Wat doen jy as jy hartseer is? – Klaagliedere 03 – NGK Somerstrand
Written by Chris van Wyk on 21/06/2020 . Posted in Klaagliedere.
Hierdie derde klaaglied dek vier belangrike aspekte van die profeet Jeremia se nadenke en refleksie oor die ramp wat die volk getref het. Dit is dus ook 'n modelgebed om na te volg wanneer ons op soortgelyke wyse in 'n krisis is:
Jeremia begin deur sy ellende op die tafel te sit. Dit is asof hy die donker ingejaag is en die Here hom op 'n pad laat loop waar daar geen lig is nie. Dit is asof sy gebede nêrens kom nie, asof God weier om sy gebede te verhoor.
Geen wonder dat dié verse Robert Davidson geïnspireer het in die hoopvolle lied:
Watter wonderlike perspektief. Dit is nie net die verlede wat 'n mens eerlik moet beskou nie. Dit is ook die liefde van die Here binne die situasie van verlies wat ons beleef waarop ons moet let. Almal van ons sal kan wys na Godsvallige uitkomste juis in hierdie tyd. Saam met die verlies was daar ook dinge wat uitgewerk het, wat duidelik God se hand verraai.
Daarom is dit goed om geduldig te wag op die hulp van die Here, selfs as 'n mens eensaam voel in die dra van die las wat die Here jou opgelê het. Ons hoop is immers dat die Here 'n mens nie vir altyd verstoot nie, dat as Hy beproewing oor 'n mens bring, daar ook weer uitkoms kom, dat Hy Homself ook weer ontferm omdat sy liefde so groot is. "Dit is teen sy sin dat Hy mense in ellende en beproewing bring."
Die fundamentele ding wat ons moet doen, is om te volhard in die hoop op God; om te volhard om na God se wil te vra; om nie op te hou nie; om nie te rus nie; totdat ons weet wat die Here verder met ons wil doen. Dit beteken natuurlik ook dat ons bereid moet wees om God se wil te doen.
Terwyl ons na God se wil vra, is dit dus net logies dat ons ons eie doen en late sal ondersoek en die verkeerde sal regstel en ons tot die Here sal bekeer.
Ons volharding lê dus in die trane en die verwagting van God alleen – totdat Hy uit die hemel ons hartseer sal raaksien en iets daaraan sal doen.
Jeremia se hartseer
Waarop ek dus wil fokus in hierdie derde klaaglied is Jeremia se hartseer.
Aan die een kant is daar Jeremia se hartseer oor die volk. Vir veertig jaar het hy hierdie ballingskap sien kom. Hy het met die Here geworstel. Is daar nie miskien 'n ander manier nie? Op punte het hy in die diepte van neerslagtigheid geval.
5 Hy het my beleër, my omring met bitterheid en moeite.
6 Hy het my in donker plekke laat bly soos dié wat lankal dood is.
Aan die ander kant, is daar die volk wat Jeremia se woorde in die wind geslaan het. Hom nie geglo het nie. Eerder vir die valse profete geglo het. Eerder op hulle eie planne vertrou het. En nou het dit presies gebeur soos Jeremia gesê het.
En dit het skielik gekom. Soos hy al in Klaagliedere 2 gesê het:
21 Oud en jonk lê op die grond in die strate; my jong vroue en my jong manne het deur die swaard geval. U het hulle op die dag van u toorn doodgemaak; U het hulle genadeloos geslag.
En dit is op hierdie hartseer wat ek vandag wil fokus. Want ons het angs. Ons het vrees. Ons is moedeloos. Maar, ek wonder of die diepste emosie wat ons ervaar nie hartseer is nie. 'n Baie diep gevoel van verlies. 'n Amper onnoembare leed.
Verskillende soorte hartseer
Nou, die mense wat oor hartseer skryf, sê daar is verskillende soorte hartseer.
Sommige vorme van hartseer kan jy sien kom.
Iemand vir wie jy lief is, is kritiek siek en gaan nie herstel nie. Jy kan jou voorberei daarop. Jy kan deur die verskillende fases van rou werk. Jou ontkenning hanteer. Jou woede. Jou terugveg. Jou neerslagtigheid. Tot jy by 'n stuk aanvaarding kom. Soms self nog voor die einde.
Dit is dan wat jy 'n lewe kan vier, soos ons verlede week met die dood van Erra Cilliers kon doen. Haar siekte het 'n jaar geneem. Daar was tyd om belangrike gesprekke te hê. Om sommer net in te loer en die verlede saam in herinnering te bring. Dit was só 'n voorreg om van haar afskeid te neem.
Daar is ander vorme van hartseer wat jy nie sien kom nie.
'n Ongeluk. 'n Miskraam. 'n Hartaanval. Dit is geneig om jou te verblind, jou asem weg te slaan. Jy is nie voorbereid daarop nie, en dit kan die mat heeltemal onder jou voete uitruk. Niks sal ooit weer dieselfde wees nie. Jy wissel tussen skok en ongeloof. Tussen hoop dit is nie waar nie, en wanhoop, hoe gaan ek ooit hiermee saamleef.
Dit was my ervaring toe my skoonseun Johan die Sondagmôre vroeg laat weet dat Belle, my pragtige kleindogter, stil gebore is. Geskok. Ongelowig. Miskien lees ek die Whatsapp verkeerd. Almal wat deur iets soortgelyks is, sal weet hoe die besef half rondsweef soos 'n veertjie wat deur die wind heen en weer gewaai word, en wat jy weet moet êrens grondvat, maar jy hoop eintlik dat dit nooit sal gebeur nie.
Hartseer in die Covid-19 inperking
Nou, hoe help Jeremia die volk met hierdie hartseer?
Hy sê dat ons twee goed tegelykertyd moet doen.
Hou jou trane en die troue liefde van die Here vas
Jeremia help die volk om in die een hand hulle trane vas te hou en in die ander hand die troue liefde van die Here.
Luister hoe hy dit in vers 19-24 doen
In vers 19-20 hou hy sy trane vas, sy diep neerslagtigheid oor wat gebeur het:
19 Dink aan my nood en my swerwersbestaan, aan die wildeals en gif.
20 Wanneer ek diep daaroor nadink, raak ek terneergedruk.
Om dan in vers 21-24 die troue liefde van die Here vas te hou:
21 Dit roep ek in herinnering, daarom het ek hoop:
22 Die troue liefde van die HERE vergaan nie, want sy ontferming ken geen einde nie.
23 Dit is elke oggend weer nuut – groot is u getrouheid.
24 My erfdeel is die HERE, sê ek; daarom hoop ek op Hom.
Die trane en die troue liefde
Dit is natuurlik 'n bitter-soet oplossing, soos CS Lewis gesê het:
We are not necessarily doubting that God will do the best for us; we are wondering how painful the best will turn out to be. (CS Lewis)
Maar, hoewel ons nie weet hoe die nuwe "normaal" gaan wees nie, is dit die enigste manier waarop ons die toekoms tegemoet kan gaan.
Ons moet onsself kans gee om te rou. Om afskeid te neem. Om te huil. Om stories te deel van hoe dit was. Van die goeie en die slegte.
Maar, ons moet dit doen terwyl ons tegelykertyd die troue liefde van die Here vashou.
Ons het die week in die Eenjaar Bybelleesprogram Psalm 136 gelees, wat 'n loflied op God se troue liefde is.
Die liturg of koor het telkens die eerste reël van elke vers gesing en die gemeente het geantwoord, telkens met dieselfde frase: "want vir ewig duur sy troue liefde" (BDV) of soos in die NAV: "Aan sy liefde is daar geen einde nie."
"4Hy het magtige dade gedoen, Hy alleen. Aan sy liefde is daar geen einde nie."
"23Hy het aan ons gedink in ons vernedering. Aan sy liefde is daar geen einde nie."
"25Hy gee voedsel aan al wat lewe. Aan sy liefde is daar geen einde nie."
"26Loof die God van die hemel! Aan sy liefde is daar geen einde nie."
26 keer word die troue liefde van die Here, sy ḥesed, herhaal. Ḥesed kan op baie maniere vertaal, word omdat dit só 'n omvattende beskrywing van God se liefde is. Hier is 'n paar voorbeelde: goedertierenheid, getrouheid (faithfulness), en troue liefde (steadfast love).
Ḥesed is ook baie spesifiek God se verbondsliefde. Dit bevestig dat God getrou bly aan dié met wie Hy in verhouding is, met wie Hy 'n verbond gesluit het. God bly lojaal aan sy uitverkorenes. Hierdie liefde is verder vir altyd, vir ewig. Sy liefde hou nooit op nie.
Soos Peterson dit vertaal: "His love never quits." (The Message).
Dit is wat ons hier in Klaagliedere ook moet hoor. Die troue liefde van die Here staak nooit nie. Hy bedank nie soos iemand by die werk nie. Hy hou nooit op om lief te hê nie.
Dit is die Godsbegrip wat Jeremia by ons wil inskerp, dat God liefde is, nie net 'n liefde wat 'n reaksie is op hulle gehoorsaamheid nie, maar 'n liefde wat ten spyte van omstandighede voortgaan en hou.
Die volk sou hieruit ook kon aflei, al was dit nog asof deur 'n spieël in 'n raaisel, tussen hulle trane deur, dat God se troue liefde nie net iets is wat vir altyd duur in terme van hulle tydsbegrip nie. Sy troue liefde deurstaan ook die toets van die ewigheid. En sal steeds so bly tot in ewigheid. Sy liefde verander nie. Dit bly altyd dieselfde. Dit bly waar regdeur die geslagte, regdeur die geskiedenis en tot in ewigheid. 'n Mens kan dus altyd op God se liefde staatmaak.
God is immers liefde, soos die NT in Jesus Christus later so helder sou bely (1 Joh. 4:8). In Romeine 8 word God se liefde in Christus geloof:
"Wie kan ons van die liefde van Christus skei? Lyding of benoudheid of vervolging, honger of naaktheid, gevaar of swaard? … in al hierdie dinge is ons meer as oorwinnaars deur Hom wat vir ons liefhet. Hiervan is ek oortuig: geen dood of lewe of engele of magte of teenswoordige of toekomstige dinge of kragte of hoogte of diepte of enigiets anders in die skepping kan ons van die liefde van God skei nie, die liefde wat daar is in Christus Jesus ons Here." (Rom 8:35-39)."
Een manier om hierdie troue liefde vas te hou, is om 'n nuwe roetine te vestig. Michele Howe sê in haar boek wat onlangs verskyn het:
"As humans, we crave normalcy. We thrive on routine in the best of times, so why would we forfeit these small measures of comfort, these consoling habits in times of distress? I've determined that for myself, for as long as this season requires, I'm going to discipline myself to walk through each minute of each hour in quiet confidence in God, believing that he will give me the strength I require. I will continue to grieve, I'm sure. But while I'm dealing with my feelings, I'll be busy about my home doing as normal a routine as I can muster—and sometimes, as Elisabeth Elliot advises, just doing whatever is "the next thing."
Daarby voeg sy dat as jou trane weer kom, raak stil en herinner jouself in gebed en nadenke weer aan die troue liefde van die Here:
"When your grief begins to overwhelm you, step away to a quiet place and contemplate the goodness of God. Commit your day to him and then try to create as normal a routine for yourself as possible while you're in this season of mourning. Place your full attention and effort into whatever your hand finds to do each moment of the day."
(Michele Howe 2020. Deliver us. Finding Hope in the Psalms for Moments of Desperation. Hendrickson Rose Publishing)
Ek hoop jy sal volhard hiermee. Dit sal vir jou rus bring.
Ons gaan nou luister na 'n bydrae van Ds Joseph en Nolizwe Ntlatywa van Zithulele. Hulle kry baie swaar. Daarom sluit ons met Lied 286 af waarin ons ook vra dat die "Here God van liefde" ook met hulle sal gaan.