Solidariteit vandag in hof oor regstel-aksie | Netwerk24
Deur William Horne 18 September 2019 09:10
Wink die einde van regstel-aksie dalk? Foto: Unsplash
Die vakbond Solidariteit is Woensdag in die hof om 'n kolossale mikpunt te probeer bereik: Hy wil die regering dwing om regstellende aksie te wysig.
Solidariteit sal die arbeidshof in Johannesburg betree met 'n verslag van die Menseregtekommissie (MRK) in die hand wat bevind het die Wet op Diensbillikheid en regstellende aksie in die algemeen is in sy huidige vorm ongrondwetlik.
Dié 2017-'18-gelykheidsverslag bevind dat regstellende aksie wat net algemene rassedata gebruik, nié gelykheid bevorder nie.
Die MRK se verslag stem ook ooreen met die siening van die Verenigde Nasies se internasionale kommissie vir die beëindiging van alle rassediskriminasie (ICERD).
Die MRK ondersteun wel die mikpunt van regstellende aksie, en Solidariteit betwis dít nie.
Wat uitgewys word, is dat die regering regstellende aksie toepas gegrond op saamgevoegde rassedata wat nie op individuele vlak ekonomiese bevordering of gelykheid op die hart dra nie.
Die konstitusionele hof het dit duidelik gemaak dat regstellende aksie nie as 'n straf teenoor voorheen bevoordeelde groepe ingespan moet word nie, en eerder ten alle tye gelykheid as mikpunt moet stel. Dit beteken ook dat die wetgewing net tydelik is totdat ongelykheid tussen groepe genoegsaam herstel is.
Volgens die Barnard-beginsel, wat in die konstitusionele hof vasgestel is, is die behoorlike manier om regstellende aksie toe te pas dus om die konteks van elke saak in ag te neem.
Dié beginsel is al gebruik om onder meer 'n wit man voorkeur te gee vir indiensneming in 'n geval waar die maatskappy reeds 'n oorvloed swart vroue aangestel het, sê die verslag.
Huidige wetgewing verbied die versameling en gebruik van spesifieke ras en maatskaplik-ekonomiese data van individue.
Volgens die MRK is dit 'n uiters belangrike beginsel omdat groepe in die land wat werklik benadeel is, nie geïdentifiseer en dus bevorder kan word deur die Wet op Diensbillikheid nie aangesien net ras as bepalende faktor ingespan word.
Volgens die MRK is die nou baie groot swart middelklas meer geneig om te kan voordeel trek teenoor die meerderheid arm swart mense van miskien landelike gebiede omdat geen data op mikrovlak beskikbaar is nie.
Daarsonder, argumenteer die MRK, kan regstellende aksie nie eintlik nie gebruik word om gelykheid te bevorder nie en sal dit uitgebuit word deur diegene wat reeds ekonomies bemagtig is, bloot omdat hul byvoorbeeld velkleur ooreenstem met die teikens.
Dit kan ook sodoende onreëlmatig diskrimineer teen wit mense wat nie veronderstel is om uit en uit gestraf te word onder die wetgewing nie.
"Die definisie van aangewese groepe in die Wet op Diensbillikheid voldoen nie aan grondwetlike of internasionale regsverpligtinge nie," sê sowel die MRK-verslag as Solidariteit.