JY LEES NOU Dieetsake: Om sportaanvullings te neem of nie
'n Kenner verduidelik die goed en die gevaartekens van sportaanvullings.
Die sportaanvullingsbedryf is 'n baie winsgewende een. Advertensies probeer ons dikwels oortuig dat ons nie sonder die een of ander wonderproduk spiere sal kan bou, energie sal hê of ons volle potensiaal in die gim sal bereik nie.
Dieetblogger, Liezel Engelbrecht, het met die geregistreerde dieetkundige Adrian Penzhorn van Food for Sport hieroor gesels. Benewens sy voedingsagtergrond, het Adrian ook 'n graad in sportwetenskap en het hy al as voedingskonsultant saam met talle atlete en sportlui, onder wie die Stormers, gewerk. Hy is dus op die hoogte van produkte in die sportaanvullingsmark en het 'n paar vrae oor dié onderwerp beantwoord:
Wat is die definisie van 'n sportaanvulling?
Daar is drie kategorieë wat tel as sportaanvullings: sportkos (soos bv. energiedrankies en koolhidraatryke kosse), prestasie-aanvullings (produkte wat beloof om jou uitsette te verbeter) en mediese aanvullings (soos vitamiene en minerale wat gebruik word om tekorte mee te behandel).
Maar, soos die naam sê, moet die produkte net as aanvulling tot 'n dieet gebruik word.
Kan sportaanvullings ons dus help om ons volle prestasiepotensiaal te bereik?
Daar is 'n paar dinge wat prestasie beïnvloed: Eerstens is dit hoe ons oefen en hoe goed ons oefenprogram uitgewerk is.
Dan moet ons ook kyk na slaap en hersteltyd.
Derdens is dieet dan ook belangrik, en dis juis in hierdie komponent van prestasie waar aanvullings 'n geringe invloed kan hê.
Navorsing toon dat aanvullings tot 'n 2 - 5 persent verbetering in prestasie kan lei. Op beroepsvlak kan dié verskil noemenswaardig wees, maar vir die meeste mense sal dit nie 'n beduidende verskil wees nie.
Daar is ook mediese aanvullings* waarvan ons weet wat prestasie kan bevorder as jy 'n tekort toon. 'n Ystertekort is algemeen onder vroue-atlete wat straf oefen en atlete wat deelneem aan langdurige uithou-oefeninge.
'n Kalsiumtekort is dikwels die gevolg van 'n baie beperkte dieet, en kan dan aangevul word.
'n Multivitamien-aanvulling is net nodig as jou dieet tekortskiet aan sekere voedingstowwe.
Probiotika kan help vir beter dermgesondheid, wat dan jou immuunstelsel 'n hupstoot kan gee.
Prestasie-aanvullings kry egter die meeste belangstelling, en dit is hier waar die minste navorsing is.
Daar is redelik baie navorsing oor kreatinien (in sy monohidraat-vorm) wat wys dat dit goed aangewend kan word vir die bevordering van krag in hoë-intensiteitsportsoorte en -oefeninge. Dit is ook 'n veilige produk as dit van 'n goeie vervaardiger af kom.
Kafeïen, wat voorheen 'n verbode aanvulling was, is iets wat ons uit ons dieet deur koffie en tee kan kry. Navorsing toon dit kan prestasie bevorder deur die gevoel van moegheid te verminder, wat dan veroorsaak dat jy harder kan oefen.
Beetsap kan moontlik 'n 1-2 persent voordelige uitwerking hê op prestasie vanweë die nitrate (salpetersuur) in die produk. Nitrate verhoog die suurstofvervaardiging in die liggaam, wat kan lei tot beter suurstofvervoer en -aflewering vir spiere se gebruik wanneer jy oefen.
Beta-hidroksie beta-metielbutyraat (HMB) kan die liggaam help om te herstel, veral by mense wat nie gereeld oefen nie. Daar is ook 'n moontlikheid dat dit met die herstel van beserings kan help.
Daar is nie juis regulasies ten opsigte van die verkoop en verspreiding van aanvullings nie. Hoe weet verbruikers hulle kry wat op die verpakking staan?
Ja, dit is 'n groot risiko wanneer jy aanvullings koop. Die enigste standaarde waaraan dié vervaardigers moet voldoen, is advertensie- en bemarkingstandaarde. Die potensiële voordele wat die produkte inhou, is dus dikwels nie die risiko werd nie.
Tussen 10 en 15 persent van aanvullings op die rakke bevat bestanddele wat nie op die verpakking aangedui word nie.
Gelukkig laat ál meer handelsmerke hul produkte onafhanklik toets. Dis al manier om te weet dat wat op die etiket staan, kom regtig in die produk voor. Kyk vir plaaslike geverifieerde kentekens, soos dié van Informed Sport en Informed Choice as kwaliteitversekeringsprogram.
Wat sal jou raad wees aan mense wat dit oorweeg om 'n sportaanvulling te gebruik?
Jy moet 'n goeie besluitnemingsproses in plek hê:
Bepaal eerstens of jy werklik 'n aanvulling nodig het.
Vind dan uit of daar iets is wat wel effektief is volgens navorsing.
Laastens, maak seker dit is 'n veilige produk.
Kitsoplossings en kortpaaie bestaan nie. Tog gedy die aanvullingsmark weens ons behoefte aan wondermiddels en kitsresultate.
Mediese aanvullings moet slegs gebruik word as daar 'n gediagnoseerde tekort is, andersins is daar 'n gevaar dat dit tot toksisiteit lei. Volgens Adrian bevat baie aanvullings 200 - 300% van die aanbevole daaglikse inname; wees dus versigtig vir die gebruik daarvan.
Besoek die Australiese Sportkommissie vir 'n lys sportaanvullings en -kosse wat ingedeel is volgens wat wetenskaplike navorsing toon werk, en nie werk nie. Nog 'n nuttige hulpbron is SA Rugby se Boksmart-webtuiste.