Verbruikersake: Nuwe kredietplanne vir armesArgieffoto Die parlement het onlangs die Nasionale Kredietwysingswetsontwerp goedgekeur, maar terwyl dit daarop gerig is om ŉ blaaskans te skep vir arm en kwesbare verbruikers, stem nie almal saam dat die stappe om skuldverligting te bring, so ŉ goeie idee is nie. Ina Opperman het na die voorgestelde veranderings gaan kyk. Die wetsontwerp is gerig op oorbelaste mense wat minder as R7 500 per maand verdien, wie se ongesekureerde lenings minder as R50 000 beloop. Volgens die regering maak die huidige insolvensiestelsel en skuldadministrasie nie voorsiening vir hierdie groep mense nie en slegs diegene wat aan hierdie groep geld leen, se belange word beskerm. Skuldberaders bied nie ŉ diens aan vir mense wat minder as R7 500 per maand verdien nie, omdat hulle meen dit is nie die geld werd nie en die regering wil die wysingswetsontwerp gebruik om hierdie gaping te vul. Die wysigingswetsontwerp is daarop gerig om, onder meer, roekelose uitlening hok te slaan, deur roekelose en onwettige uitlening te kriminaliseer en verantwoordelike uitlening aan te moedig en toe te pas. Kredietlewensversekering sal voorgeskryf word en die regulasies sal voorsiening maak daarvoor dat kredietlewensversekering uitgeneem moet word vir alle lenings wat oor minder as ses maande afbetaal word en minder as R50 000 beloop. Daar word ook voorsiening gemaak vir ŉ langtermyningryping soortgelyk aan skuldhersiening, wat deur die Nasionale Kredietreguleerder (NKR) hanteer sal word. Hierdie proses sal gratis wees vir die groep mense waarop die wetsontwerp gerig is en die hofbevele sal deur die Nasionale Verbruikerstribunaal (NVT) uitgereik word. Die wetsontwerp maak ook voorsiening vir ŉ korttermyningryping om mense wat glad nie (of nie binne sestig maande) hul skuld kan betaal nie, se skuld te skrap binne vier jaar nadat die wetsontwerp ingestel is. Landdroshowe sal ook ingevolge die wetsontwerp bykomende magte hê om rentekoerse te verlaag volgens ŉ skuldberader se aanbeveling. Die minister van handel en nywerheid moet ook, wanneer regulasies kragtens van die wet gemaak word, die bedryf se bestaande vrywillige taakspanooreenkoms in gedagte hou, veral die verskil tussen gesekureerde en ongesekureerde lenings en die maatstaf om rentekoerse en ander kostes inkrementeel en proporsioneel te verlaag. Die wetsontwerp is nou by die Nasionale Raad vir Provinsies vir goedkeuring. Cas Coovadia, besturende direkteur van die Bankvereniging van Suid-Afrika, meen egter die wetsontwerp slaag nie daarin om die regte van verbruikers en kredietgewers te balanseer nie en hy beskou dit as kortsigtig en nie behoorlik oorweeg nie, het hy aan Business Tech gesê. “Die gevolge van die voorgestelde breër toepassing van die wetsontwerp vir verbruikers en die ekonomie is nie voldoende in ŉ deurtastende ondersoek nagevors om die sosiale en ekonomiese uitwerking te bepaal nie en belanghebbendes is ook nie betrek nie.” Die ANC glo dat die wysigingswetsontwerp noodsaaklik is omdat dit baie sal help om sosiale demokrasie en regverdigheid te bring, maar adv. Anton Alberts, die VF Plus se parlementêre woordvoerder oor handel en nywerheid stem nie saam nie. “Hoe help mens diegene met erge skuldprobleme wanneer hul situasie so benard is dat nie eens skuldberading ŉ uitkoms bied nie? Sulke komplekse probleme vereis ŉ holistiese benadering waarin faktore soos die ekonomiese omgewing wat armoede veroorsaak, in ag geneem moet word.” Hy meen armoede styg tans weens swak ekonomiese groei en daar is konsensus dat die regering se beleid van inmenging in die mark, wanbesteding en korrupsie, die oorsaak daarvan is. “Dit is uiters duidelik dat die skepping van skuldberadingprosesse vir ‘n bevolking met ‘n werkloosheidsyfer van meer as 30% net ‘n pleister op die siekte van ‘n terminaal siek pasiënt is. Dit kan op die kort termyn help, maar sal die pasiënt nie red nie,” het hy in ŉ verklaring gesê. ŉ Sosio-ekonomiese impakstudie was nie ŉ vereiste vir die finale wetsontwerp nie en Alberts meen dit kan negatiewe gevolge inhou, omdat niemand weet wat die uitwerking daarvan op die land se ekonomiese ekostelsel gaan wees nie. Hy sê dit kan lei tot die verdwyning van wettige kredietinstrumente en -ondernemings, met ŉ gepaardgaande verlies aan werksgeleenthede en ŉ toename in onwettige kredietverlening. Alberts wys daarop dat statistiek oor die huidige skuldsiklusse toon dat skuld afneem. “Suid-Afrika is in die langste tydperk van daling in huishoudelike skuld en daar is ŉ afname in slegte skuld. Skuldbevele en dagvaardings is die laagste sedert datarekords begin het, wat dit laat lyk asof mense hul krediet beter bestuur en die huidige skuldingrypingstelsel kan daartoe bydra.”