#JongStemme: Die eenkleurige reënboognasieDeur Nelri van der Merwe Nelri van der Merwe Die HAT se definisie van “regverdig” is: “In ooreenstemming met wat reg is; regmatig; onpartydig; billik; eerlik: regverdig teenoor iemand optree.” Wanneer ek na sport in Suid-Afrika kyk, sien ek trotse spelers wat met passie en volharding hulle drome uitleef, maar wat ek nie sien nie, is regverdigheid. Weens die kwotastelsel wat op Suid-Afrikaanse sport toegepas word, word daar baie onregverdige keuses gemaak oor die spelers wat tot ŉ span verkies word. Hoekom is daar ŉ kwotastelsel in plek gestel? Sodat ons, die mense van Suid-Afrika, voorheen benadeelde mense nou ŉ regverdige kans op alle vlakke kan gee. Maar wat is regverdig daaraan as iemand wat swakker as ek speel steeds bo my in die span gekies word? Volgens wat ek verstaan, is apartheid in 1994 gestop en ons het die “nuwe Suid-Afrika” voete gegee sodat almal in ons land – ongeag van watter ras jy is – oor dieselfde kam geskeer kan word. Wat ons moet besef, is dat apartheid vanjaar al 28 jaar terug verby is. Dit beteken dat die persone wat nou deur die kwotastelsel benadeel en bevoordeel word nog nie eens in 1994 gebore was nie. As jy in 1994 gebore is, word jy vanjaar 28 jaar oud. Dit wil sê dat daar geen persoon op skool of op universiteit is – wat vir sy universiteit se rugby- of netbalspan mag speel – wat enigsins by apartheid betrokke was nie. (Jy mag slegs tot op 25 vir jou universiteit aan sport deelneem.) Swart studente is nie geraak deur apartheid nie en wit studente het niks met apartheid te doen gehad nie. So, waarom word daar steeds ŉ kwotastelsel geïmplementeer as daar dan niemand in skool- of universiteitsport is wat daardeur benadeel is nie? Wanneer ek vir my universiteit se rugbyspan gaan proewe speel, is daar ongeveer 23 mense wat in die span moet wees. Ongeag hoeveel swart spelers in die span is, moet daar ten alle tye sewe swart spelers op die veld wees. Dit beteken ook dat daar genoeg swart spelers op die reserwebank moet wees vir ingeval al die swart spelers op die veld beseer word, sodat daar steeds sewe swart spelers op die veld kan wees. So, as ek sestiende beste was by die proewe, selfs vyftiende of veertiende beste, sal ek nie in die span gesit kan word nie omdat ek wit is en nie swart nie. En ja, selfs al is die swart speler wat bo my gekies is swakker as ek. As daar iemand bo my gekies word omdat hy beter as ek speel, sal ek dit aanvaar. Maar wanneer ek nie gekies word nie omdat ek met ŉ sekere velkleur gebore is, sal ek dit nie aanvaar nie. Hoekom sal ek eendag kinders in ŉ land wil grootmaak waar ek vir my dogtertjie moet verduidelik dat sy nie Vrystaat Netbal kan speel nie, net omdat sy wit is? Daar is nie meer voorheen benadeelde persone wat nou bevoordeel hoef te word nie. Wanneer ek na proewe toe gaan, sal ek graag wil hê die keuringsproses moet op talent en vermoëns gebaseer wees; nie op die kleur van my vel nie. Ons weet dat hierdie stelsel baie onprakties is omdat ons die enigste land in die wêreld is wat ŉ kwotastelsel toepas. Net so is ons die enigste land wat apartheid geïmplementeer het; ek sou dink ons sou uit vorige foute leer. As ŉ kwotastelsel logies sin gemaak het en die diversiteit in ŉ land verbeter het, sou baie ander lande in die wêreld (veral eerstewêreldlande) dit ook toegepas het. Destyds, toe swart persone benadeel is, het die res van die wêreld met walging na Suid-Afrika gekyk en alle ondersteuning aan die land, in watter vorm ook al, onttrek. In vandag se tyd word wit persone benadeel en niemand het iets om daaroor te sê nie. Sport gaan nie oor watter kleur jy is nie. Dit is ook hoe ek sou redeneer as ek lank gelede tydens apartheid as gevolg van die kleur van my vel benadeel is – niemand op aarde kies met watter kleur vel hulle gebore word nie. Ons het ook geen sê gehad in die destydse apartheidstelsel nie, so dit is onvanpas dat ons generasie steeds die gevolge van ander se keuses moet dra, amper drie dekades later. Wat ons almal wél kies, is hoe hard ons werk, hoe gereeld ons opdaag, hoe graag ons daardie posisie in die span wil hê, hoe gereeld ons oefen en in hoe ŉ mate ons ons talente en vermoëns verbeter. Wanneer jy die vaardighede het, hard werk, tyd en moeite insit en wanneer jy werklik ŉ talent vir ŉ sekere sportsoort het – dan en slegs dan verdien jy om vir ŉ span gekies te word. Wanneer jy die slegste speler by die proewe was, maar jy was een van die enigste swart persone daar, verdien jy nie om in die span ingesluit te word nie. Wanneer jy die beste spelers by proewe kies en almal is toevallig wit, beteken dit nie dat jy ŉ rassis is nie. Wanneer jy die beste spelers by die proewe kies en almal is toevallig swart, beteken dit ook nie jy is ŉ rassis nie. Dit beteken jy is ŉ afrigter wat graag die beste spelers in sy/haar span wil hê en dat jy spelers op grond van talent en vaardighede kies. Ons kan nie ŉ reënboognasie bou as daar net op een kleur gefokus word nie. Dit is tyd vir verandering en dit is tyd om alle vorms van apartheid te beëindig – vir óns generasie en vir ál ons nageslagte. #JongStemme is ŉ projek deur Maroela Media en Solidariteit Jeug wat die jeug se stem in die openbare domein wil beklemtoon. Besoek Solidariteit Jeug se webblad by www.jeug.co.za vir hulp en raad met jou loopbaan.