• Eerstens was daar dikwels 'n verwarring oor en oorvleueling van die rolle van kerk en staat. Dit lei dan dikwels tot iets van 'n gelykstelling van kerk en nasie - soos in die stelling: "die Afrikaners is 'n Christenvolk."
• Daarenteen kry jy in die geskiedenis soms 'n radikale skeiding tussen die staat en die kerk, wat tot 'n groot mate neerkom op 'n skeiding tussen die staat en God. Hiervolgens het Christene niks met politiek te doen nie (piëtisme) en die staat heers outonoom met sy gesag gebaseer op die wil van die volk - die vox populi. Dit hang gewoonlik saam met humanistiese sekularisme.
 Alle voor-Christelike gemeenskappe was sakraal van aard. Dit is wanneer 'n volk saamgebind word deur 'n gemeenskaplike religieuse lojaliteit wanneer almal toegewy is aan dieselfde godsdiens.
• Ook die Ou Testamentiese verbondsvolk was so 'n monolitiese, sakrale gemeenskap. Wat die godsdiens betref, was daar geen sprake van 'n vrye keuse nie. Dis waarom die Jode van Jesus se dag nie vrede daarmee kon maak om belasting aan die Romeinse keiser te betaal nie. Toe hulle Jesus in 'n strik wou lei, het hulle hom gevra of Hy dink dis geoorloof om dit te doen (Mt 22:15-22). Die Here se antwoord is vol betekenis: "Gee dan aan die keiser wat aan die keiser behoort, en aan God wat aan God behoort." Die implikasie is duidelik: hier is twee afsonderlike lewensfere wat mens uitmekaar moet hou; trouens, jy moenie dit laat vervloei nie. Die Nuwe Testament, in die besonder die Here Jesus, het dus 'n radikaal nuwe idee in die wêreld van destyds ingedra. Wat vandag vir ons voor die hand liggend en alledaags is, was tóé rewolusionêr. Niemand het ooit vantevore godsdiens en regering só van mekaar geskei nie.
 Sonder dat die Nuwe Testament enigsins legitimiteit verleen aan enige nie-Christelike godsdiens, aanvaar dit die féít van 'n verskeidenheid van godsdienste in 'n gevalle wêreld. Dit aanvaar dat die gemeenskap 'n samestelling van verskillende belangegroepe en lewensfere is. Dit aanvaar dat die samelewing nie homogeen is nie, maar heterogeen. Dit aanvaar die feit dat almal nie in dieselfde tempel aanbid nie. Wat die Nuwe Testament betref, kan twee mense rustig en in vrede op die markplein met mekaar handel
• Die Nuwe Testament voer dus iets radikaals nuut in die wêreld van destyds in: die aanvaarding van 'n gemeenskap waarin keuse ingebou is. Die voor-Christelike wêreld was voor die voet amper keuseloos.
~ In die gelykenis van die onkruid tussen die koring (Mt 13:2430) groei die koring tot en met die oesdag sy aan sy met die onkruid.
~ Die skeidslyne in die saamgestelde samelewing loop regdeur gesinne en families: "Ek het gekom om tweedrag te bring tussen 'n man en sy vader en tussen 'n dogter en haar moeder, tussen 'n skoondogter en haar skoonmoeder; ja, 'n man se huismense sal sy vyande wees" (Mt 10:35-36).
• Waarlik, die Here Jesus het gekom om 'n nuwe mensheid middein die ou mensheid te skep vreemdelinge, bywoners en pelgrims in hierdie wêreld.
• Die vroeë kerk het dit verstaan. Diognetus skryf: "Hulle bewoon die land van hulle geboorte, maar as bywoners en reisigers; hulle neem aan alles as burgers deel, maar beleef dit tog soos besoekers. Elke vreemde land is vir hulle soos 'n vaderland, en elke vaderland soos 'n vreemde land. Hulle woon op aarde, maar hulle burgerskap is in die hemel."
• Die idee agter al die godsdienste wat vanuit die mens ontwikkel, is do ut des: ek gee sodat jy sal gee. Mens dien dus die gode sodat hulle na jou kan omsien. Nou volg dit noodwendig: godsdienstige afvalligheid vertoorn die gode en lei gevolglik tot straf. Katastrofes beteken daarom dat die gode kwaad is. Volgens die Romeine het die Christene - "ateïste" deur hulle genoem - die gode uitgedaag.
 Ongelukkig het sommige naïewe Christenleiers hierin 'n geleentheid gesien - sonder om die Here Jesus se woorde in ag te neem, "My koninkryk is nie van hierdie wêreld nie." Wat hulle betref, sou dit 'n wonderlike koninkryksdeurbraak wees as die Romeinse Ryk húlle geloof aanneem. Reeds in 250 n.C. het Origines voorbrand hiervoor begin maak: "As die hele Romeinse Ryk sou verenig in aanbidding van die ware God, sal Hý vir hulle veg." Christelike sakralisme het sy lelike kop begin optel!
 En inderdaad het Christelike sakralisme (as daar so iets kan wees) in die tyd van keiser Konstantyn 'n werklikheid geword.
• As Konstantyn (274-337) keiser word, erf hy groot probleme. Die Ryk was besig om uit mekaar uit te val. Maar dan kry hy sy baie bekende visioen: 'n kruis in die wolke. En volgens hom hoor hy hierdie woorde: In hoc signo vinces (Oorwin in hierdie teken!). Hy het duidelik min van die evangelie verstaan, aangesien hierdie sogenaamde visioen 'n radikaal onbybelse betekenis in die kruis inlees.
• Konstantyn het homself wysgemaak dat die evangelie die kuur is wat die Ryk sou red. Daarvoor was dit egter nodig dat die ganse bevolking die evangelie aanneem almal moes in die kerk wees. Religieuse konsensus was die antwoord.
• Teen die einde van die vierde eeu sou die Christelike geloof onder Theodosius I die enigste wettige godsdiens van die ryk word - tipies van 'n sakralistiese stelsel.
• Ware Christene, wat geweet het waaroor dit regtig gaan, kon die nuwe bedeling hoegenaamd nie aanvaar nie. En so het die Donatisme ontstaan. Dit was 'n protesbeweging teen die huwelik tussen staat en kerk, asook die tragiese vervlakking wat as gevolg daarvan binne die institusionele kerk ontstaan het.
• Die Corpus Christianumstandpunt het gedink in terme van 'n liggaam van Christelikes - 'n Christelike samelewing, met 'n kerk wat almal voor die voet insluit. Dit was die standpunt van die owerhede en die staatskerk van destyds.
 'n Duisend jaar later sou die eerste Reformatore gekonfronteer word met die sakralisme wat steeds in Europa die botoon gevoer het.
• Die staat het egter onmiddellik met 'n ysterhand ingegryp. Só maklik sou hy nie sy greep op die volk afstaan nie. Want die owerhede het geweet dat jy 'n samelewing beheer as jy sy godsdienstige sentimente beheer. En hierdie beheer sou spoedig uit hulle hande glip as die belydenisdoop weer algemene praktyk sou word. 'n Groot meerderheid van die samelewing sou hulle immers nie laat doop nie, en hulleself gevolglik nie as gelowiges en deel van die kerk ag nie. Voorts het die owerhede geweet dat jy een groot instituut - die staatskerk - kan beheer, maar dat dit onmoontlik word in die geval van 'n groot verskeidenheid kleiner groepe wat hulle in afsonderlike en onafhanklike gemeentes bevind. Voeg daarby dat sulke gelowiges anders as die massas in die volkskerk wat skaapagtig agter hulle leiers aanstap - as 'n reël mense van oortuiging is wat dinge verstaan en vir hulleself dink, en jy begryp waarom destyds se staatsowerhede die belydenisdoop met die swaard vervolg het.
Hier het ons die historiese redes vir die hardnekkige vashou aan die kinderdoop tot vandag toe - 'n praktyk wat net eenvoudig nie die toets van 'n nugtere Skrifondersoek kan slaag nie. En hier is die historiese redes vir die sakralisme wat vir soveel jare die Afrikaner se denke oorheers het, en verantwoordelik was vir soveel ellende in die Afrikanerpolitiek. En hier is die historiese redes vir baie van die (onnodige) wroeginge waardeur talle Afrikaner-Christene sedert 1994 gaan. Laat ons onthou dat wat Christene tans in ons land ervaar, tipies is van die vreemdelingskap wat die ware kerk deur die eeue en orals ter wêreld ervaar. Trouens, dit gaan met ons nog baie, baie goed. Hierdie historiese agtergrond help om die uiters belangrike implikasies van Rm 13 des te beter te begryp.
 God is die oorsprong van alle menslike gesag. Dit geld vir seker ook vir staatsgesag. Hierdie stelling in Rm 13 is hoogs betekenisvol, veral as mens in ag neem vir wie dit geskryf is. Die Romeinse Christene was onder die hiel van 'n goddelose en heidense regering wat deur gewelddadige verowering en onderwerping aan bewind gekom en gebly het, en diktatoriaal sy onderdane op hulle plek gehou het. Die owerhede was korrup, en het almal vervolg wat van hulle verskil het - in die besonder die gemeente van Christus.
regering onder wie ons ons bevind de jure, oftewel wettig is nie. Die Bybel praat van alle de facto regerings, diegene wat op 'n gegewe moment aan die stuur van sake is. Beteken dit dat Christene 'n klomp ruggraatlose papperds moet wees wat maar passief alles aanvaar wat oor hulle kom? Inteendeel! Dit gaan hier daaroor dat Christene weet dat die koninkryk waaraan hulle behoort nie van hierdie wêreld is nie, en dat die uitlewing van hulle roeping hier op aarde grootliks onafhanklik is van wie op 'n gegewe moment op die wêreldse troon sit. Die Here gebruik wie Hy wil om die gevalle mensheid in bedwang te hou en te stuur soos Hy wil. En Sy gemeente gaan onverstoord voort met die uitdra van die evangelie, ongeag wie regeer.
• Hieruit moet ons nie aflei dat Christene hoegenaamd nie by politiek betrokke behoort te raak nie. Nee, die Here het orals getuies en instrumente, en Hy lei gewis van Sy kinders om ook dáár hulle lig te laat skyn. Wat wel waar is, is dat 'n Christen twee maal sal dink voor hy hom in die politiek begewe. Dit is per slot van rekening 'n uiters gevaarlike omgewing vir die gelowige, en 'n lewe van dissipelskap kan daar baie, baie moeilik en ingewikkeld wees. Dit is baie betekenisvol dat die vroeë Baptiste, wat baie swaar gekry het onder die hiel van die owerhede, ronduit bely dat dit in orde is vir 'n Christen om 'n "magistraat" te wees 'n term wat alle politieke ampte gedek het (1689 Baptistebelydenis, h.24.2).
2. Die taak van 'n regering is om behoorlike orde te handhaaf binne sy verantwoordelikheidsfeer (Rm 13:3, 4, 6). Elke ingestelde outoriteit het sy eie gesagsfeer. Dáár is hy verantwoordelik, nie wyer nie. Gesag en toerekeningsvatbaarheid loop altyd hand aan hand, en noodwendig kan niemand aanspreeklik gehou word vir dit wat buite sy grense gebeur nie. Dit geld orals, of dit nou die werksplek is, of die gesin, of die gemeente, of die owerheid. Die owerheid moet sosiale en burgerlike geregtigheid, vrede en orde handhaaf. Hierdie taak het twee kante. Positief moet dit wat sosiaal en burgerlik goed en reg is, bevorder en verdedig word. Negatief moet ongeregtigheid, misdaad en geweld bekamp word. In Rm 13 is daar 'n sterker beklemtoning van die negatiewe. Terwyl 'n regering vryheid en lewensruimte vir sy burgers moet verseker, doen hy dit grootliks deur die kragte van selfvernietiging en wanorde in 'n gevalle wêreld te bedwing. Dit is dus in Sy algemene genade dat God regerings instel. Soos wat regerings hulle opdrag uitvoer, skep hulle 'n konteks waarbinne die raadsplan van God sy loop kan hê - stel hulle 'n kanaal daar waarin die koms van die koninkryk kan vloei (1Tm 2:1-2). Uiteraard het 'n regering baie geld
3. Die mag van die swaard word aan regerings verleen om hulle in staat te stel om goeie orde te handhaaf (Rm 13:4) Elke staat het die fundamentele, Godgegewe reg om dwang te gebruik. Die Here weet dat regerings hulle taak in 'n sondegevalle wêreld moet uitvoer. Die voorwaarde vir goeie orde in 'n samelewing is onderlinge respek en konsiderasie, maar die gevalle mens is ongeneeslik selfsugtig. Helaas, in die geval van baie mense is méér dus nodig as opvoeding en suggestie. 'n Ferm en sterk hand van afdwinging is noodsaaklik. Wanneer nodig, kan die staat se mag van dwang tot uiterste maatreëls strek. Die "swaard" in v.4 is meer as 'n simbool van gesag; dit dui op die mag van lewe en dood. Die algemene manier destyds om die doodstraf te voltrek, was onthoofding met 'n swaard (só het die skrywer van Rm 13 ook uiteindelik gesterf!).
4. Dit is God se opdrag dat alle mense hulle moet onderwerp aan die owerhede wat oor hulle gestel is (Rm 13: 1, 5b). Die woord "onderwerp" (1) impliseer dat die verantwoordelikheid vir 'n ordelike samelewing in die eerste instansie by elke individuele burger lê - en wel daarin dat hy "homself onder die owerheid plaas" (Gr. letterlik). Christene neem hierdie roeping uiteraard ernstig op. As 'n Christen homself, sover dit enigsins moontlik is, aan selfs 'n heidense owerheid onderwerp, impliseer dit ten minste twee dinge: Eerstens sê dit dat hy 'n respek het vir God se instelling. As sodanig bring hy hulde aan die groot en soewereine Wetgewer. Tweedens lewer dit 'n getuienis teenoor hierdie wêreld met sy wetteloosheid en gevallenheid. Dit beteken nie dat 'n Christen se gehoorsaamheid aan die owerheid ongekwalifiseerd is nie. Soos alle menslike gesag, is ook hierdie gesag relatief. Daar is bepaalde grense wat regerings nie mag oorsteek nie. Wanneer is burgerlike ongehoorsaamheid geregverdig? As die regering iets beveel wat God in Sy Woord verbied; en as hy iets verbied wat God in Sy Woord beveel. (Hd 4:19; 5:29, 40-42). Die Bybelse aksent is egter op onderwerping, eerder as op die reg tot ongehoorsaamheid. Daarom moet ons gesindheid teenoor die owerhede nie net passief wees nie, maar ook aktief: Ons word beveel om vir hulle te bid (1Tm 2:1-2).
3. Beide instellings het van God 'n swaard ontvang om sy taak te verrig. Die staat het 'n swaard van staal; die kerk die swaard van die Gees. En nooit, nooit, mag hierdie twee swaarde omgeruil word nie. Die gevalle mens verstaan bloedweinig van die swaard van die Gees (1Kor 2:6-16). En elke keer as die kerk die swaard van staal opneem, is dit grootliks tot oneer van God. In elk geval kan geen uiterlike dwang 'n ware Christen voortbring nie. Die swaard van staal kan oor 'n mens se liggaam heers, nooit oor sy gees nie. Aanbidding, om vir God aanneemlik te wees, moet uit die mens se hart kom. Gedwonge verering sal Hom tot in ewigheid nie behaag nie. Meer nog, die kerk verloor sy essensie - hy raak tewens antagonisties daarteen - as sy voorskrifte tot wette verhef word vir hulle wat net gebore en nie ook wedergebore is nie. Slegs die Gees van God kan die mens se hart verander en beheer en Hy doen dit deur die Woord van God. En die staat moet dit respekteer. Daarom mag die regering mense se gewetens en godsdiensbeoefening nooit probeer beheer nie - ongeag hoe verwronge en vals dit ook al mag wees.
4. Die ware kerk het geen behoefte aan 'n vennootskap met die staat nie; hy vermy dit trouens soos die dood self. Die skeiding tussen kerk en staat is 'n nie-onderhandelbare beginsel. Sekerlik sal die kerk nooit vervolging soek nie, maar eerder as om kompromieë aan te gaan wat hierdie beginsel betref, sal hy vervolging in die gesig staar. Laat ons onthou, die geskiedenis toon keer op keer dat die kerk, soos 'n wingerdstok onder 'n snoeiskêr, onder vervolging gedy - onaangenaam en pynlik soos dit mag wees. Dit beteken dat die staat se vyandskap die gemeente van Christus nooit in die diepste sin van die woord kan bedreig nie. Dit kan bloot die konteks verander waarin sy haar roeping moet vervul.
5. Tog leer die Skrif nie dat die staat en die kerk niks met mekaar te doen het nie. Die kerk skep nie kultuur nie, maar dit beïnvloed kultuur - en politiek is 'n belangrike deel van 'n samelewing se kultuur. Waar die evangelie ook al verkondig word, daar raak die samelewing gemeng, bestaande uit diegene in Christus en diegene in Adam. Daarom kan daar nie iets soos 'n Christelike kultuur wees nie (as kultuur dan die erfenis van 'n samelewing in sy geheel is). Daar kan slegs 'n kultuur wees wat tot 'n meerdere of mindere mate deur die evangelie beïnvloed is. Nooit plaas die Nuwe Testament 'n sogenaamde Christelike kultuur teenoor 'n heidense kultuur nie. Dit leer dat die kerk en sy evangelie 'n suurdeeg is in welke kultuur dit ook al teenwoordig mag wees. Die Skrif is doodtevrede om die Christen se stem bloot by al die ander stemme in die kultuurkoor te plaas. Hieruit volg dat die kerk die evangelie positief moet verkondig, en uiters versigtig moet wees om as kerk enige politieke verklarings te maak. Waarskynlik is dit die heel beste as hy hom geheel en al daarvan weerhou. Nee, die kerk se spreke word gehoor in die stemme van sy lidmate, met hulle godvrugtige waardes en oortuigings - in hulle hoedanigheid as burgers van die staat.