Detail van Ou Dronk (Velho bêbado) deur Adriaen Brouwer c1625. Courtesy National Museum of Ancient Art, Lissabon / Wikimedia
As ek sou sê dat ek daaraan dink om seks te hê met my stiefbroer, sou u dink dat ek my weer moet dink: seks met 'n broer of 'n broer of suster is eenvoudig verkeerd - dit is nie 'n moreel aanvaarbare aksie nie. Die rede waarom ek hierdie hipotetiese stelling stel, is omdat dit die moeite werd is om te oorweeg waarom ons hierdie soort gedrag so verkeerd vind. Is hierdie oordeel gebaseer op 'n rasioneel afgeleide beginsel oor maksimalisering van skade en die minimalisering van skade? Sekerlik, seks met my broer en suster sou ons verhouding benadeel, en nie die res van ons gesin se verhouding met elkeen van ons noem nie. Of is die morele oordeel hier bloot gebaseer op die feit dat suster seks ons meer as 'n bietjie kwel laat voel? Met ander woorde, is ons morele oortuigings bloot gut gevoelens - wat letterlik spruit uit die neiging van ons liggaam om deur sekere menslike gedrag afgewys te word?
Daar is tog praktyke wat baie van ons moreel verkeerd ag en disgusting, insluitend seks met 'n naaste familielid, maar ook aan 'n lyk, of 'n troeteldier wat onlangs oorlede is. En hoe walgliker ons hierdie gedrag is, hoe meer verkeerd lyk dit (broerseks is natuurlik erger as eerste-neef-seks, wat erger is as seks met tweede-neef, ens.). Hierdie assosiasie lei tot die vraag: kan ons morele oordele kom uit die siek manier waarop moreel onbehoorlike gedrag ons laat voel? En as gevoelens van naarheid ons morele oortuigings veroorsaak, kan dit dan verklaar waarom sekere objektiewe onberispelike praktyke - haweloosheid - deur baie beskou word as moreel taboe?
Tot onlangs was daar geen navorsingsstudie wat kon vasstel of die walging wat ons voel as ons 'n moreel ontstellende situasie ondervind nie, ons laat besluit dat die situasie verkeerd is. In werklikheid het geen studie selfs bepaal of daardie gevoel werklik is nie - of ons, as ons sê dat ons walglik is vir die een of ander moreel verwerplike gebeurtenis, dit letterlik bedoel: ons voel naar.
Hierdie leemte in wetenskaplike kennis het daartoe gelei dat my voormalige student Conor Steckler met 'n briljante idee vorendag gekom het. Soos diegene wat geneig is tot bewegingsiekte kan weet, kan gemmerwortel naarheid verminder. Steckler het voorgestel dat ons mense gemmerpille voer, en hulle dan vra om morele twyfelagtige situasies in te dink - gedrag soos om in 'n openbare swembad te piepie, of 'n sekspop te koop wat soos 'n ontvangsdame lyk. As mense se morele oortuigings toegedraai word in hul liggaamlike gewaarwordinge, kan dit 'n pil gee wat sommige van hierdie gewaarwordinge verminder, hoe verkeerd dit dan ook lyk.
In my sielkunde-laboratorium aan die Universiteit van Brits-Columbië het ons leë gel-kapsules gevul met gemmerpoeier of suiker (vir willekeurig aan die deelnemers aan die kontrole); in 'n dubbelblinde ontwerp het nie die deelnemers nóg die navorsers wat die studie uitgevoer het, geweet wie die pil ontvang nie. Nadat hulle hul pille ingesluk het en 40 minute gewag het om hulle te metaboliseer, is die deelnemers gevra om scenario's te lees wat 'n verskeidenheid moontlike morele oortredings beskryf, en om ons te vertel hoe sedelik verkeerd hulle elkeen geglo het. Seker genoeg, soos ons in 'n artikel in die Journal of Personality en Sosiale Sielkunde in 2019 het ons die voorspelde verskil gevind. Diegene wat gemmer ingeneem het, het besluit dat sommige van die oortredings, soos iemand wat in u swembad piepie, tog nie so verkeerd was nie. Deur hul naarheid te blokkeer, het ons deelnemers se morele oortuigings verander.
Dit is belangrik dat hierdie effekte nie na vore gekom het vir al die morele dilemmas wat ons aangebied het nie. Voordat ons die navorsing gedoen het, het ons hipotetiese morele situasies gekategoriseer as óf baie ernstig óf slegs matig problematies, gebaseer op die oordeel van verkeerdheid van navorsingsassistente. Om met 'n broer of suster seks te hê en 'n dooie hond te eet, word as baie ernstig beskou, maar die oogbal van 'n lyk raak, ontlasting geëet wat heeltemal ontsmet is, en die koop van 'n opblaas-sekspop wat lyk soos 'n ontvangsdame, is as matig beskou. In ons studies het gemmer geen invloed op die deelnemers se reaksie op baie ernstige oortredings gehad nie. Die meeste mense dink blykbaar dat dit so verkeerd is om u eie hond te eet of by 'n naaste familielid te slaap dat enige afkeer wat hulle aan hierdie gedrag sou voel, geen invloed op hul oortuigings gehad het nie.
In teenstelling, vir die meer dubbelsinnige oortredings - soos om die sekspop te koop of (heeltemal skoon!) Ontlasting te eet, is mense se morele oordele deels gevorm deur hul walginggevoelens. In sulke gevalle, waar walging ontlok word, maar verkeerdheid is onseker, lyk dit asof mense op hul emosies leun om morele oordele te neem. As hierdie gevoelens belemmer word, sodat mense kan nadink oor die moontlikheid om skoon ontlasting te eet sonder om op te gooi, word die aanstootlike gedrag minder moreel problematies.
We het ook gevind dat gemmer geen invloed gehad het op mense se oortuigings daaroor nie ander soorte morele oortredings: diegene wat skade berokken by ander, soos drink en ry, of diegene wat billikheid behels, soos om nie 'n bediener te beduie nie. In teenstelling het die oortredings wat deur gemmer geraak is, gesentreer op die handhawing van die suiwerheid van u eie liggaam. Hierdie oortredings is histories 'n groot kans op die oordrag van siektes. As gevolg hiervan is dit vir ons evolusionêr aanpasbaar om gewalg te voel deur, en gevolglik, noue kontak met lyke, menslike ontlasting en sekere onveilige sekspraktyke te vermy. Die moralisering van hierdie gedrag, tesame met ander wat die heiligheid van die liggaam beskerm, kon deur die hele menslike evolusiegeskiedenis 'n nuttige manier gewees het vir samelewings om hul lede te beskerm teen gevaarlike kieme waarvoor hulle geen kognitiewe bewustheid gehad het nie. Volgens die sielkundige Jonathan Haidt en sy kollegas is hierdie vermoedelik aanpasbare neiging in baie kulture Morphed in 'n breër etiek wat konsepte soos suiwerheid, heiligheid en sonde gebruik om gedrag te ontmoedig wat gesien word as 'n manier om liggaamlike agteruitgang te veroorsaak. In baie kulture het hierdie reëls veel gestrek bo hul oorspronklike aanpassingsdoeleindes; deesdae reguleer samelewings regoor die wêreld individue se suiwerheidsverwante gedrag deur moraliteit aan te roep op maniere wat dit soms doen - maar net so gereeld doen nie - lei tot werklike gesondheids- of sosiale voordele.
In werklikheid is baie van die sosiaal-voorgeskrewe moralisering van heiligheid wat nou voorkom, op sigself verkeerd. Dit is gepas, en nuttig, vir mense om gewalg te voel deur bedorwe voedsel, ontlasting, lyke en broerseks. Maar dit beteken nie dat ons hierdie emosionele reaksies moet moraliseer nie. Ons hoef nie ons oortuigings oor reg en verkeerd uit te brei na gedrag wat ander nie skade berokken nie, selfs al vind ons dit walglik. Die neiging om dit te doen is 'n eertydse evolusionêre houding en met behulp van moderne sanitasie en veilige seksuele praktyke kan ons dit bekostig om opsy te sit.
Tog word hierdie soort moralisering gereeld gemanifesteer in reaksie op 'n aantal gedrag wat vir sommige lyk asof dit die vermeende suiwerheid van die menslike liggaam verkwansel. Die geloof - gehou deur 51 persent van mense in die Verenigde State - dat dit verkeerd is om seks te hê in homoseksuele dinge, word gevorm deur die moralisering van heiligheid. Sommige mense voel moontlik walging in reaksie op sekere seksuele gedrag (op dieselfde manier as wat die meeste kinders doen) almal seksuele gedrag), maar vir volwassenes is die emosionele reaksie 'n misvuur. Hul afkeer is nie 'n geldige teken van gevaar nie. En ons navorsing toon dat morele oortuigings gebaseer op heiligheidskwessies 'n ander kategorie moraliteit verteenwoordig as dié wat gebaseer is op skade en regverdigheid. Ons kon mense se heiligheidsoortuigings verander deur net gemmer te gee. 'N Morele siening wat verander op grond van hoe naar ons voel, is waarskynlik nie een waarin ons 'n groot belang wil stel nie.
In plaas daarvan sou baie van ons die voorkeur gee aan 'n stel morele standaarde wat uit 'n samehangende, rasioneel afgeleide filosofie kom oor die verbetering van geregtigheid en die versagting van skade. Sekere menslike gedrag laat ons siek voel. Ons hoef egter nie op hierdie gevoelens te vertrou as 'n basis vir ons morele beginsels nie, of wanneer ons ander beoordeel volgens wat ons doen nie voel immoreel te wees.
Voordat ons besluit dat iets verkeerd is, kan ons ons afvra, is dit net dat ek daaraan walg? Of as ons 'n morele dilemma ondervind, kan ons dit veilig speel en na 'n gemmerbier soek.
Jessica Tracy is 'n professor in sielkunde en 'n Sauder Distinguished Scholar aan die Universiteit van British Columbia in Vancouver. Sy is die direkteur van die Self and Emotion Lab by UBC, en 'n mede-redakteur by die Tydskrif van Persoonlikheid en Sosiale Sielkunde. Sy is ook die skrywer van Wees trots: waarom die dodelikste sonde die geheim van menslike sukses hou (2016).