Wat is 'n serwituut en hoe werk dit? - Jou Geld | Solidariteit WêreldJou Geld | Solidariteit Wêreld
Wat is ‘n serwituut en hoe werk dit?
ŉ Serwituut is ŉ reg waaroor een persoon beskik om te gebruik en te geniet ten aansien van die eiendom van ŉ ander persoon. Dit is anders as by wyse van ŉ huurooreenkoms of soortgelyke vervreemding of beskikking. Daar is twee tipes serwitute:
– ŉ Egte (volwaardige) serwituut betrek altyd twee stukke grond wat afsonderlik geëien word.
– ŉ Persoonlike serwituut ken sekere regte toe aan ŉ individu vir ŉ spesifieke tydsbestek (lewenslank op die meeste). Persoonlike serwitute ontstaan gewoonlik as gevolg van ŉ testament of kontrak.
Indien u oor die reg tot serwituut beskik om u beeste oor ŉ buurplaas, wat nie aan u behoort nie, te jaag, is u plaas die ‘heersende erf’ en die ander die “dienende erf”.
Serwitute word geregistreer teen die titelaktes van die eiendomme in die Aktesregister. As ‘n serwituut nie geregistreer word nie sal dit nie bindend wees op die opvolgende eienaars van die dienende eiendom nie, tensy hulle daarvan bewus sou wees.
Egte serwitute mag ook gevestig word deur die staat, soos in die geval van grond waarop ŉ pad of spoorlyn gebou was. Die meeste egte serwitute is die resultaat van ŉ ooreenkoms tussen twee partye oor die trefwydte van die serwituut-regte, die bedrag betaalbaar deur die heersende party aan die dienende party as konsiderasie vir die toelaat om die serwituut daar te stel, en die tydperk waarvoor die serwituut geldig sal bly. Die serwituut ontstaan as ŉ reg slegs wanneer dit geregistreer word teen die titelaktes van die dienende eiendom.
ŉ Serwituut kan ook verkry word deur middel van preskripsie: byvoorbeeld, ŉ grondeienaar mag aantoon dat hy openlik sy buurman se grond gebruik het vir ŉ periode van 30 jaar – byvoorbeeld om beeste daaroor te jaag – sonder dispuut. Hy sal dan geregtig wees om die serwituut te registreer teen die titelaktes van die dienende erf.
Enige van die partye is geregtig om die ander te vervolg vir skade veroorsaak indien daar gemeen word dat die regte ingevolge die ooreenkoms oorskry is of indien een party verlies gely het. Indien geen werklike verlies bewys kan word nie, kan ŉ interdik verkry word om enige verdere kontrakbreuk te voorkom. Enige party mag by die hof aansoek doen vir ŉ deklarasie van regte.