Orania | die Moukissie
Archive for the tag "Orania"
2009-02-22 'n Stofpad Gedagte_06 Orania
Ek weet nie of jy die TV/radio advertensies van "Boys' Town" kan onthou nie? Iewers het die stem gesê: "Ek het gedog daar gaan tralies voor die vensters wees …" Dan gaan die grappie aan "… maar die eerste vensters was eers op die derde verdieping".
Snaaks hoe mens vanuit jou vooropgestelde idees leef of die wêreld beskou. Ek het sulke idees oor Orania gehad en sal graag my uitstappie aan die dorpie aan jou wil beskryf, maar om die belewenis so raak as moontlik oor te dra sal ek my vooropgestelde idees aan jou bekend moet maak. Reg of verkeerd, mooi of lelik, dis wat ek gedink het.
'n Gatkant dorpie, waar ongeveer 600 stoere Afrikaners gaan wegkruip met die hoop dat die wêreld wat hulle skep 'n wit een sal wees of dalk om Suid Afrika weer iewers in die onbeduidende toekoms oor te neem. Ons was oor die 1000 leerlinge toe ek op nog op hoërskool was, 600 mense wat oor iets saamstem is nie baie nie.
Stofstraatjies. 'n Maer wit laitie wat by die vulstasie vir jou brandstof ingooi. Om daar te kom moet jy iewers in die Karoo inry, probeer om nie te verdwaal nie en hopelik die droë plekkie raak ry voor die son jou alleen kry. Boere met groot baarde wat nog met sannas skiet en die Zoeloes haat.
Ja, ek het 'n klein bietjie vet gesmeer. Net 'n bietjie. 'n Vriendin het gedink die vrouens dra Voortrekkerkappies. (Om die tafel waar ek sit en tik val sinne soos dié uit mense se gedagtes: "Ry hulle met karre rond?" "Het hulle darem TV?" "Ja, ek sal kan glo dat hulle 'n eie radiostasie het." "KykNet is seker bietjie wild vir hulle." "Is daar 'n teerpad soontoe?" "Ek dog hulle ry nog met ossewaens?")
Tussen Petrusville en Hopetown is daar 'n teerpad en so 30km uit Hopetown het ons 'n 4-rigting kruising met stoptekens gekry. Orania. 'n Groot bord teen die dak van 'n gebou aan die regterkant lees 'ORA' en in kleiner lettertjies by die ingang kan jy van die pad af sien dis 'n 'OK Grocer'. Met wit kryt op 'n swart bordjie word jy aan die 5% afslag herinner wat jy kry indien aankope met die plaaslike geldeenheid, die 'Ora', betaal word. Die ekonome tussen ons sal dan bespeur dat dié geldeenheid tegnies en teoreties sterker as die Rand is as gevolg van dié afslag.
Ons sien baie klein dorpies.
Orania is oulik. Daar is 'n 'Aan die Oewer' vakansieoord wat skoon en netjiese houthuise het, laat my dink aan 'n oord by Amanzimtoti waar ek as kind was. Lower groen met pragtige donker bruin verniste houtgeboue. Rustig. Die dame sê hulle geniet dieselfde tipe aandag as die ou ATKV oorde. Daar is ook 'n Spa waar jy jou van jou tone tot jou kroontjie kan bederf en die gebou is toegerus met 'n eko-temperatuurbeheerstelsel. Die een hele muur is van rivierklippe in 'n draadstruktuur gemaak. Water drup stadig oor die klippe wat dan, wanneer die wind daaroor waai, die hele gebou afkoel. In die winter is daar deurskynende panele wat soos blinders oor die muur toemaak, die water word toegedraai en die muur word warm wat die gebou weer verhit.
'n Stukkie geskiedenis om die oorsprong van Orania te beskryf. Ek parafraseer verskriklik, want ek kan nie al die inligting in detail onthou waarmee hulle media offisier-persoon ons bombardeer het nie. Jammer. Iewers in 1963 het Waterwese 'n dorpie gebou om van hulle mense te huisves sodat hulle nader aan die Vanderkloofbesproeiingskanale kan wees. (Dis na my mening baie tipies van 'tydelike dorpies' dat mens betonstrate en asbeshuise in Orania kry.)
Die projek is afgehandel, die mense het begin wegsyfer en Orania het in 'n spookdorpie verander. Rondom 1990 het die dorp op veiling gegaan. Die witmense het dit deur 'n maatskappy van soorte opgekoop en hulle ideale gevestig in die skulp van dié dorp iewers in 1991. Hulle hamer nogal op die feit dat dit wel vóór 1994 was.
Buite by die publieke swembad het ons 'n monument gekry. 'n Reuse koeksister. Ek het begin wonder oor dié plek …
Orania het vele aspekte wat mens laat dink dat daar darem meer as 'n paar aande oor bier en braaivleis aan dié idee gedink is. Hulle sit vierkantig in die 'groen' stoel met hulle energie en omgewingsbewuste projekte. Jy sien sommer oral op straat trossies asblikke mooi gemerk: 'Glas', 'Plastiek', 'Papier', 'Blikkies', ens. Behuisingsprojekte word van strooibale tot polistireen gebou om goedkoper en volhoubaar te bou. Selfs droë toilette is op die lys.
Hulle probeer alles.
Selfs die landbou spring nie 'groener' ideale vry nie, diere wei in die boorde om sodoende te help bemes aan die grond en van die boere breek ook nie meer die grond in hulle landerye wanneer daar geplant word nie.* Trots kondig die persoon wat ons rondlei aan oor hoeveel joernaliste hulle besoek en van al die mense uit die buiteland wat na hulle 'volhoubare nedersetting' kom kyk en bewonder.
Daar is iets geniepsig wat my net nie wil los nie. 'n Stoute seuntjie in my wat die ou oom oorkant die straat permanent die josie in wil kry. Sy kat wil pers verf, dagga in sy blomtuin plant of wasgoedseep in die fonteintjie by die voordeur gooi. Wat gebeur in Orania wanneer die son sak? (Jy het huiswerk. Gaan kyk die film 'The Village'.)
Die geniepsig in my het eindelik beelde uit die film in my geheue los getorring. Ek wil weet wat gaan deur 'n burger van Orania se kop wanneer hy of sy in die regte wêreld daar buite kom?
Die wêreld is nie 'n wit plek nie.
Soos met 'n broertjie of tannie in die tronk het mense traag geantwoord wanneer ek hulle oor dié buurdorp uitgevra het. Niemand wil skinder nie. Maar alles is nie reg nie. Dít het my die hele tyd gepla, want dis regtig 'n oulike dorpie al stem ek nie saam met hulle rassebeginsels nie.
Soos met die film 'The Village' blyk dit 'n goeie idee te wees, glimlag al die mense mooi op die foto's teen die muur. Maar …
Dié vier lettertjies wat my vrede steel as ek aan die plekkie dink. Ek was al in dorpe waarvan ek doodeenvoudig net nie gehou het nie. Dis soos sekere mense wat glad nie van olywe of tamatiesoustoebroodjies hou nie. Niks persoonlik nie. Daar is net meer plekke waarvan ek oorwegend meer hou. Dis maar dit.
Ek het wel net weereens besef dat my Afrikanerskap nie van ander mense afhang nie. Net omdat 'n dorpie 'n string ideale aan die grensdraad hang en dit oor die 'Afrikaner' kam skeer, maak nie noodwendig dat ek daaraan vashaak omdat ek wit is nie.
NS. Ek was tot voor die tog deur die land 'n groot voorstaner van tuisonderrig, maar isolasie van die samelewing is nie gesond nie. Ek is wel dankbaar vir vriende wat deur die proses is en gebalanseerd aan die anderkant uitgekom het. Al sê die mense van Orania wat, hulle isoleer hulleself, hulle kies om eksklusief te wees. Dit is jammer.
*Dié boerdery beginsel maak baie sin, sal jou aanspoor om bietjie meer hieroor uit te vind. As daar genoeg navraag oor die onderwerp is sal ek dalk 'n gedagte daaroor skryf.