‘My ma maak my mal’ - Hier's raad
JY LEES NOU ‘My ma maak my mal’ - Hier's raad
Jy is lankal uit die huis - maar jou ma kritiseer steeds jou klere, jou keuses, jou loopbaanbesluite. . . Deur ’n oorheersende ma reg te hanteer kan jy self groei.
"Ek wil my eie lewe hê. Ma wil nie hê ek moet sing nie. Ma wil nie hê ek moet trou nie. Ma wil hê ek moet hier bly soos ’n kat of ’n hond.” Só sê Rebecca, vertolk deur die sangeres Karen Zoid, in die fliek Susanna van Biljon, wat in September deur Franz Marx Films uitgereik is. Rebecca is byna 40 en woon steeds by haar ma op ’n (naamlose) klein dorpie iewers in die Karoo. Bedags werk sy in ’n kafee, maar sy droom van ’n blink toekoms as sanger. Marié du Toit speel “Mevrou Dreyer”, Rebecca se ma. Sy is ’n weduwee wat op haar dag ’n beeldskone operasangeres was. Sal Rebecca, ten spyte van haar ouderdom, oorgewig en oorheersende ma, haar drome bereik? Dít is die tema van die fliek. “Rebecca se ma maak haar mal, al weet sy ook haar ma is lief vir haar,” vertel Karen. “Dis asof die een dink sy pas die ander op, maar eintlik is albei ongelukkig.” Mevrou Dreyer wil Rebecca teen die pyn van mislukking (én roem) beskerm.
“Baie ouers dink maar net hulle doen die beste vir hul kind,” sê Karen, ma van Ben (3). Sy glo ’n mens se kind is joune, maar is nie jý nie. As ouer wil sy fokus op ’n lewende, veranderende verhouding met Ben, wat sy “bo alles liefhet”. “Hy moet net weet hoe baie ek vir hom omgee, maak nie saak wat nie,” sê sy. Karen se eie ma, Jeanette, is aan kanker oorlede toe sy net nege jaar oud was. Sy was so anders as haar fliekma.
Karen vertel: “My ma het haar bes gedoen om vir my aandag en liefde te gee en my te versorg terwyl sy baie siek was. Sy was fyn en teruggetrokke en het altyd geskilder. Ons het saam sit en goedjies maak. (Vandag skilder Karen self.) Sy het altyd vir my gelag omdat ek so baie praat. My ma was ’n regte lady, een wat haar ware gevoelens gewys het.
“Twee dae voor haar dood het sy vir my gesê dis haar tyd om te gaan. Tot vandag toe waardeer ek haar eerlikheid. Ek is trots daarop. Ander familielede het gemaak asof niks fout is nie. Ek het gerespekteer gevoel.” Karen sê ’n mens se ouers is die enigste wat jy ooit sal hê. “Deel jou gevoelens met hulle, selfs al verstaan hulle dalk nooit nie. Praat met respek en uit liefde. Jy het ook net een lewe. Misluk, wen. Vat ’n kans!”
Marié du Toit reken sy is vir die rol van die oorheersende ma gekies omdat sy self ’n sterk persoonlikheid het. “Ek het besliste menings en is nie skaam om hulle te lug nie. Dit kan as
Kyk en luister nog
Marié sê sy het haar karakter se aanhoudende kritiek op haar dogter baie afbrekend gevind. “Maar ek verstaan dit, veral as die ma op haar dag gepresteer het en nou ’n dogter het wat haar teleurstel.” Mevrou Dreyer wil nie hê Rebecca moet ook die kunste kies en nes sy verkeerde romantiese keuses maak nie. Vir oorheersende ma’s het Marié dié raad: “As jy vertroue het in hoe jy jou kind grootgemaak het, laat jou volwasse kind toe om haar eie besluite te neem. As sy foute maak, moet sy hulle self regstel. Jy mag nie inmeng nie.”
’n Dominerende ma kan óf openlik óf subtiel oorheersend wees, sê Hanli van der Westhuizen, kliniese sielkundige van Pretoria. Die openlik oorheersende ma probeer jou in alle opsigte beheer. Sy is ontevrede met jou metgesel en jou loopbaankeuse en meng waarskynlik ook in met hoe jy jou eie kinders grootmaak. As jou ma jou subtiel oorheers, probeer sy jou emosioneel manipuleer. Soos om te sê: “Ek moes die hele naweek alleen sit.”
'n Oorheersende ma gebruik verskeie "taktieke", sê kenners:
Sy gebruik jou swakhede teenjou. As jy dalk sukkel om ’n langtermynverhouding te hê sal sy iets sê soos: “Watter ordentlike man stel belang in ’n vrou wat heeldag met vuil diere werk?”
Sy wil hê jy moet geniet wat sygeniet, daarom verstaan sy nie jou passies nie.
Sy is baie krities, sy dink jy kan nog nie self besluite neem nie. ‘Blokkeer haar betrokkenheid waar jyonveilig ofongemaklik voel’Hanli van der Westhuizen,kliniese sielkundige.
Sy laat jou skuldig voel. Al is dit onwaar, kla sy dat jy nie genoeg kom kuier nie. As sy effens siek is, oordryf sy om jou simpatie te wek. Oorheersende ma’s sê dikwels: “My kind, dis vir jou eie beswil.”
“Maar dis ’n ontoepaslike stelling teenoor ’n volwasse dogter,” sê Hanli. Sy beheer nie jou lewe nie en haar voortdurende kommentaar is ongeregverdig. ’n Emosioneel gesonde ma sal eerder iets sê soos: “Doen soos jy goed dink. Wat het jy van my nodig met hierdie belangrike besluit?” Jou oorheersende ma is nie noodwendig aaklig nie. Sy het bloot nie emosioneel gegroei om volwasse verhoudings en grense te respekteer nie, sê Hanli. Sy besef ook nie altyd die effek van haar gedrag nie. Sy is emosioneel afhanklik van jou omdat haar eie ma heel waarskynlik nie haar behoefte aan liefde en aandag as kind vervul het nie. Boonop wil jou ma ongesond naby jou wees. Haar optrede sê eintlik: “Jy en ek is dieselfde, ons doen dieselfde en ons dink dieselfde.” Hoe meer jy jou eie ding doen, hoe meer onttrek sy haar op ’n disfunksionele manier. Trou jy dalk met die “verkeerde man”, kan sy vir jare weier om met jou te praat. Jou ma was meer gemaklik met jou toe jy emosioneel en fisiek afhanklik van haar was. Sy het dalk angs beleef toe jy in die “ek-wil-self ”-fase was. Nou sê sy goed soos: “Jy was so gehoorsaam en oulik toe jy jonger was.”
onseker is oor wat jy dink en voel. Sy maak asof jou gevoelens en gedagtes nie bestaan nie.
nie 'n eerlike, openlike verhouding met haar het nie. Jy vertel haar nie van belangrike besluite nie.
dalk iets totaal negatiefs of rebels doen soos om te begin rook en vloek om haar só weg te stoot. Dis ook deel van jou vertraagde ontdekkingsproses.
Of jy kies die pad van vernietiging, soos om seksueel losbandig te leef of alkohol te misbruik. Want jy het nooit geleer om vrye, gesonde keuses te maak nie. sukkel om nee te sê, want jy is dit nie toegelaat nie.
heeltyd in beheer in verhoudings wil wees. Jy het nooit geleer verhoudings is 'n plek van spontaneïteit en ruimte nie.
sukkel met intimiteit, want jy voel versmoor. Jou verhoudings misluk dikwels. Jy raak moontlik by 'n "afvlerkvoëltjie" betrokke. Sy behoeftes geniet voorrang en daar is nie ruimte vir jou eie emosies of behoeftes nie.
Verskillende mense sal verskillend op ’n oorheersende ma reageer. Die sielkundiges Hanli van der Westhuizen van Pretoria en Hugo Theron van die Kaap gee dié moontlikhede.
voel skuldig en dit bedreig jou vryheid. Jy gaan oorsee en jou ma sê: “Hoe kan jy my alleen laat?”
ontdek nie self die lewe nie. Jy maak nie foute of smaak sukses nie. Jy weet nie waarmee jy sukkel of waarin jy goed is nie.
Besef jy is nie verantwoordelik vir haar issues nie, sê Hugo Theron, sielkundige. "Jy kan haar steeds liefhê." Besef jouma se gedrag spruit uit vrees. Sy is dalk bang sy verloor jul verhouding. Moenie skuldig voel as jy anders optree as wat sy verwag nie. Sê vir haar dis hoe jy dit wil doen. Jy is volwasse. Leef openlik.
Jy kan ook voorstel dat jy en jou ma saam na 'n sielkundige gaan wat in gesinsterapie spesialiseer. As sy nie wil nie, gaan self vir terapie. Vra kalm jou pa se hulp in die hantering van jou ma. Benut jou ma se goeie eienskappe. Sy is dalk 'n goeie "onderwyser" wat jou kinders met hul huiswerk kan help. Gee haar erkenning daarvoor.
As sy geneig is om oor te neem moet haar nie by reëlings soos kinderpartytjies betrek nie. Sê vir jouma jy wil graag hê sy moet 'n rol in jou kinders se lewe speel, maar as sy inmeng, stel grense. As sy nie hou by byvoorbeeld die "geen-lekkers-ná-vyf-reël" nie, sê vir haar jou kinders "sal ongelukkig nie weer kan kom oorslaap nie". 'n Skertsende opmerking kan vir jou kinders wys jy is steeds in beheer. Sê byvoorbeeld: "Nou ja, dit is nou weer generaal Ouma wat praat!"
As jou ma jou nie kan ondersteun of 'n opbouende verhouding met jou kan hê om só jou selfbeeld te voed nie, kry die ondersteuning van ander familielede of vriendinne. As sy nie aan haar probleem wil werk nie, dink oor jou ingesteldheid. Moenie vriendskap, gelykheid en wedersydse respek van haar verwag
Hou haar betrokke by jou lewe waar jy veilig en gemaklik voel en blokkeer haar daar waar jy ongemaklik of onveilig voel, sê Hanli. Jy kan 'n goeie verhouding met jou oorheersende ma hê, maar net as jy ophou om aan haar vereistes en goedkeuring te probeer voldoen. Jy kan haar nie verander nie, net uitwys wat pla en haar tot ander insigte probeer bring.
www.associatedcontent.com www.ehow.com If You Had Controlling Parents deur dr. Dan Neuharth (HarperCollins publishers, 1999)