Elmien WOOD née SPIES – Afrikanergeskiedenis
Elmien WOOD née SPIES
Isabel GROESBEEK née BEKKER
deur Elmien, Bellville, Kaapstad
Waar het my belangstelling in genealogie begin? My pa Joachim Frederik (Joggie) SPIES (1911 -2000; 'b2c4d9e7f2' in die SPIES-register) het altyd families uitgelê en hy het vir my, Elmien WOOD née SPIES, gebore te Harrismith, van jongs af baie vertel. Hy het sy familie goed geken, asook my ma Cornelia Jacoba DE JAGER (1913–1992; 'b2c9d4e9f1g9h2' in die De JAGER-register) se familie. Hy kon vertel wie die mense op ou portrette was. Dan was daar 'n oom, my pa se jongste broer, wat vir my 'n afskrif van die genealogie van die Spies-familie soos dit in Pama gepubliseer is, gestuur het.
Ek het eers vanaf 1970 tot 1979 by die Nasionale Instituut vir Personeelnavorsing (NIPN), 'n afdeling van die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing (RGN), in Johannesburg gewerk en daarna by kantoor te Roggebaai en daar het ek bewus geword van die RGN (Pretoria) se genealogiese publikasies. Die verskyning van die naslaanreeks, Suid-Afrikaanse Geslagsregisters, 4 (J-K) deur JA Heese en RTJ Lombard (1992) wat die De Jager-register bevat, het ek, naïef soos ek was, skielik besef dat die gepubliseerde genealogieë nie noodwendig al die inligting bevat nie!
Ek het toe self navorsing oor my familie begin onderneem o.a. by die Kaapstadse Argiefbewaarplek en later by die Genealogiese Instituut van Suid-Afrika (GISA; 1998-2018) in Stellenbosch. In die argief was daar wonderlike mense wat my verwys het na sekere versamelings, daar was iemand wat my gehelp het om die ou skrif te lees, mense wat hulle bevindings gedeel het. In GISA was daar ander navorsers wat verskriklik hard gewerk het, rolletjie na rolletjie mikrofilm deurgewerk het en alles noukeurig aangeteken het.
Dit is onnodig om te sê dat dit wat 'n stokperdjie was, iets heeltemal anders geword het. Ek het die Nationaal Archief in Den Haag, die British Library en National Archives in Londen en die Family History Library in Salt Lake City besoek – en ek het nou nog nie my stamvader se ouers gekry nie!
Wat ek uit hierdie besoeke geleer het, was watter boeke om te raadpleeg, tegnieke hoe om meer effektief na 'n dokument te soek en hoe om dit noukeurig op te teken.
Op 'n stadium het ek besluit dat ek so baie inligting het dat ek dit netsowel kan publiseer. Ek is prof. Matilda Burden, senior navorser in Kultuurgeskiedenis, baie dank verskuldig dat sy my as doktorale student aanvaar het, met dr. Hans Heese as my medepromotor. Die titel van my tesis was: 'n Genealogiese analise van 'n enkele familie as verteenwoordiging van 'n kultuurgroep: 'n ondersoek na nuwe perspektiewe (US, April 1919).
(Let wel: Elmien is die eerste vrou in RSA wat 'n doktorsgraad in kultuurgeskiedenis met fokus op genealogie behaal het.)
Ek het in my tesis die lewe en omstandighede van die Spies-familie nagegaan en dit in die geskiedenis ingepas. Ek het probeer om op daardie manier, deur met 'n vergrootglas na die mikrogeskiedenis te kyk, te sien of mens nuwe dinge kan ontdek, wat gemis word wanneer mens net na die geheelbeeld kyk. Ek het ook probeer om dit 'n werk te maak waarin mense dinge kan naslaan, soos bv.:
Hoe oud was die werknemers op die VOC-skepe? (Dit is belangrik om te weet as mens 'n datum wil hê om 'n geboorte na te slaan.)
Wat was die rol van vroue?
Hoekom is mans so vroeg oorlede?
Watter beroep het ons stamvaders waarskynlik beklee?
Bestaan daar so iets as 'n familiewapen?
Waaroor was die mense ongelukkig aan die einde van die VOC-tydperk? (redes wat later tot die Groot Trek gelei het.)
Ek dien as tesourier van die GGSA Wes-Kaaptak van 1999 tot 2006 en as sekretaresse van die Nasionale Uitvoerende Komitee (NUK) tot 2010.
Wat ek bereik het was met bitter harde werk én ek het op die skouers van reuse gestaan.
My familieregister wat tans 854 bladsye beslaan, kan ek as volg opsom: My stamvader was Johannes Ulrich SPIES van die dorp Amberg in Duitsland wat op 1 April 1745 aan die Kaap geland het.
My voorgeslagstaat sien as volg uit:
Dit was 'n moeilike reis, maar ook 'n baie vreugdevolle reis.
Baie dankie aan Isabel Groesbeek wat my die geleentheid bied om van my ervarings te deel.
Voordragte en artikels deur Elmien Wood:
Die goeie, die slegte en die afskuwelike. Slawe – Stories van slawe gesien vanaf 'n genealogiese perspektief. (Slawesimposium Stellenbosch, 1.12.2008 & GGSA Wes-Kaaptak, 18.04.2009).
Genealogie – Die 'ander' kinders in ons stamboom. Potchefstroom Immigrante (Duitse weeskinders). (1.03.2010).
Die Familie Spies (Familienavorsing in Salt Lake City). (Erfenisnaweek Le Roux Dorpshuis, Oudtshoorn, 25/26.09.2010).
FamilySearch: Die pad vorentoe. (Familienavorsing in Salt Lake City). (GGSA Wes-Kaaptak, 13 Oktober 2012).
Voetangels. (Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, Pretoria. 16.10.2019).
Uit die voorraadskuur van die geskiedenis: epidemies. (GGSA Noord-Transvaaltal (zoomplatform), 15.08.2020).
Op soek na Catharina van der Zee (Capensis, 2002(2), 38-44.)
Wat het geword van Hendrick Biebou? (Capensis, 2004(4), 25-29.)
Hendrick Biebou – 'n Matroos in diens van die VOC (Capensis, 2005(3), 10-17.)
Willem Odendaal (Maiores, 2007(1), 1-5.)
Genealogie as Universiteitsvak? (Capensis, 2009(2), 3-9.)
Die huweliksregister van Stellenbosch (Maoires, 2010(2), 4-12.)
Willem Odendaal, die mens: 'n Antwoord op Willem Odendaal deur Willem Odendaal (Maoires, 2010(3), 8-14.)
My naam is Van Rensburg, Janse van Rensburg of is dit Bruin of dalk Schim? (Capensis, 2012(3), 4-18.)