Tuisblad Artikels Het My Kind Sy Leerprobleem Oorgeërf?
"Martin sukkel om te leer. Hy het dit seker van sy pa geërf. Sy pa het ook op skool 'n leerprobleem gehad."
Die idee dat leerprobleme of leergestremdhede oorerflik is, is nie beperk tot ouers nie. Vele navorsers is van mening dat 'n leergestremdheid 'n genetiese disfunksie is wat oorgeërf word van geslag tot geslag. As ondersteuning vir hierdie siening word vele studies voorgehou wat aandui dat daar dikwels by leergestremde kinders 'n familiegeskiedenis van leergestremdhede is. Professor Beve Hornsby het byvoorbeeld bevind dat soveel as 85% van disleksielyers 'n nabye familielid het wat soortgelyke probleme met lees en spel het of gehad het. Volgens een Amerikaanse studie verhoog die risiko dat 'n kind 'n leesprobleem sal hê viervoudig tot dertienvoudig, as een van die ouers ook so 'n probleem gehad het.
'n Mens mag egter nooit vergeet dat statistiese gegewens dikwels niks meer is as omstandigheidsgetuienis nie, en omstandigheidsgetuienis moet altyd geïnterpreteer word. Ongelukkig kan dit maklik verkeerd geïnterpreteer word.
Dit is dalk wenslik om 'n voorbeeld te gee van hoe gevaarlik dit kan wees om gevolgtrekkings te maak op grond van statistieke alleen. Tot 'n aantal dekades gelede is inwoners in bepaalde dorpe in Suid-Afrika toegelaat om boorgatwater as drinkwater te gebruik. In sommige van hierdie plekke het die boorgatwater veroorsaak dat die inwoners se voortande verkleur het. Behalwe as iemand in die huis valstande gedra het, was almal — pa, ma en kinders — se voortande gevlek. Trouens, die persentasie van kinders en ouers wat almal gekleurde voortande gehad het, was waarskynlik 100%. Soos reeds aangedui, was oorerflikheid egter nie die oorsaak van die verkleurde voortande nie, maar wel die omstandighede waarbinne die gesinslede geleef het en die unieke omgewing wat hulle gedeel het, in die sin dat almal dieselfde water gedrink het.
Een van die vernaamste besware teen studies oor die oorerflikheid van leergestremdhede is dus dat die statistieke verkeerd geïnterpreteer word: die voorkoms van leerprobleme in families word nie noodwendig veroorsaak deur gene nie, maar kan ook veroorsaak word deur die unieke omgewing wat die individue deel.
Dat gene wel 'n rol speel in menslike vermoëns en talente word nie ontken nie. Om te bepaal presies hoe groot die rol is wat gene speel en hoeveel die omgewing daartoe bydra, is egter onmoontlik. Neem byvoorbeeld 'n man soos Mozart, wat een van die briljantste musici van alle tye was. Mozart se hele gesin was musici en vandat hy klein was, is hy blootgestel aan 'n omgewing waar hy daagliks musiek gehoor het. Gestel nou net dat Mozart direk na geboorte deur ouers aangeneem is wat glad nie musiek gemaak het nie. Sou ons nog vandag geweet het van Mozart se bestaan? Dit is mootlik, maar dit is te betwyfel. Die briljante werk van Shinichi Suzuki van Japan dien ook as 'n voorbeeld van hoe 'n musiektalent deur middel van 'n stimulerende omgewing ontwikkel kan word. Suzuki het duisende violiste opgelei, wat vanaf die ouderdom van drie jaar aan uitvoerende konserte deelgeneem het -- met komposisies van Mozart, Beethoven en Liszt. Daar is reeds voor geboorte begin om hierdie toekomstige violiste te stimuleer. Na aanleiding van sy navorsing het Suzuki dan ook gesê dat wat en hoe 'n kind word, geheel afhanklik is van hoe hy opgevoed word.
Navorsingstudies oor die rol wat die omgewing speel in kinders se intellektuele vermoëns, het aangetoon dat 'n stimulerende omgewing IK-tellings dramaties kan verhoog en dat 'n depriverende omgewing IK-tellings kan verlaag. Hoe kan 'n mens dan anders as om die omgewing 'n hoë prioriteit te gee in die skep van 'n leerprobleem? Die kind mag dalk in gesonde omstandighede grootgeword het, maar die stimulasie wat hy of sy gekry het, was dalk verkeerd of bloot onvoldoende. Die korrekte stimulasie sal derhalwe die leerprobleem hokslaan of voorkom.
Ten laaste moet nog bygevoeg word: selfs al sou dit wees dat leergestremdhede oorgeërf word, bly die vraag nog of 'n mens gedoem is tot mislukking omdat jy 'n slaaf van jou gene is, of kan jy leer om dit te oorkom?