Kwartaal III, 2017
Hoogtepunte van die kwartaal
Beste lede en vriende
Die Afrikaanse Taalraad (ATR) het ŉ interessante kwartaal gehad waartydens ons baie vordering gemaak het met ons poginge om lidorganisasies as vennote by gemeenskaplike aksies te betrek. Hierdie benadering pas in by die ATR se mandaat om sinergie en samewerking tussen lidorganisasies te bevorder. Ons soek na geleenthede om sinergie met lidorganisasies te bewerkstellig en hoor graag van u.
Ons het ook vordering gemaak met die uitreik na voetsoolvlak met die doel om nuwe stemme by gesprekke oor Afrikaans te betrek. Die temas wat gedurende hierdie gesprekke geïdentifiseer is, sluit in kwessies soos die herkoms en eienaarskap van die taal, die ekonomiese waarde van die taal, asook ŉ verskeidenheid persepsies en opvattinge oor Afrikaans of Engels as onderrigtaal. Veral ons gesprekke met die jeug maak dit vir ons toenemend duidelik dat daar ŉ sterk verband bestaan tussen die volhoubaarheid van Afrikaans as huistaal en onderrigtaal, aan die een kant, en die “Afrikaanse ekonomie” en armoede, aan die ander kant.
Elkeen van hierdie temas word tans by wyse van opvolggesprekke getakel en deur radiostasies en samewerking met Afrikaans.com na Afrikaanse gemeenskappe uitgedra. Die ATR wil oor die volgende maande meer lig op hierdie temas werp en sien in hierdie verband ook uit na samewerking met lidorganisasies en gemeenskappe.
Benewens aksies soos die Moedertaalinisiatief wat op skoolvlak fokus, is die ATR ook betrokke by verskeie inisiatiewe rakende Afrikaans as akademiese taal. Hieroor sal u egter meer in Die Koker van Kwartaal IV lees.
Ons hoop dat u die hoogtepunte hieronder interessant sal vind.
Aanstel van ŉ ATR projekbestuurder in Gauteng
Die ATR soek nog steeds na ŉ projekbestuurder om aktiwiteite in die noorde van die land hanteer. Gaan kyk gerus na die posbeskrywing op ons webwerf en laat weet geskikte kandidate van die geleentheid.
Die aanstel van nuwe direkteure
Japie Gouws en Fatima Allie is na die AJV van 18 September onderskeidelik as voorsitter en ondervoorsitter van die Afrikaanse Taalraad verkies. Nuutverkose direksielede sluit in prof. Louis du Plessis, dr Willa Boezak en Annelize de Vries.
Die nuwe direksielede, dr. Willa Boezak, me. Annelise de Vries en prof. Louis du Plessis, was verkies tydens die ATR se negende AJV op 19 Augustus 2017. Dr. Boezak was afwesig weens ander verpligtinge. Agter van links na regs: mnr. Michael Jonas, mnr. Flip Buys, mnr. Japie Gouws, dr. Conrad Steenkamp. Voor links na regs: me. Fatima Allie, prof. Anne0mArie Beukes, me. Annelise de Vries en prof. Louis de Plessis
Die bekwaamheid en ervaring van Prof. Anne-Marie Beukes, het behoue gebly toe sy as direkteur herkies is, hoewel die ATR ongelukkig afskeid moes neem van Alana Bailey en Hendrik Theys was nie herkiesbaar was nie.
Drs. Hendrik Theys en me. Alana Bailey
Verdere direksielede sluit in Flip Buys, Sinki Mlambo en Michael Jonas. Die direksie besluit binnekort oor die aanstelling van ŉ laaste bykomende direksielid. Met so ŉ gedugte span direksielede, sien die ATR intussen uit na die pad vorentoe.
Aanvaarding van nuwe lidmaatskapskategorieë
Die AJV van 18 September het besluit om die Akte van die ATR aan te pas. Hiervolgens word lidorganisasies in drie kategorieë verdeel, naamlik groot organisasies en klein organisasies met of sonder lede. Die nuwe sisteem skep ook binne elke kategorie ŉ fyner gradering van groot tot klein organisasies.
Volgens die nuwe sisteem kan lede binne hulle kategorie direkteurkandidate nomineer en vir hulle stem, naamlik soos volg:
Tipe lidorganisasie Aantal direkteure
Groot organisasies 4 direkteure
Klein lidorganisasies met lede 2 direkteure
Klein lidorganisasies sonder lede 2 direkteure
Daarbenewens kan die direksie van die ATR op tot twee bykomende onafhanklike direkteure aanstel om ŉ balans op direksievlak te bewerkstellig of om spesifieke vaardighede aan boord te bring.
Die nuwe sisteem mik op ŉ beter balans tussen die groot en klein organisasies en maak dit vir laasgenoemdes makliker om ook kandidate van hulle keuse op die direksie te kry. Die ATR sal binnekort begin om lede te help om volgens die nuwe sisteem te registreer.
Afrikaans op skoolvlak
Die ATR het deelgeneem aan ŉ loodsbyeenkoms by Irista Primêr naby Kaapstad, waartydens die voorligtingsmateriaal oor moedertaalonderrig, wat in samewerking met Afrikaans.com ontwikkel is, uitgedeel is.
Die Moedertaalinisiatief (MI) is ŉ goeie voorbeeld van die klem wat die ATR op vennootskappe met lede plaas. Die MI bestaan uit ŉ kernvennootskap met Fedsas, die SAOU en Afrikaans.com terwyl samewerking ook met ander instansies soos die ATKV, AfriForum, Solidariteit Helpende Hand en ander ook ontwikkel word.
Die doel van die MI is om die verengelsing van families en skole in sommige streke teë te werk deur ouers so vroeg moontlik toegang tot taalvoorligting te gee. Navorsing wat ŉ jaar gelede gedoen is, wys dat ouers se besluite oor hul huistaal óf Afrikaans as onderrigtaal dikwels op grond van verkeerde of onvoldoende inligting geneem word.
In samewerking met die ATR se vennote, is voorligtingsmateriaal landswyd aan skole uitgedeel. ŉ Spesiale voorligtingsmodel is ook uitgewerk en by etlike skole in die Kaap getoets. Die ATR is tevrede dat die benadering effektief is en dat dit na ander skole uitgebrei moet word. Daar word ook beplan om voorligting ook aan rolspelers soos geestelikes, regeringsamptenare, sielkundiges, skoolhoofde en onderwysers te gee, omdat hulle dikwels die mense is wat die ouers met hierdie besluite help.
Afhangende van befondsing, sal die MI volgende jaar na verskeie provinsies uitgebrei word. Dit is ŉ groot inisiatief met ŉ beduidende begroting en die ATR wil dit so gou as moontlik geïmplementeer sien.
Afrikaans in meertalige verband
Die ATR glo dat Afrikaans binne ŉ meertalige verband bevorder moet word en dat vennootskappe met die sprekers van ander tale ŉ voorvereiste vir sukses is. Die ATR is om hierdie rede onder andere by die XhosAfrika-Netwerk betrokke, ŉ groep wat daarop mik om Xhosa, Afrikaans en meertaligheid te bevorder en om uiteindelik ŉ Xhosa Taalraad te stig.
Verteenwoordigers van lidorganisasies – Gerhard van Huysteen (VivA), Amanda de Stadler (VVA), Karien Brits (ATKV) en Nelmari Kemp (SBA) – saam met Ria Olivier en Conrad Steenkamp van die ATR. Links staan Nomfundo Mali van PanSAT Wes-Kaap en Lungi Ngondo van die WKOD.
XhosAfrika het onder andere die ATR se Mothertongue Initiative ondersteun, ŉ meertalige konferensie oor moedertaalonderrig wat verlede jaar gehou is. Die konferensiegangers het vanjaar aan ŉ soortgelyke werkswinkel van die Kommissie vir die Bevordering en Beskerming van die Regte van Kultuur-, Geloof- en Taalgemeenskappe deelgeneem en ŉ gesamentlike opvolgwerkswinkel word beplan. Hier word vinnig in die rigting van wyer konsensus oor meertaligheid en moedertaalonderrig beweeg met die doel om ŉ invloed op regeringsbeleid uit te oefen.
Die ATR het tot die Jakes Gerwel-gesprekreeks by die Suidoosterfees toegetree met ‘n paneelbespreking oor die stand van Afrikaans aan universiteite, gelei deur Freek Robinson. Die bestuur van die Suidoosterfees het die ATR genader om voortaan jaarliks by die fees in te skakel,’n gulde geleentheid vir die ATR om gesprekke oor Afrikaans en taal oor die algemeen aan te pak.
Hendrik Theys, Ria Olivier en Conrad Steenkamp van die ATR saam met van die deelnemers aan die Jakes Gerwelgesprek: Rufus Gouws van die US, die gesprekleier Freek Robinson, Angelique van Niekerk van die UV en Steward van Wyk van UWK.
Ander seminare in Kwartaal III het daarop gemik om strategiese kwessies na voetsoolvlak te neem en nuwe stemme in die gesprekke oor taal te mobiliseer. Die seminare het begin met ŉ oop gesprek wat gesamentlik deur die ATR en die Afrikaanse Taalmuseum en –Monument in die Paarl gefasiliteer is.
Kernkwessies wat op hierdie wyse geïdentifiseer is, word by wyse van opvolgseminare verder gevoer. ‘n ATR en ATM se seminaar oor die herkoms van Afrikaans is onder andere in September in die Paarl gehou om die standaardmodel van die ontwikkeling van Afrikaans onder die loep te neem. Die sprekers het op die rol van die Khoi en Nama op die taal gepraat en die geskiedkundige verweefdheid van die taal se variëteite en sy sprekers hierdeur belig. Al die sprekers van die taal kan trots wees op hulle voorouers se rol in die ontwikkeling van die taal en die taal in sy volle diversiteit behoort aan al sy sprekers.
Die kwessie oor die herstandaardisering van Afrikaans het ook ter sprake gekom, en word by wyse van ŉ opvolgproses in samewerking met Afrikaansdosente en taalkundiges hanteer. ’n Seminaar oor die ekonomiese waarde van Afrikaans is ook onlangs gehou en sal in die volgende Koker bespreek word.
Elkeen van hierdie seminare sal in verskillende gebiede herhaal word. Radiostasies word ingespan om die seminare maksimum dekking te gee.
Conrad Sidego, Ria Olivier, Coenie de Villiers (fasiliteerder) en Hendrik Theys by Maroela Media se gemeenskapsradiostasieseminaar