PressReader - Beeld: 2017-08-04 - Swak in­kle­ding kel­der ge­loof­waar­dig­heid
Swak in­kle­ding kel­der ge­loof­waar­dig­heid
Beeld - 2017-08-04 - Vrydag - La­e­ti­tia Pop­le Ge­skied­kun­di­ge dra­ma
Mar­te­laar, bruik­ding van die Ne­der­land­se ko­lo­ni­seer­ders en ver­raai­er van haar men­se, vi­si­oe­nê­re K­hoi-K­hoi-vrou, vlot in Ne­der­lands en Por­tu­gees en ’n be­lang­ri­ke po­li­tie­ke be­mid­de­laar tus­sen die Ne­der­lan­ders en K­hoi-K­hoi-men­se ty­dens die VOC-be­wind aan die Kaap.
Baie per­spek­tie­we word in die Suid-A­fri­kaan­se e­pie­se dra­ma Kro­toa van die re­gis­seur Ro­ber­ta Dur­rant be­lig. Dit sou ’n aan­gry­pen­de e­pie­se dra­ma wees as dit nie van­uit die staan­spoor ge­loof­waar­dig­heid in­ge­boet het nie. Te oor­deel na se­we in­ter­na­si­o­na­le pry­se – met die laas­te tel – dink oor­se­se men­se dit is ’n goeie rol­prent. Na­der tuis is daar baie ha­pe­rin­ge. Die steur­nis is ver­al in die voer­taal en ver­sor­ging van die prent.
Die ge­ge­wens oor Kro­toa is in Suid-A­fri­kaan­se ge­skied­skry­wing tot ’n voet­noot ge­re­du­seer. In die Suid-A­fri­kaan­se let­ter­kun­de le­we sy ’n aks meer gloei­end.
’n K­hoi-K­hoi-mei­sie (11) word uit haar stam en om­ge­wing ver­wy­der om as slaaf vir Jan van Rie­beeck te werk. Sy word tot Eva her­doop, We­sters aan­ge­trek en sou eers sy vrou, Ma­ria de la Qu­el­le­rie, van hulp wees. La­ter word sy sy tolk en ska­kel tus­sen die Ne­der­lan­ders en K­hoi-K­hoi-men­se met wie han­del ge­dryf is.
Sy sou ná die ver­trek van Jan van Rie­beeck na Ba­ta­via deur die nu­we be­wind­heb­bers ter sy­de ge­stoot word – om dit eu­fe­mis­ties te stel. Dit was die ge­val selfs ná haar troue met die Deen­se ge­nees­heer Pie­ter Van Meer­hof. Ná sy af­ster­we is sy van haar kin­ders ver­vreem en het sy haar le­we in een­saam­heid ge­slyt.
Sy is in haar vroeë 30’s oor­le­de. Vol­gens ge­skied­skry­wing het sy haar in la­ter ja­re aan drank en pros­ti­tu­sie oor­ge­gee en was sy van haar men­se ver­vreem wat haar as ’n ver­raai­er be­skou het. Hier­die ge­ge­we word ge­trou deur die draai­boek­skry­wer s ge­volg. Die ky­ker moet self ge­volg­trek­kings maak en Kro­toa liefs self ge­skied­kun­dig pro­beer plaas.
Cry­stal-Don­na Ro­berts se ver­tol­king van Kro­toa is die lig­punt van die prent. Sy brand op die skerm van in­ner­li­ke krag en s­tuur haar ka­rak­ter be­hen­dig deur al die te­rug­slae en bie­tjie glo­rie van ’n tra­gie­se le­we.
Die jong ak­tri­se C­ha­ris Williams le­wer e­wen­eens ’n puik ka­mee in die be­pa­len­de o­pe­nings­to­ne­le.
Dit pla eg­ter dat al­mal (Ne­der­lan­ders en K­hoi-K­hoi-men­se) hier vlot A­fri­kaans praat – ’n taal wat eers ’n paar eeue la­ter vol­le be­slag aan die Kaap sou kry. Hul­le moes eint­lik Hoog­hol­lands en Na­ma praat.
Kro­toa word deur Jan van Rie­beeck ver­krag. Uit die fliek blyk dit dat hy soos ’n skool­seun op haar ver­lief was en ook bit­ter ja­loers. Daar­by word die ver­krag­ting in die fliek as­of ter­loops han­teer, “’n lig­te mis­ty­kie”. Het sy hom dan die ver­gry­pie ver­ge­we?
In­kle­ding pla ook deu­ren­tyd. Die K­hoi-K­hoi dra ma­sjien­ge­looi­de leer­ka­ros­se en Kro­toa het die son­brand­mer­ke van ’n swem­broek op haar skou­ers af­ge­ëts. Van Rie­beeck lyk deu­ren­tyd ver­der meer op ’n see­ro­wer as ’n Ne­der­land­se amp­te­naar met sy wit, los hemp, bos pruik­lok­ke en oor­loops­heid.
Boon­op kry ’n mens nie van­uit die staan­spoor ’n be­hoor­li­ke in­druk dat al die ge­beu­re aan die voet van daar­die ko­los Ta­fel­berg vol­trek word nie. Waar is die berg?
■ Cry­stal­Don­na Ro­berts, Ar­mand Au­camp, B­ren­don Da­niels, Ja­c­ques Bes­sen­ger, Roe­li­ne Da­neel en an­der. Re­gis­seur: Ro­ber­ta Dur­rant. Ou­der­doms­perk: 13 SG. Tyds­duur: 122 mi­nu­te
Cry­stal­Don­na Ro­berts as Kro­toa in die ge­skied­kun­di­ge ge­lyk­na­mi­ge dra­ma.