Mmuso o kentse lenaneo le letjha la thupelo le bitswang la boithuti. Mananeo ana a buletswe batho ba hlokang mesebetsi. Pampitshana ena e hlalosa ka moo mananeo ana a sebetsang ka teng.
Boithuti ke eng?
Boithuti ke lenaneo la ho ithuta le lebisang mangolong a mosebetsi. Boithuti bo kenyelletsa ho ithuta ka phaposing ya thuto kholetjheng kapa setsing sa thupelo le thupelo ya ho tshwara ka matsoho sebakeng sa mosebetsi. Hore o kene boithuting taba ya bohlokwa e lokelang ho lokiswa pele ke hore ho be le ramosebetsi ya thahasellang le hona ho kgona ho fana ka boiphihlelo mosebetsing.
Ke mang ya ka kopang ho ba boithuting?
Motho e mong le e mong a ka ikopela ho ba boithuting. Sena se bolela hore boithuti bo lokela ho ba teng bakeng ba batho ba batjha ba tswang dikolong le dikholetjheng le batho ba hlokang mosebetsi hammoho le batho ba seng ba sebetsa. Boithuti ba bo kgethe boholo ba dilemo.
Ha ho kgethwa batho ba tla kena boithuting mmuso o dumetse hore bonyane 85% ya baithuti ba be batsho, 54% e be basadi mme 4% e be batho ba qhwadileng.
Na ditjeo tsa teng ke bokae?
Motho ha a lefe ho ba boithuting. E mong le e mong ya kgethetsweng ho ba lenaneong la boithuti o lokela ho leshwa tjhelete e itseng ke ramosebetsi. Hore o tla fumana bokae ho laolwa ke mofuta wa boithuti. Letona la Mesebetsi le behile bonyane bo ka leshwang hammoho le maemo empa ramosebetsi a ka nna a lefa ho feta moo. Ho etswa tumellano ya tefo le maemo le moithuti ka mong pele lenaneo le qala.
Bo nka nako e kae?
Bolelele ba boithuti bo tla fapana, empa ka tlwaelo ha e be ka tlase ho selemo.
Ho bolelang ho nna ha ke kena boithuting?
Ha o amohetswe ho kena boithuting o tla saena tumellano ya molao le ramosebetsi. Motho kapa mokgatlo o fanang ka thupelo ya ka phaposing le yena o lokela ho saena. Mona ho tla hlaloswa hantle tse lebelletsweng ho wena le tseo o lokelang ho di etsa.
Ke bomang ba ka hara boithuti mme seabo sa bona ke sefe?
Moithuti o kenngwa boithuting. O saena tumellano ya molao le ramosebetsi, e hlalosang ditokelo le boikarabelo ba moithuti, mme o qala ka lenaneo la ho ithuta.
Ramosebetsi o fana ka boitsebelo ba mosebetsi e le karolo ya botsebi mme o saena yona tumellano ya molao e hlalosang ditokelo le boikarabelo ba ramosebetsi, ho kenyelletswa le mothati wa tjhelete e leshwang mothuti.
Bafani ba thupelo ba fana ka thupelo lebitsong la ramosebetsi mme le bona ba saena tumellano eo ya molao e hlalosang ditokelo le boikarabelo ba mofani wa thupelo.
Sector Education and Training Authority (SETA) e hlophisa le ho thusa ka ditjhelete tsa boithuti karolong e itseng ya moruo (ho etsa mohlala transporoto kapa bohahlaudi le kamohelo ya baeti), mme e nnetefatsa hore thupelo e maemong a indastri (tiiso ya boleng).
Lefapha la Mesebetsi le thaotha, le kgetha le ho romela batho ba hlokang mosebetsi ba kgotsofatsang bonyane ba ditlhoko tse behilweng bakeng sa boithuti bo itseng ho boramosebetsi ba hlokang baithuti. Ramosebetsi o etsa qeto ya makgaolakgang.
Ke tla fumanang pheletsong ya boithuti?
Ha boithuti bo phethilwe ka katleho o tla ba le mangolo a amohelwang hohle naheng. Ho bontsha hore o na le mangolo ao o tla setefikeiti. Setefikeiti sena se tla hlalosa botsebi bohle boo o ithutileng bona.
Ke tla fumana mosebetsi ka mora ho phetha boithuti?
Ha eba o ne o hloka mosebetsi ha boithuti bo qala ha ho tiiso ya mosebetsi qetellong. Ramosebetsi ya o fang thupello ha a a tlameha ho o fa mosebetsi. Empa ka mangolo ao le boitsebelo ba mosebetsi o tla boemong bo botle ba ho fumana mosebetsi ho feta pele. O ka nna wa nahana ka ho ithuta ho tswela pele kapa wa iqalla kgwebo ya hao.
Ke ikopela boithuti jwang ha eba ke hloka mosebetsi?
Ingodise Lefapheng la Mesebetsi o le motho ya batlang mosebetsi ka ho tlatsa foromo e hoketsweng ya boingodiso le foromo e bontshang ditshekamelo tsa hao. Ha o qeta e kgutlisetse ho basebetsi ba setsi sa mesebetsi kapa o e pose.
Etsa hore dintlha tsa moo o ka fumanehang di dule di lokile ka mehla.
Setsi sa mesebetsi se tla ikopanya le wena ha eba o na le tse hlokahalang bakeng sa boithuti ho ramosebetsi ya itseng.
Ebang o na le tse hlokwang o ka nna wa bitswa ho tla hlalosetswa, mohlomong le ho hlahlojwa pele ho kgetho ya ho qetela.
O hlahile neng?
Na o na le boqhwala?
Na o moahi wa Afrika Borwa?
O pasitse sehlopha sefe sekolong?
Nako e kae?
Ke tiisa hore lesedi le fanweng mona ke nnete.
Mona o fuwa lenane la dikarolo tse fapaneng tsa ho ithuta le diketsahalo tse o ka kgonang ho di etsa karolong eo ya ho ithuta. Etsa eka o kgona ho etsa diketsahalo tsohle, fana ka matshwao karolong ya ho ithuta kang ho ya ka moo o ratang kapa o thabelang diketsahalo tsa teng ka teng. Hangata tsa boikgathollo di ka nna tsa bontsha thahasello ya hao. Ha eba o rata e nngwe ya diketsahalo tse boletsweng e le mohlala karolong ya ho ithuta, sehella ketsahalo eo mola ka tlase mme o fe karolo ya ho ithuta matshwao ho ya ka moo o ratang ketsahalo e sehetsweng mola ka teng. Ho fana ka matshwao ho lokela ho etswa tjena: 1- Ha ke e rate ka ho fetisisa, 2 Ha ke e rate, 3 Ke e rata ho mahareng, 4 Ke a e rata, 5?
Temo le paballo ya tlhaho.
Ho hlahisa dijo ka temo. Ho hlokomela dijarete, meru, le tlhaho. Bolemi ba dijalo le diphoofolo, ho sebetsa dipakeng, majareteng le merung le paballo ya tlhaho.
Setso le bonono.
Ho etsa dintho tse ntle kapa ho etsa thabisa batho ka diketsahalo. Ho bopa, ho etsa difaha, ho tjeka, ho bina, mmino, dipapadi, ho nka ditshwantsho, thelevishene, video, ho bapala dipaleng, ho rala mekgabiso, ho taka ka pente, le ho tshwantsha.
Kgwebo, khomese le botsamaisi.
Ho hlophisa, ho rera le ho nnetefatsa hore khampani e tsamaiswa hantle. Ho etsa ditatemente tsa tjhelete tsa khampani, ho tsamaisa khampani, ho tsamaisa basebetsi, ho rekela khampani thepa, ho rekisa thepa ya khampani, ho tsamaisa kantoro, ho hlokomela dikamano tsa khampani le setjhaba, k.h.
Dithuto tsa Puisano le Puo.
Ho sebedisa puo ho thusa batho ho fumana lesedi ka ho bua le ho ngola. Mofetoledi, moqolotsi wa ditaba wa magazine kapa koranta, setsebi sa puo, mongodi wa dikopi, ho ngola ditaba kapa ditokomane.
Thuto, thupelo le ntshetsopele.
Ho ruta le ho rupela batho. Titjhere dikolong, thuto e phahameng, dibaka tsa thuto e phahameng jwalo ka diyunivesithi, ditheknikone le ditheknikale kholeje, ho ruta bana ba banyenyane (Tlhabollo ya bana ba banyenyane).
Ho hlahisa, boenjinere le theknoloji.
Metjhini e tshwantshang, marokgo, ditsela, difofane, metjhini ya motlakase le ya elektroniki, ho etsa le ho kopanya dikarolo tsa metjhini hore di sebetse hantle, le ho sebetsa mmaeneng.
Dithuto tsa botho le tsa phedisano.
Ho ithuta ditlwaelo tsa batho hore o kgone ho ba thusa. Ho sebetsa le batho le ba ntshetsa pele (Saekholoji le thupelo ya botsebi bophelong), dithuto tsa bodumedi (baruti le baprista), histori, ho ithuta lefatshe le hore ke hobaneng batho ba phela metseng e meholo (Thuto ya lefatshe), ho ithuta dikamano tsa botho (Sosioloji), ho ithuta batho le diphoofolo tsa kgale (Akheoloji).
Molao, saense ya sesole le polokeho.
Ho hlokomela paballeho le polokeho ya batho le toka naheng Sepolesa, boramolao le batjhotjhisi, ditshebeletso tsa tshokollo (ditjhankane), ho nkela mosebetsi wa bosole (lebotho la naheng, la metsing le la moyeng).
Disaense tsa bophelo bo botle le disaense tsa phedisano.
Ho thusa batho ka ho hlokomela bophelo ba bona bo botle ba mmele le kelello le thekolohelo. Ho thibela ho kula, ho kgothalletsa bophelo bo botle, ho hlokomela batho ba kulang, ho oka, mosebetsi wa diambolense, mosebetsi wa bongaka, mosebetsi wa setjhaba.
Disaense tsa Mmetse, khomputha le tsa bophelo.
Ho sebetsa ka dinomoro ho rarolla diqaka, ho sebetsa ka dikhomputha ho boloka lesedi le ho sebetsa ka dintho tse phelang. Dithuto tsa khomputha, rammetse, bayoloji (thuto ya dimela le diphoofolo).
Ho thusa batho ba bang jwalo ka ho ba thusa restjhorenteng le dihoteleng le dibakeng tse ding tsa ho iketla, ho sebetsa o le tjhefe, mosupatsela wa bahahlaudi, lehokela la baeti, mohlokemedi wa diphoofolo tse hlaha, transporoto jwalo ka mokganni wa teksi, mokganni wa bese, bohlokomedi ba batho jwalo ka mohlokomedi wa meriri, ho hlokomela maqheku, mosebeletsi wa malapeng, ho sebetsa hoteleng, ho rekisa (morekisi).
Ho rala dibopeho le ho aha.
Ho rera le ho tshwantsha meaho jwalo ka ho Akhithektjha, ho aha matlo, ho etsa ditsela le marokgo, ho kenya dithapo tsa motlakase meahong.
Ngola dikarolo tse tharo tsa ho ithuta tseo o di fileng matshwao a mangata ka ho fetisisa.