Jy kan jou ‘n papie lag of selfs ‘n boggel; jy kan stik soos jy lag, jou slap lag of jou selfs siek lag. Jy kan ook lag of jy betaal word.
Ek wil vandag hulde bring aan die Koningin van die Lag, Madeleine van Biljon, wat op 81 oorlede is. Ongetwyfeld die gulste lag wat ooit oor die Suid-Afrikaanse eter gehoor is, het daarmee stil geword.
Van Deventer, ’n gesoute koerantman en oudredakteur met 34 jaar se ondervinding, weet hoe om vernuftig die galery van mense wat deur sy leeftyd invloed op hom gehad het, staanplek in sy eie herinneringe te gee.
Nog voor die leser kan stuit teen herinneringe wat net ’n fraksie te yl of ander wat doodgewoon te oninteressant is, verweer die skrywer homself in sy inleiding dat die boek anekdoties is en ¬nêrens na ewewigtigheid en volledigheid gestreef word nie. ’n Jammerte.
Die leser mis die volledigheid plek-plek, want Van Deventer het in sy loopbaan in ’n geskiedkundige tyd wel met vele persoonlik¬hede in aan¬raking gekom om tog meer volledig en insigryk oor hulle te kon skryf. Hy is immers ’n bedrewe, gepubliseerde skrywer en het meestal sy eie sieninge en herinneringe al geboekstaaf. Die nuwe leser van sy werk sal wel geprikkel word deur byvoorbeeld sy mening dat hy De Villiers Graaff, destyds ’n anti-regeringsman, eerder as president sou wou sien as die tóé aangestelde Marais Viljoen. Met ’n onbedwonge eerlikheid beskryf hy karakters en insidente wat hy self in sy lewe as ’n gedugte apartheidsondersteuner ontmoet het. Hy verwys ook na sy ontnugtering en (wat in vorige skrywes meer uitdruklik meegedeel is) met apartheid en sy beweeg na meer liberale standpunte wat hom as redakteur van Die Volksblad ook heelwat kritiek ontlok het deur baie van sy lesers.
Sy plesier aan humoristiese insidente helder die bundel geweldig op. Herinneringe aan Verwoerd, John Vorster en PW Botha lewer nie nuwe insigte nie. Wel die joernalis se oog vir die ironie wat soms in die geskiedenis opduik.
Hieronder tel die al dikwels oorvertelde, weergalose opskrif wat Ronnie King, uitmuntende taaladviseur van onder meer Die Burger in die uiters korrekte taaljare van die sestigs die wêreld ingestuur het: “Ouderling in gat beseer deur latrine”. (Die feite van die storie was korrek: Die ouderling het in die gat geval waarin ’n buitelatrine gebou sou word.) Die bundel is goed versorg. Die foto’s is soos kiekies geplaas. Of dit ’n belangrike bydrae is tot die herinnering aan soms baie bekende mense? Moontlik nie, maar oorwegend is dit leesbaar en gesellig.
wip gevang word. Waarskynlik om die boereverneukery met die agterna-gekoopte kaartjie geloofwaardigheid te probeer gee, kry hy ‘n wenk dat die Philanders die R91 miljoen gewen het.