Jou kind en depressie – ken die simptomeGeestesongesteldhede by kinders is ŉ toenemende bron van kommer in Suid-Afrika. Die stres van die daaglikse lewe, eise om in skoolwerk en buitemuurse aktiwiteite te presteer, egskeidings en die blootstelling aan geweld eis sy tol by die land se jong mense. Daar word geraam dat 20% van kinders en adolessente ŉ geestesongesteldheid het en dat ongeveer die helfte van alle geestesongesteldhede en dwelmverwante probleme reeds teen die ouderdom van 14 begin. Volgens Lwanele Khasu, ŉ kliniese sielkundige by Ubuntu Family Health Centre, word tekens van depressie, stres en angstigheid reeds vroeg by jong kinders gesien. “Ons lewe in ŉ veeleisende en spannigsvolle samelewing. Kinders is onder geweldige druk om te presteer op skool en op die sportveld. Maar behalwe daarvoor word hulle ook blootgestel aan hoë vlakke van geweld, direk sowel as indirek. Hulle hoor hul ouers praat oor inbrake in die buurt, hulle hoor van of weet van mense wat gekaap is en hulle luister na die nuus oor moorde en politieke kwessies. Hulle absorbeer die inligting en dit kan begin om hulle onder te kry,” het Khasu gesê. “Baie kinders is ook getuies van ŉ bakleiery tussen ouers, terwyl ander deeglik bewus is van finansiële druk by die huis. Die gevolg is dat baie van Suid-Afrika se kinders, nes baie van Suid-Afrika se volwassenes, met posttraumatiese stres lewe. Ons sien dit by kinders so jonk soos twee jaar. Sommige geestesongesteldhede, soos bipolariteit, aandagafleibaarheidsindroom en obsessief-kompulsiewe steuring kan al van ’n baie jong ouderdom, selfs die eerste jaar, opgemerk word. Daar is ŉ groot hoeveelheid geestesongesteldhede wat kinders kan raak. Party daarvan beïnvloed kinders se ontwikkelingsmylpale, intellektuele vermoëns, motoriese vaardighede en sielkundige volwassenheid. Khasu sê dit is belangrik om bewus te wees van enige tekens of simptome by jou kind sodat jy vroeg kan ingryp, wanneer dit die effektiefste is. “Kinders en grootmense kan dieselfde geestesongesteldhede ontwikkel, maar kinders druk dit dikwels anders uit. Byvoorbeeld, depressiewe kinders sal dikwels meer geïrriteerd en aggressief voorkom as depressiewe volwassenes, wat tipies meer hartseer wys. Ouers en versorgers moet veral oplet hoe hul kinders optree, veral as daar merkbare verandering soos buierigheid, irritasie of onttrekking plaasvind.” Ander tekens waarvoor ouers kan uitkyk sluit in: “Indien ouers en versorgers enige tekens en simptome wat langer as twee weke duur by kinders opmerk, moet hulle hulp soek. Dit is dan kwalik net ŉ fase wat gaan oorgaan,” sê Khasu. Khasu het gesê ouers moet die tyd inruim om met hul kinders te praat oor dinge wat in hul lewens gebeur. “Onthou wel dat kinders dit moeilik vind om oop te maak voor ŉ ouer, so dit is belangrik dat die ouers geduldig en ondersteunend moet wees. Skep ŉ geleentheid om te ontspan en om pret te hê saam met jou kind(ers). Vier hul sterkpunte en vermoëns. Jy sal dalk vind dat die kinders dan makliker met jou praat omdat hulle meer gemaklik in die konteks is.” Khasu stel ook voor dat jy praat met jou kind se onderwyser en vriende om te bepaal of hulle enige veranderinge opgemerk het. “Indien jy daardeur uitvind dat daar ŉ rede tot kommer is, moet jy nie versuim om ŉ dokter of sielkundige te spreek nie. Jy moet jou kind help om sin te maak van dít waardeur hy of sy gaan deur terapie of medisyne. Geestesongesteldhede dra dikwels ŉ stigma, so jy moet jou kind help om te verstaan dat daar geen skade in is om hulp te soek nie. Inteendeel, dit kan hulle nou en op die langtermyn help as hulle ondersteuning het,” het sy bygevoeg.