Om uit die as uit op te staanDie kunswerk wat deur Marittie de Villiers geskilder is. Mariandra en Johann Heunis by hul vier kinders, Mieke, Mischa, Majandré en klein AJ voor. (Foto: Mariné Lourens) Wanneer jy by die kantoor van Mariandra Heunis se splinternuwe sakeonderneming instap, is dit die eerste ding wat jy sien – ŉ reuseskildery van ŉ egpaar en hul vier laggende kleingoed. Prentjiemooi, met geen aanduiding van die bloed, trauma en trane wat in hierdie skildery ingeverf is nie. Tussen die kwashale op die wit doek is die as van Johann Heunis wat in Oktober 2016 op ŉ kleinhoewe in Kameeldrift, noordoos van Pretoria, ten aanskoue van sy vrou en sesjarige dogter doodgeskiet is. Sy laaste tasbare nalatenskap vervat in ŉ uitbeelding van hoe dié pragtige gesin nou sou lyk as daardie skrikwekkende nag nooit gebeur het nie. “Ná die begrafnis het ek letterlik nie geweet wat om met sy as te doen nie,” vertel Mariandra (35) waar sy in die keurig ingerigte ontvangsarea van haar nuwe kantoor sit. “Ek wou dit nie in ŉ muur gaan sit nie, want wanneer gaan mens ooit soontoe? Ek wou dit nie gaan strooi nie, want dan is hy net weg. Toe besluit ek ek gaan dit vir eers net hou tot ek weet wat om te doen.” Onverwags breek dié nuwe hoofstuk toe vir haar aan en sy word die eienaar van die Sonja Smith-begrafnisgroep se Midstream-tak. Toe wéét sy waar Johann se oorskot hoort. “Ek is mal daaroor,” sê Mariandra terwyl sy met ŉ glimlag na die kunswerk teen die muur kyk. “Dit voel of hy hier is, of hy vir ons kyk. Dit is presies hoe ons gesin nou sou lyk, presies hoe ons ŉ familiefoto sou neem as hy nog hier was.” Die egpaar se vier kinders is net so in hul skik met die skildery. “Ek het vir hulle verduidelik dat jou liggaam weer stof word wanneer jy doodgaan en hulle verstaan pappa se stoffies is nou hier binne, maar pappa self is in die hemel.” Mariandra en Johann Heunis. Foto: Verskaf Die skildery is geverf deur Marittie de Villiers, ŉ kunstenaar van Somerset-Wes in die Wes-Kaap. Mariandra het vir haar foto’s van Johann en die kinders gestuur, maar verder is sy vrye teuels gegee om die skildery te skep soos sy wil. En haar uitbeelding was perfek in die kol – pappa Johann met sy groot veilige arms om sy gesin gevou. Johann het nooit sy blondekopseuntjie, ŉ ewebeeld van sy pa, ontmoet nie. AJ (nou 2) is vyf dae ná Johann se begrafnis gebore. Sussies Mieke (8), Mischa (7) en Majandré (4) was almal nog baie jonk toe hul pa van hul weggeruk is, maar oud genoeg om hom te onthou. Oud genoeg om te verlang. “Ek onthou hoe ons kort voor die begrafnis na Johann se liggaam gaan kyk het,” sê Mariandra. “Jy kon onder die grimering steeds die kopwond en die brandmerke van die kruit op sy gesig sien, maar dit het eerlikwaar eintlik net gelyk of hy slaap. Ek het net daar ŉ stoel langs hom getrek en met hom gepraat, alles gesê wat ek nie kans gehad het om te sê nie. Gegroet.” Mariandra het haar dogtertjies gevra of hulle hul pa wou sien en hulle wou graag ook op hul manier afskeid neem. “Ek onthou hoe het Mischa op haar toontjies gaan staan en so in die kis in geloer en gesê het: ‘Tata pappa. Ek gaan jou baie mis’. Ons het vir pappa sy gunsteling sweeties saam met hom in die kis gesit, mooi gegroet… Ek wou nie hê die laaste beeld wat ek van Johann het, moet wees van hom wat vooroor val nadat die skoot hom getref het nie. Ek wou baai sê. En dit was goed.” Mariandra saam met Mieke, Mischa, Majandré en AJ. Die foto is in 2017, maande na Johann se dood, geneem. Foto: Verskaf Dit was ŉ warrelwind-tydperk wat daarna gevolg het – 29 maande van weer op haar voete kom, weer begin werk, ŉ nuwe lewe bou terwyl sy vier kinders grootmaak. Bo-op dit die trauma, die terugflitse, die oor en oor vertel van daardie aand en einde verlede jaar, weer in dáárdie oë vaskyk. “Ek het met daardie hofsaak gedink ek kan dit nie doen nie. Ek kan nie daar opstaan en getuig nie, ek kan nie daardie man sien in die hof nie, ek is nie sterk genoeg nie.” Die verhoor van Justice Sethlangu (37), wat tereg staan vir die moord op Johann, het einde verlede jaar in die hooggeregshof in Pretoria begin. ŉ Tweede verdagte is nooit vasgetrek nie. Mariandra het in die hof getuig dit was nie Sethlangu wat die sneller getrek het nie, maar dit was hy wat die opdrag gegee het. Hý wat gesê het “Ah, just kill him, brother”, voor die laaste skoot geklap en Johann voor haar gesterf het. “Ek het hierdie storie nou al soveel keer sedert daardie nag vertel, maar in die hof was dit anders. In die hof was dit baie persoonlik. Ek was vrek bang vir hom en hy sit daar baie gemaklik in die beskuldigdebank, dit pla hom glad nie om daar te wees nie. Ek moet daar my grootste vrees, my grootste hartseer vóór hom vertel en dan moet ek dit boonop verdedig. Dit was so onregverdig.” Mariandra sê sy kon aanvanklik nie daarin slaag om Sethlangu in die oë te kyk nie. Sy het deurentyd op die gesig van haar traumaberader gefokus en net probeer om deur haar getuienis te kom. Maar toe besluit sy, sy sal haar grootste vrees oorkom en sy sál hom in die oë kyk. “Ek het vir hom gekyk, tot hy gevoel het ek kyk vir hom. En toe hy opkyk en ek kyk hom in sy oë, toe kon hy my nie in die oë kyk nie,” sê sy. Mariandra Heunis by die skildery waarin die as van haar man, Johann, ingeverf is. (Foto: Mariné Lourens) “Ek wou hom so bang kyk soos wat hy ons gemaak het daardie aand. Ek wou vir hom wys daardie aand was ek so bang vir hom gewees, maar ek is nie meer bang vir hom nie.” Dit was uitmergelend, sê sy. Dit was al die trauma van voor af, maar dié keer sonder die adrenalien. Sy was móég. “Dit het my regtig hard geslaan. Desember was ŉ slegte tyd. Ek het moed gehad vir niks nie. Al daardie triggers was terug, al die rowe was oopgekrap. En dit is toe dat die geleentheid vir hierdie franchise oor my pad gekom het. Dit is mos hoe die Here werk. Hy het ander planne met jou.” Sy het in elk geval lankal geleer om die leegheid van Johann se dood met klein vreugdes te vul. ŉ “Heunis happy dance” as boetie self badkamer toe gaan of as Mieke vir ŉ slag haar kosblik onthou het. “As jy begin om die klein vreugdes te vier, besef jy hoe baie happy dances daar is.” En nou sit sy hier in die kantoor van haar eie besigheid, vasbeslote om ook dié berg te klim met Johann se gesig daar om haar elke dag te herinner hoekom sy doen wat sy doen. “Ek het so baie geleer by hom. Hy het soveel meer in my geglo as wat ek ooit in myself geglo het. En as ek nie vasbyt nie, as ek nie aanhou nie, dan het hy verniet gesterf, want hy het vir ons doodgegaan. So ek kan nie opgee nie.” Sy kyk weer na die skildery wat skuins voor haar teen die muur hang. “Ek hoop hy sien al hierdie dinge. Ek hoop hy weet ons is oukei.” *Die verhoor van Justice Sethlangu sal in Augustus voortgaan.