Gee SA ŉ ministerie vir minderhede, vra ABFoto: Robert-Owen-Wahl/Pixabay.com “Ons, die mense van Suid-Afrika”, so verklaar die 1996-Grondwet van Suid-Afrika, “glo dat Suid-Afrika behoort aan almal wat daarin woon, verenig in ons verskeidenheid”. Dit is ’n verhewe ideaal, maar dit is ongelukkig nie ’n ware weerspieëling van die Suid-Afrikaanse samelewing nie. Die Suid-Afrikaanse Grondwet is die grondslag van ons nasionale eenheid, maar — paradoksaal — daardie eenheid is bedoel om te berus op die erkenning van ons verskeidenheid. In die aanhef word nie uitgebrei uit oor die aard van hierdie verskeidenheid nie, maar in ander artikels van die Grondwet word erkenning spesifiek verleen aan kultuur-, godsdiens- en taalgemeenskappe (artikels 29, 30, 31, 185 en 235). Dit is insiggewend dat die Grondwet erken dat die Suid-Afrikaanse samelewing ’n verskeidenheid van kultuur‑, godsdiens- en taalgemeenskappe insluit. Suid-Afrika is dus ’n land van minderhede, en verhoudinge met hulle moet met die grootste sorg en sensitiwiteit hanteer word, aangesien voortgesette vrede en harmonie tussen gemeenskappe fundamentele vereistes vir die toekomstige sukses van ons samelewing is. Hoewel daar nie akkurate statistieke is nie, word geraam dat 10% tot 20% van die wêreld se bevolking tot minderhede behoort. Dit beteken dat tussen 600 miljoen en 1,2 miljard mense spesiale maatreëls nodig het vir die beskerming van hul regte, aangesien minderhede dikwels van die mees benadeelde groepe in die samelewing is en hul lede dikwels onderwerp word aan diskriminasie, ongeregtigheid en uitsluiting van sinvolle deelname aan die openbare en politieke lewe (volgens die Verenigde Nasies se webblad oor minderhede). Dit is noemenswaardig dat die Suid-Afrikaanse Grondwet nie van die internasionaal erkende konsep van minderhede melding maak nie, maar eerder van gemeenskappe. Tog is die drie tipes gemeenskappe wat in die Grondwet omskryf word, naamlik kultuur-, godsdiens- en taalgemeenskappe, ook die drie internasionaal erkende kriteria (kultuur, godsdiens en taal) wat etniese, godsdiens- en taalminderhede definieer. Dit is egter waar Suid-Afrika van internasionale standaarde en norme verskil. Die bevordering en beskerming van minderheidsregte is nie op die agenda van die groter politieke partye nie. Te dikwels is dit die geval dat die groter partye lippediens bewys aan, onder meer, taalregte, maar hierdie regte nie daadwerklik bevorder en steun nie. Dit is om hierdie rede dat die regering, byvoorbeeld, nie eers ’n poging aanwend om al 11 amptelike tale te bevorder nie. Dit is dus as gevolg van hierdie gebrek aan enige tasbare optrede deur die groter partye dat ons die onlangse uitslae van die algemene verkiesing en die toename in stemme vir partye wat bepaalde belange bevorder, gesien en geëvalueer het. In hierdie verband moet die groei van die Vryheidsfront Plus, die Inkatha Vryheidsparty, die African Christian Democratic Party en Al Jama-ah genoem word. Hieruit kan afgelei word dat minderhede hulle na politieke partye wend om hul bepaalde belange te bevorder, aangesien hierdie belange erg verwaarloos word as gevolg van die wanfunksionering van die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie, die Kommissie vir die Bevordering en Beskerming van die Regte van Kultuur-, Godsdiens- en Taalgemeenskappe en die Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad. Ek verwys ook na ons brief van 13 Desember 2018, waarop ons nog nie ’n reaksie ontvang het nie, waarin ons ons kommer uitspreek oor die wanfunksionering van hierdie grondwetlike liggame. ’n Gesonde balans is nodig tussen die eie belange van taal-, kultuur- en minderheidsgroepe, aan die een kant, en die algemene- en landsbelang, aan die ander kant, wat vir alle Suid-Afrikaners geld. Om net op landsbelang te fokus, is ook verkeerd en dien nie die magdom van Suid-Afrika se mense nie. Verskeie minderhede en gemeenskappe het hulle daartoe verbind om hulle vir die toekoms van ’n suksesvolle Suid-Afrika te beywer. Gevolglik kan die baie minderhede en gemeenskappe wat die verskeidenheid van Suid-Afrika uitmaak en bewys daarvan is, nie geïgnoreer word nie. Om minderhede te ontken of te ignoreer, is nie in Suid-Afrika se beste belang nie. Suid-Afrika het ’n lang geskiedenis van rasseverdeling, konflik en onderdrukking. Ter afsluiting van u toespraak by die eeufeesviering van die Afrikanerbond op 7 Junie 2018 in die Paarl het u gesê: “Let us seek peace together in this torn, tragic, divided South Africa.” Rakende die identifisering van goeie praktyke met betrekking tot minderhede en politieke deelname is ons van mening dat die Suid-Afrikaanse regering nie die internasionale beste praktyke volg wat minderhede en hul deelname aan die politiek van ons land betref nie. Die regering se nieamptelike posisie in die naam van transformasie en nierassigheid is dat minderhede moet saamsmelt of deur die meerderheid geassimileer moet word. So ’n standpunt skep nie ruimte vir minderheidsdeelname nie en is strydig met internasionale beste praktyke in hierdie verband. Ons Grondwet maak toereikend voorsiening vir die beskerming van elke burger se regte wat taal, kultuur en onderwys betref, maar die probleem is dat hierdie bepalings nie behoorlik geïmplementeer word nie. Daar moet meer aandag gegee word om vir kultuur-, godsdiens- en taalgemeenskappe ’n sinvolle institusionele stem te gee oor kwessies wat hulle raak. Oor die afgelope paar jaar het die drie liggame hierbo genoem duidelik gewys dat hulle nie hul grondwetlike pligte nakom nie. Die Handves van Regte word nie toegepas nie en hierdie instellings het Suid-Afrika teleurgestel in hul rol as beskermers en bewakers van die Handves van Regte en die beskerming van die verskillende gemeenskappe en minderhede in Suid-Afrika. Daar is talle internasionale voorbeelde van spesiale meganismes, in Europa en ook die Ministerie van Minderheidsake in Indië, waaruit Suid-Afrika beste praktyke kan oorneem. ’n Nuwe begrip is nodig van wat die Grondwet se Aanhef beteken waar dit sê “Suid-Afrika behoort aan almal wat daarin woon, verenig in ons verskeidenheid”. Ons kan geen vordering maak om Suid-Afrika te verenig as ons verskeidenheid nie terselfdertyd erken, gevier, bevorder en gerespekteer word nie. Die Afrikanerbond sal u met graagte wil ontmoet om hierdie sienswyse en voorstelle verder toe te lig indien u dit nodig vind.