Sielkunde en intuïsie: die belangrikheid van die eerste indruk - Hanlie Snyman
Die eerste indruk wat jy van iemand kry is dikwels bepalend vir jou algehele oordeel oor die persoon. In die sielkunde praat mens dikwels ook van intuïsie. Ons gehoorsaam meestal ons intuïsie in ons oordeel oor iemand se uiterlike. Die sielkunde van die intuïsie in vergelyking met ander is ’n fasinerende fenomeen. Waarom heg ons soveel waarde aan ’n eerste indruk en wat is die gevolge daarvan?
Wat sê jou uiterlike oor jouself?
Wanneer ons sosiaal kontak het met mense, is ons meer gestel op iemand se uiterlike om ’n oordeel te fel, as wat ons werklik besef. Iemand se gelaatstrekke, liggaamshouding en algemene voorkoms gee ons heelwat informasie oor die persoon. In die negentiende eeu was daar in die wetenskap beweer dat die vorm van iemand se skedel informasie kon gee oor iemand se karakter. Die skedelkunde en die gelaatskunde uit hierdie tyd het baie tyd en aandag beste aan die spesifieke details van iemand se skedel en gelaat.
Sielkunde en die uiterlike
Tydens die twintigse eeu het daar baie kritiek gekom op die visie van die gelaatskunde. Hierdie teorie was te deterministies en eensydig. Dit is so te sê onmoontlik om met honderd persent sekerheid die verband tussen uiterlike en innerlike te bepaal. In die wetenskap was daar toe baie meer aandag bestee om ’n balans te vind tussen die informasie wat die uiterlike oplewer, sowel as gepaardgaaande rasionele informasie. Liggaamstaal sê nie alles oor jou innerlike nie; die geheel van ’n mens se persoonlikheid is te ingewikkeld daarvoor.
So waarom is die eerste indruk vir ons so belangrik?
Net soos by baie ander raaisels van die mens en die natuur vind ons die antwoord in die evolusieleer. Oorspronklik was die vinnige inskatting van gevaar belangrik vir die mens om te kan oorleef. In ’n fraksie van ’n sekonde moes die oermens ’n moontlike vyand kon raaksien vir die behoud van sy veiligheid. Die neiging om belang te heg aan die eerste indruk moet daarom in hierdie raamwerk gesien word. Vir dieselfde rede vind ons dit moeilik om besluite te neem wat teen ons intuïsie ingaan.
Liggaamstaal en verhoudings
In die geval van verhoudings is die belangrikheid van die eerste indruk nog meer van toepassing. Wanneer ons iemand vir die eerste keer ontmoet, weet ons al baie gou of die persoon ’n kans het om ons hart te wen of nie. Die aantreklikheid van ’n moontlike lewensmaat is iets wat ons binne enkele sekondes kan inskat en ons almal is ook baie bewus hiervan. By ’n nuwe ontmoeting is die eerste indruk en liggaamstaal so belangrik dat ons selde teen ons intuïsie sal gaan. Soms sê mense dat hulle nooit gedink het dat hulle ’n verhouding sou begin het met hulle lewensmaat nie, omdat hulle van die begin af nie beïndruk was met die persoon nie. Daar kan natuurlik uitsonderings wees.
Liggaamstaal en mag
By werksaansoeke is die eerste indruk ook baie belangrik. Jou charisma, jou liggaamstaal en die energie wat jy uitstraal is essensieël om ’n goeie beoordeling te kry. Natuurlik speel jou vaardighede en bevoegdhede ok ’n belangrike rol hier, maar ’n selfversekerde liggaamstaal en ’n betroubare uitstraling kan ’n baie groot verskil maak. Mense wat die ‘mag’ het in die samelewing het meestal al die bogenoemde karaktereienskappe.
Balans tussen intuïsie en rasionele inligting
Al die voordele wat die eerste indruk inhou, kan ook negatiewe effekte hê. As ons te veel nadruk plaas op iemand se uiterlike kenmerke of liggaamstaal, dan kan ons moontlik stereotipes ontwikkel in ons beoordeling van mense. Stereotipes kan dan weer lei tot onnodige vooroordele. Daarom is dit belangrik om ’n ewewig te vind tussen ons intuïsie (die inligting wat ons kry van ’n eerste indruk) en rasionele agtergrondinligting.