Nuuskommentaar: Fopnuus in die nuusFoto ter illustrasie. Goeie verslaggewers se taak om berigte en artikels te voorsien behels veel meer as net ’n mediaverklaring en ’n enkele telefoniese oproep. ’n Enorme algemene kennis is byna altyd nodig, asook ewewigtigheid en insig. Fopnuus het geen plek nie. Tog is dit ironies hoe van die mees gerespekteerde joernaliste se meesterstukke soms onder die kritiek van ’n groepie lesers, wat skynbaar verslaaf is aan fopnuus, smerig deurloop. ’n Mens kruis nie swaarde met diegene wat hul ink by die konka aankoop nie. So het ’n afgetrede regter wat ná sy aftrede polities aktief geraak het, by geleentheid moedeloos gesê. Die regter het destyds, toe dit nog algemene praktyk was vir dagblaaie om ’n spesifieke politieke party se bondgenoot te wees, dié opmerking gemaak. Die regter het naamlik sy gewig by ’n “verkeerde” politieke party ingewerp. Skielik was die eens hoogs gerespekteerde regter ook politieke vrybuit. By geleentheid het dit so erg gegaan dat die regter en ander ringkoppe van die betrokke party sonder afspraak by die plaaslike dagblad opgedaag het, want andersins was die redakteur wat as ŉ groot lafaard beskryf is, nooit beskikbaar nie. Die redakteur is dié dag letterlik op die troon gevang. “Die man het soos ’n vark gesweet van die bangheid,” het die regter gesê, en toe tog die kort lootjie getrek. Die koerant se hoofkantoor het nie verniet die bynaam van “fort” gekry nie. ’n Paar jaar later het die redakteur se werkgewers hom onttrek as getuie aan ’n saak voor die mededingingskommissie, so asof daar nie vertroue in hom as getuie sou wees nie. Fopnuus bly in die nuus. Een van die groot bydraende faktore hiertoe is dat pres. Donald Trump dit gereeld as ammunisie aanwend in wat Rasmussen-peilings as sy “oorlog teen die media” noem. En voor die slaafse Trump-ondersteuners Rasmussen slegsê, dis stellig die saakmakende agentskap wat Trump die meeste goedgesind is, en sodoende byna soos klokslag in die kol met voorspellings is. In ’n nuwe artikel, “The Rasmussen Minute REVISITED: ‘Fake News?’”, skryf Rasmussen: “This week’s Rasmussen Minute takes you to the front lines of Trump’s media war and highlights surveys that suggest many voters share the president’s doubts about reporters and what they report.” Kort voor die jongste Wall Street-duikslag het daar in Europa ’n beweging tot stand gekom met die doel om groot sakelui, die politici en die media te oortuig om ’n groter mate van moraliteit aan die dag te lê. Die aanslag teen die media het egter min of meer verdamp toe die media op die voorpunt gestaan het om wanpraktyke deur groot sakelui, soos bankbase, aan die kaak te stel. Pres. Donald Trump van die VSA. (Foto: Susan Walsh, AP) Rasmussen meen Trump het, met sy gewese politieke opponente op die ashoop agtergelaat, sy jongste vyand geïdentifiseer, naamlik die media. Die vernaamste pyl in sy koker is om te beweer die media gebruik fopnuus – nie net om Trump by te kom nie, maar in die algemeen. Rasmussen sluit af deur daarop te wys dat baie kiesers die president se mening deel dat hulle bedenkinge het oor verslaggewers en wat hulle skryf. (Politici en hul moraliteit is ’n onderwerp op sy eie. Dink maar aan ’n voormalige premier van Mpumalanga wat gesê het dit is in die haak vir politici om te lieg.) Die Malusi Gigaba-sage is nou vol in die nuus en sy afdanking as minister is al ’n geruime tyd te wagte. In Suid-Afrika speel die media ’n belangrike rol om staatskaping bloot te lê. Dit word die media se waghondfunksie genoem. Met die ommeswaai in Europa oor wie meer moreel behoort op te tree, het verskeie politici die media erg heuning om die mond probeer smeer. Die media is selfs die vierde been, weliswaar nie-amptelik, van die demokrasie genoem, ’n waarheid wat terloops bly staan. Die media, en veral die gedrukte media, is egter om verskeie redes erg onder druk. Die opkoms van die internet word gewoonlik geblameer, maar binne die media is daar ook ’n gewaarwording dat die media in sy reaksie skeefgetrap het toe ervare joernaliste om kostes ontwil, met jong en onervare joernaliste vervang is. Die eise wat aan joernaliste gestel word om goeie werk te lewer word nie aldag besef nie. Een so ’n bate is enorme algemene kennis. Ter demonstrasie. ’n Skakelbeampte van ’n politieke party reik op sterkte van ’n mededeling deur sy LPW (lid van die provinsiale wetgewer) ’n verklaring uit oor ’n predikant wat met sy motorfiets in rou riool gegly en geval het. Die LPW was ’n tentmaker-leraar en kollega van die predikant wat met die motorfiets geval het. ’n Baie ervare verslaggewer volg die storie op, en skakel die skakelbeampte. Hy neem die selfoon reguit na die LPW, en sukkel onderweg om aan die verslaggewer (wat al verskeie mediatoekennings ontvang het) te verduidelik wat ’n LPW is. Die predikant ontken die storie toe dit verskyn, en kla by die koerant. Die verslaggewer word vir ’n verduideliking gevra, en sy, skynbaar steeds onbewus van wat ’n LPW is, pak die skuld op die skakelbeampte. Die redakteur verklaar dat dit wys “watter soort mens” die skakelbeampte is. Sal Trump ’n baie ou opvatting, naamlik dat die pen magtiger as die swaard is, verkeerd kan bewys? Of is dit eintlik ’n veldslag tussen die konvensionele media en die hoofsaaklik sosiale media, bygestaan deur enkele nuusdienste wat ’n ander ingesteldheid as die hoofstroommedia het? Of het die tegnologiese era ’n omgewing geskep wat ongunstig is vir die gedrukte media se oorlewing? Dit ten spyte daarvan dat sentimentele (en ’n aantal praktiese oorwegings) (nog) ’n belangrike lewensaar is, en sosiale media steeds nie so ’n aantreklike advertensiemedium is dat dit die nodige lewensbloed voorsien nie. Die media moet egter deurlopend die knap, wydbelese verslaggewers wat vaardig met die pen en taal is, koester. Om ’n “verslaggewer” in te span wat meen ’n mediaverklaring en een oproep is voldoende om ’n berig op te lewer, bring moontlik groot kostebesparings teweeg, maar is ’n belediging vir die leser, wat op die een of ander manier gaan reageer. ’n Verkeerde keuse met ’n redakteur kan egter ook ’n kitsramp beteken, en daarvan het die land die afgelope paar jaar genoeg beleef. Regstellende optrede neem egter dikwels lank, en die skade word selde volledig omgekeer. Nuusverbruikers het nou soveel toegang tot nuus, ’n medium wat fopnuus inspan, of selfs bona fide-foute maak, word gou ontbloot. Al is dit duidelik dat daar ’n element onder die lesers is wat graag fopnuus glo, en in die kommentaargeriewe vir lesers nie skaam is om heftig vir die ongeloofwaardigste bollie in die bresse te tree nie. Vanuit hierdie geskepte illusiewêrelde word verslaggewers onder die modder (en soms vrot eiers en tamaties) gesteek. Hierdie “kommentaarskrywers”, gewoonlik agter ’n skuilnaam verskans, is dikwels boos as hul meesterbollie verwyder word.