BO: Soos ons ondertoe sal sien, kan spinnerakke verskillende vorms hê, afhangende van die soort spinnekop wat dit bou. Hier is ’n hangmatweb—horisontaal gespin tussen die plantegroei om insekte op ’n ander manier te vang as byvoorbeeld in die bekende wawielwebbe in ons tuine. Insekte raak verwar in die doolhof van nie-klewerige drade bokant die hangmat en val dan in die hangmat waar die spinne­kop hulle van onder af gryp en deur die hangmat trek om hulle toe te spin en op te vreet.
LINKS: Die spinnekop meet hier en pas daar en kort voor lank maak sy of hy ’n web—’n gesponne mirakel as daar ooit een was. Maar die spinnekop dink net so min hoe om dit te bou as wat jy eers sal dink hoe jy jou vinger van ’n warm plaat moet wegruk. In die ragfyn rak van’n spinnekop word instink op sy alleraanskoulikste verbeeld...
Baie soorte wat snags insekte vang, spin elke aand binne sowat ’n uur ’n nuwe web. Sommige van die dagpersoneel bou weer hul spinnerakke binne dieselfde tyd net voor dagbreek.
Ragfyn is die sy wat hulle spin inderdaad, maar daarby is dit ook ongelooflik sterk. Party stukke van dié voortreklike sygaring is selfs sterker as staal, sê kenners, as jy staal tot dieselfde dikte as die sydrade sou uitrek.
Wat meer sê, iemand het op ’n keer beweer dat, as sydrade saamgevleg word tot die dikte van ’n potlood, dit ’n Boeing 747 in sy vlug sou kon stuit. Nie verniet dat sy as een van die sewe groot wonders van die diereryk beskou word nie.
Die vraag word nogal dikwels gestel waarom ’n spinnekop dan nie aan aan sy eie web vassit nie. Webbewoners het drie kloue aan hul pote en hierdie kloutjies help met die beweging op die web en verhinder dat hulle vassit. Dan produseer hulle ook olie wat verder help keer dat hulle aan die spinnerak kleef.
Die spinnekop se spintepels werk soos mensevingers terwyl hulle die sy wring en draai om in die regte plekke in te pas. Soos reeds genoem, gebruik die meeste spinnekoppe hul pote om die sy uit die spintepels te trek. Sommige spinnekoppe het selfs kammetjies aan hul agterpote waaroor die sy gekam word.
Spinnekoppe kom dan ook in omtrent alle dele van die wêreld voor. Ons vind hulle van die seevlak tot op hoë berge, en van die ewenaar tot ’n paar honderd kilometers van die pole.
Die nagenoeg 30 meter sy wat jy in die gemiddelde web sal vind, werk as ’t ware soos ’n natuurlike stofsuier. Moenie jou hulpvaardige tuinspinnekop die volgende keer weer met ’n klip vermorsel nie!
’n Wawielweb-spinnekop sit óf in die middel van die web óf in sy nessie aan die een kant van die web sy prooi en inwag. Dis die trillings van die webdrade wat die spinnekop op ’n gevange slagoffer laat toeslaan, want sy oë is maar swak. Die meeste wiel-spinners sal die prooi daarna in ’n doodskleed toespin.
’n Band van sydraadjies word met die kloutjies en seta aan die agterpote uit die spinorgaan uitgekam en vinnig om die slagoffer gedraai. Wanneer die slagoffer nie meer beweeg nie, kan die fees begin. Die spinnekop suig onmeedoënd sy liggaamsappe uit totdat net die droë dop oorbly.
Die web speel ook ’n rol in die webspinners se liefdeslewe. Die mannetjies tokkel aan die speekdrade of skud die web om die wyfie se aandag te trek—soos wafferse troebadoere wat op die harp speel om ook hul geliefdes se hartsnare te roer.
HIERDIE soort spin slegs ’n stukkie van ’n wielweb in die vorm van ’n driehoek of ’n segment van ’n sirkel (REGS). Die spinnekop hou die draad aan die een hoek met die pote vas. Sodra ’n insek in hierdie driehoekige valstrikkie vasvlieg, los die spinnekop die draad. Die web skiet dan terug en die insek raak daarin verstrik.
Só is spinnekoppe se webbe dan vir hulle die heelal wat hulle self geskep het. Hier weet hulle om te onderskei tussen die trillings van ’n blaar in die wind of die geskarrel van ’n sprinkaan, vlieg of kewer. Maar daarbuite bestaan niks vir hulle nie—nie ek of jy nie, nie TV-antennes, motors of huise nie, beslis nie die internet of rekenaars nie. Trouens, die hele aarde is totaal buite hul begripsvermoë in hul eng en beperkte mikro-kosmos.
Benewens daardie vier pare pote—pleks van drie soos by insekte—is die afsonderlike kop en bors (toraks), soos ’n mens dit by die insekte aantref, by hierdie spinnekopagtiges tot een struktuur versmelt.
By die spinnekoppe self is daar nagenoeg 40.000 bekende spesies. Almal het gifkliere, buiten dié van die familie Uloboridae. Baie min soorte is egter gevaarlik vir die mens, hoewel daar ’n handjievol spesies is waarvoor ons in Suid-Afrika moet lig loop. Veral met die knopiespinnekop word nie gespeel nie, hoewel ’n mens darem moet byvoeg dat niemand nog hier, sover bekend, in die afgelope veertig, vyftig jaar van ’n knopie se byt dood is nie.
BO: ’n Gediertetjie erger as jou ergste nagmerrie... maar moet darem nie die rooi roman net op sy harige baadjie takseer nie! Hy’s ’n besonder interessante paaiboelie, maar onskadelik, want hulle het geen gifkliere nie.
Ma-spinnekoppe laat gewoonlik nie hul eiers sommer net aan die wind en weer en die ongenade van allerhande roofvyande oor nie. In die reël word die eiers ten minste sorgvuldig in ’n sogenaamde eiersakkie van sy bewaar.
Die hoeveelhede eiers wat gelê word, verskil ook baie na gelang van die spesie. Só deponeer die wyfies van party soorte net twee eiertjies op ’n keer, ander van 30 tot 35 in ’n jaar en nog ander tot 600 of selfs 800 eiers.
Die ma’s van die meeste soorte “vergeet” doodeenvoudig van hul eiersakkie nadat hulle dit gespin het, soos tuinspinnekoppe en ander webspinners wat die sakkie sorgeloos êrens naby hul webbe sal ophang en hulle daarna glad nie weer aan hul ontwikkelende kroos sal steur nie. Tog is daar sekere spinnekoppe wat heeltyd oor hul eiersakkie waak of dit selfs gedurig met hulle saamdra.
Klein spinnekoppies kruip meestal op eie houtjie uit die eiersakkie nadat die eiers uitgebroei het, hoewel die ma’s van party soorte ’n baie gewillige poot bysit en hul kleingoed help ontsnap deur die sakkie stukkend te skeur.
Die wyfies van die wolfspinnekoppe gaan selfs ’n trappie verder. Die ma laat haar kleintjies toe om op haar rug te klim waarna sy hulle ’n hele tyd lank sal rondabba totdat hulle spreekwoordelik op hul eie pootjies kan staan. Wanneer die ma water drink, klim die kleintjies af om ook hul dors te les, maar dan klouter hulle weer vinnig op mamma se rug.
Vertel vir die rekenaar watter van die items hierbo pas by die beskrywings hieronder—en kyk dan hoe vaar jy met jou antwoorde!