Katakombe in die Karoo | Bo-Karoo
Posted on March 11, 2019 by Leonette Smit
Op die plaas Jobsekolk, tussen Vanwyksvlei en Brandvlei, staan 'n katakombe – 'n mensgemaakte kamer wat dien as 'n begraafplek (volgens Wikepedia). Hier lê Johannes Jacobus Lourens Zandberg en sy vrou Elizabeth Catharina Müller begrawe.
Jobsekolk is op sy dae 'n spogplaas. Daarvan getuig die imposante boustyl, die geuwels, die oorblyfsels van 'n victoriaanse tuin. Vandag is Jobsekolk ook maar net 'n bouval, soos soveel ander plase in die Karoo. In Hennie Aucamp se woorde: 'n Huis raak afgetakel, nes 'n ou mens; dit word ook 'n verwyt aan hulle wat dit eenmaal bewoon het. Of soos dr. Petronella van Heerden dit stel: 'n Huis verkwalik sy mense as dit nie bewooon word nie. 'n Huis het asems nodig om hom regop te hou. Hoekom waai winde so ekstra droewig om en deur murasies, en buig hulle die sipresse in kerkhowe? Omdat hulle die asems soek, glo ek al hoe meer, van dié wat eenmaal hier op aarde was. (Dankie hiervoor, Pieter Hoffman)
Dawid le Roux huur tans die grond op Jobsekolk vir ekstra weiding want die plaas grens aan sy grond, Flamingosfontein. Hy het 'n sleutel vir die grafkamer en laat ons binne. Geitjies floreer hierbinne.
Die twee imposante grafte vul die kamer. Orals teen die mure pryk familieportrette en geslagsregisters van weleer. 'n Mens moet eers bietjie skoonvee voordat jy regtig kan uitmaak wat agter die glas, stof en geitjiemis versteek is. Dit word 'n ontdekkingstog!
Hier duik die naam van Rosa Hermina Schalkwijk weer op.
Vroeër het ek vertel van haar graf wat op die buurplaas, Klipkolk, buite die begraafplaas staan. https://wordpress.com/post/karooblog.wordpress.com/2417
Rosa blyk die ma te wees van die dogter wat later die vrou van DF Malan geword het. Hier is sy aangedui as tweede kind van Johannes Lodewikus Schalkwijk en Johanna Christina Jacoba De Klerk, die grootouers van húlle wat hier begrawe lê.
Rosa Hermina Van Schalkwijk trou met Johannes Zandberg by wie sy drie kindersverwek, nl Johanna asook Mattie (DF Malan se latere vrou) en Johannes Louwrens Zandberg. Na sy asterwe tree sy weer in die huwelik met Jacobus Johannes De Wet. By hom verwek sy nog drie kinders. Vroeër vanjaar maak ek toe onverwags kennis met Rosa Grant en Koos de Wet (80), albei kleinkinders van hierdie einste Rosa. Hulle het op die internet afgekom op my vorige blog oor hulle familie. Enewil, met Rosa Hermina se dood op die ouderdom van 43, is onse Johannes Louwrens Zandberg 19 jaar oud. Dit is hiérdie Zandberg-seun wat die trotse eienaar word van Jobsekolk.
Johannes Louwrens Zandberg trou met Elizabeth Catharina Müller. Dit is húlle wat Jobsekolk opbou tot 'n trotse en welvarende boerdery. Vyf kinders word uit hierdie huwelik gebore waarvan slegs een nog lewe, nl Elizabeth Catharina Zandberg, oftewel Betsie, gebore in 1947.
In die grafkelder is 'n besoekersboek. Agter in die boek sien mens hoe Jan Zandberg boekhou van elke pennie en pond se motoruitgawes en ook ander boerdery-uitgawes. Op elke oujaarsaand maak hy 'n inskrywing van sy skaapgetalle. Dis opmerklik hoe sy boerdery in sowat 40 jaar vervierdubbel. En hoe die 1933-depressie sy skaapgetalle knou met 'n volle 1000 skape.
Waarom 'n grafkelder? Wie weet? Dalk wou hulle alles net perfek doen? Maar daar is baie stories in omloop. In die katakombe, met sy baie familieportrette en geslagsregisters, is daar ook in die een hoek 'n kombersie. Glo deur Jan Zandberg se vrou daar geplaas sodat haar oorlede man nie moet koud kry as hy sou terugkeer nie.
So het sy tjekboek en 'n pen vir jare op 'n tafeltjie gereed gelê – hy moes net teken as hy sou terugkeer.
Daar word ook vertel dat sy haar vingers stukkend gegrawe het die nag na sy begrafnis om hom by te kom – glo iets te doen met sy testament …
Dawid le Roux DF Malan dr. Petronella van Heerden Elizabeth Catharina Müller Elizabeth Catharina Zandberg Flamingosfontein Hennie Aucamp Jacobus Johannes De Wet Jobsekolk Johannes Jacobus Lourens Zandberg Johannes Zandberg Klipkolk Koos De Wet Pieter Hoffman Rosa Grant Rosa Hermina Schalkwijk