Volume 36, Issue 1, 2004
Acta Academica - Volume 36, Issue 1, April 2004
Volume 36, Issue 1, April 2004
Author George Weideman
Source: Acta Academica 36, pp 1 –39 (2004)
<b>What does the silent Cuban tell us today? Notes on a literature of conflict</b> <br>The escalation of conflict and its representation in the media have an overwhelming effect on society. Re-reading Etienne van Heerden&apos;s seminal short story, "My Kubaan", may help rectify negative responses to violence, including enforced silence, as portrayed in literature and related art forms. The term "literature of conflict", the historiographical aspects of the text, the relevance of this kind of text and the eroticism of violence are investigated and illustrated by texts showing that in a war situation there are only victims, and that writers write in solidarity with those manipulated into silence. Possible explanations for the Cuban&apos;s "silence" are given. The universality of "My Kubaan" is echoed in recent texts depicting the futility of war and the culture of violence.
Konfliktoename en die uitbeelding daarvan in die media het &apos;n merkbare uitwerking op die samelewing. Etienne van Heerden se seminale kortverhaal, "My Kubaan", kan as korrektief dien vir negatiewe reaksies op geweld, byvoorbeeld gedwonge swye, soos uitgebeeld in die letterkunde en aanverwante kunsvorme. Die benaming konflikliteratuur, historiografiese aspekte van die Van Heerden-verhaal, die relevansie van dié soort teks en die erotiek van geweld word nagegaan en toegelig met voorbeeldtekste wat aantoon dat daar in &apos;n oorlogsituasie net slagoffers is en dat skrywers hul vereenselwig met diegene wat tot swye gemanipuleer word. Moontlike verklarings vir die Kubaan se "swye" word verskaf. Die voortleef van die Van Heerden-verhaal word geëggo in onlangse tekste wat die futiliteit van oorlog en &apos;n geweldskultuur uitbeeld.
African diviner-healers and oral performance : a perspective on Sepedi divination
Authors: Mogomme Masoga, Mohlomi Moleleki and Phillip Nel
Source: Acta Academica 36, pp 40 –53 (2004)
<b>Die Afrika waarsêer-geneser en orale uitvoering : &apos;n perspektief op Sepedi-divinasie</b> <br>Divinasie lok al hoe meer belangstelling uit in die media. Gemeenskappe, groepe en indiwidue vra vrae, lug opinies en maak beoordelings van die funksie van hierdie belangrike faset van die lewe en filosofie van die Afrikaan. Hierdie artikel ondersoek Afrika orakelspraak as &apos;n tipiese genre van orale poësie. Die waarsêer-geneser (<I>ngaka</I>), in hierdie geval die orale uitvoerder, benut van sy of haar klan se prysliedere (tesame met ander vorme van orale dinamiek) tydens die divinasieproses. Hierdie artikel argumenteer kortliks dat die waarsêer-geneser &apos;n orale uitvoerder word. Die gegewens oor Afrika divinasie-orakels soos verkry uit onderhoude met waarsêers word geanaliseer in terme van teorieë oor oraliteit.
Divination is receiving ever more attention in the media. Communities, groups of people and individuals are asking questions, voicing opinions, and making judgements on the function of this important branch of African life and philosophy. This paper investigates African oracle-speech as a typical genre of oral poetry. In short, it argues that the African diviner-healer (<I>ngaka</I>) becomes an oral performer, employing some of his or her clan praises (among other dynamics of orality) during the divinatory process. The data on African divination oracles drawn from interviews with diviners is provided and analysed in terms of theories of orality.
Mariama Ba&apos;s So long a letter and the educational empowerment of Muslim women
Author Rizwana Latha
Source: Acta Academica 36, pp 54 –83 (2004)
<b>Mariama Ba se <I>So long a letter&lt;/I&gt; en die opvoedkundige bemagtiging van Moslem-vroue</b> <br>&apos;n Bespreking van <I>So long a letter&lt;/I&gt; deur &apos;n Wes-Afrikaanse vroueskrywer dien om die bemagtigende en ontmagtende uitwerkinge wat bepaalde tipes onderrig op vroue in die tradisionele Afrika-Moslem-konteks van Senegal het, te belig. &apos;n Ondersoek van hierdie aspek in die novelle skyn aan te dui dat die marginalisering van Moslemvroue in hierdie en ander lande verlig kan word deur godsdiensonderrig met die verskille tussen Islamitiese beginsels en kulturele praktyke as een van sy sleutelfokusareas. Gekombineer met &apos;n sekulêre onderrig wat huidige kruisidentiteite in postkoloniale en ander state betrek, het hierdie benadering die potensiaal om vroue sosiaal te bemagtig om sosiaal en polities te aktiveer. Sodoende kan hulle status gerekonstrueer word in Moslemgemeenskappe waarin die krag van tradisionalisme dikwels basiese Islamitiese beginsels asook staatswetgewing wat ontwerp is om vroueregte te bevorder, oorweldig.
A discussion of <I>So long a letter&lt;/I&gt; by the West African woman writer, Mariama Ba, is used as a basis for highlighting the empowering and disempowering effects of particular types of education for women in the traditional African-Muslim context of Senegal. An examination of this issue in the novella would seem to indicate that the marginalization of Muslim women in this and other countries could be alleviated by a religious education which would investigate the differences between Islamic principles and cultural practices as one of its key focus areas. Combined with a secular education taking cognisance of present-day hybrid identities in postcolonial and other states, this approach has the potential to empower Muslim women to become socially and politically active and thereby to reconstruct their status in societies in which the forces of traditionalism often overpower both basic Islamic principles and state legislation designed to promote women&apos;s rights.
Theatre as social critique in the South African political context : the plays of Zakes Mda
Source: Acta Academica 36, pp 84 –100 (2004)
<b>Die teater as sosiale kritiek in die Suid-Afrikaanse politieke konteks : die dramas van Zakes Mda</b> <br>Gedurende die laaste paar jaar, veral na onafhanklikheid, was die Suid-Afrikaanse teater nie so krities teenoor die politieke proses as wat &apos;n mens sou verwag nie, gegewe die kritiese ingesteldheid daarvan ten opsigte van die apartheidsisteem. Zakes Mda se dramas het egter hierdie rol in &apos;n sekere sin vervul. Hierdie artikel kyk spesifiek na die kritiese aard van sommige van Zakes Mda se dramas wat voor én na onafhanklikheid opgevoer is.
In the past few years, especially after independence, South African theatre has not been as critical of the political process as one would have expected, given its critical attitude towards the apartheid system. Zakes Mda&apos;s plays, however, have to an extent fulfilled this role. This article investigates the critical nature of some of Zakes Mda&apos;s plays produced before and after independence.
Source: Acta Academica 36, pp 101 –126 (2004)
<b>Versubstansialisering en pluraliteit van die self</b> <br>Hierdie artikel fokus op twee breë kategorieë van amendeerders van die klassieke self naamlik Kenneth Gergen (afskaffing van die self) en Charles Taylor (transformasie van die self). Na die val van behaviourisme in die menswetenskappe het dit weer mode geword om "bedoelings" as oorsaak van menslike gedrag te sien. Onlangse manifesterings hiervan beklemtoon soms &apos;n holistiese mensbeeld en, meer gereeld, &apos;n kernlose pluralisme wat die self genoem word. Hierdie poging verval egter in die geval van Gergen in &apos;n monistiese versubstansialisering van die relasionele kant van die self, of, in die geval van Taylor, in &apos;n gematigde dualisme met die interpretatiewe vermoë van die self in die versubstansialiseerde posisie. As alternatief stel ek &apos;n dimensionele antropologie voor wat die self sien as &apos;n samehangende pluraliteit van gelyke agentsdimensies.
This paper focuses on two broad categories of amenders of the classical self, namely Kenneth Gergen&apos;s abolition of the self and Charles Taylor&apos;s transformation of the self. After the heyday of behaviourism it became fashionable again to speak of "intentions" as a cause of human action. Recent manifestations of this sometimes emphasise a holistic view and more often posit a coreless pluralism as the self. In the case of Gergen, this attempt lapses into a monistic substantialisation of the relational side of the self; in the case of Taylor, into a moderate dualism with the interpretative capacity of the self taking the substantialised position. As an alternative I propose a dimensional anthropology that sees the self as consisting of a coherent plurality of dimensions of equal agency.
The application of Inglehart&apos;s materialism / postmaterialism index in non-industrialised countries : a critique
Author Hans Muller
Source: Acta Academica 36, pp 127 –156 (2004)
This article makes three central claims. The first is that the operationalisation of Ronald Inglehart&apos;s "materialist / postmaterialist dimension" cannot be transported unchanged from the industrialised western context of its origin to the non-industrialised world. The second claim is that an important dimension of the current values analysis strategy of Taylor, Kotzé and others in South Africa is theoretically incoherent. These theorists expanded Inglehart&apos;s dimension to include a "pre-materialist" cluster of values in order to deal with values which they find important but which are not covered in the materialist / postmaterialist dimension. However, this is intended to be a universal dimension and cannot be adapted in this way. The third claim is that one can learn much from the South African attempt to adapt the materialist / postmaterialist dimension. In fact, it points to the need for an analytical strategy appropriate to the socio-economic conditions of developing nations. Both minimal and more comprehensive changes are proposed.
<b>Die toepassing van die Inglehart materialisme / postmaterialisme- indeks op onontwikkelde lande : &apos;n kritiek</b> <br>Hierdie artikel maak drie aansprake. Die eerste is dat die operasionalisering van Ronald Inglehart se "materialisme / postmaterialisme-indeks" nie ongewysig uit die ontwikkelde westerse konteks van oorsprong na die onontwikkelde wêreld oorgedra kan word nie. Tweedens word betoog dat die huidige waarde-analise-strategie van Taylor, Kotzé en ander in Suid-Afrika teoreties onsamehangend is. Hulle het die "materialisme / postmaterialisme- indeks" uitgebrei om &apos;n pre-materialisme waardegroepering in te sluit om waardes te verreken wat volgens hulle nie ingesluit kan word onder die materialisme / postmaterialisme-dimensie nie. Die materialisme / postmaterialisme-dimensie is bedoel om &apos;n universele dimensie te wees en kan nie op hierdie wyse aangepas word nie. Die derde aanspraak is dat daar heelwat geleer kan word uit die Suid-Afrikaanse poging om die materialisme / postmaterialisme-indeks aan te pas. Hierdie Suid-Afrikaanse aanpassing dui in der waarheid op die noodsaak van &apos;n analitiese strategie wat toepaslik is vir die sosio-ekonomiese toestande van ontwikkelende lande. Sowel geringe as meer omvattende verandering word voorgestel.
The preservation of nineteenth-century industrial buildings near historical city centres : the case of Ghent
Author Dominique Vanneste
Source: Acta Academica 36, pp 157 –185 (2004)
<b>Conservatie van negentiende-eeuwse industriële gebouwen nabij stedelijke kernen : het geval van Gent</b> <br>Heel wat negentiende-eeuwse industriële gebouwen in Vlaanderen (en in Gent in het bijzonder) wachten op duurzame gebruikers en functies. Er bestaat hiervoor een nieuwe belangstelling vanuit economische en residentiële hoek maar deze vormt tegelijk een bedreiging voor het bouwkundig erfgoed als dusdanig alsook voor de structuur van het sociale weefsel, gekenmerkt door de historische aanwezigheid van een arbeidersklasse. Bovendien is zeer weinig bekend over de verwachtingen van deze buurtbewoners en de manier waarop of mate waarin zij zich met het industrieel erfgoed identificeren. Daarom is Gent, met zijn belangrijk industrieel verleden dat resulteerde in talrijke negentiende-eeuwse textielfabrieken en arbeidershuisvesting (zoals cités en stegen), een casestudie die interessante inzichten kan opleveren. Veldwerk in het teken van de relatie tussen industrieel erfgoed, identiteit en conservatie alsook met betrekking tot de positie van de lokale beleidsinstanties, toont aan dat deze niet altijd de theorie volgen.
Many nineteenth-century industrial buildings in Flanders in general and in Ghent in particular are still waiting for (permanent) users and functions. At the same time, renewed economic and residential interest represents a threat to the built-up heritage as well as to the structure of the traditional working-class social fabric of such areas. Additionally, little is known about the expectations of the residents of such neighbourhoods or the extent to which they identify with this industrial heritage. Ghent, with its strong industrial past, resulting in many nineteenth-century textile factory buildings and characteristic working-class housing (including cités and alleys), can thus offer interesting insights as a case study. However, field work about the relationship between the industrial heritage, identity and preservation as well as about the attitude of local authorities revealed that practice sometimes differs from theory.
Authors: Suzette Botha and Jacobus Naude
Source: Acta Academica 36, pp 186 –212 (2004)
<b>&apos;n Instrument vir kwaliteitsassessering van plaaslike regeringsvertalings</b> <br>Die behoefte aan &apos;n instrument waarmee die kwaliteit van plaaslike regeringsvertalings geassesseer kan word, bestaan binne LOGTIS, &apos;n vertaal- en tolkdiens op plaaslike regeringsvlak, wat in verskeie Vrystaatse munisipaliteite ingestel is. Tekste moet op &apos;n gereelde basis vertaal word en tot nou toe het daar geen metode bestaan waarmee die kwaliteit van vertalings geassesseer kon word nie. In hierdie artikel word aangetoon hoe &apos;n instrument ontwikkel is om &apos;n vertaling te assesseer wat van die bronteks in vorm, funksie en doel verskil. Die instrument inkorporeer teks- en vertaalbeginsels op alle taalvlakke en kan ook gebruik word as &apos;n kontrolelys by die skryf van plaaslike regeringstekste.
An instrument for assessing the quality of local government translations has been sorely needed within LOGTIS, a local government translation and interpreting service which has been instituted in several Free State municipalities. Texts have had to be translated on a regular basis, without any means of assessing the quality of the translations. This article describes the development of an instrument to assess a translation that differs from its source text in form, function and purpose. The instrument incorporates textual and translation principles at all levels of language and can also serve as a checklist for the writing of local government texts.
Source: Acta Academica 36, pp 213 –245 (2004)
<b>Vier kritieke oorsake van onderprestasie in sekondêre skole in die townships</b> <br>Onderprestasie is &apos;n probleem wat enige leerder kan raak en geen opvoedkundige instelling is immuun daarteen nie. Potensiaal waarborg nie prestasie nie, daarom moet &apos;n leerder met die potensiaal om goed op skool te presteer steeds hard werk, anders sal hy / sy nie ooreenkomstig dié potensiaal presteer nie. Hierdie artikel ondersoek die vier kritieke determinante van onderprestasie by leerders in sekondêre skole in die townships. Die invloed van die onderrigmedium, oorvolklaskamers, stokkiesdraaiery en &apos;n tekort aan handboeke op skolastiese prestasie is ondersoek. Die studie het bevind dat hierdie faktore &apos;n besliste en negatiewe invloed op leerderprestasie het wat besweer moet word.
Underachievement is a problem that can affect every learner and no education institution is immune to it. Potential does not guarantee performance, therefore a student possessing the potential to achieve well in school must still work hard, otherwise s/he will not achieve according to that potential. This article examines four critical determinants of underachievement among township secondary school learners: media of instruction, overcrowding, truancy and shortages of textbooks. The study has found these factors to have a telling negative influence on learners&apos; performance, which must be countered.