Bybelvertaling in Makhua flink op pad na die wenpaal! – Getuienisaksie
Bybelvertaling in Makhua flink op pad na die wenpaal!
Agter: Gerard Olivier. Voor v.l.n.r.: Lodriques Daniel Paulino en Bernardo Manuel Dinala , die eerste kontrolegroep, Raimundo Luis Nande en Domingos Manuel Assibo, die vertaalspan.
Op 19 September 2018, na 19 jaar se harde werk en toegewyde deursettingsvermoë, bereik die Makhua Shirima Bybelvertalingsprojek in Noord-Mosambiek by Muapula 'n hoogtepunt. Gerard Olivier is die vertalingskoördineerder en saam met sy span vertalers is die laaste vers van Maleagi in Shirima vertaal. Daar lê nog 'n lang pad van afronding en integrasie voor, maar die wenpaal is in sig.
Die Makhua Shirima-groep in Noord-Mosambiek is een van 12 Makhua-tale (nie dialekte nie) wat kollektief ongeveer 6 miljoen mense uitmaak. Van hierdie is enige iets van 500 000 tot 800 000 Shirima-sprekers. Hulle het nie toegang tot 'n Bybel in Makhua Shirima nie en oor die 90% van hulle se Portugees is te swak of hulle kan dit glad nie praat nie, met die gevolg dat die grootste deel van hulle sonder die Woord van God moet klaarkom of van Lomwe gebruik maak wat verlangs familie van hul taal is, maar nie hulle hartstaal is nie.
Die vertalingprojek is onder die vleuels van die CLM (Christelike Lektuurmaatskappy) in Port Elizabeth waarvan ds Giep Louw die voorsitter is. Kobus Odendaal van Getuienisaksie (https://getuienis.christians.co.za/) dien ook op die direksie. Gerard is ook tentmaker in Grasvoëlkop Gemeente, Port Elizabeth en getuig dat die kerkraad die projek op hulle harte dra en hom vrystel om te doen wat nodig is vir hierdie uitdagende taak.
Gerard en sy gesin het vanaf 1998 tot 2006 in Muapula gewoon waar hy die Nuwe Testament voltooi het in Shirima. Die Nuwe Testament is in 2007 ingewy op Muapula. Na drie jaar van gemeentewerk in Port Elizabeth inisieer hy aan die begin van 2009 die koördinering van die vertaalprojek van die Ou Testament in Shirima, in samewerking met die vertaalgroep in Muapula en onder die vaandel en opsig van CLM. In September vanjaar, na byna 10 jaar se werk aan die Ou Testament, het hulle die laaste paar boeke van die Ou Testament gekontroleer om so die eerste konsep (draft) te voltooi.
Die proefkopie van hul eerste konsep van twintig Ou Testament-boeke is verlede jaar gedruk (danksy die suksesvolle fondsinsameling) en solank met groot vrug in die gemeenskap gebruik. Aan die begin van vanjaar is 'n TWEEDE konsep-kopie van nog 10 Ou Testament-boeke gebind. Die gemeente en vertaalspan is baie beïndruk en bly oor die konkrete boeke in hulle hande. Vir die vertalers wat vir jare lank "onsigbaar" moes werk, is dit baie bevredigend om uiteindelik, na soveel jare, sigbare bakens van baie goeie vertalingsvordering vir mense te kan wys. Aan die einde van vanjaar sal die eerste konsepbundel van die hele Ou Testament (vir kontrolering en proefdoeleindes) gebind word en enkele kopieë daarvan gemaak kan word.
Die volgende fase, na die afhandeling van die eerste konsepvertaling, is om met die volle korpus van Ou- en Nuwe Testament tot hul beskikking finaal te standaardiseer in terme van sekere ortografiese kwessies, sekere terminologieë en ook die konsekwentheid van vertaalkeuses. Dit beteken dat na letterlik 12 jaar van niks doen aan die Nuwe Testament nie, dit weer besoek moet word en integreer moet word saam met die Ou Testament as dokument: vertaalkundig, ortografies, grammatikaal, ens. Eers dan sal hulle die finale proeflees kan doen.
Albei vertalers en die eerste kontrole/luistergroep in Muapula lewer steeds getrou hulle bydrae en speel 'n belangrike rol in die proses en kwaliteit van die vertaling. Die aanslae wat hierdie spannetjie beleef, moet nie geringgeskat word nie en mens kan nie genoeg vir hulle bid en voorbidding vir hulle vra nie.
Die Christelike Makhua Lektuursentrum, een van die geboue op die sendingstasie in Muapula wat in 2015 ingewy is daarvoor, speel 'n groot rol en het 'n wye invloedsfeer. Dit is onder andere die basis waarvandaan die geletterdheidspoging geloods word, asook ander literatuur -, taal – en opvoedkundige inisiatiewe. Hierdie sentrum sal waarskynlik mettertyd die basis word vir die breër Christelike lektuurbediening in Makhua. Domingos beman die sentrum voltyds en is met die eerste – en tweede fase-kontrolering van die Ou Testament besig, sowel as met geletterdheidsopleiding, ekstra klasse vir leerlinge na skool, volwasse geletterdheid, ens.
Maar hoe word so 'n groot projek gefinansier? Gerard antwoord: "Dit is net 'n Godswonder dat ons vandag nog kan voorgaan met die projek! Deur die Here se genade kan ons rapporteer dat ons in 'n relatief goeie posisie is. Ek sê dit met groot versigtigheid omdat ek terdeë bewus is dat die situasie altyd maar vloeibaar bly en weer kan verander. Ons ondersteuning kom meestal van individue en getuienisaksies van gemeentes wat maandelikse bydraes maak. Ons dank ook die Here vir ondersteuning uit Pennsylvania in die VSA wat 'n groot bydrae lewer."
Kontak Gerard Olivier by gwolivier@gmail.com vir meer inligting.
Gerard Olivier staan in die middel met die gedrukte vertaling; die gemeente se predikant, ds Fritz van der Merwe, staan agter.