6 Junie 1961 | Ds. A.L. Aucamp oorlede – My Dopperdagboek
6 Junie 1961 | Ds. A.L. Aucamp oorlede
Junie 5, 2018 Junie 10, 2021 • morneweb
Die kommissie vir die restourasie en oprigting van die beskadigde Eerste Taalmonument, Burgersdorp, onder wie ds. Aucamp (regs voor) en sy eggenote, Anna, vierde van regs voor, 1957.
Eerste predikant van Eldoret oorlede op 55
Ds. Abraham Aucamp, van 1933 en 1961 predikant in vier Gereformeerde gemeentes, is oorlede in die jaar waarin hy sy emeritaat aanvaar het, waarskynlik weens swak gesondheid aangesien hy net 55 jaar oud was.
Sy gemeentes was Eldoret (1933–1937), Bethlehem (1937–1942), Ficksburg-kombinasie (1942–1948) en eindelik Burgersdorp (1948–1961).
Abraham Liebrecht Aucamp het as jong seun geluister na die vertellinge van sy vader wat gedurende die oorlog (1898-1902) eers op kommando was en later as krygsgevangene op St. Helena, en na dié van sy moeder, eers op die eensame plaas en toe weggevoer in oop trokke per trein na die konsentrasiekamp by Norvalspont en later na die "moordkamp" by Bethulie.
Bestuur van die Studentekorps Veritas Vincet, Potchefstroom, omstreeks 1930 of '31. Van links: M. Postma, V.P. Snyman, W. Coetzee, J.L. de Bruin en A.L. Aucamp.
Hierdie gebeurtenisse het 'n onuitwisbare stempel op die kinders afgedruk met die resultaat om niks anders te wees nie as Christelik-nasionale Afrikaners. Omdat die ouerpaar alles in die Driejarige Oorlog verloor het, was dit maer jare van armoede en worsteling om die gesin te onderhou en te laat leer. Hulle was 'n gesin van nege kinders, ses seuns en drie dogters.
Kleintyd het Abraham Aucamp verskillende plaasskole besoek tot hy ná st. 6 na die dorpskool op Bethulie gegaan het, waar hy einde 1924 sy matrikulasie-eksamen afgelê het. Hy kon kort voor sy dood nog goed onthou hoe hy in die eerste skooljare kennisgemaak het met "English" en hoe die kind wat 'n Afrikaanse woord gebruik het, die plankesel om die nek moes dra.
Studente en professore (van links: J.A. du Plessis, J.D. du Toit en C.J.H. de Wet) van die Teologiese Skool Potchefstroom, 1929. Abraham Aucamp staan links in die derde ry.
Begin 1925 is hy na Potchefstroom om predikant te word. Hierdie studie het hy aan die einde van 1931 voltooi en is hy beroepbaar gestel. Dit was in die jare van Depressie en droogte. Vakante gemeentes was baie min. Langer as 'n jaar van wag vir 'n beroep het aangebreek. As proponent was hy 'n tyd lank in 'n gemeente behulpsaam vir vry inwoning en £5 per maand. Middel 1933 is hy toe beroep na Eldoret, Kenia.
Nie lank ná sy aankoms in Eldoret nie het ds. M.P. Loubser, wat jare lank predikant van die NG Kerk in Kenia was, weens swak gesondheid en hoë ouderdom na die Unie terug vertrek. Langer as 'n jaar was ds. Aucamp die enigste Afrikaanse predikant in Kenia en in die tyd het hy soveel moontlik alle Afrikanergesinne en siekes besoek en begrafnisse gehou.
Ds. Aucamp by die Ford-motor waarmee hy Gereformeerde lidmate in Oos-Afrika bedien het.
Ook het hy hom beywer in belang van kulturele aangeleenthede, die viering van die Afrikanerfeesdae en die behartiging van die skoolbelange van die jeug. Later het daar ook broeders-predikante van die ander Afrikaanse kerke gekom – ds. A. Brand vir die Hervormde Kerk en di. J.W. Dednam en Brits vir die NG Kerk. Die samewerking met dié broeders was hartlik.
In 1936 sou die nasionale sinode van die Gereformeerde Kerk op Bethulie sit . Vir die eerste keer het Eldoret 'n afgevaardigde gestuur – hul eie predikant. Niemand het dit nie geweet nie, maar ds. Aucamp het die helfte van die onkoste uit sy eie sak betaal. Maar hy het dit met vreugde gedoen. En hy het ryk teruggekom – met sy bruid, Anna Francina d'Assonville, 'n onderwyseres van Benoni.
Die kerkrade van Skeurvallei en Edloret is einde Julie 1958 afgeneem saam met die Klassis van Trans-Limpopo. In die middelste ry sit: (van links) oudl. G.B. Enslin van Skeurvallei, ds. J.J. Venter van Koperstreek (vroeër genoem Nkana), ds. W.J. Maritz (Salisbury), ds. Abraham Aucamp (Burgersdorp), ds. H.J. Kruger (Bulawayo), ds. G.H. Buys (Lusaka), oudl. C.J. Roets van Eldoret en G. Botha (Skeurvallei).
En toe het Eldoret sommer 'n pastorie gekry. Almal, veral die susters, het met groot ywer gewerk. In dié tyd is die hele gemeente (daar was indertyd sowat 110 belydende en 80 dooplidmate) met die dominee se verjaardag in 1936 by die pastorie onthaal is. Die dertigerjare was depressietyd, maar dit was tog wonderlike jare. Dit was nog voor die Tweede Wêreldoorlog, wat so baie dinge laat verander het.
Dié wonderlike tyd in die Gereformeerde kerk Eldoret se geskiedenis het egter tot 'n einde gekom toe ds. Aucamp die gemeente in 1937 verlaat en meer as 10 jaar van eensaamheid gevolg het. Ds. Aucamp het kort voor sy vertrek na GK Bethlehem nog 'n keer so ver moontlik die gemeente deurgegaan.
Ds. en mev Aucamp in 1958 op besoek aan Kenia afgeneem voor die saal vir Afrikaanse volksfeeste te Broederstroom. By hulle is Hendrik en Nannie Kruger, ook van Burgersdorp.
Die afskeid was vir hom ook bitter swaar. Kenia was die eerste liefde van sy bediening. Tog was daar in die laaste tyd voor sy vertrek was daar ook vreugde in die pastorie, want die pastoriepaar se eersteling is begin Februarie 1937 gebore, die latere prof. Piet Aucamp van die Randse Afrikaanse Universiteit.
Op 17 April 1937 is ds. Aucamp deur sy ou huisvriend ds. J.P. Jooste as eerste predikant van Bethlehem bevestig. In die tyd van bediening daar het hy ook ruim 'n jaar lank die gemeente Durban as konsulent bedien en ook in dié tyd is die gemeentes Reitz en Harrismith afgestig.
Die Algemene Sinode van 1936 was die eerste keer dat Eldoret 'n afgevaardigde na die Algemene Sinode kon stuur en wel in die persoon van ds. A.L. Aucamp, wat vyfde van links voor sit. Dit was ook die Sinode waartydens die Afrikaanse Psalmberyming in ontvangs geneem en ds. Koos van Rooy, oudleraar van Bethulie, se vrou, Brechtje, ernstig siek geword en gesterf het.
Ná die afsterwe van ds. D.P. du Plessis was hy ook geruime tyd konsulent van die gemeentes Ladybrand en Ficksburg. Benewens die gewone kerklike werk was hy op Bethlehem ook voorsitter van die Helpmekaar, van die Reddingsdaadbond, het sy kragte gegee in belang van die skole, die Voortrekkers en so meer. Op Bethlehem is hulle seun Liebrecht gebore.
In April 1942 het hy die beroep aanvaar na die kombinasie Ficksburg-Ladybrand. Van Ficksburg moes hy 'n tyd lank die vakante gemeentes Bethlehem en Durban bedien en later weer Ventersburg en Thaba Nchu.
Ds. Aucamp en sy gesin in die tyd dat hy predikant van Burgersdorp was. Die jongste seun, Roelie (middel), was predikant van Heilbron 1971–1973 en Middelburg, KP, 1973–2011. Links is Liebrecht en regs Pieter.
Begin 1948 het ds. Aucamp en gesin verhuis na Burgersdorp nadat hy 'n beroep aangeneem het na die Gereformeerde kerk Burgersdorp. Die gesin het toe al aangegroei tot drie seuns. Op Ficksburg is die jongste seun, Roelof, gebore. (Hy was predikant van Heilbron 1971–1973 en Middelburg, Kaap, 1973–2011.)
Ds. Aucamp se graf in die hoofbegraafplaas in Potchefstroom. (FOTO: Dolf van der Walt)
Dit was tye van skaarsheid aan predikante sodat ds. Aucamp, benewens veelvuldige pligte in eie gemeente, konsulentsbediening moes doen vir 'n tyd lank in die gemeentes Aliwal-Noord, Molteno, Venterstad, Colesberg, Oos-Londen, Maclear en Dordrecht.