Interdik ingedien om Wildekus te beskermFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Unsplash) Vier omgewing- en menseregte-organisasies het vroeër vandeesweek ŉ dringende interdik teen Shell ingedien om te verhoed dat die olie- en gasreus met seismiese opnames aan die Wildekus voortgaan. Shell het intussen gesê sy planne is wettig en dat omvattende omgewingstudies gedoen is alvorens die projek van stapel gestuur is. Die saak is Woensdag in die hooggeregshof in Makhanda (Grahamstad) aangehoor. Shell sou reeds op dié dag met sy opnames aan die seebodem begin het. Border Deep Sea Angling Association, Kei Mouth Ski Boat Klub, Natural Justice en Greenpeace Africa word deur die omgewingsregsfirma Cullinan & Associates verteenwoordig. Volgens Happy Khambule, senior klimaat- en energieveldtogbestuurder by Greenpeace Africa, het die hof Donderdag uitspraak voorbehou. Die regter sal na verwagting vroeg Vrydagoggend uitspraak lewer. Die organisasies het in ŉ gesamentlike verklaring gesê Shell se bedrywighede – wat vanaf Morgansbaai tot by Port St. Johns sal strek – is onwettig totdat hy aansoek doen om die nodige omgewingsmagtiging ingevolge die Wet op Nasionale Omgewingsbestuur (NEMA) te verkry. “Ons glo ook dat die besluitnemingsproses op onregverdige administratiewe optrede neerkom aangesien belanghebbende en geraakte partye nie ingelig is oor die toekenning van die eksplorasiereg of geleentheid gebied is om daarteen te appelleer nie,” lui die verklaring. “Die publiek is ook nie in kennis gestel van die twee aansoeke om die eksplorasiereg te hernu nie.” Talle organisasies en politieke partye het sedert Shell se planne aan die lig gekom het, beroepe op die minister van bosbou, visserye en omgewing en haar eweknie by minerale hulpbronne en energie gedoen om dit stop te sit. Dié departement het egter aangevoer dat Shell destyds in 2014 deur die nodige prosesse en goedkeuring gegaan het. Shell sê planne wel wettig Shell het intussen gesê sy planne om seismiese opnames te doen, is wel deur die nodige owerhede goedgekeur en dat ŉ wettige permit bekom is. Hy voer ook aan ook dat ŉ breedvoerige omgewingstudie gedoen is en daarvolgens is besluit om ŉ gebied af te baken wat buite die omgewing is waar walvisse normaalweg in Suid-Afrika migreer. Kenners het reeds die vrees uitgespreek dat Shell se aktiwiteite onherstelbare skade aan die seelewe en omgewing kan aanrig. Om te verhoed dat enige skade aan seelewe gedoen word, sal ŉ onafhanklike spesialisspan aan boord die Amazon Warrior – wat hierdie opnames gaan fasiliteer – wees. Hulle sal die teenwoordigheid van seediere voor en tydens die seismiese aktiwiteit monitor. “Die teenwoordigheid van seediere sal deurlopend 24 uur per dag gemonitor word deur ŉ passiewe akoestiese moniteringstelsel. Dit is ŉ stel hidrofone wat in die water geplaas word om mariene soogdiere se vokalisering waar te neem,” sê Shell. “Enige seismiese aktiwiteit sal slegs begin indien geen walvisagtige aktiwiteit binne die uitsluitingsone vir ŉ tydperk van 60 minute waargeneem word nie.” Die klankgolwe wat afgevuur gaan word, sal glo oor ŉ periode van 20 minute geleidelik harder word. “Die opname sal gestaak word sodra ŉ seesoogdier binne die 500 m van die afgebakende gebied om die klankbron kom.” Woede heers steeds Politieke partye het onder andere gesê dat nuwe openbare deelnames en ŉ bygewerkte omgewingstudie egter steeds van stapel gestuur moet word, aangesien ŉ aantal faktore sedert Shell se aanvanklike aansoek verander het. “Dit is belaglik dat die regering dit selfs net oorweeg om vir gas- en oliereserwes aan die bodem van die sensitiewe Wildekus te soek. Soveel te meer in ŉ ontwikkelende en ‘groener’ wêreld wat stelselmatig oorbeweeg na hernubare energie,” sê John Luef van die Border Deep Sea Angling Association. “[Shell se planne] weerspreek die regering se verantwoordelikheid om die omgewing te beskerm,” meen Pooven Moodley, uitvoerende direkteur van Natural Justice. “Dit ondermyn ook ons regering se verpligtinge ingevolge die Parys-klimaatooreenkoms om die klimaatkrisis vir mense nou en vir toekomstige geslagte te mitigeer. Dit weerspreek ook die beloftes wat onlangs by die COP26 in Glasgow gemaak is om emissie te verlaag en ŉ oorgang na hernubare energie te bevorder.”