Volgens Gernie Botha, Regsadviseur van Vrystaat Landbou (VL), het die einde van die Vlak 5-inperkingstyd wat betref die COVID-19 virus pandemie op 30 April tot 'n einde gekom. Botha sê dat verskeie wysigings aan die Regulasies in terme van die Wet op Rampbestuur aangebring is en is 'n kort opsomming van die vernaamste wysigings hier beskikbaar.
VL het reeds 'n magdom inligting met lede gedeel, maar dit is tog belangrik dat die werkgewer in die landbousektor, as 'n essensiële diensverskaffer, sekere stappe in plek moet hê vir doeleindes van verantwoordelikheid teenoor hul werknemers. Vir hierdie doel voorsien ons u graag met Agri SA se kontrolelys ten opsigte van inspeksies deur die Departement van Indiensneming en Arbeid, asook riglyne oor wat om te doen indien u as werkgewer vermoed dat daar moontlik 'n geval van COVID-19 in die werksplek is. Die jongste riglyne wat betref 'n veilige werkplek, veral in die lig van die opheffing van die inperking in sekere sektore, kan hier afgelaai word.
Die kontrolelys kan hier afgelaai word.
Die riglyne indien u 'n Covid-19 geval vermoed is hier beskikbaar.
Vrystaat Landbou (VL) het op versoek van Fanie Minnie, waarnemende hoof direkteur van Departement Landbou, Landelike Ontwikkeling en Grondsake, op 23 April 'n blits opname onder lede gedoen oor die aantal werkers op elke plaas. Die doel van die opname was om in aanmerking te kom vir Persoonlike Beskermende Toerusting (PPE's) vir plaaswerkers. Die strukture van georganiseerde landbou het goed saamgewerk en die inligting is teen spertyd aan VL deurgegee.
Die Ouditeur Direkteur het egter met ontvangs van die inligting aangedui dat verdere inligting oor die begunstigdes benodig word. Die eerste besending PPEs (byna R1 miljoen) vir plaaswerkers is deur die staat beskikbaar gestel om te help om die verspreiding van die Covid-19 virus in landelike gebiede te help beheer.
VL moes op versoek van Minnie dus 'n tweede opname onder lede versprei. Die resultate is direk aan Minnie gestuur en sal die verspreiding van die besending deur middel van VL-strukture vanaf 'n sentrale landbouvereniging op elke dorp versprei word.
Mieliediestal in die Vrystaat het, ondanks die inperkingsperiode, die laaste paar weke geweldig toegeneem en geskatte verliese beloop miljoene. Dit hoewel die oorgrote meerderheid van hierdie soort diefstal nie eers deur landbouers aangemeld word nie.
Dit is van die bevindinge uit 'n onlangse opname wat Vrystaat Landbou (VL) onder sy lede oor mieliediefstal in die provinsie gedoen het. Volgens Dr Jane Buys, Veiligheidsrisiko-analis van VL, is die opname vir die tydperk van Maart en April 2020 gedoen en ly landbouers geweldige finansiële verliese.
VL het die opname aan die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) gestuur vir aandag op provinsiale vlak, sodat die polisie landbouers behulpsaam kan wees in die bekamping van mieliediefstal.
Volgens Buys versoek VL landbouers wat hierdie diefstal ervaar om dit tydens die inperkingsperiode aan die JOCs in hul areas, asook na Veiligheidsverteenwoordigers of VL se Veiligheidslessenaar, deur te gee. Die versoek is sodat die SAPD en Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag kan help om dit aan te spreek.
Die opname toon daar het tussen 383 (die minste gevalle) en 631 (die meeste gevalle) insidente van mieliediefstal in die ses of sewe weke periode, wat die inperkingsperiode insluit, voorgekom. Dit het by 23 dorpe en 43 landbouers in die Vrystaat gebeur.
Volgens Buys is die geskatte verliese van hierdie insidente sowat R 1,653 miljoen. Sy sê dit ten spyte daarvan dat 82,32% van landbouers nie mieliediefstal aanmeld nie.
Boonop reken landbouers dit is 'n georganiseerde misdaad. "Sowat 76,74% van die landbouers of respondente is dit eens dat mieliediefstal op 'n georganiseerde wyse deur groeperinge gepleeg word," sê Buys. Die misdadigers het byvoorbeeld spesifieke afsetgebiede of markte en werk in groepe.
Ander bevindinge van die VL opname:
Ongeveer 'n derde van landbouers (62,79%) meld dat minderjariges by die pleging van mieliediefstal vanaf landerye betrokke is.
58,14% van landbouers/respondente handhaaf die opinie dat die motief vir mieliediefstal nie weens kosnood is nie.
Oorgrote meerderheid van landbouers/respondente het nie wagte aangestel om hul landerye te help beskerm nie, grootliks weens die groot finansiële uitgawe (74,42%).
93,02% van landbouers is betrokke in die uitvoering van wit- en bloulig-patrollies om die polisie behulpsaam te wees met misdaadvoorkoming of bekamping in landelike gebiede.
Dit kos 27 landbouers tussen R1 000 tot R10 000 per maand om wit- en bloulig patrollies in landelike gebiede te ry (62,79%), terwyl dit 5 landbouers tussen R10 000 tot R30 000 per maand kos (11,63%).
89,37% (amper 90%) van landbouers meen dat misdaadvoorkomings-aksies nie deur die polisie van stapel gestuur word om van hulp te wees om die mieliediefstal aan te spreek nie.
97,67% van die landbouers is dit eens dat daar nie teen die informele mieliesmouse in dorpsareas opgetree word nie (deur beide die polisie en die munisipaliteit).
89,37% van landbouers meld dat mieliediefstal-sake nie suksesvol in howe vervolg word nie.
Geskatte verliese wat Vrystaat boere kan lei weens mieliediefstal (5 598 mielie boere) kan dus tot R234 miljoen in een seisoen wees.
Alhoewel sekere geografiese areas van die Vrystaat 'n afname in veediefstal en ander misdade toon, loop areas soos Bethlehem, Dewetsdorp, Harrismith en Heilbron ongelukkig erg onder veediefstal deur gedurende die inperkingsperiode. Dr Jane Buys, Veiligheidsrisiko-analis van Vrystaat Landbou (VL), het bevestig dat daar ook gevalle langs die Lesotho-grens is waar vee oorgrens gejaag word.
VL doen 'n ernstige beroep op landbouers om steeds paraat te wees tydens die inperkingsperiode t.o.v. verdagte voertuie en persone in hul areas wanneer hul witlig patrollies ry op hul eie plase. Buys versoek dat enige inligting aan veiligheidsverteenwoordigers en die polisie deurgegee word vir die nodige opvolg na die JOC's in hul onderskeie areas. Landbouers moet kennis neem dat die slagting van vee problematies is en word daar voorsien dat dit moontlik meer gereeld tydens die inperkingsperiode kan voorkom.
VL het 'n verslag uitgebring wat die misdade vir Maart 2020 asook die misdaadprent in die eerste week van inperking weergee. Sekere veiligheidsverteenwoordigers gee gereeld misdaadinsidente na hul veiligheidsverteenwoordigers en VL Veiligheidslessenaar deur. Een plaasaanval, waar 'n plaaswerker in die Hobhouse-area aangeval is, is vir April 2020 aangeteken.
Jakkals le Roux, Voorsitter van VL se Veiligheidskomitee, versoek landbouers om misdade asseblief aan te meld sodat dit na die onderskeie JOC's deurgegee kan word. Alle misdade op landbougrond is hier ter sprake.
Vrystaat Landbou (VL) het onlangs 'n opname onder lede gedoen oor hul frustrasies, behoeftes, huidige en potensiele finansiële verliese as gevolg van die Covid-19 inperking. Die opname het 'n statisties beduidende reaksiesyfer van meer as 10% (>300 van ons 3000+ lede) behaal, met eweredige verspreiding oor die 5 distriksmunisipaliteite en 'n relatiewe egalige verdeling oor munisipaliteite.
Een van die behoeftes wat na vore gekom het, was dat georganiseerde landbou namens lede/ landbouers met landboubesighede, banke en versekeringsmaatskappye onderhandel om finansiële verligting te beding. Genoemde voorstelle sluit in die uitstel van betalings en verslapping van betalingsvoorwaardes, verlaagde of gesubsideërde premies ens.
'n Verdere behoefte (vir landbouverenigings) was om in samewerking met landboubesighede by plaaslike takke hulp te versprei waar dit die nodigste is, deur op 'n gekoördineerde en regverdige wyse met bestaande grondvlakstrukture soos die polisie, gesondheidswerkers, kerke, ens, hande te vat.
Die grootste frustrasies wat landbouers ervaar is dat hulle nie alle benodigdhede van verskaffers kan kry nie, die beperking op veilings en die vervoer van arbeid.
VL het die uitslae van die opname met die hoofbestuur van landboubesighede, banke en versekeringsmaatskappye gekommunikeer en verneem hoe hulle die sake gaan aanspreek asook waar samewerking nodig is.
Agri SA het ook 'n brief aan die Minister van Landbou gerig wat die en ander kwessies, soos deur die provinsiale unies uitgewys is, aanspreek.
Talle huisgesinne in die informele nedersettings kry baie swaar en daarom het die Dagbestuur van VL die besluit geneem dat hulp, in die vorm van kospakkies, eerder na hulpbehoewende gemeenskappe as na plaaswerkers moet gaan.
Die rede vir die besluit, volgens dr Jack Armour (Operasionele Bestuurder van VL), is omdat die meeste plaaswerkers tans kan werk en betaling ontvang weens die feit dat landbou 'n essiensiële diens is. Landbouers kan dus verseker dat werkers goed versorg is en sorgvuldig opgelei is oor die gesondheidsmaatreëls soos in die COVID-19 regulasies vervat. Armour noem dat VL van mening is dat hulpverlening soos kospakkies deur staatsamptenare, NGO's, ens. eerder aan die dorpsgebiede geteiken moet word waar die werkloosheid heelwat groter is.
Armour versoek dat, indien enige hulpverlening op plase of toegang tot plase in hierdie tyd moet plaasvind, die Protokol vir toegang tot Plase gevolg moet word.
Armour stel voor dat die volgende as riglyne gebruik word indien hulpverlening toegepas word:
- Plaaslik gekoördineer deur alle gemeenskapsleiers
- Identifiseer 'n sentrale punt vir donasies en versprei van daar
- Streng monitering – register hou van wie kry wat – ID's van begunstigdes, rekord van skenkings ontvang
- Samewerking met plaaslike kliniek, gebruik van gesondheidswerkers vir identifisering van nood en distribusie
Hoe VL namens sy lede beding:
- JOC strukture van plaaslik na distrik na Provinsiaal, tot Nasionaal via Zoom vergadering elke 2de dag
- VL Dagbestuur vergader weekliks via Zoom, maar is daagliks in verbinding
- Jack Armour dien op Agri SA Sentrum van Uitnemendheid: Grond subkomitees (Verblyfreg en Finansiering)
- Gernie Botha, Regsadviseur van VL, stuur weekliks 'n opsomming van kern kwessies aan Agri SA vir bespreking
- VL bly steeds op hoogte van beleid- en wetsontwerpe (SUPRA)
- VL beding op regulasies en help met interpretering en verspreiding via streekverteenwoordigers
- Veiligheid geniet deurlopend aandag d.m.v. skakeling/interaksie met veiligheidsverteenwoordigers, VL se Landelike Veiligheidskomitee vergader twee weekliks per Zoom, korrespondensie rakende probleme word na JOC's deurgegee en waar nodig met die Provinsiale Kommissaris van die SAPD opgevolg, asook na Agri SA vir opvolg op nasionale vlak.
- Wat VL NIE kan doen nie: namens sy lede met banke, versekeraars, ens. beding nie. Lede/ landbouers moet self hul eie reëlings tref volgens hul eie behoeftes.
Soos met die droogte, is die advies wat banke, landboubesighede en versekeringsmaatskappye aan VL gegee het is dat landbouers vroegtydig persoonlik met hul bankier/makelaar moet gesels om 'n plan te maak. Landbouers word aangeraai om nooit kritiese polisse (soos lewensversekering en medies) te kanselleer of vir te lank nie te betaal nie, maar eerder reëlings sal tref vir betalings uitstel.
Kliënte wat elektrisiteit vir boerdery aktiwiteite gebruik, het die opsie om hul gebruik vanaf Landrate na Ruraflex te verander.
Vanaf 1 April 2020 sal die RURAFLEX tarief ook >16kVA insluit. Dr Jack Armour, Operasionele Bestuurder van Vrystaat Landbou (VL), meen dat aangesien die tarief voorsiening maak vir afstandbeheerde meterlesings (remote metering) dit probleme rondom meterskattings kan uitskakel.
'n Aanbieding wat die tarief heffings vir LANDRATE en RURAFLEX vergelyk sowel as die voordele en kostebesparing is hier beskikbaar. (Vir die vergelyking is 'n voorsiening grootte van 25kVA teen 'n gemiddelde gebruik van 1500kWh gebruik.)
Vir advies en berekening van die oorskakelingskoste, kan 'n versoek gerig word via die kliënte kontaknommers onder aan u rekening en 'n ESKOM adviseur sal met u skakel.