Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif - Volume 16, Issue 1, January 2005
Legal reasoning and legal culture : our &apos;vision&apos; of law
Author J.C. Froneman
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 3 –20 (2005)
Die onuitgesproke en dikwels onbewustelike aannames oor die aard en funksies van die reg, en oor hoe, en deur wie, reg geskep, geïnterpreteer, toegepas en afgedwing behoort te word, kan as die "regskultuur" of "visie" van die reg van &apos;n besondere land beskryf word. Daardie kultuur of visie bepaal ook grootliks die wyse waarop regskwessies beredeneer word deur die mense in die land, in besonder die regsgemeenskap. Regsredenasie of -argument is formeel van aard wanneer dit berus op &apos;n beroep op die gesaghebbende oorsprong of bindingskrag van &apos;n regsreel, sonder om die onderliggende regverdiging van die reel verder te ondersoek. Substantiewe regsberedener- ing behels die ondersoek van hierdie onderliggende regverdiging van &apos;n regsreel deur te vra of die betrokke reel &apos;n goeie doel dien (byvoorbeeld, is dit goed vir padveiligheid? of, help dit om demokrasie te bevorder?) en of dit ooreenstem met norme van billikheid, regverdigheid, goeie trou en dies meer. &lt;br&gt; In die artikel word aangevoer dat die heersende "regskultuur" in Suid-Afrika voor die inwerkingtreding van die nuwe Grondwetlike bestel, &apos;n kultuur was wat die formele wyse van regsberedenering as die enigste behoorlike vorm van regsargument beskou het. Formele regsberedenering, sonder substantiewe regstelling deur regsreels deurentyd te toets aan hul onderliggende regverdiging, het die effek om die werklikheid van substantiewe regterlike keuses oor sosiale en politieke kwessies weg te steek. Illustrasies hiervan, beide onder die ou bedeling en die nuwe, word in die artikel uitgewys. &lt;br&gt; Daar word verder aangevoer dat die Grondwet as &apos;n geheel, en die Handves van Regte in besonder, dit nou gebiedend maak om die uitleg en toepassing van regsreels onderhewig te maak aan substantiewe regverdiging. Dit beteken dat die onvermydelike regterlike keuses oor sosiale en politieke opsies wat onderliggend aan die uitleg en toepassing van regsreels is, nie meer weggesteek behoort te word nie. Dit beteken verantwoording in substantiewe argument vir die uiteindelike keuses wat gemaak word, iets wat terselfdertyd &apos;n besinning is oor &apos;n mens se eie idees van die reg in &apos;n grondwetlike demokrasie meebring. &lt;br&gt; &apos;n Belangrike kenmerk van die gemenereg was dat dit aangepas kon word wanneer dit geblyk het dat die onderliggende substantiewe regverdiging vir die regsreel verander of verval het. Ongelukkig is hierdie aspek van die gemenereg ondergeskik gestel aan die sogenaamde neutrale en objektiewe werking van die stelsel, met onbillike gevolge vir die uitgeslote meerderheid van die bevolking. Die Grondwet bied die geleentheid dat hierdie fout nie in die nuwe bedeling herhaal word nie.
Freedom of expression in cyberspace : real limits in a virtual domain
Author Debbie Collier
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 21 –44 (2005)
Vryheid van uitdrukking en geskille oor laster wat voortspruit uit materiaal wat op die Internet gepubliseer is, word deur nasionale howe volgens nasionale reg bereg. Nasionale regsreë ls oor vryheid van uitdrukking en laster is opvallend uiteenlopend. Kwaadwilligheid (&apos;`malice") is in die VSA byvoorbeeld &apos;n vereiste om &apos;n publieke figuur te belaster terwyl in Australië en die Verenigde Koninkryk opset veel minder belangrik is by die bepaling van aanspreeklikheid, selfs al is die eiser &apos;n publieke figuur. Buitelandse howe, en onlangs ook &apos;n Hoë Hof in Suid-Afrika in <I>Tsichlas v Touch Line Media (Pty) Ltd</I>, het beslis dat publikasie - &apos;n belangrike element van laster en vir die bepaling van &apos;n hof se jurisdiksie oor die verweerder - plaasvind waar en wanneer materiaal van die Internet afgelaai word. Die Internet is &apos;n globale ruimte sonder grense waartoe toegang, oor die algemeen gesproke, onbeperk is. Diegene wat op die Internet publiseer kan dus onwetend onderwerp wees aan die reg van &apos;n vreemde staat. <br>In hierdie artikel word onlangse regspraak bespreek wat illustreer hoe nasionale reg tans toegepas word en wat die sterk- en swakpunte van internasionale forums vir die hantering van geskille voortspruitend uit publikasie op die Internet oorweeg.
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 45 –59 (2005)
In Suid-Afrika, soos in menige ander jurisdiksies, word die publieke vertoon van films deur &apos;n stelsel van klassifikasie in terme van die Wet op Films en Publikasies 65 van 1996 gereguleer. Hierdie stelsel behels dat &apos;n film eers deur die Film- en Publikasieraad (FPR) geklassifiseer moet word alvorens dit aan die publiek vertoon word en dan slegs in terme van enige beperkings wat die FPR daarop geplaas het. Nie-nakoming van enige van hierdie vereistes is &apos;n misdryf. Een van die hoofoogmerke van hierdie regulering is die beskerming van kinders teen ongewensde materiaal. <br>Die vertoon van films op vliegtuie is &apos;n integrale deel van enige lang (veral internasionale) vlug. Aangesien (jong) kinders heel dikwels passasiers op sulke vlugte is, onstaan die vraag of bovermelde stelsel van film regulasie ook ten opsigte van filmvertonings aan boord vliegtuie geld. <br>In hierdie artikel word ondersoek ingestel na die betrokke statutêre raamwerke waarbinne films en lugvervoer onderskeidelik gereguleer word. Daar word spesifiek op die interaksie tussen die onderskeie regulasies gefokus en tot die gevolgtrekking gekom dat daar &apos;n gaping in regulering tussen hierdie twee velde in die praktyk bestaan. Ten slotte word daar na &apos;n aantal beleidsoorwegings ten gunste van die regulering van films aan boord vliegtuie gekyk en moontlike wyses waarop sodanige regulering kan geskied word voorgestel.
The meaning of the concept community in South African land tenure legislation
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 60 –76 (2005)
Die woord &lt;I&gt;gemeenskap&lt;/I&gt; word dikwels in Suid-Afrikaanse grondgebruik wetgewing gebruik. Alhoewel dit gewoonlik in die woordomskrywings van sodanige wetgewing gedefinieer word as &apos;n groep persone wat geregtig is om &apos;n grondeis in te stel of herstel van grondregte te ontvang, word daar nie altyd omskryf of sodanige groep &apos;n regspersoon is of wat die aard van of vereistes vir sodanige entiteit moet wees nie. Voorts is dit duidelik dat die begrip &lt;I&gt;gemeenskap&lt;/I&gt; gewoonlik in die wye sin gebruik word, wat &apos;n familie, &apos;n groep verwante persone, persone wat as groep saamwoon of &apos;n stam kan insluit. <br>Die doel van hierdie artikel is om die verskillende betekenisse van die begrip &lt;I&gt;gemeenskap&lt;/I&gt; in grondgebruik wetgewing te ontleed met verwysing na toepaslike regspraak en literatuur. Die vereistes vir verenigings vir gemeenskaplike eiendom ingevolge die Wet op Verenigings vir Gemeenskaplike Eiendom 28 van 1996 en gemeenskappe ingevolge die Wet op Kommunale Grondregte 11 van 2004 word bespreek. Ten slotte word die regsposisie van stamme uiteengesit. Grond kan wel in die naam van &apos;n stam of &apos;n deel van &apos;n stam geregistreer word, mits sodanige entiteit as &apos;n regspersoon geïnkorporeer word ingevolge die voorskrifte van die Wet op Kommunale Grondregte, en dus funksioneer ingevolge &apos;n grondwet waarin demokratiese besluitnemingsprosesse en geslagsgelykheid toegepas word. <br>Die duidelike statutêre maatreëls in verband met geslagsgelykheid word verwelkom, maar dit is &apos;n ope vraag of hierdie beginsels, wat dikwels teenstrydig met inheemsregtelike reëls en gebruike is, deur tradisionele gemeenskappe toegepas gaan word. Om hierdie oogmerk te bereik sal daadwerklike insette van die Department van Grondsake noodsaaklik wees, wat opleiding en advies behoort in te sluit.
Biosphere reserves : the Kogelberg Biosphere Reserve
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 77 –97 (2005)
In die eerste gedeelte van hierdie algemene oorsig-artikel word die herkoms, aard en ontwikkeling van die biosfeer reservaat-begrip verduidelik. Hierdie uiteensetting dien as grondslag vir die tweede gedeelte wat handel oor die Kogelberg Biosfeer Reservaat. Hierdie is die eerste sodanige reservaat in Suid-Afrika (sedertdien is drie verdere biosfeer reservate geskep) en is eers in 1998 tot stand gebring, alhoewel daar reeds vanaf die middel 1970s internasionaal voorsiening gemaak word vir die skepping van biosfeer reservate. Die ontstaan en belangrikheid van die Kogelberg Biosfeer Reservaat word bespreek en daar word gewys op gevare wat die reservaat bedreig en &apos;n analise word gedoen van probleme wat saamhang met die bestuur van die reservaat en met die nakoming van die riglyne wat biosfeer reservate kenmerk.
Juvenile sentencing comes of age
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 98 –103 (2005)
Hierdie bydrae handel oor die uitspraak van die Hoogste Hof van AppeÁ l in &lt;I&gt;Brandt&lt;/I&gt; v S waar die hof &apos;n bepaalde vertolking geplaas het op artikel 51(3)(b) van die Strafregwysigingswet 105 van 1997 toegepas op die oplê van &apos;n voorgeskrewe minimum vonnis vir &apos;n jeugdige ouer as sestien maar jonger as agtien jaar. Daar was twee strominge in die regspraak van provinsiale Hoë Howe voor die <I>Brandt</I>-uitspraak. Aan die een kant is uitgegaan van die veronderstelling dat &apos;n jeugdige in die betrokke kategorie nie juis anders behandel behoort te word as enige ander beskuldigde wanneer die oplê van minimum vonnis oorweeg word nie. Volgens die ander siening (waarby die Hoogste Hof van Appél aansluiting gevind het) geld, in die lig van grondwetlike waardes en internasionale standaarde, maatstawwe wat dit moeiliker behoort te maak om &apos;n voorgeskrewe minimum vonnis, veral as dit gevangenisstraf behels, vir &apos;n minderjarige tussen sestien en agtien jaar op te lê . Die outeur prys die laasgenoemde benadering aan en wys op sekere konkrete effekte wat dit alreeds in latere regspraak gehad het.
Section 8C of the Income Tax Act : a discussion
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 104 –124 (2005)
Artikel 8C van die Inkomstebelastingwet is onlangs gepromulgeer en lui &apos;n nuwe era vir die belasting van aandele-aansporingskemas in. Hierdie bepaling sluit by die belastingbetaler se inkomste vir &apos;n jaar van aanslag enige wins (of laat &apos;n aftrekking van &apos;n verlies toe) bepaal ten opsigte van die vestiging in daardie jaar van enige ekwiteitsinstrument, in indien daardie ekwiteitsinstrument deur daardie belastingpligtige uit hoofde van sy of haar diens of amp as direkteur van &apos;n maatskappy verkry is. Hierdie artikel bespreek die bepalings van artikel 8C aan die hand van drie aandele-aansporingskemas wat algemeen in die mark gebruik word. Hieruit blyk dit dat deelnemers aan aandele-opsieskemas aan groter belastingrisiko&apos;s blootgestel is, onder andere omdat deelnemers moontlik twee keer belas word, naamlik wanneer die opsie vestig en wanneer die aandeel vestig. Deelnemers aan ander skemas word moontlik net een keer belas. Voorts word geargumenteer dat die bewoording van die artikel ongelukkig tot onsekerhede aanleiding gee. Daar word gehoop dat die wetgewer die posisie rondom opsies sowel as die onsekerhede sal regstel deur die nodige wysigings aan te bring.
Children with disabilities and the right to education : a call for action
Authors: Bernard Bekink and Mildred Bekink
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 125 –145 (2005)
Die reg op opvoeding word in die internasionale reg, asook in die nuwe Suid-Afrikaanse grondwetlike bestel, as &apos;n basiese fundamentele reg beskou. Opvoeding as sodanig is &apos;n belangrike reg wat nie alleen die sosiale behoeftes van elke mens help verwesenlik nie, maar ook &apos;n belangrike bydrae lewer tot die vervulling van ander basiese regte. Die nuwe grondwetlike bestel onder die Grondwet van 1996 het &apos;n nuwe era ingelui vir die reg op opvoeding en het Suid-Afrika in lyn gebring met die vereistes van internasionale reg oor die betrokke onderwerp. As sodanig is opvoeding &apos;n reg wat vir alle mense geld, veral kinders (beide gestremd en nie-gestremd). Nieteenstaande die feit dat daar grondwetlike erkenning aan die reg op opvoeding gegee word, is dit veral die uitvoering en verwesenliking van dieÂ reg wat talle gestremde aanspraakmakers ontneem of ontsêword. Dit is belangrik om te onthou dat alle kinders dieselfde regte het, hetsy hulle gestremd is al dan nie. In sekere gevalle het gestremde kinders meer beskerming of hulp nodig ten einde hulle in &apos;n posisie van substantiewe gelykheid met ander te plaas. Hierdie artikel is derhalwe daarop gemik om die huidige regsposisie rakende die reg op opvoeding van veral gestremde kinders te ondersoek en om bepaalde aspekte uit te lig waar die stelsel tekort skiet en waar dringende aanpassings benodig word. Die gevolgtrekking word gemaak dat daar in die huidige Suid-Afrikaanse regstelsel &apos;n kombinasie van faktore, naamlik onvoldoende regsreë ls asook die swak toepassing van bestaande regsreë ls bestaan, welke situasie die gebrekkige of selfs algehele miskenning van gestremde kinders se reg op opvoeding veroorsaak. Hierdie onaanvaarbare situasie benodig dringende en deurdagte regeringsoptrede.
Land tenure dealing with Swazi nation land in the Kingdom of Swaziland
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 146 –157 (2005)
"Swazi nation land" vestig in die koning en regte daarop word deur die gemeenskap gehou. Die koning ken die reg om grond te gebruik aan die tradisionele leiers toe wat dit op hulle beurt toewys aan hulle onderdane. Alvorens die reg verkry kan word om grond te gebruik, moet die persoon &apos;n onderdaan van &apos;n tradisionele leier in &apos;n bepaalde gebied wees. <br>Lidmaatskap word verkry deur geboorte of deur &apos;n proses wat as kukhonta (trouverpligting) bekend staan en waardeur bande van trou tussen die tradisionele leiers en hulle onderdane gevestig word. <br>Eienaarskap oor hierdie grond is onbekend en die grond kan nie verkoop word nie. Dit word hoofsaaklik vir woon- en landboudoeleindes deur die gemeenskap as geheel gebruik. Die verlies van die gebruik van die grond vind plaas deur vrywillige afstanddoening daarvan of deur verbanning uit die gebied van die tradisionele leier.
Rights and Democracy in a Transformative Constitution, contributing editors: Henk Botha, André van der Walt and Johan van der Walt contributors: Anél Boshoff, Danie Brand, Dennis Davis, Lourens du Plessis, Johan Froneman, Jonathan Klaaren, Irma Kroeze, Hanri Mostert and Karin van Marle : book review
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 158 –163 (2005)
The Right to Know - South Africa&apos;s Promotion of Administrative Justice and Access to Information Acts, Claudia Lange & Jakkie Wessels (eds.) : book review
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 164 –165 (2005)
Litigation Skills for South African Lawyers, C.G. Marnewick : book review
Author Stephan Van der Merwe
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 165 –167 (2005)
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 167 –169 (2005)
Private International Law - The Modern Roman-Dutch Law Including the Jurisdiction of the High Courts C.F. Forsyth : book review
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 16, pp 169 –172 (2005)