Sewe Tipes Geheue Is Onontbeerlik in die Leesproses Sewe Tipes Geheue Is Onontbeerlik in die Leesproses
Om te kan leer, moet 'n persoon iets wat hy waargeneem het kan stoor om dit sodoende later weer te kan herroep. Die mens se vermoë om te kan onthou, of uit die geheue te herroep, maak leer dus moontlik. Alhoewel die woord 'geheue' 'n "alles-of-niks"-proses veronderstel, is dit duidelik dat daar verskillende tipes geheue is, elk tot 'n mate onafhanklik van die ander. Sewe tipes geheue speel 'n onontbeerlike rol in die leesproses.
Ouditiewe geheue veronderstel die vermoë om inligting wat mondelings aangebied word te prosesseer, te stoor en te kan weergee.
Volgens Ringoen moet 'n kind 'n ouditiewe geheuespan van byna ses hê om met die klankmetode geleer te word.
Terwyl ouditiewe geheue belangrik is in aanvangslees, wanneer ons probeer om die klanke in kinders se koppe te kry, is visuele geheue belangrik om beginnerlesers te verander in goeie lesers.
Visuele geheue is die vermoë om visuele waarnemings te stoor en later, as die oorspronklike waarneming nie langer sigbaar is nie, weer te herroep. Dit beteken dat die persoon in staat moet wees om 'n duidelike beeld van die stimulus, byvoorbeeld 'n woord, in sy geestesoog te vorm, sodat wanneer die stimulus nie meer voorhande is nie, hy nogtans in staat is om dit duidelik en sonder enige hulp weer op te roep.
Goeie lesers kan woorde teen die spoed van lig erken wanneer hulle lees, omdat hulle die woorde in soort van 'n visuele woordeboek geplaas het, sê Georgetown University Medical Center (GUMC) neurowetenskaplikes. Die visuele woordeboek-idee weerlê die teorie dat ons brein woorde klank elke keer wanneer ons dit sien.
GUMC-navorsers het die woordherkenning in 12 vrywilligers met behulp van fMRI-skanderings getoets. Die navorsers het bevind dat woorde wat verskillend is, maar dieselfde klink (soos "ly" en "lei") verskillende neurone aktiveer. "As die klanke van die woord 'n invloed gehad het sou dieselfde of soortgelyke neurone geaktiveer gewees het, maar dit was nie die geval nie. 'Ly' en 'lei' kon net sowel 'ly' en 'sop' gewees het. "Dit dui daarop dat, wanneer ons 'n woord eers ken, die visuele inligting al is wat ons gebruik en nie die klanke nie," het hoofnavorser Laurie Glezer verduidelik.
'n Kind met 'n swak visuele geheue sal dus baie sukkel om sigwoorde te leer.
Reeksgeheue verwys na die herroep van items in 'n spesifieke volgorde. In reekse soos die dae van die week, maande van die jaar, 'n telefoonnommer, die alfabet en in tel is die volgorde van die elemente van kardinale belang.
Indien 'n skrifreël vir 'n breukdeel van 'n sekonde voor jou geflits word, sal al die letters wat jy vir 'n kort oomblik daarna visualiseer, jou ikoniese geheue voorstel. Jou ikoniese geheue, saam met jou vermoë om te diskrimineer tussen voor- en agtergrond, bepaal jou oogspan. Oogspan is die aantal letters wat jy in 'n oogopslag kan inneem.
'n Swak leser sal geneig wees om meer dikwels te pouseer vir fiksasies, en die duur van elke fiksasie is gewoonlik ook langer as by die normale leser. Die swak leser is ook geneig tot meer regressies as ander lesers.
Die retensie van materiaal vir tydperke van 'n paar sekondes of hoogstens 'n minuut, word korttermyngeheue genoem.
'n Praktiese voorbeeld van korttermyngeheue is wanneer 'n mens die telefoon gebruik (wanneer jy jou selfoon by die huis vergeet het). Wanneer jy die telefoonnommer naslaan, berg jy dit in jou korttermyngeheue. Terwyl jy nou die nommer skakel, kan jy dit onthou, maar vir langer tye slegs solank jy daarop konsentreer en niks anders jou aandag vereis nie. Die rede is dat die inhoud van korttermyngeheue gedurig herhaal moet word, so nie gaan dit verlore. Indien iemand met jou sou praat terwyl jy besig is om die telefoonnommer op hierdie wyse te bewaar, moet jy die spreker ignoreer. As jy dit nie doen nie, sal jy die nommer vergeet. Sodra jy die nommer geskakel het, vergeet jy dit gewoonlik onmiddellik daarna.
Terwyl meeste studies op die gebied van leesprobleme en disleksie op korttermyngeheue fokus, naamlik op die vermoë om 'n klein hoeveelheid toeganklike inligting vir 'n kort periode in die geheue te stoor, het navorsing bewys dat persone met leesprobleme ook sukkel met langtermyngeheue.
Die term werkende geheue is in die 1970's deur twee navorsers, Baddeley en Hitch saamgestel, en verwys na die vermoë om tydelik sekere feite of gedagtes in die geheue te hou terwyl 'n probleem opgelos word of 'n taak verrig word.
Korttermyngeheue hou inligting slegs vir 'n paar sekondes in die verstand terwyl dit verwerk word. Verwerkte inligting word dan permanent in die langtermyngeheue vasgelê. Die werkende geheuestelsel tree as aktiewe tussenganger in die inligtingsverwerkingarea van die brein op; dit is 'n belangrike geheuestelsel en meeste van ons gebruik dit elke dag.
Navorsing bewys dat persone met leesprobleme ook sukkel met werkende geheue. 'n Studie, gelei deur sielkundige Merav Ahissar, het 52 musikante bestudeer waarvan 24 dislekties was; die ander 28 was nie. Beide groepe was onderwerp aan 'n verskeidenheid ouditiewe toetse. Alhoewel beide groepe ewe goed presteer het met die ouditiewe persepsie toetse, het die musikante wat dislekties is heelwat swakker gevaar in toetse wat ouditiewe werkende geheue getoets het.
'n Belangrike en deurlopende bevinding is dat 'n swak werkende geheue leesbegrip benadeel. Lees is 'n komplekse vaardigheid wat die gelyktydige aktivering van baie verskillende breinprosesse vereis. Wanneer 'n woord gelees word, moet die leser die vorms van die letters asook die lettervolgorde herken.
Om sinne te verstaan, is nog baie meer vaardighede nodig. Die leser moet nie net die woorde dekodeer nie, maar ook die sintaksis verstaan, die volgorde van die woorde onthou, kontekstuele aanwysings gebruik en dit integreer met bestaande kennis. Al hierdie moet gelyktydig gebeur om sinne te kan verstaan.
Terselfdertyd moet sinne in die werkende geheue gehou word en met mekaar geïntegreer word. Elke sin word gelees, verstaan, geassosieer en geïntegreer met die vorige een, en so meer. Uiteindelik het die leser die hele paragraaf gelees, en gaan hy dan voort na die volgende een.
Teen die einde van die hoofstuk moet beide die details en die hoofgedagte in die werkende geheue gestoor word, anders kan die leser dalk geïsoleerde feite onthou, maar nie die volgorde van gebeure onthou of die hoofgedagte verstaan nie.
Sukkel jou kind met onthou en lees? Só kan Edublox help:.
"Maré-Louise het altyd uitstekend in haar toetse en eksamens gevaar, maar ek moes ure en ure saam met haar sit en haar help. Dit het regtig baie lank geneem om deur haar werk te gaan en te leer.
"Ek het 'n afspraak by Edublox Paarl (Louna Spies) gemaak. Op 2 November 2013 was Maré-Louise vir 'n assesering. Na assessering was dit duidelik gewees dat sy intensiewe aandag nodig het. Sy het 'n 2 vir die ESSI leestoets gekry (waarvan 1 baie swak en 9 baie goed is). Sy het Desember 2013 die intensiewe kursus bygewoon en vanaf Januarie 2014 tot Oktober 2014 het sy een keer 'n week Edublox-klasse bygewoon. Sy het ook Compublox tuis gedoen.
"Maré-Louise se lees het baie verbeter (Afrikaans en Engels) en haar geheue het verskerp. Sy het NOOIT van lees gehou nie; groot was my verbasing toe ek een oggend in haar kamer in stap en sy lê en lees 'n boek!! Toe ons met vakansie gegaan het, het sy vir haar boeke saamgeneem om te LEES!
"Sy moes van Graad 3 af 'n 'reading aid' bril dra om haar te help wanneer sy lees en van die bord afskryf. Na 120 uur se klasse is dit nie meer nodig om haar bril te dra nie. Haar lees het op die ESSI verbeter van 2/9 (swak) na 7/9 (goed). Haar geheue van 70% na 92%.
"Sy is meer gedissiplineerd as dit kom by leer- en huiswerk, ek hoef nie meer met haar te baklei om haar huiswerk te doen nie. Sy leer ook nou op haar eie.
"Edublox het Maré-Louise weer lus gemaak vir skool gaan en lees!"
Geheue en Lees
Kan iemand my asb kontak ek stel belang my seun is 13 jaar oud en in Graad 7 0837034442. Ons bly in Lydenburg Mpumalanga. Baie dankie.