Ek buk af om te groet. In die kar sit sy vrou, twee laerskoolseuntjies en sy ma. “Ons gaan Australië toe, oom,” sê een opgewonde. Die ouma sê niks. Ek vat die ou kleretas met die boeke; hy vat die sakke met klere, en roep die kinders om te kom help. Die tas is baie swaar. Sy vrou en ma stap ook saam. “Ja,” sê hy. “Ons het maar besluit om te trek. Die misdaad en al die dinge. Jy weet mos.”
“Sal jy asseblief die boeke uitpak?” vra hy. “Ons het ongelukkig die tas nodig.” Dis ŉ goeie tas. Ek begin uitpak. “Jammer vir die moeite, julle moet dit maar vir ŉ museum gee of iets,” sê hy. “Ma het ongelukkig nie plek in haar nuwe huis nie. Sy trek nou na ŉ lekker veilige plekkie.” Die ouma sê niks. Sy lyk nie baie opgewonde oor die lekker veilige plekkie waar sy nou alleen gaan bly nie.
Daar is goeie boeke. “Pa was baie lief vir Afrikaans,” sê hy. “Natuurlik is ek ook”, voeg hy vinnig by. “Ons gaan nog Afrikaans met hulle praat,” sê hy oortuigend na die kinders se kant toe. Sy vrou lyk nie so seker nie. Ek pak verder uit. Hierdie boeke is behoorlik gebruik. Langenhoven se Spookstories. Die Woordeboeke van die Afrikaanse Taal. FA Venter, Van Wyk Louw, Die Groot Verlange. Die FAK. Een Long Road to Freedom – onoopgemaak. “Dit was ŉ present. Pa is dood voordat hy dit kon lees,” sê hy half verleë. Hy sê nie hoekom h‎‎‎ý dit nie gelees het nie.
Ek en die ouma kyk na die hopie boeke op die tafel. Die man en die vrou kyk vir haar. Sy neem afskeid van iets meer as die boeke. “Sy is nou 83,” sê die man sag. “Hulle was onderwysers.” Hy voel skuldig oor die weggaan. Ek werk vinnig uit. Sy is gebore in 1925, in die jaar toe Afrikaans ŉ amptelike taal geword het. Binne een leeftyd, van die wieg tot in die museum. Ek sê dit amper vir hom, maar bedink my betyds. Ek tel een van die woordeboeke op, dink aan alles wat agter dit sit. Die reeks is nog nie eens voltooi nie, en die taal word al weer onderdruk, dink ek wrang. Die ouma tel een van MER op, vryf stadig daaroor, en sit dit neer sonder om daarna te kyk.
Die kinders raak nou woelig. “Ons moet ry,” raak die pa haastig. Ek wil iets vir sy ma sê, maar my woorde is nog op. Ek weet baie van haar, al het ek haar nog nooit werklik ontmoet nie. Ek wens ek het haar man ontmoet, al ken ek hom nou ook. Ek kan dink hoe mis sy hom in hierdie tyd. Hoe sy al by voorbaat na haar kleinkinders verlang. Ons stap stadig terug, weg van haar lewe af wat nou daar op die tafel lê.
By die kar gaan sy staan, en praat vir die eerste keer. “Gee die boeke vir ŉ laerskool,” vra sy. “Nie vir ŉ museum nie; ons taal is mos nie dood nie.” Ek sien die verlede en die toekoms van Afrikaans in haar oë. Ek verstaan presies, en voel lus om haar te salueer. Ek maak die deur vir haar oop, en terwyl hulle wegtrek, wonder ek of daar nie so iets is soos ŉ Taalmisdaad teen die Mensdom nie.
Die Solidariteit Beweging hou Dinsdag 5 Mei ’n krisisberaad, met die tema “Ons is hier om te bly”, en doen ’n beroep op sy lede om die beraad by te woon. Omdat plek beperk is, word belangstellendes versoek om so gou moontlik hul bywoning te bevestig sodat reëlings betyds getref kan word. Klik hier om te registreer. Die doel van die beraad is om indringend te besin oor die groeiende krisis in die land en om oplossings vir die uitwerking daarvan op die Afrikanergemeenskap te ontwikkel.
Sal die beraad oor die internet gebeeldsend word vir die Kapenaars en ander belanghebbennes wat ver is?
Ek kry die ouma baie jammer. Om na kleinkinders te verlang is die seerste verlange. Ek bid dat dinge in ons mooi land kan regkom en families nie so verskeur raak nie. Afrikaans is die mooiste taal. Dit sal nooit dood gaan nie.
Wat ‘n insiggewende artikel! Ek voel saam met die Ouma. Maar, die Anglo-Afrikaans van vandag! Jammer, ek bevraagteken die pad vorentoe… Ek is ook op pad – nie oorsee nie, maar na die beste Vadeland
Laai maar vir Ouma en Oupa af by ‘veilige plekkie’, maar onthou jy mag dalk self daardie paadjie stap eendag. Hopenlik onthou jy dan van die seerkry van grootouers wat eenkant toe geskuif te word.