Paljas of Afrikaner? - Diskoers
"Fietalatie-Fietalatie-Bamboesbos, in die Bamboesbos daar bly die hanswors."
Soms wonder ek of Jurie Ferreira in die aangehaalde lied, getitel Hanswors, die Bamboesbos as 'n metafoor vir Suid Afrika gebruik het. Die gewone Afrikaner het verskye eienskappe wat my aan n paljas herinner.Dink byvoorbeeld aan elke groot rugby of sokker wedstryd waar toeskouers net soos hansworse hulle gesigte verf. 'n Ander voorbeeld is ons kleurvolle landsvlag wat my aan die klere herinner wat n hanswors sal dra. So hier en daar sien mens groot omies in klein karretjies en klein laaities met groot skoene ook.
Ek is van mening dat humor `n integrale deel van die Afrikaner se taal en alledaagse lewe geword het. As daar een ding is wat elke lid van die reënboognasie aanmekaar bind is dit die feit dat ons oor enigiets kan lag, hoe ernstig die saak ook al mag wees. Of dit nou een van Jonathan Shapiro of Neil van Vuuren se spotprente, Trevor Noah se grappies, Pieter-Dirk Uys se Tannie Evita optredes of net n doodgewone Gatiep en Meraai laerskool grappie is, is humor iets waaraan elke Afrikaner blootgestel is op n daaglikse basis.
In die artikel "5 reasons why we love being South African" wat op 19 Julie 2017 in die Kempton Express gepubliseer is word daar gepraat oor Suid Afrika en die dinge wat ons absoluut uniek maak. Natuurlik kan hulle nie oor Suid Afrika se uniekheid praat sonder om na ons sin vir humor te verwys nie. Daar word in die artikel gesê dat Suid Afrikaners nie net versot is op ons komediante nie maar dat ons voortdurend humor in ons allerdaagse lewens vind. Ons politici sorg vir ons daaglikse lagdosis deur parlementsittings wat selfs Mr Bean so sou laat lag dat mens sy kleintongetjie kan sien. As dit nie genoeg is om jou laglus te kielie nie het ons altyd 'n paar polony of Eskom apies wat ons uit die mou kan laat.
Alle grappies op n stokkie. Ek dink dat Afrikaners se humor meer as net n helder lig in Eskom se donker wêreld is. Dit is ons manier om die gaping tussen taal, kultuur en ras te verklein. In die artikel "Humour in Multicultural South African Texts: Finding Common Ground" geskryf deur Lynn Wood, Alicia Van Der Spuy, Lakshmi Jayakrishnan en Vasti Pienaar gepubliseer Julie 2018 in die Athens Journal of Mass Media and Communications skryf hulle dat rassisme en haatspraak in elke land kop uitsteek, veral in 'n diverse reënboognasie soos ons sin. Dit is juis hier waar ons humor kan gebruik om kontroversiële kwessies, waaroor mens nie normaalweg kan praat sonder die vrees vir kritiek of veroordeling nie, te kan bespreek. Dit kan toegeskryf word aan die feit dat humor meer aandag trek. Mense sal baie meer oopkop na humor kyk as na iets wat meer ersntig of feitlik is. Suid-Afrikaners se sin vir humor moet gesien word as 'n manier van kulturele versoening.
In die artikel "rethinking political correctness" deur Robin J. Ely, Debra E. Meyerson en Martin N. Davidson gepubliseer 1 September 2006 in die Harvard Bussiness review staan daar die volgende:
"When people treat their cultural differences – and the conflicts and tensions that arise from them – as opportunities to seek a more accurate view of themselves, each other and the situation, trust builds and relationships become stronger."
Ek wil hiermee saamstem en sê dat wanneer ons bymekaar kan kom as Suid-Afrikaners en met mekaar kan gesels in 'n universiële taal, is humor die eg Suid-Afrikaanse Pratley Putty wat ons bind. Hierdeur sal ons saam enige stryd kan oorkom en die alledaagse negatiwiteit kan weglag en eerder vervang met 'n opbouende kultuur van gekskeer en goeie motiewe.
Ek het altyd gewonder hoekom Suid-Afrikaanse koerante en tydskrifte altyd 'n humor afdeling het. As kind het ek nog voordat my oupa na die mielieprys in die landbouweekblad kon kyk hom al van voor tot agter deurgeblaai. Nie om die nuutste nuus oor die afrika-varkpes siekte of die nuwe besproeingsmetodes te lees nie, maar om te sien wat die werfbobbejaan die week aanvang. Op die ouderdom van 21 geniet ek nogsteeds die werfbobbejaan se geselskap voordat ek aanblaai na die groeistimulant-antibiotika en nuwe sojaboon kultivar. Ek dink die humor in hierdie koerante en tydskrifte is dalk n manier om die negatiewe nuus te versag.
So ook moet jy die paljas in jou gaan soek om die pessimistiese, mismoedige, ongelukkige publiek aan te pak met n grappie en 'n glimlag. Hoe anders gaan ons ou Steve se kaskenades en Malema se manewalis verdra?
Suid Afrikaners se sin vir humor gaan nie in een dag alles wat negatief is verander nie maar wanneer jy elke dag jou groot skoene en helder klere aantrek, jou gesig verf met die kleure van ons landsvlag, in 'n klein karretjie klim en jou toeter druk op die noot van Nkosi Sikelel' iAfrika helder jy nie net jou dag op nie, maar die Afrikaner paljas in jou klim uit en bou saam aan ons land.
Ten slotte haal ek die woorde van Wouter van der Venter aan uit die liedjie As jy lag:
My gedagtes dwaal hier rond
Hier in my kop
Van Centurion dae
In Johannesburg son
O as jy lag dan lag ek saam
N.J. Nel studeer BcomRegte aan die Universiteit van pretoria. Wanneer hy nie agter sy boeke sit in die sement tronk(pretoria) nie dan geniet hy die plaaslewe waar hy boer saam met sy pa op hulle plaas buite Lydenburg in Mpumalanga.