Jongste grondvoorstelle wek kommer | George Herald
Jongste grondvoorstelle wek kommer
Monday, 19 August 2013, 11:31
LANDBOU NUUS - Hans van der Merwe, Uitvoerende Agri SA Direkteur: Onlangse voorstelle van minister Nkwinti oor beperkings op plaasgroottes en die toekenning van wesenlike grondregte aan plaaswerkers, huurarbeiders en plaasbewoners kom as 'n teleurstelling en 'n bron van kommer nadat daar die afgelope twee jaar oor hierdie aangeleenthede met die regering gesprek gevoer was.
Die Groenskrif oor Grondhervorming is die afgelope twee jaar aan 'n openbare debat onderwerp. Dié konsep-beleidsdokument het verskeie strukture en maatreëls in die vooruitsig gestel waarmee die staat radikale veranderings in die grondbesitpatroon in Suid-Afrika teweeg kan bring. Versekering is aan deelnemers in die proses gegee dat die regering konstruktief met belanghebbendes omtrent sy voorstelle wil raadpleeg en onderhandel.
Dié debat was in 'n forum van belanghebbendes gestruktureer, bekend as NAREG (National Reference Group), wat op sy beurt verskeie werkgroepe getaak het om die voorstelle te evalueer en verdere beleid, wetgewing en implementeringstrategieë te ontwikkel. Agri SA het aktief aan hierdie proses deelgeneem. Volgens minister Nkwinti sou hierdie proses kort na die NAREG-vergadering van Februarie 2013 afgesluit word.
Kwessies soos die beperking van die reg op toegang tot howe om geskille te besleg en die gevare van moontlike beperkings op plaasgroottes is deur werkgroepe beredeneer. 'n Groot mate van konsensus is bereik oor die wegdoen met of aanpassing van verskeie voorstelle wat onderliggend is tot regte wat in die grondwet verskans is. Moontlike onbedoelde gevolge van voorstelle sluit in 'n negatiewe invloed op sakevertroue en produksie. Ongelukkig is sommige van dié positiewe uitkomste van werkgroepe – soos dié rakende die ongewensdheid van beperkings op plaasgroottes - nie in amptelike verslae gerapporteer nie. Agri SA het skriftelike beswaar daaroor by minister Gugile Nkwinti aangeteken.
Sedertdien het konsepwetgewing oor onteiening, die daarstel van 'n waardeerder-generaal en die heropening van die restitusie-eiseproses die lig gesien waarop Agri SA reeds wesenlike insette gemaak het. Van die wetgewing word tans by NEDLAC gedebateer alvorens dit na die parlement verwys sal word. Deur sy lidmaatskap van BUSA is Agri SA direk by hierdie onderhandelings in NEDLAC betrokke.
Nieteenstaande die afgelope twee jaar se oorlegpleging en onderhandeling het minister Nkwinti op 2 Augustus 2013 tydens 'n werkswinkel oor versterking van plaasbewoners se grondregte weereens voorstelle oor beperkings van plaasgroottes op die tafel geplaas, asook ingrypende voorstelle oor die toekenning van wesenlike grondregte aan plaaswerkers, huurarbeiders en plaasbewoners.
Agri SA se Transformasie Beleidskomitee het vir dié rede op Woensdag, 14 Augustus 2013 'n spesiale vergadering gehou waartydens die voorstelle bespreek is. Daar is met sorg kennis geneem dat die NAREG-werkgroep se aanbevelings omtrent beperkings op plaasgroottes geïgnoreer is en dat plaasverdeling-voorstelle nie vooraf aan die NAREG-debat blootgestel was nie.
Agri SA se reaksie hierop is dat dit in openbare belang is dat die navorsingsverslae oor die implikasies van beperkings op plaasgroottes (wat vir die NAREG-proses aangevra was), vir algemene insae beskikbaar gestel word. Die konsensus wat belanghebbendes in die NAREG-werkgroep daaromtrent bereik het, moet ook bevestig word. Verder sal Agri SA as 'n saak van dringendheid ook die implikasies van minister Nkwinti se voorstelle oor plaasverdeling aan akademiese- en regsevaluering onderwerp. Op gesigwaarde hou dit katastrofiese implikasies vir volhoubare landbouproduksie in, indien dit as 'n afdwingbare maatreël toepassing sou vind. Intussen gee Agri SA ook indringend aandag aan verbandhoudende voorstelle vervat in die Nasionale Ontwikkelingsplan wat met die Nasionale Beplanningskommissie opgeneem sal word.