Uit die merrie se bek - B L O O T S
Uit die merrie se bek
So sit ek die afgelope maand of twee en naels kou oor besluite wat geneem moet word. Gaan ek die regte ding doen? Het ek die regte ding met Bloots gedoen? (Ja wraggies, sy het haar eerste jaar oorleef) Gaan my kinders okei wees? En ek? En hoe gaan my besluite in die verlede die toekoms beïnvloed? Gaan hierdie tydskrif die stang uitspoeg en verder hardloop...soveel vrae en soveel "wat as"-scenarios wat in my kop afspeel...en toe plant iemand bomme in Boston. Skielik is daar verwoesting in 'n klomp lewens gesaai, mense wat ek nie ken nie, maar met wie ek diep medelye voel. Dán kyk mens skielik anders na jou knaende laerugpyn en finansiële laste. En ek begin opnuut wonder oor die korrekte Afrikaanse woord vir gratitude. Dis soveel meer as net om dankbaar te wees, dis ook om 'n diep blydskap en waardering te voel vir dit wat jy wel het. Dan lyk daai groot bekommernis na 'n klein jakkalsies. Kleingeld.
Nou wonder ek hoeveel klein jakkalsies loop in ons literêre wêreld (en dit sluit skrywer EN leser in) rond. So baie reëls en voorskrifte. Sommige wil nie gedigte oor ons daaglikse realiteit lees nie. Hulle soek, om Van Wyk Louw aan te haal, "gemoedelike lokale realisme", en rococo-verse vol sentiment. Die vers bied tydelike ontsnapping van die wrede, ontstellende werklikheid, die wêreld vol geweld, armoede en onreg. Terwyl die leser hom of haar met die vers bemoei kan die onmiddellike realiteit vervaag, die leser aan die sentimentele vashou. Maak dit van 'n sentimentele vers 'n swak of onverteerbare een? Nie noodwendig nie. Sentiment, of die gebrek daaraan, durf nie die kriterium word waarvolgens ons 'n gedig beoordeel nie.
Net so kan ons ook nie 'n gedig wat haar onmiddellike realiteit aanspreek tipeer as goed of swak net omdat dit nie in ons smaak val nie. Of 'n gedig verwerp omdat dit gestruktureerd of gestroop is nie. Ons voor- of afkeure mag nie inspraak hê by ons kritiese beoordeling van 'n gedig nie. Ons durf nie die kuns kniehalter met persoonlike smaak, en die vers opsaal met vooropgestelde idees gebaseer op smaak en voorkeur nie. Sy, die vers, vra om BEoordeel te word, en nie GEoordeel nie. Soos 'n skouperd voor beoordelaars moet sy voor ons staan.
Soos mense, leef verse ook. Elkeen klop haar eie polsslag uit, soms sentimenteel, soms bitter, want die digter is ook verslaggewer van sy omgewing, uitgesproke kritikus en dramaturg. Kom lees na ons bydraes hierdie maand en oordeel self. Johann de Lange en Johann Lodewyk Marais kuier op die gedigte blad, so ook Berdéhan Brand, Karlien van der Merwe, Jan Olivier, Rudi Prinsloo, Elza Lorenz en Jo Fourie-Symmons. Ons fokus op Loukie Adlem, Bloots se verhale redakteur.
René Bohnen wys haar digstippels – 'n opwindende nuwe rigting in die digkuns, en Kerneels Breytenbach vertel vir ons hoe om 'n manuskrip aan uitgewers voor te lê. Terwyl Bloots haar verjaarmaand vier, het twee Faceboek digblaaie, Solovlug en Versvreugde & Woordgenot ons kom vertel hoe hulle onderskeie geboortejare afgeloop het. En soos gewoonlik deel Prof. Ian Raper een van sy versklasse met ons.
Liewe leser, kom ons wees die woord genadig, laat ruimte vir vernuwing en groei, dan ry ons die klanke bloots. Sonder teuels en stang en saal. Lees en skryf sonder kwellings. Met gratitude, omdat daar 'n vers in elkeen van ons broei. Laat die oerknal ook in Afrikaans uitklok.