Deuteronomium 18 vertel dat daar 'n profeet soos Moses gaan kom, 'n profeet wat die woorde van God spreek en hoe mens so 'n profeet kan uitken van 'n profeet wat die woorde van 'n afgod spreek. Die tema word ook 1 Korintiërs 8, wat gaan oor die vraag oor die eet van vleis wat aan 'n afgod geoffer is, verder gevoer. Paulus reageer dat daar tog net een ware God is. In Markus 1 begin Jesus die mense leer en is hulle verbaas oor die gesag waarmee Hy praat, Hy bevestig sy gesag as die profeet van die enigste Here, deur bose geeste uit te dryf.
21Wanneer jy jou afvra: Hoe sal ek die woorde kan uitken wat die Here nie met die profeet gepraat het nie? 22moet jy weet: as 'n profeet iets in die Naam van die Here aankondig en dit kom nie uit nie en dit gebeur nie so nie, dan het die Here nie met die profeet gepraat nie. Dan het die profeet hom dit aangematig en hoef jy jou nie aan hom te steur nie."
29Toe die mense uit die sinagoge kom, het hulle saam met Jakobus en Johannes reguit na die huis van Simon en Andreas toe gegaan. 30Die skoonmoeder van Simon het daar met 'n hoë koors siek gelê, en hulle het Hom dadelik van haar vertel. 31Hy het na haar toe gegaan, haar hand gevat en haar regop gehelp. Toe het die koors haar verlaat, en sy het hulle bedien.
35Die môre vroeg, toe dit nog nag was, het Hy opgestaan en buitentoe gegaan na 'n eensame plek en daar gebid. 36Simon en dié wat by hom was, het Hom egter gesoek, 37en toe hulle Hom kry, sê hulle vir Hom: "Almal soek U."
40Daar kom toe 'n melaatse man na Hom toe wat smekend op sy knieë voor Hom neerval en vir Hom sê: "As U wil, kan U my gesond maak."
45Hy het egter gegaan en dit wyd en syd begin verkondig en dit oral geloop en vertel. Daarom kon Jesus nie meer openlik in 'n dorp kom nie en het Hy gewoonlik buite in die oop veld gebly. Tog het die mense van alle kante af na Hom toe gekom.
Toetrede: Psalm 111 verse 1 en 2
Votum: n.a.v. Ps. 111
Sonder aankondiging: Sing Psalm 111 Keervers
Lofsang: Lied 215 of F214 of VONKK 85
Respons :Psalm 111 verse 3 en 4
Slotsang/geloofsbelydenis: F164 of F120 of VONKK 96
Respons: Flam 120 vers 3 of Vonkk 96 vers 4
Voorganger: Prys die Here!
Gemeente: Ek loof die Here in die samekoms van die opregtes, in die gemeente.
Voorganger: Die werke van die Here is groot, almal wat daarin vreugde vind, dink daaroor na.
Gemeente: Sy dade is vol majesteit en luister, sy trou staan vir altyd vas.
Voorganger: Hy sorg dat sy magtige dade nie vergeet word nie.
Voorganger: Hy voed dié wat Hom dien.
Gemeente: Hy hou sy verbond altyd in stand.
Voorganger: Hy het sy volk die krag van sy dade laat ervaar.
Gemeente: Wat Hy doen, getuig van trou en reg,
Voorganger: al sy voorskrifte staan vas, hulle is vir altyd geldig,
Gemeente: hulle is gegee in trou en regverdigheid.
Voorganger: Hy het vryheid vir sy volk bewerk, sy verbond vir altyd ingestel.
Gemeente: Sy Naam is heilig, dit wek ontsag.
Voorganger: Wysheid begin met die dien van die Here; almal wat dit doen, het ware insig.
Gemeente: Die roem van die Here hou altyd stand (uit Ps 111).
(Uit Bybel-Media se Woord en fees – Preekstudies en liturgiese voorstelle gebaseer op die kerkjaar 2014-2015)
Liewe gemeente, genade en vrede van God die Vader wat op die eerste dag gesê het: "Laat daar lig wees. " Genade en vrede van Jesus die Seun wat as Lig mens op aarde geword het. En genade en vrede van die Heilige Gees wat ook ons hart en verstand verlig. Amen.
Lied 215 of
F214. "Jesus, U regeer" (U oë) of
VONKK 85 "Here, Ons Here, Hoe Groot Is U!' (Psalm 8)
in u oneindige wese lê al die skatte van wysheid en waarheid en heiligheid opgesluit. Laat die deugde van 'n Christelike karakter in my siel vorm aanneem deur my voortdurende gemeenskap met U:
• die gawe van 'n dankbare en tevrede hart;
• die gawe om geduldig op u vrede te wat en u onmiddellik te gehoorsaam as U my roep;
• die gawe om moedig deur lyding of gevaar te gaan;
• die gawe om swaarkry te verduur omdat ons vir Christus lewe;
• die gawe om onbevrees op te staan vir wat reg is;
• die gawe van selfdissipline;
• die gawe van eerlikheid teen elke prys;
• die gawe om ander te behandel soos ek behandel wil word;
• die gawe van sagmoedigheid, sodat ek ander nie te gou sal oordeel nie;
• die gawe van beheersdheid, sodat ek nie te gou sal praat nie;
• die gawe van vergifnis teenoor almal wat my veronreg het;
• die gawe van begrip vir hulle wat swakker is;
• die gawe van verlange dat U hierdie gebed sál verhoor.
(John Baille 1886-1960, aangehaal in "Gebedeboek met Liturgiese Voorstelle", Lux Verbi.BM)
Respons: Psalm 111 verse 3 en 4
F214. "Jesus, U regeer (U oë)"
(RUBRIEK: Flammikidz – Geloof en Vertroue / Gebed)
Teks en musiek: David en Beci Wakerley en Julia A'Bell
© 2004 Hillsong Publishing
Jesus, U regeer,
Jesus, U's my Heer.
Redder van die groot heelal,
U het getriomfeer.
U sien alles raak,
elke een maak saak.
U oë's ook op my en elke kind van U.
lei my weer
voor U troon.
Ek kom eer U
Vul my meer
met u Gees
wat in my woon.
F120. "Hy Is Heer "
(RUBRIEK: Flam – God se heerskappy / Wederkoms)
Musiek: Tradisioneel. Tweede stem bygevoeg deur B M Spies
© Tradisioneel (Publieke Domein)
(Opgeneem in Jeugsangbundel I)
Musikale verryking: Gerrit Jordaan 2011
RUBRIEK: Kontemporêr – Verwondering
Al dit mense wat teen U is, sal ook voor U moet kom buig.
Musiek: GOPSAL – George Frideric Handel (1685-1759)
Kantoryverwerking: George Frideric Handel (1685-1759)
Markus 1:21-28 (lees dit dramaties t.w.v. die kinders in die erediens – dan kan jy makliker daarby aansluit tydens die familie-oomblik).
Sermons4kids stel voor dat julle "rock paper scissors" speel. Dit is 'n speletjie oor wie die sterkste is. Die rots (vuis) is sterk, so dit kan die skêr (twee vingers soos 'n skêr), maar die skêr kan papier (plat hand) sny. Papier is weer sterker as rots omdat dit die rots kan toevou. Twee of drie mense kan die speletjie speel – iemand tel tot drie terwyl almal hul vuiste drie keer op en af beweeg. Na drie maak almal gelyk óf 'n rots, skêr, óf papier. Die sterkste een wen.
Dis net 'n speletjie, maar daar is baie mense wat graag wil wys dat hulle sterker is as ander. Party probeer dapper en waaghalsig optree. Sommige probeer wys dat hulle sterk is deur lelik te wees met ander mense of op ander te pik.
In vandag se Skriflesing wys Jesus hoe sterk hy is. Jesus is sterker as ons ergste vyand. Maar die allerbeste is dat Jesus nooit sy krag gebruik om ander mense seer te maak nie. Hy gebruik sy krag om mense te help!
Joel Belz vertel hoe hy lank gelede in die Wall Street Journal die treffende opmerking gelees het: "Mense wil sagkens regeer word, maar deur baie sterk regerings."
Ons wil dit almal hê, skryf hy in 'n artikel oor Tender Toughness, selfs vandat ons klein-klein was. Jy wou hê jou pa moet groot en sterk wees, en enigiets kon doen waaraan jy kon dink. Maar as hy jou hanteer het, wou jy hê hy moet dit sagkens en liefdevol doen. Jy wou hê die polisieman op die straathoek moet sterk genoeg wees om enige boelie of misdadiger vas te vat, maar hy moes jou ook op sy skouers kon tel en jou in die skare help om jou ouers weer te vind.
Baie spiere, maar baie beheersing en sagtheid. Ons almal soek na hierdie rare kombinasie in die mense rondom ons, skryf Belz. Wanneer bose mense hulle slegte planne ten uitvoer wil bring, soek ons 'n regering wat hulle planne vinnig-vinnig nek kan omdraai. Natuurlik wil ons self nie hardhandig hanteer word nie.
Dalk wil mense ligtelik regeer word deur sterk regerings, presies omdat dit is soos God regeer. Die Almagtige God en Here oor hemel en aarde, herinner Belz ons, is ook die Een wat ons sagkens uitnooi:
My juk is sag en my las is lig. (Matteus 11:28-30)
Gesag en herstel
In ons teks staan die gesag van Jesus voorop. In die sinagoge van Kapernaum leer Hy die mense met gesag. Dan demonstreer Hy ook sy gesag. 'n Man wat met 'n onrein gees besete was, word van die gees bevry. Die gees of geeste herken selfs Jesus se gesag. Hulle noem Hom die Heilige van God en vra of hulle verdelg gaan word. Jesus maak die gees stil en veel hom om die man te verlaat. Wat dan ook gebeur.
Al die mense in die sinagoge was verstom (22) en verbaas (27): "Wat gaan hier aan? Dit is 'n nuwe leer en dit kom met gesag! Hy gebied selfs die onrein geeste en hulle gehoorsaam Hom."
Jesus is die Heilige van God wat met krag en gesag leer en geeste gebied. Tot heil van gewone mense, soos ons.
Ons is nog in die eerste hoofstuk van Markus, en tog het daar al soveel dinge gebeur!
Johannes die Doper het Jesus se bediening aangekondig, en mense met 'n bekeringsdoop in die Jordaan gedoop
Jesus het van Nasaret gekom, en is deur Johannes gedoop
By daardie geleentheid het die Gees op Hom neergedaal en het die Vader sy welbehae in Jesus uitgespreek
Die Gees neem Jesus na die woestyn waar Hy vir 40 dae deur Satan versoek, deur engele versorg en saam met wilde diere was
Johannes die Doper word gevange geneem
Jesus gaan na Galilea en begin die evangelie van God verkondig, naamlik: "Die tyd het aangebreek, en die koninkryk van God het naby gekom. Bekeer julle en glo die evangelie"
Jesus roep sy eerste dissipels.
Dis inderdaad 'n mondvol. Ons teks vertel die eerste episode van Jesus se bediening op aarde. Dit speel af in die sentrum vanwaar Jesus sy bediening in Galilea beoefen het, Kapernaum. Dit is 'n dorp met destyds sowat 1 500 inwoners teen die binnelandse varswatermeer, die See van Galilea.
Die toneel is die sinagoge van Kapernaum. Sinagoges dateer uit die tyd na die ballingskap toe Jerusalem en die tempel verwoes was. Met die offerdiens daarmee heen, het Ou Testamentiese gelowiges rondom die Heilige Skrifte bymekaar gekom, dit gelees en oordink. Dit het vinnig na alle Joodse gemeenskappe versprei, en het 'n belangrike rol gespeel in die Joodse godsdienstige en gemeenskapslewe. Joodse seuns het hier onderrig ontvang in die wet (torah) en godsdienstige gebruike.
Jesus se gesag word in al die Evangelies baie sterk beklemtoon. Ons het dit al in Markus teëgekom, bv. wanneer die dissipels geroep word en hulle Jesus onmiddellik volg. Jesus se gesag hou verband met die koninkryk of regering van God. Soos ons gesien het, het Jesus se eerste woorde in sy publieke bediening reeds aangekondig: "Die koninkryk van God het naby gekom" (1:15).
Koninkryk en duiweluitdrywing
Prof. Adrio König wys daarop dat die koms van die koninkryk van God in die Evangelies telkens verbind word met Jesus se uitdrywing van duiwels (Die Groot Geloofskommentaar, bl 53vv). Trouens, Jesus verbind self die koninkryk en duiweluitdrywing met mekaar (Matteus 12:28: "Aangesien Ek deur die Gees van God die bose geeste uitdryf, het die koninkryk van God inderdaad tot by julle gekom").
Dit val vreemd op ons ore. As moderne, wetenskaplike mense wil ons saam met die Jode in Kapernaum se sinagoge vra: "Wat gaan hier aan?"
Vir die Nuwe Testament is die wêreld inderdaad in die mag van die duiwel (1 Joh 5:19):
Hy is die owerste van hierdie wêreld (Joh 12:31; 16:11)
Hy is die god van hierdie wêreld (2 Kor 4:4)
Baie van die siekes wat Jesus genees het, was in sy mag (Hand 10:38)
Dalk het die duiwel die waarheid gepraat toe hy aan Jesus al die koninkryke van die aangebied het, as Jesus hom sou aanbid (Matt 4:8-9).
Dit is 'n feit dat duiweluitdrywing 'n groot deel van Jesus se wonderwerke uitmaak en 'n besondere betekenis het. Die Nuwe Testament beskryf 'n aantal spesifieke voorvalle, maar maak ook sterk uitsprake daaroor: vergelyk Markus 1:32-34; 39; 3:11, 15; 6:7, 12, 13. Jesus se bediening word soms met slegs twee begrippe opgesom: preek en duiwels uitdryf (Markus 1:39). In Handelinge 10:38 vertel Petrus dat Jesus oral rondgegaan het, goeie werke gedoen het, en almal gesond gemaak het wat onder die mag van die duiwel was. (Raadpleeg König se Groot Geloofskommentaar vir nog baie besonderhede hieroor, spesifiek vanaf bl 57.)
Daar was 'n taamlik algemene oortuiging dat die duiwel op aarde oorgeneem het, en uitgedryf moes word. Die boodskap is duidelik: die koninkryk van God is die koningsheerskappy van God wat deur Jesus herstel word as Hy die duiwel uit mense se lewens uitdryf. Uiteindelik word die betekenis van Jesus se sterwe en opstanding in die Nuwe Testament ook dikwels verstaan as God se oorwinning oor die bose.
Die groot vooruitsig wat Openbaring ons voor oë hou, is dat die duiwel met die wederkoms finaal vernietig sal word (Op 20:10). Die koninkryk van God het dus alreeds gekom deur Jesus se bediening op aarde, kom elke dag nog, spesifiek deur die kerk se bediening, en sal finaal en volledig deurbreek wanneer Jesus op die wolke verskyn.
Moderne mense sukkel dikwels om rekening te hou met 'n geesteswêreld. Daar is goeie redes hiervoor, waarvan ons net 'n paar noem:
Deur ons wetenskaplike kennis, wat baie seën op aarde gebring het, weet ons dat die oorsake van baie siekte en ellende nie van geeste kom nie, maar van biologies verklaarbare verskynsels. Ons weet van chemiese wanbalanse in die brein, van dinge wat in die liggaam en in die wêreld skeefloop, en ons beskik oor maniere om dit reg te stel, of verligting te bring.
Ons verstaan dat 'n beter lewe haalbaar is deur wetenskaplike ondersoek, deur menslike nuuskierigheid, inisiatief en 'n dors na kennis wat insig in kousale verbande bring. Ons kan damme bou, water suiwer, geneesmiddels produseer, higiëne bevorder, kwale behandel, siektes en plae uitroei. Indien ons onsself bloot as die slagoffers van bose geeste sou beskou, het ons die wêreld nooit 'n soveel beter plek gemaak nie.
Dit is dikwels frustrerend en negatief as mense geeste verdink vir siektetoestande en daarom nie van die verligting of genesing wat die wetenskap moontlik maak, gebruik wil maak nie. Dink aan die dikwels suksesvolle behandeling van siektes soos depressie en bipolêre aanvegtings. Daar is baie gevalle waar mense geeste wil uitdryf, terwyl die probleem eintlik 'n chemiese balans in die brein is.
Die uitdaging is egter dat die Westerse wetenskaplike lewenshouding bloot op die materiële fokus. Westerlinge loop die gevaar dat die wêreld vir ons baie klein word. Dit word, as jy konsekwent is, later nie net onmoontlik om met geeste rekening te hou nie, maar ook met God self. Ons fokus op die stoflike voorhande dinge, en skuif God al hoe verder weg uit ons ervarings en beeldingswêreld. Ons is onder die regering van natuurwette, eerder as onder die regering van God. Van God verwag ons selde iets, en bid eintlik net oor die plekke in ons lewe waar ons in hoeke vasgeverf raak en waar ons nie self kan uitkom nie.
Vir baie Westerlinge raak dit later onmoontlik om nog hoegenaamd in God te glo. Mense raak nie ateïsties omdat hulle sleg is nie – dit is vir baie die konsekwente uitvloeisel van die moderne, Westers-wetenskaplike wêreldbeeld.
Vir ons wêreldbeeld is die duiwel – en selfs God – dus deel van 'n verouderde wêreldbeeld. Ons moet daarop bedag wees dat ons ook 'n wêreldbeeld het, wat oop is vir korreksie. Die werklikheid mag baie groter wees as wat ons sintuiglik kan waarneem.
Kan en moet ons nog aan die duiwel glo?
Die rol van duiweluitdrywing in die koms van die koninkryk maak dit vir ons belangrik om na te dink oor die duiwel en die bose magte. Daar is sekerlik voorstellings oor die duiwel wat verouderd is, en ons gerus maar kan agterlaat. Tog kan mens baie moeilik twyfel oor die bestaan van nie-materiële geestelike magte.
Dit is 'n byna universele godsdienstige oortuiging. As mens kyk na die ongebreidelde boosheid wat op soveel plekke voorkom, word dit makliker om te glo in bose magte wat mense in hulle greep kry. Dink aan Hitler en Stalin. Hoe is dit moontlik dat opgevoede, gekultiveerde Duitsers en Russe die Nazisme en Kommunisme kan voortbring wat duisende mense se lewens verwoes het. Dink aan Isis, Boko Haram en Al Kaïda en vra of ons nie vandag nog nodig het dat Jesus die bose magte verbreek en uitdryf nie. Dink aan joernaliste wat in Parys afgemaai word, 'n gewonde polisiebeampte wat koelbloedig doodgeskiet word, alles in die naam van 'n godheid, en probeer argumenteer dat daar nie bose magte is nie.
As ons afsien van die antieke verdieping wêreldbeeld, waarvolgens die geeste daarbo, die mense op die aarde, en die waters onder die aarde is, beteken dit nie ons hoef af te sien van die bose magte nie. In die ou wêreldbeeld was die sterre liggies aan die hemeldoek en het die son om die vaste aarde gewentel. Al wys ons hierdie voorstelling om wetenskaplike redes af, beteken dit nie ons sien af van die sterre se bestaan, of die werklikheid van dag en nag nie. Ons interpreteer dit net anders in ons nuwe wêreldbeeld. So kan ons ook nog rekening hou die werklikheid van boosheid en eksterne bose magte, al verstaan ons die wêreld op 'n baie meer gesofistikeerde manier.
Dit beteken dat die oorwinning van Jesus oor die bose ook vir ons goeie nuus is, veral in 'n wêreld waar die bose so dikwels verwoestend manifesteer.
Die punt is: Wanneer Jesus die onrein gees in die sinagoge uitwerp, is dit ook vir ons die evangelie van God se bevrydende heerskappy wat in Jesus tot by ons kom. Ons is nie onder die heerskappy van die bose nie, ons is nie uitgelewer aan vernietiging nie – God regeer.
En ons kan Hom dank dat Hy ook oor die bose regeer. Daarom is dit nie kommunisme, Nazisme, godsdienstige fundamentalisme, gierigheid, moordlus en wraaksug wat die laaste woord oor ons lewens sê nie. Die bose se rug is geknak en God regeer.
Elke knie sal voor Hom buig. Jesus is die Heer. En elke tong sal moet bely. Jesus is die Heer. God het Hom 'n naam gegee verhoog bo elke naam. In sy Naam sal ons elke werk van die bose kan weerstaan (Flam 164, in aansluiting by Fil 2:10-11).