Police Gazette 1-12 by Hennie Heymans - issuu
Un-official Newsletter for SAP-Veterans
Nie-amptelike Nuusbrief vir SAP-Veterane
Pretoria: Sunday 22nd August 2010 - Sondag 22 Augustus 2010
This newsletter, although originating from the Republic of South Africa is not in any way an official mouthpiece of
the former South African Police Force.
This newsletter is the voice of police veterans, their dependents and their family and friends.
PLEASE NOTE that the opinions expressed in this newsletter are not necessary the opinion of the EDITOR.
Names of the persons submitting articles, photographs or letters are shown.
Lees gerus wat u wil lees en ignoreer dit waarin u nie belangstel nie!
Versprei asb na hartelus! Please spread as you desire!
Redakteur - Hennie Heymans - Editor
Argivaris: Marius Avenant: Archivist
Posbus/PO Box 11704, Queenswood, 0121.
‘n Hartlike woord van welkom in ons geledere!
2. OORDENKING: DR PA ROSSEAU [OUD-NOVS SPEURDER]
Joh. 13:14 "As Ek dan julle voete gewas het, behoort julle ook mekaar se voete te was...."
Op pad na die bokamer voggel die dissipels oor wie die grootste is en is eindelik aan tafel met
vuil voete. Die Grootste stel die onoortreflike voorbeeld om sy leerlinge se voete te was - iets
wat elk leerling maar te gretig sou wees om vir sy Rabban te doen en as teken van respek teenoor
sy medeleerlinge as 'n groot voorreg sou gereken het.
Hiermee stel Jesus vergestelt Jesus wat Hy in Mrk. 10:45 gesê het: Die Seun van die Mens het
nie gekom om te gedien te word nie, maar om te dien.....
As dit die voorbeeld is, hoekom tree ons dan vele male so lynreg teenoorgesteld daarvan op?
"Hemelsvoorbeeld, al die luister van engelheiligheid word duister teen u voolmaakte
3. LIEF EN LEED
Indien u hoor dat ‘n veteraan, ‘n oudlid of polisie-vriend oorlede of ongesteld is – laat tog asb
per epos weet. Ons weet daar is van ons kollegas en ook van hul gades wat siek is. Dra hulle asb
op in u gebede. U is welkom om siekboek en verjaarsdae edm ook in te stuur.
Dit is met innige leedwese dat ons die dood moet aankondig van ondergemelde oudlid van die
Mag: Geen berigte ontvang nie.
3.2 Amptelike Siekboek – geen. Nie-amptelik weet ek van ’n paar vriende en kollegas of
hul gades wat ongesteld is. Beterskap word u toegebid.
4. SAP 55 VERMISTE PERSONE EN GENEALOGIE
Louis Pretorius –was ’n luitenant verbonde aan die V-Tak Klerksdorp c1980 – 1990. Op ’n
stadium was hy by die BBP-eenheid van die V-Tak. Hy is getroud met “Sanet”. Francois
Pretorius en Dr Dawid Oelofse is op soek na Louis.
Hello Brigadier. Pleased to report that thanks to Barend Harmse who supplied me with a
telephone number, my father was able to make contact with Gert Uckerman. Two old
colleauges reunited thanks to our forum. It's good to see old policemen not losing their
investigative skills. Once again many thanks, Paul du Preez.
Hanlie van Straaten: Met genl Mike Geldenhuys gepraat. Hy het vir my Oom John
Wagenaar in die hande gekry. Ek het met die oom gepraat, hy word 89 en ek gaan hom
volgende week in Pretoria sien. Ek kan nie wag nie! Die oom John Wagenaar wat ek soek
was my ouma se broer. Hy was in Potchefstroom in die polisie en het op Vyfhoek gebly. Hy
het blykbaar ook die soldaate se hare geskeer. Hy is in September 1888 gebore en in 1951
oorlede. Ek wil vreeslik graag 'n foto van hom hê. Sal jou van Oom John Wagenaar ( die
omie in Pretoria) laat weet. Sal dalk ook gou vir oom Fred gaan groet. Groete, Hanlie, Nigel.
Reinier du Randt: Dis lekker om van Amor van Staden en Hennie Faber te hoor, ek dink
ook aan manne soos Johnie Coetzee, Tinus Celliers – instukteurs van daardie dae. Sal dit
geniet om te hoor waar hulle hulself deesdae bevind. [Tydens die onluste op die Goudvelde
was a/o Johnie Coetzee daar met Eenheid 19. Johnie Coetzee werk by die Pretoria
Hi Hennie, Please find Letter from Judy Letard. She is looking for information of her father.
If you could help it would be much appreciated. From Robert Suberg
Hi Robert, Thank you for offering to help out with this search for me. Here are the details which
I managed to get from my Mom:
Name : Johan Christoffel (Koos) Engelbrecht (I’m inclined to think that Koos is short for
Born : 14 January 1926
Place : Standerton, Tvl.
Stations : SAP Verulam (approx. 1946); SAP Stamford Hill (approx. 1950 to 1954)
Kind regards, Judy Letard.
5. POLISIE-PERSOONLIKHEID VAN DIE WEEK:
Brig Pieter en mev Ans Scholtz:
Beste Hennie, ek het nou weer ‘n tydjie en skryf graag. Ek en Christine het op Gansbaai afgetree
gedurende einde Maart 1995. My laaste twee jare in die S A Polisie was as bevelvoerder, Fisiese
Diens -lewering, Noord Transvaal waar ek
onder Genl.-Maj Bertus Steyn diens gedoen
het. Dit nadat ek verskeie jare by oud Eerste
Minister PW Botha en daarna oud
Staatspresident FW de Klerk diens gedoen het.
Ek het ook die BBP Beskermingseenheid
gestig. Nadat ek afgetree het, het ek betrokke
geraak in verskeie gemeenskaps verenigings
soos die Toerisme Vereniging, Gemeenskapspolisiërings Forum en natuurlik die
Birkenhead Bootklub. Ek het gou besef dat ‘n
mens nie elke dag op die boot kan spring en
hengel nie en het toe ‘n baie suksesvolle
besigheid begin wat later verkoop is. Christine,
wat ‘n aantal jare by Logistiek in Silverton
gewerk het, en saam afgetree het, het gedurende
2002 siek geword en is met Motor Neuron
Siekte gediagnoseer. Sy het ons gedurende
Februarie 2005 ontval. Ek is gedurende 2006
met Ans getroud. Ek het reeds gedurende 2000 by die politiek betrokke geraak en is as DA
raadslid verkies. Gedurende Maart 2006 is ek weer vir ‘n verder termyn verkies. Ek is ook die
Uitvoerende Onder-Burgemeester van die Overstrand. Die munisipaliteit strek oor bykans 200
km vanaf Rooiels, Bettiesbaai, Kleinmond, Hermanus, Stanford en Gansbaai. Ons is al aangewys
as die beste bestuurde munisipaliteit in die land en het ook al die skoonste dorp toekenning
tweemaal ontvang. Ons burgemeester is ‘n afgetrede Brigadier-generaal uit die SA Weermag,
Theo Beyleveldt. Ons het in die Overstrand bewys dat ‘n mens wel ‘n verskil kan maak deur
betrokke te wees. Dan natuurlik, Hennie, haal die jare ons ook in soos wat jy op die foto kan
sien. Ek lyk veel ouer as die dae toe ons saam by Veiligheidshoofkantoor gewerk het. Baie
dankie vir ‘n pragtige gedagte wat op hierdie wyse gestalte gevind het. Dit is lekker om van al
die lief en leed van ou kollegas te verneem. En o ja, moedig asb. ons kollegas aan om die Oud
SAP lede Liefdadigheidstrust te ondersteun. Ons het deur die jare bewys dat ons deur fondse
soos die Weduwee-en-Wese fonds, Geriewe fonds ens. ons harte en beursies vir kollegas
oopgemaak het. Ons kan dit weer met hierdie lofwaardige Trust doen. Sterkte in al jou
ondernemings. Pieter Scholtz
’n Paartjie soos julle kan net ons polisie-persoonlikheid van die week wees! Baie dankie
vir jou steun aan ons oud-kollegas wat nog moet gaan voorstaan. Ja, ons twee se
verhouding strek ook oor baie jare! Kan jy onthou dat ons die kursus in
Openbareskakelwerk gedoen het? Jy het op ’n stadium saam met brig Neels du Plooy
gewerk – Voorligting aan die Publiek, die Veiligheidstakbiblioteek, -opleiding, skoue
edm hanteer. Ek het nog voorgestel dat die veiligheidsoorsigte met blou dekbrief en ons
met adres uitgereik word, wat julle toe gedoen het. Onthou jy die boek wat verban is –
Odessa File? Ek het nog by jou beswaar aangeteken. Jy het my boek na die EM gestuur
en die boek is ontperk. Ek het steeds die boek met al die stempels in! Baie sterkte vir jou
daar in Hermanus se wereld! Sit die goeie werk voort!
PERSOONLIKHEDE / BIOGRAFIESE WOORDEBOEK
6.0 Ontmoeting van die Geldenhuis / Geldenhuys-strydrosse – Hennie Heymans
Drie strydrosse het mekaar onlangs in Pretoria ontmoet:
Genl Mike Geldenhuys, genl Jannie
Geldenhuys en oud a/o en oud-sers-maj
Fred Geldenhuis het mekaar in Pretoria
aan huis van genl en mev Jannie
Geldenhuys ontmoet. Genl Mike het van
Nigel af, waar hulle tans woon, gereis om
die afspraak te nakom. Oom Fred
Geldenhuis het weer onlangs van
Warmbad af na Pretoria verhuis. Die
geskiedkundige geleentheid is spesiaal
gereel om die trio-strydrosse bymekaar te
bring en gesellig te verkeer.
Genl Micheal Christian Wilhelm “Mike”
Geldenhuys is gebore en getoë in Riebeeck-Kasteel. Hy sluit hom op 8 November 1943 by die
SA Polisie aan. Hy op 31 Mei 1983 tree af, met 39,5 jaar se getroue en uiters voorbeeldige
gedrag. Hy het ‘n baie suksesvolle loopbaan in die SA Polisie gehad en is as kolonel na die
nuutgestigde Buro vir Staatsveiligheid oorgeplaas. Genl Geldenhuys is die bekwame
spioenmeester van die oud-Republikeinse Intelligensiediens, wat onder sy energieke , leiding in
die jare sestig in Johannesburg 'n gedugte internasionale reputasie verwerf het. Drie baie
belangrike ondersoeke wat onder sy leiding plaasgevind terwyl hy by R.I. diens verrig is
natuurlik die arrestasie van Joeri Loginov, 'n Russiese spioen, wat hy later self by die Russiese
grens by die Russiese KGB vir elf Wes Duitsers sou ruil die grootste uitruiling van spioene tot in
daardie stadium. Dan was daar natuurlik die bekende Bernard Glazer ontvoeringsaak, wat Genl
Geldenhuys suksesvol ondersoek het. Natuurlik is hy ook betrokke met die arrestasie van adv
Bram Fischer. Hierdie drie sake is vollengte stories op hul eie. Tien, twaalf jaar lank het hy in die
mees intense geheime en skemerwêreld van internasionale spioenasie beweeg: Genl Mike is
natuurlik 'n deurwinterde speurder, handelsmisdaadspeurder, stasiebevelvoerder, aanklaer,
distrikskommandant, veiligheidsbevelvoerder, intelligensiehoof, adjunk-hoof van die Buro vir
Staatsveiligheid, hoof van die veiligheidstakke en kommissaris van polisie. Hy het 18
dekorasies, medaljes en balkies wat buitelandse toekennings insluit. Hy ontvang ook nie minder
as drie ere-burgerskappe nie - Queensburgh in Natal, Oudtshoorn en Riebeeck Kasteel vereer
Oom Fred is die seun van ‘n polisie-offisier. Hy het by die Spesiale Diensbattaljon aangesluit en
het daar gevorder tot hy sersant was toe kom werf die polisie hom. Hy is instrukteur in die SAP
Depot. Toe die oorlog uitbreek is hy na die Noorde met die SAP Brigade - op 21 jr is hy die
RSM van 2SAP. Hy verwerf die MM en word eervol vermeld. Hy word krygsgevangene en
ontsnap ‘n paar keer. Een maal sluit hy by die Amerikaners aan en omdat hy Italiaans vlot kon
praat is hy na ‘n blitskursus in valskerms agter die vyandelike linies neergelaat. Hy het verskeie
oorlogsmedaljes verwerf. In die polisie is hy weer terug in die polisie depot en doen diens as
instrukteur, troepsersant en drommajoor van d e SA Polisieorkes onder die bekende kol Bradley.
Later word hy stasiebevelvoerder in die Oos-Kaap. Toe hy met pensioen gaan staan die SAW reg
en werf hom as RSM van Prince Alfred's Guard. Saam met sy Kolonel besoek hy Engeland
amptelik en ontmoet pr Margaret.
Mens sou dink na die oorlog en al die onlustediens in die polisie het hy gaan lê! Moenie glo nie,
hy doen grensdiens en verwerf die Pro-Patria en die MMM van die SAW. Hy is ‘n goed
gedekotreerde senior adjudant-offisier wie se optrede net die SAP en die SAW altyd tot eer
Genl Jannie Geldenhuys is die “jongste” van die “ou manne”. Hy is van Bethlehem in die
Vrystaat waar hy matrikuleer het. Na hy gegradueer het ,het hy hom by die Spesiale
Diensbattaljon aangesluit. Generaal Geldenhuys het ook diens in Luanda, Angola as militêre
attaché verrig. Hy sal onthou word as die voorlaaste Hoof van die die ou-SAW. Hy en genl
Mike ken mekaar goed en intussen is genl Jannie Geldenhuys weer besig met ‘n boek en sy ou
naamgenoot, Oom Fred Geldenhuis, sal in die nuwe boek ‘n rol speel. Genl Geldenhuys se
skoonvader is ook goed bekend aan die ander twee want, ds Harpir Martins was die eerste SA
Polisiekapelaan. Genl Jannie Geldenhuys het ook talle dekorasies en medaljes ontvang – saam
het die trio meer as vyftig toekennings! Genl Geldenhuys sal onthou word vir sy rol in SWA en
vir sy onderhandelinge met die Amerikaners, Kubane, die Russe en Untag. Genl Jannie
Geldenhuys het verskeie boeke die lig laat sien. (Hier hou genl Jannie vir klein Harpir Martin
van Niekerk vas – sy eerste kleinseun.)
6.1 JAN VAN WYK: OP SOEK NA OU
BEKENDES VAN ALEXANDERBAAI EN
DIE SPESIALE WAGEENHEID.
Beste Jan van Wyk - Niemand het nog van hulle laat hoor nie.
Vir die nostalgie ‘n foto elders van twee offisiere te
Alexanderbaai en jou eerste berig oor die Spesiale Wageenheid
wat het in die SARP verskyn, word onder SAP-geskiedenis
geplaas. (Lt Terblanche is identies met die befaamde brig IPS
Terblanche. Hy was te Witsieshoek, Durban en onder meer
6.2 Major H. P. Slater, M.C.
IN MEMORIAM: Major H. P. Slater, M.C., an ex-District
Commandant of Pietermaritzburg died in Johannesburg on 15th
July at the ripe old age of 80. The late Major Slater was the last
Chief Constable of the Pietermaritzburg Boro' Police (sic). He
was Chief Constable from 1920 until 1927 when the S.A.
Police took over the policing of Pietermaritzburg. We took over
on 1/4/1927, and Captain Slater was absorbed in the S.A. Police
with the rank of Sub-inspector. In 1928 he was promoted
Captain and was appointed District Commandant, Pietermaritzburg; he retired in 1934. He won
the M.C., in Flanders in World War I, and he attained the rank of Major in World War II. The
late Major Slater was a popular officer in the old days, and was a very keen member of our tennis
club. There are still five ex Pietermaritzburg Boro'-policemen (sic) serving in the S.A. Police,
and they, and the several old hands still serving in Natal, extended their sympathy to Mrs. Slater
and family in their sad bereavement. [Nongqai 19600939]
Boro’ Police should read Borough Police.
There were three independent Borough Police Forces in Natal – Durban, Pietermaritzburg
and Newcastle. The Durban City Police was the oldest continuous Police Force in South
Africa. They are now a Metro Police under another name.
6.3. FOUNDER: CRIMINAL INVESTIGATION DEPARTMENT : NATAL POLICE
Sub-Insp. W. J. Clarke (afterwards Chief
Commissioner: Natal Police) began the
Criminal Investigation Department in
Pietermaritzburg in 1894. By his personal
efforts he later introduced the fingerprint
system and built up what became a highly
efficient department under a commissioned
officer. All difficult cases of serious crime
in the Colony were dealt with by the C.I.D.
Maj AA Wood, Natal-Past and Present,
Col WJ Clarke was a pioneer in his own right. He met the fingerprint expert Mr Henry
who taught him the classification of fingerprints. We owe it to him, to tell about all his
efforts to improve policing.
Col Clarke’s son – Mr George Geoffrey Clarke - was at one time my father’s station
commander in the Durban-area. Mr Clarke was a Head-Constable in the SA Police.
6.4 Major DW Monro, MC, SAP [24 Dec 1873 – 11 February 1944]
I think Paul Els sent me the photograph; I am not able to identify this officer. Any information
6.5 Rhodesian Troopie
Brig Johan Viktor berig: Die beeld is nou in Engeland. Hy stuur die volgende skakel:
Error! Hyperlink reference not valid. www.ourstory.com Our Story goes beyond blogging
to permanently capture life's stories in words and photos. Publish or share the stories privately
7. AANGELEENTHERDE WAT ONS DIREK RAAK
7.1 Die SAP Liefdadigheidstrust
7.1.1 Die saak van die Pebco-3: Genl Johan van der Merwe
Genl Johan van der Merwe en genl Mike Geldenhuys het onderneem om as voorsitters van
onderskeidelik die advieskomitee en die trustkomitee van die Trust elkeen 'n R1000 by te dra.
R135 000 is ongelukkig 'n reuse bedrag om te delg en ons sal baie hard moet werk om dit
bymekaar te maak. Ons sal elke bydrae, hoe gering ook al, waardeer. Vriendelike groete, Johan
van der Merwe, Voorsitter, TRUSTKOMITEE,
• Dansky Radio Pretoria het ons heelwat gein.
7.1.2 Jaarlikse Skaapbraai, DV, 11 September 2010: genl Johan vd Merwe
Die skaapbraai begin om 10h00 op 11 September 2010 by die Hoffenheim Landgoed. Die koste
per persoon beloop R75 en kaartjies is by die polisiekoerant verkrygbaar.
Dankie Jacques Greef vir jou kaartjie wat jty gekoop het en die donasie!
7.1.3 Veiling van Boeke ten bate van die SAP Liefdadigheidstrust
Donasies: Dankie aan Willie du Plessis wat twee boeke aangekoop het om op te veil en genl Vd
Merwe wat twee van sy boeke geskenk het vir die veiling. Ons veil dan graag vier boeke op ten
bate van die SAP Liefdadigheidstrust. Al vier boeke is geteken deur die outeurs.
Die eerste boek: They Conquer from Above ,
• Majoor Piet van Zyl het nou ‘n bod ingestuur vir R500-00.
• Hennie Heymans het ’n bod van R260 op die 2de boek.
Die tweede boek: Trou tot die Dood toe ,
• Majoor Piet van Zyl het nou ‘n bod ingestuur vir R500-00!
• Dana Kruger het ’n bod van R250 op die 2de boek!
Wie kan hierop verbeter? Verbeter dan op die 2de bod indien u nie R500 wil bie nie!
Enige persoon wat graag ‘n bydrae wil maak kan dit in die volgende rekening kan stort:
Oud-SAP-Lede Trust; ABSA-BANK; REKNR. 9050207273; LYNNWOOD RIFTAK. Die
bewys van inbetaling moet asb. per faks aan genl Bertus Steyn by 012-365-2668 gestuur word en daar
moet duidelik aangedui word of dit vir die Skaapbraai, Regskoste of Fotowedstryd is. Hoop ons sien u
daar! Vriendelike groete, Johan van der Merwe, Voorsitter, TRUSTKOMITEE
7.1.3 Wedstryd: Raai Wie?
Deponeer R10-00 (of veelvoude van R10-00) in die Oud-SAP-Lede Trust; ABSA-BANK;
LYNNWOODRIF TAK. Merk
net u inbetaling
Die prys is ‘n
duur boek deur
Die boek oor
Koevoet verskyn in
dieselfde reeks. Raai wie verskyn almal op die foto? Die uitslag van die Trust is finaal.
7.1.4 Radio Pretoria
Radio Pretoria se uitvoerende direkteur, mnr Clem de Klerk het genl’s Mike Geldenhuys en
Johan van der Merwe asook Hennie Heymans genooi om deel te neem aan die program “Neem
uit die Verlede”. Vriende in die buiteland kan gerus op Radio Pretoria inskakel dmv die
rekenaar. Na die program is ons oorval van lede van die publiek wat graag geld vir die Trust wil
skenk. Genl van der Merwe gaan ook ‘n paar oggendpraatjies lewer waartydens hy sy boek gaan
bespreek. Dit sal net na 0720 wees.
Oom Clem, soos almal hom ken, sal vir ons ‘n laserskyf gee met die onderhoud daarop. Miskien
kan ons dit per MP5 aan ons lede in die buiteland voorsien.
7.2 Vingerkraal se mense – geen berigte ontvang nie.
8.1 Veiligheidstak: Port Natal
Inleiding: Sersant (later brigadier) Paul Roux (foto), Oom Joe Wagner en my Vader, sers Abie
Heymans was vriende op die Bluff in Durban. Oom Joe het altyd ons
motor versien. Kapt (later lt-genl) Frikkie Engels het net verder weg van
die Wagners en die Roux’s in Watsoniaweg gewoon terwyl “Oom” Koos
Howell nader in Watsoniaweg gebly het. Ons het almal naby mekaar
gewoon en ook ons kinders het mekaar almal geken. Henry en Johannes
Howell en Raymond was ook in Port Natal. Raymond, soos ek hom ken,
is tans die redakteur van Die Afrikaner – mondstuk van die HNP. Hy het
die volgende storie oor die Veiligheidstak se betrokkenheid by ‘n aanval
op mnr RI Arenstein se huis in Die Afrikaner beskryf. Nou kan ek net
meld dat my vader, destyds ‘n ak-sersant te Durban-Sentraal, vir Rowley
Arenstein wat ‘n bekende prokureur in Durban was, geken het. Ek was eendag saam met my
Vader in die stad toe ons vir mnr Arenstein raakgeloop het en ons gesels het. Miskien kan ek net
meld dat die uniformtak te Durban-Sentraal gereeld amptelike skakeling het met mnr Arenstein
gehad het. My Vader het ook geweet wie Ronnie Kasrils is – hulle paaie het in Pondoland
gekruis. Ek ken nie vir kapt van der Westhuisen nie, maar Raymond se vriende wat hy noem is
aan my bekend - ook het ek geweet wie genl Ray K Rudman is. Later is ek lid van die
veiligheidstak en het ek natuurlik ook binnekennis bekom. Raymond was destyds ook ‘n lid van
die redaksie van Die Nataller – ‘n weeklikse Afrikaanse nuusblad in Natal waarop ons ingeteken
8.1.1 'n Bloedbad is wonderbaarlik vermy - Ray Wagner In 1961 het min mense
van Ronnie Kasrils se bestaan geweet, maar hy was toe reeds, onder die vaandel van Umkhonto
we Sizwe, in Natal met georganiseerde sabotasie besig. Kasrils het ’n boek oor sy kommunistiesgeïnspireerde optrede geskryf en daarin het dit aan die lig gekom hoe kapt. Van der Westhuizen
van die veiligheidspolisie in Durban konfrontasie tussen die linksgesinde prokureur, Roley
Arenstein, en regsgesindes wat lede van die NS Boerenasie was, probeer bewerkstellig het.
Ek en Chris Mouton (’n skuilnaam), en ’n groepie vriende was almal lede van die Boerenasie,
soos dit destyds aan almal bekend was. Die beweging is deur ’n gewese lid van die Gryshemde,
Ray K. Rudman, gestig. Die Gryshemde was ’n regse semi-militaristiese groep wat voor die
Tweede Wêreldoorlog sy beslag gekry het. Die nasionaal-sosialistiese Boerenasie het ook
Ek was tot aan die einde van 1959 ’n Durbaniet en ’n lid van die Boerenasie. Aan die begin van
1961 is ek van die Spoorweg-behuisingsraad na die Spoorweg-taalburo in Johannesburg
verplaas. Kort hierna het kapt. Van der Westhuizen1 aan Chris in Durban voorgestel dat hy en sy
manne ’n nagtelike “besoek” aan die berugte Roley Arenstein se huis bring.
’n Datum en tyd is bepaal en Chris en vyf Boerenasie-kollegas het in twee motors na Arenstein
se huis vertrek. Wat Chris-hulle nie geweet het nie was dat Arenstein en ’n bende medekommuniste hom en sy makkers ingewag het. Onder hierdie bendelede was ’n jeugdige Kasrils
wat saam met ’n sekere swartman aan sabotasie-aanvalle deelgeneem het waarin veral maste van
hoogspanningslyne in en rondom Durban geteiken is.
Die swartman het vroeg in sy lewe as ’n saboteur besef dat hy deur kommuniste misbruik word.
Hoewel ek en die swartman tussen 1964 en 1979 kollegas in diens van Perskor was het dié man
nooit van sy sabotasie-dade gepraat nie. Hy het egter baie vyande gehad nadat hy Umkhonto we
Sizwe verlaat het en as ’n verraaier bestempel is. Die veiligheidspolisie het ’n hoë doringdraadheining om sy huis in ’n woonbuurt suid van Durban laat oprig en hom ’n rewolwer gegee vir
In sy boek, “Armed and Dangerous: my undercover struggle against apartheid”, het Kasrils ook
die swartman as ’n verraaier bestempel. In sy eie boek oor Umkhonto we Sizwe, het die
swartman op sy beurt na Kasrils verwys as ’n papbroek.
My vriend Chris het my later vertel hoe hy en sy makkers Arenstein se erf in Durban-Noord een
nag met die medewete van die Veiligheidspolisie betree het. Dit was pikdonker en geen lig het
gebrand nie. In ’n stadium het Chris ’n vuurhoutjie getrek ten einde die regte koers te kan
inslaan. Of hulle Arenstein wou dood- of skrikmaak het ek Chris nooit gevra nie, maar hulle het
vuurwapens by hulle gehad. Toe die vlammetjie die tuin om hom verlig, het Chris gesien daar is
ander mense in die tuin. Vlug, en vinnig ook, was hy en sy makkers se voorland.Kasrils se
weergawe van die voorval verskyn in sy boek. Ek het dié boek in 2007 raakgeloop en Kasrils se
weergawe van die voorval gelees. Volgens Kasrils het Arenstein inligting ontvang oor presies
wanneer die aanval op hom sou plaasvind. Die inligting was juis. Volgens Chris het net hy en
kapt. Van der Westhuizen die dag en datum geken. Van der Westhuizen was dus die promotor
van ’n geveg waarin mense kon omkom. Chris se mense het almal vuurwapens gehad. Volgens
Kasrils was sy groep ongewapen. Kasrils beweer dat hy teen twee-uur die oggend skote voor
Arenstein se huis hoor afgaan het. Hy en sy makkers het glo na buite gestorm. Hy beweer in sy
boek dat hy ’n baksteen gegryp het en gesien het hoe mense op die vlug slaan. Volgens Chris is
hy agtervolg deur iemand wat ’n brandbom in sy hande gehad het. Hy wat Chris is, het gaan
stilstaan en met sy pistool na sy agtervolger se kop gemik. Toe die skoot klap het die man op die
sypaadjie neergeslaan. Hy het nie geweet na wie hy geskiet het en of sy agtervolger noodlottig
getref is nie.Volgens Kasrils se weergawe is hy in die regterwang getref, blykbaar deur skrapnel,
te oordeel aan die foto wat in sy boek verskyn het. Volgens Chris het hy en sy manne
holderstebolder padgegee en hul motors veilig bereik. Dis te betwyfel dat Kasrils en sy vriende
’n aanval sonder wapens sou inwag. Die titel van sy boek dui aan dat hy in die “struggle” sowel
“gewapen as gevaarlik” was. Die swartman was ’n betroubare swart kollega. Ek sal eerder sy
woord aanvaar dat Kasrils nie juis ’n dapper man was nie. Watter man wat “armed and
dangerous” is sal hom sonder ’n wapen teen vermeende politieke aanvallers verweer?
’n Nadraai van die swartman se betrokkenheid by sabotasie en sy gevolglike ontnugtering is dat
hy deur die Veiligheidspolisie genader is om die geheime van Umkhonto we Sizwe te verklap.
Kapt. Van der Westhuizen is kort na die debakel by Arenstein se huis skielik uit Durban
verplaas. Daar kan vermeld word dat Van der Westhuizen ’n tydgenoot van Basie Smit en
Herman Stadler was. Albei het later generaals in die Veiligheidspolisie geword.
Die swartman het in 1964 die staat se hoofgetuie in die opspraakwekkende Rivonia-verhoor
geword waarin Nelson Mandela en ander aan hoogverraad skuldig bevind is.In die hofsaak is na
hom as “Meneer X” verwys.
Enige kommentaar op hierdie storie sal verwelkom word. Al wat ek van kapt van der
Westhuisen kan uitvind is; dat hy gedurende die tweede wêreldoorlog geinterneer is.
Ek wonder altyd wat van Henry, Johannes en hul suster Isabel Howell en baba-boetie
geword het? Hulle Vader – Oom Koos was ook ‘n polisie-offisier. Gedurende 1972 het
ek hom tydens ‘n geselligheid van die veiligheidstak gegroet, ek was ‘n junior luitenant
en wou nie met hom gesels in die geselskap van senior offisiere nie. Johannes Howell
het my as kind op ‘n dag ‘n twaksakkie vol albasters gegee, hy was ‘n paar jaar ouer as
ek. Snaaks dat mens sulke trivia soos albasters onthou!
8.2 POLICE MEMORIALS
Hier is ‘n paar polisiegedenktekens, ek glo daar is baie meer, die een van kapt. Van Heerden by
Van Wyksdorp is ook meer ondertoe. Groete, Jacques Greef.
POLICE MEMORIALS – SGT GERDA COETZEE2
The following is a list of Memorials erected in honour of certain individuals in the Police
Service. It was compiled from archival resources at the SAPS Museum in Pretoria and submitted
by Gerda COETZEE. It is not known if all the memorials are still extant.
Belfast, Mpumalanga - BERG-EN-DAL MEMORIAL IN BELFAST
First memorial erected in memory of the twelve Zarps who died in the Battle of Berg-en-dal on
27 Augustus 1900. Erected in 1935. Second memorial unveiled on 29 Augustus 1970. Erected in
memory of the civilians and members of the Zuid-Afrikaansche Republiek Politie (Zarps) who
were killed during the Boer War (1899 - 1901) in the Eastern Transvaal. The members who were
buried at the first memorial were re-interred at the new memorial. Members:
Lieut. F. W. POHLMAN, Sgt-Maj. T. A. PRINSLOO, Sgt-Maj. C. J. VAN BILJON, Sgt. T.
HALLETT, Sgt. W. H. J. HEARLY, Sgt. S. W. MALAN, Sgt. Z. J. MATTHYSEN, Sgt. C. J.
MOUTON, Sgt. J. J. PRETORIUS, Sgt. D. S. SMITH, Sgt. VAN DER MERWE and Sgt. D. N.
Reference: SAPS Museum - Archive reference: 6-8/1.
SOURCE: East Cape Genealogical Society Newsletter No. 472, May 2005.
Charlestown CHARLESTOWN POLICE MEMORIAL
A tribute to the police members who died in action on 6 May 19273. They were shot and killed
by the murderer SWART during an attempt to arrest him. Members: Captain ASHMAN, Head
Constable MITCHELL, Sergeant GROVE, Sergeant VAN WYK and Constable CROSSMAN.
References: The Nongqai, January 1929: 11-12; and January 1961:35.
Durban DARTNELL MEMORIAL IN DURBAN
A tribute to the founder of the Natal Mounted Police.
Major General, Sir J. G. DARTNELL. Unveiled: 15 April 1926.
References: Nongqai, May 1926: 372-374; and February 1932:125.
Fort Edward, Polokwane (Pietersburg) MONUMENT AT FORT EDWARD GRAVEYARD
On the road between Bandelierkop and Elim Hospital. In memory of Constable C. W. EAGLE,
who died from injuries received in an encounter with a lion. Died 10 October 1908. Erected by
the officers, NCOs and men of the Transvaal Police.
References: The Nongqai, October 1937: 963-964.
SAPS Museum - Archive reference 1-4/66 n
Grahamstown A MARATHON MEMORIAL AT GRAHAMSTOWN
Oud-sersant van die SAP Museum – werk nou vir ‘n museum in die Vrystaat. Gerda Coetzee is a former Sergeant
of the SAP attached to the SAP Museum.
Hennie Heymans obtained the duplicate of the official Board of Enquiry into the Muder of the Policemen at
Charlestown then held by Col Byrne from Col “Burn-the-Bastard” as he called himself – It and other artefacts were
sent from Durban to the SAP Museum during 1970 but was “mislaid” with other valuable items. (NB - Theft
remains a continious offence!)
To commemorate the victory of Kennedy K. McARTHUR (SAP) in the marathon race at the
Olympic Games in Stockholm 1912.
Reference: The Nongqai, May 1916:397.
SOURCE: East Cape Genealogical Society.
Newsletter No. 472, May 2005.
Greytown IMPANZA MEMORIAL TABLET IN ST. JAMES CHURCH, GREYTOWN
A tribute to the members of the Natal Police killed in action at Impanza during the rebellion on 4
April 1906. Unveiled: 23 April 1907.
Members of the Natal Police:
Sgt. E. T. N. BROWN, Lance Sgt. J. C. G. HARRISON, Trooper A. H. ASTON, Trooper J. P.
GREENWOOD and Trooper STEELE of the UDR, who was killed at Mt. Pokinyoni.
Reference: The Nongqai 1907-1910:26, 28, 49
April 1906. To the memory of:
Sgt. E. T. N. BROWN,Lance Sgt. J. C. G. HARRISON, Trooper A. H. ASTON and Trooper J.
P. GREENWOOD. Erected by their comrades.
Reference: The Nongqai, 1907:26, 28.
Jeppe, Johannesburg - GRANITE OBELISK AT JEPPE
Erected to the memory of Sergeants R. MANSFIELD and Neil McLEOD of Jeppe, who with
Detective MYNOTT were murdered by the notorious FOSTER Gang on 13 September 1914.
Reference: Nongqai, October 1918:489.
SOURCE: East Cape Genealogical Society Newsletter No. 72, May 2005.
Mahlabatini, Zululand - MONUMENT
A tribute to members of the Natal Police who fell at Mahlabatini during the Boer War on 28
April 1901. Killed: No 1292 Sgt LOCKE, No 1784 Lc Sgt COLLET, No 2339 Trooper
ALDWINCKLE (wounded seriously),No 1779 Trooper CAMERON, No 1837 Trooper
NELSON, No 2370 Trooper SALMOND (wounded) and No 1726 Trooper SMITH (wounded
References: The Nongqai (1910 -1911)
April 1910:456; 1907:27-28.
Pietermaritzburg - ISANDHLWANA MEMORIAL
Opposite the Town Hall, Pietermaritzburg. A tribute to the members of the Natal Mounted Police
who fell at Isandhlwana on 22 January 1879. Out of a total force of 34 members of the corps who
took part in this engagement, 25 were slain and of these, 23 were found lying around the body of
Colonel DUNFORD who was in command.
Newcastle Mounted Rifles:
Captain R. BRADSTREET, Quartermaster G. E. HITCHCOCK, Sergeant A. SWAN, Trooper J.
W. BARNESS, Trooper J. DINGELMAN, Trooper E. DIXON, Trooper C. GREENBANK and
Trooper A. MACAUSTER.
Pietermaritzburg - Natal Mounted Police
Corporal LALLY, Lance Corporal CAMPBELL, Trooper C. H. BANCO, Trooper C.
BENNETT, Trooper H. BERRY, Trooper E. BLAKEMAN, Trooper H. S. CAPPS, Trooper
CHADDOCK [from Helpmakaar] , Trooper T. CLARK, Trooper S. DANIEL, Trooper C.
DONEY, Trooper J. EASON, Trooper W. FLETCHER, Trooper S. GRANT, Trooper W.
HAYES.Trooper S. HUNTERTrooper W. INGRAM,Trooper T. MACRAE, Trooper C.
MEARS, Trooper P. NAGLE, Trooper H. NEIL, Trooper H. C. LLOYD, Trooper C. J.
LOUCHNAN, Trooper A. R. PARSONS, Trooper W. T. PEARSE, Trooper J. W. PLEYDELL,
Trooper T. POLLARD, Trooper F. SECRETON, Trooper J. W. N. SIDDALL, Trooper H. S.
SMITH, Trooper W. E. STIMPSON, Trooper S. THICKE, Trooper C. WHITE & Trooper H.
Interpreter N. N. C. ISANDHLWANA, Conductor J. P. ARCHBELL, Conductor F. C. DOYLE,
Conductor L. DU BOIS, Conductor KAMBULA, Conductor LEROUE, Conductor D. NOLAN,
Comm. L. H. BYRNE [Rorke's Drift], Comm. N. W. C. HLOBANE, Comm. C. A. POTTER &
Comm. Llewellyn LLOYD & Political assistant J. FERREIRA.
References: The Nongqai 1907-1910 (March 1910): 410; January 1922:4; February 1937:91.
Pietermaritzburg - IMPANZA MEMORIAL IN PIETERMARITZBURG
Memorial Brass erected in the St. Saviour's Cathedral, Pietermaritzburg. Unveiled: 18 Augustus
1907. Members of the Natal Police: G. ARMSTRONG, A. H. ASTON, E. T. N. BROWN, J. C.
G. HARRISON, S. H. K. HUNT & J. P. GREENWOOD who fell during the Native Rebellion in
References: The Nongqai 1907 - 1910:254
Swakopmund, Namibia - COMMEMORATIVE TABLET IN SWAKOPMUND4
In memory of the crew of a police helicopter who died on 21 April 1966 when their aircraft
crashed into the sea at Terrace Bay. Members: Lieut. T. J. WINTERBACH,Sgt. H. J. MORTON,
Const. Dirk BRAND, Civilian Mr. P. J. HOLMES & Civilian Mr. D. BERNHARDT.
Unveiled: 26 July 1967.
Reference: Sarp, November 1967:54.
Town Hall, Umtata - COMMEMORATIVE TABLET (MARBLE)5 A tribute to the
policemen who fell during the revolt in Johannesburg, March 1922. To the memory of:
Const C. J. F. DU PLOY, Const. P. J. SMIT, Const. C. J. SWANEPOEL & Const. D. J. VAN
I will place a photo that appeared in the police magazine, SARP.
I have taken a photo of the marble tablet in Umtata. Const CJF du Plooy was a brother of Maj-Gen HJ du Plooy.
Reference; The Nongqai, November 1952: 1197
Umtata - CAPE MOUNTED RIFLES AND 1st. SAMR GREAT WAR MEMORIAL AT
MARKET SQUARE, UMTATA
To the memory of the men who laid down their lives in the Great War of 1914 - 1918.
Unveiled: 4 August 1923. 1st. SA Mounted Riflemen:
Capt. E. K. GRANT, Capt. A. M. LASCELLES, Lieut. T. A. ARIS, Lieut. C. B. CLARKE,
Lieut. F. L. NORTHWAY, Lieut. I TRELFELL, RQMS: G. G. MACDONALD, SSM: C. J.
KENNEDY,Sgt. B. G. W. CLARK, Sgt. F. C. J. BADDERLEY, Sgt. A HALLORAM, Sgt. J.
TWYNAM & Sgt. J. A. VERNER.
Unveiled: 4 August 1923.
Hos-Sgt. C. M. COLLIER, Hos-Sgt. A. GILLANDERS, Hos-Sgt. P. NOLAN, Corp. P. HOWE,
Corp. G. SINCLAIR, Lance Corp. R. TWINE, Rfmn. F. A BRAUN, Rfmn. C. L. FULLER,
Rfmn. N. FYNN, Rfmn. P. J. KIRK, Rfmn. B. R. L. KOBUS, Rfmn. W. C. P. KOBUS, Rfmn.
A. LAMMAS, Rfmn. G. LINDSAY, Rfmn. R. F. PFOHL, Rfmn. E.V. PINNOCK, Rfmn. G. H.
ROYCROFT,Rfmn. J. G. SHORT & Rfmn. P. D. VENTER.
CAPE MOUNTED RIFLES AND 1st. SAMR GREAT WAR MEMORIAL AT MARKET
Unveiled: 4 August 1923. 2nd SA Mounted Riflemen:
Sgt. H. H. MASSEY (SA Horse), Sgt. K. K. J. KENNEDY, Corp.D. M. DUNBAR, Trooper J.
H. ALLEN, Trooper E. T. BRENNAN, Trooper T. E. C. MORIARTY & Trooper A. REED.
The names of black and coloured members of the old Cape Mounted Rifles also appear on the
memorial, but were not published in the Nongqai (see reference below).
Reference: The Nongqai, October 1923:587 - 588,641.
Van Wyksdorp, district Oudtshoorn - OBELISK OUTSIDE VAN WYKSDORP,
A tribute to Captain B. M. VAN HEERDEN who died in action when he was shot and killed by
the murderer, Piet MATTHYSE on 30 December 1946.
Reference: Sarp, September 1974:27.
Ventersdorp - COMMEMORATIVE TABLET IN THE POLICE STATION AT
A tribute to Constable Bart HARMSE, who died in action during a shooting incident which took
place at Ventersdorp in January 1958.
Unveiled: November 1958 by his
Reference: The Nongqai, January
SOURCE: East Cape Genealogical
Society Newsletter No. 72, May 2005.
8.2.1 Photo’s of Memorials: On
the left the SAP memorial at
Swakopmund. More will bepublished
8.3 ZARP’s en BERG-ENDAL – Peter Wood BHA &
Die geskiedenis van die Geheime
Politie van die Zarp’s lê ons as
polisiemanne en inligtingsmense na
aan die hart! Deur ‘n ou vriend, prof
Deon Fourie, het mnr Martiz
Spaarwater met my kontak gemaak.
Ek het hom natuurlik geken! [Ons ‘ou’
veiligheidstakmanne het altyd geweet
wie is wie in Pretoria.] Ons het
kopstukke oor die Zarp’s en die Geheime Politie [GP] gesels. Brig-genl Gerhard Kamfer het sy
doktorsgraad oor die GP geskryf. Die titel van sy verhandeling is in Nederlands, maar in
Afrikaans vertaal, lees dit: “Om ‘n skerp oog in die seil te hou.” Dit is ‘n opdrag wat mnr HC
‘Manie’ Bredll op ‘n verslag geskryf het. Daar is natuurlik heelwat innovasies deur die GP
ingebring – bv die neem van foto’s van Britse stellings edm. Lede van die ZAR se staatsartillerie
is ook aan die GP gesekondeer – kapt Heinrich en kapt Mike du Toit (nie familie nie) was
soldate wat gehelp het met die inwin van inligting, ook buite die landsgrense. Die kmdt-generaal
van die Boere het nie veel van inligting gedink nie. Die taak is onder leiding van adv JC Smuts,
prokureur-generaal, en Tjaart Kruger gedoen met Manie Bredell - later is Manie Bredell die
veiligheidsadviseur van die ou President. Koll Bredell en Du Toit is later beide hoof-adjunkkommissarisse van SA Polisie. Hier is mnr Spaarwater se versoek wat ons met graagte plaas en
ek sal bly wees indien daar vriende is wat sal reageer:
Beste Hennie, Lekker gewees om met jou te kon gesels oor ons interessante en inspirerende
verlede. My knelpunt is basies die volgende:
My groot-oom (oupa Pieter Spaarwater se broer) Hendrik Johannes Spaarwater, staan op die
Dalmanutha-gedenkmaal by Belfast aangeteken as synde daar gesneuwel. Volgens die aansoek
vir die toekenning van die DTD aan hom sowel as vir die lint vir verwonding, het hy as 'n lid van
die Wakkerstroom-kommando op 22/24/25 Mei 1900 (of 1901 - baie onduidelik in die
dokumente) by Amersfoort gesterf - 'voor redden van de kannonnen en andere dienste', sê die
sitaat. Ons het geen aanduiding dat hy ooit by 'n polisie-eeheid betrokke was nie - na beste wete
was hy sy lewe lank 'n boer iewers in die Wakkerstroom-omgewing. Was daar dalk kommandolede, spesifiek van Wakkerstroom, by Berg-en-Dal betrokke? Staan die datums van geboorte en
sterfte dalk op die gedenkmaal? Laas toe ek daar was het ek nie na die datums opgelet nie.
Volgens alles wat ons weet was daar nie meer as een Hendrik Johannes in die ABO of selfs in
die land nie. Die groot-oom het egter 'n dogter gehad wat hulle, eienaardig genoeg, ook Hendrik
Johannes gedoop het. Is ek reg om te sê dat daar nie sprake kon gewees het van vegtende
polisievroue in daardie dae nie? Ons weet niks van die vroulike Hendrik Johannes se verdere
'n Ander eienaardigheid is dat groot-oom Hendrik ook gesiteer word vir deelname aan 'n insident
waarvoor my oupa Pieter gesiteer was vir sy DTD, naamlik dat hy die gewonde kmdt J.A.
Joubert in Amersfoort onder vyandelike vuur na veiligheid gebring het. 'n Beskrywing van
hierdie insident staan in 'Onze Krijgsoffisieren' van Engelenburg en Oost, 1904, op p 122,
waarna ook in die motivering vir my oupa Pieter se DTD verwys word. Daar was nog nooit
enige sprake daarvan dat oom Hendrik by daardie gebeure betrokke was nie.
'n Mens moet natuurlik in gedagte hou dat die DTD en oorlogsmedalje eers in die vroeë 1920s
deur Jan Smuts ingestel is en dat die mense wat die aanbevelings op daardie tydstip gedoen
het, klaarblyklik nie by die insidente betrokke was nie. Smuts het sterk gevoel oor die
noodsaaklikheid van die toekennings en 'n mens kry die indruk dat die bittereinders en
verwondes/gesneuwelsdes amper teen wil en dank erkenning moes kry - waarmee ek dit
natuurlik volledig eens is - al was die omstandighede van hulle prestasies teen daardie tyd nie
meer altyd ewe duidelik nie. Ek vermoed groot-oom Hendrik s'n was dalk so 'n geval. Daar sou
teen daardie tyd ook uiteraard op tweede- en derdehandse vertellings en getuienis - ook van die
gedekoreerdes self, lyk my - staatgemaak moes word. Verder word soms 'n donshael-benadering
gevolg, soos my oupa wat aangedui word as dat hy aan omtrent tien genoemde veldslae
deelgeneem het, en dan volg 'en overal'! Wat oom Hendrik betref, word ook talle
gevegte/veldslae genoem (sommige waarvan ek met beperkte kennis vermoed selfs na sy dood
plaasgevind het!), met die afsluiting 'en elders in Transvaal'. Miskien maar net tekenend van hoe
dit in 'n onkonvensionele oorlog gaan.
Kan jy dalk die mense eien op die foto van 'n groep burgers by jou stuk uit die polisie-publikasie
wat Deon Fourie aan my gestuur het? Op wat ek gekry het, is dit te klein - ek kan nie eers die
onderskrif daarby lees nie. Ek sal dit hoog op prys stel as jy dalk lig kan werp op die
omstandighede van oom Hendrik se betrokkenheid by Berg-en-Dal. Is daar goeie rekord van
die polisie-eenhede wat betrokke was en wat Hendrik Johannes Spaarwater dalk aandui?
Jammer oor my lang asem, maar dis darem langasemgoed waarvan ons praat. Sien uit daarna om
een of ander tyd 'n bietjie (of baie!) met jou te kan gesels. Beste groete, Maritz Spaarwater.
Kollegas – Ons sal bly wees om inligting mbt hierdie aangeleentheid te ontvang.
Dear Peter Wood – please have a look at this matter when the Boksburg Historical
Association visits this monument on the 28th of August 2010. Could you please obtain a
clearer photo of those Zarp’s. Any information will be welcome!
8.4 Kamele in die polisie - Staan oor.
8.5 Natal Police Mascot - REGIMENTAL PET
The Natal Police regimental
pet was a young zebra, named
"Jan". The animal was a
picturesque feature on many
parades. Unfortunately, "Jan"
met an untimely death. Early
one morning she broke out of
her stall at headquarters and
got away. After a week
reports were received that a
zebra had been seen in wild
country near Table Mountain
steps were taken but in the
meantime natives had killed
her. Four natives were fined
for the killing; the native
chief of the district had
warned his men not to molest
the strange animal reported as
wandering in his location, in spite of which, "Jan" did not escape being killed. [Wood, 1962: 67]
8.6 SAP King’s Rest - Staan oor
8.7 Natal Police Memorials - Major AA Wood (Natal Police)
MEMORIAL TABLETS: In St. Peter's Church, Pietermaritzburg, the oldest church in the city,
there is a memorial tablet to those members of the Natal Mounted Police who fell in the Zulu
War of 1879. In St. Saviour's Cathedral, also in Pietermaritzburg, there is a memorial tablet to
those officers, N.C.O.s and troopers who were killed in the 1906 Natal Rebellion.
There are also monuments at Isandhlwana and Impanza.
At the main entrance to Grey's Hospital, Pietermaritzburg, there is a brass tablet which reads:
"In memory of members of the Natal Police and 2nd Regiment, South African Mounted
Riflemen, who gave their lives during the Great War 1914-1918. Erected by their Comrades."
MEMORIAL AT ST. JAMES' PARISH CHURCH, GREYTOWN, NATAL On 23rd April,
1907, the unveiling of a brass memorial tablet erected by public subscription in St. James' Parish
Church, Greytown, Natal, to the members of the Natal Police killed at Impanza, and to Trooper
Steele, U.D.R., killed at M'Pokinyoni, who were killed during the Natal Native Rebellion, 1906.
Officers of the Natal Police and the Umvoti Mounted Rifles, a detachment of the Natal Police,
Commandant Nel and a squadron of the U.D.R. and Lieutenant Baker with a party of school
cadets were present. Canon Pennington, the vicar, conducted the service. Colonel Duncan
McKenzie, Commandant of the Militia, unveiled the tablet by removing the Union Jack by which
it was covered. The names of the Natal Police killed were Sergeants Brown and Harrison, and
Troopers Aston and Greenwood.
Col. McKenzie said he would not dwell upon the circumstances of their deaths, now matters of
history; the men died as soldiers; they were here not to mourn but to do honour to their memory,
and to keep it green amongst the community as an example of patriotism and devotion to duty.
He formally delivered the tablet, for safe keeping, to the vicar of the parish. The service
concluded with the singing of a verse of the National Anthem.
NATAL POLICE LOYAL TO THE END - THE END OF AN ERA At the annual reunion of
the Old Comrades Association in 1961 a message to the Queen was unanimously agreed upon. A
copy of this loyal address in full colour has been made and will be presented to the Old Museum
House, Durban. The original address, on parchment, fourteen by twenty inches, was handed to
Sir John Maud, the British Ambassador in the Republic, for transmission to Her Majesty. The
HER EXCELLENT MAJESTY QUEEN ELIZABETH II
BY THE GRACE OF GOD, OF THE UNITED KINGDOM AND NORTHERN IRELAND,
AND OF HER OTHER REALMS AND TERRITORIES, QUEEN HEAD of the
COMMONWEALTH, DEFENDER of the FAITH
WE THE MEMBERS OF THE NATAL MOUNTED POLICE AND NATAL POLICE OLD
COMRADES' ASSOCIATION ASSEMBLED AT DURBAN, NATAL, FOR OUR ANNUAL
REUNION, send our deep regret that we are no longer legally YOUR MAJESTY'S subjects.
We respectfully send to you our heartfelt thoughts for the continued happiness of YOUR
GRACIOUS SELF and all the members of the ROYAL FAMILY.
We, as a corps, served THE CROWN from the year 1874 when the NATAL MOUNTED
POLICE was formed until the year 1913 when, by the ACT of UNION, the name NATAL
POLICE ceased to exist. Subsequently, however, many of us served 76 in World War I and in
World War II and we have always been YOUR MAJESTY'S loyal subjects.
Our treasured past associations will always be in our hearts and minds, and we will pray for the
welfare of YOUR MAJESTY and all your subjects in the COMMONWEALTH.
Now old in years we look back with pride to the time when we served the MONARCHY, the
EMPIRE, and the COMMONWEAL TR.
GOD BLESS YOUR MAJESTY
Durban 3rd June, 1961
A. C. SPARKS Lieutenant-Colonel, Chairman Natal Police Old Comrades' Association.
[Wood, 1962: 73 - 76]
We can all identify with Maj AA Wood and his loyalty to the Crown. Likewise I am loyal
to the old South African Flag and our old national symbols, not that I am disloyal to the
new South Africa! It is extremely difficult to change one’s allegiance when one was
brought up in a ‘fighting police’ with strict military traditions. [Do you still remember in
the SAP College how one had to stand at attention when outside and the bugle (later
siren) called when the flag was lowered at sunset? There is no price on loyalty or
8.8 Port Elizabeth: “Vroud-ou” - Ron Aylward
Port Elizabeth het sy bes probeer om sy naam gestand te doen - ja-nee, die wind het mistroostig
geloei om die hoeke en deur die splete, en het papiere en stukke plastiek
laat tol - straataf - in die lamplig. Toe die reën in slierte begin neerdaal
het dit die huppelende, swaaiende afval in hul flug gestuit en dit plat op
moeder aarde vasgepen. Bome en struike het woes gewip, gebuig en
geswaai onder die aanslae van die genadelose elemente. Geen nugtere
mens of selfs dier het hulle op straat gewaag nie - net die stille, getroue
konstabel het trots sy rondediens verrig ten spyte van sy karige salaris,
terwyl hy hom moes inspan teen die krag van die storm wat ysig om hom
gewoed het. Hy het uit ondervinding geweet dat die kriminele element
dit verkies om in sulke weer tot aksie oor te gaan en alles wat onwettig is
aan te vang.
Ek, nr 31260 (v) Konstabel R F Aylward, was ook met ak-diens vir die nagskof, met Sers. 'Perd'
Olivier, 'n lang lenige man wat reeds deur diepe waters gegaan het in die lewe. Hy het sy
bynaam gekry asgevolg van sy bles wat sy gesig baie lank laat vertoon het (Ek moes by hom
aangesteek het dat my eens krullebol nou so blink van bo). Ek was op daardie stadium maar al
te bly dat ek nie buite diens moes verrig nie, alhoewel my simpatie werklik uitgegaan na daardie
manne wat noodgedwonge buite na almal wat knoes in hul huise verkeer het, se welsyn moes
Na selle-besoek en 'boeke-vat', het van die ouens wat gesorg het vir vroeg afgaan hul arrestasies
begin inbring: nagpas, dronk, oproerige gedrag, raas en skreeu op straat (ek weet nie juis hoe
hulle andersinds in daardie wind kon gesels nie), en soos dit soms vir my lyk, sommer vir 'lelik
op straat en 'refuse to fight''. Die twee klagtes wat nooit lekker by my gesit het nie was nagpas en
besit van drank deur swartes, terwyl selfs die slegste skollie vrygestel was daarvan. Daar was
soms ook arrestasies vir huisbraak, besit van vermoedelik gesteelde eiendom of aanranding met
die doel om ernstige l.l. te berokken. Nadat al die klagstate en RAA, SAP 22, Selregister en
VB-inskrywings gemaak was en die prisoniere na hul selle geneem was, kon ons ontspan. Ek
het begin om die Hofregisters gereed te kry, en Sant Olli kon so effe terugsit om sy 'oë te laat
rus'. Skaars vyf minute later bars die geveerde ak deure oop en die swart vrou skree: "Help,
Sant Olivier vlieg op aandag terwyl ek byna van my stoel af val van skone skrik, en die sersant
roep uit: "Wat de h-l maak jy nou"? Die swart vrou storm binne tot by die toonbank. Sy het
haar buik styf vasgeknel, haar oë was wyd oop en blink van die trane; "Samblief, meneer, die
'baby'!". Sersant Olivier het skielik so wit geword dat ek bevrees was dat hy 'n oorval gaan kry,
en ek het oop mond op my stoel vasgenael bly sit. Uiteindelik kry die sersant dit uit; "Gou,
Ronnie, kry haar agter in 'n sel". Dit het die gewensde uitwerking gehad en ek het haar gou
hand-om-die-lyf na 'n sel geneem, waar sy haar tuisgemaak het op 'n selmatjie. Ek het gou
komberse gaan haal en het sommer ingeloer en gesę; Sersant kan maar kom, sy lę in die sel".
"Ek probeer net gou die DG kry. Vat sommer van daai ou handdoeke daar in Reuben Volker se
kantoor ook saam", het hy gesê.
Terug by die sel het ek die komberse bo-oor die 'pasiënt' gegooi en het sy toe heel kalm
opgemerk; "Ek hoor die oubaas hy sę vir jou Ronnie?". Ek het gesę "Ja, my naam is eintlik
Ronald, maar almal noem my Ron of sommer Ronnie". Sy het toe verneem of ek dalk 'n emmer
warm water, seep en 'n waslap in die hande kon kry. Ek het gaan soek en het uiteindelik maar 'n
brand-emmer gekry en dit met blouseep en 'n potskuurder in Reuben se heiligdom uitgeskuur.
In die hoek het 'n groterige blink kan met lou water gestaan wat ek kon benut. Op pad na sel met
die water, seep en 'n stuk ou handdoek, was daar meteens 'n luide gil. Met 'n "Kom ‘sant!" in die
gang af het ek my teruggehaas. Sy het op haar rug gelę met ontblote onderlyf terwyl 'n klomp
vloeistof uit haar geloop het. Ek was onmiddelik so naar dat ek iets kon oorkom. Ek het gedink
aan die vloeistof wat uit Jesus se wond gevloei het nadat hy gesterf het, en het vervaart na die ak
gehardloop en vir die sersant geskree; "Kom, sant, kom asseblief gou. Sy het oopgebars en daar
loop 'n klomp water uit. Ek dink sy gaan dood"!! Hy het net gelag en gesê dit is normaal en dat
ek maar daar by haar moet gaan wag, die DG was glo op pad. Ek het my toe maar ewe gedwee
buite voor die sel gaan plaas nadat ek vinnig ingeloer het om te sien of sy nog lewe. Sy het
heeltemal rustig op haar sy onder die kombers gelę en het hard asem gehaal. 'n Paar maal het sy
taamlik hard gesteun, maar andersinds was sy rustig.
Ek was net van plan om 'n draai te gaan loop toe daar 'n redelik harde geluid uit die sel gekom
het. Ek het besluit om net vinnig in te loer om te vergewis dat alles in orde is, en terselfdertyd
gewonder waar die DG vertoef. Die vrou half op haar hurke gesit en het weereens hardop
gekreun. My hare het meteens regop gaan staan terwyl my hart skielik stilgestaan het toe ek
merk dat iets aan die gebeur is... Sy het half gegil; "Kom, Ronnie, Vang"! Ek het verdwaas
vorentoe gestrompel met uitgestrekte arms en Ronnie het "GEVANG"!!! Ek was as te ware op
'auto pilot', en niks het tot my deurgedring nie. Ek weet net dat ek die skurwe kombers se hoek
gebruik het om die nuwe gesiggie skoon te vee van alles wat daaraan gekleef het. Ek was naar
en tog eienaardig opgewonde totdat die DG instap en beheer oorneem. Toe het ek uitgeharloop
na die leë sel langsaan en daardie bak aangehang en toegespreek terwyl ek van al my opgehoopte
pyne en frustrasies ontslae geraak het. Gelukkig was my moue nog opgerol van emmer was,
maar ek het my arms gaan skrop tot hulle rooi was. Die vrou se familie haar intussen, met die
DG se toestemming, kom haal met 'n huurmotor. Blykbaar het hulle navraag gedoen terwyl ek by
die sel besig was.
Moontlik was my gesig netso rooi toe ek terug in die ak kom, want die DG het my pols geneem,
na my hart geluister en toe met 'n strak gesig en 'n vonkel in sy oë gesę dat ek dit sal oorleef.
Ek was so verleë soos kon kom en het net gevra dat hulle asseblief alles doodstil moet hou. Die
DG het met saamgepersde lippe en effens geboë hoof vertrek nadat hy gesê het, 'Bye Sarge, bye
nurse!' Ek was te lam om te reageer en kon hom net half vererg agternastaar.
Sowat 'n week later het ek middagskof gewerk toe 'n netjiese dame met 'n bondeltjie in haar arms
by die klagtekantoor opdaag. Ek het toevallig aan die anderkant van die blanke afskorting
gestaan toe sy vra om konstabel Ronnie te spreek. Toe ek om die afskorting loer het my 'pasient'
daar gestaan met 'n breë glimlag op haar gesig en gesę; "Ek het net gou Ronald vir jou kom
wys". Ek was taamlik uitgeboul en kon net stamel; "Dankie, hy lyk mooi". Nadat sy weg is, het
Sers Olivier met geboë hoof gesit en klankloos geskud soos hy lag. Ek kon maar net verleë vir
hom beduie dat die hele petalje net daar 'n stille dood moes sterf. En dit het! Dankie ou Sarge, ek
sal altyd weer vir jou 'cover' oor die matrosie in die spoelbak. Groetnis, Ron Aylward.
• Dankie vir die “nuwe” Afrikaanse woord: vroedou (manlik) – vroedvrou (vroulik).
8.9 Die Victoriakruis en die SAC – Drie Ontvangers.
8.10 MURDER SO FOUL AT
LAUCHHAMER - (BY CHIPOW)
Here below is a photo of the grave of
Constable Gold in Germany:
graves a report from Charles Ross: Good
Day All, Attached find an update on the
South African War (Anglo Boer War) as at
31 July 2010 for your information. Yours
Aye, Captain (Navy) Charles Ross (Ret)
Secretary of the South African Agency
8.11 Anglo-Boer War Graves
Dear Charles, We have many old and
young Police Veterans across the
country and internationally who are
interested in Police History. Please
keep us up dated with any police
related graves. Keep up the splendid
work!! We have members of the
SAP Brigade that died all over – one
died in Poland when a train carrying
POW’s was attacked by the RAF.
There is interest amongst former
For friends interested in Anglo-Boer War
8.12 Rhodesië: SAP Basis Vic-valle – Luit-genl JG Le Roux Stemmert
Hennie, Ons het op 7 en 8 Augustus 2010 besoek by die Victoriawaterval aan die Zimbabwe
kant afgelê. Ons het oornag in die Zambezi River Lodge. Dit is ongeveer 4 km wes van die
Valle. Dit is ‘n groot en
netjiese Lodge wat aan
eienaars in die buiteland
behoort. Daar was baie min
besoekers behalwe ons
groep wat uit 41 bestaan het.
Ons het daar verneem dat
die Fifa sokker hulle toeriste
Die SAP basis bestaan nog.
Soos ek kan onthou is dit in
1968 gebou. Brig Hendrik
Mouton was die eerste
kompanie bevelvoerder en
dit is ook daardie tyd
gebou. Al wat oor is van die
basis is die FSM hutte
(sinkgeboue), die radiotorings en die omheining. Tans is dit ‘n “army camp”. Die aanloopbaan
langsaan die basis word nie meer gebruik nie en die vastevlerk vliegtuie wat toeriste oor die
Valle gevlieg het, is ook nie meer daar nie. Die omgewing rondom die basis is in erwe opgedeel
en dit is nou ‘n woongebied. Daar is genoeg plakkerhutte om ons aan ons eie plakkers te laat
dink. Die basis is in ‘n proses om verskuif te word. Dit sal heeltemal buite die woongebied
Die hele dorp by die Victoriawaterval is erg vervalle. Die inwoners is verarm en probeer hulle
ware aan die paar toeriste wat nog daar kom verkoop. Volgens ek daar kon verneem kom
besoekers nie meer in groot getalle daar nie, weens die politieke omstandighede. Hulle kan ook
nie mediese en ander versekering bekom tydens besoek in Zimbabwe nie. Aan die Zambië kant
is baie toeriste en dit gaan goed daar.
Ek het probeer navraag doen oor die destydse oorlog daar. Niemand kon vir my vertel dat die
SAP daar diens gedoen het nie. Dis darem al 35 jaar gelede wat ons daar onttrek het. Groete, Le
8.13 SPESIALE WAGEENHEID6
Die Spesiale Wageenheid is gestig in 1965. Sedert daardie tyd is daar geen bydrae aan die SARP
gestuur nie. Graag wil ek nou ons brokkie nuus maandeliks plaas, aangesien ek voel dat ons nou
'n permanente eenheid is, en daarby ook 'n belangrike een. Daar is seker baie min lede in die
Mag wat nie weet wat die pligte en werk is van die Wageenheid nie.
Ek vooroorloof my om te se dat die Wageenheid seker een van die belangrikste pligte verrig wat
in die katagorie van die uniform-afdeling val. Die dienste sluit die volgende pligte in: die veilige
bewaking van die Eerste Minister, Staatspresident en Minister van Justisie. Hierdie drie
hooffigure van ons land se wonings word dag en nag bewaak. Veral gedurende die nag wanneer
hulle hul nagrus geniet, en die Veiligheidspolisie hulle skof voltooi het. Elke lid van die Spesiale
SARP 1968-10 pp 33 & 35.
Wageenheid besef die groot verantwoordelikheid wat op
horn rus. Deur hierdie verantwoordelikheid toe te pas,
word dissipline ten strengste gehandhaaf. Elke lid besef
ook deeglik dat indien iets met een van hierdie drie figure
gebeur, aIle oe van die publiek en medelede op hulle
gerig sal wees met vraagtekens.
Ons bevelvoerende offisier is maj. J. G. Roux. Hy het
leiding geneem in 1965 toe die Wageenheid gestig is,
maar was van 1960 met die pligte belas wat betref die
bewaking van bogenoemde drie hoofde van ons land.
Luit. R. P. During is tweede in bevel. Die volgende
adjudant-offisiere is ook hier gestasioneer: a.o.'e Benade,
Smith en De Wet. Laasgenoemde het ook die eksamen tot
offisiersrang geslaag en sal eersdaags met die
Makoukursus begin. AIle sukses met die opleiding.
Wat die sersante betref, kan die Wageenheid spog met die produkte van Namakwaland.
Ongeveer die helfte van die sersante was al op Alexanderbaai en omgewing gestasioneer. Hulle
is as volg: Serse. A. J. Muller, C. L. Kalis, H. A. Nicolls, Jack Tredoux, en laasgenoemde asook
skrywer van hierdie nuus is sers. J. H. van Wyk. Die ander sersante is J. N. R. Botha, J. F. R.
Jordaan, P. E Hauman, J. P. Viljoen, P. P Odendaal, D. M. Hechter en N. C. Warrington.
Ek beskik oor duisende boeke, skersnitte, foto’s en dokumente. Ek het die storie oor die
SWE se skouerflits deur genl RP During iewers verkeerd geliasseer! Indien iemand kan
help met die feite oor die skouerflits sal ek dit waardeer!
8.14 Natal Police, SA Police Van Reenen
When reading the old Nongqai’s one sees
that Sergt (later Major) AA Wood7 was the
Station Commander of the Natal Police at
Van Reenen in Colonial times. This was
also a border station between the Natal
Colony and the Free State Republic. Here is
an excerpt from Major Wood’s book: Natal
Past & Present about Van Reenen: “SOUTH AFRICAN DUTCH. In the closing period of the
South African War, and in the following years I had many contacts with the Dutch farmers, now
commonly termed Afrikaners. In Natal they were quiet hospitable people and with very few
exceptions showed no bitterness about the war. Very late one afternoon, on the Natal-Orange
Free States border, a long way from my police camp at Van Reenen Pass, I met a Dutch farmer,
who immediately invited me to stay at his farm nearby. When he showed me into the best
bedroom at the farmhouse, I protested; a "shake-down" would do for me. But he insisted and
said, “Many tame sheep can sleep in one kraal," intimating that he and his family of a number of
children could sleep together. On leaving the next morning he said, “I may see you again; one
cannot say, 'Spring I shall not drink at thee again'." A comparatively young man, he evidently
His nickname was “Tickbird”.
was somewhat of a philosopher.
On another occasion I found myself halfway down the Mtintwa Pass in the Ladysmith District
in gathering darkness; I was again many miles from Van Reenen and had I not been down the
Pass before, but my horse had; I gave him his head, as he evidently knew something; with
quickened pace he turned off the road and brought me to a gate; within a very short time we
arrived at a farmhouse which was quite invisible from the road. The Dutch farmer welcomed mewould I stay the night? Again I was given after a meal, a spacious bedroom. His family had
already retired for the night. In the morning whilst waiting for breakfast in the "sitkamer"
(sitting-room), in trooped the children-six or seven of them - from the age of three or so, and in
turn solemnly shook hands with me.
Certainly in those days (it was in 1909), they were a courteous, kindly people, and for that
matter, they are so today. The racial tension is largely brought about by politicians with
nationalist ambitions. Extremists arouse high feeling and distrust. This also applies to the African
people in cases in which personal ambition and the lure of power become a dangerous factor in
the would-be leader.” [Maj AA Wood, 1962: 65 -66.]
8.15 Natal Police HQ Alexandra Rd,
This beautiful Victorian Building in
Alexandra Rd, Pietermaritzburg, was occupied
by the Natal Police during 1891. Upon the
disbandment of the SAMR the building
became the Natal Divisional HQ of the SA
Police during 1921. It is still used as a police
station today! The rickshaw has long gone but
the guns remain.
17 Augustus 1982 – Ruth First sterf in Mosambiek toe sy ’n briefbom oopmaak.
18 Augutus 1863 – Die ZAR se eerste Staatskoerant word gedruk.
19 Augustus 1934 – Hitler kry mandaat by 38 mil Duitsers om titel Fuhrer aan te neem.
20 Augustus 1940 – Dr Leon Troski word in Mexiko vermoor.
21 Augustus 1998 – Oudpres PW Botha word skuldig bevind in die streekshof te George omdat
hy versuim om voor die WVK te getuig.
22 Augustus 1952 – Die Ossewabrandwag ontbind na 13 jaar.
(Nuusdagboek: Wallis 2000 pp 246 - 251.)
9.2 Die Boekrak
9.2.1 Luit-kol William Marshall het kom kuier en het die volgende boek wat hier afgebeeld word
aan my geskenk. Dit is ‘n boek waarop ek baie trots is, want een van ons voormalige
kommmissarisse, genl-majoor RJ ‘Bobby’ Palmer was tydens die tweede wereldoorlog aan
hierdie Divisie betrokke. Die boek is ‘n aanwins vir enige polisieman of soldaat se boekrak.
William het vir my ‘n epos gestuur met sy kontak besonderhede.
Hennie, My boek kos R250.00 sonder posgeld en kan by my bestel word. Stuur â&#x20AC;&#x2DC;n epos na
mechinf@netactive.co.za Dan stuur ek die bank besonderhede en ek pos die boek. Groete,
Graag vestig ek die aanddag van ons Veterane en oudlede op die Servamus. Teken gerus in op
die Servamus. Brig Lamprecht se artikels oor die reg is steeds puik!
9.3 Resensie: Trou tot die Dood toe â&#x20AC;&#x201C; Johan van der Merwe
Beste Hennie, Ek het Dinsdag die boek van genl Johan van der Merwe gelees: Om te begin, moet
ek ongelukkig ernstige kritiek teen die genl Van der Merwe se skryf/vertelstyl uitbring: As
stoere gesinsman behoort hy te weet dat ons sekere verpligtinge in die huis het en nie heeldag
met ons neuse in 'n boek kan sit nie! Die Generaal se vloeiende en boeiende styl laat mens net
nie toe om jou vinger op 'n plek te plaas waar jy 'n breek kan neem om jou huislike pligte na te
kom nie! So, ongeag en nieteenstaande dreigemente van sonder kos en slaapplek gaan, lees mens
onophoudelik tot bladsy 426 waar jy skielik teen die oud-kommissarisse vaskyk!
Die boek is soos ons genl Van der Merwe ken: Saaklik, eerlik, op die man af, geloofwaardig.
Gebeure wat Suid-Afrika gevorm het tot waar ons tans is, word behendig deur genl Van der
Merwe behandel. Kommentaar is eerlik en ter sake en dien om 'n volledige agtergrond te skep
waarteen besluite en optrede evalueer kan word. Anders as ander soorgelyke boeke, is hierdie nie
'n egosentriese verheerliking van 'n selfaangestelde messias nie. Ons kry die geleentheid om ons
eie oordeel te vel oor mense en gebeure.
Die morele vrae rondom sekere dade van 'n baie klein aantal lede, word soms direk en verder
indirek aangespreek. Die behoud van die hoogste morele oorwegings en waardes deur genl Van
der Merwe, was vir my 'n riem onder die hart. Dat hy hom tog aan die kant van diĂŠ geskaar het
wat, gelei deur opruiende toesprake van politici en dubbelsinnige opdragte, naderhand aanklaer,
regter en laksman geword het, onderstreep net die besondere insig en karakter wat van hom 'n
groot leier maak. Hy ondersteun daardie persone omdat hy begrip het vir die feilbare mens. (Die
'death squads' in Suid-Amerikaanse lande, is ook gelei deur hul 'geloof' dat hulle doen wat reg is
en dat die normale reg nie vinnig of voldoende genoeg geskied nie. Ongelukkig is ook daar
gevalle maar mense soms ook bloot om kriminele redes opgetree het.)
Die boek bevat ook ligter oomblikke. ET se beroemde groen onderbroek (is dit 'n 'Brand Name'
want sommige rugbysplers het ook een daarvan), Boesak se spraaksaamheid, of gebrek daaraan
en genl Johan Fourie se metode om 'n sterk saak daar te stel, bring 'n glimlag op.
Hierdie is 'n puik boek wat 'n besliste bydrae tot die vaslegging van die geskiedenis van SuidAfrika lewer. Almal behoort dit te lees en selfs my goeie gade het dit nou aangedurf. Willem
10 NUUS VAN HEINDE EN VERRE
10.1 Nuus uit Kwazulu-Natal: TERUGVOERING OOR
MAAND BRAAI - DURBAN
Die braai vir oud
polisie kollegas het op Vrydag 13 Augustus 2010 plaasgevind. Daar
was heelwat oud vriende te sien en enkele fotos getuig van die goeie gees waaronder die manne
hulle vleisie braai. Die wyshede waarmee die manne darem vorendag kom sal net hulle weet, Die
volgende braai sal weer op 10 September 2010 te Pinetown plaas vind. [Foto 1: Frans Wilmans
en Dana Kruger. Foto 2: Frans Wilmans, Rudy van der Merwe & Eric Moolman. Foto 3: Jimmy
NAAMLYS HIERMEE: Boet Nel, Frans Tereblanche, Schalk (Pine) Pienaar, Chips van Rooyen,
Frans Wilmans, Eric Moolman, Jimmy Henderson, Dana Kruger, Rudy van der Merwe, Jan
Beneke, Nic Pretorius, Rodney Hilligan, Reinier du Rand en Ronnie Winter. Groete DANA.
Dana lyk my al wat julle in Durban doen is braai!
10.2 Nuus uit die Wes-Kaap gestuur van Hermanuspietersfontein
• Genl Hennie Westraat het nog nie die foto’s gestuur nie. Die manne wag vir die foto!
10.3 Nuus uit die VSA
Hennie, Ek het koerant nr 11 ontvang en dit verorber met groot genot. Ek besef net weereens
die waarde van mense wat dieselfde "taal" as ek kan praat. Ons het getrek van die Denver
omgewing en is vir die volgende paar maande in die San Luis Vallei. Hier is dit ongeveer 7500
vt bo seepsieel en vir die eerste dag of wat het dit maar gesukkel om in die dun lug asem te kry
of dalk is dit die ouderdom???
Alles van die beste en voorspoed met die koerant.
Groete, Robert Brand, Alamosa, Colorado
10.4 Versoek van Australië
10.4 Versoek van Kanada:
Ons het geen terugvoer ontvang oor konstabel William Eagle, Fort Edward en die gebeure
rondom die Bushveld Carbineers en die aanvalle deur die Boere op die Pretoria-Pietersburg
Spoorlyn nie. Beide die Australieres en die Kanadese stel belang in die geskiedenis van die
Noord-Transvaal. Behalwe Boon Boonzaaier het op ‘n ander forum ‘n pragtige kaart van die
11.1.1 Ontvangs erkennings – Verstrek maar net u rang, naam, stad en land. As u dit reg doen
hoef ek net te “plak en te sny”. Die volgende kollegas het ontvangs erken:
• Dankie! Groete, Johann de Bruin.
Baie dankie, Ek het gekry. Jaco Smit.
Baie dankie Hennie - Polisiekoerant Nr. 11. Roy.
Hi Hennie, Sorry - but past couple of days have been quite busy for me so I didn’t
acknowledge receipt immediately. Thanks very much for this Gazette and kind regards.
Dankie Hennie, ek het uitgawe 11 ontvang.Groete. Drikus Oosthuizen.
Dankie Hennie,Nommer 11 ontvang en van kant tot wal gelees. Baie dankie - groot werk
van jou! Groete, Louis Lubbe.
Baie dankie vir Polisie koerant 11,Groete , Tobie Tolken.
Dankie Hennie, Nr. 11 gekry, Christo Davidson.
Baie dankie Hennie.Groete. Pierre van Rensburg.
Dankie Hennie. Ek het no.11 ontvang. Groetnis: Lt Gen Daan le Roux
11.1.2. Epos- en lekker geselsbriewe
1 Chris van Vuuren - Groete uit Saudi - Weereens dankie vir die boek van Genl Johan. Dit het
pas hier gearriveer. Sien uit om n boek in Afrikaans te lees en te geniet !
2. Baie dankie Hennie, vir die pragtige koerant. Dankie vir die fotos, wat u geplaas het. Ek sal
meer van my laat hoor. Jan van Wyk. Oud A/O Spesiale Wageenheid. Ps (Ek verstaan u rede vir
die epos adres, Geen probleem. Ons leef in ander era.)
• Ek hoor die manne van Namakwaland praat van ‘Jan-Jas’. Waar kom diè naam vandaan?
• Het jy vir Piet Haumman groete gestuur? Ons twee het ook saam gewerk.
3. Hullo Hennie, Die bydrae oor die man, Morrow, was die soort ding om ‘n mens se dag te
bederf. Volg mens die sleutel wat jy verskaf na die internet dan sien jy dat daar ‘n boek oor sy
heldedade geskryf is en dat dit hierdie maand by ‘n boekeskou vrygestel gaan word. Raai watter
boek ek nie gaan aanbeveel nie? Mens wonder hoekom so ‘n held nie in Suid-Afrika gebly het
nie. Hy kan mos verseker wees van ‘n belangrike pos. Piet Swanepoel.
Is daar iemand wat hierdie kollega geken het?
4. Vol 1 Nr 11 Ontvang en gedruk....Dankie. Die Selebi artikel was in Huisgenoot omtrent
maand en ‘n half terug, net nadat hy skuldig bevind is. Alida van der Linde.
Kan iemand asb vir my die datum van die Huisgenoot gee waarin die asrtikel verskyn
5. Hennie, Ek lees baie lekker – ek sien julle het vir Steve van Rooyen opgespoor maar
misgelees waar. Ek en hy was goeie vriende! Sal graag weer wil kontak maak. Groetnis, Peet
Dis hoog tyd dat jy weer ‘n storie instuur! Jy was een van die voorslagmanne by Dobpol!
Ek stuur Steve van Rooyen se besonderhede onder aparte dekking! Groete!
6. Hallo Hennie, het nr 11 ontvang. Baie dankie vir die weeklikse genot wat
jy beskikbaar stel. Terugvoer Koerant nr 9 (ietwat laat maar daar is mos
nie eintlik iets wat ons aanjaag nie):
6.1. Dit was lekker om weer die name van Amor van Staden en Hennie
Faber te hoor, ek dink ook aan manne soos Johnie Coetzee, Tinus Celliers –
instukteurs van daardie dae. Sal dit geniet om te hoor waar hulle hulself
6.2. Blou en khaki uniform – jy is heeltemal reg, ons was die eerstes wat
die khaki langbroek, blou hemp en blou pet gedra het. Ek was in Berede
Troep 52, my magnommer was 40622 wat verander het met my
heraansluiting na 47814P.
6.3. Arnoldus Mentz se skoonpa, Sers Cooke: Ek het die voorreg gehad
om oom Cooke te ken, wat ‘n wonderlike mens! Ek was ook ‘n hoefsmid in Kokstad saam met
Sersant Joe Botha (oorlede). Oom Cooke was as tydelike sersant in beheer van Topkamp in
Kokstad. In die tyd wat daar nog perde in Kokstad was, was die stalle in Topkamp.
6.4. Aan Christo Davidson baie dankie vir jou groete.
Baie groete aan almal en weereens ‘n dankie in hoofletters vir die enorme taak wat jy verrig.
Reinier du Rand. (Foto)
• Kan iemand vir my asb Arnoldus Mentz se epos laat kry. Ek wil mettertyd ‘n
wonderlike verhaal van ‘Sant Cooke in die Namib vertel.
7. Dagsê Hennie - Dankie vir nog ‘n puik uitgawe. Lekker om Toffie Risk se inset te lees. Ek het
saam met die span by die ou Burgerspark Hotel gewerk en was op die gang ‘gestasioneer’ waar
Andrew Young sy kamer gehad het. Ek wil nie ‘uitpraat’ nie maar daar het daardie nag wat ek
gewerk het ‘n paar interesante besoekers by Mnr Young se kamer kom kuier...hy het nog die
aand gaan tennis speel by ‘n privaat woning in Laudium. Toffie moet tog ietsie skryf oor ons
gesamentlike operasie tydens die destydse Inligtings skandaal en ons waarneming operasie in
Menlo Park sowel as sy agtervolgings episode met dieselfde berugte motorfiets agter ‘n
Mercedes Sportmotor op die Ben Schoeman Hoofweg!!!Baie groete - Piesang Nel.
Toffie Risk jy het gehoor, die opdrag het uit die Kaap gekom! Begin asb skryf en moet nie
vergeet om jou verhaal van die Volkskasbankbeleg vir my te stuur nie. Dit was ‘n dag met
baie fasette. Dana Kruger het my sy storie gestuur van daardie dag! Ek is ook besig om ‘n
paar ander manne se herinneringe ook te kry!
8. Hallo Hennie, groot was my verbasing toe ek vanmiddag my pos lees om van Gert Coetzee
die koerant te ontvang. Dit is lekker om van die oudkollegas te lees. Ek en my vrou Ans
(Christine is reeds in 2005 oorlede) woon op Franskraal, Gansbaai. Ek het gedurende Maart 1995
as brigadier hier kom vestig na aftrede. Ek is reeds sedert 2000 ‘n DA raadslid en sedert verlede
jaar Uitvoerende Onder Burgemeester in die Overstrand munisipaliteit. Ons hoofkantoor is te
Hermanus en ek sien gereeld vir genl. Hennie Westraat en brig. Hannes Erasmus. Ek sal later
‘n behoorlike brief skryf. Groete, en sterkte met die pragtige werk wat jy vir jouself mee
opgesaal het. Pieter Scholtz
Ons innige simpatie met Christine (al is dit laat)! Dankie vir jou tweede brief Pieter. Ek vra
maar die ou manne om die koerant te versprei – ek moet bieg ek ken nie vir Gert Coetzee nie.
Ons hoor graag van al ons lesers!
9. Dag sê, Ek het die koerant dmv ‘n kollega op internet al verskeie gelees en vind dit baie
positief en insiggewend.Sal u asb dit ook vir my e-pos asb. Jf Bosch.
10. Dagsê Hennie, Dankie vir ‘n pragtige koerant. Jy weet as ek so deur die koerant blaai dan
dink ek terug onder watse yster-bevelvoerders ek gewerk het, D/K s en P/Ks wat wêreldwys was.
Die kennis en ervaring is vir goed weg - lede in die nuwe SAPD het ‘n geweldige gaping wat dit
aan betref. Grte - Brig Chris Schoeman.
Dit was my voorreg hierdie week om oor Radio Pretoria te gesels en daarna met talle lede van
die publiek te gesels – van “ou” manne (toevallig is twee van die manne 82 jr oud wat ‘n jaar of
twee in die SAP gedien het) wat donasies wil maak en wel gemaak het. Die een Oom was saam
met genl DK Genis op skool in die Sandveld en het besluit om ‘n aansielike bedrag vir die OudSAP-Lede Trust te skenk. Selfs lede van die publiek gee vir die Trust geld.
Een van die manne wat ek moet uitsonder is Katmuis Conradie – hy het Donderdag geskakel.
Ons twee sal vir die legendariese Mof Myburg gaan besoek en u groete aan Mof oordra.
Lappe Laubscher – joernalis en geskiedkundige - Ek was met Lappe Laubscher in verbinding:
“Beste Lappe, Ek gee weekliks so 'n polisiekoerant uit - ons fokus op polisiegeskiedenis en die
veterane - stel jy belang om kopie te ontvang? Vriendelike groete.”
Lappe antwoord: “Hennie, My verlore vriend. Natuurlik stel ek belang. My gesondheid was die
afgelope tyd nie wat dit moet wees nie en ek het my ou vriende vreeslik afgeskeep. Nou weer
fiks. So asseblief. En sterkte met jou koerant. Ek het ongelukkig nou die aand se program met
jou, Mike Geldenhuys en Johan vd Merwe op Radio Pretoria gemis. Daaroor is ek regtig spyt.
Baie dankie Lappe, en hartlik welkom. Mag jy net goeie gesondheid geniet! Ek hoop jy
sal ook so hier en daar ‘n geskiedkundige- en sport bydrae lewer!
Luit-kol William Marshall (SANW) het kom kuier. Die man se geskiedkundige kennis oor die
SAP beindruk my geweldig. William en ek het dadelik aanklank by mekaar gevind en baie
lekker gesels oor die SAP en sy program “Vleuels” wat op Radio Pretoria aangebied word. Hy is
nou in die plek van Sakkie van der Merwe. Hy sê hy belowe hy sal die SAP ook blootstelling op
Dr Chris van Ginkel het ook hier ingeval – hy skuld my twee stories: Die bom wat hy, as
skoolkind, by sy skool gevind het en die arrestasie van sekere mense deur die SA Polisie te
Libertas. Chris se skoonmoeder is ‘n kleindogter van pres MT Steyn en sy vrou is ook ‘n oudDurbaniet – sy is ‘n Dirkie Uyser en die dogter van ds Stofberg van die Fynnlands NG Kerk.
11.4 Besoeke gebring
Willie du Plessis en ek het sy nuwe braaiplek in Standerton ingewy en ons het so paar draaie
gery van Standerton na Volksrust, Ladysmith, Van Reenen, Swinbuene, Harrismith, Warden,
Vrede en terug na Standerton. Op pad terug Pretoria toe het ek by genl Mike Geldenhuys
aangedoen. Ek en die Generaal is besig om sy herinneringe te boekstaaf.
12. REGSPLEGING, NASIONALE VEILIGHEID POLISIE EN DIE PERS
12 LAW ENFORCEMENT, NATIONAL SECURITY, POLICE AND MEDIA
12.1 Defence Web reports
SANDF steps up border control – see
12.2.1. Uit Praag se stal verskyn die volgende interessante berig wat van strategiese waarde is:
Bamboesgordyn vir Uncle San gespan? Kliek op: http://praag.co.za/nuus-magazine-402/sakemagazine-398/8701-bamboesgordyn-vir-uncle-sangespan.html?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed%3A+praag+
12.2.1 Ekonomie: Japen steek China verby. Kliek op: http://praag.co.za/nuus-magazine402/sake-magazine-398/8694-china-steek-japanverby.html?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed%3A+praag+%
12.2.2 Afrikanerskole ontwrig deur intimidasie - http://praag.co.za/nuus-magazine402/afrikaanse-nuus-magazine-401/8708-afrikanerskole-ontwrig-deurintimidasie.html?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed%3A+praa
13. HENNIE SE LESSENAAR / HENNIE’S DESK
Daar is net drie punte op my agenda
1. Post Mortem: Die jaarlikse gedenkdiens/kranslegging by die Voortrekkermonument. Die ‘ou’
SA Polisie het geskitter in sy afwesigheid. Die ‘ou’ SASP onder leiding van brig Ronnie Beyl
het ’n krans namens die lede van die SASP, wat tydens die bosoorlog gesterf het, gelê. Ek maak
die afleiding dat oud-Koevoet-lede ook die gedenkdiens en kranslegging bygewoon het omdat
Leon Bezuidenhout betrokke is by Vingerkraal. Ook het ek Shorty van Koevoet op ‘n TV-nuus
Die nodige kennisgewing is versprei dmv die Polisiekoerant. Geen lid van die ou-SAP het
gereageer nie. Genl Gert Opperman het my geskakel om te verneem wat aangaan en ek het
daarna verskeie SAP-generaals geskakel - maar niemand was beskikbaar om op te tree nie. Ek
het ook met luit-genl Colin Steyn gepraat en daarna sy kontak besonderhede deurgegee aan die
monument se HUB.
Ek wou nie voorbarig wees en ’n krans self gaan lê nie! Indien die Here Wil, Deo Volenti, sal ek
aanstaande jaar tydens die gedenksdiens myself beskikbaar stel om ’n krans te lê of ek sal sorg
dat iemand hoër as ek, daar is om die funksie te vervul! Kollegas – ons moet opruk en hierdie
diens a.s. jaar gaan bywoon – ons mag nie ons kollegas wat gesterf het vergeet nie!
2. Ek geniet dit om die Polisiekoerant saam te stel – ’n klein versoek: U het almal verklarings
gemaak of “pos” onderteken, geliewe u epos af te sluit met die volgende: u rang (opsioneel),
naam, van en plek – indien dit in die buiteland is, voeg die land asb by. Enige brief aan die pers
moet aan daardie vereistes voldoen. Ek ‘plak en sny’ die eposse en dit maak die samestelling van
die koerant vir my baie makliker. Dankie vir u hulp in hierdie verband.
3. Om die Kampvuur: Ons moet ’n laat-ontbyt of ’n braai vir middagete rëel: Daar is so veel
onkunde oor die konflik van die verlede. Graag stel ek voor dat ons so ontmoeting rëel waar
genl’s Mike Geldenhuys, Johan van der Merwe en ander oud-senior lede ‘n bietjie met SAPveterane en polisie-vriende kan gesels en voorlig – ‘n “fire-side-chat” en terselfdertyd kan ons
bietjie fondse, met so ’n ete, vir die oud-SAP-trust insamel. Ons soek ’n plek, ’n lekker
tradisionele spyskaart, ’n spitsvondige seremoniemeester, goeie vriende en ’n wins! Ons behoort
so iets nie tot Pretoria te beperk nie! Ek dink daar is baie mense met vrae in die gemoed. Laat
ons u gedagtes kry vir so ’n mannedag!
14. HUMOR IN UNIFORM
1. As die polisie ‘n “Baron von Münchhausen” gehad het, was dit ‘n sekere a/o Ras van Durban
wat bekendheid met sy staaltjies verwerf het.
14.1 Die Jaagtog met die Harley-Davidson met syspan
Dit gebeur maar in elke polisieman se loopbaan dat ’n verdagte, booswig of inbreker
weghardloop, vlug of weerstand bied. So kom dit dat die jong konstabel Ras eendag iemand
moet injaag. Hy jaag hom toe met die Harley Davidson en syspan. Mnr Ras vertel: “Terwyl ek
hom jaag sien ek die man hardloop so na die lyndraad se kant toe. Maar ek is reg vir die man
want ek het sy plan gesien! Toe hy deurgeklim het, lig ek die Harley op! En ons gly oor die
omheining! Maar elende wag vir my. Aan die anderkant van die heining is ’n diep sloot wat ek
nie gesien het nie. ... ’n Groot Swartmamba wat daar gejag het, hoor die Harley en staan ewe reg
op!! Reg om te pik! Maar so in die vlug haal ek my Webley uit en skiet hom mooi netjies tussen
die oë!! Ek plaas my Webley terug in my holster en hervat die vlug deur die lug. Ek land aan die
anderkant van die sloot en hervat die jaagtog op vaste aarde – binne ’n ommesientjie het ek die
man aangekeer. ....”
Volgende week – konst Ras is laat vir diens!
14.2 Brig Johnnie Zinserling: WISDOM FROM TRAINING MANUALS
- Infantry Journal'It is generally inadvisable to eject directly
over the area you just bombed.'
- US.Air Force Manual –
'Whoever said the pen is mightier than the
sword, obviously never encountered
- General MacArthur –
'You, you, and you ... Panic. The rest of you,
come with me.'
are: Fuel in the bowser; Runway behind you;
and Air above you.
-Basic Flight Training Manual'Any ship can be a minesweeper. Once.'
- Naval Ops Manual 'Never tell the Platoon Sergeant you have
- Army Ordnance Manual32
'If you see a bomb technician running, try to
keep up to him.'
- Infantry Journal'Yea, Though I Fly Through the Valley of
the Shadow of Death, I Shall Fear No
Evil. For I am at 50,000 Feet and
- Sign over SR71 Wing Ops'You've never been lost until you've been
lost at Mach 3.'
- Paul F. Crickmore (SR71 test pilot)'The only time you have too much fuel is
when you're on fire.'
-Unknown Author'If the wings are traveling faster than the
fuselage it has to be a helicopter -- and
- Fixed Wing Pilot'When one engine fails on a twin-engine
airplane, you always have enough power left
to get you to the scene of the crash.'
-Multi-Engine Training Manual'Without ammunition, the Air Force is just
an expensive flying club.'
-Unknown Author'If you hear me yell;"Eject, Eject, Eject!",
the last two will be echos.'
If you stop to ask "Why?", you'll be talking
to yourself, because by then you'll be the
-Pre-flight Briefing from a Canadian F104
'What is the similarity between air traffic
controllers and pilots?
If a pilot screws up, the pilot dies; but If
ATC screws up, .... the pilot dies.'
-Sign over Control Tower Door'Never trade luck for skill.'
-Author UnknownThe three most common expressions (or
famous last words) in military aviation
are:'Did you feel that?' 'What's that
noise? and ' Oh Shit!'
-Authors Unknown'Airspeed, altitude and brains. Two are
always needed to successfully complete the
-Basic Flight Training Manual'Flying the airplane is more important than
radioing your plight to a person on the
ground incapable of understanding or doing
anything about it.'
- Emergency Checklist'The Piper Cub is the safest airplane in the
world; it can just barely kill you.'
- Attributed to Max Stanley (Northrop test
'There is no reason to fly through a
thunderstorm in peacetime.'
-Sign over Squadron Ops Desk at DavisMontham AFB, AZ'You know that your landing gear is up and
locked when it takes full power to taxi to the
terminal.' - Lead-in Fighter Training
As the test pilot climbs out of the experimental aircraft,having torn off the wings and tail in the
crash landing, the crash truck arrives.The rescuer sees the bloodied pilot and asks,'What
happened?' 'I don't know, I just got here myself!'
15. NETWERK & “KOM ONS ONDERSTEUN MEKAAR”
15.1 Pretstap: Gert Opperman (HUB – Voortrekkermonument) laat weet: “Moet asb nie die
pretstap vergeet nie! Laat weet al julle vriende en kom stap saam. [Sien bylaag van die VTM.]
15.2 Eiendom te Huur: Ds C-J du Bruyn: Weet jy dalk van enige persone of instansie in die
mediese beroepsveld wat 1 km vanaf Eugene Marais Hospitaal 'n eiendom sal wil huur ?
15.3 Wonder-Kersmark: Beste Vriend/Vriendin - Help asseblief met die bemarking van ons
Wonder-Kersmark. Dank by voorbaat. Ds Carel-Johann de Bruin.
Wonder-Kersmark: Saterdag 30 Oktober 2010 - Hervormde Kerk Wonderboompoort,
Eloffsdal, Pretoria. (Naby Eugene Marais Hospitaal).09:00-15:00.Uitstallers @ R50 (of enige
groter donasie aan kerk), wins is joune. Betaal op 30 Oktober by kassier. Bespreek by
0827333951 of cjdb@vodamail.co.za - Gee asb. volledige beskrywing van goedere wat verkoop
sal word. Kerk verkoop vetkoek, kerrie-en-rys, pannekoek, poeding, tee & koek, tuisgebak,
lekkers en koeldrank.
‘Wonder Christmas Market’ - 30 October 2010
Hervormde Church Wonderboompoort, Eloffsdal, Pretoria. 09:00-15:00 @ R50 stalls available
(Pay your R50 or any larger donation on the 30th Oct.) The church is selling food like
pannekoek, vetkoek, cake and tea, etc.Booking 0827333951 or cjdb@vodamail.co.za
• Uitstekende geleentheid om boeke te verkoop!
16. VOLGENDE UITGAWE: DV 29 Augustus 2010
17. SLOT Stuur asb u artikels en briewe vroegtydig in voor Woensdag asb. Stuur sommer u
foto saam! Ons wil mos sien hoe die kolleags lyk/gelyk het. Geniet u week verder!Kontak gerus
ons argivaris, Marius Avenant (kyk voorblad) vir advies om vorige uitgawes op te roep.
Groete / Greetings Saluut/ Salute
U wabestuurder en wyksersant – Your Van Driver & Section Sergeant
No 43630(M) Hennie Heymans.
Police Gazette 1-12
Police Gazette Volume 1 Issue 12