October 2017 - NATi
Deur Naomi Meyer (Litnet – Die vlammende fez) is nie net een produksie nie, dit is baie. Dit bestaan uit ‘n veelheid van mense se stories, musiek, gesels en geskiedenisse.
Mens sou kon sê die oorkoepelende verteller is ID du Plessis, ‘n digter wat in 1900 gebore is. Die toneelstuk open waar hy by ‘n tafel sit en sy laaste dae oordink. Dit sluit op dieselfde manier af.
Hoewel ID du Plessis se gedigte lewend word in die stuk deurdat dit deur verskillende akteurs opgevoer of gesing word, word sy wit en manlike stem ook bevraagteken. “Daar is net een ding wat hy van die bruin mens weet,” sê hy op ‘n stadium self. “Die bruin man se lot en gang en lewensloop word bepaal deur wat die wit man sê.”
Die produksie bestaan uit verskillende sketse. Uiteenlopende kommentaar word gelewer op die Kaapse Klopse, op Afrikaans, op die verskillende plekke waarvandaan almal in die land kom.
Nee, almal kom nie van Nederland af nie. Daar is liedere en kostuums uit Arabië, bont en eksoties en heeltemal anders.
Die geskiedenisse wat uitgebeeld word, is nie net arm en ellendig nie. Dit is trots en dapper en mooi.
Daar is ook armoede en daar is prostitute (soos Katrina – “Katrina haat die lewe, Katrina vrees die dood, Katrina gaan haar slentergang, verdien haar bitter brood”).
Die hoogtepunt van die produksie was vir my die 13-stuk-Maleierkoor se sang. Dit was so goed dat ek werklik gehoop het hulle keer weer en weer terug na die verhoog. Te oordeel aan die applous was ek nie die enigste een wat so gedink het nie.
Die stuk ontroer. Dit verlei met sy helder kleure en kostuums. Die sang en musiek is wonderlik. Die stuk vermaak!
Gaan kyk hierdie stuk by enige van die feeste waar dit speel. Stel jou oop om te besef: hier, in hierdie land, is daar baie geskiedenisse. En nie net wit mense as een homogene groep se geskiedenis en ook bruin mense of swart mense as ‘n massa of ‘n skare wat net saamsmelt as gevolg van hul velkleur nie.
Elke mens in hierdie land is ‘n individu. Hy of sy het ‘n eie storie om te vertel. Laat ons nie waag om mekaar se stories te vertel nie. Laat ons eerder na mekaar se stories luister.
Asem – ’n NATi / Feesteforum-produksie
Christiaan J de Swardt (LitNet) loer hóé aanvaarbaar naaktheid, seks, geweld en vooroordeel op die verhoog geword het.
In ’n teater is jy ’n vrywillige gevangene; jy mág uitbreek en ontsnap as en wanneer jy wil… Min teatergangers het dit vanjaar gedoen; verblydend.
’n Teken van gehoorvolwassenheid? Baie jare het verloop sedert die regisseur Martinus Basson die DeKat/Herrie-prys in 1998 gewen het vir sy omstrede en veelbesproke produksie van Breyten Breytenbach se toneelstuk Boklied. Die (manlike) naaktheid daarin het talle feesgangers ontstel en mense het die teater met afgryse uitgestrompel om selfs gelaaf te word! Dit is as pornografie bestempel!
Genadiglik het naaktheid aanvaarbaar(der) geword – selfs net vir effek; om te prikkel of te skok. Skrywers, regisseurs en spelers meen egter naaktheid moet gemotiveer en realisties wees; dit moet ’n oomblik van eerlikheid en kwesbaarheid uitbeeld. Ondanks die gehoor se afkeer en weersin destyds, het Boklied ook Vitapryse gewen vir beste produksie, beste regisseur, stel-, kostuum- en beligtingontwerp. Dawid Minnaar was die beste akteur en Antoinette Kellerman die beste vroulike byspeler. Basson, Minnaar en Kellerman is almal vanjaar weer vir Kanna-toekennings benoem. Basson bied twee puik produksies: die Hertzogbekroonde dramaturg Reza de Wet se Asem(Breathing in) en Koninkryk van die diere.
Die makabere periodedrama Asem is ’n huldigingsproduksie aan De Wet, wat op 27 Januarie 2012 oorlede is en as een van Suid-Afrika se belangrikste en mees invloedryke toneelskrywers bestempel word.