Afrikaans | die ander kant
oor rugby en geweld
Januarie 4, 2011
My vriende weet ek kyk nie rugby nie. Ek het een keer 'n wedstryd gekyk met die 2007 wêreldbeker, die semi-finals, maar het geslaap deur die finals. Hier en daar het ek seker 'n wedstryd of deel van 'n wedstryd by die skoonfamilie gevang, maar die familie weet dat ek liewer nie daar sal wees nie. Dis 'n interessante posisie om in te neem, Afrikaner in Pretoria wat net regtig nie 'n idee het wat in die Rugby aangaan nie. Ek weet nie wie is die Springbok kaptein op die oomblik nie… om eerlik te wees die laaste een wat ek nou vinnig kan onthou in Francois Pienaar, maar ek weet dis nie meer hy nie.
My storie is seker nie soveel anders as ander Afrikaner seuns s'n nie. Moes seker my eerste rugbybal gekry het voor ek skool toe is. Kon nie bulletjie-rugby speel nie, ons het bietjie ver gebly op daai stadium, maar teen 1993, toe ek graad 3 was, het ek begin speel, ten spyte daarvan dat ons steeds 50 kilometer en 'n grenspos van die skool af gebly het, en dit ongelooflike ongerief vir my ouers moes veroorsaak (maar dit was nie die eerste of laaste keer wat hulle ongelooflike ongerief moes beleef sodat ons aan diverse aktiwiteite kon deelneem nie). Wat my storie wel anders gemaak het was seker die feit dat ek dwarsdeur my laerskool loopbaan die kleinste die my graadgroep was. Ek het dus die B-spanne en 3de span (behalwe daai een wedstryd vir die 2des in 1997) op skrumskakel en heelagter verteenwoordig.
1998 was die jaar wat ek hoërskool sou tref. Ek was bietjie van 'n late bloomer, en het my growth spurt eers in 1999 geslaan, so vir daai oomblik, waar almal skielik al hoe groter word en ek steeds die kleinste in die jaargroep bly, het rugby baie minder aanloklik gelyk. Of dalk was dit lank voor dit nie regtig meer vir my 'n aanloklike sport nie, maar was die idee om te moet erken dat ek nie gaan rugby speel nie erg genoeg om te keer dat ek eers oorweeg om op te hou. Na 1997 het ek dus nooit weer vir die skool gespeel nie.
Maar elke Saterdag was ons by die kerk vir die watter game nou ookal uitgesaai word. Onthou, dit was in die tyd toe niemand DSTV gehad het nie, en die rugby net op DSTV uitgesaai is. So 'n klompie van die manne (ja, ek vermoed dit was net manne) het saamgeklub en vir die kerk DSTV gekry, en dan het die gesinne daar saam bymekaargekom en biltong en naartjies geëet terwyl ons kwaad geword het vir die refs en die spelers wat net nooit so goed kon wees as wat die ooms sou gewees het as hulle self op daai veld was nie.
Dit was egter nie lank nie, of my belangstelling in die spel het heeltemal verdwyn. Teen 1999 se wêreldbeker kan ek nie onthou dat ek een wedstryd gekyk het nie. Dalk was ek op 'n a-sosiale tiener stadium, en het rugby gevra dat ek saam met ander mense goed doen, waarteen ek gekies het, maar ek glo nie. Krieket sou my belangstelling veel langer hou. Wie kan dan die 1999 se semi-final vergeet, Hansie in 2000. Rondom krieket sou ek nog saam met die familie bymekaar kom.
My verskoning om op universiteit te wees was dat ek kom teologie swot het, en oor tyd het ek darem begin klas bywoon en teologie lees. Dit was hier wat ek die eerste keer my kritiek teen rugby as 'n geweldadige sport verwoord het. 'n Sport wat geweld verheerlik. Aanvanklik het ek dit gedoen met 'n diep geloof in die goedheid van die mens, en daarom geglo dat rugby, soos boks, maar bloot oor tyd die pad van die gladiators van Roma sou loop. Dat soos wat die mens meer en meer verlig sou word, ons sou agterkom dat hierdie sport barbaars is. Ja, ek was dalk bietjie van 'n liberal gewees, en moet vandag seker die erns van die sondeval maar erken, en raaksien dat ons nie op 'n pad is waar ons geweld uit sport uit wegwerk nie, maar dit op plekke juis toeneem. Geweld moet in sport, soos op alle ander plekke, as 'n ernstige probleem wat ons hard sal moet werk om op te los gesien word, ons is nie besig om met 'n eenvoudige proses van verligting minder en minder geweldadig te word nie.
En dit bring my terug by my laerskool jare. Op die platteland (dalk in die stad ook, maar ek weet nie) het jy partymaal net so jaargroep gekry wat ongelooflik uitstaan. My beste vriend uit kleuterskool-dae was in so jaargroep gewees, en hulle het jaarliks die provinsie se finaal gehaal. Ek onthou dit soos gister hoe hy my (ek dink in 1995) vertel het hoe hulle span by 'n spesiale rugbyskool geleer is om vuil te speel in skrums op so manier dat dit nie teen die reëls is nie, of jy nie gevang word nie. Op die ouderdom van 11 kon ek uitfigure dat hierdie verkeerd was. Dat dit nie is hoe ek dinge wil doen nie. Dalk het ek daai dag reeds my gly in rugby gekry…
3 Kommentaar	| Afrikaans	| Sleutelwoorde: geweld, Rugby	| Permalink
1 Kommentaar	| Afrikaans, politiek, Publieke Teologie	| Sleutelwoorde: Apartheid, apartheidsmuseum, Jonathan Jansen, polisie, struggle	| Permalink
is oom Angus maar net 'n maklike target?
Junie 15, 2010
Ek skryf nie baie oor die Buchan fenomeen nie. 4 jaar terug 'n kort reeksie posts oor Faith Like Potatoes geskryf en een keer verwys na hoe humoristies ek die kritiese gesprek oor hom vind. Jy hoef egter nie 'n opgeleide teoloog te wees om te kan raai wat my sentimente is nie, ek stem geensins met die oom saam nie. Ag, en jy hoef ook nie 'n opgeleide teoloog te wees om te kritiek teen oom Angus se prediking in te bring nie. Van die manne in die gemeente kom jaar na jaar terug en sê dat oom Angus se prediking maar half flou was, of dat die stage te ver was van waar hulle gekamp het, so hulle het nooit die moeite gedoen om te gaan luister nie, hulle het maar net gekamp en gekuier.
Sonder om vreeslik diep te krap is dit duidelik dat hy vashou aan ou patriargale strukture, 'n verstaan van manlikheid wat die kritiek van die feminisme geensins ernstig opneem nie (of al gehoor het nie), en met 'n fundamentalistiese teologie werk. Dis maklik om te sê. Maar dit is hier waar my vrae eintlik eers begin: hoekom hou teoloë aan om dit te sê? Hier en daar vind ek werklik goeie analises van wat aan die gebeur is, soos Sarojini Nadar se aanbieding by 'n kongres van die Sentrum vir Publieke Teologie, waar ek betrokke, is laas jaar, of selfs Christo Lombaard se onlangse artikel. Vanuit hulle onderskeie hoeke stem ek saam met wat hulle sê, maar ek wonder of oom Angus nie maar net 'n maklike target geword het nie.
In Christo se artikel begin hy deur te sê dat dit nie altyd ewe maklik is om kritiek teen oom Angus in te bring nie. En dis net hier waar ek begin wonder. Ek dink dis maklik. Binne die teologiese kringe waar ek beweeg, en waar Christo as dosent ook sekerlik beweeg, is dit baie moeiliker om oom Angus te verdedig. Ek bedoel, waag dit nou, en die hope en hope redelike maklike kritiek waarvoor oom Angus homself oopgemaak het sal instroom. Want kom ons face dit, die oom sê goed wat hom in die moeilikheid kan laat kom vir baie redes (Christo het 'n mooi lysie daar). Die wêreld lê vrot van die krities teen oom Angus, die argument is eintlik klaar gewen, die fenomeen moet maar nou net sy course gaan, en bitter min nuuts kan regtig gesê word (Sirojini se aanbieding was egter 'n uitsondering).
Dalk is oom Angus net 'n maklike target, 'n swart skaap wat ons kan gebruik om die skuld vir ons sondes van chauvinisme en fundamentalisme te laai. Veral die eerste een wil vinnig vir nou 'n paar goed oor sê.
Hoe groot skuld dra oom Angus werklik vir chauvinisme in Suid Afrika? Moet my nie verkeerd verstaan nie, hy is skuldig! Daar is slegte stories oor wat mans doen met oom Angus se regverdiging (nie alle mans wat soontoe gaan luister egter na hom of doen dieselfde nie, ek vermoed selfs 'n minderheid). Maar is hy werklik die groot sondebok?
Ek bedoel, ons stuur jaar na jaar jong Afrikaner mans vir diensplig, dan grens toe, maak soldate van hulle, leer hulle om mense dood te maak, leer hulle om hard te wees, om nie te voel nie. Ons debrief hulle nie. Die kerk maak nie regtig 'n dent aan die krisis oor hierdie miljoene mans wat in ons samelewing sit en wat dit aan gender verhoudinge gedoen het nie, en dan beskuldig ons vir oom Angus. Dalk is oom Angus net 'n maklike target. Dalk is dit makliker om oor oom Angus te praat as oor die effek vandag nog van 'n jare lange oorlog op 'n screwed-up verstaan van manlikheid.
Kom ons maak dit nog meer persoonlik. Saterdag na saterdag sit miljoene wit Afrikaner mans (saam met hulle vroue in baie gevalle) voor die TV om na die Bulle te kyk (as jy in Pretoria bly ten minste). Ons leer ons kinders van kleins af dat dit helde is wat aan hierdie geweldadige sport kan deelneem. Ons leer ons seuntjies en dogtertjies van kleins af dat die toppunt van 'n sport-held, is 'n Rugbyspeler. Ons bou die netbal en hokkie-velde iewers aan die kant van die sportgronde, sodat die A-rugby velde die hooffokus kan kry. Ons bou die grootste pawiljoen langs die rugbyveld. Ons reël ons skole sport-dae so dat die eerste span rugby game die toppunt van die dag sal wees. Dit is nie 200000 mans wat hieraan deelneem een keer per jaar vir die afgelope 3 jaar nie. Dit is miljoene Afrikaners. Wit Afrikaners. Mans en vrouens. Maar alles met die fokus op die ideaal prentjie van die Afrikaner man as die harde rugbyman.
Dalk is ek suur druiwe omdat ek nie daai rugby-man was nie. Dalk praat ek maklik omdat ek nie 'n saak met rugby het nie. En ook nie op die grens was nie. Maar as ons oor gender wil praat, kom ons praat oor oorlog en rugby. As ons die probleem van manlikheid onder Afrikaners wil uitsorteer, kom ons praat oor die grens en oor Loftus. Kom ons deconstruct die idees wat sterk sportiewe mans, en mans met gewere, hierdie magsposisie gegee het in ons kultuur. Dan word oom Angus dalk net 'n simptoom van iets baie diepers, 'n klein pion wat iets baie meer boos in stand hou.
4 Kommentaar	| Afrikaans, godsdiens, Publieke Teologie	| Sleutelwoorde: Angus Buchan, Blou Bulle, feminisme, Rugby, Sarojini Nadar	| Permalink
kleinboet is bliksems bekommerd
Ek reageer heel moontlik te vinnig. Maar kleinsus wat óók die bliksem in is maak dat ek net moet reageer. Ja, ek drink ook Cuppachino's met cream en praat oor hoe ons gaan deelneem aan daai koninkryk waarvan Jesus gepraat het, hoe ons die stemme van die armes, die wat suffer, die wat vasgavang is in 'n sisteem wat besig is om hulle te moor, daai stemme wil ons hê moet gehoor word. Ja, ek het ook netnou uit 'n fancy R20 per kaartjie fliek uitgestap en verby 'n kid gery wat met bykans huilende gesig vra net vir 'n paar sent… ek het voor my uitgekyk, hy't nie 'n paar sent gekry nie.
Maar bliksem! Hierdie kan nie die status quo wees nie! En hierdie is nie iemand anders se probleem nie. En dit is nie maar fine nie. En dit is nie maar die ANC nie. En jy help niks (baie sterk taal neig om hier te surface) deur sarkastiese opmerkings te maak dat ander maar al hulle goed moet verkoop en dit vir die armes gee nie (jy onthou dat daai Joodse profeet van so 2000 jaar terug dit ook een keer gesê het, sonder 'n greintjie sarkasme).
Ja, ek's bekommerd oor die dreigende geweld. Maar ek's meer bekommerd dat ons besig is om ons menslikheid te verloor. Ek's bliksems bekommerd. Want as dit fine raak dat duisendes elke dag aan VIGS doodgaan, dan is daar iewers is baie verkeerd in ons samelewing. As dit fine raak dat mense honger, sonder skoon water, sonder 'n greintjie menswaardigheid danksy die system, kan lewe, en ons niks kan doen nie want dis nie "ekonomies haalbaar" nie, dan is ons samelewing verder heen as wat ons wil weet.
Weeskinders tel in die miljoene. Werkloses tel in die miljoene. Mense in shacks tel in die miljoene. Mense met VIGS tel in die miljoene. Dit is Afrika. Dit is my land. En ek's bliksems bekommerd, want oorlog of nie, rewolusie of nie, miljoene is besig om te sterf. Regte egte mense (of het ons steeds nie van ons Apartheid persepsies ontslae geraak nie). Wat moet nog gebeur voor ons Shakespeare se woorde gaan hoor:
"If you prick us, do we not bleed? if you tickle us, do we not laugh? if you poison us, do we not die? and if you wrong us, shall we not revenge? If we are like you in the rest, we will resemble you in that" – ongeveer 1600 AD
Of Lukas s'n:
Geseënd is julle wat arm is, want aan julle behoort die koninkryk van God.
Ellende wag vir julle wat ryk is, wnat julle het julle lekker lewe al weg.
Lukas 6:20 & 24, ongeveer 84 AD
Nee, ek weet ook nie wat die antwoord is nie. Maar die kommentaar op kleinsus se kreet maak my bliksems bekommerd. En die feit dat dinge skynbaar nie beter word nie maak my bliksems bekommerd. En die feit dat daar nog heeltyd, dwarsdeur die resessie, 3-verdieping huise gebou word maak my ook bliksems bekommerd.
1 Kommentaar	| Afrikaans, godsdiens, missiologie, politiek, Publieke Teologie, teologie	| Sleutelwoorde: boetman, die bliksem in, kleinsus	| Permalink
turn2god en die VF+
Junie 14, 2009
Jy al Turn2God en die VF+ se beleide bietjie vergelyk?
Ek is tempted om my guts te spill oor revivalist movements en pogings tot teokrasieë en voortsettings van die 19de eeu se sendingideale van "die hele wêreld vir Christus in ons leeftyd" ens. Maar ek sal dit vir eers los vir iets interessanters.
Die Vryheidsfront Plus se beleid rondom territoriale outonomie:
Die ander belangrike komponent van die Vryheidsfront se beleid, is die aanspraak op territoriale outonomie. 'n Minderheidsgroep bly voortdurend kwesbaar binne 'n staatsbestel wat deur ander groepe oorheers word. Beskerming wat vandag met moeite beding word, kan jou môre polities ontneem word. 'n Volk kan slegs waarlik vry wees binne 'n eie grondgebied onder 'n eie owerheid. Hierdie ideaal kan verwesenlik word deur 'n evolusionêre proses, naamlik groter outonomie op plaaslike regeringsvlak wat daarna lei tot selfbeskikking op streeks-, provinsiale en uiteindelik nasionale vlak.
Elsa Meyer het egter beleef dat God vir haar die volgende sê oor ons land se regering:
Ek het ervaar dat hierdie boodskap vir al 14 bevolkingsgroepe van ons land bedoel is. In elke bevolkingsgroep is daar leiers wat hulle mense se belange op die hart dra. Hulle tree in vir hulle volk en is dienaars van God en mense. As hierdie mense opstaan en hulle mense oproep om na die Here toe te draai, sal hulle luister en God sal ons gebede verhoor en aan ons 'n toekoms vol van sy oorvloed gee! As ons egter nie na God toe draai nie teken ons, ons land se doodsvonnis.
Ek het beleef dat God nooit bedoel het dat volke en nasies deur politieke leiers regeer moet word nie. Volksleiers was bedoel om mense te wees wat omgee vir hul mense en nie gedryf word deur ander belange nie. 'n Volksraad behoort te bestaan uit die leiers van volke en 'n staatsleier behoort vir al die volke van sy land in te tree by God. Hy/sy moet God se plan en strategie vir die land te wete kom en in wysheid sonder vooroordeel regeer.
(Ek het sommer 'n paar interessanthede met soortgelyke kleure gemerk)
Of Elsa Meyer aan die VF behoort weet ek nie, en ek twyfel eintlik nogals. Maar come-on??? Ek's seker nie die enigste een wat dink hier is iets fishy nie? Kyk die ooreenkomste:
Beide verdeel mense volgens volkegroepe
Beide wil nasionale politieke leierskap afskaal sodat volksleiers sterker uistaan
Beide voorsien uiteindelik 'n nasionale staatsleier, maar hierdie moet bloot 'n verteenwoordiger van die onderskeie volkegroepe wees
Ja, tannie Elsa sê baie meer keer "God" in haar stukkie as die VF, en ja, die VF lê wel klem op territoriale verdeling wat tannie Elsa nie doen nie, maar verder is die ooreenkomste vir my maar half shocking! Ek bedoel, het tannie Else nog nie Belhar gelees nie?
Maar goed, dat ek nou stop. Wat dink jy van hierdie twee beleide oor die toekoms van ons land? Dink jy dit is versoenbaar met wat daai wandering prophet, Jesus van Nasaret, geleer het 2000 jaar terug? Sien jy ooreenkomste? Sien jy verskille? Deel sommer jou thoughts, ek wil graag hoor.
5 Kommentaar	| Afrikaans, godsdiens, kerk, missiologie, politiek, teologie	| Sleutelwoorde: Belhar, Else Meyer, turn2god, VF+	| Permalink
6 Kommentaar	| Afrikaans, emergent, missiologie, politiek	| Sleutelwoorde: Afrikaner, etiek, geloof, private godsdiens, privatisering, publieke teologie	| Permalink