Ballade vir ’n enkeling by Leon van Nierop - Read Online
In die laat tagtigerjare het die treffer TV-reeks Ballade vir ’n enkeling rekords gebreek. En nou word die verhaal weer vertel, maar dié slag soos dit werklik gebeur het, sonder versagting, aangepas vir vandag.
Dit begin wanneer een van die land se gewildste skrywers, Jacques Rynhard, op die kruin van sy loopbaan verdwyn. Dan kry ’n voormalige misdaadverslaggewer, Carina Human, opdrag om nie alleen uit te vind waar hy is nie, maar ook hoekom hy verdwyn het. Sy krap ’n perdebynes oop van verraad, donker geheime, moord en mislukte verhoudings. Maar wanneer sy by die eintlike rede uitkom vir Jacques se verdwyning, besef sy dat sy met een van die grootste stories van haar loopbaan te doen het. En dat nie almal met wie sy tot dusver oor Jacques gepraat het lewend uit hierdie ondersoek sal kom nie.
Maar nog erger: Carina besef dat daar sterk ooreenkomste tussen haar en Jacques Rynhard is wat haar lewe in gevaar kan stel.
Publisher: TafelbergReleased: Aug 1, 2014ISBN: 9780624070313Format: book
Ballade vir ’n enkeling - Leon van Nierop
SATERDAG 5 APRIL 2014, 15:45
Newtown. Kaal bome. Vetterige papiere warrel oor die straat. Dis herfs.
’n Trompie iewers. Die gezoem van ’n tatoeëermasjien. ’n Kortaf treinfluit. ’n Ruit wat breek.
Die val van blare op die sement klink soos verdwaalde note op ’n klavier op soek na ’n melodie. Sommige swaar, ander skaars hoorbaar met die meeste blare verfrommel, roesbruin soos ou tabak, vol oumensspikkels.
Naby ’n hond wat sy been teen ’n graffiti-besmeerde muur lig. Gebruikte kondome. Verrinneweerde plastieksakkies met die spoor van kokaïen nog daarin.
’n Metrotrein dreun verby op pad Park-stasie toe. Vanuit sy woonstel in Newtown sien Fineas Guliwe hoe ’n seun op een van die waens se dak skaats, dan koes vir die elektriese drade en skielik soos ’n akrobaat afswaai tot hy langs die trein hang, sy mond oopgesper in ekstase.
I will live forever! gil hy.
In die woonstel langs Fineas s’n is dit stil. Nie die tikmasjien se gewone tik-tik-tik nie. Dit herinner hom aan koeëls uit ’n masjiengeweer. Wel ’n geskuifel. En iets wat klink na ’n getik, maar dis sag en beslis nie ’n tikmasjien nie.
Die tatoeëermasjien zoem nou weer hard, dan weer in kort sarsies – stippels en dan lyne, helder en duidelik – die prentjie kry nou vorm.
Fineas skakel dit af.
Hy hoor sirenes. Twee polisiemotors jaag op die M1 verby. Iewers, veraf, ’n ambulanssirene. ’n Bloulig-brigade. ’n Swart ampsmotor met donkergetinte vensters word begelei deur sekuriteitsmotors. Die Metropolisie vleg aggressief deur die verkeer wat gedweë vir hulle pad maak. Vragmotors met kalfies vol stene swaai uit, so ook afleweringswaens.
Motorfietse met blou ligte skiet met die spoed van opslagkoeëls tussen hulle deur, voetgangers peul oor brûe om die skouspel beter te besigtig, alles sigbaar hier vanuit Fineas se woonstel. Nog ’n skatryk minister wat op sy selfoon besig is, snel na ’n nuttelose vergadering. En Fineas skakel weer sy masjien aan en kleur in tussen die buitelyne van ’n padda op ’n kliënt se enkel.
Sy ateljeewoonstel is groot met ’n hoë plafon, elke muur ’n ander kleur geverf. Pype slang oor die plafon asof die gebou tevore ’n fabriek was, en ’n geiser steun wankelrig op ’n stellasie, die oppervlak blink. Teen die oorkantste muur is verfspatsels langs die rits tatoeëervorme en -spreuke, sommige geraam: I love ya, Mom! Hot Stuff craves a line! Eternally randy! I am infinite! I only look illegal! En kriptiese prentjies van ’n pyl deur ’n hart; of twee reëls uit ’n gedig; ’n naam; ’n hamer-en-sekel; ’n datum; ’n vlaggie; ’n kopbeen met ’n grynslag daarop; ’n kraanvoël.
Zoem-zoem. Nog net een of twee strepe, dan is die padda voltooi. Hoekom die vent ’n tatoe van ’n padda wil hê, gaan sy verstand te bowe, maar Fineas het al gewoond geraak aan rare versoeke. Hierdie padda se tong skiet uit om die man se enkel asof dit na ’n vlieg soek.
Of ’n liddoring.
Zoem. Zoem. Elke sweetgaatjie, elke haartjie bokant die enkel nou pertinent sigbaar.
Straatkinders wat buite ’n liedjie sing. En die akrobaat met die witgekleurde gesig wat by ’n verkeerslig sy stokke rondswaai vir aalmoese, skel op ’n motoris.
Uiteindelik is Fineas klaar.
Angeke ngigeze amalanga amabili! ’n Opdrag aan die kliënt om vir twee dae nie die tatoe te was nie. Die man knik, besigtig die tatoeëermerk in ’n spieël. Bring sy enkel nader aan sy gesig en beskou dit krities.
Yowza! Cool, bru!
Ciao! Geld op die tafel. Hy vra altyd kontant.
Oomblikke later verlaat die kliënt die ateljee.
Fineas belowe elke week sy vrou om haar na die muurskilderye toe te neem, net hier anderkant waar Fordsburg sy vervalle huisies teen Newtown aanstoot in die pad waar hy so dikwels rondgehang het toe hy nog werkloos was – ’n grys-en-bruin straat vol omgevalle asblikke en waentjies met wit sakke waarop die aasvoëls hul ware pak. Dit het ’n skrootwerf van Newtown geword, tot iemand begin muurskilderye maak het. Toe verander die straat in ’n kwilt van Afrikakleure.
Reënboognasie! Fineas grinnik. Hier is die reënboog net grys en swart. Tot die muurskilderye skielik gekom het. Tekeninge van byderwetse mans met koel haarstyle; winkels waar jy lugtyd kan koop. En ’n uitbeelding van tablette van verskillende kleure wat uit ’n hand stort om aandag na die apteek te trek.
’n Kunstenaar het ’n Afrika-krabbel naby die silo’s gemaak. Die lomp sout- en peperpotte spog nou met gekleurde wooneenhede wat soos speelblokkies bo-op dit balanseer. En langsaan, Maruwani’s Traditional Medicine. Die kunstenaar het in swierige letters daaronder geskryf: Treating all diseases. Penis enlargement. Power for the prostate. Relationship problems. Medicine against the tokoloshe. Cleaning the soul. Come in!
Hy het altyd gewonder wie die kunstenaar is, maar het nooit vrae gevra nie. Was maar net te bly dat Newtown ’n nuwe kombers oor sy skouers getrek het – en dit so naby die nuwe boetiekhotel waaraan nog gebou word naby die Markteater, en die turbinesaal wat opgetert word.
En dan natuurlik die splinternuwe mall. ’n Monstrositeit, wat hom betref. Want nou het Sandton Newtown toe gekom. En die twee meng nie.
Naby sy woonstel hier digby Carrstraat is ’n Nigeriese restaurant waarvan elke letter op die bordjie ’n ander kleur het: Nigerian Food ready to eat. En op ’n ander plek teen ’n muur: Change must happen every day or you die. En langsaan ’n maer straatbrak, ribbebene bloedrooi ingekleur, aan ’n ketting vasgemaak.
Dit is waar Fineas inspirasie vir sy tatoeëerkuns kry – in die strate van Newtown waar die M1 op psigedeliese stutte rus. Hierdie betonblokke het die palet van graffiti-kunstenaars geword wat die stad met guerrillakuns terugneem. Godsdienstige motiewe, wapens op mure wat eis dat die inwoners die strate van misdadigers moet terugvat, en koeie met vuurspuwende kake is maar enkele van die tekeninge wat so helder is, dit bons terug teen sy oë.
En nou weer stilte, hier, terug in sy ateljeewoonstel in Newtown.
Fineas luister weer, sy oor teen die muur. Jacques Rynhard het die woonstel vinnig verlaat nadat Fineas hom oudergewoonte negeuur vanoggend gegroet het. Dit het nie gelyk of hy veel geslaap het nie. Sy oë was dik en opgeswel asof hy baklei het.
En daar was ’n bloedstreep teen sy ken.
Hy het eers drie uur later teruggekom. Fineas het hom hoor inkom.
Fineas Guliwe ken die woonstel hier langsaan goed, veral die stokou lessenaar voor die venster, vol krappe nadat dit beskadig is toe dit van ’n solder afgekarwei is. En die ringe van koppies se bodems en inkvlekke wat diep in die hout ingetrek het.
’n Vergeelde datum is iewers aangebring. 1916? Of is dit 1926?
Hy dink aan die tikmasjien: altyd gereed vir die volgende woordaanval, die letters kordaat regop soos bliksoldaatjies wat wag op ’n bevel.
Toe Fineas vanoggend sy buurman se deur oopgemaak het, het Jacques Rynhard se kop op die tikmasjien gerus. Dit het gelyk asof hy slaap, sy hande daarom gevou asof hy ’n meisie vertroetel. Jacques het net ’n slaapbroekie gedra en hy was nie so vriendelik soos gewoonlik nie.
Fineas het nadergestap. Langs Jacques was papiere vol letters en simbole, aantekeninge, name, vraagtekens, inligting in ’n onnet handskrif, koerantberigte, penne, tikmasjienlinte en ’n miniatuur-stoomlokomotief. Dan weer stapels papiere, netjies getik, presies in formasie gerangskik – sekuur, georden, in ’n ry op die groot lessenaar met die lokomotief as papiergewig.
En Jacques se resiesfiets langs die deur, die saal al blink gery.
Op ’n tafel ’n lamp soos kinders destyds langs hul beddens gehad het, met ’n trein wat om en om ry soos wat die wiel aan die binnekant gedraai word. Maar die wiel was nou stil. En die lamp afgeskakel.
Eenkant op die lessenaar was die rekenaar wat Jacques feitlik nooit gebruik nie, behalwe om te google of om die internet te besoek. Of soms e-posse te stuur.
Op die kennisgewingbord ’n pikswart stoomlokomotief wat pluime rook soos ’n wit vlegsel agternasleep. En kennisgewings, e-posadresse, sperdatums, afsprake en ’n gim se lidmaatskapskaartjie. ’n Poskaart van New York, ’n foto van die Punda Maria ruskamp, ook van Jacques se beste vriend, Jan-Paul, wat hand om die nek saam met Jacques kamera toe kyk.
Langsaan ’n foto van Lena Aucamp wat haar kaal skouer uitstal en haar borste net-net bedek, haar uitdrukking uitlokkend, onhebbelik.
Haai! het Jacques om negeuur vanoggend met ’n dik stem gesê. Was hy dalk dronk? Maar Jacques drink nie eintlik nie. Hy jaag wel vinniger op sy resiesfiets deur Newtown se strate as wat enige ministeriële konvooi kan beweeg, maar het tot dusver geen ernstige ongeluk gehad nie.
Ander tye sou hy vir Fineas tee aangebied het. Dan praat hulle ure lank oor alles en niks – dit wat die lewe lekker maak en anders maak as die sleurbestaan in die moderne voorstede. Hulle praat dan sommer oor Jacques se fiets, wat hy Chase noem, en sy lewe en Newtown wat nou te kommersieel raak. Dit het Jacques begin vervreem.
Newtown is nie meer ’n slet nie, het hy gesê. Hy buig nou voor die kapitaliste. Word ’n toeristetert. ’n Hoer wat die hale oor haar rug toeverf met blink geboue en malls. Die ou kaias word nou lêplekke vir al wat koel is. Die donnerse spoke van die ou myners sal hulle nog daaruit kataza.
En dan begin Jacques oor sy stories praat. Avonture, wense, drome, vroue en stories.
Stories. Altyd stories.
Jacques sluit nooit sy deur wanneer hy stories skryf nie. En wanneer hy die woonstel verlaat, plaas hy die sleutel onder die gangvensterbank in ’n gleufie waarvan net sy vriende en Fineas weet. Vriende is altyd welkom in sy woonstel as hy uit is om soos ’n meteoor deur Fordsburg se strate te skiet. Asof hy alles wat hy in sy lewe verloor het op sy weerligfiets probeer inhaal.
Eendag sal ek jou lyk in ’n sloot moet gaan uitken met stukkies fiets in jou hare, het Lena eendag gesê toe hy weer so gejaag het.
Maar vanoggend was anders. Jacques met sy kop op die tikmasjien soos iemand uit wie die inspirasie getap is soos ’n oorwerkte kraan in ’n township. Fineas wou vra of hy gehuil het, maar iets in sy vriend se oë het hom verhinder. En vir die eerste keer wat hy Jacques ken, was hy onversorg en sliertig: Sorry, Fien. Sorry, bra. Kan nie vanoggend …
Fineas het nie langer vertoef nie, want Jacques het sy verslete jeans en ’n T-hemp begin aantrek en teruggestap na sy lessenaar toe. Hy het aan sy tikmasjien gevat soos hý, Fineas, aan meisies gevat het voor sy troue. Toets-toets, proe-proe, onseker, saggies, sensueel, asof sy vingerpunte vir die eerste keer kennis maak met die holgetikte letters – glad en verweer van verslag doen oor die lewe. Jacques se soort lewe. Jacques se soort stories.
Toe het Fineas uitgestap na sy eie ateljeewoonstel toe, want sy eerste kliënt vir die dag het hard aan sy deur geklop.
Hy het Jacques nie intussen weer gesien nie.
Nou is dit vieruur.
Met sy werk voltooi, stap Fineas na die venster om dit toe te maak. Hy leun uit. Onder langsaan se venster bondel straatkinders saam, bedremmeld onder komberse, oë dik van gom snuif en bloutrein ry en Cat en take-away-seks met ou mans in wit motors. Slym drup uit neuse, ’n hoes skeur uit ’n bors, moontlik van te veel zolle rooi-oog laat gloei, dalk longontsteking, miskien vigs. En altyd die skeefgetrapte skoene wat te groot is vir die voetjies. Stukke afgesnyde motorbande wat met lappe of toue aan voete vasgebind is.
’n Verweerde skoen sonder veters lê eenkant, nes die papiere wat Jacques altyd in sy oorvol snippermandjie gooi.
Eergister weer: Ek kry swaar, Fien. Ek’s soos ’n ou paraffienblik waarin jy nog net die paraffien kan ruik maar wat niks meer sal kan aansteek nie. Elke dag is uitgebrand. Hoe leef ’n mens as elke dag jou verwurg? Kortaf, asof dit Fineas se skuld was.
Iets wat vroeër ’n draadkar was, staan nou windskeef hier onder in die straat, die een wiel geknak, die kar verlate. Langsaan ’n waspoeierkarton in gebleikte groen. ’n Stukkende motorband, dalk deel van ’n necklacing – in dieselfde stegie waar Jacques en Lena destyds gedans het.
Iemand ontlas op die sypaadjie hier onder hom.
Fineas pak die tatoeëermasjien weg.
Een van die straatkinders hoor die bewegings hier bo, tel ’n klippie op en gooi dit teen Fineas se ruit. Ukudla! roep die kind om kos.
Nog een kom nader en sit ’n gekla op soos ’n kat wat ’n maat roep. Ander skop hom.
Suka wena! roep Fineas. Die kinders storm nou na die balkon by Jacques se woonstel.
Ukudla Djak! roep hulle. Die kinders kon nog nooit sy naam ordentlik uitspreek nie. Maar hy, Fineas, wat vir Jacques isiZulu leer praat het, het uit dankbaarheid geoefen om die moeilike naam reg te sê. Zhjaaaak.
’n Stoel skuif langsaan. Stemme. Fineas luister, maar dis gedemp. Hy kan nie uitmaak wie pas by Jacques ingestap het nie. ’n Taxi hou onder voor Fineas se venster stil. Klipharde kletsrym-musiek peul uit die luidsprekers soos maalvleis uit ’n meul. Hard, oorverdowend.
Fineas sluit die laai met die tatoeëermasjien in toe.
Nog blare fladder voor die venster af. ’n Geel siviele taxi jaag onder verby met die drywer se hand wat byna op die teer sleep.
Nog musiek, hierdie slag kwaito uit ’n lamlendige transistorradio waarmee iemand verbyloop. Dit veroorsaak nog ’n groter lawaai.
Fineas kyk af. ’n Skewe stuk karton is verfrommel in die straat: From Zim. No wêhk, 3 kids, no prêsidênt waai oor die sypaadjie. Die taxibestuurder roep na iemand, sy stem bulderend bo die kakofonie. Fineas wil vir hom skreeu om die musiek sagter te sit, maar dis futiel. Verder af merk hy ’n skewe supermarkwaentjie waaronder ’n lywige vrou ’n gasstofie aansteek. Sy haal bloederige wors uit ’n plastieksak en begin dit braai. Die verflenterdes kyk optimisties in haar rigting.
Twee mans met rooi berets en EFF-T-hemde koop by haar.
Sisssss! Draadtange teen ’n omgedraaide trollie as rooster. Sisssss! Sy sny brode in dik snye op – smiley-faces wat wag op ’n grynslag.
Die kinders begin sing. Hulle dreunsing altyd vir die worsverkoper, hulle stemme pleitend, want hulle sing vir hul pense: Ngicela ukudla sengilambile! Maar die worsbraaier is gewoond aan die vals hallelujas vir kos.
Hy wag dat Jacques die lawaai stilmaak, maar niks gebeur nie.
Fineas verbeel hom hy hoor harde stemme langsaan, maar die taxi raas te veel.
’n Ruk later bondel passasiers in die taxi in en die deur skuif toe. Dit hoes-gorrel terwyl dit wegtrek. Doef-doef-kakwaa-kedoef tot dit in Breëstraat af verdwyn.
Fineas stap na die deur toe.
Nou net die geluid van die straatkinders wat hul klaagliedjie voltooi, ’n trein wat verbyry en nog ’n gorrelende taxi.
Die worsbraaier gooi oorskietbrood na die kinders toe. Hulle storm oor die pad, gryp, eet gulsig, sluk, snuit, poep, kou, blaas slym uit. Gggg! Spoeg! Tjoef! En dan die bakleiery om die oorblywende korsies – die stemmetjies hard en skel. Hulle hou op met sing en hol nou na die oop parkeerterrein waar taxi’s gewas word.
Dit is skielik stil langsaan. Die hyskrane hier oorkant wat aan die nuwe Newtown-winkelsentrum bou waarvan Jacques so min hou, kom tot ruste. Die voorstad trek voorlopig sy retroaktiewe baadjie uit. ’n Kerkhorlosie slaan vieruur. Nog ’n elektriese trein dreun verby.
Fineas maak die venster toe wanneer sy selfoon lui. Hy antwoord. Dis sy vrou wat vra wat hy nog dié tyd van ’n Saterdag by die werk maak. Hulle het mense vanaand. Waar is hy?
Die kinders hier onder hardloop nou agter die worsbraaier aan wat koerante gaan weggooi.
Sy vrou, erg ongeduldig oor die selfoon: Woza ekhaya manje!
Hoe verduidelik hy tog dat hy lankal tuis sou gewees het, was dit nie vir die onverwagse kliënt nie?
Sy vrou raas weer: Sekhathele ukulinda!
Ja, hy is net so moeg.
Jacques se voordeur word hard toegemaak hier langsaan.
Dit neem Fineas ’n ruk om sy vrou te oortuig dat hulle die geld nodig het, daarom die laat werkery vanmiddag tot vieruur. Sy moet vrede maak daarmee!
Hy gaan nou ’n taxi terug huis toe haal.
Hul gesprek hou te lank aan na sy sin, want hy wil na Jacques se woonstel toe loop en gaan kyk hoekom dit nou so stil is. Wie daar was.
Fineas skakel uiteindelik sy selfoon af, verlaat sy ateljee en sluit die deur toe.
Hy stap na die woonstel langsaan, klop eers sag, dan harder. Geen antwoord. Hy voel aan die deurknop. Dit draai. Die deur is nie gesluit nie.
Hy stap in. Hallo, bru?
Alles lyk soos tevore.
Hy loop oor die rottangmatte met Afrika-motiewe, gevleg uit gras en Pick n Pay-sakke met woorde: Peace. Mandela. Helder, bont lappe vol kremetartbome oor ’n tafel gegooi. Gefrommelde papiere in ’n asblik. Helder krale teen ’n muur. Die lokomotief op die kennisgewingbord.
Hy tel ’n papier uit die mandjie op. Vier of vyf sinne uit ’n roman. Die laaste letters harder getik as die ander, sodat dit gesmeer het.
Sy fiets is nog daar. En Jacques en sy fiets is onafskeidbaar.
Nou uit op die balkon. Wolke pak saam. Netnou reën dit hier in.
Fineas kyk weer rond. Niks is anders as gewoonlik nie.
Hy merk Jacques se selfoon op die lessenaar met talle onbeantwoorde oproepe daarop. Fineas kyk na die SMS’e. Almal wens Jacques geluk met die prys wat hy vanaand kry. Maar nie een is beantwoord of gelees nie.
En onder Sent Items is daar: Vriende vir altyd.
Daar hang ’n pak klere, heeltemal ongewoon vir Jacques. Fineas merk nou ’n stoel wat plat lê, asof hier ’n worsteling plaasgevind het.
Iemand in die gang? Hy kyk terug, sien vlugtig iemand verbyloop. Miskien ’n besoeker van een van die ander woonstelle.
Fineas kyk terug na Jacques Rynhard se woonstel. Sy rugsak wat altyd langs sy stoel lê, is nie daar nie. Daar is ’n leë plek waar die tikmasjien gewoonlik staan. Selfs die rekenaar is nie daar nie.
En daar is ’n bloedstreep teen die muur.
SATERDAG 5 APRIL 2014, 16:15
Ek is nou so bedruk, ek begin sommer ’n affair op Facebook.
Carina Human se vinger soek oor die strokiesprent. Sy betrap haar dat sy altyd eerste hierheen blaai noudat die Agata-strokie ook in die dagblad verskyn. Agata is ’n Afrikaanse strokiesheldin met miljuisende aanhangers – om haar beste vriendin, Mysi, se uitdrukking te gebruik. Dit skyn ’n teenreaksie te wees op die stroperige Love is-kreatuurtjies wat koerante vir soveel jare ontsier het. Nou, hiér, verstaan Carina die woeste Agata met ’n nugterheid wat haar vir ’n oomblik hartseer maak.
Die meisietjie met haar breë heupe en boerbroodboude is Carina se gunsteling naas Calvin & Hobbes. Sy hou opnuut van die skeermesbek-karikatuurtjie met die roekelose boskasie en eier-in-die-pan-oë wat vele wyshede kwytraak. Haar hare, wat langs haar kop met twee haarnaalde vasgesteek is, laat Carina aan Saartjie Baumann dink – die tienerboeke wat sy as kind so verslind het. En nou lig Agata haar uit haar bedruktheid.
Liefde is as jy ’n vuurhoutjie naby sy asem trek en jy slaan nie aan die brand nie, basuin ’n ander Agata-strokie teen haar kennisgewingbord dit uit, een wat Mysi Moolman per e-pos aan die hele kantoor gestuur het.
En ’n ander een: Jy weet hy is jou sielsgenoot as jy op sy mat mag naar word. En hier sit Carina in haar leë slaapkamer, maar sy wil nie op haar mat naar word nie. Nie nou al nie. En sy besluit onomwonde: Daar is niks so eensaam soos ’n kas wat ’n vrou met haar geliefde gedeel het wat skielik leeg is nie – die openinge waar eers klere gehang het so prominent soos gate wat ’n mot in ’n weeskind se trui gevreet het.
Kelvin het alles gevat, maar het darem die hangers gelos asook twee paar deurgetrapte skoene wat hy altyd in die tuin gebruik het. Sy verstaan hoe daardie sloffies moet voel: voos gebruik.
Die CD-rak lyk of dit geplunder is. En sy misdaadromans, waarvan sy hom die helfte present gegee het omdat hy te arm was om dit self aan te skaf, is weg. Hy het selfs van die yskasmagnete gevat wat hulle saam gekoop het.
En tog, asof moedswillig, het Kelvin McDonald enkeles agtergelaat wat haar altyd aan hom sal herinner, nes die broodkrummeltjies wat Hansie en Grietjie in die bos gelaat het. ’n Foto van hulle saam op Times Square in New York wat as yskasmagneet verewig is. Kelvin in ’n hasie-kostuum op ’n partytjie. Hulle twee in Kroasië langs ’n ruïne.
Ja-nee. Daar staan sy met ’n glimlag en verliefde oë vol verwagting terwyl Kelvin met sy arms oor haar leun, kompleet met sy halfmasglimlaggie maar koue oë wat nie saamlag nie asof hy ’n ander agenda het. Een waarvan hy bewus was, maar nie toe met haar wou deel nie.
Jy is my tussenin-meisie tot ek die regte een gekry het. Haar eie woorde in die laaste kaartjie wat sy vir hom gegee het. Dalk moet sy dit vir die skepper van Agata stuur, as sy net geweet het wie dit was. Daar verskyn nooit ’n naam by die strokie nie.
Ware liefde beteken jy vind selfs sy opgefrommelde onderbroeke sexy.
Snaaks dat sy nou aan die Agata-karaktertjie dink terwyl sy haar wonde lek. Agt jaar van haar lewe moerland toe, om haar ma se uitdrukking te gebruik. Agt wonderlike, fantastiese jare waarin sy ’n man vanuit haar siel liefgekry het ten spyte van sy tekortkominge, ten spyte van vriende se waarskuwings, ten spyte van die feit dat hy meer aandag aan hul swembad gegee het as aan haar.
Ook ten spyte van die feit dat hy onlangs naweke saam met vriende deurgebring het van wie jy in elk geval nie sou hou nie, Carina .
Carina stap uit op die patio met die blou-en-groen stoele wat hulle al giggelend ses maande gelede by die Outdoor Warehouse gekoop het. Sy sien die blare op die swembad dryf. Noudat hy dit nie meer elke dag skoonmaak nie, gaan die Kreepy Krauly binnekort verstop, want dit is herfs. Die bome wat hulle met soveel entoesiasme geplant het toe hulle hier ingetrek het, strooi hul nikotienkleurige blare asof hulle saam met Carina in rou is.
Your electricity usage is too high. Please switch off all non-essential appliances that you do not need. The geyser, pool pump and all non-essential appliances. Hoe het sy en Kelvin nie die dreigende stem op die DStv-aankondiging nageboots nie, dink sy terwyl sy die Kreepy Krauly afskakel. Dan lag hulle en sy koester Kelvin se bossiekop teen haar bors en hy prewel die een of ander aanhaling wat hy daardie dag gehoor het, want hulle was aanhaling-verslaafdes. Die hele huis was vol daarvan.
In a completely sane word, madness is the only freedom! In groot, swart letters op die kennisgewingbord in hul studeerkamer – daar waar vriende sommer lawwe sêgoed of aanhalings neergepen het. En Kelvin kort-kort vir haar ’n boodskappie of ’n Agata-strokie gelos het.
Kelvin McDonald het haar nie verlaat na ’n vulkaniese uitbarsting of ’n traumatiese stroom verwyte nie. Hy het haar in die pad gesteek met ’n aanhaling: Life is not a problem to be solved, but a mystery to be lived.
Die bliksem. Kon hy nie ten minste ’n dankiesê-afskeid-treurmare geskryf het en sy naam onderaan geteken het nie!
Gaan vlieg, Kelvin.
Asof dit nie erg genoeg was nie, het hy die poging tot ’n briefie onder een van die oorblywende magnete op die yskas vasgeklamp. Háár yskas waaraan sy tot twee jaar gelede nog afbetaal het!
Ja, Kelvin, dink sy, ek is maar net die hand wat al jou deure vir jou oopgemaak het. En nou voertsek jy my.
Nou fladder Kelvin-die-selfsugtige bloot van die een veilige nessie na die volgende. Na ’n joernalissie toe wat hy op ’n partytjie ontmoet het. Dit is waar alles begin het – die kluitklap op die kis, toe Carina hom aan Erna Pretorius voorgestel het. Die fietse Erna wat deurgaans vir Kelvin vertel het hoe aantreklik hy is, hoe hy sy tyd mors as lektor by die universiteit, hoe lekker hulle twee saam sou kerjakker, hoe hulle ’n saketransaksie moes aangaan, hoe verkeerd sy, Carina, vir hom is.
En hier sit sy. Vier en dertig jaar oud met net die groot huis waarin Kelvin steeds in elke vertrek teenwoordig is, dit maak nie saak hoe hard sy probeer om sy tekens uit te wis nie.
Skielik is sy terug in die kamer. Elmien Malan se kamer, die swemmer wat vier maande gelede deur haar kêrel vermoor is. ’n Maand voor die moord het Carina die laaste artikel oor Elmien geskryf. Sy is toe amper beroof nadat sy by haar hek stilgehou het. Sy is aangerand en telkens met ’n wapen deur haar gesig geslaan en Carina moes daaroor verslag doen.
Sy het twee jaar lank harde misdaadstories gedoen. Hierdie keer het Frans Oberholzer, haar voormalige redakteur by Blitsnuus, gevoel sý moet die storie doen omdat sy al vantevore onderhoude met Elmien gevoer het. Drieuur die oggend kry sy toe die oproep van die koerant se kontakpersoon in die polisie.
Carina. Ons het twee uur gelede op Elmien Malan se lyk afgekom in haar huis in Bryanston. Sy is deur haar kêrel vermoor. Ons het hom pas in Fourways in hegtenis geneem. Hy het alles erken.
Elmien se kêrel, die sliertige Edwin van wie niemand gehou het nie en met wie Carina eens ook ’n onderhoud moes voer – nou het hý Suid-Afrika se mees belowende swemmer vermoor.
Toe Carina weer voor Elmien se huis stilhou, het sy reeds geweet dit gaan haar laaste storie wees. Na twee jaar kon sy nie meer met ’n uitdrukkinglose gesig verslag doen oor die misdaad en geweld wat die land daagliks besmet nie. Nog minder kon sy die galgehumor-grappies verwerk wanneer sy daar aankom, soos: Kon die perd nie na ontbyt selfdood gepleeg het nie? Wie doen dit nou as ons almal nog in die bed is?
Sy het met die gang afgestap na waar die polisiefotograaf pas uit die kamer gekom het. Sy onthou die gedempte stemme, die geskokte reaksies om haar, die pad wat die beamptes vir haar gemaak het waar sy mag geloop het.
Elmien het op haar rug gelê. Bebloed, verrinneweer, asof sy deur mensehande oopgeskeur is. Die bloed en derms oopgesprei vir almal om te sien.
Toe hardloop Carina uit, word naar in die gang – die eerste keer dat dit gebeur – klim in haar motor en jaag terug na Blitsnuus se kantoor toe.
Haar kollegas het haar vreemd aangekyk toe sy met die gang af loop na Frans Oberholzer se kantoor toe. Hy was besig om twee joernaliste te roskam wat nie ordentlik navorsing gedoen het voordat hulle ’n storie geskryf het nie. Maar een blik na Carina Human en hulle het woordeloos Frans se deur toegemaak. Sy kon sien hy weet: Sy het die einde van ’n pad bereik.
Sy het haar linkerskoen uitgetrek en dit op sy tafel geplaas. Ek gaan hierdie skoen aan die misdaadmuseum skenk.
Frans, wat intussen nog twee SMS’e gelees het, het onbegrypend na haar gekyk.
Weet jy deur hoeveel bloed en derms dit al geloop het? As die polisie dit ooit in die hande kry en ondersoek, sal hulle dink ek is ’n reeksmoordenaar. Frans wou nog iets sê, maar sy het haar hand opgehou. Ek is klaar met harde misdaadstories, baas. Ek bedank.
Frans het haar probeer oorreed om weer daaroor na te dink, maar sy was ferm. Ek gaan van nou af sagter stories by ’n veilige tydskrif doen.
Soos gewoonlik was Frans se siniese reaksie: Jy bedoel opgedoende dollies wat verstaan hoekom Miley Cyrus famous is en wat steeds dink Justin Bieber is ’n alien in drag?
Enigiets, net om weg te kom hiervan.
Sy het haar skoen van Frans se lessenaar af opgetel. Daar was ’n kolletjie taai bloed waar sy dit neergesit het. Nog woorde, nog komplimente van Frans, maar sy het nie verder geluister nie.
Carina. As jy ooit sou besluit om terug te kom …
Toe sy die deur toemaak, kon sy sien hoe Frans na sy lessenaar staar. Die lessenaar waar soveel storiebloed reeds gevloei het. Maar dié slag was dit die ware Jakob.
Dit was die einde van haar loopbaan as misdaadverslaggewer. Sy het aansoek gedoen om werk by die glanstydskrif Montage, en na ’n kort onderhoud met die redakteur, Gavin Greeff, is sy aangestel.
En nou doen sy artikels oor wat sepiesterre van mans met borshare dink, of skryf sy tranerige stories oor verlore ma’s wat bid vir hul kinders wat nou by Liewe Jesus is.
Liefde is as hy sy Wi-Fi hotspot-sitplek aan jou afstaan, sê Carina hardop. Dít moet sy aan Agata stuur! Sy giggel. Darem ’n onverwagse skeutjie humor in haar lewe. Dus is sy emosioneel darem nog nie op die put se bodem nie.
Al is dit laat Saterdagmiddag, lig Carina die hoorbuis van die huistelefoon en skakel ’n huisagent. Sy gaan die huis in die mark sit sonder ’n idee waarheen sy gaan of wat sy met al haar meubels gaan maak. Alles hier is iets van Kelvin, ís Kelvin, herinner haar aan Kelvin. En sy besef nou sy het haarself na vier weke jammer genoeg gekry. Sy moet hier uitkom! Daarom dat sy besluit het om Montage se fotograaf, Mysi, wel na vanaand se prysoorhandiging te vergesel, al wil sy elke snesie wat sy stukkend gehuil het raam.
Die een of ander skrywer kry ’n prys, en die ongure Gavin het gevra dat hulle foto’s moet neem van bekendes wat daar saamkoek, en ’n paragraaf of twee moet skryf oor die geleentheid. Onthou, dis nie die bliksem se boek wat reklame moet kry nie, maar wie daar was! in sy gewone hiëna-stemtoon. En kyk sommer wie slaap by wie en wie kruip gat by wie.
Montage staan bladsye af aan foto’s van glimlaggende geesdriftiges by premières en boekbekendstellings. En indien Gavin dit goedkeur, word die boek of film se naam darem genoem by die geleentheid waar die foto’s geneem is. Indirekte reklame.
Carina tap ’n bad vol water en week daarin tot dit skemer begin raak. Hulle het gedurig saam gebad. Nou is dit ook daarmee heen.
Die koudheid van die water laat haar na ’n halfuur uit haar gedagtes opskrik. Sy moet nog besluit wat sy gaan aantrek, maar sy het skaars die energie om uit die bad orent te kom.
Sy droog af en trek soos ’n zombie haar swart nommertjie aan.
Haar voordeurklokkie lui. Sy dink momenteel dat dit Kelvin kan wees wat besef het hy het ’n fout gemaak. Kelvin, wat na vier weke sy laaste CD’s kom haal het. Kelvin wat tog wil praat. Kelvin wat altyd net Calvin Kleins gedra het omdat dit soos sy naam klink. (Verdomde egoïs!) Hoeveel het daardie duur onderbroeke haar nie gekos nie. Kon sy ma nie vir hom ’n goedkoper naam gegee het nie?
Maar nee, dit sal nie hy wees by die voordeur nie. Daarvoor is hy te lafhartig. Hy sal haar nie wil sien of met haar wil praat nie, want hy vermy konfrontasies omdat dit hom buite sy gemaksone neem. En hy is boonop te trots.
Weer die voordeurklokkie. Sy besef nou dis Mysi Moolman wat haar kom oplaai het.
Carina drentel na die deur toe. En selfs voordat sy dit oopmaak, weet sy dat Mysi haar immer teenwoordige kamera om haar nek gaan hê.
Hierdie rok verdien my, dink jy nie ook so nie? Mysi draai in die rondte en Carina vrees dat die noupassende rok enige oomblik by haar heupe gaan oopskeur.
As jy ’n smartvraat wil wees, ek’s nie op daai memo ge-cc nie. Hierso.
Mysi haal ’n boek uit haar handsak en oorhandig dit aan Carina. Die versamelde strokies van Agata. Pas verskyn, Exclusive Books Hyde Park. Dis beter as daggakoekies op ’n eerstejaarspaartie.
Carina neem die boek. Liefde is as jy sy broodkorsies vir hom afsny! staan in die borrel bokant Agata se kop op die voorblad. Dit laat Carina aan die huil raak. Lank en innig soos ’n wolf wat vir die maan tjank.
Skoon whiskey of Prozac? vra Mysi terwyl sy by haar verbyloop.
Ek hét altyd sy flippen korsies afgesny! sê Carina.
Kom ek haal jou boeie af, girlfriend, sê Mysi. Gee jou oor. Toe. My naam is Mysi, nie Misery nie. En dis net misery that loves company.
Dit is al aanmoediging wat Carina nodig het na een van die aakligste dae in haar lewe. Sy gaan sit op die vloer en huil weer. En sy gee nie om dat haar grimering smeer nie. Sy huil met oorgawe, sommer vir al die trane wat sy dalk nog in die toekoms gaan stort.
Om die situasie te ontlont, sê Mysi: Luister, pel. Ek weet e-tol is ’n disaster. Maar jy hoef nie jou grimering daarvoor te konfoes nie.
Sy moet noodgedwonge lag. Nou moet ek ’n nuwe gesig gaan opsit!
Ek hoef nie eers ’n nuwe een op te sit nie, niemand sal die verskil agterkom nie! lag Mysi.
Hulle loop saam na Carina se slaapkamer toe terwyl Mysi babbel oor Liam Hemsworth se jongste fliek en die nuwe joernalis met die stewige boude wat by Montage begin het en die wisselkoers wat verhoed dat sy ’n ryk Amerikaner kan gaan soek.
Terwyl Carina haar grimering opknap, kreun sy: Ja. Inderdaad. Kyk net na hierdie gesig! Ek is ver verby my sell-by date.
Dan microwave ons jou vinnig, want vanaand is een van daardie la-di-da do’s waar al die eye candy oopketel voor my kamera is! Iewers gaan ’n prinsie uitpop! Of dalk iets wat aan die prinsie behoort!
Ek het nie vanaand lus vir daai venyniges nie.
"Mooi titel vir ’n boek. Die venyniges!" giggel Mysi.
"Of wat van: Die rugstekers. Dit sal die bedryf goed opsom!"
Hulle stap voordeur toe.
Wat het Daniël vir die leeus gesê toe hy in die leeukuil ingewals het? vra Mysi terwyl sy die voordeur oopmaak.
Ek weet nie, Mysi. Wat hét Daniël vir die leeus gesê toe hy in die leeukuil ingewals het?
‘Kom hier, kietsie-katte. Ek hou my vriende naby, maar my vyande nader!’ En ons hét so baie vyande. Kom ons gaan drink van hulle gif! Dit het ten minste skop in!
SATERDAG 5 APRIL 2014, 19:00
Baniere. Plakkate. Opskrifte. Musiek. En boeke.
Carina soek tevergeefs tussen die menigtes na Mysi. Hulle het skaars in die Saxonwold-gebou aangekom, of haar vriendin se fotograafneus lei haar na plekke waar ’n heuningnes bekendes om Jacques Rynhard se boeke saamkoek.
Sy raak verdwaal tussen handtekeningjagters, sosiale vlinders en akademici. Rondom Carina is plakkate wat feitlik elke muur van die voorportaal van die ouditorium beset.
Die genie-in-haar-eie-etensuur met die haredos langs haar slape af wat soos boerevarings lyk, loop oë neergeslaan na die belangrikste mense in die saal sodat sy tog net nie op pad soontoe met enige plebs hoef te praat nie. Sy knik met dowwe oë wat niemand probeer raaksien nie.
Die flambojante lid van die einste leserpaneel as sy, draai haar in-die-kollig-glimlag aan toe ’n skrywer per ongeluk in haar vasloop. Hallo! Hoe gaan dit met jou-ou?! grynslag sy vir die meisie wie se werk sy so pas met venyn afgekeur het. Ag lekker, man! antwoord die einste blinkoog-vrou sonder om na die antwoord te luister.
Sy sweef verby na die hoof van ’n buitelandse TV-kanaal.
Carina ril. Haar probleem is dat sy soveel van die binnegevegte af weet wat in hierdie eng sirkel afspeel, dat sy dit eintlik humoristies vind, maar dit voel of sy vir slagoffers lag wat galgtoue om hul nekke kry. Was dit Anne Frank wat gesê het dat sy, ten spyte van alles, nog steeds glo aan die innerlike goedheid van die mens? Op hierdie slagveld sou selfs sý swarigheid gesien het.
Carina besef ook dat hierdie groep geparfumeerde valke haar gaan laat verstik. Bad vibes, slegte karma! sou Mysi gesê het. G’n wonder Jacques Rynhard woon selde hierdie sirkusse by nie. Maar sy druk deur.
Hy staar van orals af na haar toe. Jacques Rynhard. Dié Jacques Rynhard met die filmstervoorkoms en die sagte oë en die halfmasglimlag.
Die man wat romantiese avontuurverhale skryf wat dikwels vuurwarm is. Die liefling van honderdduisende lesers wat elke boek van hom verslind en vra vir nog. Die skrywer wat in die volk se oë niks verkeerd kan doen nie.
Die skrywer van wie sy aanhangers amper niks weet nie, want anders as die meeste skrywers is hy nie op Facebook nie, kommunikeer hy nie op Twitter nie en sit hy nie gemaklik uitgestrek op geselsprogramme se geel rusbanke en praat oor homself nie. Al wat sy van hom weet, is dat hy gewilde boeke skryf en bekend is vir spoed. Hy was al ’n keer of wat in die moeilikheid omdat hy teen duiselingwekkende vaart (Blitsnuus se woorde) op sy resiesfiets genaamd Chase rondjaag. Maar wat in sy negentien-watsenaam-motor doodluiters stadig ry.
Sit hom egter op ’n fiets …
Jacques staan geen personderhoude toe nie, selfs toe hy as jong skrywer begin naam maak het. Carina weet ook uit ervaring feitlik alle skrywers pak maar te graag teenoor joernaliste uit, want dis gratis reklame vir hul jongste boeke.
Nie Jacques Rynhard nie.
As iemand nog een keer vir my vra ‘Waar het alles begin?’, dan …! is Jacques eendag aangehaal.
Elke nuwe roman van hom was ’n gebeurtenis. Hy publiseer een keer per jaar, soms elke tweede jaar. Die uitgewery waar hy tot onlangs gepubliseer het, behoort aan die Franckes – die mees prominente van al die Johannesburgse uitgewerye, spesifiek omdat Alicia Francke, sosiale vlinder, gedurig by glansgeleenthede breër glimlag as die grootpad Noorde toe. Daar is selfs gerugte dat sy haar eie tydskrif wil begin saam met haar pa, John Francke.
Jacques Rynhard is Alicia se sterskrywer. Iemand wat sy ses maande gelede nog in ’n blog soos volg beskryf het: ’n Geniale storieverteller, ’n lieflike mens wat baie sag op die oog val, sexier in die werklike lewe as enigiets wat hy kan uitdraai. En daai skewe glimlag! ’n Man so na my hart! Ek kan my nie die Francke-Uitgewery voorstel sonder Jacques nie.
En toe, skielik, droog haar blogs, Facebook-inskrywings en twiets oor Jacques op. En toe begin die skinderstories lepellê met die waarheid. Alicia was verlief op Jacques, maar hy nie op haar nie. Of Alicia wil eintlik Jacques se stories skryf en wou selfs al spesiale erkenning gekry het vir haar aandeel aan sy stories. Hy het hom vervies en die bondgenootskap verbreek. Sy stories is sý stories, nie hare nie.
En dan, vanuit die uitgewersbedryf, meer prontuit: Jacques wou nie by Alicia slaap nie. En: Jacques sou Lena Aucamp nooit met daardie flerrie verkul wie se grimering swaarder weeg as haar ywerige dye nie.
Carina het Jacques Rynhard se eerste roman, Baanbreker, destyds gelees. En soms sy latere romans in die CNA of in boekwinkels deurgeblaai en gespring-lees. Om groot te word is opsioneel! was een van die wyshede wat hy kwytgeraak het en wat haar bygebly het.
Sy kyk nou na sy lys romans in die voorportaal. Baanbreker (2008), opgedra aan Lena; Met ’n uitsig op die stad (2009), vir Alicia met dank – dit is vier keer herdruk; Brandwag (2011), opgedra aan my buurman Fineas Guliwe , beleef tans sy derde druk, terwyl Nagreisiger (2012) opgedra is aan sy beste vriend, Jan-Paul Otto.
En nou Die enkeling, wat vanaand die Basson-prys vir Letterkunde kry.
Volgelaaide bordjies wat wil-wil kantel met vleisrolletjies, hoenderboudjies en dik kaaspasteitjies kom soos die Titanic tussen die mense na haar aangeseil. Sy besef nou sy staan te naby die kostafel en vlug sodat sy haar iPad kan aanskakel en Jacques Rynhard kan google.
Die bestuurder van ’n rolprentmaatskappy staan, soos gebruiklik, met ’n glas in die hand en lag vir haar bende talentlose bruinneus-werknemers vir wie sy altoos beskerm.
"Lekker storie oor Miriam en die skoothondjie in Montage!" roep iemand na Carina toe.
Jis, Cariens! ’n Joernalis saam met wie sy joernalistiek by Tukkies geswot het. Jy lyk stunning, doll. Wat gebruik jy?
Die lewe! lag Carina.
Jammer oor jou en Kelvin. Ons het altyd gesê hy gebruik jou net!
Sy soek nou na nog inligting oor Jacques Rynhard op die internet. Gelukkig is hier Wi-Fi. Terwyl sy op haar tablet op sy skakel druk, merk sy dat daar wel baie foto’s van hom is, skynbaar deur Alicia Francke geneem, maar die inligting is skraps en saaklik. Sy lees:
Jacques Rynhard, gebore 18 Februarie 1980 in Kleinbegin, Mpumalanga. Pa: Klaus Rynhard, treindrywer, kondukteur en later stasiemeester. Ma: Elizabeth (Liebet) Rynhard. Hy gaan skool op Kleinbegin in sowel die laer- as hoërskool waar hy uitblink as redenaar, rugbyspeler, atleet en later opstelskrywer.
Na matriek in 1998 swerf hy tot 2001 deur Europa en die VSA, en maak in New York kennis met die bekende Amerikaanse skryfghoeroe Cynthia Olive. Hy skryf in vir ’n kursus aan haar skryfskool in 2000. Hy publiseer egter geen werk tussen 2001 en 2002 nie en voer as redes aan dat die kortverhale wat hy in daardie jare op sy tikmasjien geskryf het te persoonlik is en hy dit iewers wegsteek waar niemand dit kan kry nie.
Daardie kortverhale was vingeroefeninge of private verhale wat hy nie wil publiseer nie. Sommige is half geskryf, ander is sonder inleidingsparagrawe of eindes.
In 2003 keer hy terug na Suid-Afrika en toer ’n jaar lank deur die land. Vanaf 2004 begin hy boeke wat beskryf word as warm, erotiese romans, onder ’n skuilnaam skryf.
Hy skryf ook vir ’n kort rukkie TV-sepies, maar vind dat hy nie saam met ander skrywers kan werk of ander mense se werk kan skryf nie. En erken prontuit dat die sepievervaardigers net sy naam wil gebruik en verder sy werk na willekeur wil verander om by hul strak agendas te pas. Soveel tam talentloses, soveel kontakte op die regte plekke .
Jacques Rynhard was nie daarvoor te vinde nie.
Hy publiseer hierna tussen 2004 en 2007 verskeie kortverhale en doen vryskutwerk as reklamekopieskrywer by Botha en Lategan onder die bestuurder Sylvia Nieuwoudt.
In 2008 publiseer hy sy eerste roman, Baanbreker, wat lesers gaande het en opgedra is aan die meisie by wie hy in daardie stadium al vir meer as drie jaar in Newtown gebly het, Lena Aucamp, wat ook al die voorblaaie vir sy romans ontwerp het, gebaseer op haar skilderye. Sy is ’n skoolliefde.
Dit word gevolg deur Met ’n uitsig op die stad (2009), asook Brandwag (2011) en Nagreisiger (2012). Meneer Rynhard praat glad nie oor sy kortverhale, gepubliseer of ongepubliseer, of die inspirasie daaragter nie.
Hy is ongetroud. Hy is ook bekend vir sy liefdadigheidswerk onder straatkinders in Newtown, hoewel hy ook weier om daaroor te praat. Sy vriende is hoofsaaklik mense in Newtown en omtrekke.
Dit is waar die inligting eindig. Geen flambojante tydskrifartikels waarin Jacques sy gunsteling-pastagereg met ’n Pepsodent-glimlag aanmekaarslaan nie, geen radio-onderhoude gevul met die regte geluide nie, geen verskynings op TV-kletsprogramme nie en geen Facebook-inskrywings nie.
Carina onthou vaagweg, toe ’n joernalis hom eendag by die bekendstelling van ’n boek vra hoekom hy nie onderhoude toestaan nie, dat hy geantwoord het: Waar die storie aan jou vat of nie vat nie, is al wat tel. Dit maak nie saak wat ék daarna sê nie – dis te laat. Die skrywer is nie die ster nie, net sy stories. En toe die joernalissie met sterre in haar oë volhou met vrae: Ek het my tande stukkend gekou op die lewe. Ek herkou vir die oomblik.
Daar was egter baie meer inligting op die internet oor Alicia Francke, met foto’s van haar en Jacques by boekbekendstellings en teaterpremières. Hulle het gereeld saam verskyn. Sy wonder wat Lena oor hierdie vriendskap te sê gehad het.
Iemand stamp teen Carina en mors rooiwyn op haar rok.
Oe, sor-rie, koeks! Die joernalis met die bloederige rooi tuitbekkie trippel giggelend weg. Carina staar vies na haar rok. Nes haar skoene, dra haar rokke net soveel bewyse van haar lewe en stories as haar notaboeke.
Jammer, vriendin, maar dit is half simbolies, dink jy nie? giggel Mysi nou weer langs haar. Die wynmorsery van die vampier met die uitstaan-tieties. Sy toets eers die kleur voor sy jou nekare afbyt.
Kom ek verbind gou die kolletjies vir jou. Mysi beduie na die mense. Almal pleeg soet leuentjies en loer of die nuwe aankomeling dalk hul loopbane kan bevorder. En dis die ergste. Niemand hou van niemand hier nie, net van hulleself. So. Sit jou klipgesig op, grynslag soos Jack Nicholson en kry ’n nuwe angle op die storie.
Carina kyk rond. Dink jy iemand hier kon Agata geskep het?
Mysi lag. "Nie een lyk interessant genoeg nie. Ek bedoel, watter ego wat hier rondhang kan skryf Liefde is ’n man wat jou granate sal ontpit?"
Beslis nie my eks, Kelvin, nie.
Mysi beduie na ’n plomperige vrou met dik hare wat soos halfmasvlae langs haar ore hang: Dalk sý. As sy verby haar selfopgelegde genialiteit kan beweeg.
Carina kyk na waar ’n plakkaat van Jacques Rynhard byna ’n halwe verdieping hoog teen die muur pryk. Daar is iets in sy oë. ’n Selfversekerde kyk wat vanuit ’n niemandsland waarneem en teleurgesteld is met wat hy sien.
Sy glimlag verklap niks. Dit is nie ’n aangeplakte kamera-glimlag nie. En hy neem meer van jou in met een blik as nadat hy jou CV onder oë gehad het.
Jacques Rynhard dra ’n ligte stoppelbaard op die plakkaat, asof hy vir twee dae nie geskeer het nie. Dit laat hom nog aantrekliker lyk. Sy hare en sy vel is bruingebrand.
Daai bek sal jou bewusteloos soen, fluister Mysi.
Op ander foto’s, waar hy vollyf gewys word, is dit duidelik dat hy ’n swemmerslyf het. Geen oordadige gimgeboude spiere wat bult onder te stywe T-hemde nie. Net ’n doodgewone liggaam in proporsie.
Die reuk van die eiers, parfuum, asook die kameraflitse en die gille van bekendes wat mekaar omhels, raak nou vir Carina soos ’n oorversierde koek.
Ek gaan huis toe.
Mysi keer. Jy kan nie, want jy vaar saam met hierdie bootjie deur Hurricane Katrina en jy gáán na sy toespraak luister!
Carina wonder hoe Jacques Rynhard oor hierdie kannibalistiese sirkus voel. Wie van hierdie mense ken hy werklik? Wie is hier omdat hulle regtig hier wil wees om hom vir sy prys te vereer? En wie is teenwoordig bloot om raakgesien te word en hul eie loopbane te bevorder?
Hy is daarvoor bekend dat hy nooit na sulke glansgeleenthede kom nie. En nou moet hy vanaand opdaag omdat hy ’n prys kry. Kan nie vir hom maklik wees nie.
In haar poging om weg te kom, steek Carina haar hand uit na die tafel agter haar. Sy vat ’n boek raak en druk daarop. Twee boeke tuimel af en Mysi keer. Mense begin in hulle rigting te draai.
Sy kyk vinnig na die boek in haar hand in ’n flou poging om voor te gee dat niks skort nie. Dit is Die enkeling waarvoor Jacques vanaand die prys kry. Op die voorblad is ’n stoomtrein wat deur ’n landskap beur. Langs die trein staan ’n seuntjie wat vir die trein waai, seker nie ouer as agt nie.
Carina maak die boek oop. Uitgegee deur Meyer de Necker staan voorin. En wanneer sy omblaai: Opgedra aan die meisie wat nie weet waar sy heen gaan nie.
Carina blaai terug na die blad met uitgewersinligting. Voorblad: ’n skildery deur Lena Aucamp, staan daar.
Presies wie is Lena Aucamp? vra Carina.
Maar net een van die coolste skilders in die dorp.
Picasso was ook. So?
Haar ateljee is in Braamfontein.
En jy weet dit omdat …?
"Ek ’n foto-artikel oor haar moes doen toe ek nog voorskote by Die Huisvrou gevou het. Het jy dit nie gelees nie?"
Carina onthou dit vaagweg en kyk na Die enkeling se voorblad.
En as jy in die kwart-oor-rigting kyk, sal jy haar sien aan die hand van ooglekkergoed.
Carina kyk oor Mysi se skouer.
Hulle kom tussen die mense deurgestap – ’n pragtige, ongekunstelde meisie en ’n lang, formele man langs haar.
Lena Aucamp en haar vriend loop langs hulle verby. Vir ’n oomblik kan Carina nie reageer nie. Sy weet nie hoekom nie, maar sy voel hartseer. Onthou skielik weer die verstarde uitdrukking op die swemmer Elmien Malan se gesig waar sy in haar eie bloed gelê het.
Mysi begin foto’s neem. Ekskuus tog! Gee julle om? vra sy en neem nog ’n rits terwyl Lena en haar vriend asosiaal na die kamera staar. Hoe lyk dit met so ’n klein-klein kiertsie van ’n glimlaggie? vra Mysi.
Wat is daar om oor te glimlag? vra die man.
Ook Lena bly uitdrukkingloos. Om die waarheid te sê, daar is ’n soort verwilderde uitdrukking in haar oë, en dit is duidelik dat sy gehuil het. Sy kyk vinnig en senuweeagtig rond, asof sy Jacques tussen die mense soek.
Sy is ’n pragtige meisie. Carina se ma sou na Lena verwys het as ’n rabbedoe . Daardie wonderlike woord wat in onbruik geraak het. G’n wonder Jacques Rynhard het vir Lena Aucamp geval nie.
Sy lyk na die soort meisie wat swart koffie sal bestel en dan ys daarin sal gooi om dit af te koel omdat sy nie kan wag om dit te drink nie. Ongekunsteld, doodnatuurlik en apart van die massa. Wat ’n vloerlap om haar smal heupe en mooi borsies sal draai en steeds minnesange sal inspireer. Wat ’n man met haar sproetjies sal laat kook. Wat net so gemaklik sou gewees het indien sy kaalvoet deur die veld sou hardloop as in vanaand se meer formele uitrusting.
En wat net rooiwyn sal drink en oudhede soos antieke skaaltjies in romantiese winkels sal aanskaf.
Carina bekyk Lena se mooi bene. Bene wat gereeld fietsry. Dalk saam met Jacques. Sy wonder of Lena by die jaagduiwel kan byhou.
Moontlik verkies sy fietse in plaas van motors, loop sy eerder deur die reën op nat teerstrate as oor die strand. Haat sy sonsondergange oor die see, maar is verlief op die son wat deur die Hillbrow-toring middeldeur gesny word. Wat liefde met Jacques sal maak, ’n klokkie sal hoor en die deur kaal vir Mr Delivery sal oopmaak.
En dan die man langs haar, wat gereeld na sy selfoon kyk asof hy wag vir ’n boodskap. Lank, formeel, soos ’n model wat perkoleerders adverteer. Gesofistikeerd, selfversekerd, kiertsregop en met ’n kollietjie teen sy wang waar hy homself seker raakgeskeer het.
Sy oë kyk stip na Carina asof hy haar wil waarsku om hom nie met vrae te verveel nie. ( Waar het alles begin? ) Daar is ’n ongelukkige trek om sy mond. Maar die man is George Clooney-aantreklik – sy hare gejel. Hy moes ure daaraan spandeer het. Hy sal ’n meisie probeer verlei met oesters wat hy in haar keel laat afglip, en lang teue van sy whiskey neem. Sal noupassende hemde met smal dassies dra. En sal die blinkheid in sy oë soos Kersboomliggies aanskakel.
Maar dit is die manier waarop hy ongereeld asemhaal soos iemand wat te vinnig trappe geklim het, wat haar interesseer. Hy is ook gespanne. Kyk vinnig tussen die mense deur.
Sonder dat sy haar kan beheer, stap Carina nader.
"Ek is Carina Human van Montage."
Hulle oë rus op haar asof hulle presies weet wat sy gaan vra.
Ek is Lena Aucamp en hy is Jan-Paul Otto. Mooi stem. Donker klank. Jonk, maar volwasse.
Gee julle om as ek ’n paar vrae vra? Haar redakteur raas altyd met haar as sy onbekende mense jy of julle . Maar sy kan die twee nie met die beste wil ter wêreld u nie. Die vrae sal nie lank duur nie, Lena. Jan-Paul.
Ons het nie eintlik iets te sê nie, antwoord Lena.
Is ek reg as ek sê dat jy die kunstenaar Lena Aucamp is wat al Jacques Rynhard se boekomslae ontwerp het?
Lena kyk rond asof sy na die ware Lena Aucamp soek. Die Lena wat stories in Jacques Rynhard se oor fluister en stil kritiek op sy manuskripte gee. Toe knik sy. En in die manier waarop Lena na haar kyk, herken Carina skielik dieselfde verlatenheid as wat sy die afgelope paar dae in haarself ontdek het. Sy voel soos ’n boom kaalgestroop deur die winter. En hoekom sou Jacques nie saam met Lena opdaag nie? Of wil hy ’n dramatiese enkelverskyning maak?
Mysi tree tussenbeide: Julle ken natuurlik vir Jacques Rynhard? Sy lag verskonend in Lena se rigting. Baie goed, verstaan ek.
Lena kyk na Mysi asof sy pas gesê het daar groei rape op Venus. Sy antwoord nie.
Maar Jan-Paul knik. Ja. Ons was saam op skool.
Op skool? Carina kyk vinnig na Jan-Paul. Daar is baie min inligting oor hom op die internet en hy is nie op Facebook nie.
Vra jou vrae vir Jacques self. Jan-Paul probeer Lena tussen die mense deurstuur, maar Carina kry nog ’n laaste woord in.
Lena. Ek lees op die internet dat jy en Jacques al sedert skooldae …
Lena maak ’n beweging met haar hand. Carina herken weer daardie hartseer. Die isolasie wat oor haar gesig kruip. Lena se oë beweeg tussen die mense deur asof sy die antwoorde daar gaan kry.
Asseblief. Moedeloos, asof sy pleit dat die vrae moet ophou. Hy was maar soos enige ander doodgewone seun. Die nerf van ’n rugbybal afgeskop, wurms in onderwysers se laaie gesit, die stof uit die vlaktes gehardloop, baie pakgekry, fietsgery asof hy ’n weerligstraal is, lokomotiewe met kole gestook, smiley-faces in die sand geteken, kaal geswem. En later begin skryf. Sy bly stil en Carina kan sien dat ’n gedagte in Lena se kop nesgeskop het. ’n Gedagte wat haar net vir ’n oomblik laat versag. Hy het altyd … geskryf, soos ’n masjien, soms twee, drie stories tegelyk.
Is dit ’n verwyt of ’n stelling?
Maar ek verstaan julle is in ’n lang verhouding. As iemand iets van hom weet, is dit tog seker jy, Lena?
Lena draai skielik weg: Niemand weet iets van enigiemand nie.
Kan ek ten minste jou kaartjie kry, of kontakbesonderhede?
Lena kyk hulpeloos na Jan-Paul, maar op daardie oomblik kom ’n man nader gestap.
My magtag. Die stad se voorste argitek! Geweet jy gaan by jou beste pel se boelsaai-prys wees. Hoezit, bru? Die man gee Jan-Paul ’n boetvaardige druk.
Hallo, Fred. Dankie, man, maar daar is geen emosie in Jan-Paul se oë nie toe hulle vuisstamp.
Ek is jammer. Maar hét jy dalk ’n kaartjie? hou Carina koppig vol.
Maar hoekom het jy ’n kaartjie nodig, poplap? lag die man wat Jan-Paul as Fred aangespreek het. Sy kantore se logo is groter as Zuma se glimlag. Dis in die Mullan-gebou in Sandton! Die kantore, nie die glimlag nie.
Fred en Jan-Paul draai weg om te praat, maar Lena staar strak voor haar. Sy oorhandig haar ateljee se kaartjie tog aan Carina.
Dankie. Carina kyk na Lena se kaartjie. Ek hou van jou werk. So ’n artikel kan baie vir jou skilderye beteken. Asof sy die aandag wat sy aan Lena spandeer om nuus oor Jacques te kry, moet verduidelik.
Lena pluk aan Jan-Paul se arm.
So. Julle is ook vanaand hier, sê Fred.
Ons het hom belowe ons sal hier wees, antwoord Jan-Paul kortaf.
Het die nonne vir die priester in die stoombad gesê. Sien jou, pella! sê Fred en loop laggend weg.
Hulle verdwyn vinnig tussen die mense, en anders as die ander sosiale vlinders neem hulle nie glasies wyn nie. Hulle stap na die ouditorium toe. Lena kyk een keer na Carina asof iets aan haar vir Lena interesseer.
Mysi rol haar oë. Hoe kon jy daai twee laat wegkom?
"Lena sal in elk geval net orgasmies reageer op hoe wonderlik Jacques is en hoe talentvol hy is. Ek ken dit al uit my kop. Vra vir enige bekende hoe dit was om saam met ’n regisseur of ’n skrywer te werk, en hulle swymel vir