PressReader - Kuier: 2015-11-04 - San­ger laat nie kan­ker hom on­der­kry
San­ger laat nie kan­ker hom on­der­kry
Kuier - 2015-11-04 - Front page -
Noem die naam Ri­car­do en“I lo­ve you Dad­dy”in een sin en daar is waar­skyn­lik nie ’n Suid-A­fri­ka­ner wat nie sal weet van wie jy praat nie.
Ons is al in 2015, maar“I lo­ve you Dad­dy” word steeds op ver­soek op die ra­dio ge­speel. Dit was nie Ri­car­do se eer­ste single nie, maar die lied­jie wat hom in die ja­re tag­tig groot­skaal­se roem be­sorg het.
Ri­car­do (ge­bo­re Ri­car­do Groe­ne­wald) was des­tyds ’n kin­der­ster son­der ge­ly­ke in Suid-A­fri­ka. Se­dert­dien was daar plaas­lik nog nie weer ’n kin­der­ster wat so­veel op­gang ge­maak het en wie se lied­jies so hel­der ont­hou word nie.
Waar hy van­dag op sy lang loop­baan te­rug­kyk, ont­hou die 43-ja­ri­ge Ri­car­do die hoog­te- én laag­te­pun­te wat hom tot op hier­die punt in sy le­wens­reis ge­bring het: ’n kan­ker­di­ag­no­se.
Ri­car­do is ’n paar maan­de ge­le­de met die kan­ker lim­foom ge­di­ag­no­seer en hy is tans ge­wik­kel in ’n stryd om oor­le­wing. In die week van die on­der­houd, moes Ri­car­do met che­mo­te­ra­pie be­gin, maar die dok­ters kon nie voort­gaan nie, om­dat hul­le nie 100% se­ker is watter be­han­de­ling reg is vir hom nie.
Die ver­keer­de be­han­de­ling kan sy ge­sond­heid ver­der ag­ter­uit laat gaan en daar­die kans kan hul­le nie vat nie. Met die on­der­houd moes Ri­car­do nog ’n ver­de­re twee we­ke wag om te hoor of dok­ters al weet hoe om hom te be­han­del. In­tus­sen raak hy swak­ker en sie­ker by die dag.
Maar ten spy­te van die stryd wat hy tans stry, lyk en praat Ri­car­do nie as­of sy le­we ver­by is nie. In­teen­deel, sy po­si­ti­wi­teit en sy le­wens­lus is in­spi­re­rend en aan­steek­lik.
Met Kui­er se aan­koms by Ri­car­do en sy vrou, He­len, se huis in Kuils­ri­vier in die noor­de­li­ke voor­ste­de van Kaapstad, het ons so­wat tien mi­nu­te ge­wag ter­wyl He­len vir Ri­car­do reg­kry.
In hier­die tyd won­der jy watter prent­jie jou gaan be­groet.
Toe Ri­car­do sy ver­sky­ning maak, is hy ge­klee in ’n kort­broek met wit sok­kies en ’n warm trui. Dis eg­ter nie sy kle­re wat jou aan­dag trek nie, maar hoe baie ge­wig hy ver­loor het en hoe min krag hy in sy be­ne en lig­gaam oor die al­ge­meen het. Hy kon nie son­der He­len se on­der­steu­ning tot in die voor­ka­mer loop of gaan sit nie.
Ri­car­do en He­len se gees­te­li­ke ad­vi­seur en woord­voer­der, past. Ju­li­an Claas­sen, van die Hou­se of Mer­cy-kerk in die Mit­chells Plain/Man­da­lay-om­ge­wing, was ook daar om hom gees­te­lik te on­der­steun.
En net toe die at­mos­feer dreig om swaar te raak, om­dat dit nooit mak­lik is om siek men­se te in­ter­view nie, breek Ri­car­do die ys en sê:“He­len, nee jin­ne, kom rol af my sok­kies, as­se­blief. Ek lyk dan nou soos ’n ou man met my sok­kies wat so hoog op­ge­trek is! En bring daar iet­sie vir my ha­re om dit so ’n bie­tjie blink te maak.”
Dis met die­self­de hu­mo­ris­tie­se en po­si­tie­we in­ge­steld­heid en ne­de­rig­heid wat Ri­car­do uit­da­gings aan­pak en din­ge bie­tjie mak­li­ker maak vir al­mal rond­om hom.
Hy er­ken met die on­der­houd het ons hom op“een van my be­ter dae”ge­kry. Die on­der­houd was lank, maar Ri­car­do het nooit sy glim­lag ver­loor nie.
“Die He­re het my op­ge­vat; laat val en daar­die boek toe­ge­maak. Toe het Hy my ge­vat na ’n nu­we boek in my le­we, waar ek men­se moet werf vir Hom. Wat nou ook met my ge­beur (die kan­ker) wys die He­re voel my tes­ti­mo­ny is nog nie klaar nie of (my boek) nog nie dik ge­noeg nie,”sê hy.
Hy er­ken so sterk as wat sy ge­loof is, het hy sy oom­blik­ke ge­had waar­in hy vir die He­re ge­vra het of dit (die kan­ker) is hoe sy le­we gaan eindig ná al­les waar­deur hy is? Maar dan kry hy her­nu­de krag om te veg en nóg blad­sye by sy le­wens­boek te voeg.
Ri­car­do ver­tel die lim­foom het hom skie­lik en vin­nig ge­vat.
Hy sê hy het ’n paar maan­de ge­le­de snaaks be­gin voel. Sy sig het on­der meer swak be­gin raak; hy het lam ge­raak en sy spie­re het ook be­gin pap word.
“Maar om­dat ek in my ja­re baie dwelms ge­bruik het en on­der meer e­pi­lep­sie en vog op die brein ge­had het as ge­volg daar­van, het ek ge­dink dalk is dit weer so iets wat te­rug­kom. Ek het vir my­self ge­sê, nee, man dit kan nie wees nie, want ek ge­bruik al ja­re nie meer dwelms nie. Maar toe ek nie meer my kar kon ry nie, het ek be­kom­merd be­gin raak,”ver­tel Ri­car­do.
Hy ver­tel voorts by Eer­ste­ri­vier-hos­pi­taal aan­ge­kom, is hy da­de­lik na Ty­gerg­berg­hos­pi­taal ver­wys, waar dok­ters limf­sel­ge­was­se in sy lig­gaam ge­kry en ver­moed het dit is kan­ker­dra­end. (Limf­sel­le is weef­sel­vog wat uit se­rum en wit­bloed­lig­gaam­pies be­staan en deur wan­de van die bloe­da­re dring om weef­sels te voed.)
Eers kon dok­ters ná aan­vank­li­ke toet­se nie kan­ker­dra­en­de limf­sel­le kry nie, maar on­ge­luk­kig was Ri­car­do se ver­lig­ting ty­de­lik. Want toe dok­ters van dié sel­le uit­sny en toet­se daar­op doen, het die di­ag­no­se te­rug­ge­kom: Ri­car­do het lim­foom­kan­ker.
Al­les het so vin­nig ge­beur en nou sit en wag hy angs­tig vir nuus oor of dok­ters hom sal kan be­han­del . . .
PAD NA ROEM
Maar Ri­car­do glo dok­ters is hier op aar­de deur God ge­plaas om“ons te help”
en daar­om sal hy nie moed ver­loor oor ef­fek­tie­we be­han­de­ling vir sy kan­ker nie.
Dit voel am­per on­werk­lik om te dink ’n laai­tie van Humansdorp bui­te Port E­li­za­beth kon so­veel suk­ses be­reik – boon­op in die a­part­heids­e­ra.
Maar Ri­car­do se sang­ta­lent was gro­ter die po­li­tie­ke om­stan­dig­he­de in die land in daar­die sta­di­um en sy pa, Wil­lie Groe­ne­wald, self ’n ta­lent­vol­le san­ger, het dit ge­weet. Wy­le oom Wil­lie het nie ge­stop voor­dat die reg­te men­se Ri­car­do hoor sing het en hom ’n su­per­ster ge­maak het nie. Selfs al het dit be­te­ken hy moes sy jong­ste vat en weg­hard­loop Johannesburg toe en op ’n trein­sta­sie slaap en sing om te oor­leef. Hy sou se­ker maak al­mal hoor sy seun se on­ge­loof­li­ke stem.
En oom Wil­lie se droom het waar ge­word, want Ri­car­do het op 10-ja­ri­ge ou­der­dom ’n su­per­ster ge­word, maar niks het Ri­car­do voor­be­rei op die le­we wat daar­na vir hom sou wag nie. Al­les het te vin­nig ge­beur – sy roem het so vin­nig ge­kom en ter­wyl sy hart nog ge­smag het om kind te wees, was hy in ’n groot­mens­wê­reld ge­dom­pel en moes hy soos een leer op­tree. Hoe dan an­ders as jy op 11 jou he­le ge­sin se brood­win­ner word?
Die druk op hom was groot en ie­wers sou iets mee­gee.
Ri­car­do het op 15 erg be­gin re­bel­leer en sy uit­klaap­klep eers in drank en la­ter in dwelms ge­vind. Ri­car­do het ge­dink hy kan dit be­heer, maar toe hy hom weer kom kry, was hy vas­ge­vang in dwelms se greep en dit hom van sy roem­ry­ke loop­baan ge­stroop.
“Ek wou net hê ie­mand moes na my luis­ter,”sê Ri­car­do in dié o­pen­har­ti­ge on­der­houd met Kui­er, waar­in hy niks te­rug ge­hou het nie – nie oor sy vin­ni­ge op­gang; die ver­keer­de be­slui­te; sy op­staan; en ver­hou­ding met die He­re nie.
Hy is oor niks spyt nie, want sê hy, “men­se het nog al­tyd my le­we soos ’n oop boek ge­lees”.
Tus­sen die ou­der­dom van 18 en 21 het Ri­car­do ook nie meer ge­weet wie hy was nie. Hy het pro­beer op­staan en nog ’n al­bum, Is the­re any jus­ti­ce, ge­maak, maar sy aan­han­gers het hul ver­troue in hom ver­loor oor sy mid­del­mis­bruik. Hier­die al­bum het nie so goed ge­doen nie en sy loop­baan het tot van­dag nie weer die­self­de hoog­tes be­reik as in die tyd van “I lo­ve you Dad­dy” en sy eer­ste single “Julia” nie.
Die dwelms het nie net sy le­we en loop­baan ne­ga­tief ge­af­fek­teer nie, maar ook sy ge­sond­heid. Dok­ters het hom ge­waar­sku om te stop, maar hy was diep vas­ge­vang.
Ri­car­do was op sy laag­ste ooit toe ’n barm­har­ti­ge sa­ma­ri­taan hom een aand in die ne­gen­tigs in ’n nag­klub in Johannesburg raak­loop. Toe het hy al al­les ver­loor – sy loop­baan; sy be­sit­tings; sy bly­plek; sy fa­mi­lie het el­ders heen ge­trek en hy was dié spe­si­fie­ke aand weer on­der die in­vloed van dwelms. Hy het toe ook al vir et­li­ke dae die­self­de kle­re en skoe­ne aan­ge­had.
“Ek het se­ker al ge­stink, want daai skoe­ne en kou­se het ek al vir mak­lik se­we dae aan­ge­had,”sê Ri­car­do lag­gend.
Maar die He­re het ie­mand na hom ge­stuur, wat hom aan die hand ge­vat en aan­ge­bied het om hom te help om weer op die been te kom en ’n nu­we le­we in die Kaap te be­gin.
En dis pre­sies wat Ri­car­do in die BoKaap, k­nap on­der Ta­fel­berg kom doen het. Hy het die He­re in sy le­we toe­ge­laat en hom­self weer ge­vind.
So, van swaar­kry tot die bes­te in die le­we ge­niet, val en weer op­staan, kan jy Ri­car­do niks van ver­tel nie. Hy het al die le­we en ver­al Johannesburg, waar sy loop­baan be­gin het, se mooi en le­li­ke kan­te ge­sien.
Die pad wat hy tot dus­ver ge­stap het, het hom ge­leer om nooit op te hou ba­klei teen strui­kel­blok­ke nie.
Wan­neer Ri­car­do ons te­rug­vat na sy kleur­vol­le ver­le­de, is dit as­of ’n mo­vie voor jou af­speel.
Ri­car­do ver­tel hy het as die jong­ste van vyf kin­ders groot­ge­word met mu­siek en dat sy pa, wat sul­ke groot dro­me vir hom ge­had het, self ’n hond uit ’n bos kon sing. Sy pa het eg­ter nie ’n toe­koms vir Ri­car­do in Humansdorp ge­sien nie en ge­sê hul­le moet Johannesburg toe.
“My pa het die kat uit die boom be­kyk en ge­sê hy wil kyk wat ’n groot dorp vir ons kan doen. Ons het ge­hoor Johannesburg is ’n plek waar al­les ge­beur. Ek was se­we jaar oud toe ek en my pa in 1979, in die mid­del van a­part­heid, Johannesburg toe is. Son­der my ma se toe­stem­ming! Ons het
Dis nog nie klaar voor­dat God sê dis klaar nie. Dit maak nie vir my sin dat dit nou die ein­de moet wees nie.
HOOFFOTO EN REGS: Ri­car­do (Groe­ne­wald, 43) met sy u­nie­ke stem se naam was in die tag­ti­ger­ja­re op al­mal se lip­pe. Sy mu­siek is van­dag steeds ui­ters ge­wild.
VAN LINKS: Ri­car­do, eens op ’n tyd ’n e­ner­gie­ke san­ger, ly aan kan­ker wat sy spie­re en lig­gaam erg af­ta­kel. Hy het sy vrou, He­len, se hulp no­dig om rond te be­weeg.