Nico van Gijsen: Jou risiko as bank hoë rente betaal | Netwerk24
Deur Nico van Gijsen, Raad met jou Rande 08 September 2019 00:05
Heelwat is die afgelope tyd geskryf oor die nuwe Kredietwet en veral dié deel daarin wat slegte skuld afskryf. Ek wonder hoeveel lesers het al die lyn deurgetrek na die risiko wat dit vir beleggers kan inhou?
Veral vir diegene wat by banke belê wat hoër as sinvolle rente belowe, soos 11% en meer.
Daar gaan byna nie 'n week verby dat ek nie van lesers vrae kry oor veral 'n sekere bank wat rente-opbrengste belowe van meer as 11% nie. Daarom wil ek, voordat ek by die Kredietwet en beleggings kom, eers iets sê oor hoë rente oor die algemeen.
Die prima uitleenkoers by banke is tans 10,5%. Dit is wat jy betaal as jy 'n goeie kredietgeskiedenis het, met ander woorde die bank is gemaklik om geld aan jou te leen.
As jy geld by die bank spaar (belê), betaal die bank aan jou rente, omdat hy jou geld gebruik om uit te leen. Die "sinvolle" rente tans betaalbaar deur groot banke en geldmarkfondse is so om en by 6%. Die stuk tussenin (10,5% – 6%) is die bank se wins – niemand wat 'n stukkie verstand het, werk tog verniet nie.
Nou, hoekom sal 'n bank, as hy 10,5% kan verdien op sy lenings vir jou 11% en meer betaal vir jou geld om dit te kan uitleen? Hy kan dit net doen as hy teen 'n hoër koers sy geld kan uitleen.
En wie betaal meer rente as wat nodig is op sy skuld? Diegene met 'n minder goeie kredietgeskiedenis. Dis 'n eenvoudige begrip.
En dis waar jou beleggingsrisiko met beloftes van hoë rente lê. Die kans dat jy geld kan verloor, is soveel hoër. Trouens, hoe hoër die beloofde opbrengs, hoe groter jou risiko.
Iets ter syde. Ek sien selfs 'n groot bank bied 'n raps hoër rente aan as ander. As jy vir vyf jaar belê, kry jy 12% per jaar rente. Dit klink wonderlik, maar gaan maak self die som. Hulle neem net die totale saamgestelde rente oor vyf jaar (60%) en deel dit eenvoudig deur vyf en kom by 12% per jaar uit.
Verstaan hoe banke rentekoerse bereken. Foto: iStock
Eintlik is die rente nie 12% per jaar nie. Dit is net 10% per jaar. Saamgestelde rente is rente op rente. Die 10% per jaar saamgestel werk uit op so 'n raps meer as 60% oor vyf jaar. 'n Werklike 12% per jaar sou jou ná vyf jaar 76% saamgestelde rente gegee het (as dit waar was).
Goed, dit dan wat rente betref. Wat nou van die nuwe Kredietwet?
Wie se skuld gaan afgeskryf word? Die swak betalers natuurlik. Die geldjakkalse. Die mense wat nie lenings by verantwoordelike banke kan kry nie, maar wat wel lenings kan kry by banke wat hul skuld-risiko bestuur deur baie hoë rente te hef. En dan met 'n belofte van hoër rente aan jou, jou geld kry om te kan uitleen.
As genoeg mense nie hul skuld betaal nie en dit word afgeskryf ooreenkomstig die nuwe Kredietwet, loop jy eweneens 'n risiko.
Wat my pla, is dat dit gewoonlik mense is wat nie 'n aptyt vir enige beleggingsrisiko het nie wat "val" vir beloftes van hoë rente.