Sesde Sondag van Paastyd Rogate – "Roep"
In 'n droom word Petrus "geroep" om na Masedonië te gaan. Daar aangekom bedien hulle 'n paar vroue waarna Lidia tot bekering kom en sy en haar gesin gedoop word. Die Psalmteks roep die volke op om die Here te loof. In die gedeelte uit Openbaring word die nuwe stad Jerusalem beskryf. Die eerste Johannesteks gaan oor die genesing van die verlamde man in Betesda, die latere Johannesteks gaan oor Jesus wat sy dissipels voorberei vir die ontvang van die Heilige Gees.
Die Here laat dinge in sy koninkryk, gemeente en in my lewe, op sy tyd ryp word. Ons sien dalk nie dadelik resultate nie, maar dit beteken nie dat daar niks agter die skerms gebeur nie.
7 Vir die koorleier: met snarespel. 'n
Psalm. 'n Lied.
en ons seën,
3sodat sy dade oor die wêreld heen
bekend mag word,
en hulle op die aarde lei.
Die mense op die hele aarde
moet Hom eer.
Openbaring 21:10, 22:1-22:5
10Ek is toe deur die Gees meegevoer en die engel het my na 'n groot hoë berg toe geneem en die heilige stad Jerusalem vir my gewys, wat van God af uit die hemel uit afkom.
Die genesing op die sabbatdag by Betesda
5 Hierna was daar weer 'n fees van die Jode, en Jesus het daarvoor Jerusalem toe gegaan. 2By die Skaappoort in Jerusalem was daar 'n bad met die Hebreeuse naam Betesda. Dit het vyf pilaargange gehad, 3waar daar baie gestremdes gelê het: blindes, kreupeles en lammes. 4d5Onder hulle was daar 'n sekere man wat al ag en dertig jaar lank siek was. 6Jesus het hom sien lê en het geweet dat hy al baie lank siek was. Toe vra Hy vir hom: "Wil jy gesond word?"
7Die sieke het Hom geantwoord: "Meneer, ek het niemand om my in die bad te sit as die water in beweging kom nie; en terwyl ek aansukkel, gaan iemand anders voor my in."
8Jesus sê toe vir hom: "Staan op, tel jou goed op en loop."
9Oombliklik het die man gesond geword, sy goed opgetel en geloop.
Timoteus sluit by Paulus aan
16 Paulus het in Derbe gekom en daarna in Listra. Dáár was 'n gelowige met die naam Timoteus. Sy ma, ook 'n gelowige, was 'n Joodse vrou en sy pa 'n Griek. 2Die gelowiges in Listra en Ikonium het net goed van hom gepraat. 3Omdat Paulus vir Timoteus met hom wou saamneem, het hy hom besny. Dit het hy gedoen ter wille van die Jode wat in daardie gebied gewoon het, want hulle het almal geweet sy pa is 'n Griek.
4Soos hulle van stad tot stad gereis het, het hulle die besluite wat die apostels en ouderlinge in Jerusalem geneem het, aan die gelowiges oorgedra en hulle beveel om daarvolgens te handel. 5So is die gemeentes in die geloof versterk, en die getal gelowiges het by die dag groter geword.
Die gesig in Troas
6Hulle het daarna deur die gebied van Frigië en Galasië gereis, omdat die Heilige Gees hulle verhinder het om die woord in die provinsie Asië te verkondig. 7Toe hulle by die grens van Misië kom, het hulle na Bitinië toe probeer gaan, maar die Gees van Jesus het hulle dit nie toegelaat nie. 8Hulle het toe deur Misië gereis en na Troas toe gegaan.
9Daar het Paulus in die nag in 'n gesig 'n Masedoniese man gesien wat by hom staan en hom smeek: "Kom oor na Masedonië toe en help ons."
10Nadat Paulus die gesig gesien het, het ons so gou as moontlik gereed gemaak en na Masedonië toe vertrek, omdat ons tot die oortuiging gekom het dat God ons geroep het om die evangelie aan hulle daar te verkondig.
Lidia se bekering
11Ons het van Troas af weggevaar en reguit koers gehou na Samotrake en die volgende dag na Neapolis toe. 12Daarvandaan is ons na Filippi toe, 'n belangrike stad in daardie deel van Masedonië en ook 'n Romeinse kolonie. In hierdie stad het ons 'n paar dae gebly.
13Op die sabbatdag is ons na die rivier toe buitekant die stadspoort, omdat ons gedink het daar sou 'n Joodse bidplek wees. Ons het gaan sit en met die vroue gepraat wat daar bymekaar was. 14Een van dié wat geluister het, was 'n vrou met die naam Lidia, wat die Joodse geloof aangeneem het. Sy het handel gedrywe met pers wolmateriaal en was van Tiatira afkomstig. Die Here het haar vir Paulus se woorde ontvanklik gemaak. 15Sy en haar huisgesin is toe gedoop. Daarna het sy ons uitgenooi en gesê: "Aangesien julle daarvan oortuig is dat ek in die Here glo, kom gaan by my tuis."
En sy het ons oorreed om dit te doen.
16Terwyl ons eendag na die bidplek toe op pad was, het ons 'n slavin teëgekom in wie daar 'n waarsêersgees was. Deur waarsêery het sy vir haar eienaars baie geld verdien. 17Sy het agter Paulus en ons aangeloop en aanhoudend geskreeu: "Hierdie mense is dienaars van God, die Allerhoogste! Hulle vertel vir julle hoe julle gered kan word."
25Teen middernag was Paulus en Silas besig om te bid en tot lof van God te sing. Die ander gevangenes het na hulle geluister. 26Skielik kom daar 'n groot aardbewing wat die fondamente van die tronk geskud het. Al die deure van die tronk het onmiddellik oopgegaan, en al die gevangenes se boeie het losgeraak. 27Die bewaarder het wakker geskrik, en toe hy die deure van die tronk sien oopstaan, het hy sy swaard uitgetrek om homself om die lewe te bring, want hy het gedink die gevangenes het ontsnap. 28Maar Paulus het baie hard vir hom geskreeu: "Moenie jouself doodmaak nie! Ons is nog almal hier."
29Toe het die bewaarder 'n lig gevra, die sel ingestorm en bewend voor Paulus en Silas neergeval. 30Hy het hulle buitekant toe gevat en gevra: "Menere, wat moet ek doen om gered te word?"
32Hulle het toe die woord van die Here aan hom en aan al die mense in sy huis verkondig. 33Op daardie uur van die nag het hy vir Paulus en Silas geneem en hulle wonde gewas. Hy en al sy mense is daar en dan gedoop. 34Toe bring hy hulle na sy huis toe en sit vir hulle 'n ete voor. Hy en sy hele huisgesin was vol blydskap omdat hulle nou in God geglo het.
KOERSWYSIGINGS VERRAS DIE KERK ALTYD
Deur die gesig van die Masedoniese man ('n Griek wat, ironies genoeg, hulpeloos is) lei die Gees vir Paulus-hulle op die regte pad. En dit is 'n baie belangrike lewensles wat ons telkens weer moet leer. Die Here is nie afwesig in ontwrigtende gebeure nie. Trouens, Hy is meesal daarbinne besig om sy wil uit te voer.
Só sien ons dit met die sendingreise van Paulus. Telkens wanneer daar teenstand is, of een of ander ontwrigtende gebeure, dan word 'n nuwe beweging van die Here gebore. Jy kan amper 'n weddenskap daarop plaas – as daar ontwrigting is, dan is iets diepgaande besig om te gebeur.
En dit is darem net wonderlik, die hele Europese kerkgeskiedenis begin met 'n eenvoudige verhaal van 'n vrou, nogal ryk ook, wat langs 'n rivier in Jesus begin glo. Die Gees se ontwrigtende werk in Paulus-hulle se lewe, lei hulle direk na die vrou op die walle van die Gangites rivier in Filippi, Griekeland. Ironies dat 'n Masedoniese man Paulus in 'n droom hierheen lok, en dat die eerste bekeerling 'n vrou is! Wys jou net hoe die evangelie nie langs die normale sosiale konvensies loop nie.
Dit wys ons hoe baie keer God ongewone mense gebruik in die verspreiding van die evangelie na nuwe gebiede. In Afrika was dit 'n Ethiopiese ontmande. In Europa was dit 'n Grieks-Joodse vrou. Dit is asof God sulke mense kies om van die begin af te wys dat HÝ agter die diversiteit in gemeentes staan en verandering bring van die periferie af om só 'n sterk eenheid tussen diverse mense te smee.
Lidia nooi Paulus-hulle onmiddellik na haar huis, en so word haar huis die eerste huisgemeente in Europa, een van die mooiste gemeentes waarvan ons lees in die Nuwe Testament. Daar is geen gemeente wat die apostel so hoog geroem het as dié van Filippi nie en geen gemeente van wie hy meer liefde ontvang het nie.
Soos met die proseliete-doop vir heidene wat die Joodse geloof aanneem, word Lidia se huismense (oikos) ingesluit toe sy gedoop word as een wat in Jesus glo. Paulus mors dus nie tyd nie – wanneer jy met jou hele hart glo, is jy alreeds 'n deel van die liggaam van Christus, en moet jy daarom gedoop word, jy en jou mense. Geen kategese nie, net geloof in Christus.
AS JY OOR GRENSE BEWEEG, IS JOU LEWE NIE MEER NET IN JOU HANDE NIE.
AS JY OOR GRENSE BEWEEG MET DIE EVANGELIE, IS JOU LEWE IN GOD SE HANDE.
AS JY OOR GRENSE BEWEEG MET DIE EVANGELIE, RAAK MENSE VAN ANDERKANT DIE GRENSE DEEL VAN DIE GEMEENTE VAN GOD.
Die kerk is immers die fees van die vereniging van andersins onversoenbare entiteite. Christus Jesus skep deur die evangelie 'n nuwe mensheid, 'n nuwe huisgesin van God, wat opgebou is uit diverse mense.
ekonomies: 'n arm slawe-meisie, 'n middelklas tronkbewaarder en die ryk vrou Lidia;
gender: 'n paar vroue en 'n man;
Sang: Lied 215 "Here ons al U loof 1,2,3,4,5"
Verootmoediging: Gebruik die gedeelte uit 1 Petrus 3:13-22 as Wet
Loflied: Lied 199 "Loof die Here uit die hemel vs 1,2,3"
Skriflesing: Handelinge 16:9-15
Gebruik die gedeelte uit 1 Petrus 3:13-22 as Wet
Moenie vir mense bang wees of julle laat afskrik nie.
15In julle harte moet daar net heilige eerbied wees vir Christus die Here.
Wees altyd gereed om 'n antwoord te gee aan elkeen wat van julle 'n verduideliking eis oor die hoop wat in julle lewe.
16Maar doen dit met beskeidenheid en met eerbied vir God.
Sorg dat julle gewete skoon bly, sodat dié wat julle oor julle goeie lewenswandel in Christus belaster, daaroor skaam kan kry dat hulle kwaad van julle gepraat het.
17As dit die wil van God mag wees dat julle moet ly wanneer julle goed doen, is dit beter só as om te ly wanneer julle kwaad doen.
Lied 231 " eilig, heilig, heilig Here (U is heilig sonder perk) 1,2,3,4″
8Toe het Petrus, vol van die Heilige Gees, vir hulle gesê: "Raadslede van die volk, en familiehoofde…
10Julle almal en die hele volk Israel moet weet dat dit in die Naam van Jesus Christus van Nasaret is dat hy hier gesond voor julle staan—dié Jesus vir wie julle gekruisig het, maar wat God uit die dood opgewek het.
11Hy is die klip wat deur julle, die bouers, afgekeur is.
Juis Hy het die belangrikste klip in die gebou geword. i 12Hý bring die verlossing en niemand anders nie. Daar is geen ander naam op die aarde aan die mense gegee waardeur God wil dat ons verlos moet word nie." (Handelinge 4)
F275."Kom Praat Met My"
(RUBRIEK: Kruisvuur – Toenadering)
Die lewe in my blaasEn my hart se seile vul
F67."Nader, As My Siel"
Paulus Droom van Nuwe Werk
8–9 Daarna het Paulus en Timoteus na die stad Troas gegaan. Daar het Paulus een nag 'n droom gehad. Hy droom toe van 'n man uit die land Masedonië wat voor hom kom staan. Hierdie man vra toe mooi vir Paulus: "Kom dadelik na ons land toe. Kom help ons asseblief, Paulus."
10 Na hierdie droom het Paulus presies geweet wat hy moes doen. Hy het gesê dat ons almal ons tasse moes inpak sodat ons na die land Masedonië kon gaan. Ons was nou seker dat God wou hê dat ons die mense in daardie land van God moes vertel. Paulus het toe vir Silas en Timoteus, en ook vir my, Lukas, met hom saamgeneem.
Lidia Gee haar Hart vir Jesus
11–12 Ons het met 'n skip tot in die hawe van die stad Neapolis gevaar. Daarna het ons na die stad Filippi gegaan. Dit was 'n belangrike stad in die land Masedonië. Ons het vir 'n paar dae in hierdie stad gebly.
13 Die Saterdag het ons na die rivier 'n entjie van die stad af gestap. Ons het gehoor dat mense altyd daar gaan bid. Daar was 'n hele klompie vroue. Ons het by hulle gaan sit en met hulle oor die Here gesels.
14 Een van die vroue se naam was Lidia. Sy het aandagtig na Paulus geluister. Lidia het ook vir God aanbid soos die Jode dit gedoen het. Sy was 'n besigheidsvrou en het 'n materiaalwinkel gehad. Die Here het haar gehelp om mooi aandag te gee aan dit wat Paulus gesê het. Sy het alles geglo wat Paulus gesê het en het ook haar lewe vir Jesus gegee.
15 Daarna is sy gedoop*, en ook almal wat in haar huis gebly het. Lidia nooi toe vir Paulus-hulle uit en sê: "Julle kan mos sien dat ek nou ook vir Jesus lief is. Kom bly asseblief nou 'n rukkie in my huis. Dit sal vir my lekker wees as julle my gaste kan wees." Paulus-hulle het dit gedoen.
Joubert, S. (2000, c1999). Die Nuwe Testament vir kinders in 'n taal wat hulle verstaan. Includes glossary. (Ac 16:6-16). Vanderbijlpark: Carpe Diem.
Die kern van die verhaal van Lidia word opgesom van bo na onder in die grys gemerkte area.
Die woorde wat van bo na onder ingevul moet word…
Die sendeling in die verhaal.
Die plek waar die vroue altyd ontmoet het.
Wat hulle daar gedoen het.
Die stad waar Lidia tot bekering gekom het.
Paulus-hulle word genooi om dit te wees in Lidia se huis.
Lidia se beroep.
Die skrywer van die verhaal van Lidia.
Die het met Lidia en haar huisgesin gebeur nadat sy geglo het.
Dink aan 'n keer toe jy gevoel het dat jou geloof jou in konflik bring met hoe mense dink en hoe dinge in die algemeen gedoen word; toe jy soos 'n vreemdeling gevoel het wat nie gemaklik inpas by die wêreld nie. Of dink aan 'n keer toe julle as gemeente iets moes doen wat julle onwelkom gemaak het in die breër gemeenskap.
Is dit maklik of is dit moeilik om te dink aan so 'n voorbeeld?
Een van die kenmerke van 'n geloofsgemeenskap wat getrou is aan hulle roeping, is dat hulle verstaan dat hulle anders as die wêreld is. Hulle is anders omdat hulle deel het aan die lewe en die dood en opstanding van Jesus Christus. Hulle is "nuwe mense", en hul veranderde lewe en denke bring hulle in spanning met hulle lewenswêreld.
Tog is dit eintlik makliker, en selfs veiliger, om min of meer te praat soos almal praat en te doen soos almal doen. Dit is ook soms makliker om net stil te bly en weg te kyk. Hoekom sal ek nou die lewe vir myself moeiliker maak? En hoekom sal ons as gemeente die gevaar loop om mense te verloor of ongewild te word?
Christene is egter mense wat doelbewus daaraan werk om "te leer hoe" om anders te wees as die wêreld. Hulle wil uitvind hoe werk 'n alternatiewe gemeenskap. Hulle wil leer hoe dra jy 'n sterk, hoopvolle getuienis in 'n wêreld wat lyk of dit maar net aangaan volgens natuurlike wetmatigheid. Hulle weet dat hierdie wêreld eintlik wag op die goeie nuus dat 'n bevrydende ingryping plaasgevind het.
Die vroue by die rivier hoor die verhaal van hoe God ingegryp het. Lidia word in haar hart gegryp; sy kom tot bekering deur die geheimenisvolle werk van die Heilige Gees.
Die Here het haar hart geopen. "Die Here het haar vir Paulus se woorde ontvanklik gemaak." Die woord "open" speel 'n belangrike rol:
Iemand wys daarop dat Lukas dieselfde werkwoord gebruik in die verhaal van die Emmausgangers wanneer Jesus hulle "verstand open" om die Skrif te verstaan (Luk 24:45).
In Handelinge 17:3 word die woord ook gebruik waar Paulus die Skrif uitlê.
Met 'n effens ander woord word gesê dat die deure van die tronk oopgemaak word (Hand 16:26-27).
God se reddende werk word aangedui met die woord "open": By Lidia word haar hart, die sentrum van haar gevoelens, gedagtes, besluite en houding teenoor God oopgemaak, met die gevolg dat sy nou ag gee op wat Paulus sê (vgl Hand 8:6, 10-11). Bekering volg, soos ook elders in Handelinge, op die vinnige luister na die interpretasie van die Skrif met 'n oop gemoed.
Ons moet hierdie woorde só verstaan dat hoewel die woorde van die boodskap Paulus s'n was, die inisiatief van God gekom het. Paulus se prediking was nie in sigself effektief nie; die Here het daardeur gewerk. God het wel gekies om deur Paulus se verkondiging of vertelling te werk.
Sommer gou, eintlik baie gou, word Lidia 'n leiersfiguur in die Jesusbeweging. Sy word 'n lewende voorbeeld en 'n praktiese getuie. Sy word 'n beskermpersoon van die geloof in Jesus.
Nadat Lidia se hart geraak en haar verstand oopgemaak is, verander haar lewe. Sy gebruik die gawes wat God aan haar toevertrou het om die koms van die heerskappy van Christus te dien.
Verskeie vroue het destyds opgetree as weldoeners en beskermpersone in die destydse sosiale strukture van die Romeinse Ryk. Die groei van die Christelike kerk is gedien deur hierdie vroue wat dit beskerm en gekoester het.
Impak van vroue
Lidia is 'n voorbeeld hiervan. Die eerste lesers van hierdie vertelling sou Lidia en ander verstaan het as belangrike en invloedryke lede van die vroeë Jesusbeweging. Hulle sou bewus wees van hoe Lukas die sosiale en kulturele grense van die Romeinse Ryk uitgedaag het deur die lyne tussen weldoener en diegene aan die ontvangkant te vervaag:
Paulus het 'n nagtelike visioen gehad van 'n "man" wat hom vra om te kom help.
Wanneer sy geselskap in Filippi arriveer, tref hulle egter 'n groep "vroue" aan by die plek van aanbidding. Die Here maak Lidia se hart oop vir die goeie nuus van die evangelie van Christus en uiteindelik word sy die een wat uitnooi (parekalese) en oorreed (parebiasato) – soos vroeër in die verhaal die man in Paulus se visioen gedoen het (vgl dieselfde woord wat gebruik word in 9).
Teoloë soos Beverly Roberts Gaventa en Justo Gonzalez merk op hoe passief Paulus in die verhaal is en hoe aktief God en Lidia is. Hierdie is 'n onverwagse werk van die Gees. Nie net is dit 'n vrou wat geïnspireer word nie, maar 'n sakevrou wat as vroulike hoof van 'n huishouding, buite die normale sosiale verwagting sou staan. Sy word nie net die eerste Masedoniese bekeerling ná Paulus se visioen nie, maar sy huisves ook later die groep volgelinge van Jesus wanneer hulle uit die tronk kom (Hand 16:40). Sy beweeg baie vinnig van bekeerling tot invloedryke "beskermvrou" en weldoener van die Jesus-volgelinge. Die Gees werk nie in ooreenstemming met gewone, menslike, sosiale verwagtinge nie.
Lidia se opofferings het 'n risiko vir haar ingehou. Watter risiko's is ons bereid om te neem?
Hier is sprake van ten minste drie risiko's wat vir ons geld:
Boodskap as risiko
Die eerste het te doen met die boodskap self: Dit was onfatsoenlik vir 'n gekultiveerde mens om te glo dat die liggaam vir God belangrik is en dat die mens Jesus uit die dood opgestaan het en die Here is. Lidia sou in konflik kom met die mense by die huis as gevolg van haar verhouding met Jesus, waarin die Heilige Gees haar gebring het.
Die tweede botsing het te doen met die aard van die geloofsgemeenskap: Dit was nie vanselfsprekend dat 'n vrou 'n prominente rol kry in 'n geloofsgemeenskap nie.
Strukture as risiko
Wanneer Lukas hierdie storie vertel, gebruik hy 'n pragtige tegniek om egter juis dít te beklemtoon. In Paulus se visioen (9) is dit 'n man wat by hom pleit om 'n grens oor te steek. Nou is dit Lidia (15) wat by die evangeliste pleit en hulle oorreed om 'n grens oor te steek en by haar tuis te gaan. Sy word die een wat die nuwe gelowiges onder haar vlerk neem (40).
Wat het dit te sê vir ons patriargale maniere van dink en lewe, ook in die kerk en in gemeentes? Is ons bereid om op hierdie punt, getrou aan wat die Handelinge verhaal suggereer, risiko's te neem?
Prentjies van God as risiko
Dalk moet ons hier ook bewus word van 'n derde botsing met die kultuur van baie moderne gemeentes. Dit is duidelik in die teks dat dit God is wat (weliswaar op verskillende maniere) aktief en dinamies werk. Die Gees lei Paulus deur 'n gesig in die nag, nadat die Gees hulle "verhinder het" om die evangelie in Asië te verkondig (6) en nadat die Gees hulle "nie toegelaat" het om na Bitinië te gaan nie. Die Here maak Lidia ontvanklik vir Paulus se woorde.
Dit klink vanselfsprekend dat 'n geloofsgemeenskap ingestel sal wees op die dinamiese werking van die Here en die Gees, maar dit is nie. Gemeentes kan baie gou begin dink die gemeente is "ons gemeente", en dat gesonde gemeentewees bloot afhang van harde en getroue mensewerk.
Hulle dink dan prakties gesproke aan God, eintlik as op 'n afstand en onbetrokke, en aan die Woord as vas en onbeweeglik. In die verhaal van Lidia se bekering sien ons 'n prentjie wat bots met 'n gemeentekultuur soos hierdie. Die Gees is die Here wat lewend maak.
Hoe sal my lewe lyk, en hoe sal die gemeente wees, as ons met minder vrees vir konflik die boodskap van die lewende Christus wat ons ontvang het getrou navolg?