PressReader - Weg! Ry & Sleep: 2017-05-01 - 4x4-PRO­FES­SOR
Grond­vry­hoog­te is nie maar net nóg ’n sy­fer nie
WAAR WORD GROND­VRY­HOOG­TE GE­MEET? Die lo­gie­se ma­nier sou wees om die af­stand van ’n voer­tuig se laag­ste punt tot op die grond te meet, maar dit werk nie al­tyd so nie. Vat by­voor­beeld ’n Land Crui­ser 79 Se­ries-bak­kie. Vol­gens die amp­te­li­ke sy­fers is sy grond­vry­hoog­te 235 mm. Maar as jy mooi na hom kyk, sal jy sien dat die mon­teer­pun­te vir sy ag­ter­skok­bre­kers en die blad­ve­re baie la­er as 235 mm is. Daar­om is die grond­vry­hoog­te teg­nies eint­lik heel­wat la­er en ver­wys die 235 mm-sy­fer waar­skyn­lik na die hoog­te van sy e­we­naars.
’n An­der ry­ding met ’n ver­war­ren­de grond­vry­hoog­te is ’n Volks­wa­gen A­ma­rok. Vol­gens die amp­te­li­ke sy­fers het hy t­wee grond­vry­hoog­tes – 192 mm on­der die voor­ste as en 244 mm on­der die ag­ter­ste e­we­naar.
Wat die A­ma­rok in­te­res­sant maak, is dat daar ’n baie sterk staal­be­sker­ming op daar­die 192 mm ge­leë is, so­dat ’n stamp daar nie die ein­de van die wê­reld sal wees nie. Dit bring ons by die vol­gen­de punt.
WAT KAN JY IN GROND­VRY­HOOG­TE LEES? ’n Goeie voor­beeld van grond­vry­hoog­te wat jy met ’n ver­groot­glas moet be­stu­deer, is die Mit­subis­hi Pa­je­ro. Sy amp­te­li­ke sy­fer is ’n baie goeie 235 mm – dus die­self­de as ’n Land Crui­ser-bak­kie s’n. Maar dis iet­wat mis­lei­dend, om­dat die Crui­ser ’n leer­raam­on­der­stel het – nes die mees­te bak­kies en bak­kie­ge­ba­seer­de sport­nuts­voer­tuie, soos ’n For­tu­ner, Everest, Pa­je­ro Sport, Trai­l­bla­zer, ens.
Wat ’n mens in ge­dag­te moet hou, is dat ’n voer­tuig met ’n leer­raam­on­der­stel ’n lae punt soos ’n e­we­naar­huls het, maar dat die res van die voer­tuig – rat­kas, brand­stof­tenk, ens. – baie ho­ër ge­leë is.
’n Voer­tuig soos die Pa­je­ro, aan die an­der kant, het ’n buis­romp-on­der­stel (of mo­no­co­que) soos dié van ’n pas­sa­siers­mo­tor. Die­self­de geld vir die mees­te sag­te veld­ry­ers, soos ’n Land Ro­ver E­vo­que, Su­ba­ru Fo­re­ster en RAV4.
Wat dit in die prak­tyk be­te­ken, is dat hoe­wel hul­le op pa­pier ’n goeie grond­vry­hoog­te het, die res van die voer­tuig – bak­werk in­ge­sluit – al­les op ba­sies die­self­de hoog­te ge­leë is en dus meer kwes­baar is vir ska­de deur rot­se en an­der hin­der­nis­se.
HOE KAN JY JOU GROND­VRY­HOOG­TE VER­BE­TER? As jou ry­ding on­haf­hank­li­ke ve­ring het, kan jy jou grond­vry- hoog­te ver­be­ter deur sy ve­ring te lig. Jy is weens me­ga­nie­se en an­der re­des min of meer be­perk tot ’n mak­si­mum van 40 mm-50 mm se lig voor­dat jy pro­ble­me gaan op­tel met kon­stan­te-spoed-kop­pe­lin­ge ( CV joints) en wiel­vlug­hoek­ver­stel­ling ( cam­ber).
Die an­der ding om te ont­hou, is dat die mees­te bak­kies on­af­hank­li­ke ve­ring voor en vas­te as­se ag­ter het. Wan­neer jy dus sy ve­ring lig, gaan jy net voor­langs meer grond­vry­hoog­te kry om­dat die e­we­naar­huls ag­ter steeds teen die­self­de hoog­te gaan wees. Ry­goed soos Jeep Wrang­lers, Land Crui­ser 70’s en Land Ro­ver De­fen­ders het al­mal vas­te as­se voor en ag­ter, en in­dien jy hul­le ve­ring sou lig, sal hul­le bak­wer­ke ho­ër wees, maar die grond­vry­hoog­te sal on­ver­an­derd bly.
Die e­nig­ste ma­nier waar­op jy dus jou ef­fek­tie­we grond­vry­hoog­te met die mees­te veld­ry­voer­tuie kan ver­be­ter, is om ban­de met ’n gro­ter om­trek op te sit.
Wees eg­ter ver­sig­tig om meer as t­wee gro­tes gro­ter te gaan (by­voor­beeld nie meer as 265/65 R16 tot 265/75 R16 nie) om­dat jou fi­na­le rat­ver­hou­ding deur gro­ter wie­le be­ïn­vloed word. Wan­neer jou ban­de te groot is, is jou voer­tuig ef­fek­tief té hoog ge­rat en sal jy suk­kel met ver­snel­ling en uit­ein­de­lik swak­ker brand­stof­ver­bruik hê.
Die e­nig­ste op­los­sing is om ’n e­we­naar met ’n an­der (la­er) fi­na­le rat­ver­hou­ding te laat aan­bring. En as jou ban­de te groot is, gaan dit in ’n sta­di­um ty­dens groot wiel­ar­ti­ku­la­sie teen jou bak­werk be­gin skuur. Om nie eers te praat van ’n té hoë swaar­te­punt nie. Want dan gaan jou ry­ding mak­li­ker om­dop as jy al langs ’n skuins hel­ling ry.
’N LAAS­TE GE­DAG­TE OOR GROND­VRY­HOOG­TE . . . Ten­sy jy ’n ry­ding vir ek­stre­me 4x4-kom­pe­ti­sies wil bou, is die mees­te voer­tuie se grond­vry­hoog­te vol­doen­de. Na­der- en ver­trek­hoe­ke is eg­ter ’n perd van ’n an­der kleur en dis hier waar die mees­te voer­tuie by doel­ge­maak­te staal­buf­fers baat vind.
Maar hin­der­nis­se wat ek­stre­me grond­vry­hoog­te ver­eis, is soos mod­der: Ry eer­der daaróm.