PressReader - Weg! Platteland: 2017-09-01 - Wil­de­knof­fel
An­der na­me Pers­wil­de­knof­fel (A­fri­kaans); wild gar­lic, pur­ple wild gar­lic (En­gels); i­si­ha­qa (Zoe­loe)
Wil­de­knof­fel is ’n ou staat­ma­ker in die tuin: Hul­le is droog­te­be­stand en groei mak­lik en vin­nig in die groot­ste deel van Suid-a­fri­ka – tot so ver noord as Zim­bab­we. Tui­niers is nie net gaan­de oor die e­le­gan­te lang, dun bla­re en die oor­vloe­di­ge pers blom­me­tjies in die so­mer en herfs nie – die sterk knof­fel­reuk van die plant help ook om in­sek­te af te skrik.
Me­di­si­na­le ge­brui­ke Men­se was meer as ’n eeu ge­le­de al be­wus van die an­ti­sep­tie­se ei­en­skap­pe van wil­de­knof­fel en het dit ge­bruik vir die voor­ko­ming en be­han­de­ling van in­fek­sies en vi­ra­le toe­stan­de. Hoe­wel daar nog nie ge­noeg na­vor­sing ge­doen is nie, het wil­de­knof­fel waar­skyn­lik soort­ge­ly­ke an­ti­bak­te­rie­se en swam­we­ren­de ei­en­skap­pe as die knof­fel wat ons ken vir ge­bruik in kos. Die ge­kneus­de bla­re word dik­wels vir si­nus­hoof­py­ne en sluk­derm­kan­ker ge­bruik, ter­wyl die vars bol­le in wa­ter ge­kook en dié dekoksie dan mon­de­lings ge­neem word om ver­kou­es en ’n ge­hoes op te klaar. Die bol­le word ook ge­bruik om pul­mo­nê­re tu­ber­ku­lo­se te be­han­del en in­ge­wands­wurms te ver­nie­tig.
An­der ge­brui­ke Die bol­le, bla­re en blom­me is eet­baar en ver­rig won­de­re in slaaie en bre­dies. In die tuin help die sterk reuk om mol­le, vlooie en bos­lui­se weg te hou en as jy die bla­re op jou vel vryf, sal mus­kie­te ( Én die res van die mens­dom! – Reds.) jou uit­los. Die Zoe­loes plant dit om hul­le huis om­dat hul­le glo dit hou slan­ge weg.
Kweek dit self Tul­bag­hia vi­o­la­cea flo­reer in grond wat goed drei­neer en met kom­pos ver­ryk is, maar dit sal in die mees­te grond­soor­te en in vol­son of half­ska­du­wee groei. Dié bol­plant is ’n goeie keu­se vir warm kol­le in die tuin om­dat dit glad nie skrik vir droog­te nie, hoe­wel ge­reel­de wa­ter al­tyd wel­kom is.
Die plan­te kan van saad ge­kweek word, maar dit is veel mak­li­ker om hul­le te ver­deel. Al loop in­sek­te ’n wye draai om die plan­te, knib­bel slak­ke en naak­slak­ke wel aan die bla­re. >