PressReader - Baba & Kleuter: 2018-06-01 - SÓ LYK DIE WEER­STAND-WEER­MAG
SÓ LYK DIE WEER­STAND-WEER­MAG
Baba & Kleuter - 2018-06-01 - DOSSIER GESONDHEID -
Jou im­muun­stel­sel be­staan uit ver­skeie kom­po­nen­te wat deur jou lig­gaam ver­sprei is. Elk­een het sy eie, spe­si­fie­ke funk­sie. Een van die oog­lo­pend­stes is jou vel, wat die hoof­grens tus­sen kie­me en jou lig­gaam vorm. Net soos kleef­plas­tiek ’n toe­brood­jie teen gog­gas be­skerm, keer jou vel dat som­mi­ge or­ga­nis­mes jou lig­gaam bin­ne­kom.
Ons neus, mond en oë is an­der poor­te waar­deur kie­me mak­lik toe­gang tot ons lig­gaam kan kry. In sul­ke ge­val­le is tra­ne en slym die pa­ra­te sol­da­te wat van dié vy­an­de ont­slae raak.
Som­mi­ge na­re kie­me kry eg­ter tóg op ’n ma­nier toe­gang tot ons lig­gaam. Maar wees ge­rus, bin­ne-in jou lig­gaam kry hul­le met nóg ’n he­le klomp sol­da­te van die im­muun­weer­mag te doen. Hier­die sol­da­te word al­mal in een van die vol­gen­de ba­sis­se ge­bo­re, ver­sorg of ge­reed ge­maak vir oor­log teen ska­de­li­ke vi­rus­se en bak­te­rieë.
Die timusklier sit bin­ne-in jou bors­kas – min of meer tus­sen jou bors­been en hart – en is ver­ant­woor­de­lik vir die ver­vaar­di­ging van T-sel­le. Dié sel­le stel on­der meer per­fo­re­rings­pro­te­ïe­ne vry wat aan­val­le loods op sel­le met in­fek­sie, vreem­de sel­le en dié wat kan­ker­ag­tig is. Hul­le maak hier­die sel­le let­ter­lik vol gaat­jies so­dat an­der kom­po­nen­te van die im­muun­stel­sel dit mak­li­ker kan uit­wis.
Die timusklier is ver­al be­lang­rik by pas­ge­bo­re ba­ba­tjies, want daar­son­der sal ’n ba­ba se im­muun­stel­sel plat­val en die ba­ba dood­gaan.
Beenmurg ver­vaar­dig nu­we rooi- en wit­bloed­sel­le (en tril­joe­ne daar­van!), waar­van die wit­tes waar­skyn­lik die be­lang­rik­ste rol­spe­ler in die im­muun­stel­sel is. Wit­bloed­sel­le span saam om bak­te­rieë en vi­rus­se wat jou lig­gaam bin­ne­dring, te ver­nie­tig en is ook ver­ant­woor­de­lik vir die maak van teen­lig­gaam­pies. Teen­lig­gaam­pies merk on­der meer “aan­val­lers” in jou lig­gaam so­dat die veg­ter­sel­le van die im­muun­stel­sel dit kan ver­nie­tig.
Die milt is ’n vuis­groot­te or­gaan ( by vol­was­se­nes) en lê net links van jou maag. Hier­die or­gaan fil­treer ons bloed en is ge­du­rig op die uit­kyk vir vreem­de sel­le in ons bloed of rooi­bloed­sel­le wat ver­vang moet word. Daar is men­se wat son­der ’n milt klaar­kom, maar hul­le is baie meer ge­reeld siek as men­se wat wel een het.
Die limfstelsel is vir die mees­te van ons taam­lik be­kend om­dat dok­ters dik­wels vir ma’s sê om op die uit­kyk te wees vir ge­swel­de limf­knop­pe in hul kin­ders se nek. Limf­knop­pe swel wan­neer ons lig­gaam teen se­ke­re bak­te­ri­ë­le in­fek­sies ba­klei – let­ter­lik as ge­volg van al die ek­stra sel­le in die knop­pe wat teen die bak­te­rieë oor­log voer.
Hier­die stel­sel werk op sy eie en ver­vul ’n baie be­lang­ri­ke rol wan­neer dit by im­mu­ni­teit kom. Dank­sy die komplementstelsel word pro­te­ïen­mo­le­ku­les (of­te­wel kom­ple­men­te) deur die le­wer ver­vaar­dig. Dié mo­le­ku­les bind dan saam in ver­skil­len­de volg­or­des om ver­skil­len­de funk­sies te ver­rig soos om wit­bloed­sel­le te help om vreem­de sel­le op te eet.
Die hor­moon­stel­sel is nog ’n be­lang­ri­ke deel van die im­muun­stel­sel. Die ge­was­uit­wis­sings­fak­tor is ’n voor­beeld van ’n hor­moon wat ge­was­sel­le kan uit­wis, nu­we are kan skep en ge­ne­sing kan voort­bring.