As stigterslid en eerste voorsitter van die FAK het NJ bygedra tot die handhawing van die Afrikaanse taal en die positiewe uitbou van Afrikanerkultuur. Hy word die eerste Hoofleier van Die Voortrekkers en vir hom is dit ’n noodsaaklike voertuig om jong Afrikaners weer te bind aan hulle herkoms, maar ook om hulle weerbaar vir die toekoms te maak.
In dié boek bring Danie Langner hulde aan ’n grootse Afrikaner in ons land se geskiedenis. Iemand met ’n merkwaardige kulturele nalatenskap.
Hierdie boek is om verskeie redes ’n waardevolle publikasie. Dit bevat ’n beknopte nuwe biografie van N.J. van der Merwe, iemand wat “in sy wese ’n kultuurmens was wat hom op kulturele organisasies met verhewe ideale” toegespits het. Dit gee ’n belangwekkende verslag van ’n kind se belewenisse in die Anglo-Boereoorlog. (Jaap Steyn, Emeritus-professor in Afrikaans en Nederlands, Universiteit van die Vrystaat)
Dit is baie tydig én nodig dat NJ se verhaal opnuut te boek gestel word – en op so ’n wyse dat dit tot die jeug van vandag sal spreek. Die Voortrekkerjeug speel immers ’n belangrike rol as ambassadeurs van die Afrikaanse kultuurgeskiedenis. NJ was – en is – ’n belangrike rolmodel wat koersvaste diensbaarheid aan die eie én die breë gemeenskap aanbetref – ’n leitmotiv van die Voortrekkerbeweging. Dr. Langner, synde die huidige Hoofleier van die Voortrekkerbeweging is die regte persoon op die regte tyd vir hierdie taak, wat in wese ’n opvoedkundige visie realiseer. (Marthinus van Bart, Kultuur- en erfenisjoernalis)
Die jeugvertelling van NJ van der Merwe is werklik aangrypend. Meer as ’n eeu na NJ se wedervaringe tydens die Anglo-Boereoorlog en in die besonder tydens sy ‘verblyf’ in Norvalspont-konsentrasiekamp is sy persoonlike vertellinge steeds ontroerend. Die jong NJ se vriendskap met Ketsewaai, sy troue perd; die dood van Mina, sy jong vriendin; die sorg vir sy ma in die konsentrasiekamp; sy eerste dae in Grey-Kollege – dit alles is die boustene van ’n universeel-persoonlike drama oor lyding, moed en oorwinning. (Danie Goosen, Voorsitter: FAK-direksie)
Nie baie ver van die toneel nie, is die kleine Willemientjie Potgieter soos haar ma, van agter in die kop doodgeskiet na haar pa met ŉ panga doodgeslaan is. Willemientjie, wie se ideaal dit was om ’n lofkleuter by die Kinderkrans te word.
Of die bejaarde wewenaar wie se voetsole afgeskil is om te verklap waar sy kluis is – ’n kluis wat hy nie gehad het nie. Liggaamlik het hy oorleef, maar sy dogter vertel van sy gees was min oor.
Ten spyte van die wreedhede waarmee plaasaanvalle gereeld gepaard gaan, is dit geen prioriteitsmisdaad soos dit tydens die presidentskap van Nelson Mandela was nie. Trouens, die vorige minister van polisie het AfriForum se poging om dit só te laat verklaar, as ’n publisiteitsfoefie afgemaak. Wie niks fout hiermee vind nie, durf ook nie moreel gesproke die argiewe oop te slaan by ŉ gewese minister wat gesê het Steve Biko se dood laat hom koud nie.
Elf jaar na die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie se eerste verslag oor menseregteskendings op plase word ’n nuwe ondersoek nou gehou. Met die vorige verslag, en sy opvolgverslag in 2008, het plaasaanvalle wel in beginsel deel uitgemaak van die ondersoeke, maar die doelwitte is só bewoord dat dit gelyk het of dit eerder die algemene toestande, waaronder arbeidsverhoudinge op plase was, wat aan die beurt gekom het.
Enorme ingrepe soos hierdie op mense word dikwels die onderwerp van ’n land se prosa en poësie. Van letterkundige skrywers word immers gesê dat hulle die gewete van die volk is – iets wat byvoorbeeld gereeld gehoor is toe skrywers en digters hul penne in gal gedoop het oor apartheid.
Tog is die letterkunde skraps aan die weergee van hierdie ingreep. Trouens, beskou die post-1994-skrywers hulle nog as die gewete van die volk? Op die gebied van die skilderkuns gee Pauline Gutter, plaasdogter van die Vrystaat die toon aan met haar reuseskilderye oor plaasaanvalle.
Sommige analiste raak driftig in hul betoë dat plaasaanvalle nie politiek gemotiveerd is nie. Hierin het hulle in alle waarskynlikheid reg, maar om daarom tot die gevolgtrekking te kom dat plaasaanvalle buite-om die politieke omgewing heen plaasvind, is doodgewoon oneerlike intellektualisme. Hoe kan byvoorbeeld geargumenteer word dat Mandela se opvolgers se skrapping van plaasaanvalle as prioriteitsmisdaad enigiets anders as goedkoop politiekery was? Hoe kan die feit dat die polisie nie afsonderlike statistiek hieroor byhou as nie politiekery beskryf word nie? Hoe kan die afskaffing van die kommando’s sonder om seker te maak die plaasvervangende strukture is in plek, nie as politiekery nie beskou word?
Volgens Rossouw is die kind op die toneel dood verklaar. Die oorsaak van die ongeluk word ondersoek.