Polisie maak glo gereed vir verdere onlusteDit lyk of die polisie voorsorgmaatreëls tref om ‘n herhaling van verlede maand se geweld te stuit. (Argieffoto: Phill Magakoe/AFP) Daar is toenemende kommer oor beweerde hernieude pogings om Suid-Afrika deur gewelddadige optrede lam te lê. Dié keer lyk dit egter of die polisie meer voorbereid op enige beplande opstand sal wees. Luidens een van die boodskappe wat tans die ronde doen en wat oënskynlik aan polisielede gestuur is, het die polisie glo inligting ontvang oor moontlike aanvalle op onder meer die polisie, die weermag, korrektiewe dienste en private veiligheidsdienste. Die nasionale polisie het Maroela Media se navraag oor die egtheid van die boodskap na die Wes-Kaapse polisie verwys, van waar die boodskap oënskynlik sy oorsprong het, maar geen terugvoer daaroor is tot dusver ontvang nie. Volgens die boodskap word polisiebeamptes aangesê om te alle tye hul koeëlvaste baadjies te dra en vuurwapens by stasies behoorlik te beveilig, asook dat hulle glad nie alleen mag werk nie en die maksimum getal beamptes moet ontplooi. Na verneem word, is 23 Augustus glo die dag waarop sogenaamde opstandelinge beoog om weer chaos in die land te veroorsaak. Grootskaalse geweld en plundering het verlede maand in veral KwaZulu-Natal en later ook Gauteng uitgebreek. Skade van miljarde rande is aangerig, honderde mense is dood en die weermag is eindelik ontplooi om die situasie in bedwang te help bring. Daar was ook groot kritiek omdat Suid-Afrika se veiligheidsmagte glo onverhoeds deur die onrus betrap is. Breër opstand glo beplan Die hernieude beoogde oproer is glo ŉ voortsetting van dié geweld, maar op ŉ meer omvangryke skaal in die res van die land. Dr. Johan Burger, ŉ polisiekenner en senior navorser by die Instituut vir Sekerheidstudies (ISS), sê dit is moeilik om die betroubaarheid van die intelligensie te bepaal, veral as die hoofaanhitsers van die geweld volgens die polisie – en die minister van polisie – reeds agter tralies is. Die feit dat ŉ spesifieke datum aan die oproer gekoppel word, laat verdere vrae oor die egtheid daarvan ontstaan. Burger sê egter indien aanvaar word dat die polisie se intelligensie in hierdie geval korrek is en ŉ opstand wel beplan word, moet hulle geloof word vir enige gebeurlikheidsplanne wat reeds in werking gestel word. “Ek is glad nie oortuig van die gehalte van die sogenaamde intelligensie nie. Dit kán, of dit kan nié waar wees nie, maar ek dink die polisie tree reg op om eerder ŉ oorversigtige benadering te volg.” Hy sê in reaksie op beweerde inligting dat opstandelinge hulself moet bewapen en dat die plek waar hulle dié wapens moet kry by polisielede en -stasies is, is dit goeie nuus dat behoorlike voorsorgmaatreëls getref word. Nog gebeurlikheidsplanne sluit in ŉ beweerde opdrag dat gewone polisielede byvoorbeeld nie toegang tot die wapenkluise by polisiestasies mag hê nie. Die kwessie was onlangs in die nuus toe ŉ polisiestasie in die Noord-Kaap van talle wapens beroof is nadat die polisiebeampte aan diens die sleutel van die wapenkluis by haar gehad het. Die wapens is intussen teruggevind. Hy sê hoewel dit dalk die opstandelinge se plan is om die regering oor te neem, glo hy nie hulle is in staat om dit wel te doen nie. “Die regering kan egter nie die kans waag om te wag en te kyk of hulle daartoe in staat is nie. “Ek is heeltemal oortuig daarvan – in hierdie stadium – dat die sogenaamde aanhitsers nie werklik oor die vermoë beskik om die dreigemente uit te voer nie. Daarom steun ek die optrede van die polisie en die weermag.” Hy sê dit is dus belangrik dat sekere sleutelpunte – soos die parlement, die Uniegebou en die openbare uitsaaier – behoorlik beveilig word. Die SAUK het verlede week bevestig dat die weermag by sy kantoor in Auckland Park ontplooi is in die lig van die onlangse geweld. SAUK-kantore is nasionale sleutelpunte. Burger sê die behoorlike beveiliging van sleutelpunte skep boonop ruimte vir die polisie om na die aanhitsers te gaan soek en enige opstand in die kiem te smoor. ‘Revolusionêre potensiaal’ Selfs al beskik die opstandelinge nie self oor die vermoë om ŉ inval of rebellie behoorlik van stapel te stuur nie, bestaan die moontlikheid dat die sogenaamde revolusionêre potensiaal wat moontlik in die land aanwesig is, wel ŉ gevaarlike situasie kan laat ontstaan. “Revolusionêre potensiaal beteken nie ons is op die punt van ŉ revolusie nie, maar daar is die moontlikheid,” waarsku hy. Burger verduidelik dat kwessies soos hoë werkloosheidsvlakke, armoede, swak dienslewering en gebrekkige toegang tot byvoorbeeld water en sanitasie ŉ gevoel van vervreemding by baie gemeenskappe skep. “Hulle voel ontneem van hul burgerskap omdat hulle nie deel in die vrugte van bevryding nie. Hulle het nie werk of ŉ inkomste nie en hul munisipaliteite ignoreer hulle.” Boonop word daar voor elke verkiesing beloftes gemaak wat nie nagekom word nie. Hy sê dié frustrasie onder mense kan omskakel in aggressie omdat daar nie aan toenemende verwagtings voldoen word nie en die aggressie kan dan tot geweld lei. “Ek dink dit is waar ons probleem is. Die moontlikheid is daar; al wat jy nodig het, is ŉ vonk by die kruitvat en ek vermoed dit is wat die ouens in KwaZulu-Natal probeer regkry het.” Of die gerugte dus waar is of nie, is dit wel die regte optrede om die polisie se operasionele vermoëns te verskerp en dié aanhitsers wat nog nie agter tralies is nie, aan te keer, sê hy.