Vryburg-inwoners hof toe oor ‘strafkrag’(Argieffoto) Inwoners van Vryburg in Noordwes wend hul nou tot die hooggeregshof ná ŉ besluit deur Eskom dat die dorp se elektrisiteit voortaan tussen 06:00 en 20:00 afgeskakel gaan word. Die Naledi-munisipaliteit skuld Eskom nagenoeg R300 miljoen, wat die reeds sukkelende kragvoorsiener genoop het om dié stap te doen. ŉ Betaling van R5 miljoen is vroeër gemaak, maar is oënskynlik nie genoeg om die ligte aan te hou nie. Die krag word die afgelope twee weke reeds sowat vier uur per dag afgeskakel. Dít ten spyte van beurtkrag wat die ook die afgelope twee weke in werking gestel is. Vanaf Donderdag word dié tydperk tot sowat 14 uur per dag verhoog, het De Clercq Matthee, ŉ lid van Besorgde Inwoners van Vryburg, gesê. Matthee sê nie inwoners van residensiële gebiede, nywerhede óf sakeondernemings op die dorp skuld die munisipaliteit geld vir krag nie, maar dat die sogenaamde strafkrag nou op hulle afgedwing word. Een van die grootste probleme lê glo by die drie informele nedersettings in die omgewing. “Volgens ons raadslede het die regering hulle rug op ons gedraai. Die LUR en die premier het gesê die munisipaliteit is basies bankrot. Ons het besluit as die regering ons nie gaan help nie, moet ons dit in ons eie hande neem.” Matthee het gesê inwoners se dringende aansoek word Donderdag in die hooggeregshof in Pretoria aangehoor, op dieselfde dag wat Eskom beoog om die krag vir die grootste gedeelte van die dag te begin afsny. Een van die grootste kopsere is kragtoevoer na die private hospitaal op Vryburg, wat ŉ enorme distrik bedien. Die naaste ander private hospitale is dié op Klerksdorp, sowat 230 km verder, en een op Kathu, sowat 180 km vanaf Vryburg. Een van die probleme met lang kragonderbrekings is dat die x-straalmasjien by die hospitaal nié met ŉ kragopwekker kan werk nie, wat in ŉ noodgeval noodlottige gevolge kan hê. Nóg ŉ groeiende probleem is watervoorsiening. Volgens Matthee kan nagenoeg 8,4 miljoen liter water per dag gepomp word, terwyl inwoners se behoeftes nagenoeg 7,5 miljoen liter is. Sou die krag egter heeldag afgeskakel word, beteken dit water kan net snags gepomp word. Dit gaan nie naastenby genoeg wees om aan die dorp se behoeftes te voldoen nie. “Ons sit met ŉ dreigende krisis. Hierdie kan ons ekonomie heeltemal laat inmekaarstort,” het Matthee gewaarsku. Hy het ook gesê die besluit word beskou as ŉ skending van inwoners se grondwetlike reg op toegang tot water. Andreas Peens, die groep se regsverteenwoordiger, sê in ŉ brief aan Eskom nagenoeg 90% van inwoners het voorafbetaalde kragmeters, wat beteken hul kragrekeninge is rééds betaal. Hulle voer aan die kwessie tussen Eskom en die Naledi- plaaslike munisipaliteit is in wese ŉ inter-regeringsdispuut, wat Eskom probeer besleg deur grootmaatkragtoevoer op te skort. “Ons is van mening dat die besluit om die kragtoevoer op te skort irrasioneel is en ter syde gestel moet word.” Peens sê verskeie soortgelyke hofaansoeke teen Eskom was boonop al suksesvol. Carin Visser, die DA se kiesafdelingshoof in Noordwes, het gesê die krisis kan toegeskryf word aan swak finansiële beplanning, korrupsie, swak inkomste-insameling, ŉ gebrek aan gevolgebestuur en geen aanspreeklikheid vir onderpresterende munisipaliteite nie. “In ŉ poging om oplossings te vind, het ons die administrateur van die Naledi‑ plaaslike munisipaliteit, Paul Maseko, die LUR vir samewerkende regering, menslike nedersettings en tradisionele sake, Gordon Kegakilwe, en die premier, Job Mokgoro, onderskeidelik gekontak, maar ons is meegedeel dat Naledi tegnies bankrot is en daarom kan weinig gedoen word om die ligte aan te hou,” het Visser gesê. Sy het gesê inwoners kan nie gestraf word vir die swak bestuur van die ANC nie en dat dit ongrondwetlik en oneties sou wees van Eskom om voort te gaan met die besluit om elektrisiteit na betalende verbruikers op te skort.