Eka nkarhi lowu nga hundza wa hofisi, tihofisi to tala ta ku hundzuka ka mfumo xikaya a ti pfanganile ni ku lulamisela ti-IDP (vunyingi bya vona va yile hi ku lulamisela ti-LDO). Leswi swi endliwile ehansi ka nkarhi wa ku nonoha. Ndlela ya swa nawu a yi nga si tiyisisiwa. Mifumo-xikaya yo tala (hi kongomisile Transitional Representative Councils) a ti nga ri na tindlela ta ku fambisa ndlela leyi ya ku pulana. A ku nga ri na ndlela ya ku pulaniwa leyi nga ringetiwa naswona a ku ri hava sistimi ya ku plana leyi nga twisisekaka ku ya hi nongonoko. Handle ka swona hinkwavo lava nga katsima eka IDP ya khale va hundzile endleleni ya le henhla ya ku dyondza na vanwana vantsongo va mifumo xikaya va endlile va endlile swilo swa ku humelela mayelana ni ku pulana xiendliwa lexi nga ta pfuna hi ku sungula tiprojeke na minongoko? Hi ku tirhisa ku ka a nga tiveki, u tlange ndzima ya nkoka swinene ekusunguleni tindlela to baleka ta xihundla ta varhangeri va ANC na tikheyidara eka nkarhi wa ndzhakunyana ka ku dlayeteriwa ka vanhu eSharpeville na ku humesiwa ka nawu wa mfumo wa xihlawuhlawu wa xiyimo xa xihatla ku nga State of Emergency (SOE) hi 1960. Varhangeri lava a va katsa Xandla xa Presidente wa ANC ku nga Oliver Tambo na Yusuf Dadoo, varhangeri vambirhi va mapfhumba ya ntshunxeko. U ve a kondletela na tiyindlu kumbe tindhawu to tshama ta xihundla to sirheleleka eka lava a va fanele ku sala endzeni ka tiko. Ginwala a hamba a chayela movha wa varhangeri va NIC (Natal Indian Congress) ku nga Monty Naicker na J. N. Singh, lava a va tirha hi xihundla endzhaku ka loko va balekele ku khomiwa hi maphorisa. Swileriso swa vona a ku ri ku famba-famba na tiko eka xifundzhankulu (provhinsi) ku lavana na timali to seketela mindyangu leyi a yi sele evuswetini endzhaku ka loko ku khomiwe vawundli va yona ehansi ka nawu wa SOE lowu wu nga va etikweni tin'hweti ta ntlhanu.