War of the Flea – die nuwe dokumentêre film oor plaasmoorde het my aan die kriminologie-kursus wat ek tydens my eerste jaar op universiteit gedoen het, herinner. Een van die lesings het oor die fenomeen van plaasmoorde gehandel. Ons dosent was ’n taamlik-jonk bebrilde stadsmeisie van Pretoria. Dit het nie gelyk of hierdie hoofstuk haar vreeslik geprikkel het nie. By die afskop van die plaasmoord-lesing het sy gevra: “Wie van julle kom van landelike gebiede?” Ek het my hand opgesteek saam met wat gelyk het soos ongeveer ’n derde van die klas wat uit ’n paar honderd studente bestaan het. Sy het voortgegaan: “Wie van julle, wat nou julle hande in die lug het, ken iemand wat op ’n plaas aangeval of vermoor is?” Uit die hele groep wie se hande reeds in die lug was, het minder as tien hul hande laat sak en ’n groep studente wie se hande nie reeds in die lug was nie het dit nou opgesteek. Dié van ons wie se hande in die lug was, was nie vreeslik geskok oor die uitslag van haar blitspeiling nie. Die res van die klas – dié wie se hande voor die tweede vraag nie in die lug was nie – was uit die veld geslaan.
Ek moet erken dat my persoonlike ervaring met vriende, familie en kennisse wat op plase vermoor of aangeval is my nie regtig in ’n posisie plaas om sonder emosie oor die onderwerp te praat nie. Dit is dalk die rede waarom ek en vroulief binne die eerste vyf minute van Rian van der Walt se fliek reeds begin snik het. Om te lees van die wrede moorde op die Potgieter-gesin van Lindley wat uitgemoor is, Johan Strydom van Potchefstroom wat agter ’n bakkie gesleep is en die vele ander voorbeelde, is alreeds ’n skok. Om op ’n groot skerm te sien hoe die oorlewendes hul stories op die verlate plase waar voedselproduksie tot stilstand gebring is vertel, plaas dit in ’n totale nuwe dimensie.
Die eienaardige naam, soos ek dit verstaan, verwys na ’n teorie oor die beste manier om ’n hond dood te maak. As jy die hond openlik aanval, gaan hy terugbaklei. As jy egter vlooie op die hond se lyf sit gaan hy krap elke keer wanneer dit jeuk, maar nooit terug baklei nie. Uiteindelik, wanneer die vlooie die oorhand gekry het, is die hond daarmee heen – amper soos die bekende teorie oor die paddatjie in die warm water.
Die fliek skok jou, maar dit is ’n goeie skok. Voor die aanvang van die fliek het Van der Walt verduidelik dat die wreedste tonele doelbewus uit die film verwyder is. “Ons het die fliek saamgestel sodat julle nie halfpad deur die fliek voel dat julle wil uitstap nie,” het hy verduidelik. Anders as die werk van baie ander persone wat bewustheid oor plaasmoorde wil kweek, is hierdie film saamgestel in ’n gees van ondersteuning aan die families en vriende van dié wat vermoor is. Die fliek is saamgestel om bewustheid te kweek, maar selfs nog belangriker, om verduidelikings vir hierdie fenomeen te soek, om antwoorde te waag en om oplossings voor te stel. As jy verwag om lyke en moordtonele te sien gaan die fliek jou teleurstel. Meeste van die gruwelikste tonele is reeds op die voorprent te sien. As jy dus op soek is na ’n film wat bewustheid oor plaasmoorde kweek, die menings van ’n reeks geloofwaardige deskundiges insluit en selfs met voorgestelde oplossings vorendag kom, is hierdie fliek net vir jou!
En dít is die rede waarom films soos Rian van der Walt se War of the Flea van waarde is. Ongeag of jy met die menings wat in die film gehuldig word saamstem of nie, sorg dat jy dit kyk en dat jou stem óók gehoor word. Die tyd van praat alleen is verby, maar die tyd om op te hou praat het nooit aangebreek nie.
Intussen het die Suid-Afrikaanse weerdiens (SAWD), volgens ŉ verklaring van die Tuinroete-munisipaliteit, om 04:00 Dinsdagoggend ’n waarskuwing uitgereik vir sterk winde (50-65 km/h) wat na verwagting vandag oor die tuinroete in die Mosselbaai‑, George‑, Knysna‑ en Pletterbergbaai-omgewing sal waai.
Kan ons saam staan in gebed om vir onse Hemelse Vader te vra om reën te stuur oor hierdie gebied? Soveel hartseer en verwoesting. Innige simpatie aan die families wat geliefdes verloor het. Ons bid ook vir die brawe brandweer personeel vir beskerming.
Baie sterkte Marinda vir die verlies van jou sussa. Mag daar vertroosting en berusting wees vir jou en jou familie. Jul word in baie se gebede gedra. ‘n Vertroosting. Sy is nou verlos van die siekte.