LOBALISERING beteken verskillende dinge vir verskillende mense en in verskillende vakgebiede. In hoofsaak kan dit egter beskryf word as ’n “verkleining” van ons planeet of selfs ’n beweging na die “eenwording” van die diverse volkere van die wêreld as gevolg van:
die haas onbelemmerde verkeer tussen lande (Europa is byvoorbeeld vir ons per vliegtuig slegs ’n aantal ure ver);
Meer wetenskaplik gestel, is globalisering ’n voortdurende proses van wêreldwye ekonomiese, staatkundige en kulturele integrasie, met as sentrale kenmerk ’n wêreldwye arbeidsdeling, waarby produksiebane oor die wêreld heen versprei word.
Globalisering verwys in die breë ook na skakels tussen lande oor die wêreld heen, die organisering van die maatskaplike lewe op ’n wêreldskaal en die ontwikkeling van ’n wêreldbewustheid, dus die vereniging van die wêreldgemeenskap. Globalisering maak gevolglik van ons almal wêreldburgers in die klassieke sin van die woord.
’n Mens sou jou kon afvra hoe die wêreld sou gelyk het as daar slegs honderd mense op aarde was. Nie so versog as ’n mens nadink oor wat hierdie vraag eintlik vir ons wil sê nie. Want namate ons dieper in die 21ste eeu inbeweeg, raak die begrip van die wêreld as ’n dorpie (‘‘global village”) al hoe sterker.
Wat meer sê, die hele begrip is baie ouer as dit en het welbeskou reeds eeue gelede bestaan, as ’n mens die groot handelsryke byreken wat in die ou dae deur die Portugese, Spanjaarde, Nederlanders en Britte bedryf is (ryke wat natuurlik ook ons Suid-Afrikaanse geskiedenis onberekenbaar beïnvloed het). Party mense sal selfs sê dat die wêreld ’n eeu gelede ewe geglobaliseer was as vandag, vanweë die uitgebreide internasionale handel en verhuisings van die mense van destyds.
Maar die depressie van die jare dertig het alles verander. Wêreldlande het weer in hul dop gekruip toe hulle besef dat die wêreldmarkte groot ellende oor hulle kon bring in die vorm van armoede en werkloosheid.
Die besluit ná die Tweede Wêreldoorlog van state in die Weste om internasionale betrekkinge aan te knoop en te versterk, het die grondslag vir vandag se globalisering gelê. Dit het ’n verslapping van nasionale grense en die samesmelting van nasionale markte meegebring. Die aftakeling van beskermende versperrings het die vrye beweging van kapitaal gestimuleer en die weg gebaan vir maatskappye om verskillende takke regoor die aardbol te stig. Die val van die kommunisme in die gewese Sowjet-Unie en sy satellietstate naby die einde van die twintigste eeu het die grootste struikelblok vir globalisering uit die weg geruim.
Boonop is daar ’n toename in wêreldreise met vervoer wat steeds goedkoper raak. Dit kos jou nie meer die spreekwoordelike plaas se geld om van Johannesburg af Londen toe te vlieg nie. Ons wêreld is inderdaad kleiner en die toerismebedryf baat daarby.
LINKSE kritici definieer egter die woord globalisering heeltemal anders en beskryf dit as ’n wêreldwye aksie in die rigting van ’n geglobaliseerde ekonomiese stelsel wat oorheers word deur supranasionale korporatiewe handel en bankinstellings wat nie aan demokratiese prosesse oorhewig is of aan nasionale regerings verantwoording hoef te doen nie.
In hul toenemende teenkanting teen die magte van globalisering beweer die kritici ook dat dit die Westerse lande is wat met die room wegloop ten koste van die ontwikkelende lande. Die reeds skamele aandeel van die wêreldinkomste van die armste mense op aarde sou in der waarheid teen die einde van die twintigste eeu gedaal het tot nie eens een en ’n halwe persent nie.
Maar selfs in die ontwikkelde wêreld is nie elkeen ’n wenner nie. Die vryhede wat deur globalisering verleen word, is besig om tot groter onsekerheid in die werkplek te lei.
Werkers in die ontwikkelde wêreld wat handearbeid verrig, voel veral bedreig deurdat maatskappye hul fabrieke na lande met swakker ekonomieë verskuif waar hulle werkers vir ’n appel en ’n ei kan kontrakteer.