“Di-antibiotic” tša Tlhago—Mehola ya Letšatši le Moya o Hlwekilego
BOKGOBAPUKU BJA INTHANETENG
GO YA KA DINAGA
LEFASENG KA MOKA
IKGOKAGANYE LE RENA
Tše di latelago
DIHLOGO TŠE DINGWE TŠA INTHANETENG
Dihlatse tša Jehofa
DILO TŠE DI LEGO GONA
Moya o Hlwekilego le Letšatši—Na ke “Di-antibiotic” tša Tlhago?
GE BORATHUTAMAHLALE ba fetša go tšweletša la mathomo di-antibiotic tša dikhemikhale magareng ga lekgolong la bo-20 la nywaga, dingaka di be di holofetše gore dihlare tšeo tše difsa di tla fodiša malwetši a itšego. Mathomong, go be go bonagala dihlare tšeo tše difsa di phetha morero woo. Eupša ga e sa le go tloga nakong yeo go dirišwa ga tšona kudu go dirile gore go tšwelele dipaketheria tšeo di kgonago go lwa le di-antibiotic tšeo.
E le gore borathutamahlale ba bangwe ba hwetše mekgwa e mefsa ya go lwantšha malwetši, ba hlahlobišiša ditsela tša kgale tšeo di bego di dirišwa go alafa malwetši. E nngwe ya ditsela tše e akaretša go diriša mahlasedi a letšatši le moya o hlwekilego.
Engelane e be e dutše e dumela gore letšatši le moya o hlwekilego di hola batho ka tša kalafo ka tsela e itšego. Ngaka John Lettsom (1744-1815) o ile a re bana bao ba swerwego ke bolwetši bja mafahla (TB) ba ka thušwa ke moya wa lewatleng le letšatši. Ka 1840, ngaka ya go bua e lego George Bodington o ngwadile gore bao ba šomago ka ntle—balemi, badiši—gantši ga ba hlaselwe ke TB, mola go bonagala e be e hlasela bao ba fetšago nako e ntši ba le ka ntlong.
Go dirilwe tšwelopele e kgolo go tša thutamahlale ga e sa le go tloga ka bo-1800, eupša dinyakišišo tša lehono di fihleletše se swanago. Ka mohlala, nyakišišo ya 2011 kua China e hweditše gore diphapoši tšeo di tletšego ka batho e bile di sa tsene moya o lekanego o hlwekilego di dira gore “go be le malwetši a mantši a go hema.”
Mokgatlo wa Lefase wa tša Maphelo (World Health Organization [WHO]) o lemogile gore moya o hlwekilego wa tlhago, e lego moya wo o fokago ka ntle wo o kgonago go tsena ka gare ga moago, o bohlokwa bakeng sa go fokotša ditwatši. Ka kgonthe, dikeletšo tša WHO tšeo di gatišitšwego ka 2009 di kgothaletša go diriša moya wa tlhago go fokotša go tsenwa ke malwetši mafelong a tlhokomelo ya tša kalafo. *
Dinyakišišo tšeo di dirilwego lefelong la United Kingdom Ministry of Defence di re fa dikarabo. Borathutamahlale ba moo ba be ba nyaka go tseba gore ge e ba sethuthupi sa dipaketheria tše kotsi se ka thuthupa London, moya wa moo o tla tšea nako e kae o šilafetše. E le gore banyakišiši ba tsebe ka ditwatši tša moyeng, ba ile ba tatetša diphedi tše dinyenyane tše di bitšwago E. coli bobing bja segokgo gomme ba di bea moo go fokago moya. Teko yeo e ile ya dirwa bošego, ka ge go be go tsebja gore seetša se be se bolaya dipaketheria tše. Mafelelo e bile afe?
Seetša sa letšatši le sona se na le dibolayaditwatši tša tlhago. Journal of Hospital Infection e hlalosa gore “bontši bja diphedi tše dinyenyane tšeo di bakago malwetši tšeo di lego moyeng ga di kgone go kgotlelela seetša sa letšatši.”
O ka holwa bjang ke se? O ka fetša nako e lekanego o le letšatšing le go hema moya o hlwekilego. Se se tla go thuša kudu.
^ ser. 8 Dilo tše itšego di ka dira gore re se rate go tlogela mafasetere a butšwe. Dilo tše di ka akaretša mohuta wa moya wo o fokago, lešata, melao ya tša mollo le tšhireletšego.
Didirišwa tša go ithuta Beibele
Dikgatišo tše di Lego Gona
Tirelo ya Rena ya Mmušo
Ditaba go ya ka Dinaga
Tša Molao go ya ka Dinaga
Dipotšišo Tšeo di Botšišwago Kudu ka Dihlatse tša Jehofa
Mediro ya Dihlatse tša Jehofa
Ntšha Moneelo wa go Thekga Modiro wa Rena wa Lefase ka Bophara