Die volk wat in donkerte geleef het, het 'n groot lig gesien, oor dié wat in die donker land was, het 'n lig geskyn.
In daardie tyd het keiser Augustus 'n bevel uitgevaardig dat 'n volkstelling in die hele ryk gehou moet word. 2Hierdie eerste volkstelling het plaasgevind toe Sirenius goewerneur was in die provinsie Sirië. 3Almal het gegaan om hulle te laat inskryf, elkeen na sy eie stad toe.
1Sing vir die Here 'n nuwe lied, sing vir die Here, o ganse aarde! 2Sing vir die Here, prys sy Naam, verkondig sy verlossing van dag tot dag. 3Maak onder die nasies sy majesteit bekend, onder al die volke sy wonderdade. 4Want groot is die Here en besonder lofwaardig; Hy is ontsagwekkend, meer as alle gode. 5Ja, al die gode van die volke is niksbeduidend, maar die Here het die hemel gemaak. 6Luister en glans is voor Hom; krag en heerlikheid is in sy heiligdom. 7Gee eer aan die Here, familiegroepe van volke! Gee eer aan die Here vir sy heerlikheid en krag! 8Gee eer aan die Here vir die heerlikheid van sy Naam! Bring dankbewyse en gaan sy voorhowe binne. 9Buig in aanbidding voor die Here in sy glansryke heiligheid! Bewe vanweë sy teenwoordigheid, o ganse aarde! 10Sê onder die nasies: "Die Here regeer; ja, die wêreld staan vas, dit wankel nie. Hy oordeel volke met billikheid." 11Laat die hemel bly wees, en die aarde juig; laat die see en alles daarin dit uitbasuin. 12Laat die veld en alles daarop jubel; dan sal alle bome in die bos van vreugde uitroep 13voor die Here. Want Hy kom, ja, Hy kom om die aarde te oordeel; Hy sal die wêreld oordeel in geregtigheid, en volke ooreenkomstig sy trou.
Psalm 96 het twee duidelike dele:
Sing en getuig tot eer van die God van die gode – vers 1–6;
Prys die Regeerder en Regter van die aarde – vers 7–13.
Let op hoe God se reddingsdade in die geskiedenis sowel as sy skeppingsmag in terme van die heelal as motivering vir die lof aan Hom beskryf word. Dit is die diepste motivering vir die getuienis aan alle mense op die aarde.
Dit is ook waarom almal opgeroep kan word om Hom te loof en prys en van Hom te getuig, ook op hierdie Kersdag. Daarom word almal wat op die aarde woon, letterlik "familiegroepe van volke" (vers 7), opgeroep om die Here te erken, aan Hom dankoffers te bring (vers 8) en in aanbidding voor Hom te buig (vers 9) en oral te getuig van sy teenwoordigheid en heerskappy (vers 10). Dit dui op die verdelings van nasies, die "tribes" of subgroepe wat daar in elke samelewing voorkom.
Let op hoe drie belangrike konsepte in vers 10 gebruik word om God se karakter en betekenis te teken:
sy soewereiniteit (regeer),
stabiliteit ("die wêreld staan vas") en
billikheid ("regverdig oordeel").
Hierdie beskrywing van God het nie net betekenis vir die mense op aarde nie, maar ook vir die hele heelal. Daarom word die hemele en die aarde, die see en alles daarin, die veld en alles daarop, selfs die bome in die bos opgeroep om hulle in God te verheug, want Hy is op pad om sy heerskappy te vestig sodat daar inderdaad stabiliteit, regverdigheid en billikheid op aarde sal wees.
Juig ook vandag saam oor God se regverdigheid en billikheid, en bid dat die Here Jesus (weer) sal kom om oor die aarde te heers, soos God hier in vers 13 belowe. Dit is iets wat ons elkeen saam met die kerk van die eeue aan alle mense wil verkondig.
Saam met die Gees en die bruid, roep ons ook die woorde van Openbaring 22:17 aan almal uit: "'Kom!' En laat elkeen wat luister, sê: 'Kom!' En laat elkeen wat dors het, kom. En laat elkeen wat dit begeer, die water van die lewe kry, verniet!"
Kersfees is so goed in ons kerklike tradisie gevestig dat dit nie nodig is om baie agtergrond te gee nie. Nietemin bly dit waardevol om elke jaar opnuut te besin oor hoe Christus se koms liturgies op die beste manier gevier kan word, veral omdat die erediens op Kersdag in sommige kringe baie gewild geraak het terwyl die vakansie-atmosfeer dit elders grotendeels verswelg. Dit is goed om weer te kyk na wat tradisies en allerlei skeppende (en seker ook afbrekende) kragte in die handelswêreld, die werke van kunstenaars en die populêre media doen om mense se persepsie van Kersfees te verander.
Hier is 'n paar sake waaroor 'n liturg kan nadink:
Wat is die stabiliserende momentum in die viering van Kersfees en hoe word dit in hierdie liturgie gevier?
Hoe sal die diensorde die blywende aard en waarheid van die geloof wat aan ons oorgelewer is, ondervang?
Hoe word die fokusmomente van die kanonieke tekste rigtinggewend vir die gemeente aangedui?
Om te verseker dat die erediens op Kersdag nie bloot deur die tydsgees meegesleur of met 'n soort "vermaaklike kreatiwiteit" verwater word nie, maar ook nie in stagnerende gebruike vasval nie, is dit liturgies belangrik om die gemeente te bedien met 'n orde wat, buiten die boodskap (preek), ook 'n sterk element van viering inhou. Die bediening waarmee God sy kerk op hierdie dag bedien, is histories in die oorlewering opgeneem. Dit is immers 'n historiese gebeure wat onthou en gevier word en in die kleed van ons eie horisonne van verstaan nuut belig word.
Die Kersdiens moet genoeg blymoedige gemeentesang insluit. Die voorstel hier onder maak voorsiening vir Kerssang ook by die nagmaalviering. Die doop en die nagmaal (of herinneringsoomblikke) sluit aan by die geboorteverhaal. Die voorstel maak ruim gebruik van tekste uit die Leesrooster en stel 'n klassieke geloofsbelydenis voor om die balans tussen oud en nuut, tradisie en vernuwing, te handhaaf.
Hier is 'n paar vrae waaroor 'n liturg kan nadink:
Hoe sou kulturele variasies hierdie jaar se viering beïnvloed?
Watter gewoontes is goed gevestig in hierdie gemeente (en gemeenskap) en hoe verryk of beperk dit die gemeente se verstaan van Kersfees?
Hoe kan ekumeniese gewoontes en rituele ons viering van Kersfees verryk?
Al sou die eerste vraag vinnig beantwoord kon word, is dit dalk wenslik om dieper te vra na die boodskap wat elke gewoonte dra. In ons gemeente is daar byvoorbeeld die gebruik dat daar geen kerkraadslede "aan diens" is nie. Dit wyk opvallend af van gewone Sondag-eredienste en plaas die Kersdiens in 'n eie kategorie van eredienste wat op 'n manier los staan van die Sondae in Advent.
Hoe is dit betekenisvol? Ek is nie seker nie. Dit laat my wonder hoe gemeentelede die dubbelsinnigheid van die twee tradisies beleef. Dit is iets om te ondersoek en dalk kan die kerkraad liturgies-teologies daaroor nadink.
Hier is 'n vrae waaroor 'n liturg kan nadink:
Met watter veranderlikes moet die Kersdiens rekening hou?
Watter nuwe tendense is daar in die omgewing te bespeur as deel van die tydsgewrig waarin ons inbeweeg?
Watter rol speel besoekers en vakansiegangers in die Kersdiens?
Die Adventskrans is sigbaar in die liturgiese ruimte. Die vier buitenste kerse brand reeds. Wit word op verskeie plekke in die kerkgebou gebruik en word met spatsels goud afgewissel. Daar word vooraf gereël wie die verskillende liturgiese handelinge sal lei of uitvoer.