Dit is gepas dat dit juis ’n skrywer van ’n liefdesverhaal is wat haar dood aan die wêreld rugbaar gemaak het. Dit is ook gepas dat ’n groep op die sosiale media, wat gewy is aan lekkerlees, die draer van die boodskap sou wees, want Ena Murray is by verre die mees geleesde skrywer in Afrikaans en haar boeke is skaamteloos geskryf om lekkerlees te bevorder.
Verskeie groot Suid-Afrikaanse skrywers het gereageer toe hulle gevra is om hulde te bring aan Murray.
“Vir my het sy op ’n persoonlike vlak baie beteken, al het ek haar nie geken nie. As daar een skrywer is wat my geïnspireer het om romantiese verhale te skryf, is dit Ena Murray. Sy was my gunstelingskrywer in my jongmeisiedae. Ek kon nie wag vir elke nuwe Ena Murray-boek wat by die biblioteek geland het nie. Daar was niks lekkerder as om daardie eerste paar paragrawe te lees en ingetrek te word in ‘n heerlike romantiese verbeeldingsvlug nie.
(Oor die geleentheid waarna Chanette verwys hierbo, is destyds só berig in Die Burger – die teks in die skakel, die berig het só gelyk, dankie aan Chanette wat dit gehou het.)
Sophia Kapp, nog ’n groot Afrikaanse verkoper, het haar hulde aan Murray só verwoord: “Sy het reusewerk gedoen in ’n literêre wêreld wat nooit haar bydrae daartoe sou erken nie. Sy het grense verskuif in ’n genre wat nooit eintlik agting of respek afgedwing het nie. Sy het geskryf in ’n taal, en vir mense, wat onverreken en gemarginaliseer is. Sy het bly skryf sonder dat haar aandeel daarin om die Afrikaanse boekebedryf solvent te hou, ooit verreken is. Tog het sy aanhou skryf, onverskrokke en onverstoord, want sy het in die liefde bly glo.
“Van ons wat in jou voetspore mag trap, van hulle vir wie jy ŉ uur of twee se vergetelheid geskep het in ŉ onvriendelike wêreld, van almal wat vandag ryker mense is omdat hulle jou stories kon lees: Saluut!”
Kristel Loots, wat al amper vyftig boeke op haar kerfstok het, sê: “Ena Murray het haar lesers geken en verstaan. Sy het geweet hoe om die verbeelding aan die brand te kry en dan die slaapkamer se deur met grasie toe te trek. So het sy op ’n eiesoortige manier ’n deel van die magic van liefdesverhale vir haar lesers te behou. Daar is ’n sagte sensualiteit aan haar verhale wat die droom laat voortleef. En sy het altyd ’n storie gehad om te vertel.”
Murray was twee maal getroud. In 1959 is sy met Boet Murray getroud, maar hulle is ná 20 jaar geskei. In 1981 is sy met Jacques Mostert getroud. Hulle was saam tot met sy dood ’n aantal jaar gelede.
Tydens ’n kort telefoniese gesprek met Nèlleke de Jager, wat jare lank Murray se uitgewer was, het gesê sy is “nogal verbyster” deur die skryfster se dood. Via ’n persverklaring het Nélleke kort daarna laat weet: “Ena se boeiende vertelstem, humorsin, deernis en insig in mense verklaar haar sukses. Wat my altyd die meeste van haar werk opgeval het, is dat Ena gegló het in die liefde. En vandaar die oortuiging waarmee sy haar stories geskryf het.”
Marga Stoffer, waarnemende hoof van NB-Uitgewers, sê: “Ons is hartseer oor die heengaan van Ena Murray. Sy was ’n geliefde skrywer en ’n merkwaardige mens. Sy is vir lank beskou as ‘die mees gelese skrywer in Afrikaans’, en haar boeke word steeds heruitgegee. Mag sy in vrede rus.”
Elders, op Netwerk24, het George Louw, ’n toenmalige uitgewer van haar werk, ’n baie mooi huldeblyk geskryf. Lees dit gerus hier.
Romanza is ’n uiters gewilde reeks boeke wat vir vroue van agt tot tagtig geskryf word; 156 000 van hierdie boeke word jaarliks verkoop. Hoewel die verhale meer modern is as Ena Murray se werk, is daar onder die skrywers en uitgewers geen twyfel nie dat Murray die matriks geskep het vir hierdie reeks boeke.
’n Rukkie later, in ’n persoonlike boodskap, het Cloete soos volg gereageer op Ena Murray se dood: “Ena Murray het duisende Afrikaanse meisies aan die lees gekry en hulle as volwasse vroue aan die lees gehou in ŉ tyd toe daar nie soveel goeie ligte Afrikaanse leesstof beskikbaar was nie. Ek vermoed hulle mans het meer dikwels saamgelees as wat hulle dalk sou erken. Haar werk is so tydloos dat dit vandag te midde van die ontploffing van Afrikaanse lekkerleesboeke steeds relevant en gewild bly. Dis ŉ voorreg om ook my beskeie deel te probeer bydra tot die leeskultuur wat sy in Afrikaans help vestig het.”
Marlies Haupt het haar hulde soos volg betoon: “Ons het in die platteland grootgeword en ’n besoek aan die biblioteek (70km van die huis af) was ’n groot gebeurtenis. Ek het vinnig deur die kinderboek-afdeling gelees en toe ook deur Saartjie, Trompie, Bienkie en natuurlik Enid Blyton se The Famous Five. My Ma het af en toe romanses uitgeneem … en toe dié gogga eers byt, het ek en my sussies gereeld hare getrek oor wie eerste een van Ena se omnibusse mag lees. Ena het vir romanses gedoen, wat Pavarotti vir operasmusiek gedoen het: Sy het dit op ons boekrakke en in ons huise gevestig as ’n genre wat gelees mag word en moet word. Ena is beslis die doyenne van die Afrikaanse romanse en sy laat ’n reuse nalatenskap agter.”