Julie, 2017 | minderheidsverslag
Wanneer jy jou eie kop wil volg
Aanvanklik, voor ek begin het om op te let, het ek nogal simpatie met koning Saul van Israel gehad. Ek het al ongeduldig geword, oorhaastig gewees, verkeerde besluite geneem. Dit het vir my geklink asof dit Saul se oortredings was en dat hy as gevolg daarvan die koningskap verloor het.
Plaas jou in sy skoene. 'n Oormag Filistyne was op pad om Israel aan te val. Saul se manne was besig om te dros, party het gaan wegkruip,die res was bewend van vrees. Hy moes iets doen. Die mense het van hom, die koning, verwag om beslissend op te tree. Maar hy moet wag tot Samuel kom, en Samuel sloer om te kom. Dit was 'n krisis. Het hy nie maar net 'n menslike fout gemaak nie? Was hy nie dalk net oorhaastig nie? Is hy nie onregverdig behandel nie?
Saul se geskiedenis begin toe Israel 'n koning wou hê. Die regeringsvorm wat deur YHWH aan hulle gegee was, was 'n teokrasie. Geen regering deur 'n koning nie, geen regering deur priesters nie, geen regering deur stamhoofde nie. Slegs God regeer. Dit het wel van tyd tot tyd gebeur dat YHWH vir hulle 'n rigter gegee het, maar dit was net tydelik en was bedoel om slegs op 'n sekere situasie van toepassing te wees. Na amper 400 jaar van teokrasie wou Israel toe 'n monargie hê.
Om 'n koning te hê is baie duurder as om 'n rigter te hê. Met 'n rigter is daar nie 'n paleis, 'n staatsdiens, staande mag, raadgewers en personeel nodig nie. 'n Koning sal dit alles nodig hê en sal ook vergoeding moet ontvang. Gevolglik sal die koning belasting moet instel om die koste van regering te dek.
YHWH het voorsien dat dit mag gebeur en het in Deuteronomium 17:14-20 Sy vereistes gestel waaraan 'n toekomstige koning moet voldoen. Ten eerste mag die koning nie 'n uitlander wees nie. Tweedens mag hy nie homself verryk met baie perde, baie vroue, baie silwer en goud nie. Derdens moet hy 'n afskrif van die wet maak deur dit in 'n boek te skryf. Ten laaste moet hy sy lewe lank die Bybel (toe was dit seker net die eerste 8 boeke van die Ou Testament gewees) gereeld lees.
Hoe vind jy iemand uit jou eie volk om koning van die volk te word? Dit is 'n permanente aanstelling, 'n koning kan nie weer afgedank word nie. As 'n monargie eers ingestel word, is dit oorerflik en sal die koning se kinders hom opvolg. Al is die volk tevrede met die huidige koning, mag sy opvolgers dalk glad nie soos hy wees nie.
Daar is op 3 maniere bevestig dat Saul die keuse vir koning was. Hy was YHWH se keuse en YHWH het dit aan Samuel, die laaste rigter, gesê. 1 Samuel 9:17: Toe Samuel vir Saul sien, het die HERE hom geantwoord: Hier is die man van wie Ek jou gesê het: Hy sal oor my volk heers. Tweedens moes Saul oortuig word dat hy inderdaad YHWH se keuse vir die koningskap is. Samuel gee aan Saul drie tekens wat sy keuse as koning sal bevestig. Laastens moet die volk oortuig word dat Saul die regte persoon vir die koningskap is. Deur die lot is almal uitgeskakel todat Saul alleen oorgebly het. 1 Samuel 10:24: En Samuel sê aan die hele volk: Sien julle hom wat die HERE uitgekies het? Want daar is nie een onder die hele volk soos hy nie. Toe juig die hele volk en sê: Mag die koning lewe!
In 1 Samuel 10:8 het Samuel die volgende opdrag aan Saul gegee in geval van oorlog: En jy moet voor my uit na Gilgal afgaan, en kyk, ek sal na jou afkom om brandoffers te offer, om dankoffers te slag; sewe dae lank moet jy wag, totdat ek by jou kom en jou bekend maak wat jy moet doen.
Blykbaar het daar niks noemenswaardig gebeur in die eerste jare van Saul se bewind nie. Sy seun Jonatan het 'n volwasse man geword en was een van die aanvoerders van Saul se staande mag van 3,000 man. Dit was dan ook Jonatan en sy 1,000 man wat die eerste aanval teen die Filistyne geloods het. 1 Samuel 13:3-4: En Jónatan het die wagpos van die Filistyne verslaan wat in Geba was, en die Filistyne het dit gehoor. Daarop het Saul op die ramshoring laat blaas in die hele land om te sê: Laat die Hebreërs dit hoor! En die hele Israel het hoor sê: Saul het die wagpos van die Filistyne verslaan, en ook het Israel homself gehaat gemaak by die Filistyne. So is dan die manskappe opgeroep agter Saul aan na Gilgal toe. Saul het die eer van Jonatan vir homself gevat.
Saul het die reserviste opgeroep en hulle moes by Gilgal aanmeld. In 1 Samuel 13:5-14 word vertel wat gebeur het en waar Saul gefaal het. Saul was onder groot druk. 'n Groot mag Filistyne was in aantog. Die Israeliete het hulle wit geskrik, hulle dros en kruip weg. Die wat oorgebly het, was bewend van vrees. Saul het 7 dae lank gewag, maar Samuel kom nie. Hy kon nie langer wag nie, en offer toe self die brandoffer en dankoffer. Net toe daag Samuel op. Saul se verduideliking is nie vir Samuel aanvaarbaar nie. 1 Samuel 13:13: Toe sê Samuel vir Saul: Jy het dwaas gehandel, jy het die gebod van die HERE jou God wat Hy jou beveel het, nie gehou nie; want anders sou die HERE jou koningskap oor Israel vir goed bevestig het.
Wat was nou so erg hieraan? Goed, hy het nie Samuel se opdrag uitgevoer nie, maar hy was onder groot druk. Wat moes hy doen as Samuel glad nie opdaag nie? Hierdie opdrag van wag vir sewe dae was nie net 'n opdrag van Samuel nie, dit was 'n opdrag van YHWH. Saul was dus ongehoorsaam aan YHWH. Slegs die priesters was toegelaat om offers aan YHWH te bring, die koning mag dit nie gedoen het nie. Saul het die offers onteer. Saul het skynbaar gedink dat die offers net 'n seremonie was. Hy het nie veel gedink oor die betekenis daarvan nie. Het hy ooit die wet, wat hy moes ken, gelees? Het hy gedink hy en sy soldate sal die oorlog in eie krag wen, dat YHWH se hulp nie nodig is nie? Saul het nie op YHWH vertrou nie. Saul het nie goeie oordeel gebruik nie. Saul was 'n dwaas.
Hierna was dit afdraend vir Saul. In 1 Samuel 14 lees ons van die nuwe laagtepunte in sy koningskap. Hy stuur sy manne teen die vyand sonder dat hulle mag eet. Hy hou ook die Verbondsark by hom op die slagveld.
Dan kom ons by die heel ergste in 1 Samuel 15. Israel veg teen Amalek. YHWH gee duidelik opdrag aan Saul wat hy moet doen. Saul doen dit nie. Vir sy oorwinning oor Amalek rig hy 'n gedenkteken vir homself op. Ergste van alles, hy sê aan Samuel dat hy YHWH se opdrag uitgevoer het. Dit was opsigtelik onwaar. Hoekom doen hy dit? Sê hy maar net so om Samuel tevrede te stel of glo hy werklik dat hy die opdrag uitgevoer het? Dit is verstaanbaar as iemand oor iets lieg en hy weet hy lieg. Dit is 'n heel ander saak as iemand lieg en hy glo sy eie leuen.
So het dit gebeur dat 'n man wat in sy jeug groot belofte ingehou het, te gronde gegaan het. Hy het nie vir YHWH ernstig opgeneem nie.
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 17 Julie 2017 Kategorieë Die BybelSleutelwoord Bybel, Christen, Lewenswyse, Ou TestamentLewer kommentaar op Wanneer jy jou eie kop wil volg
Gideon en sy bende
Lees enige iemand die Bybelboek Rigters? Dit wil sê in die regte Bybel, nie in die Kinderbybel nie. Is daar nut in om Rigters te lees? Is dit nie maar net mooi stories vir Sondagskool nie?
Van die begin van Rigters af tot waar Saul koning oor Israel geword het, was 346 jaar. Elke stam het in sy eie gebied, wat deur YHWH aan hulle toegeken is, gewoon. Die regeringstelsel wat in hierdie tyd in Israel in gebruik was, was 'n teokrasie. Dit het beteken dat YHWH die alleenheerser oor hulle was. Daar word by herhaling in die boek gesê: In dié dae was daar geen koning in Israel nie. Rigters was nie konings nie, ook nie priesters nie en ook nie regters nie, hulle was militêre leiers.
Voordat Israel die land Kanaan verower het, was dit YHWH se opdrag dat Israel die mense wat toe daar gewoon het, heeltemal moet verdryf. Deuteronomium 20:16-18 gee die redes: Maar van die stede van hierdie volke wat die HERE jou God jou as erfenis sal gee, moet jy niks wat asem het, laat lewe nie. Maar jy moet hulle heeltemal met die banvloek tref: die Hetiete en Amoriete, die Kanaäniete en Feresiete, die Hewiete en Jebusiete, soos die HERE jou God jou beveel het; sodat hulle julle nie leer om te handel volgens al hulle gruwels wat hulle vir hul gode gedoen het, en julle teen die HERE julle God sondig nie. Dit het Israel nie gedoen nie. Hulle was verdraagsame mense en het in godsdiensvryheid geglo.
Ons lees in Rigters 3:5-7: So het die kinders van Israel dan onder die Kanaäniete, Hetiete en Amoriete en Feresiete en Hewiete en Jebusiete gewoon, en húl dogters vir hulle as vroue geneem en hulle eie dogters aan húl seuns gegee en hul gode gedien. En die kinders van Israel het gedoen wat verkeerd was in die oë van die HERE en die HERE hulle God vergeet en die Baäls en die heilige boomstamme gedien.
Waar hulle wel hierdie volke verslaan het, het Israel verkies om eerder oor hierdie mense te regeer as om hulle uit die land te verdryf. Die gevolge van hierdie versuim om YHWH se opdragte uit te voer, het hulle vir geslagte lank geteister. Wat een geslag duld sal die volgende geslag omhels.
So het dit met Israel gegaan: Dien afgode, word verslaan deur vyande, pleit by YHWH om genade, YHWH wek 'n rigter op, die rigter verslaan die vyand. Dit gaan 'n rukkie goed, dan herhaal alles weer. Dit is nie elke keer die hele Israel nie, dit is miskien net een stam. En elke keer 'n ander rigter. As ek reg tel, was daar altesaam 15 rigters.
In die tyd van Gideon het dit ook so gegaan. Die nuwe geslag het weer in afgodery verval en YHWH stuur toe die Midianiete teen hulle. Elke jaar met oestyd val die Midianiete Israel binne op kamele en roof die oeste en plunder wat geplunder kan word. Dan klim hulle op hulle kamele en gaan huis toe. Tot volgende jaar. Toe die noordelike stamme YHWH om hulp smeek, stuur Hy eers 'n profeet om hulle te onderrig. Die profeet vertel hulle die geskiedenis, van YHWH se wonderdade en van die verbod op afgodery. Hulle moet eers weet waarom hulle verdruk word.
Sover ons weet, verskyn YHWH vir die eerste keer sedert Moses weer aan 'n mens, naamlik Gideon. Gideon se sterk punt was sy oortuiging dat YHWH wonderwerke doen. Die Engel van YHWH gee aan Gideon 'n teken om sy roeping te bevestig. Gideon se eerste taak is die uitroei van afgode aanbidding. Om dit te doen, moet hy teen sy eie vader optree. Dit moet hy doen terwyl hy steeds sy vader respekteer en eer. Almal is kwaad vir Gideon en die mans van die stad wil hom doodmaak. Gideon wil graag seker wees dat hy YHWH reg verstaan en vra 'n teken as bevestiging dat YHWH vir hulle sal veg.
Die oorlog wat volg is nie tussen Israel en Midian nie, dit is tussen YHWH en Midian. Midian is 135,000 man sterk. In Rigters 7:2-4 verminder YHWH Israel se troepe: Toe sê die HERE vir Gídeon: Die manskappe by jou is te veel vir My om die Midianiete in hulle hand te gee; anders kan Israel hom teen My beroem deur te sê: My eie hand het my verlos. Roep dan nou tog uit voor die ore van die manskappe en sê: Die wat bang is en bewe, kan teruggaan en wegdraai van die gebergte van Gílead af. Toe het daar van die manskappe twee en twintig duisend omgedraai, en tien duisend het oorgebly. Daarop sê die HERE vir Gídeon: Die manskappe is nog te veel; bring hulle af na die water, dan sal Ek hulle daar vir jou uitsoek; en van wie Ek aan jou sê: Hierdie een mag met jou saamgaan—dié mag met jou saamgaan; maar elkeen van wie Ek aan jou sê: Hierdie een mag nie met jou saamgaan nie—dié mag nie gaan nie. Daar bly toe 300 oor. YHWH het 1 soldaat vir elke 450 Midianiete. Die Midianiete is toegerus met oorlogswapens, die 300 Israeliete het elkeen 'n kruik met 'n fakkel en 'n ramshoring.
Die Midianiete het onrustig begin word na een van hulle 'n slegte droom gehad het. Die slag word beskryf in Rigters 7:20-23: Toe blaas die drie dele op die ramshorings en breek die kruike en hou met hulle linkerhand die fakkels en met hulle regterhand die ramshorings om te blaas, terwyl hulle uitroep: Die swaard van die HERE en van Gídeon! En hulle het bly staan elkeen op sy plek, rondom die laer. Daarop hardloop die hele laer, en hulle skreeu en vlug. En toe die drie honderd op die ramshorings blaas, het die HERE die swaard van die een teen die ander gerig, ja, in die hele laer; en die laer het gevlug na Bet-Sitta, na Seréda toe, tot by die oewer van Abel-Mehóla by Tabbat. En die manskappe van Israel uit Náftali en uit Aser en uit die hele Manasse is opgeroep, en hulle het die Midianiete agternagejaag.
Mens sou dink dat al die Israeliete nou sal saam staan en die Midianiete heeltemal verdryf. Dit het nie gebeur nie. Van hulle het dwars getrek, ander weer het gedink dat Gideon die vyand was. Nadat Gideon hulle gedissiplineer het, vra die Israeliete hom om hulle koning te wees. Dit vind ons in Rigters 8:22-23: Daarop sê die manne van Israel vir Gídeon: Heers oor ons, u sowel as u seun en u kleinseun, want u het ons verlos uit die hand van die Midianiete. Maar Gídeon antwoord hulle: Ek wil nie oor julle heers nie, en ook my seun mag nie oor julle heers nie: die HERE sal oor julle heers. Hulle het die eer aan 'n mens gegee, nie aan YHWH nie. Gideon was 'n held en gewild by die vroue. Hy was ook die vader van baie kinders.
Dit is maar treurig as iemand nie in wonderwerke glo nie. Dan glo hy ook nie in 'n klomp ander goed nie. Hy glo nie die Bybel nie, hy glo nie in Yeshua die Gesalfde se opstanding nie. So 'n persoon het eintlik geen hoop nie. In ons eie volksgeskiedenis is daar ook gebeure wat ons as wonderwerke beskou. Ons sal ook net uit ons huidige situasie ontkom deur wonderwerke.
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 3 Julie 2017 Kategorieë Die BybelLewer kommentaar op Gideon en sy bende