PressReader - SA Jagter Hunter: 2016-10-01 - Die skrif aan die kraal­muur
Die skrif aan die kraal­muur
SA Jagter Hunter - 2016-10-01 - NEWS - Deur HERMAN JON­KER
Ek foe­ter am­per van my riem­pie­stoel­tjie af toe ek dit lees. The De­part­ment of A­gri­cul­tu­re, Fo­re­stry and Fis­her­ies (DAFF) ad­ded twel­ve wild­li­fe spe­cies to the list of ta­me and do­mes­ti­ca­ted a­ni­mals re­gu­la­ted un­der its A­ni­mal Im­pro­vement Act (No. 62 of 1998). T­his a­mend­ment will al­low ge­ne­tic ma­ni­pu­la­ti­on and cross-bree­ding of wild­li­fe in the sa­me way that catt­le, sheep, go­ats, pigs, horses and poul­try are bred to obtain a­ni­mals with spe­ci­fic cha­rac­te­ris­ti­cs for a­gri­cul­tu­ral pur­po­ses.
En dan volg die lys: swart­wil­de­bees, blou­wil­de­bees, bloudui­ker, bon­te­bok, gems­bok, rooi­bok, oor­bie­tjie, rooi­hart­bees, bas­ter­gems­bok, swart­wit­pens, s­pring­bok en tses­se­be.
Kan jy glo. Hier­die spe­sies kan nou amp­te­lik ge­teel en ver­bas­ter en ge­ma­ni­pu­leer word soos stoet­vee. Vir al­le prak­tie­se doel­ein­des is ons wild dus nou op pad om vee te raak, want waar stop ’n mens die pro­ses? Dit lyk as­of ons in­heem­se s­pring­bok uit­ein­de­lik die­self­de sta­tus gaan hê as ’n skaap, en die blou­wil­de­bees soos ’n mak He­re­ford gaan raak: dood­ge­woon vee!
So­waar. El­ke keer nes ek dink my gat hét nou sy dek­sel, ver­ras ons o­wer­stes my weer­eens.
Mis­kien moet ’n mens eg­ter vir ou nam­ma­waan lik­ke­waan en sy tra­want­ge­san­te ge­luk­wens. Want as jy hier­die saak na sy lo­gie­se kon­klu­sie voer, lyk dit of daai be­loof­de 500 000 jobs van hom uit­ein­de­lik tog kan re­a­li­seer. Met ’n en­ke­le klap van die tjap het die De­par­te­ment van Land­bou im­mers nou ’n ding aan die gang ge­sit wat tot groot­skaal­se werk­skep­ping kan lei as wild vee gaan raak.
Som­mer om mee weg te spring gaan daar werk wees om te doen vir daar­die ou­ens in groen wat ons na­si­o­na­le par­ke be­man. Want met die uit­son­de­ring van die Rich­ters­veld mag daar mos nie vee in ’n na­si­o­na­le park wees nie?!
Nee, dit gaan werk kos, pap­pie. Dood­skiet, vang, wat ook al. En dit gaan knor. Om al die spring­bok­ke en gems­bok­ke in die K­gala­ga­di Oor­grens- of Ka­roo Na­si­o­na­le Par­ke te skiet kan nog gaan. Dis oop wê­reld daar­die. Maar kan jy dink wat­ter taak gaan dit wees om al die rooi­bok­ke uit die Kru­ger­wild­tuin te kry? Of al daai skelm bloudui­ker­tjies on­der Addo se dig­te spek­bos uit?
Op wild­pla­se kan daar ook groot din­ge ge­beur, al hoor ek die wild­boe­re be­weer hul­le het nie ge­vra vir hier­die brieklos­maak van die bok­teel­be­dryf nie. (Rê­rig?) Vir hul­le gaan daar ’n klomp ek­stra werk wees. Die te­lers gaan nie meer so in e­ner­se hem­pies op wit stoe­le kan sit en geld rond­gooi nie; hul­le sal moet ou­werôl aan­trek en moue op­rol.
Som­mer heel eer­ste sal daar ge­brand­merk moet word. Want dis mos wet: Vee moet bin­ne twee we­ke ge­brand­merk of ge­ta­toe­ëer word met ’n merk wat jy by die De­par­te­ment van Land­bou, Bos­bou en Vis­se­rye ge­re­gis­treer het.
En dan gaan die werk na­tuur­lik al hoe meer raak na­ma­te die kud­de­boer­de­ry vor­der. Dit gaan kos ge­reeld bok­ke kraal toe bring en deur­werk. Klas en spuit en dip en al daai din­ge.
Ver­al die man met ’n ge­meng­de vee­boer­de­ry gaan bont­staan. Ter­wyl daar aan die een kant bon­te­bok­ke ge­do­seer word moet ’n span­ne­tjie spring­bok­ke se stert­jies af­ge­maak word, die oor­bie­tjie­ram­me­tjies moet rek­kies om kry, en ter­self­der­tyd moet ’n vrag rooi­bok­slag­lam­mers op die lor­rie ge­laai word. En dan is daar nog die swart­wil­de­bees­te se ho­rings wat af­ge­brand moet word so­dat hul­le me­kaar nie so seer­maak wan­neer hul­le aan­ge­ja word nie, en die vee­arts wat moet kom om die tses­se­be­koeie te in­se­mi­neer.
Dit gaan ’n klomp werk mee­bring, ek sê jou.
Daar sal hoë kra­le ge­bou moet word, en ’n skaal vir weeg, en nog ’n skeer­hok ook vir die hart­bees­te, want as die wol­prys goed is gaan dit net ’n k­wes­sie van tyd wees voor ie­mand ’n dub­bel­doel hart­bees teel.
En dan sal die erns­ti­ge vee­boer ook nie soos by ’n ka­ta­lo­gus­wild­vei­ling som­mer net fo­to’s van sy die­re kan neem as hy die dag wil ver­koop nie. Nee, as hy sy stoe­te­ry wil be­mark gaan dit kos aan­ry en ros­kam en klou­tjies po­li­toer, so­dat sy dog­ter­tjie met trots vir Din­gaan die swart­wit­pens­bul om die a­re­na kan lei met ’n blou ro­set aan sy hal­ter.
Hier­die ding kan ook op an­der ge­bie­de nu­we pos­te skep. Dink maar net aan die ver­hoog- de vraag na vee­me­di­sy­nes, die o­wer­he­de wat rond­lo­per­blou­wil­de­bees­te sal moet skut, en die vee­dief­stal­een­he­de wat s­kie­lik drie maal so­veel spe­sies gaan hê waar­van hul­le die die­we moet pro­beer weg­hou.
En jag­ters? Hoe sal dit ons af­fek­teer? Sal ons nog dié die­re kan jag? Sal dit nog steeds na­tuur­lik en reg­ver­dig wees?
Die wild­boe­re sal se­ker sê ja, na­tuur­lik. En uit­wys dat dit eint­lik ’n goeie ding is, want daar gaan baie min­der re­ëls en pa­pier­werk wees vir al­mal. Dink net: Die jag­ter sal nie eens meer ’n jag­li­sen­sie hoef uit te neem nie, want wat kan Na­tuur­be­wa­ring dan nou ’n sê hê oor vee?
In daar­die ge­val wag daar vir jag­ters dan ook se­ker heel­wat meer om te doen, want dis som­mer ’n he­le klomp spe­sies wat ons gaan by­kry as din­ge só draai dat ons vee gaan be­gin jag. Want as ons bok­vee skiet kan ons mos maar net so­wel skaap en bees ook jag. En boer­bok­ke voorsit en pienk var­ke walk & stalk en wat nog als. Wat na­tuur­lik be­te­ken die re­kord­boe­ke sal ook moet aan­ge­pas word om Me­ri­no en Dor­per en A­ber­deen An­gus en al daai soor­te te ak­kom­mo­deer.
Ja, hier­die on­be­son­ne o­wer­heids­be­sluit ver­teen­woor­dig ’n ra­di­ka­le koers­ver­an­de­ring in wild­be­wa­ring en -be­stuur wat ver­ry­ken­de ge­vol­ge kan in­hou vir bei­de mens en dier.
Al wie skyn­baar nie ge­raak word nie, is die im­mer­groe­nes. Want van hul­le kant af hoor ek so­ver nie eens ’n fluis­te­ring nie. Dis nog­al vreemd dat hul­le niks te sê het as twaalf wil­de spe­sies en hul gan­se na­ge­slag uit die na­tuur se skoot ge­ruk word nie – hul­le was dan met een en­ke­le ou leeu so luid­rug­tig?