Universiteit is nié 'n idee nie | Netwerk24
Universiteit is nié 'n idee nie
Deur Danie Strauss, Bloemfontein 05 Augustus 2019 00:00
Anton van Niekerk verduidelik in "Die universiteit as 'n idee" (23.07) die aard van 'n universiteit.
Sy eerste stap is om die universiteit 'n idee te noem – wat hy sien as 'n denkkonstruk met behulp waarvan 'n mens ons ervaring kan interpreteer. Dit behels vervolgens waardeoordele en gesagdraende idees. Vandaar word gespring na die institusionalisering van die idee van 'n universiteit (individueel en kollektief). Uiteindelik word verwys na waardes soos rasionaliteit en objektiwiteit en afgesluit met die opmerking dat universiteite merkwaardige prestasies van ons kultuur is. Wetenskaplike kennis is die "beste en mees betroubare kennis".
'n Universiteit is egter nie 'n idee (denkkonstruk of waarde) nie. Dit is 'n same­lewingsvorm wat as 'n verband getipeer kan word, want dit beskik oor sowel 'n duur­same relasie van bowe- en onderskikking (gesagstruktuur: dosente-studente) as 'n solidêre eenheidskarakter (personeel kom en gaan sonder om die duursaamheid of voort­bestaan op te hef).
Gemeenskappe besit slegs een van hierdie kenmerke (huwelik, volk, familie), terwyl maatskaplike verhoudinge (vriendskap, buurskap) geen van die twee besit nie. Staat, kerk, gesin en bedryf is almal verbande, maar verskil van die universiteit as akademiese verband. Die staat is 'n regsver­band, kerk 'n geloofsverband, gesin 'n liefdesverband en die bedryf 'n ekonomiese verband.
Sterelny waardeer Dawkins as 'n "old fashioned science worshipper" en dit geld ook Van Niekerk se voortsetting van die "epistemic ideal of Enlightenment rationality". Daarvolgens is "the scientific description of the universe true . . . beautiful and complete". Gould reageer krities oor (vermeende objektief-rasionele) feite: "Facts have no independent existence in science, or in any human endeavor; theories grant differing weights, values, and descriptions, even to the most empirical and undeniable of observations."