Nuuskommentaar: Doodstraf as vrou regte opeis?Argieffoto Verskeie hofsake vind nou in Suid-Afrika plaas waarin mans aangekla word dat hulle hul vroue laat vermoor het toe die huweliksbootjie op die stormsee beland en die vroue skynbaar op hul regte aangedring het. Dié vroue het bepaald nie hiervoor die dood verdien nie. Tog is daar talle maniere waarop baie vroue in Suid-Afrika deur ’n vorm van “boendoegeregtigheid” met hul lewe boet of in vrees en bewing leef. Ook die Oscar Pistorius-saak raak aan die kwessie. En ’n mens hoef maar net na nuusopskrifte te kyk om te weet dat dit nie ’n kwessie is wat tot Vrouedag kan wag en dan oornag reggetoor word nie. Vroueregte, in die sin dat dit verstaan word as gelyke regte vir mans en vroue, is dikwels nie so vanselfsprekend nie, selfs in lande wat beskou sou word as op die voorpunt te wees daarmee. Switserland, byvoorbeeld, het eers in 1971 stemreg aan vroue toegestaan nadat die mans ’n referendum daaroor gehou het. ’n Grondwetlike tradisie tussen militêre diens (wat vir mans gereserveer was) en stemreg was diep gesetel eerder as ’n gevoel dat vroue minderwaardig is. Drie uiteenlopende sake in twee van die belangrikste lande ter wêreld toon dat daar steeds gebreke is in die verkryging van gelyke regte vir vroue. In die eerste geval het die Kanadese laerhuis pas gestem dat die Engelse teks van die land se volkslied aangepas word om geslags-neutraal te wees. Die woorde wat verander gaan word as die hoërhuis dit ook goedkeur is: “in all thy sons command”. Die nuwe woorde is “in all of us command”. Die volkslied was oorspronklik net in Frans, maar het later Engelse woorde gekry wat dieselfde strekking het maar nie ŉ vertaling is nie. Die ironie is dat die vernaamste oorspronklike teks van die volkslied wel geslagsneutraal was:“True patriot love thou dost in us command.” Dit is tydens die Eerste Wêreldoorlog verander omdat die soldate effektief almal mans was en bedoel was om patriotisme aan te help. Hoewel verskeie veranderings oor die jare aan die volkslied aangebring is, het die enkelgeslagverwysing bly sit. Trouens, sedert “O Canada” in 1980 die amptelike volkslied (met verskeie wysigings) geword het, was daar ten minste tien pogings om die gewraakte sinsnede te verander. Ook die vorige konserwatiewe regering het in 2010 die woorde probeer verander, maar moes ná net twee dae die handdoek ingooi weens sterk weerstand binne die party self. Die helfte van Justin Trudeau, die nuwe liberale premier, se kabinet van 30 lede bestaan uit vroue. Die vreemde is dat die Kanadese grondwet nie bloot aangewend is om die saak reg te stel nie. Die grondwet, en sy handves van menseregte waarin vroueregte ter sprake kom, is egter baie kompleks en leen hom tot uiteenlopende interpretasies. Vroueregte kom in minstens drie artikels ter sprake, maar hang nie mooi saam om ’n eenvoudige uitleg moontlik te maak nie. Dit lyk of feministe hul vingers maklik met die grondwet kan verbrand. In die VSA het vroueregte pas ’n nuwe dimensie gekry. Tot dusver kon net mans volgens ’n lotingstelsel vir militêre diens opgeroep word. Ingevolge die nuwe voorgestelde wetgewing wat pas deur die senaat goedgekeur is, moet alle Amerikaanse vroue wanneer hulle in 2018 en daarna 18 word, ook registreer sodat hulle geloot kan word. (Loting beteken ’n persentasie van die geregistreerdes word opgeroep, terwyl die ander militêre diens heeltemal kan vryspring.) Die afgelope aantal jare was daar groot vordering om vroue in militêre hoedanighede aan te wend, insluitend gevegsrolle wat tradisioneel vir mans gereserveer is. Dit val weer saam met die jongste peilings wat nou skynbaar dui op die onafwendbare verkiesing van Hillary Clinton as eerste Amerikaanse vrouepresident. Dit volg op enkele jare ná ’n eeu nadat Amerikaanse vroue stemreg gekry het. Vroue as staatshoofde en regeringsleiers is lank nie meer ’n nuutjie nie en selfs lande wat moeilik ’n vrou as regeringsleier sou duld, soos Moslemstate, het al sulke leiers opgelewer. Ook nie almal het in hierdie leeuwêreld lank gehou nie, en dit lyk of dit net eintlike ystervroue van die statuur van Golda Meïr, Margaret Thatcher en Angela Merkel is wat lank kan hou. In Suid-Afrika is sekere vroue onaantasbaar op die soustrein, waaronder skynbaar die minister van maatskaplike ontwikkeling, Bathabile Dlamini. Verskeie vroue word genoem as potensiële opvolgers wanneer pres. Jacob Zuma die tuig neerlê. In die kabinet dien ’n paar vroue (en mans) wat werklik nie daar hoort nie. Tog is probeer om wetgewing ter wille van die Huis van Tradisionele Leiers deur te voer wat ’n afsonderlike regstelsel vir landelike vroue sou skep. Vroue sou hulself nie kon verteenwoordig nie. By verskeie universiteite is daar ’n kleitrappery met ondersoeke na ’n beweerde verkragtingskultuur omdat die hantering daarvan politiek inkorrekte gevolge kan hê.