By proklamasie van Lord Charles Somerset moes van 1 Januarie 1825 af alle offisiële dokumente, en van 1 Januarie 1828 alle verrigtinge in die Geregshowe, in die Engelse taal opgestel word, hoewel sewe agstes van die bevolking nog Hollandssprekend was. Die ou kolonis het hom instinktief verset teen opsy stoot van alles, wat hy as sy eie besit beskou het, maar sy ondergang op kulturele gebied sou, wat Kaapland betref, gewis gewees het, as die goewerneur nie dergelike geseënde misstappe begaan het nie1) of as daar nie versterkende invloed uitgeoefen is deur manne van Hollandse geboorte in aansienlike maatskappelike betrekkinge in Kaapstad. Deur 'n gelukkige toeval word die kolonie in 1828 versterk deur 'n Hollandse ‘interpreteur translateur van het Hooge Geregtshof’, J.G. Swaving, 'n man met sterk literêre neigings en daarom 'n aanwins sowel vir die Nederduitsch Zuid-Afrikaanse Tijdschrift, wat toe reeds sy vyfde jaargang binnetree, as vir die Zuid-Afrikaansche Athenaeum, wat die volgende jaar tot stand sou kom.
Aan boord het hy 'n dagboek gehou, noukeurig alles opgeteken met die bedoeling om dit in 'n derde deel van sy Reizen en Lotgevallen te verwerk maar toe hy in Kaapstad aankom, maak hy kennis met die Kaapse reisbeskrywings en vind dat alles wat hy opgeteken het reeds honderd-en-vyftig jaar bekend is. Die gevolg is, sy joernaal, ‘meerdan de helft van een boekdeel’, word ‘uit kregeligheid aan flarden’4) geskeur. Dit het hom die goeie les geleer om, voor hy 'n letter op papier sit, eers die stapel werke oor die nuwe land vlugtig deur te blaai. Wat hy ons dan ook gee oor Kaap de Goede Hoop, die land wat hy sy eie gemaak het en waar 'n nuwe lewe vir hom begin het, is nuut en so onderhoudend soos 'n
Alleen die Boer neem 'n verstandige houding in, maar ook hy was eers onwillig om sy naam vir die almanak op te gee as gevolg van die kwaadpraatjies van 'n ‘zwartje’ wat daarvoor welverdiende ‘klappen’ kry. Hier is op-die-voorgrondstel van die eie ras, 'n meerderheidsgevoel teenoor die vreemdelinge, deur iemand, wat hom met trots genoem het ‘geen Hollander maar 'n Zuid-Afrikaan’.1)
Die oorsaak van die blywende gehegtheid aan die stamland lê in die aard van die mens en die botsinge en geharrewar met die vreemde heersers het 'n prinsipiële agtergrond wat die digter, hoe swak en onbeholpe en verouderd vir ons smaak ook al sy uiting, intuïtief aanvoel. Dit was seker een van die populêrste geselskapsliedere in die Blygeestige Almanak van 1840.
In 1852 het daar 'n bundeltjie Nieuwe Hollandsche Gezelschapsliederen deur J.J. de Kock die lig gesien.3) Ook hierdie
Die ‘translateur by 't hooge geregtshof’, staatsamptenaar van Afrikaanse geboorte, in 'n gevaarlike tyd vir die Hollandse koloniste, was voorwaar geen slappeling nie, maar heeltemal uit eie krag kon die Afrikaner dit nooit so ver gebring het nie. Die grootste steun het gelê sowel in die Hollandse skool vir voorbereidende onderwys, die Tot nut van 't Algemeen wat van 1805 tot 1870 'n magtige damwal teen die Engelse stroom opgewerp het, as in die Zuid-Afrikaansche Athenaeum wat in 1829 opgerig is onder 'n Hollandse rektor, na Amsterdamse model.
geloofsvervolginge, wat aan die herroeping van die Edict van Nantes voorafgegaan het, hul te Amsterdam, Utrecht en Leiden gevestig het. Weens geldelike moeilikhede moes sy vader, Mr. François Daniel, wat 'n groot rol in die politiek gespeel het, 'n tydlang in Duitsland vertoef onderwyl daar 'n proses teen hom aan die gang was. Sy jongste seun, Antoine, en enigste dogter het hul gedurende die proses in Frankfort gevestig, waar Antoine as huisonderwyser genoeg geld verdien het, om in hul onderhoud te voorsien en hom sover vir die Universiteit voor te berei, dat hy 6 Junie 1828 te Leiden as student in die lettere en godgeleerdheid kon ingeskrywe word. Hy was toe reeds 'n jong man van vier-en-twintig jaar met heelwat mensekennis, ervaring en selfstandigheidsgevoel en gestaal deur die moeilikhede van sy vader.
Van 1833 af is hy verbonde aan die redaksie van die Nederduitsch Zuid-Afrikaansch Tijdschrift waardeur sy werksaamhede aanmerklik uitbrei. Hy interesseer hom vir vraagstukke oor toneel en is ten minste in prinsiepe nie daarteen nie1) want die Leidse doktor was liberaal van godsdienstige oortuiging. Hy speel 'n hoofrol by die stigting van 'n Maatschappij tot verbreiding van Beschaving en Letterkunde in 18342) en hou openbare lesings soos die Vorlesung über Sprachstudium überhaupt und zunächst über das Studium der Deutschen Sprache in 1837.3)
Met sy Instituut in Strandstraat waaraan ook 'n kosskool verbind was, het hy gou 'n geweldige konkurrent vir die
herstel niet meer te hopen valt.’1) Agterin die grammatika het hy 'n Proeve van Kaapsch Taaleigen geplaas maar ook dwarsdeur die boek die aandag gevestig op 'n groot aantal eienaardighede van die Kaapse spraak. Ook hy skyn te onderskei tussen die taal van die ‘beskaafde’ mense, die van die ‘gepeupel’ en die van die Hottentotte en dit is die taal van ‘eersgenoemde’ groep wat hy wil probeer herstel. Sy poging het op 'n mislukking uitgeloop soos hy self gevrees het maar vir wie belangstel in die geskiedenis van Afrikaans is die Proeve die kosbaarste bron uit die eerste helfte van die 19de eeu.2)
Maar Changuion was 'n eensame stryer, 'n man wat sy tyd en sy aangenome vaderland ver vooruit was, as taalkundige en as kerkman te modern, te liberaal in sy sienswyse, vir die smaak van die ortodokse metodistiese predikante aan die Kaap. Toe hy meen dat die kerk die vrye ondersoek van die
By sy kerklike en politieke bedrywigheid, by die werk wat sy Instituut vereis het, het hy nog tyd gevind om sy wetenskaplike werk voort te sit. Uit die Frans vertaal hy 'n
fessor Roderick Noble, soos die eerste redakteur van De Onderzoeker, Leopold Marquard, en die belangrikste van almal, Dr. Johan Wilhelm Gerbrandt van Oordt.1) Dr. van Oordt, gebore in 1826, klassikus sonder weerga in Suid-Afrika in die 19de eeu, uitstekende kenner van die oue en moderne geskiedenis, het op betreklik jeugdige leeftyd sy lot met ons ingewerp, en hier in die huwelik getree met 'n dogter van Changuion. Behalwe vir 'n tussenpoos van 1860 tot 1876 toe hy werksaam was aan die Gimnasium in 's Gravenhage, het hy sy lang lewe, en byna grenselose arbeidslus tot sy dood in 1904, in diens van Suid-Afrika gestel.
Hy het naam gemaak as joernalis en later as redakteur van Het Volksblad, bydraer tot die Engelse blad Standard and Mail en was byna tot aan sy dood verbonde aan Ons Land; Dr. van Oordt was 'n tydlang Transvaalse historikus, wat as vrug van sy argiefstudie in verband met die Groot Trek, 'n verhandeling gelewer het oor De Transvaalse Gebeurtenissen en de Toekomst van Zuid-Afrika (1881) en een oor Slachtersnek; op hoë ouderdom het hy nog 'n wêreldgeskiedenis in vier dele tot op die val van Napoleon geskryf wat as 'n standaardwerk
van die eerste rang beskou word. Sy werkkrag en sy liefde vir sy sonnige aangenome vaderland het met die jare nie verminder nie. En hy het ons 'n seun gegee, J.F. van Oordt, beter bekend en gelief as ‘D'Arbez’, historikus, historiese-romanskrywer, die grootste Hollandse literator en beste verteenwoordiger van die Romantiek in Suid-Afrika.1)
Ook vir dr. van Oordt het dit teen 1860 toe die angliseringsproses 'n hoogtepunt bereik het, en hy die kerk teen hom gekry het oor sy liberale sienswyse, onhoudbaar geword.
Hy het die kroniek agter in elke nommer van die Tydskrif opgestel maar wat artikels betref nie veel bygedra nie.