Grondbesetting: ‘Beskerm eiendom self, moenie op staat staatmaak’Ernst Roets, Ian Cameron, Ben Freeth, Armand Greyling. Foto: Verskaf AfriForum en AfriSake het Maandag in Pretoria ’n handleiding oor grondbesetting bekendgestel. Die burgerregte-organisasie het by die bekendstelling beklemtoon dat gemeenskappe hul eiendom self moet beskerm en nie op die staat moet staatmaak nie. Dié stelling word versterk deur veranderende wetsontwerpe oor grondonteiening en ook deur uitsprake van die regering wat al meer ’n Zimbabwiese grondhervormingstyl aanneem. “Onwettige besetting en toeëiening van grond asook politieke aanslae op die Grondwet raak al hoe meer algemeen in Suid-Afrika. Dit is van kardinale belang dat grondeienaars hulself van hul regte vergewis, asook wat hulle tydens sodanige besetting te doen staan,” het Armand Greyling, AfriSake se regs- en beleidsontleder, gesê. Ben Freeth, ’n boer van Zimbabwe en skrywer van die boek Mugabe en die wit Afrikaan, was deel van ŉ paneelbespreking by die bekendstelling en het gewaarsku dat ’n Suid-Afrika sonder georganiseerde gemeenskappe die risiko loop om deur dieselfde krisis in die gesig gestaar te word as wat tans in Zimbabwe ervaar word. “Grondeienaars het regte. Ons kan ons eiendom beskerm deur regsaksies in te stel waar grond beset word en veral deur proaktief op te tree om besetting te voorkom. Wanneer strukture onwettig opgerig word en besetters onversteurde verblyf geniet, moet ’n siviele saak teen dié persone gemaak word. In die geval waar besetters kennis dra dat hulle grond onwettig betree, kan strukture afgebreek word mits daar ’n betredingsaak by die polisie aanhangig gemaak is. Die polisie móét egter ten alle tye ooreenkomstig die Wet op Betreding optree,” het Ian Cameron, AfriForum se hoof van gemeenskapsveiligheid, gesê. Cameron het gesê dat die staat deur regsoptrede tot verantwoording geroep kan word, maar dat gemeenskappe self hul eiendom met plaaslike veiligheidsinisiatiewe soos buurt- en plaaswagstelsels moet beskerm. “Voorkoming is beter as genesing en grondeienaars het die reg om hul grond teen onwettige besetting te beskerm,” het Willie Spies, AfriForum se regsverteenwoordiger, gesê. Die proaktiewe oplossings wat in dié handleiding bespreek word, sluit in paraatheid, buurtwagte, toesighouding asook okkupasie- en toegangsbeheer. Die wettige verwydering van onwettige strukture, bewoon sowel as onbewoon, word ook behandel.