JY LEES NOU Ma van Get Me to 21-meisie vertel van pynlike laaste dae
Jenna Lowe en haar ma, Gabi. Foto: Verskaf.
Vier jaar ná die Get Me to 21-vegter se dood het haar ma 'n boek geskryf oor haar siek dogter se pynlike laaste 187 dae.
Dit was die 21ste verjaardagviering waarheen almal genooi was. Maar om mondig te kon word, het die siek Jenna Lowe nuwe longe benodig.
Mense was ontroer deur die Kaapse meisie se Get Me to 21-veldtog in die sosiale media. Die slapies tot haar verjaardag is afgetel en omgebid.
Die dapper Jenna, wat weens pulmonêre hipertensie voltyds suurstof moes kry, het ook haar veldtog gebruik vir bewusmaking oor orgaanskenking – talle mense het op haar pleidooi gereageer om orgaanskenkers te word en so hoop aan ander te gee.
Dit het gelyk asof Jenna se droom sou waar word toe sy wel skenkerlonge kry – maar sy is op 8 Junie 2015 dood, net vier maande voor sy 21 sou word, weens komplikasies wat ingetree het ná haar dubbele longoorplanting.
Haar gesin was vasbeslote om dit te verwerk met dieselfde positiwiteit en moed wat Jenna gekenmerk het.
"Jenna het nooit tou opgegooi nie. Sy het bly glo sy sou eendag met splinternuwe longe die hospitaal verlaat. So het sy ons hoop gegee," vertel haar ma, Gabi.
In haar rouproses oor haar dogter se dood het Gabi 'n manier gesoek om betekenis aan Jenna se stryd te gee. Nou hét sy: Gabi se boek, Get Me to 21, het pas op die winkelrakke verskyn.
Gabi het 'n boek oor Jenna se stryd teen haar longsiekte geskryf. Foto: Onkgopotse Koloti
"Een van die dinge wat Jenna wou doen, was om 'n boek oor haar stryd teen die siekte te skryf," vertel die 55-jarige lewensafrigter.
"Ek wou dit vir haar skryf, maar toe besef ek ek kan nie, want ek is nie sy nie. Ek kon wel haar storie deur my oë vertel."
Die boek vertel die verhaal agter Jenna se bekende en opgewekte videoboodskappe in die sosiale media – die wrede werklikheid van wat sy en haar familie weens haar siekte moes verduur.
Die boek gaan oor die laaste 187 dae van Jenna se lewe, maar ook die gesin se pynlike soeke na genesing ná haar dood. Gabi raak sigbaar emosioneel.
Ek het gevoel daar is baie om te leer uit wat ons deurgemaak het. Maar dit was vir my belangrik om eerlik te skryf," sê sy.
"Dit is die hele storie, net soos dit is."
Die Parkwood-hotel in Johannesburg is waar Gabi, haar man, Stuart (57), en hul jongste dogter, Kristi (nou 21), gebly het toe hulle Jenna in Desember 2014 van Kaapstad na die Goudstad moes bring vir haar dubbele longoorplanting.
Van links is Gabi, Jenna, Stuart en Kristi saam met hul honde, Sahara en Prince. Foto: Verskaf
Maar Jenna het nooit Johannesburg se Netcare Milpark-hospitaal verlaat nie en ses maande ná die oorplanting gesterf. Vandag gesels Gabi met Huisgenoot by dieselfde hotel waar die gesin destyds gebly het terwyl Jenna in die hospitaal was.
Dit behoort aan vriende, verduidelik sy. Sy het kort ná Jenna se dood al die idee gekry om die boek te skryf.
"Maar dit was veels te vroeg in die rouproses; dit was so pynlik."
Toe sy eindelik emosioneel gereed voel om te begin skryf, het Gabi na 'n toevlugsoord vir skrywers in Griekeland gegaan en haar 10 dae lank afgesonder.
"Ek het daar 10 000 woorde geskryf, en met my terugkeer kon ek myself verder in die skryfwerk verdiep." Maar dit was bitter swaar om die trauma van Jenna se lyding te herleef.
Tydens haar dogter se laaste 187 dae – die net meer as ses maande voor haar dood – het sy 'n dagboek gehou. En tydens die skryfproses van haar boek het sy haar emosies in die dagboek herbesoek.
"Ek het gehuil en geruk en soms opgegooi. Dit was regtig erg."
Soos die dae, naby aan Jenna se einde, toe sy in en uit die waakeenheid en teater was weens komplikasies wat ingetree het ná die oorplanting.
"Al haar organe het ingegee. Sy het verlamming van die maag gehad en kon nie eet nie. Sy het infeksies gehad. Sy het beroertes gekry. Sy het blindedermontsteking gehad en haar appendiks moes verwyder word," vertel Gabi.
"Dis gek om te dink wat sy deurgemaak het."
Vier jaar later het die gesin hul verlies nog nie heeltemal verwerk nie.
"Dit is moeilik. Die pyn om 'n kind te verloor is onbeskryflik," sê sy.
"Ons het baie hard gewerk net om funksioneel te wees. Ons kommunikeer baie met mekaar en het almal berading gekry. Ons mediteer, doen joga en alles wat ons moontlik kan doen."
Dit was veral swaar vir Kristi, wat 17 was toe haar ousus dood is. Kristi en Jenna was onafskeidbaar, vertel hul ma.
"Dis regtig moeilik vir die sibbe van 'n siek kind, maar ek kon dit nie verander nie."
Kristi het ná Jenna se dood in 'n depressie verval en 'n jaar af gevat van skool. Gabi vertel haar jongste sing pragtig. Toe sy 15 was, het Jenna vir haar 'n liedjie, I Need More Time, geskryf en Kristi het dit saam met die groep GoodLuck opgeneem.
Maar ná Jenna se dood was haar stem lank stil.
"Sy vaar nou beter. Sy is terug skool toe om matriek te voltooi en studeer nou aan die Universiteit van Kaapstad vir 'n B.A.-graad in sosiale wetenskap." En sy sing weer.
"My sangvoëltjie is terug," sê Gabi bewoë.
Ses maande ná Jenna se dood was daar nog 'n skok: Stuart het bekendgemaak hy het beenmurgkanker. Dit is drie jaar tevore al by hom gediagnoseer, maar hy het dit geheim gehou omdat Jenna siek was. Hy wou sy geliefdes nie nog meer kwel nie.
"Hy het 'n jaar ná Jenna se oorplanting 'n beenmurgoorplanting gehad. Dit was 'n stamseloorplanting met sy eie, gesonde stamselle."
Dat dit op die herdenking van Jenna se dubbele longoorplanting was, het hulle as gesin diep geroer. Stuart, wat 'n konsultasieonderneming bedryf, kry nou chemoterapie en vaar goed.
"Ek dink ná alles wat ons deurgemaak het, is ons barometer vir wat normaal is anders as ander mense s'n," sê Gabi.
"Ons moes veerkragtigheid ontwikkel."
Deur die hartseer is die Lowe's diep dankbaar en trots op die goeie dinge wat uit Jenna se siekte gespruit het.
Volgens die webtuiste van Get Me to 21, waarop Jenna se videopleidooie destyds gelaai is, het duisende mense binne die eerste drie maande van haar veldtog as nuwe orgaanskenkers geregistreer.
Jenna is in Junie 2015, kort voor haar 21ste verjaardag, aan pulmonêre hipertensie dood. Sy het drie jaar met die siekte saamgeleef. Foto: Verskaf
En boonop het Jenna groter bewustheid geskep oor die siekte wat haar lewe geneem het. Die siekte is in 2012 by haar gediagnoseer en sy het drie jaar daarmee saamgeleef voor sy dood is.
Pulmonêre hipertensie veroorsaak dat die wande van slagare wat bloed van die regterkant van die hart na die longe dra algaande verdik.
Dokters het Jenna se asemhalingsprobleme eers as asma gediagnoseer; toe dit eindelik reg gediagnoseer is, was die siekte al ver gevorder. Van 2014 tot haar dood die jaar daarna kon sy nie sonder meganiese hulp asemhaal nie.
"Die veldtog was om 'n profiel vir haar én die siekte te bou," vertel Jenna. Sedertdien is 'n toegewyde afdeling in Kaapstad se Groote Schuur-hospitaal geopen waar pasiënte met die siekte behandel word.
"As pulmonêre hipertensie vandag betyds by jou gediagnoseer en behandel word, is dit waarskynlik danksy Jenna," sê Gabi. Die Lowe's is vasbeslote om Jenna se werk voort te sit.
In haar boek moedig Gabi orgaanskenking en -oorplantings ten sterkste aan – ten spyte van haar kind se lyding weens die komplikasies wat daarna ingetree het.
"Baie mense het uiters suksesvolle oorplantings," sê sy. En 10% van die boekverkope op jennalowe.org gaan na die Jenna Lowe Trust vir bewusmaking oor orgaanskenking en pulmonêre hipertensie.
"Dit is haar nalatenskap," sê Gabi. Vir die Lowe's is dit hoe hul dogter sal voortleef – baie verjaardae ná die mylpaal wat sy toe nooit bereik het nie.