Resensie: NJ Hou Koers - FAK
Resensie: NJ Hou Koers
Namibië: ‘n Plek om dop te hou
Wie was NJ van der Merwe?
Vir enigeen wat nie in Die Voortrekkers is nie, mag die naam NJ van der Merwe dalk niks beteken nie, tog is hierdie boek beslis nie net bedoel vir diegene wat aan hierdie organisasie behoort nie. Die boek stel NJ van der Merwe op ’n interessante manier aan lesers voor. Nie net was NJ van der Merwe die stigter van die Voortrekkerbeweging nie, maar hy was ook ’n stigterslid en eerste voorsitter van die FAK (Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge). NJ was ook iemand wat hom ernstig beywer het vir die vertaling van die Bybel in Afrikaans, en die boek vertel hoe NJ by was toe die eerste krat met Afrikaanse Bybels in 1933 in Kaapstad aangekom het.
Die grootste deel van hierdie boek sluit NJ van der Merwe se oorlogsherinneringe in. Hierdie herinneringe het in 1929 in boekvorm verskyn as Die Burgemeester van Sannaspos. Dit het met die verloop van tyd grootliks verlore geraak en net enkele eksemplare was nog hier en daar beskikbaar. Danie Langner het van die boek te hore gekom en die verhaal geneem en dit verander in ’n eerstepersoonsverteller wat ’n wonderlike betrokkenheid skep en die lesers meteens intrek in die verhaal in. Wat die verhaal werklik merkwaardig maak, is hoe hierdie klein seuntjie, wat elf was toe die oorlog uitgebreek het, nooit sy lewenslus en vreugde verloor het nie. Dis midde in die oorlog, in die haglike omstandighede van die konsentrasiekamp by Norvalspont, waar NJ getoon het dat hy oor ’n ingebore pligsbesef beskik het en dat hy bereid was om onbaatsugtige naastediens te doen. Uiteindelik het NJ se verhaal vir hom tog ’n positiewe einde, al het die Afrikanernasie byna tot niet gegaan. Hy was een van die leiers in die na-oorlogse jare wat gesorg het dat die Afrikaner wel ’n volwaardige plek in die samelewing kan inneem.
In die eerste gedeelte van die boek word NJ aan die lesers bekendgestel en word alles in perspektief gestel sodat ’n mens dadelik weet hoe en waar die Anglo-Boereoorlog begin het. Die middelste gedeelte van die boek is dan die verwerking van Die Burgemeester van Sannaspos, kosbare herinneringe van ’n jong seuntjie. Daar is buiten die swaarkry en die harde werk, ook opwindende en kostelike avonture. Die emosie loop soms hoog, en laat ’n mens besef opnuut watter ontberinge die mense in die kampe deurgemaak het.
Die derde deel van die boek vertel van NJ se lewe na afloop van die oorlog. Hy het begin as onderwyser, maar het later teologie studeer. NJ het ’n geweldige belangrike rol in die Afrikaanse vertaling van die Bybel gespeel. Ook het hy saam gestry om Afrikaans as amptelike taal erken te kry. NJ sterf ongelukkig veels te vroeg en word op Taaldag, 14 Augustus 1940, in Bloemfontein begrawe. NJ hou koers gee ook belangrike inligting oor die totstandkoming van die FAK en die Voortrekkerbeweging.
Met die lees van die boek kom ’n mens onder die indruk van die geweldig belangrike rol wat NJ van der Merwe in die Afrikanerkultuur gespeel het. Dit was ook hy wat die leuse: Hou Koers vir Die Voortrekkers uitgedink het. Reg deur sy lewe het hy dit baie goed reg gekry om koers te hou.
Nog geen ander verhaal het vir my die dag tot dag lewe van die vrouens en kinders in die konsentrasiekampe so goed beskryf nie. Die boek bevat ook illustrasies en baie beskrywende foto’s wat al die gebeure in die boek mooi toelig. Norvalspont word ’n lewendige werklikheid en nie bloot net ’n statistiek iewers in ’n boek nie.
NJ hou koers is ’n aanwins vir enigeen vir wie die Afrikaner se kultuur en geskiedenis belangrik is. Dit is ook ’n pragtige monument vir NJ van der Merwe wat net die grootste lof verdien.
Alita Steenkamp is ’n vryskutjoernalis.
Die boek is beskikbaar by die FAK – 012 301 1777