Charles Malan: 'n Huldeblyk - LitNet
Martjie Bosman 2011-08-30
Ek sal altyd onthou hoe Charles Malan soggens in die Sentrum vir Suid-Afrikaanse Letterkundenavorsing (SENSAL) by die RGN se gang afgestap het: met sulke lang treë, aktetas in een hand, 'n klomp boeke onder die arm vasgeknyp. Soms het hy geantwoord op die groet van die personeel, dikwels nie, sy gedagtes duidelik besig met een van sy talle artikels, verslae, beplanningstukke of boeke.
Charles Malan was bykans tien jaar lank my direkte hoof by SENSAL. In dié tyd was hy nogal 'n beroerder van Israel, met grootse en dikwels omstrede planne vir die sistematiese ondersoek van die ganse literêre toneel in Suid-Afrika, tot argwaan van talle letterkundiges aan tersiêre inrigtings. Die omstrede kwessies het soms in die koerante gedraai en dan het Charles dit met duidelike genot in die teekamer te berde gebring, of hom in sy kantoor teruggetrek en met 'n brander van 'n brief geantwoord. Hy het alles met oorgawe getakel, nuwe projekte met 'n meesleurende energie aangepak en met toewyding en vasberadenheid deurgevoer.
Behalwe sy onbetwisbare kennis van die letterkunde en literêre teorieë het Charles oor 'n baie besondere vermoë beskik om te sistematiseer en te orden. Ek kan nou nog sien hoe hy tydens vergaderings of gesprekke met een of meer mense sit en aantekeninge maak, en na afloop van die gesprek het hy reeds 'n skema of oorsigtelike tabel op papier.
In 'n groter letterkunde, het ek al gedink, sou Charles Malan alom waardeer kon word vir sy vermoë om te beplan en te bestuur. In die klein en dikwels kloustrofobiese Afrikaanse letterkunde is hy dalk te veel as bedreiging gesien, as iemand wat op ander se terreine wou oortree.
En wat sy invloed op my, 'n jong en onervare navorser, betref, besef ek by terugskoue dat dit by Charles was dat ek iets oor navorsing geleer het wat net soseer op ander terreine van toepassing is: jy hoef nie noodwendig oor parate kennis te beskik nie (want alte dikwels het hy my betrek by onderwerpe waarvan ek niks of baie min geweet het), maar jy moet wel beskik oor nuuskierigheid, oor die wil om uit te vind, om vrae te vra; jy moet wantrouig wees oor konvensionele wysheid, en nie terugdeins van die onbekende nie.