PressReader - Beeld: 2016-05-25 - ‘Jan­sen swig voor po­li­tie­ke druk’
‘Jan­sen swig voor po­li­tie­ke druk’
Beeld - 2016-05-25 - Nuus - Mi­ke van Rooy­en
Bloem­fon­tein. – Prof. Jo­na­than Jan­sen, rek­tor van die U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat (UV), het voor po­li­tie­ke druk ge­swig om A­fri­kaans as on­der­rig­taal van vol­gen­de jaar af uit te fa­seer, sê Paul Col­ditz, uit­voe­ren­de hoof van die Fe­de­ra­sie van Be­heer­lig­ga­me van Suid-A­fri­kaan­se Sko­le (Fed­s­as).
Die nu­we taal­be­leid wat die UV vol­gen­de jaar in wer­king wil stel, ig­no­reer die be­lan­ge van die ge­meen­skap wat die u­ni­ver­si­teit be­dien en is teen­stry­dig met die na­si­o­na­le taal­be­leid vir ho­ër on­der­wys.
Col­ditz sê in ’n hof­ver­kla­ring ter­wyl die de­bat in die UV se se­naat oor die nu­we taal­be­leid ge­voer is, het Jan­sen er­ken dat hy ge­swig het on­der die druk van die on­or­de­li­ke groe­pe wat on­der sy kan­toor­ven­ster met die ba­nier “A­fri­kaans Must Fall” be­toog het.
Col­ditz het ’n ver­kla­ring af­ge­lê na­mens Fed­s­as, die Suid-A­fri­kaan­se On­der­wy­sers­u­nie (SAOU) en die A­fri­kaan­se Taal­raad wat as v­rien­de van die hof toe­ge­tree het in die hof­stryd van A­friForum en So­li­da­ri­teit in die hoog­ge­regs­hof in die Vry­staat. Daar­in vra A­friForum en So­li­da­ri­teit dat die nu­we taal­be­leid van En­gels as pri­mê­re taal van on­der­rig en ad­mi­nis­tra­sie aan die UV ter­sy­de ge­stel word.
Col­ditz sê een van die te­leur­stel­lend­ste te­kort­ko­min­ge in die nu­we taal­be­leid is dat dit aan­vaar is in die skok­ken­de ver­on­der­stel­ling dat die Grond­wet geen seg­gen­skap in die be­pa­ling van on­der­rig­taal in in­stel­lings van ho­ër on­der­wys het nie.
“Dit is ont­stel­lend dat die u­ni­ver­si­teit se be­sluit­ne­mers in hul on­ge­pas­te haas om voor po­li­tie­ke druk te swig, ge­wei­er het om die grond­wet­lik­heid van hul be­sluit te oor­weeg.”
Hy sê die UV moe­nie net na sy eie be­lan­ge kyk nie. Die u­ni­ver­si­teit is ’n o­pen­ba­re in­stel­ling. As daar stu­den­te is wat in A­fri­kaans on­der­rig wil word, moet die UV dit so­ver moont­lik ver­skaf. En­gels is die moe­der­taal van net 14% van die stu­den­te aan die UV. A­fri­kaans is die moe­der­taal van die mees­te.
Hy sê Fed­s­as en die SAOU het ’n be­son­de­re be­lang in die voort­be­staan van A­fri­kaans as on­der­rig­taal in in­stel­lings van ho­ër on­der­wys.
Meer as 30 000 ma­tri­ku­lan­te met u­ni­ver­si­teits­vry­stel­ling kom jaar­liks uit sko­le waar die taal van on­der­rig uit­sluit­lik of hoof­saak­lik A­fri­kaans is.
Die oor­ska­ke­ling van die skool na die in­stel­ling van ho­ër on­der­wys is moei­lik ge­noeg, as ge­kyk word na die ge­tal eer­ste­jaars wat nie hul eer­ste jaar deur­kom nie. Dié pro­bleem word nog ver­der ver­er­ger as hul­le ook nog moet aan­pas om in ’n taal waar­in hul­le nog nooit te­vo­re on­der­rig ont­vang het nie, ge­leer word. Om dié groep die kans om hul ver­de­re stu­die in hul moe­der­taal te mis­gun, kan hul kan­se in hul ver­de­re le­we erns­tig be­na­deel.
Hy sê die mees­te A­fri­kaans­spre­ken­des in die land is nie wit men­se nie. Hul­le is in die a­part­heids­e­ra as bruin men­se ge­klas­si­fi­seer. Net 4% van hul­le be­land in ho­ër on­der­wys, teen­oor die 9% van swart men­se en 16% van wit men­se.
In die Noord-Kaap word in 276 van die 552 o­pen­ba­re sko­le A­fri­kaans as on­der­rig­taal ge­bruik.
Col­ditz sê die UV het ’n plig teen­oor sy hin­ter­land. Nê­rens in die be­sluit­ne­ming oor die taal­be­leid is die moont­li­ke toe­vloei van A­fri­kaans­spre­ken­de stu­den­te in ag ge­neem nie. So ook nie die nood­saak om A­fri­kaan­se on­der­wy­sers op te lei nie.
Die stryd gaan nie net om A­fri­kaans nie, maar om al die ta­le in die land.