Naa Kabotekanyetšo ke eng?
Kabotekanyetšo ke leano leo le laetšago gore letseno leo le amogetšwego ke le le kae le gore le tla šomišwa bjang nakong yeo e itšego. Bjale ka motho mang le mang, re dira dipeakanyo tše ntši go itshamilwe ka letseno la motho ka boyena le ditshenyagalelo. Go dira kabotekanyetšo go bohlokwa ka lebaka la gore le ge re ka nyaka dilo tše mmalwa, ga re ke re e ba le tšhelete e ntši ka mehla go kgotsofatša dinyakwa tšeo. Ka gona, seo se ra gore re na le dinyakwa tša go se fele mola didirišwa e le tša go se tlale seatla gore re kgone go hwetša tšeo re di nyakago. Go dira kabotekanyetšo go ama mahlakore ka moka a ditšhelete , le go kgetha ka moo re šomišago tšhelete ya rena. Ge re šomiša tšhelete go selo ka se tee, re ka tlamega ke go phela ntle le se sengwe.
Naa mmušo o thala bjang Kabotekanyetšo ya wona?
Ka yona tsela yeo, Mmušo le ona o na le dinyakwa tšeo o swanetšego go kgetha go tšona. Dibopego tša Mmušo di swanetše go lekalekanya didirišwa tšeo di lego gona le dinyakwa tša batho. Kabotekanyetšo e abelwa go ya ka dilo tšeo di fiwago šedi ya pele go ya ka sephetho sa ngwageng woo. Kabotekanyetšo ya bosetšhaba e fa kakanyo ya letseno le ditshenyagalelo tša mmušo tšeo di lebeletšwego ngwageng wa ditšhelete go tloga ka di 1 Aporele ngwageng wona woo go fihla ka di 31 Matšhe ngwageng wo o latelago. Kabotekanyetšo ya bosetšhaba ga e swane le ye nngwe ya dikabotekanyetšo tše dingwe, ka lebaka la gore e laetša ka tsela yeo tšhelete e tlago šomišwa, e bile e hlaloša ka botlalo ka moo tšhelete e tla go kgobokanywa go lefela ditshenyagalelo tša naga.
Naa mmušo o hlatloša bjang dikhwama tša wona?
Mothopo wo mogolo wa letseno la mmušo ke lekgetho. Lekgetho ke ditefelo tša kgapeletšo tšeo di išwago go Moamogedi wa Matlotlo ke motho ka o tee ka o tee, dikgwebo, le seboka se fe goba se fe seo se na go le maswanedi a go ntšha lekgetho. Tirelo ya Matlotlo ya Afrika Borwa (SARS) e na le maikarabelo a go kgoboketša lekgetho. Go na le mehuta yeo e fapanego ya makgetho. Mmušo o amogela bogolo bja letseno la lekgetho la wona go tšwa go motho ka o tee ka o tee. Motho yo mongwe le yo mongwe mo nageng yo a hwetšago letseno la go feta yeo e itšego o na le maswanedi a go lefela lekgetho go mmušo. Mokgwa wo wa lekgetho o bitšwa lekgetho la letseno. Mekgwa ye mengwe ya makgetho e akaretša Value-Added Tax (VAT) le lekgetho la tša boipshino. Bontši bja batho bo kwele ka VAT, le gore dithoto tše dingwe tša motheo ga se tša swanelwa ke go lefelwa VAT. Ka go le lengwe, makgetho a tlaleletšo ka nako ye nngwe a lefša go dithoto tša boipshino. Mohuta wo wa lekgetho la tša boipshino o bitšwa 'lekgetho la sebe'. Molaotheo o hlaloša ka mokgwa woo Mopresidente a swanetšego go laola letseno. Letseno lefe goba lefe leo naga e le hwetšago le bewa ka akhaonteng ya Molaodi wa Matlotlo. Go nyakega gore Palamente e be le Molao wa go ntšha ditšhelete akhaonteng ye. Kabotekanyetšo efe goba efe e swanetše go bontšha lehlakore la ditshenyagalelo le la letseno.
Naa Kabotekanyetšo e šoma bjang?
Lekgetho la mmušo le arotšwe ka Letseno, Ditshenyagalelo, Ditlhaelelo (tšeo di hlaelelago) pele ga Dikadimo le Sekoloto sa Setšhaba. Letseno le ditshenyagalelo di tsebega gape ka la gore ke Akhaonto ya Matlotlo a mmušo. Kabotekanyetšo ya mmušo e thoma ka ditshenyagalelo mola dikabotekanyetšo tše ntši tšeo di tsebegago di thoma ka letseno. Phapano magareng ga letseno le ditshenyagalelo e bitšwa ditlhaelelo goba mašaledi. Ditlhaelelo di ba gona ge mmušo o beakanya go šomiša tšhelete ya go feta yeo e e hlatlošitšego go makgetho a tlwaelo. Sekoloto sa Setšhaba se ba gona ge mmušo o adingwa tšhelete tša mo gae goba tša moše tša go akaretša ditshenyagalelo tša wona. Ge letseno le feta ditshenyagalelo, go fa mohlala, ge lekgetho le le itšego le ka kgobokanywa ka bontši go feta ka moo go be go go letetšwe, go ba le mašaledi.
Kabotekanyetšo e tšea lebaka la go fihla dikgwedi tše 14 go e beakanya. Se se ra gore nako ya ge Kabotekanyetšo ya lenyaga e tsebišwa Palamenteng, Kabotekanyetšo ya ngwaga wo o tlago e šetše e na le dikgwedi tše pedi e lokišwa. Dikgoro tša go fapana di tšea karolo ka kakanyetšo ya kabotekanyetšo. Tšona di romela dikakanyetšo tša tšona gammogo le mabaka a go fahlela go Ofisikgolo yeo e swanetšego. Ofisikgolo e tla thala dikakanyetšo tše ka bokopana gomme ya di romela go Kgoro ya Matlotlo. Kgoro ya Matlotlo e thala ka bokopana ditshenyagalelo tša dikgoro tša go fapana. Molaodimogolo wa Matlotlo wa ka Nageng le Molaodimogolo wa Matlotlo a Diromelwantle le bona ba thala dikakanyetšo tša kabotekanyetšo gomme ba di romela go Kgoro ya Matlotlo. Tona ya Matlotlo le Molaodi wa Panka ya Resefe ba kopana go boledišana ka dikakanyetšo tša kabotekanyetšo. Dipoledišano di tla hlohleletšwa ke mabaka a dipolitiki, ikonomi, le a ditšhelete. Molaodi-Pharephare wa Matlotlo o beakanya kabotekanyetšo.
Ka mehla kgweding ya Febereware, ngwaga ka ngwaga, Tona ya Matlotlo o fa Polelo ya Kabotekanyetšo Palamenteng. Ka morago ga moo kabotekanyetšo e rerišanwa Palamenteng. Matona a Kabinete a swanetše go fahlela ka ditshenyagalelo tša dikgoro ka go fapana ga tšona. Polelo ya gona gantši e latela tsela ya go swana. E thoma ka tshekatsheko ya dipoelo tša ditšhelete tša ngwaga wo o fetilego, ya ala tshekatsheko ya maemo a ikonomi ya naga ka kakaretšo, go ya go tshekatsheko ya ngwaga wo o latelago wa ditšhelete. E laetša ka moo letseno leo le akanywago le ditshenyagalelo tšeo di tlago lekalekanywa ka gona. Ke molawana ka go Molaotheo wa rena wa demokrasi gore mmušo o ka šomiša tšhelete feela ge e dumelelwa ke Palamente. Kabotekanyetšo e tšewa bjalo ka molao ofe goba ofe woo o swanetšego go dumelelwa ke Palamente pele ga ge o ka tlama. Ka morago ga Polelo ya Tona, Maloko a Palamente a boledišana ka kabotekanyetšo ke moka ba e boutela. Ka morago ga poledišano ya diboutu tša kabotekanyetšo ye nngwe le ye nngwe, bobedi bja Dintlo tša Palamente bo swanetše go e boutela. Ge kabotekanyetšo e dumeletšwe, kgoro yeo e itšego e ka fiwa tumelelo ya go tšwela pele ka lenaneo la yona la ditšhelete.
Kabotekanyetšo le Tekodišišo?
Kgoboketšo ya matlotlo le ditshenyagalelo di swanetše go laolwa go netefatša gore tšhelete e šomišitšwe go ya ka Palamente e be go e rerilego. Molekodi -Pharephare o bega go Palamente gore ditaelo tša ditshenyagalelo di latetšwe. Kabotekanyetšo ke setlabakelo se bohlokwa sa pholisi e bile ke sedirišwa sa mohola sa tekodišišo, go ya le ka moo mmušo o na go le maikarabelo a gore tšhelete e šomišwa bjang.