerings van haar dramas meer as veertig toekennings ontvang. Haar dramas word onder andere vertaal in Engels, Pools, Spaans, Italiaans, Grieks, Tsjeggies, Frans, Duits, Nederlands en Filippyns.