Onderwys – veel meer as ŉ halfdagwerkieFoto: Homeyesterday.com Onderwysers moet deesdae nie net meer oor uitstekende vakkennis beskik nie, hulle moet ook kultureel sensitief, polities intelligent en sosiaal buigsaam wees. Dit is omdat die skoolterrein ŉ mikrokosmos van die Suid-Afrikaanse samelewing is, ŉ smeltkroes van huishoudings waar verskillende verwysings en denkraamwerke bymekaarkom – en die onderwyser is dikwels die weerligafleier wat in die middel hiervan staan. “Onderwys is deesdae ŉ moeilike beroep, en ŉ skool die plek waar botsende standpunte en verskillende menings versoen moet word,” sê Chris Klopper, die hoof van die Suid-Afrikaanse Onderwysersunie (SAOU). Wêreldonderwysersdag word jaarliks internasionaal op 5 Oktober gevier, maar plaaslik word dit op die tweede Vrydag in Oktober gehou omdat die dag gewoonlik in ŉ skoolvakansie val. Vanjaar se tema vir dié dag is “Vrye onderrig, toegeruste onderwysers” met die fokus op institusionele outonomie en akademiese vryheid van onderwysers. Kloppers reken die tema, wat deur Education International vasgestel is, is ook plaaslik relevant omdat onderwysers hier, maar ook wêreldwyd, toenemend onder druk van regerings en verskillende gemeenskappe kom. Die organisasie verteenwoordig sowat 34 miljoen onderwysers en die SAOU behoort ook aan hulle. “Dink maar net plaaslik hoe iets op sosiale media verkeerd kan loop; elke kind het ŉ selfoon in die hand en tree soos die paparazzi op. Boonop word die Suid-Afrikaanse gemeenskap al meer gewelddadig en die skool is maar net ŉ toonbeeld van die gemeenskap,” sê Kloppers. Hy reken dit is die verklaring vir die groot getal gewelddadige en boelievoorvalle wat deesdae by skole gesien word. Hugo Vermeulen van Helpende Hand se skoleondersteuningsentrum glo die oorvol leerplan beperk onderwysers se akademiese vryheid, veral in openbare skole, en lê dikwels onderwysers se kreatiwiteit aan bande. “Tog kan ek jou verseker dat talle Afrikaanse skole te midde hiervan die leiers op die gebied van innovering in die klaskamer is,” het hy bygevoeg. Argieffoto. Te midde van talle uitdagings presteer die onderwyssektor in Suid-Afrika eintlik steeds betreklik goed, en dit is veral Afrikaanse onderwysers en skole wat as die room van die plaaslike onderwysstelsel beskou word. Carien Bloem, projekkoördineerder vir onderwys by die burgerregte-organisasie AfriForum, sê Afrikaanse onderwysers is veral bekend vir hul absolute toewyding tot hul vak en leerders. “Hierdie onderwysers is roepinggedrewe en lojaal.” “Ek kan nou vir jou sê ŉ onderwyser van goeie gehalte het nie net ŉ goeie kwalifikasie nie, maar beskik eintlik oor ŉ reeks eienskappe wat hom of haar goed maak. Dit is ŉ kwessie van ŉ werklike besorgdheid vir kinders se wel en wee. Ek kan vir jou talle stories van onderwysers vertel wat baie verder gaan om kinders te help as wat van hulle in enige werkskontrak verwag word,” sê Kloppers. Hy meen ook dit is ŉ saak wat deurlopend moet plaasvind. “Dit is wat die grootste verskil maak – daardie volgehoue pligsbesef van ŉ onderwyser, en jy kry dié soort onderwysers in die stede, op die platteland, in ryk en arm skole.” Argieffoto. Kloppers sê dat hierdie voorbeelde van uitnemende onderwysers egter nie altyd op hul eie sal kan bly funksioneer nie. Dit is ook tans een van die grootste uitdagings in die onderwysstelsel: om alle Suid-Afrikaanse skole op te trek na die hoogste gemene deler. Bloem glo ook onderwysers se frustrasies word vererger deur swak dissipline van leerders, oorvol klasse, ŉ tekort aan leermateriaal en hulpmiddels terwyl veiligheid by skole en werksekuriteit toenemend ook kwessies by skole word. “Ek glo egter hierdie uitdagings sal wel baie minder van ŉ probleem wees as die groot aantal disfunksionele skole in Suid-Afrika opgehef word,” het Bloem bygevoeg. Hannie Viljoen van GeRat, ŉ organisasie van Helpende Hand wat Afrikaans-onderwysers (Huistaal) ondersteun, sê die groot hoeveelheid administrasie lê ook swaar op die skouers van pligsgetroue onderwysers. “Onderwysersunies en -vakverenigings moet krities hieroor besin en kyk na noodsaaklike administratiewe take teenoor rompslomp, en indien nodig, dit met die onderwysdepartement namens onderwysers opneem.” Sy het ook haar kommer uitgespreek oor die deursnee-ouderdom van onderwysers wat tussen 45 en 50 jaar is. “Daar is steeds te min studente wat tot die onderwys toetree, veral in skaars vakke.” Foto: Pixabay.com Onderwyskenners het dit egter eens ŉ onderwyser het die geleentheid om elke dag ŉ verskil in ŉ kind se lewe te maak en hul invloed strek dikwels veel wyer as net die onmiddellike skoolomgewing. Dit wat hulle doen, raak ook ouers en die gemeenskappe waarin hulle werk. “Daar is ŉ ongelooflike waardering vir wat onderwysers doen, maar dit word dalk nie elke dag op ŉ tasbare wyse erken nie. Tog, oral waar ek kom, hoor ek hoe mense sê hoe dankbaar hulle is dat onderwysvlakke steeds goed is en onderwysers steeds vir hul kinders omgee. “Onderwysers moet hulself beskerm en nie aan die afbrekende gesprekke deelneem nie. Onthou, julle staan nie alleen in hierdie werk nie, daar is talle mense wat altyd bereid is om hand uit te steek en julle met die taak te help,” het Kloppers gesê. Maroela Media het lesers en onderwyskenners gevra watter onderwyser hulle altyd sal onthou: