Wolf se 'Italiaanse Liedereboek' roep elke emosie op | Netwerk24
Deur Paul Boekkooi 26 Julie 2021 10:00
Muses en musiek kan in die hande van meesters tot hoogs inspirerende, tydlose vlakke verhef word. Dié feit het Paul Boekkooi genoop om ná talle dekades weer na Hugo Wolf se Italiaanse Liedereboek te luister.
Hugo Wolf (1860-1903) val so ietwat buite die hoofstroom van Duits-Oostenrykse komponiste wat die Duitse taal verryk het met hul toonsettings van onsterflike gedigte. In talle gevalle het dié kunsliedere 'n wyer bekendheid begin verwerf as wat dit die geval sou wees indien komponiste die gedigte nie in liedere omskep het nie.
Tragiek en die noodlot het van vroeg af aan die lewe van die relatief jong gestorwe Wolf omspoel. Hy was 'n moeilike kind, het reeds as tiener 'n sifilis-infeksie opgedoen en is in 1897 as kranksinnig gesertifiseer – 'n feit wat regstreeks tot sy vroeë dood op 43 bygedra het.
In die merendeels kort biografieë oor Wolf word dit duidelik dat sy geestelike welstand – lees: tydens lae depressievlakke – in besonder daarvan afgehang het hoe hy deur vriende en kollegas aanvaar is. Mahler was aanvanklik 'n goeie vriend, Liszt was merendeels op 'n afstand ondersteunend, maar Wagner het die ontluikende Wolf bly aanmoedig.
Laasgenoemde se bykans ekstatiese verering van Wagner het vir 'n kort tyd selfs daartoe gelei dat Wolf sy liefde vir braaiwors onderdruk het ten gunste van Wagner se vegetariese eetgewoontes...
Wolf is, met sy Lieder as die enigste uitsondering, tot vandag toe 'n onderskatte komponis. Die legendariese Duitse bariton Dietrich Fischer-Dieskau het dwarsdeur sy loopbaan 'n bewondering vir Wolf behou: "Hy het skitterende liedere met emosionele egtheid nagelaat", het dié sanger op 'n meesterklas op die honderdste sterfdag van Wolf in 2003 gesê.
Met twee voorste Duitse opera- en konsertsangers, Diana Damrau en Jonas Kaufmann, plus hul landgenoot-pianis Helmut Deutsch as die uiters belangrike "derde karakter" in dié trio, word die grensposte so ietwat verskuif betreffende tradisionele benaderings.
Die 46 tekste se volgorde vir dié Italienisches Liederbuch-uitvoering is bepaal en ligtelik herrangskik deur die sopraan, tenoor en pianis. Dit is artistiek sinryk saamgestel.
Die oorspronklike Italiaans is die werk van spesiaal geselekteerde anonieme Italiaanse digters en komponiste van volksliedere. Die Duitse vertalings is deur Paul Heyse (1830-1914) voorberei.
Die tydsduur van die liedere wissel tussen 43 en 202 sekondes. Elkeen is dus 'n vinjet, 'n aantekening vir 'n logboek. Van die bestes toon Wolf se buitengewone teks-insig: 'n Vermoë om 'n heelal te suggereer binne 'n enkele lied, met die aandeel van die klavier so doelgerig en ryk geskakeer dat dit as 'n essensiële onderdeel van die vertelde verhaal uitdy.
Albei sangers besit oorgenoeg musikale fantasie en 'n op-die-oomblik-gerigte dramatiese fokus om 'n volledige verhaal met vokale finesse asook die nodige emosionele kontraswerking te laat leef.
Hul diksie is helder. Veral Damrau, fris en jeugdig, skilder hier in klank 'n reeks perfek beheerde, lewensegte portrette van meestal sjarmante maar tog ook soms lig ontvlambare jong vroue.
Kaufmann is stemgewys soms geneig om sy baritonale kant te laat domineer, maar in die ligter neigende tekste is sy soepele en meer liriese timbres vol uitdrukkingskrag.
Volg die tekste en ontdek hoe geniaal en dramaties oortuigend Wolf se spel rondom die liefde na vore kom – 'n uiters unieke kwaliteit wat elke teksbeskrywing en elke gekose woord daarbinne daarin laat slag om élke moontlike emosie op te roep.
En dan ten laaste en by verre na geensins die minste nie, is daar Deutsch se klavierspel wat die stemming van elkeen van die 46 mini-dramas bepaal, aanvul, laat opsweep, of bedaar.
HUGO WOLF: Italienisches Liederbuch (Italiaanse Liedereboek). Diana Damrau, sopraan / Jonas Kaufmann, tenoor / Helmut Deutsch, klavier. Erato 0190295658663.