Hoe Woorde Impak Die Weg Ons Dink
Woorde werp lig op ons wêreld. Curioso via Shutterstock
Het jy al ooit in jou studiejare of later in die lewe bekommerd dat die tyd begin kan hardloop om jou doelwitte te bereik? Indien wel, sou dit makliker wees om hierdie gevoel aan ander te gee as daar 'n woord was wat dit net beteken? In die Duits is daar. Die gevoel van paniek wat geassosieer word met die geleenthede wat voorkom, word genoem Torschlusspanik.
Duits het 'n ryk versameling van sulke terme, wat dikwels bestaan ​​uit twee, drie of meer woorde wat verband hou met die vorm van 'n superwoord of saamgestelde woord. Saamgestelde woorde is veral kragtig omdat hulle (veel) meer as die som van hul dele is. Torschlusspanik word byvoorbeeld letterlik van "hek" - "sluiting" - "paniek" gemaak.
As jy by die treinstasie kom, is 'n bietjie laat en sien jou trein se deure nog oop, het jy 'n konkrete vorm van Torschlusspanik ervaar, wat veroorsaak word deur die kenmerkende biep terwyl die trein deure naby is. Maar hierdie saamgestelde woord van Duits word geassosieer met meer as die letterlike betekenis. Dit roep iets meer abstrak aan, met verwysing na die gevoel dat die lewe geleidelik die deur van geleenthede sluit terwyl die tyd verbygaan.
Engels ook het baie saamgestelde woorde. Sommige kombineer eerder konkrete woorde soos 'seahorse', 'butterfly' of 'turtleneck'. Ander is meer abstrak, soos "agteruit" of "hoegenaamd". En natuurlik ook in Engels, verbindings is superwoorde, soos in Duits of Frans, aangesien hulle betekenis dikwels onderskei van die betekenis van die dele. 'N Seepaard is nie 'n perd nie, 'n skoenlapper is nie 'n vlieg nie, skilpaaie dra nie skilpadde nie, ens.
Een merkwaardige kenmerk van saamgestelde woorde is dat hulle glad nie goed van een taal na 'n ander vertaal nie, ten minste wanneer hulle hul samestellende dele letterlik vertaal. Wie sou gedink het dat 'n "dra-lakens" 'n beursie is - porte-feuille -, of dat 'n "steun-keel" 'n bra is - bra - in Frans?
Dit vra die vraag wat gebeur wanneer woorde nie maklik van een taal na 'n ander vertaal word nie. Byvoorbeeld, wat gebeur as 'n inheemse spreker van Duits probeer om in Engels te dra dat hulle net 'n spits van Torschlusspanik gehad het? Natuurlik sal hulle toevlug tot parafrasering, dit wil sê hulle sal 'n verhaal maak met voorbeelde om hul gesprekspartner te verstaan ​​wat hulle probeer sê.
Maar dan vra dit nog 'n groter vraag: Het mense wat woorde het wat eenvoudig nie in 'n ander taal vertaal nie, toegang tot verskillende konsepte? Neem die geval van hiraeth Byvoorbeeld, 'n pragtige woord van Wallies wat bekend staan ​​vir die feit dat dit in wese onvertaalbaar is. Hiraeth is bedoel om die gevoel wat verband hou met die bittersoete-geheue van iets of iemand te mis, terwyl hulle dankbaar is vir hul bestaan.
Hiraeth is nie nostalgie nie, dit is nie angs, of frustrasie, of melancholie, of spyt nie. En nee, dit is nie heimwee nie, aangesien Google-vertalings jou kan lei om te glo hiraeth dra ook die gevoel uit wat mens ervaar wanneer hulle iemand vra om met hulle te trou en hulle word afgekeer, amper 'n geval van heimwee.
Verskillende woorde, verskillende gedagtes?
Die bestaan ​​van 'n woord in Wallies om hierdie spesifieke gevoel oor te dra, stel 'n fundamentele vraag oor taal-gedagte verhoudings. Gevra in antieke Griekeland deur filosowe soos Herodotus (450 BC), het hierdie vraag in die middel van die vorige eeu herleef, onder die stut van Edward Sapir en sy student. Benjamin Lee Whorf, en het bekend geword as die linguistiese relatiwiteitshipotese.
Linguistiese relatiwiteit is die idee dat taal, wat die meeste mense saamstem, ontstaan ​​en uitdrukking gee aan menslike denke, kan terugvoering gee om te dink, en die gedagte in ruil beïnvloed. So, kan verskillende woorde of verskillende grammatikale konstrukte "anders" anders dink in sprekers van verskillende tale? Dit is baie intuïtief. Hierdie idee het nogal 'n bietjie sukses in die populêre kultuur geniet, wat die afgelope tyd in 'n taamlike uitdagende vorm in die wetenskap fiksie film Aankoms.
Alhoewel die idee intuïtief is vir sommige, is oordrewe eise aangaande die omvang van woordeskatverskeidenheid in sommige tale gemaak. Oordragings het beledigende taalkundiges verleen om satiriese opstelle te skryf soos "die groot Eskimo-woordeskat hoax"Waar Geoff Pullum die fantasie ontken oor die aantal woorde wat Eskimos gebruik om sneeu te verwys. Maar, ongeag die werklike aantal woorde vir sneeu in Eskimo, versuim Pullum se pamflet om 'n belangrike vraag aan te spreek. Wat weet ons eintlik van Eskimos se sneeu-waarneming?
Maak nie saak hoe vitriole kritici van die linguistiese relatiwiteitshipotese mag wees nie, eksperimentele navorsing wat wetenskaplike bewyse soek vir die bestaan ​​van verskille tussen sprekers van verskillende tale, het op 'n bestendige pas begin versamel. Byvoorbeeld, Panos Athanasopoulos by Lancaster Universiteit, het opvallende waarnemings gemaak dat spesifieke woorde om kleurkategorieë te onderskei, hand in hand gaan met waardeer kleur kontraste. Hy wys dus op, moedertaal sprekers van Grieks, wat afsonderlike basiese kleur terme vir lig en donker blou (ghalazio en ble onderskeidelik) is geneig om ooreenstemmende skakerings van blou te beskou as meer verskillend as moedertaalsprekers van Engels, wat dieselfde basiese term "blou" gebruik om hulle te beskryf.
Maar geleerdes insluitend Steven Pinker by Harvard is onaangeraak en beweer dat sulke effekte triviaal en oninteressant is, omdat individue wat in eksperimente betrokke is, waarskynlik taal in hul kop gebruik wanneer hulle oordeel oor kleure maak - so is hul gedrag oppervlakkig beïnvloed deur taal, terwyl almal die wêreld in dieselfde sien manier.
Om te vorder in hierdie debat, Glo ek dat ons nader aan die menslike brein moet kom, deur persepsie meer direk te meet, verkieslik binne die klein fraksie tyd wat geestelike toegang tot taal voorafgaan. Dit is nou moontlik, te danke aan neurowetenskaplike metodes en - ongelooflike - vroeë resultate leun ten gunste van Sapir en Whorf se intuïsie.
So, ja, soos dit of nie, kan dit wel wees dat dit met verskillende woorde beteken om verskillende gestruktureerde gedagtes te hê. Maar dan, aangesien elke gedagte op aarde uniek en duidelik is, is dit nie regtig 'n spelwisselaar nie.