Geeldikkop by skape | Landbou
Watter voorkoming en behandeling kan vir geeldikkop toegepas word? – Adriaan (n13147w@iafrica.com.na)
Voordat ons by die behandeling en voorkoming van geeldikkop kom, moet ons eers verstaan hoe die "siekte" ontstaan.
Skape toon kenmerkende tekens van geelsug en 'n kop wat geswel is. Die oorsaak is duwweltjies (Tribulus terrestris) wat wydverspreid in Suider-Afrika voorkom. Veral as veld uitgetrap of versteur is, groei dit welig. Kyk veral by krale, suipings, hekke en dongas. Duwweltjies kom voor in vrugbare spoelgrond en saad versprei met reënwater. Partykeer as weersomstandighede gunstig is, kom hulle selfs op goeie weiding voor.
As genoeg reën geval het, groei die duwweltjies vinnig en as dit daarna vir 'n tydperk warm en droog is, verlep die plante. Ná 2 tot 6 weke kan die duwweltjies giftig wees. Diere is baie lief vir dié plant. Partykeer groei daar 'n swam op die plante wat hulle nog meer giftig maak. Wat verwarrend is, is dat nie alle verlepte plante giftig is nie, asook dat alle plante wat groen is, nie veilig is nie. Plante wat giftig is bly giftig totdat hulle heeltemaal verdroog of ná reën weer groen word. As dit weer verlep, word dit weer giftig!
Vandat die skape of bokke die giftige plante gevreet het, neem dit vanaf 2 dae tot 3 weke voordat diere siek word. Gewoonlik verwissel 'n boer kampe en dan is daarna 'n uitbreking.
As 'n skaap geslag word, is die karkas geel en lewer geel en bros en die derm-inhoud is hard.
Sommig boere bewei duwweltjies — voordat hulle verlep — met 'n groot aantal skape. Ondersoek skape daagliks vir die eerste tekens van geeldikkop en verskuif hulle dan. Daar is geen entstof of middels tot op hede beskikbaar nie.