Nuwe hoop teen die groot vergeet | SARIE
Nuwe hoop teen die groot vergeet	deur Lydia van der Merwe
En deur jou risiko van hartsiektes te verlaag, verlaag jy ook jou kans om AS te kry. 'n Vinnige en kostedoeltreffende manier is boonop deesdae beskikbaar om gene te identifiseer wat kan lol – lank voor jy enige simptome van AS toon.
Jy kan min of niks doen wat hierdie siektes keer nie. Jy, jou spesialis en genetiese raadgewer kan saam besluit hoe jy die beste daarmee gaan saamleef – deur byvoorbeeld sekere medikasie te gebruik. Jy kry egter ook genetiese veranderinge wat nié op hul eie siektes veroorsaak nie (sogenaamde laepenetrasie-gene).
'n gebrek aan anti-oksidant-voedingstowwe
'n gebrek aan omega-3-vetsure
'n tekort aan B-vitamiene
'n tekort aan neuro-oordragstowwe wat helderheid en konsentrasie beïnvloed
AS ontsien niemand nie. Oudpresident Ronald Reagan van Amerika het byvoorbeeld daaraan gely. En seker een van die bekendste en mees tragiese gevalle was Iris Murdoch, Britse skrywer en filosoof. Daar is net een vryheid – dié van die kop, het sy op 'n keer gesê. Maar dié vrou, met haar eens formidabele verstand, het in die donker verwarring van AS weggesink.
Waar lê my en jou hoop dan?Oor Genecare se genetiese hartsiekte-toets is reeds baie geskryf. 'n Nuutjie is dat dieselfde toets nou ook jou risiko van demensie kan uitwys – en wat gedoen kan word om jou risiko te verlaag. Die genetiese hartsiektetoets sluit 12 genetiese variasies in, waarvan minstens twee gene ook by AS betrokke is: Die een is 'n spesifieke geen wat nodig is om jou homosisteïenvlakke laag te hou. 'n Variasie van dié geen kom by meer as die helfte van die plaaslike wit bevolking voor. Dit verander die manier hoe die liggaam B-vitamiene opneem, wat verhoogde homosisteïenvlakke tot gevolg het. Homosisteïen is 'n aminosuur wat net in klein hoeveelhede in die liggaam teenwoordig moet wees. As jou vlakke hoog is, kan dit die slagare beskadig. Dit lei tot slegte bloedsirkulasie na die hart en brein. En verhoog jou risiko van meer as 50 siektetoestande, onder meer hartaanvalle, beroerte, depressie, osteoporose en sekere kankersoorte. Ook Alzheimer-siekte. 'n Ontleding van alle nuwe navorsing toon hoë homosisteïenvlakke verdubbel jou risiko om AS te ontwikkel. Dit jaag ook klaarblyklik dié siekte aan.
Een teorie is dat kardiovaskulêre probleme die slagare kan blokkeer. Sleutelvoedingstowwe kan dan nie in genoegsame hoeveelhede by die brein uitkom nie. Sonder 'n goeie voorraad antioksidante, soos vitamiene A,C en E, is breinselle meer blootgestel aan skade deur vry radikale. 'n Ander moontlikheid is dat kardiovaskulêre hartsiektes en Alzheimer deur dieselfde siekteproses veroorsaak word – en dat inflammasie 'n rol speel. By kardiovaskulêre siektes ontsteek die slagare en raak dit beskadig. By AS is daar 'n soortgelyke proses in die brein aan die gang. In Amerikaanse navorsing is bevind die risiko van bejaardes wat op lang termyn klein dosisse anti-inflammatoriese medikasie neem, is 45% kleiner om AS te kry. Vir positiewe resultate moet jy dit begin neem voor jy enige simptome van Alzheimer het en dit langer as twee jaar, vier keer per week neem. Volgens Maritha beteken 'n genetiese afwyking nie dat jy die toestand gáán ontwikkel nie. Jy kan jou leefstyl só aanpas dat dit jou risiko verminder. Die genetiese toets maak die behandeling van toepassing op jóú – pleks van riglyne vir die breë bevolking.
'n Diagnose van Alzheimer 'n Kort toets (MMSE) word gebruik om te bepaal of jou geheue nog binne die "normale" grense is. Jou vlak van opvoeding en ouderdom word in ag geneem by die interpretasie daarvan.
Hoe werk die toets?Genecare doen 'n genetiese harttoets wat ook op 'n vatbaarheid vir seniele demensie kan wys. Daar word gesoek na sekere genetiese veranderinge wat nie net die hart beïnvloed nie, maar ook die brein. Jy gebruik iets wat lyk soos 'n groot oorstokkie, met watte aan die een kant.
Ons is almal soms verstrooid. Volgens dr. Felix Potocnik, Kaapstadse psigiater, moet jy egter bekommerd raak as die volgende simptome inmeng met jou daaglikse doen en late:1. Onlangse geheueverlies wat maak dat jy nie jou werk behoorlik kan doen nie2. Probleme om bekende take te verrig3. Jy vergeet woorde in alledaagse gesprekke4. Disoriëntasie oor tyd en plek5. Jy maak al meer slegte oordeels- en besluitnemingsfoute6. Probleme om berekeninge te maak en syfers te herken7. Verlê dinge gereeld8. Onvermoë om daaglikse werksaamhede te beplan9. Persoonlikheidsverandering10. 'n Gebrek aan inisiatief