Kenner waarsku teen ‘nasionalisering’ van mediese fondseDie voorgestelde Nasionale Gesondheidsversekering het reeds groot teenkanting ontvang. (Foto: Unsplash) Die president van die Raad op Gesondheidsberoepe het onlangs in die parlement gesê dat die voorgestelde nasionale gesondheidsversekering (NGV) by mediese fondse moet oorneem en dat alle bates van dié skemas na die NGV oorgedra moet word. Dié opmerking het hernieude kommer oor die inwerkingstelling van die NGV laat ontstaan. Prof. Simon Nemutandani het verlede maand aan die parlement gesê die NGV behoort die enigste finansieringsmeganisme vir gesondheid in Suid-Afrika te wees en dat wetgewing gewysig moet word om dit moontlik te maak. Volgens hom moet die nasionale gesondheidsversekering finansier word deur alle Suid-Afrikaners se belasting. “Vir die NGV om te slaag, moet gesondheid ŉ eksklusiewe nasionale bevoegdheid wees en enige afdelings van die Grondwet wat hierteen indruis, moet gewysig word,” het die voorlegging aan die parlement gelui. Lee Callakoppen, hoofbeampte van die Bonitas Mediese Fonds, sê dié voorstel is oneties en boonop teenstrydig met die wet. “Talle vrae oor die voorgestelde stelsel moet nog beantwoord word en heelwat probleme sal uitgestryk moet word.” Collakoppen waarsku boonop dat die administrasie van ŉ sentrale gesondheidsorgstelsel streng bestuur en oorsig gaan benodig. Hy gee wel gelyk dat een of ander vorm van universele gesondheidsorg in Suid-Afrika ongetwyfeld nodig is en dat dit nie volhoubaar is dat net 16% van die bevolking aan ŉ private mediese fonds behoort nie. “Die land het ŉ gesondheidsfinansieringstelsel nodig wat ontwerp is om hulpbronne saam te voeg om gehalte en bekostigbare mediese dienste vir alle Suid-Afrikaners beskikbaar te stel. Gesondheidsorg ŉ basiese behoefte en behoort nie op sosio-ekonomiese status te berus nie.” Callakoppen sê egter die oplossing is allermins eenvoudig. Finansiering van NGV ŉ kopseer Die burgerregteorganisasie AfriForum het vroeër gesê die finansiering van die NGV gaan “buitensporige bedrae vereis en is eenvoudig onbekostigbaar”. Die organisasie is ook bekommerd dat die regering die Covid-19-pandemie gaan misbruik om sy agenda van ’n universele gesondheidstelsel te bevorder in ’n poging om die ekonomie te transformeer. Callakoppen sê die RGB se voorstel om bestaande mediese fondse se reserwes te gebruik – dit staan op sowat R92 miljard – om die NGV te finansier, is nie die antwoord nie en die mediese fondse is ten sterkste daarteen gekant. Hy sê die voorstel is deurspek met onreëlmatighede en is in direkte konflik met die Wet op Mediese Skemas. Hy meen dit is boonop oneties. Wetgewing vereis dat mediese fondse in Suid-Afrika kapitaal gelykstaande aan 25% van hul jaarlikse bruto inkomste moet behou. Dit beteken die mediese fonds moet genoeg bates beskikbaar hê om sy normale sake te doen én ŉ buffer te behou in geval van ŉ ongewone gebeurtenis – soos ŉ pandemie. Callakoppen sê die finansiering van die NGV was nog altyd ŉ grys gebied. “Ons verstaan dat belastingkrediete vir mediese bydraes moontlik geskrap kan word en aan die NGV toegeken kan word en dat alle Suid-Afrikaanse burgers met ŉ afsonderlike belasting tot die fonds moet bydra, selfs al is hulle deel van ŉ private mediese fonds.” Hy sê egter om bates oor te dra om ŉ staatsgesondheidsversekering te finansier is nie wettig nie en kan nie as ŉ finansieringsmoontlikheid oorweeg word nie. Die NGV gaan boonop nie alles dek nie en Callakoppen sê daar moet ruimte wees vir bestaande private gesondheidsorg vir dienste wat nie in die bestaande NGV-voorstelle ingesluit word nie. Items wat nie gedek word nie sluit in medisyne wat nie in die nasionale formulier ingesluit is nie, medisyne en diagnostiese prosedures wat buite die goedgekeurde riglyne val, asook protokolle wat deur kennersgroepe aanbeveel word. Callakoppen sê daar is boonop geen waarborg dat die oordrag van mediese fondse se bates genoeg gaan wees om die NGV te finansier nie, veral omdat daar geen duidelike finansieringsriglyne is nie. Hy meen só ŉ oordrag gaan boonop ŉ reuselas op die staat plaas omdat dié nie die nodige infrastruktuur daarvoor het nie. Callakoppen sê só ŉ besluit sal “onverantwoordelik en irrasioneel” wees. Hy sê die Raad op Mediese Skemas (RMS), wat die mediese fondse bestuur, het ŉ wetlike verpligting om die belange van mediese fondse en hul lede te beskerm. “Mediese fondse is nie-winsgewende entiteite wat deur hul lede besit word. Dit beteken reserwes bestaan uit lede se geldelike bydraes. Ons is ten sterkste gekant teen die idee om ledegeld op hierdie manier te gebruik en ons kan ook nie so ŉ growwe oortreding deur die RMS aanvaar nie.” Samewerking nou nodig Verpleegsters by die Charlotte Maxeke-hospitaal in Johannesburg. (Foto: GCIS) Callakoppen sê die Bonitas Mediese Fonds steun universele gesondheidsorg, maar het altyd verstaan dat daar steeds ruimte vir ŉ NGV en private mediese fondse sal wees. “Wat tydens die pandemie selfs duideliker geword het, is dat groter samewerking tussen die openbare en private sektor nodig is. Daar is talle belanghebbendes in die gesondheidsorgstelsel en ons moet almal betrek om ŉ oplossing vir Suid-Afrikaners te vind. Hy sê dit is ook belangrik dat ŉ nasionale gesondheidsorgstelsel strategies gelei word. Volgens hom is sogenaamde leefstylsiektes soos diabetes, hoë bloeddruk en vetsug ŉ pandemie op sigself. Eerder as om net die simptome te behandel, moet ŉ stelsel van primêre gesondheidsorg bestuurde sorg insluit, waar voorkoming beter is. “Die las op ons gesondheidsorgstelsel, in die staat en private sektor, is enorm. Deur dit dop te hou en proaktief te pak gaan ons nie net gesondheidsorguitgawes beperk nie, maar ook verseker dat Suid-Afrikaners ŉ beter gehalte lewe lei.”