Plooysburg – Noord-Kaapland Sinode
Die gemeente Douglas is in 1897 uit gedeeltes van die uitgestrekte gemeentes van Griekwastad, Kimberley, Dutoitspan (Beaconsfield) en Hopetown gevorm.
Ds. AP Kriel van Dutoitspan het in die beginjare eredienste onder bokseile te Plooysburg gehou. Reeds ongeveer in 1882 is ’n vergadering gehou om planne te beraam om ’n noodkerk op te rig. Die vermoede bestaan dat die gebou in 1883 voltooi is. Die gebou het ’n grondvloer gehad wat weekliks vars met mis gesmeer is. Die kerkgangers moes aanvanklik self sitplekke voorsien.
Die grond waarop die gebou opgerig is, het nie deur ’n skenking of aankope in besit van die gemeente gekom nie, maar is blykbaar slegs deur die destydse eienaar van die plaas, CW du Plooy, goedgunstig vir die betrokke doel afgebaken en beskikbaar gestel. Mnr. HF Möller het die grond in 1905 by Du Plooy gekoop en dit op 19 Oktober 1911 aan die kerk geskenk, maar met ’n serwituut.
In 1882 het die ring van Colesberg, waaronder die gebied geressorteer het, ’n lyn vasgestel tussen die wyk Plooysburg en die gemeente Dutoitspan en vroeg reeds was daar al sprake van “’n gemeente binne ’n gemeente”. Uit die gegewens wat van die tyd beskikbaar is, het dit egter duidelik geblyk dat die gemeente lank voor sy kerkregtelike totstandkoming reeds as gemeente fuksioneer het.
Op 7 Februarie 1920 word die Ned. Geref. Gemeente Plooysburg gestig, ’n eerste gemeente wat van Douglas afstig. Die geweldige werklas van die leraar word hiermee verlig, omdat die gemeente verklein, maar dit bring ook geweldige finansiële offers mee.
Die traporreltjie wat vandag nog kan speel, is in 1924 vir £85 gekoop. Die huidige orrel is tydens die fees van die 50 jarige bestaan van die gemeente in 1970 geïnstalleer en in gebruik geneem.
Die gemeente se naam was aanvanklik Duplooysburg, maar op 12 April 1983 het die kerkraad besluit om die naam van die gemeente na Plooysburg te verander.
Die eerste leraar, ds. JHP van Rooyen, is op 21 Julie 1923 bevestig. Die tweede leraar, ds. JN Geldenhuys, is in September 1925 bevestig.
Plooysburg se mense het van vroeg af die begeerte gekoester om Plooysburg as dorp te verklaar. Dié probleem was egter dié serwituut wat bepaal het dat Plooysburg se grond die eiendom van die gemeente moet bly. Die kerkraad het reeds in 1913 met ’n stryd begin om die serwituut opgehef te kry en dit het tot 20 Julie 1943 geduur toe die serwituut deur ’n hofbevel opgehef is.
Geen gras is onder die voete laat groei nie en reeds op 2 Desember 1994 is aansoek gedoen om Plooysburg as dorp verklaar te kry. Op 4 Augustus 1945 is ’n kaart en transport van die dorpsplan voorgelê. Nadat die eerste struikelblok oorkom is, nl. die opheffing van die serwituut, duik daar ’n baie groter probleem op! Die probleem: die kerkraad moet 200 gelling water per dag per woonerf waarborg voordat toestemming verleen kan word! So maklik is egter nie tou opgegooi nie en in ongeveer 1957 het die Staat, op aandrang van die destydse leraar, ds. AC van Wyk, ’n hidrologiese opname gemaak om die watervoorraad te bepaal. “Daaruit het onder andere geblyk dat van die 117 boorgate slegs 5 water gelewer het. Daarmee was die saak dan ook af…? Maar, wie weet dalk het die Here dit tog bestem dat die onmoontlike eendag tog sal gebeur. In 1976 het die koop van grond op Plooysburg, dit wil sê erwe, ter sprake gekom. Volgens dorpsordonnansies moet ’n dorp eers gestig word voordat erwe verkoop mag word. Al oplossing dus is WATER”.
NG Gemeente Plooysburg – Ons kerk – 100 jaar – 1883-1983
Van der Merwe, G. 1997. Genade waar die groot riviere vloei – Ned. Geref. Gemeente Douglas 1897-1997