ScribdExploreEXPLORE BY INTERESTSCareer & MoneyBusiness Biography & HistoryEntrepreneurshipLeadership & MentoringMoney ManagementTime ManagementPersonal GrowthHappinessPsychologyRelationships & ParentingReligion & SpiritualitySelf-ImprovementPolitics & Current AffairsPoliticsSocietyScience & TechScienceTechHealth & FitnessFitnessNutritionSportsWellnessLifestyleArts & LanguagesFashion & BeautyFood & WineHome & GardenTravelEntertainmentCelebrity Biography & MemoirPop CultureBiographies & HistoryBiography & MemoirHistoryFictionChildren’s & YAClassic LiteratureContemporary FictionHistorical FictionLGBTQ FictionMystery, Thriller & CrimeRomanceScience Fiction & FantasyBROWSE BY CONTENT TYPEBooksAudiobooksNews & MagazinesSheet MusicUploadSign inJoinOptionsJoinSign InUploadAfrikaans Huistaal Gr 12 Memo 2 Sept 09 GDE)Uploaded by Mnr Snel5.0 (1)DownloadEmbedView MoreCopyright: Attribution Non-Commercial (BY-NC)List price: $0.00Download as PDF, TXT or read online from ScribdFlag for inappropriate content10012PR9 GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN AFRIKAANS HUISTAAL (TWEEDE VRAESTEL: LETTERKUNDE) MEMORANDUMAFDELING A POËSIE VOORGESKREWE GEDIGTE VRAAG 1: Man met flits (D.J. Opperman) OPSTELVRAAG Die opstel word volgens die Rubriek vir die nasien van die opstelvraag vir gedigte (Huistaal) (bl. 18) van die Riglyne vir die opstel van graad 12-eksamenvraestelle vir tale nagesien.
Inleiding • Opperman het met sy gedig, Man met flits, vernuwend te werk gegaan deurdat hy die konkrete en abstrakte elemente, van beeld en toepassing gelyktydig vertoon. (parafraseer uit Woord en Wonder, A.P.Grové) • Die inhoud van die inleiding word nie voorgeskryf nie, maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ inleiding te beskik. Verduidelik hoe die gedig enersyds letterlik en andersyds figuurlik verstaan kan word. • Letterlike/konkrete vlak: o o Die man probeer sy pad in die donker vind. In r. 1 – 6 lig die man met die flits op die grond voor hom.   o  o   • Hy sien ŉ klip en die flits beweeg rukkerig oor die terrein. Die rukkerige beweging, wat soos ŉ springende bok lyk, is egter die ligkol wat beweeg. Hy sien ŉ diertjie wat verdwyn wanneer dié wegdraai van die lig af. Dit is nie meer ŉ man met ŉ flits nie, maar die mens self, “ek”. Sy voete soek na vastigheid.
In r. 7 – 10 lig die man met die flits in die lug op.
In r. 11 – 14 moet die man met die flits sy pad oor die vinnig bewegende water vind.
Abstrakte/ figuurlike/metaforiese vlak o Reël 1 – 6 handel oor die denkproses van die mens, die wete    o   Die woord "stol" (r.2) word gebruik om die denkproses uit te beeld. Die gedagtes is vloeiend en deurmekaar totdat daar duidelikheid verkry word, die denke stol op die regte antwoord. Insig is egter nie blywend nie, staan nie daarby stil nie. In r. 7 – 10 probeer die denker ŉ mate van helderheid kry. Die spreker se insig is egter beperk. Die lig van die rede is dowwer, die “wit kol” het “wit skyn” geword. So is die waarheid ontwykend en draai weg.
In r. 11 – 14 dui die metafoor op die denke wat op ŉ moeilike en gevaarlike terrein beweeg.   Nou word die lig glad nie genoem nie, slegs dít wat bedreigend is, nl. “waters” (r.11) en “duister” (r. 13) . Dit kan dus moontlik wees dat die denke nie altyd helderheid bring nie, maar soms meer duisternis, meer vrae waarvoor helderheid gesoek word.
Onderskei die drie betekenisfases in die gedig en verduidelik die progressie van donker/duisternis • Die wandeling van die man met ŉ flits wat moontlik op soek na wild is en hy volg ŉ gevaarlike paadjie oor ŉ spruit deur van klip tot klip te spring terwyl hy van alkante bedreig word, word in dié gedig uitgebeeld. (Handleiding by die studie van die letterkunde, A.P.Grové, Elize Botha) • • In die gedig kan drie fases, r. 1 – 6, r. 7 – 10 en r. 11 – 14, onderskei word. Reël 1 – 6: o o In r. 1 – 6 is daar die beeld van ŉ man wat met sy flits oor enkele klippe lig. Die spreker soek klaarblyklik met sy flitslig na iets en in die ligkol sien hy ŉ “klip” (r. 3) en, soos wat die spreker oor die klippe beweeg, word die flitslig telkens op ŉ ander klip geskyn. o o • Die rukkerige beweging van die flits lyk soos ŉ bok wat stilstaan en dan weer weghardloop. Dit is egter die ligkol wat beweeg. Hy sien ŉ takkie en twee ogies ( nie die hele voorwerp nie). Die ogies verdwyn wanneer hulle wegdraai van die lig af.
In r. 7 – 10 lig die man die flits in die lug op. o o
In r. 11 – 14 moet die man met die flits sy pad oor vinnig bewegende water vind, hy is op soek na vastigheid. o o o Dit is nie meer net ŉ man met ŉ flits nie, maar die mens self, “ek”. Sy voet soek-soek in die donker na klippe wat nie omrol nie, na vastigheid. In r. 11 – 14 dui die metafoor op die denke wat op ŉ moeilike en gevaarlike terrein beweeg.   Nou word die lig glad nie genoem nie, slegs dit wat bedreigend is, nl. waters (r.11) en duister (r. 13). Dit kan dus moontlik wees dat die denke nie altyd helderheid bring nie, maar soms meer duisternis.
In die bou kom die progressie (eerder voortgang volgens A.P. Grové) duidelik na vore, van die ligkol op die klip, na die takkie, die diertjie en word dit na die mens verskuif. o “In die gedig is daar sprake van ŉ voortgang waar die aanvanklik duidelike “wit kol” (r.1) wat ŉ ontglippende wêreld tot vastheid kon laat “stol” (r. 2) veel later onsekerder “wit skyn” (r. 9). o o Dit is of die lig sy effektiwiteit en die jagter (man) daarmee sy selfvertroue verloor. Geleidelik verskuif die aksent van die lig na die donker, terwyl die soeker ŉ bedreigde word, die inisiatief gaan van die “ek” oor na die “duister land” (r. 13)” (Woord en Wonder, A.P. Grové)
du Plessis. 5). Verder word ŉ staccato-effek geskep sodat elke woord beklemtoon word.10012PR9
Die gedig begin in r.
Wat bereik die digter met die eenlettergrepige woorde en enjambemente in die gedig? • • • • Die eenlettergrepige woorde dra tot die ritme by. 14. solank dit gemotiveerd is. 7). woorde dui op ŉ voortdurende stilstand: stol (r. 2). 11). aangesien nuwe terreine van kennis voortdurend oor die mens se pad kom waaruit jy weer orde moet skep.
Sê in die slotparagraaf van die opstel tot watter insig jy met die lees van hierdie gedig kom. die gebied vergroot. verdoesel die digter die paarrym. Daar word uit die donker na lig en weer terug na die donker beweeg. 
. Dr. 13 word na die “duister land” verwys. verdwyn (r. 1 met “in” na “uit” in r. Aangesien hierdie paragraaf in die vraestel as ŉ slotparagraaf gevra is. S. hoef die kandidaat nie nog ŉ samevatting of slot in sy opstel aan te bied nie. staan (r. Verdere progressie kan in die eerste koeplet gevind word waar daar sprake van ŉ “klein wit kol” is en in r. Met die voltooiing van die beeld wat gekonstrueer moet word. het die leser dan ook die toepassing van die gedig voltooi. Die idee van verspringende ligkolle en insigte word versterk en beklemtoon die beweging van die man met die flits in sy hand. Die mens sal voortdurend na oplossings vir probleme soek. 10).) Hierdie orde is egter nie blywend van aard nie. Die kandidaat kan tot ander insigte met die lees van die gedig kom. Deur enjambement te gebruik. (Poësiestudiegids. hang (r. Daar kom ook progressie in die woordkeuse van die digter voor.
Watter funksie kan die gelyktydige ontwikkeling van die twee betekenisvlakke hê? • • • Die konkrete en abstrakte vlak word baie effektief deur die digter in die gedig aangewend. 6 en tot “alkant” in r. dui progressie aan. 4). tot begrip moet kom. om deur sy rede die werklikheid te deurgrond. • • • • • Die mens gebruik sy insig/ wete om orde uit die chaos om hom te skep. Die leser word op ŉ vernuftige wyse by die gedig betrek wat aan die hand van sleutelwoorde self die beeld moet konstrueer. asook op beweging: skrik (r. glip (r.
Slegs 1 woord mag geskryf wees.2 2./ r.7
Die liedere wat gesing word (die sang). dui op voortgang / Die brief se invloed is blywend van aard.5 Daar gaan nie weer ŉ skof (nagwaak) wees waar die tronkpersoneel oor hulle wag moet hou nie.1 2.4 Deur die brief word die spreker se ruimte (tronksel) verbreed.4 2.  3. 25 is lank en r.8
Moet aandui wat beklemtoon word.6 Die indruk wat die veroordeeldes op hul laaste tog met hul sang gemaak het. 
VRAAG 3: 23 (Breyten Breytenbach) 3. 
3.1 Hierdie gedig is een van ŉ bundel wat deur die digter geskryf is terwyl hy in die tronk aangehou is. word met boeie vergelyk. Die leerders probeer van alle kante om die swak plek te vind  / Die onderwyser word van alle kante bedreig.9
. word beklemtoon.
3. Ragab Al het die onderwyser ŉ sterk muur om hom gebou. Die brief is nie afgehandel nie.6 2.3 “blom”  3. is nie korrek nie Moet albei dele noem vir 1 punt. is daar tog swak plekke  / is hy tog de urdringba a r / toe ga nklik.  r. 30 kontrasteer.7 2. / Die onderwyser wil nie persoonlik by die leerders betrokke raak nie. net beklemtoning as antwoord.3 2. 30 wat negatief is. andersins word slegs die eerste woord nagesien. 30 is redelik kort / In r.
2.  Die spreker praat ook van briewe wat hy ontvang terwyl hy ŉ aangehoudene is. 25 word “wit” gebruik wat met “donker” in r.10012PR9
VRAAG 2: Onderwyser (Antjie Krog) 2. andersins 0 Moet albei kante van die kontras noem
3. 25 is positief teenoor r.5 Die leerders  In die Bybel verwys dit na die Israeliete. “ tog”  “lot” / krummel/ val 1 1 1 1 1 1
Albei die kante van die kontras moet genoem word vir 1 punt.
2.  3. hy is figuurlik nie ingekerker nie / Dit bied vir die spreker kontak met die buitewêreld / Die spreker kan poësie / ŉ liefdesgedig aan sy vrou skep as antwoord op die ontvangs van die brief / Dui op bevryding omdat poësie volgens hom vry maak. 3.2 Psalm 23  / 3.9
Die woorde “here” en “god” word nie met beginhoofletters (Initial caps) geskryf nie.  Vergelyking  Die onderwyser wil hom teen die leerders beskerm. hulle is op pad om tereggestel te word (dit was hulle laaste nagwaak).
1 Die eerste demokratiese verkiesing waar alle Suid-Afrikaanse burgers hul stemreg kon uitoefen. alhoewel die ster eintlik ŉ son/warm is).2 “uiteindelik”  4.3 Die spreker se gevoel van vreugde en vryheid word weergegee/ beklemtoon.  4. blyk oor ŉ koue hart te beskik (spreekwoordelik kan ŉ ster se hart koud wees.4 Vryheid / ŉ Nuwe bedeling  4. Bespreek en motiveer wat jy as moontlike tema van die gedig sal beskou.10012PR9
VRAAG 4: 27 april 1994 (Vincent Oliphant) 4.6 Vryheid / Oorwinning / ŉ Nuwe begin 4.8 Om vrede met iemand te maak / versoening 4.  4.7 Die politieke skeiding wat tussen mense gemaak is op grond van hul velkleur het tot ŉ einde gekom. Die inhoud van die inleiding word nie voorgeskryf nie.  4.10 Herhaling / Herhalingstegniek
ONGESIENE GEDIG VRAAG 5: wat die sterre sê (/Han#kas’so) OPSTELVRAAG Die opstel word volgens die Rubriek vir die nasien van die opstelvraag vir gedigte (Huistaal) (bl. aangesien die digter se afkoms een van ons inheemse volke is wat na aan die natuur geleef het. Inleiding • • Die verwagting word geskep dat die digter baie op die natuur sal steun om beelde in die gedig te skep. maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ inleiding te beskik. Die kandidaat kan ŉ ander tema wat hy uit die gedig aflei. So iemand wat jaloesie toon. • • • Die moontlike tema kan wees dat mens jaloers op ander mooi dinge (springbok se oë) is en dit vir jouself wil hê.
.  4.5 Vergelyking  4. motiveer in hierdie paragraaf.9 Dit suggereer die twee partye wat by ŉ versoening betrokke is. 18) van die Riglyne vir die opstel van graad 12-eksamenvraestelle vir tale nagesien.
Verder word in r. 9 herhaal. In die tweede strofe word daar by herhaling genoem dat die sterre woorde uiter/sê en dat hulle in staat is om te vloek (wat ŉ emosie aantoon) wat die sterre nie kan doen nie. honger voorkom en dit blyk dan die rede te wees om jou hart te vat. te beklemtoon.P. die mens kan dus jaloesie toon. is ŉ goeie voorbeeld van ŉ gedig wat geskryf is deur ŉ mens wat na aan die natuur leef. bekend in sodanige persoon se leefwêreld is. o Die herhaling in hierdie geval. 1 kan die sterre jou hart vat. 11 herhaal. r. wat die personifikasie insluit. Die sterre wat “tsau” sê. aangesien dit die woorde wat geuiter word en die emosie wat daarmee saamgaan. Daar word dus deurgaans van personifikasie in die gedig gebruik gemaak. Indien dit verpersoonlik word. 
Die herhalings sluit dus goed by die tema aan. • • • • Die tema kan moontlik die (jaloerse) handeling van die sterre in die natuur wees. aangesien die beelde wat gebruik word. Die inhoud van die slot/samevatting word nie voorgeskryf nie. en r. 2 aangedui dat die sterre. 7 en r.10012PR9
Wat is personifikasie en hoe word dit in die gedig aangewend? • • • • • • • Personifikasie is vermensliking en ontstaan wanneer die natuur of lewelose voorwerpe met menslike eienskappe beklee word. maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ slot of samevatting te beskik. (Die letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans. o Die herhaling van die vloek (wat moontlik die betekenis van die woord tsau kan wees) kan moontlik op die emosie dui wat die sterre jeens die springbok koester. kan dit daarop dui dat die mens se hart altyd na meer streef. In r. word in r.
Slot/samevatting • • Dié gedig. Sterre is nie in staat om honger te voel nie. Grové) In die gedig word die natuur vermenslik om ŉ sekere beeld te skep. word jy met die hart van ŉ ster gevoer. word ook in r. wat die sterre sê. beklemtoon. ŉ menslike eienskap om iets te neem of te vat. In strofe 2 word die sterre se woorde herhaaldelik genoem.
Bespreek die herhalings in strofe 2 wat die tema help uitbeeld. o Die funksie van die herhalings is om die woorde wat die sterre sê. Nadat die sterre jou hart gevat het. 8 . beklemtoon dus die emosie van die sterre. Eerstens kan die sterre nie iemand voer nie en verder het sterre op sigself ook nie ŉ (menslike) hart nie.
Dat die sterre die springbok se oë vervloek. 6. wat deel van die natuur is.
2 is korterig en r.3 6.5 6. • • • In die roman.9 6. o Iris is ŉ individu en beskou haarself as anders as die ander mense.10
 TOTAAL VIR AFDELING A: 
AFDELING B ROMAN VRAAG 7: Die kwart-voor-sewe-lelie (Eleanor Baker) Die opstel word volgens die Rubriek vir die nasien van die opstelvraag vir roman en drama (Huistaal) (bl.10012PR9
VRAAG 6: wat die sterre sê (/Han#kas’so) 6. maar ook sien sy haarself as “Aspoestertjie”.
.4 6. kan Iris as ŉ buitestander beskou word. wat ontuis of soos ’n enkeling tussen die ander karakters voel. Die inhoud van die inleiding word nie voorgeskryf nie. Die buitestanderskap kan as gevolg van die karakter se individualiteit wees.1 6.6 6. sy kies selfs haar beroep sodat daar meer tyd vir fantasieë is. Gee ŉ omskrywing van wat ŉ buitestander is en hoe dit op Iris van toepassing is.  vat  / voer r. 5 versadigheid suggereer. 2 beeld honger uit terwyl r. maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ inleiding te beskik. ŉ Buitestander kan as ŉ karakter beskou word wat nie in sy milieu pas nie.2 6. Die kwart-voor-sewe-lelie. “want die sterre sê tsau! tsau!”  Vloek / Skel/ Slegsê Herhaling / Alliterasie van die ts Ek  “groot geword” / “luisterend” / “groot geword luisterend” (na die sterre) 1 1 1 1 1 1 1
Inleiding • • • Iris is aanvanklik die buitestander in die roman wat moeilik met ander karakters kommunikeer en ŉ fantasie-wêreld verkies.7 tsau! / tsau! tsau! Personifikasie Die sterre is báie honger. Iris het egter karakterontwikkeling ondergaan en in die werklike wêreld begin kommunikeer en haar buitestanderskap opgehef. sy is “’n dienares van hoëre gode”. 21) van die Riglyne vir die opstel van graad 12-eksamenvraestelle vir tale nagesien. 5 is lank / r.
o In die buiteland kommunikeer sy maklik met die ander mense. aangesien sy in al haar fantasieë die teenwoordigheid van die pa aangeraak het. Ook hulle het nie aandag aan die nuwe sussie geskenk nie. o o Iris se ouma het ook met ŉ Engel gekommunikeer.
. Die antwoord is eerder dat die ma van Pa se dieet geweet het. het Iris sommer ŉ naam vanweë haar voorkoms by geboorte gekry (volgens die pa). o o ŉ Verpleegster het hom van die geboorte in kennis gestel.10012PR9
Verder dra gebrekkige kommunikasie daartoe by dat een karakter as ŉ buitestander beskou kan word soos wat in Iris se geval is. Na die geboorte was haar ma gedaan en het aan die slaap geraak – daar word nie genoem dat daar direk na Iris se geboorte geleentheid vir binding tussen haar en haar ma (of pa) was nie. Sowel Eduard as die (werklike) Peter sou by die geboorte van Greta en Iris se baba wees.”
Iris is ŉ dieper persoon wat meer as die gewone sien en het ŉ Engel met wie sy kommunikeer. Iris het na haarself as ŉ “dienares van hoër gode” verwys. asof dit nie as belangrik genoeg geag word nie. Billy. Haar kommunikasie met die Engel maak dat Iris ŉ individu is. bv. aangesien sy te jonk is. o Daar is nie baie goeie kommunikasie tussen Iris en die ander karakters nie. “Nog net ŉ paar maande. Hierdie voorbeeld van gebrekkige kommunikasie dra daartoe by dat Iris as ŉ buitestander beskou kan word. alhoewel dit ook nie die gebruik vir daardie tyd was nie. dus nie heeltemal deel van die huisgesin nie. ŉ buitestander. Iris se pa was nie by die hospitaal tydens die geboorte nie. o Iris kommunikeer nie met Peter voordat hulle seks het nie. dan is ons vir altyd bymekaar. die portaalklerk wat sy konfronteer en sy knoop ook praatjies met ander mense (in die restaurant) aan. Hierdie was ŉ teer saak vir Iris.
Iris se geboorte en haar lewe in die gesin dra tot haar buitestanderskap by.  Alhoewel sy en Peter trou. bv. maar eerder die een wat ander moet bedien. Iris gesels met haar ma (oor die betekenis van Iris se naam) en die ma luister nie na wat Iris te sê het nie. klink dit asof die huweliksaanbod half terloops gemaak is. Terwyl Iris se susters na familie vernoem is. • • • • Iris se susters het eintlik net die hospitaal besoek sodat hulle hul leeslesse hardop vir Ma kon lees. in die huisgesin maak haar pa haar stil wanneer sy aan gesprekke wil deelneem. ŉ “Aspoestertjie”.
Iris is egter nie afsydig en swygsaam nie. • • • Met Iris se geboorte was die dokter oorhaastig op pad na ŉ volgende bevalling en het nie veel aandag aan die nuwe aankomeling geskenk nie. dat sy anders as die ander mense is.
Met Elsa se troue is Iris die strooimeisie. Buitendien.” Op bl. die geleentheid bly dus vir ŉ tyd “oop”. iemand wat ander moet bedien en nie self deel van die gesin is nie. en bly so ŉ buitestander. haar susters het egter nie. Met Elsa se swangerskap word Iris se inset as dié van ŉ kind afgemaak.  Sy het dus eerder gefantaseer om een magiese oomblik te blom as om die werklike geleenthede te benut. • • Iris word as ŉ sensitiewe persoon beskou wat dieper en meer as die gewone mens kan sien. al is dit jare gelede dat Frederik haar gevra het om te trou. “Jy weet wat my antwoord is.10012PR9
Iris het dikwels soos “Aspoestertjie” gevoel. Die feit dat Iris die enigste een is wat die Engel kan sien en met hom kan kommunikeer. ŉ buitestander. die implikasie is egter dat sy die huweliksaanbod weier. o Die huweliksaansoek deur Frederik word nie direk deur Iris beantwoord nie. Die Engel vorm deel van Iris se fantasiewêreld. sy het. net soos Polder van oorskietkos geleef. Vanweë die ouderdomsverskil tussen Iris en haar susters was Iris ŉ alleenloper. o o o o • • • Die Engel sê aan Iris dat sy hom opgeroep het en deel van haar fantasieë gemaak het. voor die kansel fantaseer sy oor die droom-strooijonker. Eduard.
Iris se buitestanderskap lei tot die skep van haar fantasie-wêreld. Telkens wanneer daar in die gesin gepraat word. maar sy deel nie in die realiteit nie. Anders as die ander gesinslede. maak van haar ŉ buitestander.
Iris ondergaan groei/ontwikkeling van onbetrokkene na betrokkene en hef so haar buitestanderskap op.
. Iris ontmoet die werklike Peter wat nie veel van sy fiktiewe eweknie verskil nie en om daardie rede besluit sy om met hom seks te hê. ek is nou by Peter. • Aanvanklik gryp Iris nie geleenthede aan nie. Die Engel verskyn die eerste keer aan Iris in Frankryk met haar kuier by Kara en Claude. maar volg nie ŉ beroep in haar studierigting nie. sy deel nie in die gesprekke met die gesin nie. volgens haar. Elsa en Kara het ook Iris se kinderjare as “objektiewe buitestanders” gekritiseer. maar werk as assistent by dr. Anders sodat daar genoeg tyd is om te fantaseer. kommunikeer Iris met ŉ Engel. Haar ouma het ook ŉ Engel gehad wat aan haar verskyn het. 191 noem Iris dat sy nog nie geantwoord het nie. wat dadelik op haar verlief raak. o Iris studeer vir drie jaar lank aan die universiteit. word Iris as te jonk beskou om saam te praat. Iris kompenseer deur te fantaseer oor die droom-Peter by wie sy swanger raak. sy raak nie betrokke nie. • Iris verander haar lewensfilosofie en besef dat mens nie net een keer in jou lewe die regte ding op die regte tyd moet doen om volmaakte sintese te beleef nie. o Die geleenthede om modelwerk te doen in Parys en in Amerika het Iris van die hand gewys omdat dit moontlik nie haar tyd was om te blom nie.
Slot / samevatting • • Iris is met Peter getroud en is nou werklik deel van ŉ eie gesin.16
. daar kom ook humor daarin voor. So wag Iris sedert haar skooldae dat sy een of ander tyd moet blom en kan nie nuwe situasies onbenut laat nie.  OF VRAAG 8: Die kwart-voor-sewe-lelie (Eleanor Baker) 8.  Die droom-Peter / Die Peter oor wie Iris gefantaseer het Haar naam is van irisse afgelei wat net een keer per jaar blom. Die inhoud van die slot/samevatting word nie voorgeskryf nie. bv.13 8.12
8.  Peter was die eerste persoon wat die assosiasies van haar naam geken het. “As jy môre op die dak loop en gly en afval.5.1 8. gesondheid en polisse / Peter vra haar “soort van” om te trou (op bl.10012PR9
Sy kom tot die besef dat sy self verantwoordelik is vir haar keuses.2 Iris  Kinderlik / Glo nog in fantasieë / Glo in die bonatuurlike Vir Iris is dit die dienares van hoëre gode  terwyl sy vir Peter die godin van die reënboog is.1
8.15 8. is jou keuse. o In Iris se gesprek met die Engel. Om op die dak te loop.  ŉ Naam is net toeval. daar kan dus nie enige assosiasies van jou naam afgelei word nie.4 8.11 8. sal ek jou nie vang nie.6
8.7 8. wys die Engel haar daarop dat die lewe haar keuse is.8 8.  Oor Kerstyd  in Vermont  / VSA Sonder om veel te kommunikeer. gaan Iris saam met Peter na sy woonstel toe met die eerste ontmoeting / Met Peter in Amerika. 188 gebruik hy ŉ cliché en vra nie direk nie).2 8. kommunikeer hulle deur middel van (onduidelike) poskaarte / Hulle weet nie veel van mekaar se persoonlike sake nie.10 8. In haar fantasie-wêreld was Peter Eduard se jonger broer. maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ slot of samevatting te beskik.14 8.3 8. ŉ Gebrekkige waardestelsel / Losse sedes / Impulsiwiteit Hy is die karakter in een van haar stories (met die implikasie dat fantasie realiteit geword het). hy kon dus deur haar skanse breek / Om afstand tussen hulle te behou. o Só is Iris se buitestanderskap opgehef en kan sy aan die gesin bou wat sy nooit gehad het nie.5.  Iris het nie in lewende lywe met die ander Peter kennis gemaak nie.  1 1
8. Bettie  Die Engel (hy het haar wakker gemaak)  Tydens haar kuier by Kara en Claude in Frankryk  Ons moet die roman nie te ernstig opneem nie. maar vir haar is hy werklik .
nes sy oupagrootjie.17. plek van horings (Pieter Pieterse) Die opstel word volgens die Rubriek vir die nasien van die opstelvraag vir roman en drama (Huistaal) (bl. te gaan woon en werk wat aan die lesers vertel word.17. Alhoewel Baas malaria opdoen.17. wag sy nou geduldig op die blomtyd. in ooreenstemming met sy naam. Baas oefen sy “baasskap”.1 8. buffels). Inleiding • • In die roman.
Baas is ŉ natuurmens en voel tuis in die natuur.  Kwart-voor-sewe  Waar sy voorheen ongeduldig was en halsoorkop opgetree het. Baas is in ŉ groot mate van die natuur afhanklik om te oorleef en hy wys sy mag oor die natuur deur die diere wat in die omgewing voorkom. Die inhoud van die inleiding word nie voorgeskryf nie.10012PR9
8. dien om die storie van Baas beter te vertel. Baas toon sy respek teenoor die natuur. In hierdie roman word die storie van Baas Chipman vertel wat sy oupagrootjie se voetspore na Barotseland volg. elkeen neem sy eie besluite. alhoewel hy die groot buffelbul uiteindelik moet skiet.18 8. is dit die verhaal van Baas Chipman en hoe Baas besluit om in Barotseland.  Die Engel is nie verantwoordelik vir Iris en haar mense nie.19
Iris wou die Engel van sy vlerke stroop. maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ inleiding te beskik. • • • ŉ Hoofkarakter is die karakter om wie die intrige en tema in die roman wentel. seekoeie. • • • • • • • Baas onderskei hom as seun reeds as jagter en bring baie tyd in die veld deur. plek van horings. te jag. Bespreek die term hoofkarakter en hoe dit op Baas van toepassing is.2 8. verander dit nie aan sy voorneme om van Manaka ŉ leefbare plek te maak nie. Manaka. Die ander karakters wat in die roman voorkom. 21) van die Riglyne vir die opstel van graad 12-eksamenvraestelle vir tale nagesien. sy hoef nie op haar blomtyd te wag wat slegs een keer sal kom nie. Baas kan sy kamp beveilig teen die natuur se diere (krokodille. oor die natuur uit. 
1 1 1 1 1 1 
VRAAG 9: Manaka.3 8.  Iris is net ŉ naam. Hy rig vir hom ŉ gerieflike skuiling in waar hy bly terwyl hy sy droom najaag.
Baas kom teruggetrokke voor in sy verhouding met ander mense. soos wat bv. Alhoewel Baas ŉ buitestander is. • • • • Baas kan as ŉ buitestander beskou word. In Barotseland vertel ouma Essie van Baas se goeie dade. veral in Barotseland.10012PR9
Baas kom as buitestander na vore. Manaka Evangelical Mission. hy voel nie dieselfde oor die herbou van die die kerk nie). gee hy tog vir ander mense om. • • • • • Nadat Baas in ŉ godsdienstige huis grootgeword het. om sy nek te hang. Riekert se diamantsmokkelary. maar meng nie op sosiale vlak met die gemeenskap nie. Hy gee sy laaste anti-malariapille en geld aan Grace. Aanvanklik het Baas nog gereeld Bybel gelees. verskil. het sy houding teenoor geloof verander na sy ouers se dood en die bosoorlog. o Sy buitestanderskap is dus daarin geleë dat hy as individu selfstandig ŉ bestaan probeer maak en so ver as moontlik onafhanklik van die Barotse wil leef.  • • • • Hy beskou homself nie as deel van die gemeenskap nie (bv. Deur bemiddeling van ouma Essie en Grace raak Baas meer betrokke by die gemeenskap. hy roem nie daaroor nie. Dit is dus ironies dat Baas in Barotseland met godsdiens gekonfronteer word deurdat hy by die sendingstasie. bv. met die sendeling-egpaar die geval is. en gaan soek sy oupagrootjie se plek op eie houtjie op en besluit om daar te woon en te werk. Baas onderskei tussen dit wat vir hom reg en verkeerd is en wil nie betrokke raak in onderduimshede nie. maar mettertyd het hy nie meer nie. Hy wil nie dat sy drome slegs drome bly nie.
Baas se geloofstryd word in Barotseland voortgesit.
. Baas se geloofstryd manifesteer in sy drome. Sy Landrover se dryfas breek terwyl hy vir die khuta hout aanry. Hy het sy rug op godsdiens gekeer deurdat hy nie wou hê dat sy niggie vir hom ŉ Bybel moes inpak vir sy tog na Barotseland nie. Alhoewel hy dus ŉ buitestander is. Met sy terugkeer na sy familie in Houtboschberg in Suid-Afrika is dit duidelik dat Baas sy familie “ontgroei” het. Die kettinkie pas egter nie oor sy kop nie. Hierdie droom kan simbolies gesien word as Baas se afkeer van godsdiens. o o o o Hy gee medisyne vir Manuel se dogtertjie. iemand wat sy eie geselskap verkies en wie se ideale van die mense om hom sŉ. leef hy nie in kluisenaarskap met die mense in die omgewing nie. o o o Hy droom dat sy ma probeer om ŉ kettinkie met ŉ kruis aan. sy staanplek maak.
Ouma Essie antwoord nie vir Baas direk nie. o Ek hou van die natuur en sal dit as ŉ wonderlike uitdaging beskou om in die afgesonderde dele van Afrika te woon. word glad nie hartlik deur Baas ontvang nie. ek kan nie met Baas as karakter identifiseer nie. Ek sal nie daarvan hou om baas te wees oor ŉ gemeenskap (in dié sin om hulle by te staan met probleme) en die natuur nie. kan ŉ simboliese gebaar wees wat daarop dui dat Baas ook die geestelike versorging kan oorneem. o Alhoewel die gemeenskap sonder ŉ geestelike leier is. o • Daar is te veel struikelblokke om te oorkom voordat die gebied beskaafd sal wees. o o Hy vra dan aan ouma Essie wat jou ŉ Christen maak. • Ja. is Baas selfgesentreerd en dink dat die kerkie ŉ veilige stoorplek vir hom kon wees.
Slot / samevatting • • • Baas raak meer betrokke by die gemeenskap. Nee. o o Baas leef te afgesonderd en stel in dinge belang wat nie in my belangstellingsveld lê nie. wild te skiet en te werk. in so ŉ mate dat hy meer toegeneë tot Grace voel en dat sy hom op sy naam kan noem. maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ slot of samevatting te beskik. is Baas nie bereid om hierdie rol te vervul nie. veral aangesien die sendelingegpaar die gebied verlaat het. ek kan met Baas identifiseer. So kan mens baie van nuwe kulture leer. maar hy word met teksverse uit die Bybel geantwoord.
Ouma Essie se vrae en aanmerkings help Baas om tog oor Christenskap na te dink. o Baas glo dat hy slegs op Manaka is om sy boot te bou en hy gaan nie in die sending-voetspore van sy oupagrootjie volg nie. Die kandidate kan ŉ eie gemotiveerde mening gee.
Baas gaan lees in Whitey se tent in sy oupagrootjie se Bybel. Dit lyk ook of Baas se innerlike konflik aangaande geloof opgelos is en dat hy sy taak op Manaka ten volle gaan opneem. o • Dit behoort ook ŉ interessante uitdaging te wees om saam met die gemeenskap te leef en te bou. Die inhoud van die slot/samevatting word nie voorgeskryf nie. o o Die sendeling-paar wat op Manaka aankom. Wanneer die kerkie se vensterrame en sinkplate gesteel word.  OF
Baas ignoreer die tekens by Manaka wat op godsdiens dui. Die gebaar van ouma Essie om Joseph se lyfband aan Baas te gee om te dra.
Verduidelik of jy met Baas se karakter kan identifiseer.
11 10.10 10.18.18.  Wanneer die khuta so gierig is om alles van Baas te wil deel.  10. plek van horings (Pieter Pieterse) 10.3.7 10.  Hy wil die Zambezi-rivier verken en later toergroepe met die rivier op neem.20 10.2 10.14 10.
10. sal daar later niks meer oor wees om te deel nie. 
1 1 Kandidaat mag dit ontken.9 10.2 Ouma Essie  10. solank motivering geldig is.  10.  Baas Chipman  Die khuta wil ŉ aandeel in elke bedryf van Baas hê alvorens hulle toestemming vir sy verblyf gee.12 10.16 10.1 10.
.8 10. Riekert dreig Baas om weg van Manaka te gaan. tree hy nie hovaardig (soos ŉ baas) teenoor die ander mense op nie.2 Hy is op soek na sy oupagrootjie se plek wat met buffelhorings afgebaken is. Dit plaas die roman in die Afrika-milieu met Afrika-tradisies.15.1 10.15.13 10.1 Sy ma het ŉ kettinkie met ŉ kruisie aan wat sy oor Baas se kop wil plaas.  Hy moes die toestemming van die khuta verkry en aan hulle ŉ sekere deel betaal.  Ja.17 10.6 Dit is waarskynlik die lede van die gemeenskap wat die nuwe aankomeling bestudeer het.3.  Die uitdrukking pas by die Afrika-milieu en is geslaagd.  10.19 10.5 Albei het blouwildebeesbulle se koppe as bakens by Manaka se grens vasgespyker.10012PR9
VRAAG 10: Manaka. maar dit wil nie oor sy kop kom nie.  Sy toon nie respek vir die khuta nie  / Ouma Essie stem moontlik nie saam met wat die khuta beoog nie.  Dit is ŉ teken van respek.2 10.  Hy dra kennis van die wyse waarop die diesel vermors is.  Kebbey wil met Grace trou en Baas se houding keur dit nie goed nie.1 Manaka / Barotseland / Zambië 10.  Alhoewel sy naam Baas is.  Grace  Hul verhouding beweeg weg van gewone werkgewer-werknemer-verhouding  na ŉ persoonliker vlak.4 Op soek na ŉ identiteit / Sentimenteel/ Soeker 10.  Om die kerkie aan die brand te steek  Hy kan nie vertrou word nie.21
“Nee” is verkeerd.
George het genoem dat Ta Vuurmaak ŉ pensioen kry en dus soos ŉ koning sal lewe.
Dit het ook hulp met die afbrand van die plase ingesluit. Alhoewel die naam “Vatmaar”. of “waarheid”) het almal respek vir hom gehad. 21) van die Riglyne vir die opstel van graad 12-eksamenvraestelle vir tale nagesien. Hierdie goedere is afgelaai by ŉ plek wat later die nedersetting sou vorm.
Ta Vuurmaak • • Ta Vuurmaak woon in ŉ ou treinwatertenk wat oom Chai teen die einde van die oorlog na hul buit gesleep het.M. het nie ŉ woord vir steel nie en volgens Ta Vuurmaak kon die wittes vat wat hulle wou hê terwyl dit as steel vir die Griekwas beskou is en hulle tot tronkstraf gevonnis is. Ta Vuurmaak. Scholtz) Die opstel word volgens die Rubriek vir die nasien van die opstelvraag vir roman en drama (Huistaal) (bl.   Hy het nie in die buit van die vatmaar-goed gedeel nie. die naam kom van al die vatmaar-goed wat die bruin mense bymekaar gemaak het tydens die oorlog. dan word jy lief vir hulle.10012PR9
VRAAG 11: Vatmaar ( A. skryf die skrywer in sy voorwoord. Ta Vuurmaak was een van die mense wat gewerf is om die Engelse van hulp te wees tydens die AngloBoereoorlog. met Ta Vuurmaak as opregte Griekwa.
. eintlik op diefstal dui.H. ongeag die oortreding. maar eerder die verhaal van die nedersetting se mense sodat die leser ook in die liefde vir die nedersetting en sy mense kan deel. Die Griekwas. Hy het ook soms lyf weggesteek deur te maak asof sy vleiswond hom pla en dat hy nie werkies kon doen nie. • • • Die mense in Vatmaar was nie op ander plekke welkom nie en is maar gevat (aanvaar) op Vatmaar. maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ inleiding te beskik. George Lewis en oom Chai het al drie in die oorlog diens gedoen. word dit só deur die skrywer hanteer dat die leser die persone wil vergewe. Die naam “Vatmaar” se rol en herkoms in hierdie roman • Vatmaar is die storie van die mense wat op die nedersetting “Vatmaar” gewoon het. Inleiding • • • • Vatmaar se mense moet verstaan word soos hulle is.
Hy was die oudste karakter op “Vatmaar”. Ta Vuurmaak het stene gemaak van die vorm wat hy by George Lewis gekry het. het hy en oom Chai hulle aan goedere soos sinkplate en vensters gehelp. is duidelik uit die vertellings van Vatmaar. Die liefde wat spreek. Die inhoud van die inleiding word nie voorgeskryf nie. Om daardie rede is daar nie ŉ enkele hoofkarakter in die roman nie. o o Vanweë sy ouderdom (en ook sy stories. die vat van goedere wat nie aan jou behoort nie. Tydens die oorlog. wil liefkry.
George Lewis • • Hy is ŉ Ier wat na Suid-Afrika gekom het om vir Engeland teen die Boere te veg en het die rang “LanceCorporal” (onderkorporaal) gehad. wat hy as sy enigste vriend beskou het. George sou ook bogadie (bruidsprys) vir Ruth betaal. vatmaargoed uit die plaashuise geneem. van Heitsi Eibib.10012PR9
Ta Vuurmaak het van die manne wat nie werk gehad het nie. Hy beskou homself beter as die ander Engelse. aangesien hy in sy lewe gesê het dat die Christene hom ŉ heiden sou noem.
Sus Bet het elke Saterdag sy woning gaan skoonmaak. Hy het die tradisie gevolg en eers die ngosi se goeie guns probeer wen.
. gebruik om te help stene maak. o • Teen die einde van die oorlog het hy en Chai. o Snaaks genoeg is die doodsertifikaat al lankal reeds ingevul dat Ta Vuurmaak aan ouderdom sou sterf. omdat hy nie ŉ nageslag nagelaat het nie. terwyl Ta in ŉ hurkende posisie geplaas is om die rook van die bossies te kon ruik. net die datum moes ingevul word. Sy skoonfamilie het van hom as Ra George Lewis gepraat. o Tydens die oorlog was hy daarvoor verantwoordelik om die vroue en kinders na die konsentrasiekamp te laat neem en die plaashuis af te brand. verbrand om in te pas dat vuur alles moet skoonmaak.
Ta Vuurmaak is met Griekwa-rituele begrawe.    Met een so ŉ besoek het sy hom baie siek gevind. Hy het haar met groot respek behandel en wou met haar trou. Die gemeenskap het gesorg dat daar elke aand twee ander seuns daar slaap sodat hy nie alleen sou wees nie. een sou Ta Vuurmaak sŉ wees.  As betaling kon die makers vir elke drie stene wat hulle maak. Ta Vuurmaak is stil in sy slaap oorlede. George en Ruth is ook amptelik in ŉ magistraatskantoor getroud. Ta Vuurmaak kon nie meer na die nedersetting loop nie. o Hy het gekies om nie tussen die ander Christene begrawe te word nie. o Eerstens is alles in die blyplek wat nie meer gebruik kon word nie. twee kry. o Daar is nie ŉ vleisfees na die begrafnis gehou nie. Dus is Ta Vuurmaak aan die kant van die begraafplaas begrawe.
Hy het die kinders ook van die Griekwa-kultuur geleer. die kinders het nou na hom gekom om sy stories te hoor. George raak verlief op ŉ swart meisie uit Vryburg se wêreld. die goedere het naby honderd pond gekos. o By die graf is tradisionele bossies eers verbrand.
Oom Chai neem vatmaar-goed en versteek dit wat hy en George Lewis later in twee dele deel. die stemming sal verander.
Charles Hendrik Terblanche • • Hy het as oom Chai bekend gestaan. o Een van die voorwaardes was dat hy die ouderling moes wees en ook oor die stigtelike herbou van die kerk moes toesig hou. met “moutorkarre”. o Dit het hom ontstel om die plaashuise af te brand en hy het dit ook met Lewis bespreek en gevra hoe dit sou wees as dit met Ruth sou gebeur. Die kandidaat kan sy eie gemotiveerde gevolgtrekking gee. o Hy het soms menslik teenoor die boere opgetree. • Ja. o Oom Chai sou ook daarvoor verantwoordelik wees om die dienste te hou indien daar nie ŉ predikant beskikbaar was nie. o Het as landmeter by die Du Toitspan dorpsraad gewerk. Bettie.
Hy het ŉ leidende rol gespeel met die “op die kaart sit” van die nedersetting “Vatmaar”. Na ŉ konfrontasie. Oom Chai het instrumenteel daartoe bygedra dat “Vatmaar” sy eie kerkgebou kon kry. o o o o Bettie het reeds ŉ kind by een van Steven se getroude seuns gehad. so het hy byvoorbeeld daarvoor gesorg dat die boys vir die ouma ŉ graf grawe nadat sy verbrand het en nie net haar lyk daar gelaat nie. Die hele Vatmaar was by sy begrafnis. keer hy terug na sy ou.10012PR9
George se kompanjie-bevelvoerder. Daar het selfs mense van du Toitspan na sy begrafnis gekom. o o
Kom tot die gevolgtrekking of die stemming in Vatmaar verander het met die drie karakters se dood.
Ses maande na hul troue het George en Ruth in “Vatmaar” gaan woon. Oom Chai het vir George Lewis tydens die oorlog ontmoet waar hy in Lewis se span as een van die Boys gewerk het. Dit het egter nie gehelp nie en sy vrou het hom met Boitjie verneuk. mens kan dus aflei dat hy ŉ gewilde persoon was. o Die kaptein was ook dorpsraadslid van ŉ plek met die naam Du Toitspan (naby “Vatmaar”).
Oom Chai is in sy slaap dood. Ta Vatmaar en Oupa Lewies het ŉ spesiale band met Vatmaar en sy mense gehad en hulle sal erg gemis word. Captain John Walker. Hieruit kan ons aflei dat oom Chai ŉ Christen was. het hom in Vryburg ontmoet en besonderhede gegee om vir hom te werk. wat hy by sy broer Steven ontmoet het. Oupa Lewies (Lewis = Lewies) is dood en in die Katolieke kerk begrawe. Oom Chai het by Bettie probeer byhou en ŉ voorkomsverandering ondergaan.
. o • Oom Chai. o o • • Oom Chai gebruik sy vriendskap met George Lewis tot sy eie voordeel. musieklose lewe.
Oom Chai trou na sy sewentigste verjaarsdag met ŉ jong vrou.
12.2 12.Scholtz) 12. potte en panne neem as vatmaar-goed.
12. / Lui/ Bang vir werk Ta Vuurmaak wil graag bejammer word. Die nedersetting se naam is Vatmaar. wat niemand anders wou “vat” nie.  Ja.4
Kandidaat kan eie gepaste antwoord gee. het daar saamgetrek.2.  Hy sou sinkplate.
12.  OF VRAAG 12: Vatmaar (A.10012PR9
Slot/samevatting • • Die skrywer slaag daarin om die Vatmaar-nedersetting se lief en leed aan die leser bekend te stel. Alle witmense (vroue) is só aangespreek.
12. huisraad. alhoewel sy dit nie in hierdie omstandighede sou wou doen nie.1 12.10.  Pa / Vader 2 Ironie moet beide kante van die saak noem vir 2 punte. Die inhoud van die slot/samevatting word nie voorgeskryf nie.  Queen se manne / Cape coloureds / Boys Terwyl sy tot God bid om die mense te vergeef vir wat hulle doen.6 12.15 12.13 12.10.  As vrees vir hul dade ingeboesem kon word.M.8
Moet albei kante noem.12 12.1 12. / Ta Vuurmaak is lui en steek lyf weg wanneer dit hom pas. Dit dien as grafsteen om die posisie van die graf aan te dui.11 12.1 Hy het dit nie in ŉ gevegsituasie opgedoen nie.  Oom Chai het ook baie slim en skelm dinge gesteel voordat die huise afgebrand is.  Sy wou nie aan die Engelse enige genoegdoening verskaf nie. / Sy is diep geraak deur die gebeure.9 12.  Dit is hoe die mense gepraat het.17 12. Die plaashuise en gesaaides moet afgebrand word en die vroue en kinders moet na die konsentrasiekamp geneem word.  Storie  Oorlogstories / Geskiedenis / Vertellings van die oorlog of wat hulle deurgemaak het Hy steek soms lyf weg.19
TOTAAL VIR AFDELING B:
12. kon die vrede moontlik vinniger gesluit word  / Die boere op kommando sou dalk gouer oorgee.18
2 1 1 1 1 1   Ja kry slegs punt indien motivering korrek is.14
Ja is X
12. maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ slot of samevatting te beskik. almal wat anders was.5 12. maar is geskiet terwyl hy geelwortels uit ŉ tuin gesteel het. deure.  Nee Sy is godsdienstig.H.16 12.  Ja. vensters. Hy is hartseer oor die gebeure.2. is sy self nie bereid om hulle te vergewe nie en sy spoeg op die grond om haar haat te wys.3
hy wou graag voel dat hy iewers behoort. terwyl die wit werksoekers die beter poste aangebied is. Die storie handel oor hom en die mense van sy gemeenskap. Map het op skool. o o Die gedwonge verskuiwing het tot groot ontwrigting in die gemeenskap gelei. Die inhoud van die inleiding word nie voorgeskryf nie. Uit hierdie ontwrigting het verskeie sosiaal-maatskaplike toestande ontstaan.
Inleiding • • • Die drama handel oor Map wat net voor Kersfees (Krismis) op parool uit die tronk vrygelaat word. Die titel van die drama dra sy naam wat die verwagting skep dat ons die verhaal van ene Map Jacobs gaan hoor (drama as opvoering) en dat dit veral oor die Kerstyd se gebeure in hierdie karakter se lewe sal gaan.
Verduidelik hoe die sosiaal-maatskaplike toestande die protagonis se lewe beïnvloed het en tot sy oordeelsfout aanleiding gegee het. Map Jacobs (Johnnie) word net voor Kersfees (Krismis) op parool vrygelaat. volgens La Guma. • • • • • Die protagonis in die drama is Map Jacobs. volgens Blanchie. o • • Die mense beskou hul ruimte as “prisons” met die inwoners die “gevangenes”. die voorkoms van bendes met die gepaardgaande geweld en misdaad en sedelike verval. maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ inleiding te beskik.10012PR9
AFDELING C DRAMA
VRAAG 13: Krismis van Map Jacobs (Adam Small) Die opstel word volgens die Rubriek vir die nasien van die opstelvraag vir roman en drama (Huistaal) (bl. Map woon in die milieu waar bendes en onwettige bedrywighede hoogty vier.
Map sluit by bendes aan. • Die drama speel op die Kaapse Vlakte af waar mense woon wat deur die Groepsgebiedewet hierheen verskuif is. maar al wat hom aangebied word. alhoewel hy ŉ groot deel van die drama in die tronk is. Verduidelik die verband tussen die protagonis en die dramatitel. bv. 21) van die Riglyne vir die opstel van graad 12-eksamenvraestelle vir tale nagesien. Die dramatitel is baie gepas. redelik goed gevaar en het gematrikuleer. Map is tot tronkstraf gevonnis vir die verkeerde keuses wat hy uitgeoefen het in sy poging om ook iemand te wees. o • Dit het Map verbitterd gelaat. aangesien dit die kern van die drama bevat. is as bode.
. o Map soek werk.
     Sy suster is dood na die verwurging. Hierdie besluit van hom om toestemming te gee. is Map bereid om die gevolge van sy dade te dra. het verreikende gevolge gehad. o o • Hy dra egter nie die gevolge van vorige dade nie. • • • • • Map was aanvanklik die skoolseun Johnnie wat verlief op Blanchie was. aangesien hy as misdadiger nie die reg het om haar te oordeel nie. o • Sy gedrag is sodanig dat hy op parool vrygelaat word. Map neem die verkeerde besluit toe hy (onwetend wie dit is ) toestemming gee dat sy ma en suster verkrag kan word. Map kom tot insig dat hy Blanchie nie vir ŉ aborsie kan blameer nie. herken Map die stem as dié van sy suster. Eers toe een vrou skree. Toe die slagoffers se identiteit aan die lig kom. Map is leier van drie verskillende bendes en is dus betrokke in al hul onwettige bedrywighede sonder enige gewetenswroeging oor of verantwoordelikheid vir wat hy aan die ander mense en hul kinders sou doen. (“skud”) en dis al waarvoor hy op die betrokke nag aanvanklik aan sy bende-lede toestemming verleen het.
Map het opgetree deur die bende-lid van sy suster af te trek en het die bende-lid (Ivan Philander) met ŉ mes doodgesteek. Die bende-lede moes by Map toestemming verkry om mense te roof.10012PR9
In die bendes is hy dikwels die leier en moet die besluite neem. asook om by ŉ bende betrokke te raak in sy soeke na identiteit. In die tronk word hy tot ŉ Christen bekeer en hy probeer vergoed vir sy wandade. In die tronk het Map tot bekering gekom. Sy ma het stom geraak en nooit weer gepraat nie (totdat Cavernelis ook geboet het) Map het homself by die polisiestasie gaan oorgee. Hy is tronkstraf opgelê. o o Hulle het egter toestemming gevra om ook die vroue te verkrag wat Map gegee het. wend hy hom tot die bendes.
Die protagonis se karakter groei/ verander / ontwikkel.
Daar tree tog ŉ verandering by Map in die tronk in. Map het dus ŉ karakterontwikkeling ondergaan en kan as ŉ ronde karakter beskou word. Hy gaan gee hom oor by die polisie-stasie en word tot tronkstraf gevonnis. Nadat die lewe hom onregverdig behandel deurdat hy slegs ŉ bode kon wees. o
. o o Map het ook verskeie tatoeëermerke wat hom as lid van ŉ bepaalde bende uitwys.
dat iemand wel kan verander. Die inhoud van die slot/samevatting word nie voorgeskryf nie. Map het waarskynlik baie dade teen die gemeenskap gepleeg en hy sou nooit geboet het as dit nie sy ma en suster was wat slagoffers was nie. dit is nie regverdig nie. Dink jy die gemeenskap het rede om Map met agterdog te bejeën? • Map beskou die gemeenskap en die werkgewers as “sympathetic”. Die kandidaat kan sy eie gemotiveerde mening lug. maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ slot of samevatting te beskik.  OF
. Ten spyte van die feit dat hy by elf werkgewers om werk gaan aanklop het. raak hy nie geholpe nie nieteenstaande die feit dat die maatskaplike werkster (miss Africa ) voorbrand maak. daar is dus nie plek vir hom nie. o o • Map noem dat sy tatoeëermerke hom brandmerk en sy getuigskrifte raak. Blanchie vermy vir Map. o Met die dood van Cavernelis is dit egter Map wat vir Blanchie vertroos. Die orkes het die verskoning dat hul lidmaatskap vol is en die aansoeke vir volgende jaar se kompetisie al klaar ingevul is. Indien ŉ persoon sy straf teenoor die gemeenskap uitdien.
Slot/samevatting • • Die drama is ŉ weerspieëling van die gemeenskappe wat uitgelewer is aan hul omstandighede en dat daar tog hoop en karakterontwikkeling kan wees. maar hy word nie ŉ tweede kans gegun nie.
Ja. terwyl Map net graag met haar wil praat en haar om verskoning wil vra.10012PR9
Bewys uit die teks hoe die gemeenskap skepties teenoor Map Jacobs na sy vrylating staan. Dit is moontlik vir mense om te verander.
Nee. sodat sy verandering bevraagteken kan word. o • • Map was die saksofoonspeler in die orkes en nou word die verskoning gebruik dat die orkes reeds oor ŉ saksofoonspeler beskik. ten spyte van sy/haar verlede. kan hy nie lewenslank oor die kam van misdadiger geskeer word nie.
14.  Sy praat Engels omdat dit vir haar status gee en só voel sy nie deel van die township nie. Daar word ŉ verduideliking gegee dat dit nou ŉ terugflits is. ook verkrag mag word.2 14.1 14. Eksposisie  Cavernelis besef dat Blanchie deur die wit mans uitgebuit word en hy pleeg selfmoord.7
14. Map het onwetend dat die slagoffer sy ma en suster is.3 14.1 14.13 14.10012PR9
VRAAG 14: Krismis van Map Jacobs (Adam Small) 14.18
1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 
Moet motivering korrek hê voordat Ja ŉ punt kry.11. Ja.  hy sterf voor ŉ trein. / Die gedagte van wat Blanchie nou gaan doen.  Prostituut  Uiterlike konflik (met magte buite jou beheer) met die sosio-ekonomiese situasie waarin hy hom bevind.15 14.20 14.12 14.  Dus werk dit nie uit dat hulle uit hul ruimte kan ontsnap nie.19 14.11. is skelms.8 14.  Daar word suggereer dat Blanchie op pad is om iets verkeerd of onguur te gaan doen.4 Die drama gaan oor Kersfees (tyd) afspeel Die politieke en sosiale milieu waarin Map hom bevind / Cavernelis.14 14.  Cyril Hulle is benede hom.21
.  Antie Grootmeisie Hy wou ook iets gewees het.10 14.  Onder die voorwendsel van modelwerk verkoop sy haar liggaam aan ryk. wit mans. Dit is soos wat hulle praat.6 14.  Die drama handel oor mense in ŉ bepaalde sosio-ekonomiese toestand wat in townships leef en ŉ bende-kultuur wedervaar.  Hy het toegelaat dat Blanchie vir geldelike gewin uitgebuit word.16 14.2 14.  Sy het hom op skool beter leer ken en hulle was toe verlief op mekaar.  1 1 1 1 1 1 1 1
14.5 14. word aan die leser oorgelaat. Sy probeer beter wees as wat sy in haar omstandighede is.  Hy het (vermoedelik) selfmoord gepleeg / Hy is dood nadat hy voor ŉ trein beland het. / Dui ŉ verskil in tyd en ruimte aan Map Jacobs is die bende-leier en misdadiger terwyl Johnnie die (onskuldige) skoolseun is wat op Blanchie verlief geraak het. toestemming verleen dat die slagoffers benewens beroof.9 14.
Wanneer Miem hom die huis wil belet. 21) van die Riglyne vir die opstel van graad 12-eksamenvraestelle vir tale nagesien. • • • • Die konstabel word die verpersoonliking van alle redders uit ŉ beknelde situasie. Konstabel kom aanvanklik as held voor om die vroue se veiligheid te verseker. hy begelei Meisie uit na buite om haar te bevry. Die konstabel is baie geheimsinnig oor sy eie doen en late en maak net die inligting bekend wat hy kan gebruik om ander te manipuleer. maar ook in sy motiewe. Die konstabel het nie net in sy voorkoms getransformeer nie. maar eersgenoemde het later van gedaante verander en Meisie verlei.10012PR9
VRAAG 15: Mis (Reza de Wet) Die opstel word volgens die Rubriek vir die nasien van die opstelvraag vir roman en drama (Huistaal) (bl. dat hy baie goed is met sy werk. trek sy baadjie uit en dop dit om as die nar of pierrot. wat Miem belangrik laat voel om te dink dat hulle in hul armoede “ŉ spesiale geval” is. vergoed hy vir sy blindheid met spesiaal-ontwikkelde reuk. waar die vroue bang is vir wat in dié betrokke nag kan gebeur. Meisie en Gertie opgedaag in ŉ polisie-uniform en as verteenwoordiger van die gereg. Die konstabel versterk sy heldedade deur die vroue te vertel waar sy bynaam vandaan kom. asook goeie waardes. maak hy hulle weer bewus van die dreigende gevaar. o As konstabel het hy die skyn gehandhaaf dat hy die drie vroue wil beskerm. Nadat die ouer vroue gaan slaap het.en gehoorsintuie. Die uniform van die konstabel is die simbool van sy beskerming en dit bied hom die geleentheid om sonder enige vooroordeel toegang tot hul huis te verkry. • • • • • • Die konstabel in Mis het by Miem. Hierdie beeld van hom raak ironies as ons na sy latere optrede en dubbele lewe kyk: hy manipuleer Gertie met sy vertelling. Alhoewel die konstabel blind is. Die woorde maak Miem en Gertie meer bekommerd en die vroue ontferm hulle weer oor hom. terwyl hy as die nar die een vrou verlei het om hom in die nag na buite te volg. • • • • Die konstabel speel ŉ speletjie met hulle – praat van persoon of persone wat die gevaar kan inhou. maar volgens die assesseringsrubriek behoort die opstel oor ŉ inleiding te beskik. • Die inhoud van die inleiding word nie voorgeskryf nie.
Inleiding • Die konstabel het aanvanklik voorgekom as die persoon wat die vroue moet beveilig in die “afwesigheid” van ŉ man (Gabriël bly op die solder). weg van haar huis. Hy verteenwoordig veiligheid en orde in die gemeenskap. Die konstabel is by uitstek ŉ manipuleerder. Hy verduidelik dat hy net in spesiale gevalle gebruik word.
. hy ondergaan ŉ gedaanteverwisseling. Die konstabel daag in ŉ spanningsvolle situasie op. eet die konstabel die appel.
op die maat van musiek.10012PR9
• Hy gebruik elke vrou se swak plek in hul mondering tot sy eie voordeel: o Aan Gertie vertel hy van sy Tant Hannie wat die sensuele danse uitvoer.   Meisie bieg haar gevoelens jeens die sirkus teenoor hom. soos wat uit haar verwysing na haar kaal voete afgelei kan word. Hiervoor is Meisie gestraf.
Hy gaan saam met Meisie na buite om die slopemmer leeg te maak en dit bring ŉ gevoel van sekuriteit by haar.
Sy transformasie lei tot die verleiding van Meisie. o • • Sy is aangetrek soos wat hy haar waarskynlik vroeër versoek het. o o • Dit skemer deurgaans deur dat Meisie opstandig is en uit haar ruimte wil breek. Hy maak sy gordel los en dop die baadjie om om die nar te word.
Aan Miem vertel hy dat hy net in spesiale gevalle gebruik word.   Hierdie is vleitaal vir Miem wat vanweë hul armoede afgesny word van die gemeenskap. 
Die ontsnapping is gemotiveerd. haal hy die appel (as simbool van verleiding) uit. • • • Wanneer die konstabel vir ŉ oomblik alleen gelaat word. Hy weet dat Gertie seksueel gefrustreerd is en bevry haar. Van die heel begin af word daar klem op die laaste dag van Augustus gelê. Hy verlei Meisie met woorde dat sy baie mooi is en later haal hy haar hande van haar ore af sodat sy na die verbode musiek kan luister. • • • • Meisie se ontsnapping is van pas. amper soos die Rottevanger van Hamelin. het die vorige twee meisies kaalvoet en in hul aannemingsrokke weggeraak. Hulle dans by die deur uit in die hoogtepunt van Meisie se verleiding. die flambojante bevryder. eet dit en maak die agterdeur oop om na die musiek te luister. Nes Meisie later aangetrek is. Meisie het na die towerwêreld van die sirkus gekyk en die skyn staan in skrille kontras met haar eie lewe. Terwyl hy danspassies uitvoer.   Gertie raak sodanig meegevoer in sy vertelling dat sy ook ŉ dans vir hom uitvoer. o Meisie het ook genoem dat jongmans nie vir haar kom kuier nie. die leser het dit eintlik verwag.
. As die nar manipuleer hy Meisie om saam met hom te verdwyn. daar word verwys na twee vorige verdwynings en die gevaar wat die aand dus inhou. uit hierdie verwysing kan afgelei word dat sy die geselskap van haar portuurgroep en moontlike verhoudings mis. Miem bieg ook teenoor hom dat sy ŉ man se liggaam mis nadat Gabriël al vir sewe jaar op die solder is. o o Sy het nie kontak met ander jong mense/ mans nie. keer Meisie terug na die vertrek. Sy het waarskynlik die nar geglo en dit as ŉ ontsnapping van haar omstandighede gesien. Meisie is omring met mis en sy moet die hele dag in haar ma se geselskap deurbring.
Is Meisie se ontsnapping volgens jou onvanpas of het jy dit as leser verwag? Motiveer jou antwoord.
Meisie voel ook vasgevang/ ingeperk/ ingekerker in die huis met geen kontak met ander jongmense nie. Uiterlike konflik  Goeie man / Sagmoedig/ Edel/ Swartgallig Beskrywing van ander karakters / Wat ander karakters oor die betrokke karakter sê/ Na aanleiding van wat Miem van Gabriël sê  Die man (gevaar) is reeds in hul midde en hy het nie nodig gehad om enige deur af te breek nie. Meisie sou nie daardie aand saam met die konstabel gegaan het nie / Miem sou haar dogter nog veilig onder haar dak hê.  Ja. as simbool van verleiding.5 16.2
Daar sal nie enige jolyt ter sprake wees sodra die verdwyning van Meisie ontdek word nie.12.2 16.
16.6.2 16. in hierdie geval word mis as bemesting verkoop. Hy het nie van die solder gekom met die aankoms van ŉ vreemdeling nie. eerder hartseer/ ontnugtering.10012PR9
VRAAG 16: Mis (Reza de Wet) 16. verander die konstabel sy kleredrag en personasie na dié van ŉ nar.6.10 16.  Hy is nie werklik blind nie. Miem het genoem dat hy sal afkom vir die troue (vreugde).1
16. / Nee.2 16.9.1 16.3.12.8 16. Gabriël / Miem se man Die nuwe aankomeling gaan vir angs sorg  / Daar is gevaar wat in die konstabel dreig.4 16.2 16. 
1 1 1 1 1 1 1 Ja/Nee kan slegs ŉ punt verdien indien die motivering pas.7 Die drama speel in die depressie-jare af waar mense enige iets moes doen om aan die lewe te bly.1
16.  ŉ Appel  Kan na die appel as simbool verwys waar Eva vir Adam verlei het / In sprokiesverhale is ŉ appel dikwels die simbool van verleiding.  ŉ Uil het in die tuin geroep.15.  Hy gaan die saak van die meisies wat verdwyn.3 16.15.2 16. dus kan mens aanneem dat hy vir die tragedie ook by hulle sal aansluit. Kandidaat kan eie gepaste rede verskaf. oplos / Hy is waarskynlik daar om te help dat die mense /jong meisie in die huis veilig sal wees.6. Sodra hy die appel eet.1 16.16
TOTAAL VIR AFDELING C: GROOTTOTAAL:
.1 16.9.11.1 16.  Hy kon moontlik daaraan dink hoe maklik dit was om toegang tot die huis te verkry en sodoende sy planne uit te voer.11.  Meisie  Die konstabel  ŉ Adder aan jou bors koester.13 16.14 16.1 16.2
16. ook nie toe hy hoor hoe die vreemdeling die vroue manipuleer nie. Eintlik gaan die konstabel verantwoordelik wees vir die verdwyning van nog ŉ meisie.3.  1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Ander gepaste antwoord van kandidaat kan ook korrek wees
16.  Sy is ŉ skinderbek wat al die skindernuus ken / bemoeisiek.
Documents Similar To Afrikaans Huistaal Gr 12 Memo 2 Sept 09 GDE)Skip carouselAfrikaans HL P2 Nov 2009Manaka langvraagDie Kwart-Voor-Sewe-Lelie karakterlys en eienskappeKwart Voor Sewe Lelie - Ooreenkomste en Verskille Tussen Iris en GretaAantekeninge Gedigte 2011 HLVerskillende Betekenisse Van MIS - Reza de Wet_MisEen Sprong Vir ... Joan HambidgeAfrikaans HT Vraestel 2 Junie 2009 Wes Kaap DoE51287863 Aantekeninge Gedigte 2011 HLmis___-___reza__de__wetAantekeninge Gedigte 2011 EATStaat klas opsomming - Afrikaanse GedigMORFOLOGIELELIE-LANGVRAEDistriksvraestel_2_Graad_12_Junie_2011_FinaalPoverto AfrikaansANTJIE KROG ONDERWYSERPOËTIESE BEGRIPPEMarilyn MonroeSelf-Study Afrikaans Gr 10-12Marilyn Monroe Foto in Rou.Afrikaans StudiegidsAlkoholmisbruikEnkele grepe uit die Afrikaanse GrammatikaA z Van Afrikaansafr vraestel 2 poesieBehoefte Aan Ongunstige Weer-En Ander OmstandighedeSelf Studiegids Skryf Oktober 2009Herinnering Koos Du Plessis