Centurion-grondeis: ‘Los ons grond uit’Burnie Nawn van die ReTHro-inwonersvereniging het ook tydens dié vergadering met inwoners gepraat. Foto: Verskaf. Meer as 500 inwoners van Centurion het Dinsdagaand by Leriba Lodge vergader om aan AfriForum ŉ formele mandaat te gee om ŉ residensiële grondeis teen te staan, wat oor talle woonbuurt in dié voorstad van Pretoria strek. Maroela Media het vroeër berig oor die grondeis wat in Junie 2018 in die Staatskoerant gepubliseer is, wat ongeveer 4 000 hektaar se eiendom raak en nagenoeg 2 000 huisgesinne betrek. Die Grondeiskommissie het van die inwoners op ŉ vergadering in Desember laat weet dat 39 lede van die Mahlangu-familie ŉ eis in Desember 1998 ingestel het. Die eis is nagevors en 20 jaar later in Junie 2018 in die Staatskoerant gepubliseer. Die betrokke grond is in dié tyd ontwikkel. Eiendomme in Rooihuiskraal-uitbreiding 9, 10, 17, 19 en 20, ŉ gedeelte van Olievenhoutbosch, The Reeds-uitbreiding 5, 10 en 49, Zwartkop-uitbreiding 8, Highveld-uitbreiding 68, Heuweloord-uitbreiding 2 en 6, Celtisdal en Midstream word deur die eis geraak. Die grond waarop die Danie Joubert-deurpad gebou is, is ook by die grondeis ingesluit. AfriForum het ŉ dertienpuntplan tydens die vergadering bekendgestel en sal verskeie ander aksies van stapel stuur om die gemeenskap te ondersteun in sy stryd om die grondeis teen te staan. Dit sluit ook in om regshulp in te win om hierdie eis te beveg. Marnus Kamfer, regs- en risikobestuurder vir gemeenskapsveiligheid by AfriForum, het ook die vergadering bygewoon. Hy het bevestig dat AfriForum en ReTHro nou gaan saamwerk om die grondeis teen te staan. “Die sperdatum waarteen voorleggings teen die grondeis ingedien moes word, is nou tot 18 April uitgestel. AfriForum het antropoloë en geskiedkundiges aangestel om die meriete van die eis na te vors. Indien ons voel ons het steeds nie genoeg tyd om die nodige verslae saam te stel nie, sal ons vir ŉ verdere verlenging van die sperdatum vra. Volle en nadere besonderhede rakende die eis is ook versoek.” Willie Spies, AfriForum se regsverteenwoordiger van Hurter Spies Ing, het inwoners oor van die regsaspekte toegespreek. Foto: Verskaf. Gina Britz, ondervoorsitter van ReTHro, die inwonersvereniging van The Reeds, Thatchfield en Rooihuiskraal, het gesê daar was ŉ gevoel van optimisme by die vergadering. “Ek dink inwoners voel nou daar kan darem iets gedoen word en hulle is gereed om die werk te doen om die grondeis teen te staan. “Daar hang egter steeds ŉ wolk oor die inwoners. Die grootste vraag op almal se lippe is hoe lank hierdie hele proses gaan neem.” Britz het gesê ŉ handjievol van die inwoners het reeds ŉ e-pos van die kommissie gekry, met ŉ amptelike kennisgewing dat daar nou ŉ grondeis teen hul eiendom ingestel is. “In die e-pos staan daar dat die eienaar nie die eiendom mag verkoop, uithuur of aanbou sonder om die kommissie skriftelik daarvan in kennis te stel nie. “Dit maak my effens onrustig. Verder het ons gehoor as ŉ mens nie persoonlik die eis teenstaan nie, beskou die kommissie dit as instemming met betrekking tot die grondeis.” Britz sê as die 1994-wetgewing alleenlik vir die grondeis gebruik word, behoort die eis net tussen die eisers en staat te wees. “Dit het dan niks met die huiseienaars te doen nie, maar in die heersende politieke klimaat, is ons versigtig om beloftes te maak. Ons moet alles doen om die grondeis teen te staan.” Britz sê die vereniging het hul kaarte verder verfyn om te bepaal watter inwoners word presies deur die grondeis geraak. “In die proses het die teenstrydighede in die inligting wat die kommissie aan ons verskaf het oor die eis, ook weer duidelik geword, maar in hierdie stadium sê ek vir inwoners of hul eiendom deur die eis geraak word – óf dit nou in die blokke op die lugkaartfoto’s verskyn óf op die lys van erwe genoem.” Honderde inwoners van Centurion daag by Leriba Lodge op vir ‘n vergadering oor ‘n grondeis wat in die voorstad van Pretoria ingestel is. Foto: Verskaf. Kallie Kriel, uitvoerende hoof van AfriForum, sê dié organisasie het tot die saak toegetree omdat honderde eiendomseienaars, wat hard gewerk het vir wat hulle het, se eiendomsreg deur ŉ grondeis sonder meriete bedreig word. “Politici het onrealistiese verwagtinge oor grond by hul ondersteuners geskep en AfriForum gaan beslis nie terugstaan en toekyk hoe wettige grondeienaars die prys hiervoor betaal nie. Ons sal hierdie ongegronde grondeis met alle meganismes tot ons beskikking teenstaan.” Maroela Media het die Grondeiskommissie van Gauteng vir kommentaar genader, maar teen die plasing van die berig nog nie enige terugvoering op die navrae ontvang nie.