Versindaba J M Coetzee Archives : Versindaba
Andries Bezuidenhout. Hul laaste dae in Johannesburg, skets 5d
die plakkate is teen die vensters, 'n ballon dryf in die lug
ek loop deur die strate van Oudtshoorn, ek soek na Breyten Breytenbach
'n Vriendin van hom vertel dat Antjie Krog dinge lekker by die Goethe-instituut opgeklits het deur te sê dat Engelse Suid-Afrikaners die hele De la Rey-fenomeen verkeerd gelees het, omdat hulle 'n behoefte het om Afrikaners as agterlik en regs voor te stel. Die Sunday Times publiseer 'n verkorte weergawe van die toespraak. Hy lees dit en stem gedeeltelik saam. Hy besef egter daar's 'n verskil tussen wat musikante met hul musiek bedoel en hoe gehore dit opneem. Hy dink ook aan die gemengde boodskappe (benewens die gemengde metafore in die lied) wat die kunstenaar uitgestuur het. Hy wonder, as hy 'n musikant was, of hy gemaklik daarmee sou wees as mense die ou Republiekvlag by sy konserte swaai. Wat sou Antjie Krog, as sy 'n musikant was, is daardie geval doen?
my Sarie Marais is in die wolke, dis nie van witblits nie – dis iets sterker
is daar 'n storm aan die broei? ek weet nie, want die wind waai nou nog sag
'n Vriend bel. Wil hoor of hy saam met hom na 'n Carl Becker uitstalling wil gaan kyk. Carl Becker is 'n skilder. Hy het ook die UDF se logo ontwerp. Die uitstalling gaan oor Pierneef. "Ag nee," sê hy, "ek hoop nie hy doen cheap tricks soos om op Pierneef se graf te dans of om etniese kitch oor sy skilderye te verf nie." Hoekom reageer hy so heftig? Dalk is hy moeg vir cheap tricks met die heilige koeie van Afrikanernasionalisme. Die punt is dat daardie koeie lank gelede reeds afgeslag is. Daar is niks snaaks daaraan om op 'n dooie koei se karkas te dans nie. Dis net grotesk.
Hy wonder oor die karakter John Coetzee in J.M. Coetzee se Summertime. Daar is 'n interessante gesprek tussen die fiktiewe outeur van die boek en een van die karakters oor John Coetzee se verhouding tot Afrika. Daar word verwys na die Wes-Kaap en dele van die Noord-Kaap wat nie werklik deel van Afrika is nie. Hy wonder weer oor J.M. Coetzee se essay oor Breyten Breytenbach se verhouding tot Afrikaans en die Kaap in Stranger Shores. Hoe dink ons dan oor Afrika noord van die Karoo? Is dit een plek? Lyk mense daar anders as mense van die Karoo? Toe hy deur Ghana gereis het, het hy besef daar is baie Afrikas. Ook Oos-Afrika. Swahili is 'n bastertaal, soos Afrikaans. Dit het egter 'n ander verhouding tot Afrika. Dalk is dit net mense wat in die Kaap woon wat aan Afrika as een plek dink – iets anderkant die Garieprivier, 'n vreesaanjaende plek.
Hoekom skryf hy in die derde persoon? Verbeel hy hom miskien hy's J.M. Coetzee?
Hy wonder of Antjie Krog dalk te lank in die Kaap woon.
Hy het Bok van Blerk die eerste keer in Nelspruit sien optree. Dit was by 'n kunsfees. Hy was toevallig op die feesterrein toe die vertoning begin. Dit was 'n bietjie na die aanvanklike bohaai. Daar was niemand wat die ou Republiekvlae gewaai het nie. Daar was twee jong mans, dalk nog seuns, wat pette met die ou vlag op hulle koppe gehad het. Hulle het gehuil met De la Rey, De la Rey… Hulle het so half verlore gelyk. Die meeste van die ander mense het maar hul gang gegaan. Worsrolle en spookasem gekoop.
Die Carl Becker-uitstalling was uitstekend. Geen cheap tricks nie. Hy het van Pierneef se bekendste landskaptonele gaan besoek en dit geverf soos dit vandag lyk. Ook hoe dit na alle kante toe lyk. 'n Wonderlike projek. Sommige van die landskappe het hy in Pierneefstyl geverf, met beelde wat toegevoeg is. Soos 'n Johannesburglandskap met mynhope en naakfigure. Maar dis sonder sarkasme gedoen. Eerder met ironie, selfs deernis.
ek loop deur die strate van Oudtshoorn, ek soek na Breyten Breytenbach.
Hoe voel dit om in 'n gehoor te wees waar mense die ou Republiekvlag waai? Voel die mense wat deel is daarvan dat hulle 'n nuwe identiteit vind en die verlede agterlaat? Miskien is daar iets wat hy nie heeltemal snap nie. Miskien het dit al die simboliek verloor. Dalk is dit net 'n half-patetiese gebaar, die laaste asem van 'n dooie koei. Hy wonder tog hoe die deursnit Duitser sal reageer as iemand 'n swastika by 'n musiekkonsert rondwaai. Dalk moet 'n mens eers iewers aankom voor jy na elders kan aanbeweeg. Noodwendig? Dit klink so moralisties, so tagtigs.
Liriek "Strate van Oudtshoorn" deur Albert (AD) de Vos. 2004. Wolfman. Klankopname, onafhanklik vrygestel. Die prente almal afbeeldings van Carl Becker se skilderye.
Tags: Breyten Breytenbach, De la Rey, J M Coetzee, Pierneef, Summertime
Posted in Uncategorized | Comments Off on Andries Bezuidenhout. Hul laaste dae in Johannesburg, skets 5d
Andries Bezuidenhout. Boek op baadjie takseer
Ek sien JM Coetzee se nuwe boek Summertime is reeds op die Bookerprys se "lang" kortlys. Mense in Nederland kan dit reeds lees, maar ons moet seker maar wag tot dit die rakke hier rond tref. (Blykbaar gebeur dit Maandag, 3 September). As 'n mens 'n boek dan nou so op die baadjie moet takseer, lyk die Nederlandse omslag vir my mooier, alhoewel die Engelse een ook nie te sleg daar uitsien nie.
Iemand van Coetzee se statuur hoef seker nie in boekwinkels te sit en boeke teken nie. Ek lees gisteraand 'n gedig deur 'n geïrriteerde Charles Bukowski, wat skryf oor sulke geleenthede in sy gedig "an easy way to die". Ek haal die einde van die gedig aan: