Boekbespreking: Trauma, Geweld en Religie – Gerda de Villiers | TEO website of the Faculty of Theology University of Pretoria / TEO Webwerf van die Fakulteit Teologie, U.P.
Boekbespreking: Trauma, Geweld en Religie – Gerda de Villiers
2014, Ruard Ganzevoort, Trauma, Geweld en Religie. KSGV: Tilburg.
Ruard Ganzevoort is ‘n bekende figuur op die gebied van Pastorale Teologie, en in hierdie boek van hom behandel hy die belangrike vrae rondom trauma en geweld, veral trauma en geweld rondom seksuele misbruik, en hoe dit mense se geloofsoortuigings beïnvloed. Soms is dit so dat ‘nood leer bid’, maar Ganzevoort se ervaring is eerder dat mense wat seksueel getraumatiseer is, se eiewaarde, hul vertroue in ander mense en hul vertroue op God heeltemal vernietig is. Seksuele ervaringe is bepalend vir ‘n mens se identiteit: ‘Hoe bouw je een identiteit op wanneer de meest bepalende gebeurtenissen in je leven een ontkenning van je persoon-zijn inhielden?’ (p 13), vra hy.
In sy boekie – wat in goeie leesbare Nederlands geskryf is – behandel Ganzevoort terapeutiese en teoretiese vrae, en hy lig dit deurgaans met voorbeelde toe. Besonder insiggewend is die hoofstuk waarin hy gevalle bespreek van mans wat in hul jeug seksueel getraumatiseer is. Tereg het vrouebewegings daarop gewys dat seksuele misbruik teenoor vroue ‘n uitvloeisel van patriargale magstrukture is, en die boodskap wat vroue kry, is dat hulle aan mans ondergeskik is, seksuele onderwerpe is, en altyd beskikbaar moet wees. Seksuele misbruik teenoor mans kom nie so dikwels ter sprake nie, maar is meer algemeen as wat ‘n mens dink, en die ervaring is net so traumaties as vir vroue. Mans wat seksueel misbruik is, vind dit onmoontlik om ‘n gesonde beeld van ‘manlikheid’ te vorm, hulle ervaar gevoelens van magteloosheid, verlies aan vertroue, hopeloosheid en wanhoop, en loop rond met ernstige vrae rondom hul seksuele oriëntasie.
Na aanleiding van Girard se teorie, bespreek Ganzevoort die verhouding tussen geweld, trauma en religie en die betrokke rolspelers, naamlik die aggressor, die slagoffer en die omstander. Ook die teodisee-vraagstuk word aangespreek, maar nêrens probeer Ganzevoort ‘n klinkklare antwoord gee nie. Na aanleiding van elke gevallestudie wat hy bespreek, beklemtoon hy dat elke mens, elke trauma en elke verwerking – of deurwerking – daarvan uniek is. Die boekie sluit af met ‘trauma en pastoraat’ waarin enkele riglyne vir die pastor gegee word om die getraumatiseerde persoon deur die proses van heling te lei. Die doel van die pastoraat is om die basis te ontdek wat verniel is, en daaraan te werk. Dit is belangrik, sê Ganzevoort om die letsels aan siel en liggaam raak te sien vir wat dit is, want meer as rolmodelle en gepaste strukture is die samelewing, is dit hierdie ‘stigmata’ van die lewensloop wat mense se identiteit vorm. Vanuit die stukkende basis, moet pastor en individu saamwerk om ‘n nuwe basis te ontwikkel wat die mens se verhouding met die self, met ander en met God herstel.
Vrae rondom trauma, geweld en religie is iets waarmee elke predikant in die bediening te doene kry, en elkeen sal dus baat by hierdie boekie van Ganzevoort.