'By Sapphire Road het ek méns geword' | News24
'By Sapphire Road het ek méns geword'
Bruce Damons, skoolhoof by Sapphire Road Primêre Skool, groet binnekort om dosent aan die NMMU te word. Foto: WERNER HILLS
Op 1 Februarie 2000 – net ná die koms van die nuwe millennium – het Bruce Damons (48) in sy nuwe blou broekpak en swart aktetas (wat net middagete ingehad het) as skoolhoof by Sapphire Road Primêre Skool in Booysenpark ingestap.
Ná 15 jaar se baanbrekerswerk, bid en bakstene maak, ruil hy dié leisels nou vir dosent wees in onderwys aan die Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit. Alvené Appollis het by Sapphire Road gaan inloer om oor die afsluiting van dié mylpaal in sy onderwysloopbaan te gesels.
"EK was 'n gemiddelde ou op universiteit. My dosente het altyd gesê: 'Bruce, jy gaan in 'n jam factory opeindig.' Ek was hardekwas, 'n rebel en 'n regte party animal. Maar Sapphire ­Road, dié skool en sy mense, was my saving grace."
Damons, van Korsten in die Baai, het sy onderwysloopbaan in 1990 by George Schmidt Primêre Skool in Gelvandale begin. Hier het hy vir die eerste keer, onder leiding van sy eerste "baas", Richard Wessels, met die "waarde van mense" kennis gemaak.
"Hy [Wessels] was 'n merkwaardige leier. Hy het meer omgegee vir die mense met wie hy gewerk het as vir die werk en die onderrig. Ek het by hom geleer om die mensdom te eer alvorens mens stelsels en logistiek ag.
"Daarna, in 1992, het ek by Hillside [Senior Sekondêre Skool] begin. My begeerte om in dele van ons samelewing te werk wat deur ons geskiedenis verniel is, het hier verdiep," het hy gesê.
Hy onthou hoe hy nog die "hardekwas Bruce" was die dag toe hy by Sapphire Road begin het. Maar, sê hy, die leerders se ouers het gou sy piep uitgehaal.
"Ek dink die grootste les wat ek by dié skool geleer het, is dat 'n skool aan 'n gemeenskap behoort. Baie kyk na Sapphire en sê: Bruce, you have done a good job. Dis nie ék nie. Dis die mense. Die gemeenskap. By Sapphire bóú ouers bakstene as ons wil uitbrei."
In 2000 was byna elke venster by dié skool uit. Vandag spog Sapphire Road met heel vensters, 'n sentrum vir verkragtingslagoffers, 'n kliniek, 'n ondersteuningsentrum waar leerders, ouers en selfs die personeel vir sielkundige hulp kan aanklop.
Die skool het ook twee sekerheidshuise waarin werklose families woon terwyl hulle na die skool se veiligheid omsien. Met 45 vrywillige werkers wat onder meer help met die skool se administratiewe pligte, tuin skoonmaak, die kospotte en die biblioteek beman, is dié skool se enjin goed geolie.
Damons onthou hoe iemand "in die moeiliker jare" by die skool ingebreek en 'n rekenaar uit een van die klaskamers gesteel het.
"Pleks daarvan om kwaad te word, het ons 10 000 pamflette met 'n dankie-boodskap gedruk: dankie aan ál die gemeenskapslede wat nié van ons steel nie. Ons het die strate ingevaar en dit self uitgedeel. Ons het geweet wie die dief was nog voordat ons terug was by die skool.
"Daar was ook die ou wat die skool se pype gesteel het. Hy het ons loodgieter geword nadat ons hom die nag gevang en hier aangehou het. Toe ek hom vra hoekom hy van ons steel, het hy gesê, 'Meneer, ek weet nie wat anders om te doen nie.' Hy is as ons loodgieter aangestel. Ek glo in tweede kanse en dat elke lid van die gemeenskap 'n positiewe bydrae tot 'n skool kan maak."
Onder Damons se leiding is talle vaardigheidswerkskole in onder meer naaldwerk en sweiswerk hier aangebied.
"Selfs bendelede het hul vaardighede kom opskerp. Die skool was nog nooit so veilig soos toe hulle Sapphire bevriend het nie," spot hy.
Damons het dié baanbrekerswerk by Sapphire Road met 'n skoolbanksaldo van -R16 000 begin. "Ek dink die Here het in Sy tyd op aarde skool geloop, want hy weet presies hoe om mens te seën vir dít wat jou skool nodig het. Ons funksioneer in 'n area waar misdaad, dwelmmisbruik, geweld en armoede seëvier. 'n Kind wat by Sapphire se hekke instap, het meer as net 'n les uit die skoolkurrikulum nodig. Hy moet ondersteuning, liefde en aanmoediging kry. Dit is 'n eer om vir 15 jaar deel van dié ondersteuning te kon wees," het hy gesê.
Toe die skool sy sekerheidshuise bou, het Damons en die beheerraad self skenkings ingeoes. Die mans in die gemeenskap het die bakstene gemaak en die vroue het seker gemaak hulle eet.
Ook toe die skool se badkamers opgeknap moes word, het dié skoolhoof in ou jeans en tekkies die vloere geskrop, omdat hy glo dat leiers eers self hul hande moet vuil maak voordat hulle dit van hul volgelinge kan verwag.
Oor die rol wat die onderwysdepartement in die lewe van skole in armer gemeenskappe behoort te speel, meen hy samewerking uit alle oorde is noodsaaklik.
"Die wêreld beleef 'n krisistyd. Skole funksioneer in gemeenskappe met krisisse. Ek dink dis tyd dat ons die onderwysmodel moet aanpas."
Dié afskeid, meen hy, is soos om 'n jare lange vriendin te groet. "Jy wil gekys aan haar bly, maar dis tyd om aan te beweeg. Dis 'n bittersoet werklikheid. Ek het gekom om Sapphire te lei, maar sy kinders, onderwysers, die ouers en die breër gemeenskap het mý gelei. Hier het ek méns kom word."