Nersa gee goedkeuring vir 9,4%-verhoging vir EskomArgieffoto (Foto: SnapwireSnaps, Pixabay) Die Nasionale Energiereguleerder van Suid-Afrika (Nersa) het Eskom goedkeuring gegee om ŉ 9,4%-verhoging in 2019/2020 te implementeer. ŉ Verhoging van 8,1% is vir 2020/2021 goedgekeur en 5,2% in 2021/2022. Die kragvoorsiener het aanvanklik ŉ 15%-verhoging oor die volgende drie jaar versoek weens finansiële probleme, insluitend ŉ skuldlas van meer as R400 miljard. Eskom se verhoging sal nog meer druk plaas op verbruikers wat pas getref is deur ŉ groot petrolprysverhoging en van 3 April waarskynlik ŉ ekstra 29c per liter sal moet betaal vir staatsheffings, soos aangekondig deur Tito Mboweni, die minister van finansies, se begrotingsrede verlede maand. Die burgerregteorganisasie AfriForum het intussen Nersa se besluit veroordeel en gaan redes van Nersa versoek vir hierdie verhoging wat ver bo inflasie is. AfriForum is van mening dat jaarlikse tariefverhogings soos hierdie onvolhoubaar is en dat Eskom se staatsgewaarborgde monopolie op elektrisiteitsvoorsiening uiters ongesond vir die land, sy mense en die ekonomie is. Nersa het ook ’n bedrag van R3,869 miljard toegestaan vir die regulatoriese aansuiweringsrekening (RAR) (Regulatory Clearing Account) nadat Eskom vir R22 miljard gevra het. AfriForum het hierdie tariefverhoging uit die staanspoor teengestaan deur skriftelike kommentaar aan Nersa te lewer. Die burgerregteorganisasie se bydrae tot die openbaredeelnameproses was ’n voorlegging wat aanvoer dat die koste van Eskom se beweerde korrupte aktiwiteite en wanadministrasie by die berekening van die verhoging in die komende jaar se elektrisiteitstarief uitgesluit moet word. Dr. Eugene Brink, strategiese raadgewer vir gemeenskapsake by AfriForum, sê dat Eskom nie kon bewys dat hulle groter verhogings verdien nie. “Die regering gebruik Eskom se alleenheerskappy as hefboom om die publiek en die sakesektor gyselaar te hou, wat met beste praktyke elders ter wêreld strydig is. Eskom se dominante posisie – dit verskaf 95% van die land se elektrisiteit – laat die organisasie ook toe om voortdurend aansoek te doen om buitensporige verhogings in kragtariewe. Die swak bestuurstyl en die feit dat verantwoordelike amptenare nie aanspreeklik gehou word vir wanadministrasie en korrupsie nie, is grotendeels wat die probleem by Eskom veroorsaak.” Brink het bygevoeg Eskom se wanbestuur rondom munisipale skuld was ’n groot besprekingspunt tydens die openbaredeelnameproses. “Indien Eskom nie die bestuur van munisipale kragrekeninge kan hanteer nie, moet Nersa strenger teen partye optree wat lisensievoorwaardes verbreek. Suid-Afrika het ’n meer gedesentraliseerde kragsektor nodig.” Morné Mostert, AfriForum se hoof van plaaslikeregeringsake, het gesê Eskom moet verkieslik geprivatiseer word, maar selfs indien dit in staatsbesit bly, moet dit uiteindelik slegs een van vele kragvoorsieners wees. “Dit moet, nes talle ander firmas in verskeie ander sektore, aan markkragte blootgestel word sodat verbruikers uiteindelik meer en beter keuses kan hê. Dít sal Eskom dwing om vermorsing en korrupsie uit te skakel om sodoende beter mee te ding, of die risiko te loop om onder te gaan,” het hy verduidelik.