Die ANC se besluit om die onteiening van grond sonder vergoeding te ondersoek is ’n partybeleidskwessie en nie regeringsbeleid nie, sê mnr. Philé van Zyl, ’n direkteur van die Limpopo-groentereus ZZ2.
Dit sal onteiening sonder vergoeding moontlik maak. Van Zyl meen dié resolusie weerspieël die aspirasies van ’n populistiese groep in die ANC, maar dat al die party se lede nie noodwendig daarmee saamstem nie.
“Ek dink selfs die ANC is nie oortuig dat hierdie beleid die antwoord is nie.” Van Zyl sê hy steur hom nie aan politici se populistiese uitsprake nie. ’n Mens moet onthou die ANC het verskeie uitdagings in sy eie geledere, waar hy gehoor moet gee aan versoeke wat voortspruit uit sy lede se uiteenlopende aspirasies.
Prof. Elmien du Plessis, kenner van grondhervorming en eiendomsreg aan die Noordwes-Universiteit, sê onteiening sonder vergoeding klink vir die ANC na ’n eenvoudige oplossing vir die slakkegang waarteen grondhervorming vorder (en waarvoor hy ’n groot deel van die skuld moet dra).
Dit is egter nie só maklik soos dit klink nie. Du Plessis meen die Regering het ná meer as 20 jaar van grondhervorming in elk geval nie artikel 25, soos dit nou in die Grondwet staan, behoorlik benut om die proses te laat vorder nie. ’n Hersiening gaan nie noodwendig ’n verskil maak nie.
“Die ANC se beleid was baie lank om grond ingevolge die beginsel van ’n gewillige koper en ’n gewillige verkoper te bekom. Baie anekdotiese vertellings lui dat ’n betrokke eienaar ‘net nie die goeie aanbod van die staat kon weier nie’. Ek skat omtrent 98% van grond vir grondhervormingsdoeleindes is op dié manier oorgedra.”
Die politieke ontleder dr. Piet Croucamp meen die beleidsresolusie gaan nie realiseer nie. “Die Nasionale Ontwikkelingsplan (NOP) maak op ’n praktiese wyse voorsiening vir grondhervorming sonder Zim-styl-onteiening. Ramaphosa het ’n belang by die NOP aangesien hy nou betrokke was by die ontwikkeling daarvan.
“Toe die resolusie tydens die ANC se konferensie aangeneem is, was daar byna ’n vuisgeveg omdat ’n beduidende groep binne die ANC nie meer te vinde is vir die idee dat grondhervorming net ’n morele projek kan wees nie.
“Verlede jaar het die ANC se koukus in die Parlement teen die verandering van artikel 25 van die Grondwet gestem, grootliks omdat Gwede Mantashe die koukus meegedeel het hulle kan nie die EFF se mosie oor die wet steun nie."