Palmsondag-Feesdiens (6de Sondag in Lydenstyd) - Missio
Palmsondag-Feesdiens (6de Sondag in Lydenstyd)
Palmsondag herroep Jesus se intog in Jerusalem. Hierdie Sondag dien as voorbereiding vir die Groot Lydensweek. Dit is 'n geleentheid om in die regte stemming vir Paasfees te kom. Psalm 118 loof die Here se kragtige dade en sluit só aan by die lofprysing en verwelkoming van die Here in ons midde.
28Nadat Jesus hierdie dinge gesê het, het Hy voor hulle uit geloop op pad na Jerusalem. 29Toe Jesus naby Betfage en Betanië teen die Olyfberg kom, stuur Hy twee van sy dissipels 30met die opdrag: "Gaan na die dorpie daar oorkant. By die ingang sal julle 'n vasgemaakte donkievul vind waarop niemand nog ooit gesit het nie. Maak hom los en bring hom hierheen. 31As iemand julle vra, 'Waarom maak julle hom los?' moet julle só antwoord, 'Die Here het hom nodig.' " 32Die twee wat gestuur is, het daarheen gegaan en dit aangetref net soos Hy vir hulle gesê het. 33Toe hulle die donkievul losmaak, vra sy eienaars vir hulle: "Waarom maak julle die donkievul los?" 34Hulle het geantwoord: "Die Here het hom nodig." 35Hulle het toe die donkievul na Jesus geneem. Hulle het hulle boklere oor die donkievul gegooi en Jesus laat opklim. 36Soos wat Hy ry, het hulle hulle boklere op die pad voor Hom oopgesprei.
37Toe Hy al naby die afdraande teen die Olyfberg kom, het die hele skare dissipels God vol vreugde hardop begin prys oor al die kragtige dade wat hulle gesien het. 38Hulle het uitgeroep:
"Geseënd is die Koning,
Hy wat kom in die Naam
van die Here!
en heerlikheid in die hoogste!"
39Sommige van die Fariseërs in die skare het egter vir Jesus gesê: "Meester, berispe u dissipels!" 40Maar Hy het geantwoord: "Ek sê vir julle, as hulle stilbly, sal die klippe dit uitroep!"
41Toe Hy naby kom en die stad sien, het Hy oor haar gehuil
42en gesê: "As jy maar op hierdie dag dié dinge besef het wat vir jou vrede kan bring! Maar nou is dit vir jou oë verberg. 43Want daar sal dae vir jou aanbreek wanneer jou vyande skanse teen jou oprig, jou omsingel en jou van alle kante af beleër. 44Hulle sal jou en jou kinders met die grond gelyk maak. Hulle sal nie een klip in jou op die ander laat bly staan nie, omdat jy nie hierdie beslissende tyd toe God jou besoek het, herken het nie."
'n verskrikking vir al my bekendes.
ek het geword soos 'n ding
red my deur u onfeilbare liefde.
soos met 'n lap
wat deur motte gevreet word.
(Matt 26:26–30; Mark 14:22–26; 1 Kor 11:23–25)
36Toe sê Hy vir hulle: "Maar nou, wie 'n beursie het, moet dit saamneem, en net so ook 'n reissak. En wie nie 'n swaard het nie, moet van sy klere verkoop en een aanskaf. 37Ek sê vir julle: Die Skrifwoord wat sê: 'En Hy is as misdadiger beskou,' xmoet aan My bewaarheid word, want wat op My betrekking het, gaan nou in vervulling."
13Daarna het Pilatus die priesterhoofde, die lede van die Joodse Raad en die volk bymekaar geroep 14en vir hulle gesê: "Julle het hierdie man voor my gebring as 'n opruier van die volk. Nou het ek in julle teenwoordigheid die saak ondersoek, en ek het in hierdie man geen grond gevind vir die aanklag wat julle teen hom inbring nie. 15Herodes het ook nie, want hy het hom na ons toe teruggestuur. Hy het beslis niks gedoen wat die dood verdien nie. 16Ek sal hom dus laat gésel en dan loslaat."
44Dit was al omtrent twaalfuur, toe kom daar duisternis oor die hele land, en dit het tot drie-uur geduur; 45die son het opgehou om te skyn. Die voorhangsel in die tempel het middeldeur geskeur. 46Jesus het hard uitgeroep: "Vader, in u hande gee Ek my gees oor." a
19:29-31 Die dorpie Betanië was so 3km suid-oos van Jerusalem. Betfage was effens nader en volgens die latere Joodse Talmoed 'n voorstad of woonbuurt op die buitewyke van Jerusalem. Die Olyfberg is nog nader en steeds aan die oostekant van Jerusalem.
Op pad na Jerusalem stuur Jesus twee van sy dissipels vooruit om by een van die dorpe – Matteus dui dit as Betfage aan – 'n donkievul vir hom in die hande te kry, 'n vul waarop niemand nog gery het nie – Matteus dui aan dat beide die donkiemerrie en -vul geleen is. As iemand sou vra hoekom hulle dit doen, moet hulle antwoord wees: "Omdat die Here hom nodig het." Markus voeg by in sy evangelie dat Jesus belowe het om die donkievul direk na die Intog terug te stuur.
19:32-34 Dit het presies gebeur soos Jesus gesê het. Hulle het die donkievul losgemaak en vir die eienaars gerusgestel dat die Here hom nodig het. Dit was genoeg rede vir hulle om die vul te laat gaan. Die feit dat Jesus egter kon aanspraak maak op die donkievul, getuig ook van die gesag waarmee Hy die donkievul kan opeis om Jerusalem te kan binne ry.
19:35 Die dissipels het hulle mantels op die vul gegooi, en Jesus daarop laat sit. Die Intog kon begin.
19:36 Soos Jesus op die donkievul voortry van Betfage verby die Olyfberg het die skare hulle mantels aanhou oopsprei op die pad. 'n Duidelike aanduiding van die erkenning van sy koninklike status (vgl 2 Kon 9:13 waar dieselfde met koning Jehu gebeur het).
19:37 Toe hy die pad bereik wat van die Olyfberg afdaal in die stad in, is dit veral die hele skare dissipels wat saam met Hom gereis het wat met blydskap God se wonderdade prys
19:38 Hulle prys Hom met luide stemme uit dele van twee Psalms: "Geseënd is die Koning wat kom in die Naam van die Here; vrede in die hemel en eer in die hoogste hemel." (Ps 118:26; 148:1). 'n Mens herken ook die lied van die engeleskaar by Jesus se geboorte (Luk 2:13-14; vgl Jes 6:3).
19:39 Daar was ook Fariseërs in die skare wat beswaar gemaak het. Hulle wou hê Jesus – as Leermeester – moet die dissipels berispe en tot orde roep. Hulle het die koninklike betekenis van hierdie Intog en die lofliedere gesnap. Maar hulle het sy Koningskap verwerp en wou dit met alle koste teenstaan.
19:40 Jesus het die versoek egter geweier, want as sy dissipels sou stilbly, sou die klippe dit uitroep, so swanger van betekenis was hierdie Intog as Koning. Jesus sê daarmee dat as God se skepsels Hom nie sou herken nie, sou die Skepping dit in hulle plek uitgeroep het.
Hy sê dit as 'n aanklag teen die Jode. Want, die ander plekke in die Bybel waar dié idioom gebruik word, praat telkens van oordeel. Soos dit die geval was met die aarde wat Kain se moord op Abel aan God verkondig het (Gen 4:10). En soos die klippe in die mure van Jerusalem en die balke van sy poorte die oordeel oor Jerusalem in Habakuk se tyd uitgeroep het (Hab 2:11).
19:41 Jesus bars egter in trane uit soos Hy naderbeweeg aan die stad, want hulle blindheid sou tot hulle ondergang lei. Die oordeel oor Jerusalem bring Hom geen vreugde nie. Net hartseer.
19:42-44 Jesus huil dus oor hulle blindheid, want as hulle maar net die insig op hierdie dag gehad het dat Hy vir hulle vrede kon gee, sou hulle baie leed gespaar kon word. Maar, nou is die betekenis van sy Intog vir hulle verberg.
Daarom sal die Here hulle onafwendbaar tref met 'n vernietigende oordeel. 'n Voorspelling van wat met die Romeinse oorlog in 70 nC gebeur het. Vyande sal hulle mure beleër, sê Jesus, versperrings sal daarteen opgerig word. Hulle sal omsingel en van alle kante af aangeval word. Hulle kinders sal op gruwelike wyse verpletter word teen die grond en die stad se mure sal tot op die grond afgebreek word. Daar sal nie een klip op 'n ander gelaat word nie.
Hoekom? Want hulle het die betekenis van hierdie besoek van die Koning nie herken nie. Hulle het die tyd van genade verpas.
Dit tref my met hoeveel gesag Jesus optree. Hy is as die Here ten volle in beheer van die situasie. Hy reël die donkievul, omdat dit 'n belangrike deel van die vervulling van die profesie van Sagaria gaan wees, soos ons in die volgende perikoop sal agterkom. Regdeur hierdie laaste week sal dit een van die uitstaande kenmerke wees van sy optredes, selfs uiteindelik in die gee van Homself vir die kruisdood.
Die gedeelte ruk 'n mens egter ook tot stilstand. Aan die een kant is daar die lofprysing vir die Koning. Die herkenning van die genadetyd wat in Jesus vir die volk aangebreek het. 'n Ware vreugde. Die vreugde van verlossing.
Aan die ander kant is daar die verwerping van die Koning. Die blindheid vir die genade. Trouens, hulle sou Hom aan 'n kruis spyker voor die week verby was. En die oordeel van die gevolglike oorlog sou maar net die begin van hulle smarte wees, die aardse gevolge van hulle blindheid en opstand teen hulle Koning.
Uiteindelik sou die ewige oordeel hulle vir altyd uit die koninkryk van God verwyder.
Palmsondag herroep Jesus se intog in Jerusalem. Hierdie Sondag dien as voorbereiding vir die Groot Lydensweek. Dit is 'n geleentheid om in die regte stemming vir Paasfees te kom.
Een of meer van die volgende gebruike kan 'n ekumeniese karakter aan die erediens verleen:
Deel kruisies uit wat uit palmblare gevleg is. Soms word klein houtkruise gebruik.
Hou 'n optog met palmtakke deur die strate na die kerkgebou. Dit kan ook ekumenies georganiseer word. 'n Houtesel met 'n Christusbeeld daarop het eens deel van die optog gevorm.
Die gemeente vergader buite die kerk en stap saam in prosessie die kerk binne. 'n Kruis kan gedra word. Die eerste gedeelte van die diensorde kan reeds afgehandel word waar die gemeente buite die kerkgebou byeenkom.
Kinders dra palmtakke by die aanvang van die erediens of tydens die lofsang in en lê dit voor in die kerk. Sommige gemeentes sluit 'n bede in die openingsgebed in waarin gevra word dat die palmtakke getuienis lewer van die dag wat herdenk word.
Die kerk word met palmtakke versier.
Drapeer 'n swart doek oor die kansel met die oog op Groot Lydensweek.
Waar Groot Lydensweek nie gevier word nie, word die gemeente geleentheid gebied om tydens die diens oor die "stasies van die kruis" na te dink.
Seëngroet: Filippense 1:2
Wet: Uit Filippense 2
Skuldbelydenis: Uit Psalm 31
Vryspraak: 2 Korintiërs 5:17-19
Loflied: 202 "Prys Hom die Hemelvors 1,2,3"
Skriflesing: Lukas 19:28-41
VONKK 277 " U is die lig wat deur die donker skyn"
V1: Kom, almal wat dors is, kom na die water!
V2: En wie geen geld het nie, kom koop en eet!
V1: Kom koop sonder geld, sonder koste, wyn en melk!
V2: As julle aandagtig na My luister, sal julle eet wat goed is, sal julle julle aan ryk kos verlustig.
V1: Maak julle ore oop en kom na My toe; luister, sodat julle kan leef!
V2: Ek wil met julle 'n ewige verbond sluit, getrou aan die bestendige liefde vir Dawid.
G: Soek die Here terwyl Hy Hom laat vind, roep Hom aan terwyl Hy naby is.
As Wet voorlesing word Paulus se oproep tot lewe met die gesindheid van Jesus gebruik…
God van liefde en ontferming,
U ken ons sonde en tog belowe U om ons te vergewe.
Hou ons naby aan U sodat ons u teenwoordigheid sal ervaar.
Skenk aan ons u wysheid.
Maak ons harte oop vir u vreugde,
beveel droë bene om te dans
en skenk aan ons opnuut die vreugde van u verlossing.
V: Glo jy in God, die Vader, die Almagtige, die Skepper van die hemel en die aarde?
V: Weet dan dat die Vader 'n ewige genadeverbond met ons sluit en dat Hy ons tot sy kinders en erfgename aanneem.
G: Die doop is die teken en seël dat ons God se kinders is.
V: Glo jy in Jesus Christus, die eniggebore Seun van God, ons Here?
V: Weet dan dat Jesus Christus vir ons gesterf het en dat Hy ons in die gemeenskap van sy dood en sy opstanding ingelyf het.
G: Die doop is die teken en seël dat God al ons sonde afgewas het.
V: Weet dan dat die Heilige Gees in ons woon en ons tot lidmate van Christus heilig.
G: Die doop is die teken en seël dat die Heilige Gees ons al meer vorm om aan die beeld van God se Seun gelyk te wees.
Flam 82. "Hosanna"
(RUBRIEK: Flammekids – Lof / Lydenstyd)
(Opgeneem op Jan de Wet & die lofkleuters, loflied 2)
Jesus kom verby
die mense is so bly
Hul dink Hy is die koning wat die vrede gee
Hosanna! Hosanna! Jesus kom verby
Hy ry op 'n donkie
Maar wie het ooit gedink
dat Hy moes sterf vir my
Teks: Jacques Louw 2011 © Melodie: ELLACOMBE –
Wurtemberg 1784; Mainz 1833
Orrelbegeleiding: Tradisioneel © Teks: 2011 VONKK Uitgewers (admin BybelMedia) © Musiek: Openbare besit
VONKK 171 "Jesus Is Koning"
Teks: Uit Laat die kindertjies na My toe kom – kleuterkantate van Gerrit Jordaan 1995/2011 (:1); Jacques Louw 2011 © (:2)
Musiek: JESUS IS KONING – Gerrit Jordaan 1995 Musikale verryking: Gerrit Jordaan 2011
Volledige kleuterkantate beskikbaar by musikale verryking van VONKK 170. © 2012 VONKK Uitgewers (admin Bybel
RUBRIEK: Kleuterlied – Geloof en Vertroue / Kindwees
Jesus is Koning. Hy woon in my hart.
Hy is oral by my, ek kan altyd met Hom praat.
Hy is lief vir kinders en Hy kom nooi vir my,
dat ek God se kind kan word deur net in Hom te glo.
Jesus is Koning. Hy is groot en sterk.
Oor die hele wêreld is Hy Koning van sy kerk.
Hy roep alle mense en sê ook in sy Woord:
Hul wat soos 'n kindjie glo, ontvang sy Koninkryk.
stuur u Gees in ons midde,
en maak ons ontvanklik vir u Woord.
Help ons om nie net te hoor wat U sê nie,
maar om dit ook uit te leef,
sodat die wêreld kan sien en kan glo
dat U die redder van die heelal is.
Palmsondag is 'n geleentheid om die intog in Jerusalem en die verwelkoming van Jesus tuis te bring deur ons eie optog te hou. Die kinders kan met palmtakke in of om die kerkgebou loop en dit voor in die kerk kom neerlê. Soos Jesus in Jerusalem verwelkom is, so verwelkom ons vandag die teenwoordigheid van die drie-enige God in ons midde. Vou ook kruisies uit palmtakke en deel dit uit. Verduidelik dat hierdie teken ons herinner dat ons die Here altyd prys in die lig van die kruisgebeure.
Carolyn Brown wys daarop dat gemeentes baie keer die lyding van Jesus ignoreer in gesprek met kinders. Daarmee ontsê hulle egter ook vir kinders die kontras wat kom met die vreugde van die opstanding. As hulle iets verstaan van die diepte van Jesus se lyding, sal hulle ook beter verstaan watter vreugde die opstanding vir ons bring.
Een lyn wat gevolg kan word om die boodskap van lyding oor te dra, is om oor Jesus se Koningskap te praat. 'n goue kroon sowel as 'n kroon van dorings kan gebruik word. In gesprek met die kinders kan die betekenis van die twee krone ontgin word. Die goue kroon staan vir 'n sterk koning na wie almal moet luister (moenie die koning teken as boos nie, net as outoritêr). Die doringkroon staan vir iemand wat bereid is om vir mense te sorg en vir hulle lief te wees.
Toe Jesus in Jerusalem inry, het die mense Hom as koning geprys. Watter tipe koning dink julle was Hy? Het Hy 'n goue kroon gedra, of 'n doringkroon? 'n Doringkroon natuurlik. So wat sê dit vir ons van Jesus as Koning? Hy sorg vir ons en is vir ons lief.
Wat leer dit ons? Om soos Jesus eerder 'n doringkroon te dra as 'n goue kroon: om eerder om te gee vir mense en vir hulle lief te wees, as om vir hulle te hiet en gebied.
[Nota: Hier is verskeie perspektiewe in hierdie preek, wat beteken die prediker moet liefs een of twee daarvan kies.]
Hierdie paragraaf word tradisioneel op Palmsondag gebruik. Palmsondag herdenk Jesus Christus se triomfantelike intog in Jerusalem. Ook in Markus, Matteus en Johannes se Evangelies word die intog in Jerusalem vermeld.
Jesus reis hier op die pad vanaf Betfage en Betanië na Jerusalem. Albei is oos van die Olyfberg geleë. Betanië is die dorp waar Maria, Martha en Lasarus gewoon het. Op hierdie punt begin die pad afdraand loop na Jerusalem. Dit was ongeveer een en 'n halwe kilometer van die stadsmuur af.
Jesus tref reëlings rondom sy intog in die stad, soos die leen van 'n donkie waarop Hy sou ry. Dit word gesien as vervulling van die profeet Sagaria se profesie oor die vrederyk van die Messias: "Verheug jou grootliks, o dogter van Sion! Juig, o dogter van Jerusalem! Kyk, jou Koning kom na jou; regverdig en 'n oorwinnaar is Hy; nederig en Hy ry op 'n esel – op 'n jong esel, die vul van 'n eselin" (Sag 9:9).
Soos Jesus verder ry, gooi die menigte dissipels hulle klere op die grond voor Hom. Naby die afdraand na die Olyfberg begin die menigte dissipels God met blydskap prys oor al die wonders wat hulle Jesus al sien doen het. Die skare het palmtakke van bome afgekap en dit op die grond voor Jesus gegooi (Matt 21:8; Mark 11:8).
Vroue, mans en kinders het met palmtakke in hulle hande "Hosanna" uitgeroep. Hulle kondig Jesus aan as die Koning wat in die Naam van die Here kom. Ook sing die menigte dissipels van "vrede in die hemel en heerlikheid in die hoogste hemele" (v 38).
Toe Jesus naby kom en die stad sien, het hy daaroor geween. Al wenende sê die Man op die eselsvul dat God vrede vir die stad Jerusalem in gedagte gehad het, maar die vrede is helaas vir die oë van Jerusalem bedek. Die stad word gepersonifieer as aanduiding van die volk. Lukas gebruik die sterkste woord vir huil in die Nuwe Testament is. Dit dui op hardop huil
Die woorde "die dinge wat tot jou vrede dien" (v 42) dui op God se universele opsoekende en reddende liefde. Dit is hierdie liefde wat deur Jesus Christus beliggaam is. Daarom maak dit die stad se blindheid soveel erger. Dit kom neer op openlike weiering om Jesus as die Messias en Seun van God te erken. As gevolg van hierdie onbegryplike blindheid en onboetvaardigheid, word die intog, wat 'n vreugdevolle geleentheid moes wees, 'n gebeurtenis van trane en skerp veroordeling.
Vir die stad wat God "besoek het" was Jesus maar net nog 'n man. Vanweë hulle geestelike blindheid kon hulle Hom nie as die Seun van die mens, as 'n groot Profeet, raaksien nie. Daarom het hulle Hom tot trane gedryf, Hom "gewond". Ween, wat soos reeds gesê, is die sterkste woord vir huil in die Nuwe Testament. Dit is om hoorbaar te huil weens pyn en sielsangs. Die stad het die Man van Nasaret verwerp. Later sou Pilatus, die stadsleiers en die kerkleiers hierdie Verlosser op Golgota verder wond.
Vandag kan ons in ons tyd en plek vra: Sien ons stad of dorp vir Jesus as die Messias, of as 'n betekenislose man op 'n donkie? Sal Jesus ons dorp se "Hosanna" hoor? Sal die Verlosser se intog in ons dorp ten volle 'n vreugdevolle gebeurtenis wees, of sal Hy ook oor ons dorp huil? Verwag ons ons verlossing van Jesus of van iewers anders? Herken ons Jesus as Koning?
Hoe sal ons hierop antwoord? Dal kyk ons eerder na die wisselkoers, die rentekoers of die repokoers? Dalk verwag ons redding van aardse prinse, van rykdom en voorspoed, eerder as van die Koning van die heelal?
Sal ons onsself herken as dissipels en medewerkers van Jesus. Kan ons in die krag van die Heilige Gees en gesalf deur die Heilige Gees, dinge verander. Kan ons saam met wat die wenende Man op die donkie huil oor wat by ons verkeerd is, en dan opstaan en onsself inspan om as gestuurdes saam te werk om dinge te verander?
Die Man op die geleende donkie is die Verlosser en Vertrooster. Hy bring hoop, redding en vertroosting vir die dissipels en gemarginaliseerdes.
Die verlossing waarna die menigte dissipels daardie dag in Jerusalem smag, is die verlossing van God se komende koninkryk. Dit is geestelike, liggaamlike en emosionele verlossing sowel as verlossing (of bevryding) uit sosiale en politieke onderdrukking.
Dié verstaan van verlossing word in die lofsang van Maria gehoor (1:46-55). Die lofsang van Sagaria, wat na Psalm 111:9 teruggryp, verwoord eweneens die radikale betekenis van verlossing. Sagaria besing dit as "verlossing uit die hand van ons vyande en almal wat ons haat"; dit is geregtigheid, "barmhartigheid" en "vertroosting vir die gebrokenes", "'n opgaande lig om te skyn oor almal wat in duisternis en doodskaduwee sit" (1:68-79; sien ook 2:25, 38). So ook in die lofprysing van Simeon (2:30-31) en van die profetes Anna (2:38).
Hierdie verlossing (ook heil genoem) is vir alle mense, want die Saligmaker en Verlosser wat gekom het om te red en te verlos, steek grense oor: rassegrense, geslagsgrense, etniese grense, dorpsgrense. Die verlossing is vir mans, vroue en kinders; vir die Jode, maar ook vir die Samaritane, Kanaäniete en ander volke.
Die intog in Jerusalem weerspieël ook verkeerde verwagtings aangaande die Messias-Koning wat sou kom (19:11). Die hunkering na 'n menswaardige lewensbestaan onder die Romeinse regering en Sanhedrin het daartoe aanleiding gegee dat sommige in die skare geglo het Jesus gaan as 'n tipe seloot die Romeinse regering omverwerp. Die "Hosanna"- en "Geseënd is Hy wat kom"-uitroepe weerspieël by sommige in die skare verwagtings dat die Romeinse Ryk verbreek gaan word; dat Jesus nasionale politieke bevryding van die Romeinse onderdrukking gaan bring; dat die Koning op die donkie die keiser of koning gaan vervang. Die verwagtings word voor die Paasfees geuiter. Paasfees is 'n herinnering aan die Pasga, die fees voor die uittog uit Egipte. Paasfees herinner aan die bevryding uit Egiptiese onderdrukking.
Hoewel Jesus nie bloot 'n politieke bevryder is nie, is Jesus se lering oor diens en omgee vir mekaar, oor geregtigheid en barmhartigheid, eintlik politieke plofstof. Geen politieke sisteem wat gebou is op onreg en uitbuiting hou voor die Messias stand nie.
Wat is ons lyding en aanvegtings?
Dink aan die beproewings, bedreigings, vermoeidhede, vrese, twyfel, verliese en wanhoop vanweë die Covid-19-pandemie
Dink aan die impak van krisisse rondom dienslewering en korrupsie op gesondheid, finansies, werk, studies en skool. Hoe verwag ons dat God ons hiervan sal red?
Dink aan trauma weens siektetoestande of maatskaplike euwels. Kinders wat dwelms misbruik en lewens verwoes. Bendegeweld. Verlies aan hoop.
Die Man op die donkie is die Verlosser wat omgee; wat medelye met ons swakhede, aanvegtings en twyfel het; wat nuwe hoop bring.
Palmsondag is die voorloper vir Opstandingsondag. En opstanding is die aanbreek van nuwe lewe, nuwe krag, nuwe drome, nuwe vertroue en nuwe lewensmoontlikhede.
Toe vandag se erediens begin het, het ons palmtakke geswaai om die Koning te verwelkom. Nou sit ons op die kerkbanke met ons eie persoonlike stryd.
Die Bybel en die Here is bekend hiermee. Verhale van individue se persoonlike stryd word regdeur die Lukasevangelie aangetref. Palmsondag is enersyds vir mans en vroue, jongmense, studente en kinders 'n geleentheid vir lofprysing, en andersyds 'n hunkering na die Man op die geleende donkie se verlossing en vertroosting.
Ons word deur die Man op die geleende donkie geroep om mekaar te vertroos, vir mekaar te bid, mekaar te heel, mekaar te bemoedig en mekaar finansieel te help – en ons doen dit nie net as lidmate nie, maar as mense wat self ook "gewond" is. Ons doen dit as gewonde genesers!
Nederige, dienende God
Die intog in Jerusalem beeld Jesus se identiteit uit as nederig en sagmoedig. Volgens geskiedskrywing was Jesus se intog nie die enigste intog in Jerusalem op Paasfees nie. Pilatus het gewoonlik ook, vergesel van sy soldate en hooggeplaastes, met swier en prag die stad binnegery (Luk 3:1). Natuurlik om hulle mag op die skare af te forseer. Pilatus kom die stad vanuit die weste binnegery op sy eie ampsvoertuig. Jesus Christus kom uit die ooste, nie met prag en praal en swier nie, maar nederig op die rug van 'n geleende donkie.
Alhoewel Jesus die intog beplan het, is Hy nie hoogmoedig nie. Hy soek nie die publieke kollig nie. Pilatus en sy gevolg ry die stad binne as verteenwoordigers van die Romeinse Ryk. Jesus ry die stad binne as verteenwoordiger van God se koninkryk. Pilatus-hulle kom as verdrukkers die stad binne; Jesus kom as die Verlosser en Profeet. Agter Pilatus en sy staatsmanne is soldate op perde, gevolg deur voetsoldate met wapens in hulle hande. Agter Jesus is gemarginaliseerde en onderdrukte vroue, mans en kinders met net palmtakke in hulle hande. Vir hulle is vrede die afwesigheid van konflik en oorlog. Vir Jesus is vrede die deurbreek van God se shalom.
Denise Ackermann se boek Surprised by the Man on the borrowed donkey: Ordinary blessings, is hier van pas. Sy vertel van haar ervarings tydens die konstituering van die Lambeth-konferensie van die Anglikaanse Kerk in Londen. Dit is in die Katedraal van Canterbury gehou. Terwyl Ackermann daar sit, sien sy hoe die prosessie van biskoppe – mans en vroue – die katedraal binnekom en hulle plekke inneem. Hulle is in pragtige en duur gewade geklee. Hulle togas is van sy en helderkleurige brokaat gemaak. Die omboorsels is van goud. Sy leun vooroor om te kyk wie almal die katedraal binnestap. Wanneer die prosessie binne is, gaan die deur agter die aartsbiskop van Canterbury toe. Dan vra Ackermann in haar gedagtes: "Wie mis ek?" En sy antwoord haarself: "Ek mis Jesus, die Man op die geleende donkie."
In die boek deel sy openhartig krisisse wat op haar lewenspad gekom het: Meer as een siektetoestand, asook emosionele pyn het tot geloofsworsteling gelei. Sy noem die boek dan ook 'n "biography of faith". Die soeke na troos en geestelike heling bring haar daartoe om haar geloof as "faith in the Man on the borrowed donkey" te bely. En soos sy deur die krisisse geworstel het, het sy van wanhoop na hoop, en van vertwyfeling na vertroue gereis. Deur met "some of life's hardest questions" te worstel, ontdek Ackermann "the ability to view my own life with the eyes of faith and to see, above all else, a history of blessings".
Jesus se intog in Jerusalem beteken vir die gemarginaliseerdes hoop. In die Ou Testament word hoop in situasies van benoudheid, pyn en hartseer beskryf met terme soos om te vertrou, om te hoop op, om te wag, om angstig uit te sien na, 'n verwagting dat God 'n situasie van swaarkry sal omkeer (Jer. 14:22; 14:8; Ps. 25; 27; 130). Voorbeelde is daar baie in die Lukas-evangelie:
Sagaria en Elizabet (wat onvrugbaar was) wag, kyk uit na, verlang na 'n baba. Hulle hoop word vervul met die geboorte van Johannes die Doper (Luk 1).
Simeon kyk met verwagting na (wag met verlange op) die vertroosting van Israel (Luk 2:25-26).
Anna, die profetes, prys die Here en praat oor die babaseun Jesus met almal in Jerusalem wat die verlossing verwag en daarop bly hoop het (Luk 2:36-38).
Ons hoor ook hoop in die vraag van Johannes die Doper terwyl hy in die gevangenis opgesluit is: "Is U die Een wat sou kom, of moet ons 'n ander een verwag?" (Luk 7:20). Johannes gryp na hoop in 'n situasie van wanhoop. Sy vraag word gerig aan Jesus as die Hoop van Israel.
In die laaste hoofstuk word hoop ook weerspieël deur die woorde van die twee Emmausgangers wat vir Jesus sê: "Ons het gehoop dat dit Hy was wat Israel sou verlos (Luk 24:21).
Die konteks van die Lukasevangelie is dat God deur die lewe en werk van sy Seun, Jesus Christus, stories van wanhoop en vrees in stories van hoop en moed omskep. Die Man op die geleende donkie is die Hoopbringer.
Die Man op die geleende donkie as Koning en Profeet van reg en geregtigheid boesem vrees in by die politieke heersers soos Pilatus, asook by die Joodse kerkleierskap.
Jesus se uitsprake teen hulle onreg (juridies) en ongeregtigheid (sosiaal, ekonomies, kulties) maak dat hulle Hom as opponent klassifiseer. Die Fariseërs erken Jesus se status as meester soos ook hulle meesters is, maar hulle sien Hom as 'n bedreiging – 'n bedreiging vir hulle interpretasie van die Tora, vir hulle aandrang op voorste plekke by feeste in plaas van nederigheid. Die Romeinse goewerneurs se vrese dat Jesus se uitlewing van die koninkryk tot hulle onttroning sal lei, het gemaak dat hulle Hom as opponent aangesien en teengestaan het.
Politieke leiers wat vandag die Man op die donkie se koninkryksetiek as 'n bedreiging vir partypolitieke doelwitte of beleid beskou, moet die kerk se profetiese stem vanaf die kansel hoor.
Die gedig "First they came …" geskryf deur die Duitse teoloog en Lutheraanse predikant Friedrich Martin Niemöller, is hier van pas. Hy het die gedig in 1930 geskryf as profetiese stem teen die Duitse Ryk van Adolf Hitler:
Al hierdie perspektiewe uit ons teks oortuig mens om Jesus es Here en Verlosser na te volg. En om te leer om Hom na te boots.
Voorganger: Dank die Here want Hy is goed.
Gemeente: Sy goedertierenheid duur tot in ewigheid.
Voorganger: Almagtige en ewige God, ons dank U dat U ons in hierdie heilige geheimenis met die liggaam en bloed van u Seun ons Verlosser, Jesus Christus, gevoed het. Deur u genade behou U ons in die liggaam van u Seun, die gemeenskap van alle gelowige dissipels. Help ons om as lewende lede van daardie heilige gemeenskap te volhard en om in liefde en gehoorsaamheid volgens u wil toe te neem: deur Jesus Christus, onse Here, wat leef en regeer met U en die Heilige Gees, een God in alle ewigheid.