4. Ke bjang setho se sengwe le se sengwe sa lapa se ka tlaleletšago lethabong la lapa? Motšhelo wa VAT o lefelwa dinyakwapšalo tša tšweletšo (production inputs) - peu, monontšha, dikhemikhale, ditokišo, tlhokomelo, bjalobjalo. Motšhelo wo o lekana le seripa sa 14% sa ditshenyegelo tša dinyakwapšalo. Ge ditšhenyegelo tša gago mabapi le dinyakwapšalo tša tšweletšo e le R4 000/hektare, VAT e tlo ba R560/hektare. Ge o ngwadišitšwe VAT, o kgona go kgopela ba SARS (South African Revenue Services) gore ba go bušetše tšhelete ye. Ke tšhelete ye ntši kudu godimo ga hektare mme mo lebakeng le ebile e feta poelo ya bontši bja batšweletši. Ge o sa ingwadišetše VAT o tlo goga boima mohlamongwe wa palelwa ke go hwetša poelo ka go tšweletša dibjalo. Go ya ka ditshwayatshwayo tšeo di rometšwego, go banagetše gore go na le kwano mo mererong ye mentši ya go sepelelana le Dikgoro tša Setšo, gareng ga tšona, go laeditšwe gore moetapele wa setšo yo a tlogo šoma bjalo ka mohlankedi wa toka kgorotshekong ya setšo e be yo a tsenetšego lenaneo la tlhahlo, go hlangwa ga melawana ye e tlogo laola maitshwaro a baetapele ba setšo bao ba tlogo swaragana le merero ya tshepetšo ya toka, go dira gore mo tshepetšong ya toka ka boetapele bja setšo go be le lekala la go šomana le boipelaetšo, gore motho a se emelwe ke ramolao mo tshepetšong ya toka ka boetapele bja setšo le gore go hlongwe mananeo a go hlohletša tekatekano ya bong. Le ge go le bjalo, go be go na le dikakanyo tše mmalwa tše di fapanago go ya ka diprofense. Go fa mohlala, diprofense tše dingwe di šišintše gore boipelaetšo bo swanetše go romelwa dikgorotshekong tša bomasetrata.