VSA: Optogte, sluit van klinieke ná aborsie-uitspraak“Aborteer die hof,” lui een van die betogers se borde (Foto: John Rudoff, AFP) Onmiddellik nadat die hoogste Amerikaanse hof sy uitspraak Vrydag gelewer het dat daar nie meer ŉ reg op aborsie is nie, het optogte uitgebreek oor inwoners wat hul misnoeë oor dié besluit uitgespreek het. Talle aborsieklinieke het ook reeds hul deure gesluit. Die uitspraak beteken dat individuele Amerikaanse state voortaan aborsie kan verbied. Slegs ure ná die uitspraak het Missouri aborsie verbied – geen uitsondering vir verkragting of bloedskande nie – en so ook Suid-Dakota, behalwe waar die lewe van die ma in gevaar is. Teen Vrydagaand het minstens sewe state reeds aborsie verbied, waaronder Alabama, Arkansas, Kentucky, Louisiana, Missouri, Oklahoma en Suid-Dakota. ŉ Somber pres. Joe Biden noem die uitspraak ŉ “tragiese fout” wat voortspruit uit “uiterste ideologie” en het gesê dit is ŉ “hartseer dag vir die hof en die land”. “Die gesondheid en lewe van vroue in hierdie land is nou in gevaar,” het Biden gesê en gewaarsku dat ander regte hierna ook bedreig kan word, soos huwelike van dieselfde geslag en voorbehoedmiddels. Maroela Media het vroeër berig op 22 Januarie 1973 het ŉ meerderheid van die regters in die federale hooggeregshof beslis dat, ten spyte daarvan dat daar geen verwysing na aborsies in die Amerikaanse grondwet is nie, vroue in die VSA wel ŉ grondwetlike reg het om ŉ aborsie te ondergaan. Die 1973-saak het gespruit uit ŉ hofsaak in die deelstaat Texas waar ŉ vrou, Norma McCorvey, in 1969 besluit het om haar swangerskap te laat beëindig. Wetgewing in Texas, soos in nog 29 ander Amerikaanse deelstate, het in daardie stadium aborsies verbied. Haar regsverteenwoordigers het uiteindelik ŉ saak tot in die federale hooggeregshof gevoer. Hierdie saak, wat uiteindelik as “Roe vs. Wade” bekend sou staan, het oor die afgelope byna vyf dekades een van die grootste politieke strydpunte in die VSA geraak omdat dit ŉ belangrike federale reg van deelstate, naamlik om self oor aborsieregte te beslis, uit die hande van die deelstate geneem het sonder dat die Amerikaanse federale grondwet dit so spesifiseer. Trane van blydskap en verlies Terwyl van die Amerikaners gehuil het van blydskap, was daar van hulle wat gehuil het uit ontevredenheid (Foto: John Rudoff, AFP) Honderde Amerikaners – sommige met trane van blydskap en ander van verlies – het buite die omheinde hofgebou saamgedrom toe die uitspraak gelewer word. “Dit is moeilik om jou voor te stel om in ŉ land te woon wat nie vroue as mense respekteer nie, asook hul reg om hul liggame te beheer,” sê Jennifer Lockwood-Shabat (49), ŉ ma van twee dogters wat besig was om in trane te verstik. “Jy het ons in die steek gelaat,” lui ŉ bord wat deur een betoger omhoog gehou is. “Skande,” sê ŉ ander. Maar Gwen Charles, ŉ 21-jarige teenstander van aborsie, was jubelend van vreugde. “Dit is die dag waarvoor ons gewag het,” het Charles aan die media gesê. “Ons kan ŉ nuwe lewenskultuur in die Verenigde State inlei.” Betogers het ook in New York, Boston en Missouri opgeruk namate woede oor die hooggeregshofbeslissing toegeneem het. “Aborsie is ŉ mensereg, nie net vir die ryk en wit mense nie,” het betogers Vrydag in New York geskreeu. Die Demokratiese goewerneur, Kathy Hochul, het die skare by Union Square ontmoet en aan verslaggewers gesê dat New York ŉ “veilige hawe” sal wees vir diegene wat nie aborsies in hul eie state kan ontvang nie. Kritiek op die hof se besluit het ook uit die buiteland gekom, onder meer van Amerikaanse bondgenote, waaronder Brittanje, wie se premier Boris Johnson dit “ŉ groot stap agteruit” genoem het. Kanada se leier, Justin Trudeau, het gesê die hof se besluit is “afgryslik” en die Franse president, Emmanuel Macron, het gesê Amerika se “vroue se vryhede word uitgedaag”. Met die erkenning van die internasionale kommer, het die Amerikaanse minister van buitelandse sake, Antony Blinken, daarop aangedring dat sy departement “ten volle toegewyd sal bly om te help om toegang tot reproduktiewe gesondheidsdienste te verskaf en voortplantingsregte oor die hele wêreld te bevorder”.