PressReader - Beeld: 2016-05-19 - Staat gee ‘op­los­sing’
Staat gee ‘op­los­sing’
Gaan dit só drink­baar maak
Beeld - 2016-05-19 - Nuus - E­li­se Tem­pel­hoff
Jo­han­nes­burg. – Min­stens ’n der­de van die tus­sen R10 mil­jard en R12 mil­jard wat dit gaan kos om suur myn­wa­ter aan die Wit­wa­ters­rand so te sui­wer dat dit weer bruik­baar is, gaan oor so­wat drie jaar uit be­las­ting­be­ta­lers se sak kom.
Maar as die de­par­te­ment van wa­ter en sa­ni­ta­sie ’n nu­we dam moes bou, sou wa­ter­ta­rie­we ook moes styg, sê Mar­ga­ret-Ann Die­dricks, di­rek­teur-ge­ne­raal van wa­ter en sa­ni­ta­sie.
“Hier het ons ’n groot bron van wa­ter wat sil­wer­skoon ge­maak gaan word so­dat dit weer drink­baar is.”
Die­dricks was een van die spre­kers op die be­kend­stel­ling in Ger­mis­ton van die de­par­te­ment se pro­jek vir die lang­ter­myn­sui-we­ring van suur myn­wa­ter aan die Wit­wa­ters­rand.
Nom­vu­la Mo­ko­ny­a­ne, mi­nis­ter van wa­ter en sa­ni­ta­sie, het op die ge­leent­heid ge­sê die aan­leg in die sen­tra­le kom by Ger­mis­ton (by die ou ERPM-myn) sal teen 2020 toe­ge­rus word met tri-os­mo­se­teg-no­lo­gie om die swaar me­ta­le uit die wa­ter te kry so­dat dit drink­baar ge­maak kan word.
Se­dert 2014, toe die aan­leg be­gin het om die suur myn­wa­ter uit die do­lo­mi­tie­se kom te pomp, is net kalk by­ge­voeg om die pH van die wa­ter neu­traal te kry.
Mo­ko­ny­a­ne het ge­sê die om-ge­wings­im­pak­pro­ses vir dié teg­no­lo­gie sal bin­ne­kort be­gin.
Sy het die teg­no­lo­gie waar­mee Suid-A­fri­ka suur myn­wa­ter be­han­del as baan­bre­kers­werk be­skryf. “Dit is ’n SuidA­fri­kaan­se op­los­sing vir ’n Suid-A­fri­kaan­se uit­da­ging.”
Vol­gens Mo­ko­ny­a­ne sal 67% van die kos­te vir die op­rig­ting en be­dryf van drie soort­ge­ly­ke aan­leg­te aan die Wit­wa­ters­rand ver­haal word van die goud­my­ne wat nog in be­dryf is. Daar is nou vier.
Mo­ko­ny­a­ne het ge­sê die te­sou­rie sal jaar­liks R600 mil­joen as oor­brug­ging­s­ka­pi­taal be­skik­baar stel tot­dat die my­ne 67% van die re­ke­ning kan ver­ef­fen.
Ma­riet­te Lief­ferink, di­rek­teur van die Fe­de­ra­sie vir ’n Vol­hou­ba­re Om­ge­wing, wat die kwes­sie van suur myn­wa­ter in 2003 on­der die de­par­te­ment en die pu­bliek se aan­dag ge­bring het, het ge­sê sy be­skou die pro­jek as his­to­ries.
Sy meen die goud­myn­be­dryf moet die vol­le re­ke­ning ver­ef­fen en geen geld be­hoort van be­las­ting­be­ta­lers ver­haal te word nie.
’n Ver­teen­woor­di­ger van die Ka­mer van Myn­we­se wat die ge­leent­heid by­ge­woon het, het ge­sê die plan is nie haal­baar nie. “Die te­sou­rie be­hoort vir die he­le re­ke­ning aan­spreek­lik te wees.”
Vol­gens Lief­ferink is daar ’n vol­le­di­ge lys van al die myn­hui­se wat vir die suur­myn­wa­ter­kwes­sie ver­ant­woor­de­lik is en be­hoort al­mal op­ge­spoor te kan word.
Mo­ko­ny­a­ne het ge­sê SuidA­fri­ka is ’n “goeie land met goeie men­se” wat nie be­trok­ke gaan raak by ’n hek­se­jag om ou myn­hui­se op te spoor en re­ke­nin­ge aan hul­le te gee nie. “Suur myn­wa­ter is iets wat die de­mo­kra­tie­se re­ge­ring on­ge­luk­kig ge­ërf het, maar lei­er­skap toon met die sui­we­ring daar­van.”
Die e­lek­tri­si­teits­kos­te om die drie aan­leg­te aan die gang te hou, be­dra R45 mil­joen per maand. Dit gaan na be­we­ring aan­sien­lik styg so­dra die tri­os­mo­se­teg­no­lo­gie in wer­king is.
Ma­riet­te Lief­ferink, di­rek­teur van die Fe­de­ra­sie vir ’n Vol­hou­ba­re Om­ge­wing, by een van die aan­leg­te in Ger­mis­ton wat suur myn­wa­ter ge­deel­te­lik sui­wer. Die suur myn­wa­ter wat hier uit­ge­pomp word, kom van die sen­tra­le kom by Ger­mis­ton. Na­dat kalk by die wa­ter ge­voeg is, word dit in die Els­burg­spruit ge­stort.