"Lank gelede, toe jy nog klein was..." - LiG Tydskrif
"Lank gelede, toe jy nog klein was..."
Daardie babakousie wat skielik uitval wanneer jy 'n ou laai regpak. Die toegangskaartjie wat uit die dieptes van jou handsak uitdop. Binne oomblikke voer dit jou terug na 'n ander plek en 'n ander tyd. Mooi herinneringe, wat 'n vaal en vervelige dag op 'n onverwagse wyse inkleur.
"Op 'n manier skep mooi herinneringe 'n plek waarheen jy kan teruggaan wanneer jy sleg voel." Só sê Riza Uys, spelterapeut en lewensafrigter in die Paarl. "Meer nog: Dit bevestig jou identiteit. Dit anker jou. In moeilike tye laat dit jou veilig en geborge voel. Dit laat jou 'behoort'. "En wanneer jy weet wie jy is en waar jy behoort, kan jy veranderinge en ander uitdagings baie makliker trotseer. "Natuurlik is nie alle herinneringe positief nie, en ons kan nie noodwendig die hartseer oomblikke keer óf kies nie. Tog kan ons baie doen om mooi en kosbare herinneringe te skep."
"Die skep van mooi herinneringe geskied nie toevallig of per ongeluk nie," sê Riza. "Ons moet doelbewus besluit om ons kinders se geheuebank met kosbare herinneringe te vul." En dis nie moeilik nie, sê sy. "Die klein rituele, die gewoontes en gebruike wat 'n gesin kenmerk, kan uiteindelik kragtige herinneringe word. Die manier waarop die gesin verjaardae, Kersfees en Sondae vier. Die gereelde teepartytjies op Vrydae, tuisgemaakte pizzas op Saterdae of stories voor slaaptyd. "Dit alles is klein gebare wat uiteindelik groot betekenis inhou." Riza moedig ouers en kinders aan om meer bewustelik te lewe. "Help jou kinders om die mooi in elke dag raak te sien en om 'n positiewe emosie aan hul ervarings te koppel. "Vra hulle: 'Wat was vir jou so lekker by die pretpark? Wat het jy gesien en gehoor? Wat sal jy van die dag by die see onthou? Hoe smaak die koekies wat jy self gebak het? Hoe voel jy wanneer jy hierna kyk?' "Laat die kinders ook hul eie herinneringe deur middel van foto's, tekeninge en dagboekinskrywings vaslê. En praat soms met mekaar oor wat julle van vorige vakansies of 'n kuier saam met familie en vriende onthou."
Geleerdes sê die reuksintuig het 'n baie sterker verband met emosies en herinne­ringe as enige van ons ander sintuie. Dié feit kan teruggevoer word na die biologiese werking van die brein: Die ander sintuie stuur prikkels na die talamus, die sentrale gedeelte van die brein, van waar dit na ander toepaslike dele in die brein gestuur word. Die reuksintuig is egter regstreeks met die sogenaamde reukbol verbind – 'n deel wat verband hou met emosies en herinneringe. Daarom leer ons om sekere reuke met sekere gebeure en emosies te assosieer. Die geur van varsgebakte speserykoekies kan duidelike beelde van jou ouma se kombuis oproep, terwyl die reuk van gesnyde gras jou onmiddellik terugneem na sport op laerskool (laasgenoemde méér so as wat 'n foto of 'n video byvoorbeeld sal regkry). Gebruik dus gerus reuke en geure om jou kinders se mooi herinneringe te versterk. Bak pannekoek wanneer dit dié winter te koud of nat is om park toe te gaan, drink geurige warmsjokolade wanneer julle stories of gedigte lees. En steek gegeurde kerse aan wanneer julle bordspeletjies speel of stories vertel.