Waldimar Pelser: Die spook van Franco loop weer in Spanje | Netwerk24
Deur Waldimar Pelser 01 Oktober 2017 20:00
Selfs al bereik die Zuma-regime week ná week nuwe laagtepunte van vraatsug en magsug, is daar weinig Suid-Afrikaners, behalwe dalk vir Houtbaaise hippies, wat eis dat die gebied waar hulle woon nie meer deel van die Republiek behoort te wees nie.
Aangevuur óf deur die geloof dat dinge sal verbeter óf deur boedeloorgawe, reageer die meeste gegriefde Suid-Afrikaners op Pretoria se minagting van hul regte deur belasting te ontduik, te toi-toi, skole af te brand, vir die DA of EFF te stem of – die rykes se laaste uitweg – Potch vir Perth te ruil.
Terwyl Orania weliswaar met sy eie geldeenheid eksperimenteer en dit selfs à la Bitcoin wil digitaliseer, is daar in 2017 geen werklike aktivisme vir afstigting, selfbeskikking of selfs federalisme nie, al probeer al hoe meer mense om meer selfstandig te lewe en hul afhanklikheid van die mislukkende staat tot die minimum te beperk.
Die meeste Afrikaners, wat met rede voel hul taalregte word misken, beskryf hulself uitdruklik as "Suid-Afrikaners". En in Limpopo se Vhembe-distrik vier aantygings van etniese voortrekkery al jare hoogty, maar in Vuwani, waar die skole so gebrand het, eien almal mekaar as Suid-Afrikaners.
Madrid sien rooi: Klopjagte keer Katalaanse regeringskantore op hul kop. Aktiviste word toegesluit.
Onafhanklikheidsbewegings kry aftrek wanneer genoeg mense in 'n afbakenbare gebied dieselfde griewe teen 'n sentrale regering deel.
Een so 'n beweging kom vandag in Europa voor sy grootste toets tot nog toe te staan.
Katalonië, die rykste van Spanje se 17 provinsies, het in weerwil van bepalings in dié land se 1978-grondwet 'n referendum uitgeroep waarin Katalane gevra word om te sê of hulle onafhanklikheid van Madrid wil hê.
Van die Katalane se generasies oue griewe – soos oor hul taal – sal by sommige Suid-Afrikaners resoneer.
Reeds in 1714 het Spanje se koning Felipe V die openbare gebruik van Katalaans verbied in skole, die uitgewersbedryf, drukperse en regering.
"Die logika was eenvoudig: Sonder hul moedertaal sal die Katalane nie meer separatistiese denke kan dink nie," skryf Robert Hughes in sy boek Barcelona, 'n geskiedenis van die Katalaanse streek en sy sjarmante hoofstad.
Toe die diktator Franco in 1939 aan bewind kom, het ook hy nie net die Katalaanse weerstand teen sy bewind wreed beveg nie, maar sy visier opnuut op die taal gerig.
Duisende linkse Katalaanse aktiviste is vermoor en hul lyke in 'n steengroef in Barcelona gestort. Volgens Franco was Spanje 'n eenheid en Katalane wat hierdie"ander" identiteit in hulle gedra het, is voëlvry verklaar.
In 1966 was Katalaans nog 'n verbode taal. Selfs straat- en winkelname moes in Spaans wees. Franco se regering het plakkate opgesit met die woorde: "Katalaanse hond, praat die Christentaal!" of "Moenie blaf nie! Praat die taal van die empire!"
Ná Franco se dood in 1975 is die gebruik van Katalaans in so 'n mate genormaliseer dat meer jong mense as ou mense dié taal in die 1980's kon praat.
Geleidelik het Katalaans die voertuig van 'n onafhanklikheidsimpuls geword.
Terwyl die Spaanse regering 'n referendum oor onafhanklikheid in 2014 geduld het omdat dit nie afdwingbaar was nie, het die Katalaanse provinsiale owerhede dié keer besluit vandag se referendum is "bindend".
Madrid sien rooi: Klopjagte keer Katalaanse regeringskantore op hul kop. Aktiviste word toegesluit, al sê 82% van Katalane in peilings dat hulle die onwettige referendum wil hê (slegs 41% van Katalane sê hulle wil "ja" stem).
Die Spaanse polisie het op 10 miljoen stembriewe beslag gelê en sluit geboue waar stembusse opgerig word. Honderde Katalaanse burgemeesters wat daarvan verdink word dat hulle die referendum wil fasiliteer, word met inhegtenisneming gedreig, en die minister van buitelandse sake het plakkate van die afstigters as "Nazi-agtig" beskryf.
Die propaganda is giftig.
Op 3 September het 'n vrou op Twitter gesê 'n amptenaar van 'n sentristiese Spaanse party is 'n "vieslike teef" wat verkrag moet word. Tien dae later is 'n kandidaat van 'n separatistiese party met die dood gedreig.
Die Katalane sê die spook van Franco loop weer.
Gabriel Rufián, 'n charismatiese 35-jarige onafhanklikheidsaktivis, skryf: "Francoïsme het nie op 20 November 1975 gesterf in 'n bed in Madrid nie. Ons sê dat Franco gesterf het op 1 Oktober 2017 voor 'n stembus in Katalonië."
Wat is die les hiervan?
Natuurlik kan nasionale regerings nie toegee aan elke eis om onafhanklikheid nie.
Maar as jy wil hê iemand moet voel soos 'n burger van jou land, en sentralisme nie as 'n ontkenning van hul identiteit ervaar nie, moet jy hom en haar behandel soos 'n volwaardige burger van die land, met verskeie oorvleuelende identiteite.