Bekendstelling - Aftree Fasiliteite
Min mense is daarvan bewus dat daar ‘n vrywillige organisasie in Gauteng bestaan wat ten doel het om na die belange van nagenoeg 13500 inwoners van geaffilieerde aftree-oorde om te sien, naamlik die Vereniging vir Aftree-oorde.
Met reeds meer as sewentig bestuursliggame as lede, hoofsaaklik in die Pretoria/Centurion-omgewing, is die organisasie in sy tweede dekade van dienslewering.
Verteenwoordigers van die Bestuursliggame van hierdie oorde, kom vier keer per jaar bymekaar by een van die lid-oorde om sake van gemeenskaplike belang te bespreek en om oorleg te pleeg oor die hantering van die verskeidenheid probleme waarmee hulle te doene kry.
Tydens hierdie byeenkomste spreek kundige persone die vergaderings toe oor aangeleenthede wat aktueel vir betrokke bestuursliggame is. ‘n Bekendstellingsgeleentheid word van tyd tot tyd aan sakeordernemings en kundiges wat dienste of produkte wat vir ouer persone van belang is, gebied. Van hierdie byeenkomste neem ook die vorm van werksessies oor kern belangrike sake aan en die resultaat word van tyd tot tyd in die vorm van ‘n handleiding aan die lede beskikbaar gestel.
Tersaaklike aanbiedings sal ook in die toekoms via die webwerf aan lede beskikbaar gestel word.
Die bestaansreg van die Vereniging spruit grootliks daaruit dat bestuursliggame van aftree-oorde die verantwoordelikheid vir die nakoming van die wette wat van toepassing op sulke behuisingsontwikkelingskemas is, moet dra en dus verantwoordelik is vir die bestuur, beheer en administrasie daarvan. Die lede van die bestuursliggame is nie altyd ten volle op hoogte van presies wat van hulle verwag word nie. Ondervinding het geleer dat daar min regspraktisyns en amptenare is wat inligting aan hulle kan verskaf en dit word nie algemeen besef dat aftree-oorde nie ouetehuise of gewone sekerheidskomplekse is nie. Die bestuursverantwoordelikhede verskil wesentlik al bied ouetehuise en plekke van versorging ook behuising aan ouer persone. Aftree-oorde bied woonplek vir persone bo vyftig jaar wat nog onafhanklik kan funksioneer en hoewel daar ‘n sekere mate van versorging gebied mag word, kan dit wissel van periodieke besoeke aan ‘n oord deur ‘n gekwalifiseerde suster tot ‘n volwaardige mediese kliniek waar verswakte, sowel as na-operatiewe versorging, op ‘n 24-uur grondslag gebied word.
Die regsbasis van aftreeoorde verskil, omdat sommige oorde uitsluitlik lewensokkupasiereg bied, waar die ontwikkelaar die eienaar van die grond en geboue bly, maar die koper die reg verkry om vir die res van sy of haar lewe ‘n bepaalde wooneenheid te okkupeer. Ander oorde bied weer wooneenhede op die grondslag van deeltitel en dan word die persoon eienaar daarvan, maar nie van die gemeenskaplike eiendom nie. Ander vorme, wat nie so algemeen voorkom nie, is voltitel, huureiendom en aandeleblokskemas. Elk van hierdie verskillende vorme van behuisingskemas val onder ‘n eie wet en dit kom vry algemeen voor dat sommige wooneenhede in so ‘n oord op ‘n lewensreggrondslag verkoop word, terwyl ander op die basis van deeltiteleienaarskap van die hand gesit word. Die verskillende tipes behuising val onder verskillende wette en om sake verder vir bestuursliggame te bemoeilik, val ‘n versorgingseenheid in ‘n aftreeoord onder dieselfde wet as wat op ouetehuise van toepassing is. Elk van hierdie wette en die regulasies wat ingevolge daardie wette uitgevaardig is, bevat voorskrifte ten opsigte van die bestuur van die oorde en in sommige opsigte kan dit selfs botsend van aard wees.
Verdere wetlike voorskrifte waarvan bestuursliggame kennis moet dra, is dié wat op die lewering van dienste aan die inwoners van toepassing is. Arbeids- en gesondheidswetgewing is, byvoorbeeld, van toepassing op die werkers wat in diens van die bestuursliggame is om as huishulpe, tuiniers, versorgers, kokke, kelners, drywers, ens. vir die inwoners te funksioneer. In gevalle waar etes of mediese dienste aan inwoners voorsien word, moet ook aan bepaalde wette en inspeksies van die sentrale en plaaslike owerhede voldoen word. By elke aftree-oord bestaan unieke reëlings en lede van die bestuursliggame het dikwels hulp en raad nodig om te bepaal welke van die voorskrifte ten opsigte van hul besondere geval geld.
Die Vereniging is deurlopend betrokke by onderhandelinge met staatsdepartemente en ander liggame soos die SA Menseregte Kommissie, om ‘n beter bedeling vir aftree-oorde te bevorder. Pogings word aangewend om wetwysigings en selfs nuwe wetgewing aanvaar te kry wat die probleme en leemtes waarvan die Vereniging bewus is, sal aanspreek. Hiermee dien die Vereniging dus as kanaal vir individuele lede om toegang tot die owerhede te probeer bewerkstellig in belang van ouer persone in aftree-oorde. Talle van hierdie mense is afhanklik van pensioene met afnemende koopkrag en daar is dus ‘n groot behoefte dat na hul belange omgesien moet word. Verskeie organisasies doen uitnemende werk op ander terreine wat ouer persone raak, maar die Vereniging is die enigste liggaam wat na kwelpunte rondom die bestuur van aftree-oorde kyk. Trouens, die Vereniging het die afgelope paar jaar vordering gemaak om die owerheid te oorreed om wetgewing af te kondig waardeur ‘n ombudsmandiens as dispuutresolusiemeganisme vir behuisingsontwikkelingskemas ingestel sal word. Hierdeur behoort ‘n goedkoop kanaal geskep te word waardeur die inwoners en bestuursliggame van aftreeoorde oplossings vir die talle behuisingsverwante probleme wat ervaar word, te vind. Die Vereniging werk ook met ander organisasies in veld van gerontologie, navorsing en dienste saam.
Die bestuurliggame van aftreeoorde, streef deurentyd daarna om die lewenskwaliteit te verryk vir die inwoners van hul oorde. Die rol wat die Vereniging in hierdie verband speel, is tweërlei van aard: Enersyds word kundiges gekry om lede toe te lig en op te lei in die hantering van ouderdom en ouderdomsverwante aangeleenthede. Andersyds word geleenthede gereël waaraan die inwoners kan deelneem. Jaarliks word daar ‘n Vonkeljare Sangfees gehou, waar die sanggroepe en kore van die verskillende aftree-oorde geleentheid kry om op te tree. Dit word in September/Oktober gehou om saam te val met die verrigtinge waartydens die Internasionale Dag vir Ouer Persone, in samewerking met ander organisasies wat met sake rakende ouer persone werk, gevier word.
Die sukses wat die Vereniging tot dusver behaal het, het aftreeoorde in die Vrystaat en Suid-Kaap geïnspireer om soortgelyke organisasies in die lewe te roep. Hulle word sover moontlik ondersteun deur inligting te voorsien en bygestaan sodat hulle deur onderlinge samewerking, die probleme wat eie is aan woonplekke vir ouer persone beter kan hanteer. Hopelik sal aftree-oorde elders in die land ook oorweeg om soortgelyke organisasies te stig, sodat hulle kan kragte saamsnoer en verdere stukrag kan verleen aan die poging om die owerheid te oorreed om meer aandag aan die probleme en behoeftes van die ouer persone te gee.
Eksemplare van die Riglyne vir Voornemende Kopers in Aftree-oorde wat deur die Vereniging opgestel is en gratis in Afrikaans en Engels beskikbaar is, kan by die Administratiewe Sekretaresse, Anneke Liebenberg (Sel: 072 349 8395 / E-pos: Vereniging@gmail.com) aangevra word.