Die gevaar van ’n enkele storie with subtitles | Amara
← Die gevaar van ’n enkele storie
Ons lewens, ons kulture, word uit baie oorvleulende stories opgemaak. Romanskrywer Chimamanda Adichie vertel die storie van hoe sy haar outentieke kulturele stem gevind het -- en waarsku ons dat as ons ’n enkele storie oor ’n ander persoon of land hoor, ons ’n kritiese misverstand waag.
Showing Revision 13 created 08/09/2017 by Ingrid Lezar.
Die gevaar van ’n enkele storie
940 0:01 - 0:03
Ek is ’n storieverteller.
3280 0:03 - 0:07
Ek wil julle ’n paar
persoonlike stories vertel
6750 0:07 - 0:11
oor "die gevaar van die enkele storie".
10810 0:11 - 0:14
Ek't op ’n universiteitskampus
in oos-Nigerië grootgeword.
14370 0:14 - 0:17
My ma sê ek't op twee begin lees,
17400 0:17 - 0:22
alhoewel ek dink vier
nader aan die waarheid is.
So ek was ’n vroeë leser
24000 0:24 - 0:28
en ek't Britse en
Amerikaanse kinderboeke gelees.
27680 0:28 - 0:30
Ek was ook ’n vroeë skrywer.
30420 0:30 - 0:34
Toe ek begin skryf,
op omtrent sewe,
stories in potlood met krytillustrasies,
36470 0:36 - 0:40
wat my arme ma móés lees,
39580 0:40 - 0:43
skryf ek presies die tipe stories
wat ek gelees het:
43240 0:43 - 0:48
Al my karakters was wit met blou oë,
47920 0:48 - 0:50
hulle't in die sneeu gespeel,
50390 0:50 - 0:52
hulle't appels geëet
52390 0:52 - 0:54
54120 0:54 - 0:56
en hulle't baie oor die weer gepraat,
56090 0:56 - 0:59
hoe lieflik dit was,
dat die son uitgekom het.
59120 0:59 - 1:01
60580 1:01 - 1:04
Ondanks die feit
dat ek in Nigerië gewoon het.
63860 1:04 - 1:07
Ek was toe nog nooit buite Nigerië nie.
67230 1:07 - 1:09
Ons't niks sneeu gehad nie,
69120 1:09 - 1:11
ons het mangoes geëet,
70530 1:11 - 1:12
en ons't nooit oor die weer gepraat nie,
72220 1:12 - 1:14
want dit was onnodig.
74320 1:14 - 1:17
My karakters het ook
baie gemmerbier gedrink,
77120 1:17 - 1:21
want die karakters in die Britse boeke
het gemmerbier gedrink.
81460 1:21 - 1:25
Ongeag dat ek g'n benul
van gemmerbier gehad het nie.
84520 1:25 - 1:26
85520 1:26 - 1:27
En vir baie jare daarna
86990 1:27 - 1:31
sou ek ’n brandende begeerte hê
om gemmerbier te proe.
90530 1:31 - 1:32
Maar dis ’n ander storie.
92210 1:32 - 1:35
Wat hierdie wys, dink ek,
94510 1:35 - 1:37
is hoe ontvanklik en vatbaar ons is
97250 1:37 - 1:39
met ’n storie voor oë,
99000 1:39 - 1:42
veral as kinders.
101700 1:42 - 1:46
Omdat ek nét boeke gelees het
waarin karakters anders was,
105500 1:46 - 1:47
was ek oortuig
106860 1:47 - 1:51
dat boeke vanselfsprekend
vreemdelinge moes in hê
110550 1:51 - 1:55
en oor dinge moes gaan
waarmee ek nie kon identifiseer nie.
115620 1:56 - 1:59
Dinge het verander
toe ek Afrikaboeke ontdek het.
119050 1:59 - 2:01
Daar was nie veel beskikbaar nie
120700 2:01 - 2:04
en hulle was nie so verkrygbaar
soos die buitelandse boeke nie.
123750 2:04 - 2:07
Maar dank skrywers
soos Chinua Achebe en Camara Laye,
126910 2:07 - 2:11
het ek ’n sielsverskuiwing
in my begrip van letterkunde beleef.
131040 2:11 - 2:13
Ek het besef dat mense soos ek,
133030 2:13 - 2:16
meisies met vel die kleur van sjokolade,
136240 2:16 - 2:19
wat se kroes hare
nie kon poniesterte maak nie,
138710 2:19 - 2:21
ook in literatuur kon bestaan.
140970 2:21 - 2:25
Ek't oor vertroude dinge begin skryf.
144940 2:25 - 2:28
Ek was wel versot op
die Amerikaanse en Britse boeke.
148260 2:28 - 2:32
Hulle't my verbeelding aangegryp,
vir my nuwe wêrelde oopgemaak.
152030 2:32 - 2:34
Maar die gevolg was per abuis
154260 2:34 - 2:36
dat ek nie geweet het mense soos ek
156430 2:36 - 2:39
kon in literatuur bestaan nie.
158820 2:39 - 2:42
So die ontdekking van Afrikaskrywers
161930 2:42 - 2:47
het my gered van 'n enkele storie hê
oor wat boeke in wese is.
167120 2:47 - 2:50
Ek was uit ’n gewone,
middelklas Nigeriese gesin.
170250 2:50 - 2:53
My pa was ’n professor.
172530 2:53 - 2:56
My ma was ’n administratiewe beampte.
175720 2:56 - 2:59
En, soos die norm was,
178540 2:59 - 3:03
het ons inwoon-huishulpe gehad,
wat van nabye dorpies af gekom het.
183410 3:03 - 3:07
Die jaar wat ek agt geword het,
het ons ’n nuwe huisknaap gekry.
187350 3:07 - 3:10
Sy naam was Fide.
190080 3:10 - 3:15
My ma het ons net een ding oor hom vertel:
sy familie was baie arm.
195000 3:15 - 3:20
My ma het jamswortels en rys
en ons ou klere na sy familie toe gestuur.
200230 3:20 - 3:23
As ek nie my aandete opgeëet het nie,
sou sy sê:
202850 3:23 - 3:27
"Eet jou kos! Weet jy dan nie?
Mense soos Fide se familie het niks nie."
207260 3:27 - 3:32
So ek was baie jammer vir Fide se familie.
211740 3:32 - 3:35
Toe een Saterdag
gaan ons na sy dorpie op besoek,
214630 3:35 - 3:38
en sy ma wys vir ons
’n pragtige gepatroonde mandjie
218230 3:38 - 3:41
gemaak van gekleurde raffia,
wat sy broer gemaak het.
221200 3:41 - 3:43
Ek was verbaas.
223260 3:43 - 3:46
Ek't nie besef dat iemand in sy familie
226190 3:46 - 3:49
sowaar iets kon máák nie.
229230 3:49 - 3:52
Al wat ek van hulle gehoor het,
was hoe arm hulle was,
232050 3:52 - 3:57
sodat dit vir my onmoontlik geword het
om hulle as enigiets buiten arm te sien.
237250 3:57 - 4:01
was my enkele storie oor hulle.
241200 4:01 - 4:04
Ek't later hieroor gedink
toe ek weg is uit Nigerië
243880 4:04 - 4:06
om universiteit toe te gaan in die VSA.
246420 4:06 - 4:08
Ek was 19.
248500 4:09 - 4:12
My Amerikaanse kamermaat is deur my geskok.
252210 4:12 - 4:16
Sy't my gevra waar ek so goed
Engels leer praat het
255760 4:16 - 4:18
en was verward toe ek sê
257590 4:18 - 4:22
dat Engels toevallig genoeg
die amptelike taal van Nigerië is.
261900 4:22 - 4:26
Sy't gevra om na
my "tribal music" te luister
266400 4:26 - 4:28
en was gevolglik baie teleurgesteld
268390 4:28 - 4:31
toe ek my Mariah Carey-kasset uithaal.
271170 4:31 - 4:33
273460 4:33 - 4:38
Sy't aangeneem dat ek nie weet
hoe om ’n stoof te gebruik nie.
277870 4:38 - 4:39
Dít het my getref:
279310 4:39 - 4:43
Sy't my al bejammer
nog voor sy my gesien het.
282840 4:43 - 4:46
Haar verstekposisie teenoor my,
as ’n Afrikaan,
286170 4:46 - 4:51
was ’n soort neerbuigende,
290500 4:51 - 4:54
My kamermaat het
’n enkele Afrikastorie gehad:
293800 4:54 - 4:57
’n enkele storie oor katastrofe.
296760 4:57 - 4:59
In dié enkele storie
298640 4:59 - 5:02
kon Afrikane geensins soos sy wees nie,
302170 5:02 - 5:05
was daar geen gevoelens
meer kompleks as bejammering nie
305270 5:05 - 5:09
en geen moontlikheid van ’n verbinding
as gelyke mense nie.
309040 5:09 - 5:11
Voor ek VSA toe is,
311120 5:11 - 5:14
het ek nie bewustelik geïdentifiseer
as ’n Afrikaan nie.
314320 5:14 - 5:17
Maar as Afrika ter sprake was,
het almal na my gekyk.
317260 5:17 - 5:21
Ondanks dat ek niks geweet het
oor plekke soos Namibië nie.
Ek't op die ou end
dié nuwe identiteit aangeneem,
323350 5:23 - 5:26
en op baie maniere
dink ek nou aan myself as Afrikaan.
326200 5:26 - 5:30
Dit ontstem my wel steeds
wanneer Afrika as ’n land beskou word,
330120 5:30 - 5:34
die mees onlangse voorbeeld
was op my andersins wonderlike vlug,
vanaf Lagos twee dae gelede,
336000 5:36 - 5:40
met die Virgin-aankondiging
oor hulle liefdadigheidswerk
339700 5:40 - 5:43
in "Indië, Afrika en ander lande".
343400 5:43 - 5:45
344570 5:45 - 5:48
So na ek ’n paar jaar in die VSA
as ’n Afrikaan spandeer het,
348300 5:48 - 5:52
het ek my kamermaat se reaksie
teenoor my begin verstaan.
As ek nie in Nigerië grootgeword het nie,
354610 5:55 - 5:58
en as my Afrikakennis
uit alledaagse beelde gekom het,
357540 5:58 - 5:59
sou ek ook dink
359280 5:59 - 6:04
dat Afrika ’n plek
van pragtige landskappe, mooi diere,
364260 6:04 - 6:06
en onverstaanbare mense is,
366130 6:06 - 6:10
sterwend van armoede of VIGS,
369880 6:10 - 6:12
nie in staat daartoe
om vir hulleself te praat nie
372170 6:12 - 6:17
en wagtend om verlossing
deur ’n gawe, wit vreemdeling.
376850 6:17 - 6:21
Ek sou Afrikane sien
net soos ek, as kind,
380520 6:21 - 6:23
Fide se familie gesien het.
383320 6:23 - 6:28
Dié enkele storie oor Afrika
kom uit Westerse literatuur.
387600 6:28 - 6:32
Hier's ’n aanhaling uit die skrywe
van ’n Londonse handelaar, John Lok,
392020 6:32 - 6:36
wat in 1561 na Wes-Afrika geseil het
395640 6:36 - 6:40
en ’n boeiende reisverslag gehou het.
400420 6:40 - 6:44
Nadat hy na die swart Afrikane
as "gediertes sonder huise," verwys,
404210 6:44 - 6:48
skryf hy: "Hulle is mense sonder koppe,
408370 6:48 - 6:53
met hul monde en oë in hulle borste."
413260 6:53 - 6:55
Ek lag elke keer wat ek dit lees.
415270 6:55 - 6:59
En ’n mens moet sy verbeelding bewonder.
419370 6:59 - 7:00
420490 7:00 - 7:02
is dat sy skryfwerk
421680 7:02 - 7:06
die begin van ’n verteltradisie van Afrikastories
in die Weste verteenwoordig:
426100 7:06 - 7:10
’n Tradisie van sub-Sahara-Afrika
as ’n plek van negatiewes,
429520 7:10 - 7:12
van andersheid, van donkerte,
431990 7:12 - 7:17
van mense wat, in die woorde van
die wonderlike digter, Rudyard Kipling,
437110 7:17 - 7:20
"halfduiwel, halfkind" is.
440310 7:20 - 7:23
En so't ek begin besef
dat my Amerikaanse kamermaat
443140 7:23 - 7:25
haar hele lewe lank
445000 7:25 - 7:29
verskillende weergawes van hierdie
enkele storie moes gesien en gehoor het.
449470 7:29 - 7:32
So ook ’n professor,
wat op ’n keer vir my gesê het
452120 7:32 - 7:36
dat my roman nie "eg aan Afrika" is nie.
456110 7:36 - 7:38
Ek was bereid om aan te voer
458000 7:38 - 7:41
dat daar heelwat dinge
met die roman verkeerd was,
460770 7:41 - 7:44
dat dit op vele punte misluk het,
maar ek het nie kon droom
465840 7:46 - 7:49
dat dit die kastige "eg aan Afrika" paal
nie gehaal het nie.
469340 7:49 - 7:54
Ek het inderwaarheid nie geweet
wat Afrika-egtheid was nie.
474020 7:54 - 7:59
Die professor het my meegedeel
dat my karakters te veel soos hy was,
478520 7:59 - 8:01
’n opgevoede, middelklas man.
480560 8:01 - 8:03
My karakters het motors bestuur.
482800 8:03 - 8:05
Hulle't nie van honger vergaan nie.
Gevolglik was hulle nie eg aan Afrika nie.
489000 8:09 - 8:10
Maar ek moet byvoeg
490370 8:10 - 8:15
dat ek net so skuldig is
aan die enkele storie kwessie.
Ek't ’n paar jaar gelede Meksiko besoek
uit die VSA.
499000 8:19 - 8:22
Die politieke klimaat in die VSA
501700 8:22 - 8:25
en debatte oor immigrasie het geheers.
En, soos dit baie in Amerika gebeur,
507360 8:27 - 8:31
sinoniem met Meksikane geword.
510720 8:31 - 8:33
Daar was eindelose stories oor Meksikane
512600 8:33 - 8:37
wat die gesondheidstelsel kaal uittrek,
516550 8:37 - 8:38
oor die grens sluip,
518160 8:38 - 8:42
by die grens gearresteer word,
daai soort ding.
522290 8:42 - 8:46
Ek't op my eerste dag
in Guadalajara rondgeloop,
526220 8:46 - 8:49
gekyk hoe die mense werk toe gaan,
528740 8:49 - 8:51
by die markplein hulle tortillas oprol,
530610 8:51 - 8:53
aan't rook en lag.
533280 8:53 - 8:56
Ek onthou dat ek eers effens verras was.
535910 8:56 - 8:59
En toe was ek van skaamte oorkom.
539380 8:59 - 9:04
Ek't besef dat ek so verdiep was
in die mediadekking oor Meksikane
544020 9:04 - 9:06
dat hulle een ding in my kop geword het:
546260 9:06 - 9:09
die ellendige immigrant.
548960 9:09 - 9:11
Ek't geval vir die enkele storie oor Meksikane
551110 9:11 - 9:14
en ek kon nie méér skaam kry nie.
554120 9:14 - 9:17
So dis hoe om ’n enkele storie te skep,
556820 9:17 - 9:19
’n volk te wys as een ding,
slegs een ding,
561160 9:21 - 9:23
en dis wat hulle dan word.
om die enkele storie te bespreek,
568160 9:28 - 9:32
sonder om mag aan te raak.
571600 9:32 - 9:34
Daar's ’n Igbo woord,
573520 9:34 - 9:37
waaroor ek dink as ek
oor die wêreld se magstrukture dink,
576980 9:37 - 9:39
en dis: "nkali."
578510 9:39 - 9:44
Dis ’n selfstandige naamword, losweg vertaal:
"om groter as ’n ander te wees".
583690 9:44 - 9:47
Soos ons ekonomiese en politieke wêrelde,
586680 9:47 - 9:51
word stories ook bepaal
deur die beginsel van nkali:
590820 9:51 - 9:53
Hoe hulle vertel word, wie hulle vertel,
593200 9:53 - 9:56
wanneer hulle vertel word,
hoeveel vertel word,
596440 9:56 - 10:00
is alles regtig afhanklik van mag.
600100 10:00 - 10:03
Mag is die vermoë
om ’n ander se storie te vertel
603460 10:03 - 10:07
én om dit die beslissende storie
van dié persoon te maak.
607290 10:07 - 10:10
Die Palestynse digter
Mourid Barghouti skryf
609620 10:10 - 10:12
dat as jy ’n volk wil ontvreem,
612310 10:12 - 10:14
is die eenvoudigste manier
614050 10:14 - 10:19
om hulle storie te begin vertel
618590 10:19 - 10:23
Begin die storie met
die Amerikaanse inboorlinge se pyle,
622580 10:23 - 10:25
en nié met die Britte se aankoms nie,
625230 10:25 - 10:28
en dan het jy ’n heeltemal ander storie.
628000 10:28 - 10:33
die mislukking van die Afrikastaat,
632500 10:33 - 10:36
en nié met die koloniale skepping
van die Afrikastaat nie,
636160 10:36 - 10:40
640000 10:40 - 10:43
Ek't onlangs by ’n universiteit gepraat
642710 10:43 - 10:46
waar ’n student vir my gesê het
dat dit só jammer is
dat Nigeriese mans mishandelaars is,
soos die vaderfiguur in my roman.
652000 10:52 - 10:56
Ek't vir hom gesê dat ek pas die roman
"American Psycho" gelees het --
656310 10:56 - 10:58
658390 10:58 - 11:00
-- en dat dit só jammer is
660280 11:00 - 11:04
dat jong Amerikaners reeksmoordenaars is.
664330 11:04 - 11:07
Natuurlik het ek dit effens geïrriteerd gesê.
676410 11:16 - 11:18
Maar ek sou nooit kon dink
680000 11:20 - 11:24
dat 'n reeksmoordenaar-karakter
in 'n roman
684310 11:24 - 11:28
álle Amerikaners verteenwoordig nie.
688060 11:28 - 11:32
Dis nie omdat ek ’n beter mens
as daai student is nie,
691610 11:32 - 11:35
maar eerder as gevolg van
Amerika se kulturele en ekonomiese mag,
694560 11:35 - 11:36
dat ek baie stories oor Amerika het.
696350 11:36 - 11:40
Ek het al Tyler en Updike
en Steinbeck en Gaitskill gelees.
700340 11:40 - 11:44
Ek't nie ’n enkele storie
oor Amerika gehad nie.
703790 11:44 - 11:45
Toe ek gehoor het
705400 11:45 - 11:50
dat daar van skrywers verwag word
om ongelukkige kinderjare te gehad het
709960 11:50 - 11:52
om suksesvol te wees,
711880 11:52 - 11:57
het ek begin dink hoe ek aaklige goed
wat my ouers my aangedoen het, kon opmaak.
717310 11:57 - 11:58
718460 11:58 - 12:02
Maar om die waarheid te sê,
het ek gelukkige kinderjare gehad,
721830 12:02 - 12:05
vol lag en liefde, in ’n baie hegte gesin.
725270 12:05 - 12:09
Maar ek't ook oupas gehad
wat in vlugtelingkampe dood is.
728920 12:09 - 12:13
My nefie Polle is dood
omdat hy nie voldoende gesondheidsorg kon kry nie.
733070 12:13 - 12:16
Een van my beste maats, Okoloma,
is dood in ’n vliegtuigongeluk
736290 12:16 - 12:20
omdat ons brandweerwaens
nie water gehad het nie.
739620 12:20 - 12:22
Ek't onder verdrukkende
militêre regerings grootgeword
742240 12:22 - 12:24
wat opvoeding van waarde beroof het,
743960 12:24 - 12:27
sodat my ouers soms
nie hulle salarisse betaal is nie.
747080 12:27 - 12:31
En so, as ’n kind, het ek gesien
hoe konfyt van die ontbyttafel af verdwyn,
751160 12:31 - 12:34
753730 12:34 - 12:36
toe het brood te duur geword,
756030 12:36 - 12:39
toe is melk op rantsoen gesit.
759030 12:39 - 12:43
En meeste van alles,
het ’n soort genormaliseerde politieke vrees
762980 12:43 - 12:46
ons lewens binnegedring.
765920 12:46 - 12:49
Al hierdie stories maak my wie ek is.
768640 12:49 - 12:52
Maar om slegs op
die negatiewe stories aan te dring,
772430 12:52 - 12:55
is om my ervaring af te plat
775400 12:55 - 13:00
en baie van die stories wat my gevorm het,
oor die hoof te sien.
779530 13:00 - 13:03
Die enkele storie skep stereotipes,
782530 13:03 - 13:07
en die probleem met stereotipes,
is nie dat hulle onwaar is nie,
787010 13:07 - 13:09
maar dat hulle onvolledig is.
789460 13:09 - 13:13
Hulle maak een storie die enigste storie.
792960 13:13 - 13:16
Ja, Afrika ís ’n vasteland vol katastrofes:
795690 13:16 - 13:19
die skokkende verkragtings in Kongo
799150 13:19 - 13:21
800660 13:21 - 13:26
soos dat 5000 mense vir een vakante pos
in Nigerië aansoek doen.
806200 13:26 - 13:30
Maar daar is onrampspoedige stories
809850 13:30 - 13:34
en dis nét so belangrik om hulle te noem.
813540 13:34 - 13:36
Ek't nog altyd gedink dis onmoontlik
815610 13:36 - 13:39
om ordentlik aan ’n plek of persoon
mee te doen
818540 13:39 - 13:43
sonder om in ál die stories
van daardie plek of persoon te deel.
822710 13:43 - 13:46
Die gevolg van die enkele storie
825810 13:46 - 13:49
is dat dit mense van waardigheid beroof.
828510 13:49 - 13:52
Dit maak erkenning
van ons gelyke menslikheid moeilik.
832400 13:52 - 13:57
Dit beklemtoon ons verskille
eerder as ons ooreenkomste.
837070 13:57 - 14:00
So wat as ek voor my Meksikaanse toer
839890 14:00 - 14:03
albei kante van die
immigrasiedebat gevolg het,
843430 14:03 - 14:05
die Amerikaanse en die Meksikaanse?
845320 14:05 - 14:07
Wat as my ma vir ons gesê het
847090 14:07 - 14:11
dat Fide se familie arm
én hardwerkend is?
851060 14:11 - 14:14
Wat as ons
’n Afrika-televisienetwerk gehad het
853500 14:14 - 14:17
wat uiteenlopende Afrikastories
regoor die wêreld uitsaai?
857050 14:17 - 14:22
Wat die Nigeriese skrywer Chinua Achebe
"’n balans van stories" noem.
861910 14:22 - 14:25
Wat as my kamermaat kon weet
van my Nigeriese uitgewer,
865410 14:25 - 14:27
866790 14:27 - 14:29
’n merkwaardige man
wat sy werk by ’n bank gelos het
869290 14:29 - 14:32
om sy droom te volg
en ’n uitgewery te begin?
872270 14:32 - 14:36
Die staande opvatting was
dat Nigeriërs nie literatuur lees nie.
875770 14:36 - 14:37
876970 14:37 - 14:41
mense wat kon lees, sou lees,
880530 14:41 - 14:45
mits literatuur bekostigbaar
en beskikbaar was.
884840 14:45 - 14:47
Kort na hy my eerste roman uitgegee het,
887060 14:47 - 14:50
was ek by ’n TV-ateljee
in Lagos vir ’n onderhoud,
890250 14:50 - 14:53
en ’n vrou wat as ’n bode daar gewerk het,
het vir my kom sê:
893480 14:53 - 14:56
"Ek't baie van jou roman gehou,
behalwe die einde.
896470 14:56 - 15:01
"Jy moet nou ’n vervolgstuk skryf,
en wat moet gebeur is ..."
900800 15:01 - 15:02
902400 15:02 - 15:06
En sy't toe vir my vertel
wat om in die vervolgstuk te skryf.
905730 15:06 - 15:08
Ek was nie net bekoor nie,
ek was ook diep geroer.
908230 15:08 - 15:11
Hier was ’n vrou,
soos baie gewone Nigeriërs,
911350 15:11 - 15:14
wat nie veronderstel was
om 'n leser te wees nie.
913910 15:14 - 15:16
Sy't nie net die boek gelees nie,
915550 15:16 - 15:18
sy't dit ook aangeneem
917500 15:18 - 15:22
en geregverdig gevoel
in haar instruksies vir die vervolgstuk.
921620 15:22 - 15:25
So wat as my kamermaat kon weet
van my vriendin Funmi Iyanda,
925140 15:25 - 15:29
’n vreeslose Lagos TV-aanbieder,
928540 15:29 - 15:32
vasberade om die stories
wat ons verkies om te vergeet, te vertel?
931930 15:32 - 15:34
934000 15:34 - 15:39
van die hartoperasie wat verlede week
in ’n Lagos-hospitaal uitgevoer is?
938560 15:39 - 15:40
Wat as sy kon weet
939650 15:40 - 15:42
van hedendaagse Nigeriese musiek,
942340 15:42 - 15:44
talentvolle mense wat sing
943670 15:44 - 15:48
in Engels en Pidgin
en Igbo en Joroeba en Ijo,
947550 15:48 - 15:51
terwyl hulle invloede van Jay-Z en Fela
950990 15:51 - 15:54
tot Bob Marley en hulle oupas meng.
954190 15:54 - 15:56
955563 15:56 - 15:57
van die vroulike prokureur
956886 15:57 - 16:01
wat onlangs in Nigerië hof toe is
om ’n belaglike wet te betwis
960510 16:01 - 16:04
wat vereis dat vroue
hulle mans se toestemming kry
963820 16:04 - 16:06
voor hulle hul paspoorte hernu?
966350 16:06 - 16:09
Was as sy kon weet van Nollywood,
969150 16:09 - 16:14
vol innoverende mense wat films maak
ten spyte van groot tegniese uitdagings,
973510 16:14 - 16:15
sulke gewilde films,
975320 16:15 - 16:20
perfekte voorbeelde van Nigeriërs
wat verbruik wat hulle self skep?
980430 16:20 - 16:24
van my vooruitstrewende haarvlegter,
983880 16:24 - 16:27
met haar eie nuwe besigheid
vir die verkoop van haarverlengings?
987300 16:27 - 16:32
Of van die miljoene Nigeriërs
wat besighede begin wat soms misluk,
991980 16:32 - 16:35
maar wat aanhou om hulle ambisie te kweek?
995090 16:35 - 16:36
Elke keer wat ek tuis is,
996390 16:36 - 16:40
sien ek ook meeste Nigeriërs
se bronne van irritasie:
1000310 16:40 - 16:44
ons mislukte infrastruktuur,
ons mislukte regering,
1003510 16:44 - 16:46
maar ek sien ook
die ongelooflike taaiheid
1005610 16:46 - 16:49
van mense wat floreer
ten spyte van die regering,
1008660 16:49 - 16:52
eerder as gevolg daarvan.
1011650 16:52 - 16:54
Ek bied elke somer
skryfwerkswinkels in Lagos aan,
1014480 16:54 - 16:57
en dis indrukwekkend
hoeveel mense aansoek doen,
1017340 16:57 - 17:00
hoeveel gretig is om te skryf,
1020060 17:00 - 17:02
om stories te vertel.
1022440 17:02 - 17:06
Ek en my Nigeriese uitgewer
het onlangs die Farafina Trust --
1026200 17:06 - 17:08
sonder winsbejag -- begin,
1027710 17:08 - 17:10
en ons het groot drome van biblioteke bou
1030330 17:10 - 17:13
en bestaande biblioteke opknap
1033230 17:13 - 17:15
en boeke verskaf aan staatskole
1035200 17:15 - 17:17
wat niks in hulle biblioteke het nie,
1037280 17:17 - 17:20
en ook van tonne werkswinkels organiseer,
1039750 17:20 - 17:21
in lees en skryf,
1041060 17:21 - 17:25
vir al die mense wat gretig is
om ons baie stories te vertel.
1044560 17:25 - 17:26
Stories maak saak.
1046470 17:26 - 17:28
Baie stories maak saak.
1048210 17:28 - 17:32
Stories is al gebruik
om te ontvreem en te belaster,
1052170 17:32 - 17:37
maar stories kan ook gebruik word
om te bemagtig en te vermenslik.
1056840 17:37 - 17:39
Stories kan ’n volk se waardigheid breek,
1059360 17:39 - 17:43
maar stories kan ook
hulle gebreekte waardigheid heelmaak.
1064100 17:44 - 17:46
Die Amerikaanse skrywer
Alice Walker het geskryf
1066320 17:46 - 17:50
oor haar suiderlingfamilielede
wat na die Noorde getrek het.
1069790 17:50 - 17:52
Oor hoe sy hulle aan ’n boek
1072220 17:52 - 17:56
oor die suiderlinglewe
wat hulle agtergelaat het, voorgestel het:
1075710 17:56 - 17:59
"Hulle't rondgesit, die boek self gelees,
1078790 17:59 - 18:02
"geluister na hoe ek die boek lees,
1081730 18:02 - 18:05
"en ’n paradys van soorte is herwin."
1085750 18:06 - 18:09
Ek wil graag met hierdie gedagte afsluit:
1088570 18:09 - 18:11
Dat wanneer ons die enkele storie verwerp,
1091210 18:11 - 18:14
wanneer ons besef
dat daar nooit ’n enkele storie
1094450 18:14 - 18:17
oor enige plek is nie,
1096690 18:17 - 18:19
herwin ons ’n soort paradys.
1099140 18:19 - 18:20
1100760 18:21 - 18:25
Afar [aa] Abkhazian [ab] Acehnese [ace] Avestan [ae] Tunisian Arabic [aeb] Akan [aka] Amharic [amh] Amis [ami] Aragonese [an] Aramaic [arc] Algerian Arabic [arq] Egyptian Arabic [arz] Assamese [as] American Sign Language [ase] Asturian [ast] Avaric [av] Aymara [ay] Bashkir [ba] Bambara [bam] Belarusian [be] Bemba (Zambia) [bem] Berber [ber] Bihari [bh] Bislama [bi] Bengali [bn] Ibibio [bnt] Breton [br] Bosnian [bs] Buginese [bug] Cakchiquel, Central [cak] Chechen [ce] Cebuano [ceb] Chamorro [ch] Choctaw [cho] Cherokee [chr] Kurdish (Central) [ckb] Koasati [cku] Eastern Chatino [cly] Hakha Chin [cnh] Corsican [co] Cree [cr] Seselwa Creole French [crs] Tataltepec Chatino [cta] Chin, Tedim [ctd] Chol, Tumbalá [ctu] Church Slavic [cu] Chuvash [cv] Welsh [cy] Zenzontepec Chatino [czn] German (Switzerland) [de-ch] Zarma [dje] Lower Sorbian [dsb] Divehi [dv] Dzongkha [dz] Ewe [ee] Efik [efi] English, British [en-gb] Enga [enq] Spanish (Latin America) [es-419] Spanish, Argentinian [es-ar] Spanish, Mexican [es-mx] Spanish, Nicaraguan [es-ni] Basque [eu] Fulah [ff] Filipino [fil] Fijian [fj] Faroese [fo] French (Canada) [fr-ca] Franco-Provençal (Arpitan) [frp] Fula [ful] Frisian [fy-nl] Irish [ga] Scottish Gaelic [gd] Guarani [gn] Gothic [got] Swiss German [gsw] Gujarati [gu] Paraguayan Guaraní [gug] Manx [gv] Gwich'in [gwi] Hän [haa] Haida [hai] Hausa [hau] Hawaiian [haw] Hazaragi [haz] HamariBoli (Roman Hindi-Urdu) [hb] Huichol [hch] Hmong [hmn] Hiri Motu [ho] Ho [hoc] Holikachuk [hoi] Upper Sorbian [hsb] Creole, Haitian [ht] Hupa [hup] Huastec, Veracruz [hus] Hawai'i Creole English [hwc] Herero [hz] Interlingua [ia] Igbo [ibo] Interlingue [ie] Sichuan Yi [ii] Inupia [ik] Ilocano [ilo] Deg Xinag [ing] Ingush [inh] Ido [io] Iroquoian languages [iro] Icelandic [is] Inuktitut [iu] Javanese [jv] Karakalpak [kaa] Karen [kar] Kanuri [kau] Gikuyu [kik] Kinyarwanda [kin] Kuanyama, Kwanyama [kj] Kazakh [kk] Greenlandic [kl] Khmer [km] Kannada [kn] Kongo [kon] Koyukon [koy] Kashmiri [ks] Colognian [ksh] Upper Kuskokwim [kuu] Komi [kv] Cornish [kw] Latin [la] Luxembourgish [lb] Ganda [lg] Limburgish [li] Lingala [lin] Lakota [lkt] Ladin [lld] Lao [lo] Lozi [loz] Latgalian [ltg] Luba-Katagana [lu] Luba-Kasai [lua] Luo [luo] Mizo [lus] Lushootseed [lut] Luhya [luy] Madurese [mad] Metadata: Audio Description [meta-audio] Metadata: Geo [meta-geo] Metadata: Twitter [meta-tw] Metadata: Video Description [meta-video] Metadata: Wikipedia [meta-wiki] Mauritian Creole [mfe] Marshallese [mh] Maori [mi] Malayalam [ml] Malagasy [mlg] Manipuri [mni] Mandinka [mnk] Moldavian, Moldovan [mo] Mohawk [moh] Mooré (Mossi) [mos] Marathi [mr] Malay [ms] Maltese [mt] Muscogee [mus] Naurunan [na] Hokkien [nan] Nahuatl, Classical [nci] Nahuatl, Northern Puebla [ncj] North Ndebele [nd] Ndonga [ng] Norwegian Nynorsk [nn] Southern Ndebele [nr] Northern Sotho [nso] Navajo [nv] Chewa [nya] Occitan [oc] Ojibwe [oji] Oriya [or] Oromo [orm] Ossetian, Ossetic [os] Kapampangan [pam] Papiamento [pap] Picard [pcd] Nigerian Pidgin [pcm] Pali [pi] Western Punjabi [pnb] Dari [prs] Pashto [ps] Quechua [que] Quichua, Imbabura Highland [qvi] Rajasthani [raj] Cook Islands Māori [rar] Romansh [rm] Rundi [run] Macedo [rup] Rusyn [ry] Sanskrit [sa] Santali [sat] Soli [sby] Sardinian [sc] Sicilian [scn] Scots [sco] Sindhi [sd] Northern Sami [se] Sango [sg] Sign Languages [sgn] Serbo-Croatian [sh] Shipibo-Conibo [shp] Sinhala [si] Seko Padang [skx] Samoan [sm] Shona [sna] Somali [som] Sotho [sot] Albanian [sq] Serbian, Latin [sr-latn] Montenegrin [srp] Swati [ss] Southern Sotho [st] Stoney (Nakoda) [sto] Sundanese [su] Silesian [szl] Tamil [ta] Benhti Kenaga’ [taa] Yami (Tao) [tao] Tarahumara, Central [tar] Upper Tanana [tau] Tanacross [tcb] Telugu [te] Tetum [tet] Tajik [tg] Tigrinya [tir] Turkmen [tk] Klingon [tlh] Tonga [to] Qom (Toba) [tob] Tojolabal [toj] Seediq [trv] Tsonga [ts] Tswana [tsn] Purepecha [tsz] Tatar [tt] Twi [tw] Tahitian [ty] Tzeltal, Oxchuc [tzh] Tzotzil, Venustiano Carranza [tzo] Uyghur [ug] Umbundu [umb] Urdu [ur] Uzbek [uz] Venda [ve] Flemish [vls] Volapuk [vo] Walloon [wa] Wauja [wau] Wakhi [wbl] Wolof [wol] Other [x-other] Xhosa [xho] Yaqui [yaq] Yiddish [yi] Yoruba [yor] Maya, Yucatán [yua] Zhuang, Chuang [za] Zapotec, Miahuatlán [zam] Chinese, Yue [zh] Chinese, Traditional (Hong Kong) [zh-hk] Chinese, Simplified (Singaporean) [zh-sg] Zulu [zul] Zazaki [zza]