Die ekologiese sisteem is gedurende hierdie studie as die konseptuele raamwerk benut. Aangesien die hele ekologiese model nie hier ten volle bespreek kan word nie, word daar slegs aan die verskillende vlakke van die model aandag geskenk. In die model gaan dit oor die ontwikkeling van die mens en die omgewing, en spesifiek die inter aksie tussen die twee. Die ekologiese omgewing word verstaan as 'n stel in mekaargeskakelde strukture, elkeen binne die daaropvolgende, soos 'n stel Russiese poppe (Bronfenbrenner 1979:3). Die Russiese poppe pas binne-in mekaar en elkeen hou verband met die ander. Die ekologiese omgewing is ook so inmekaar geskakel. Die model vestig die straatkind as 'n ontwikkelende persoon wat 'n aktiewe rol in die altyd groterwordende wêreld speel. Dit dui aan dat menslike gedrag en in ter per soon like verhoudinge alleenlik verstaan kan word as dit geanaliseer word vanuit 'n pers pek tief wat die vier analisevlakke inkorporeer, naamlik die individuele of mikro vlak, die gesin en naaste beïnvloedingsisteem of mesovlak, die groter sosiostruk turele sisteem of eksovlak en die kulturele konteks, naamlik die makrovlak. Elk van die sisteme is direk of indirek op die verskillende vlakke in interaksie met mekaar. Die straatkind, gesin en gemeenskap is dus in interaksie met mekaar en beïnvloed mekaar op komplekse wy ses (Shaffer 2002:59). Die kerngedagte is dat die straatkind en gesin in gesluit is in 'n maatskaplike omgewing en 'n kulturele milieu wat 'n groot invloed op hul ontwikkeling en funksionering uit oefen (Maphatane 1994:24). Alhoewel die vlak ke dus verder of nader aan mekaar is, is daar steeds die wedersydse beïn vloeding. Die vier verskillende vlakke word kortliks bespreek.
Die derde vlak handel oor die effek of invloed van en wisselwerking tussen gebeurtenisse in die sisteme waarin die straatkind nie eers teenwoordig hoef te wees nie (Bronfenbrenner 1979:3). Dit wil voorkom asof daar in elke samelewing of sub kultuur 'n bloudruk van die organisasie of enige tipe sisteem bestaan. Indien die blou druk verander, het dit tot gevolg dat die struktuur van die sisteem in 'n same le wing merkbaar kan verander en veranderinge in gedrag en ontwikkeling kan ver oorsaak. 'n Ernstige ekonomiese krisis in 'n samelewing kan byvoorbeeld 'n positiewe en negatiewe impak op die ontwikkeling van kinders hê - wat die kinders lewenslank beïnvloed. Die soort impak, naamlik negatief of positief, hang af van hoe oud die kind was toe die gesin hierdie finansiële krisis ondervind het. Die eksovlak plaas die klem op maatskaplike strukture wat breër is as bloot die individu se onmiddellike omgewing en die invloed wat hierdie breër maatskaplike strukture op die aktiwiteite binne die individu se onmiddellike om gewing uitoefen (Schoeman 1999:76). Voorbeelde hiervan is reeds hierbo genoem.
'n Verkennende en beskrywende ondersoek ten opsigte van straat kinders is gedoen om elemente te identifiseer wat tydens dienslewering aan die straatkind aandag behoort te geniet. Die bestudering van die verskynsel moet lei tot die identifisering van indikatore wat tydens 'n maat skap like werk -intervensieprogram benut kan word. Dit bied aan die maatskaplikewerkpraktyk realistiese moontlikhede ten opsigte van diens lewe ring. Die holis tiese en sistemiese aard van die ekologiese perspektief is benut aangesien die raamwerk toepaslike inligting en strategieë vir die hantering van die straatkind bied.
Die navorsingsprobleem wat die studie rig, is die wedersydse beïn vloeding van faktore in die ekologiese ontledingsisteem wat aanleiding gee tot die straatkindverskynsel, die instandhouding daarvan en die implikasies van wedersydse beïnvloeding vir die formulering van 'n wetenskaplik gefundeerde maatskaplikewerk-intervensieprogram.
Die kwalitatiewe strategie wat primêr benut word, is gevallestudies. Creswell (2009:13) sien 'n gevallestudie as 'n strategie van ondersoek waartydens die navorser 'n program, gebeurtenis, aktiwiteit, proses of een of meer individue in diepte bestudeer. Die navorser kollekteer indiepte inligting deur gebruik te maak van 'n verskeidenheid data versamelingsprosedures. Henning, Van Rensburg en Smit (2004:3) is van mening dat 'n gevallestudie die navorser toelaat om die onderwerp holisties waar te neem en te interpreteer. Tydens die navorsing is daar van ses gevallestudies gebruik gemaak.
In die geval van die kwalitatiewe navorsing is daar ook van 'n steekproef gebruik gemaak wat baie minder gestruktureerd en minder kwantitatief van aard is (De Vos et al. 2007:327). 'n Doelgerigte steekproef is gebruik, want Patton (2002:244) noem dat die grootte van die steekproef afhang van wat die navorser wil weet, die doel van die onder soek, dit wat benutbaar is, die geloofwaardigheid van die studie asook watter hulpbronne en tyd vir die afhandeling van die navorsing beskikbaar is.
Die rasionaal vir die seleksie was dat die kinders wel aan die straatlewe blootgestel moes gewees het, maar dat die kind tog ook nie so lank daaraan blootgestel was dat s/hy nie meer genoeg same inligting oor die familie en gesin kon bied nie. Voorts is die ouderdom en taal gesele k teer ten einde onderhoudvoering makliker en betroubaar te maak. 'n Straatwerker was deurentyd by die onderhoude teenwoordig en het waar nodig gehelp om moeiliker konsepte aan die kinders te tolk. Daar kon dus seker gemaak word dat die kinders en die onderhoudvoerder mekaar korrek verstaan.
Vyf gevallestudies is oorspronklik gedoen, maar uiteindelik is 'n sesde gevallestudie bygevoeg. Die rede hiervoor is dat daar bepaal wou word of daar 'n verskil bestaan tussen die kinders wat reeds by 'n program betrokke is en kinders wat nog nie by so 'n program betrokke is nie. Die kind wat vir hierdie vergelyking geselekteer is, is met behulp van 'n straatwerker geïdentifiseer en het aan al die kriteria vir seleksie voldoen, behalwe dat hy nie by 'n formele program vir straatkinders ingeskakel het nie. Data-triangulasie het ook hierdeur plaasgevind (Lincoln & Guba 1985:301). Aangesien dieselfde inligting by herhaling gevind is en die versadigingsbeginsel bereik is, is daar met die gevallestudies volstaan (Greef 2007:294). Hierdie inligting is verreken in die data wat volg.
'n Vraelys is na aanleiding van 'n literatuurstudie2 saamgestel ten einde die straatkind op die vier ekologiese vlakke, naamlik mikrovlak (ouderdom en geslag), mesovlak (kon tak met ouers, skoolinligting en die portuurgroep), eksovlak (benutting van ander departe mente en dissi plines) en makrovlak (wetgewing-implikasies) verder te verken en te beskryf ten einde die kwalitatiewe gedeelte van die navorsing te ondersteun. Die vraelys is gedurende 'n loodsondersoek getoets en 'n aantal veranderinge is aangebring ten einde verwarring by sekere van die vrae uit te skakel. Aangesien hierdie 'n verkennende en beskrywende studie is, is daar van beskrywende statistiek gebruik gemaak om die bevindinge te beskryf. Daar is gemeen dat dit nie nodig is om die vraelys statisties te toets nie, aangesien dit 'n klein deel van die navorsing behels en dit hoofsaaklik gebruik is om triangulasie van die kwalitatiewe navorsing te bevorder.
'n Mens se hele menswees en lewe word deur wederkerige transaksies bepaal. Menslike behoeftes en probleme ontstaan deur die transaksies tussen mense en hulle omgewing (Germain & Gitterman 1980:1). In die gevallestudies kan patrone waargeneem word waar tran saksies tussen die gesin/familie en die straatkind deel van die behoeftes van die straat kind uitmaak.
By die betrokke deelnemers is daar net een seun wat weet wie sy pa is en waar hy is. Drie van die seuns weet nie wie hulle pa is nie en twee seuns se pa's is oorlede. Hierdie gebrek aan 'n vaderfiguur moet 'n bepaalde invloed op die kinders hê en moontlik ook daartoe bydra dat verwantskappe moeilik gevorm word (vgl. Swart 2005:19).
Dood en verlies is 'n tema wat by al die gevallestudies na vore gekom het. Tabel 1 dui die verliese aan betekenisvolle persone aan.
'n Leemte in hierdie kinders se raamwerk is dat hulle nie positiewe transaksies met hulle gesin en familielede het nie. Verder ervaar hulle nie dat hulle behoort nie. (Germain & Gitterman 1996:17). Die kinders is gelukkig in die skuiling/sentrum, maar voel nie werklik dat hulle daar hoort nie. Die straat kan dit ook nie aan die kinders bied nie. 'n Pro gram wat 'n gevoel van behoort aan bewerkstellig, identifiseer waar die kind verhoudings, wat betrou baar, warm, liefdevol en nie kortstondig is nie, kan opbou (Schofield & Beek 2006: 349). Skui lings bied 'n tydelike heenkome. Die behoefte aan 'n plek van aan vaar ding en liefde is 'n prio riteit in die straatkind se lewe.
Die skool is 'n sisteem wat positief deur straatkinders beleef word. Die deel nemer wat nie by 'n skool ingeskakel is nie (sesjarige ouderdom), het aangedui dat hy graag sal wil skoolgaan en genoem dat hy sonder skoolonderrig nêrens sal kom nie.
Dit het uit die onderhoude duidelik geword dat die skool 'n bepaalde roetine in die kind se lewe skep. Verder bied dit aan die kind doel en betekenis, aangesien dit so 'n kind se toe koms kan bepaal, naamlik inskakeling in die formele en informele arbeidsmark - "Ek wil skool toe gaan - ek het nie 'n toekoms op straat nie". Die kinders verstaan ook goed dat hulle toekoms tot 'n groot mate van skoolbywoning afhang.
Ten spyte van die voordele wat dit vir hulle daaglikse bestaan inhou, het dit toekomswaarde wat tot die verkryging van werksgeleenthede kan bydra. Juis hierom is dit noodsaaklik dat die straatkind wel skool bywoon. Naas die familie/gesin het die skool ook die sterk ste sosia lise ringsinvloed in die lewe van die kind. Skole is betrokke daarby om kinders te leer wat hulle vir effektiewe interaksie in 'n komplekse wêreld nodig het.
Die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) vorm deel van die ondersteuningsnetwerke vir die straatkind. Ten spyte van beriggewing oor die mishandeling van straatkinders deur SAPD-lede (Moeng 2008:6; Serrao 2008:11) rapporteer 'n kind dat daar tog lede van die mag is wat gedul dig is en ondersteunend optree.
Die publiek en die gesindheid van die publiek speel 'n groot rol ten opsigte van die in stand houding van die straatkindverskynsel (Maphatane 1994:28). Al die straatkinders wat by die onderhoude betrek is, beaam die positiewe gesindheid van die publiek - "Ons vra kos, dan gee hulle vir ons".
Die publiek word as 'n ondersteuningsbron beskryf. Hulle is vriendelik en help die kinders in hulle nood. Williams (1996:222) verwys na die verskillende reaksies van die publiek en dat som mige lede van die publiek aggressief teenoor die straatkinders is. Hier die groep het dit eg ter nie beleef nie.
'n Deelnemer het genoem dat hy geld van die publiek kry wat hy dan benut om gom te koop en nie kos nie. Dit laat hom blykbaar beter slaap. Hierdie opmerking toon dat die publiek se bydrae dikwels die verskynsel aanmoedig en dus 'n ander benadering vra. Die wyse waarop die publiek 'n ondersteuningsnetwerk vir die straatkinders vorm, sal gewysig moet word na 'n positief helpende ondersteuningsnetwerk en nie een wat daartoe lei dat hulle die kinders onwetend na die straat lok nie.
Die mens se liggaam en gesondheid is 'n integrale deel van die mens en so ook van die straat kind. Beskikbare gesondheidsdienste, sowel as die kennis wat binne die gesond heid sektor beskikbaar is, kan 'n sterk ondersteuningsdiens vir die straatkind vorm.
Godsdiens vorm die basis van 'n mens se geloof en godsdienstige instellings vorm onder steuningsnet werke. Dit blyk dat geen deelnemer werklik 'n verbintenis met 'n godsdienstige groep het nie. Die helfte van die kinders is wel positief teenoor die kerk, maar daar bestaan nie 'n ondersteuningsband nie.
In die meeste van die straatkindprogramme word gerapporteer dat daar goeie samewerking met godsdiens tige instellings is. Hierdie terugvoer verskil van dít wat direk van die kinders ontvang is. Die verskille kan moontlik toegeskryf word aan die feit dat mense betrokke is, maar nie noodwendig aan die kinders openbaar dat hulle vanuit 'n spesifieke gods diens instel ling 'n bydrae lewer nie. Voedsel- en ander skenkings word ook soms deur kerke gemaak en dan is die kinders ook nie noodwendig daarvan bewus waar die skenkings vandaan kom nie. Die kinders kan by godsdienstige instellings wat hulle ondersteun, betrokke raak deur vir hulle bedankingsbriewe te skryf. Dit kan 'n groter bewustheid oor die bron van hulle ondersteuning by hulle skep. As godsdiensgroepe direk by straatkinders kan inskakel, kan dit ook 'n by drae lewer ten op sigte van straatkinders se gevoel van behoort aan. Godsdiens op sig self bied ook aan die kind hoop.
Inspraak in en deelname deur kinders in dienste en beplanning is 'n positiewe verpligting ten op sigte van dienslewering (Children's Amendment Act (42/2007), Art 208 (6)). Volgens die deelnemers vind inspraak nie plaas nie. Hulle toon ook nie 'n begeer te tot inspraak nie en sal dus leiding moet ontvang. Inspraak en deelname is 'n verdere indi kator wat deel sal moet vorm van die intervensieplan en waartoe die ondersteuningdienste 'n verpligting het.
Almal is dit egter eens dat die inskakeling by 'n skool 'n positiewe impak lewer aangesien dit aan kinders die geleentheid tot 'n toekomsverwagting en verdere sukses in die lewe bied. Die skool vorm verder 'n ondersteuningstelsel en lê veral klem op roetine, per soon like higiëne, dissipline en gemeenskapsdeelname. Hierdie sake dra by tot die ont wik keling van die kind se lewensvaardighede wat nie noodwendig altyd in die ouerhuis oorgedra word nie.
In die voorafgaande gedeelte is daar vanuit die raamwerk van die ekologiese perspektief se verskillende vlakke van die belangrikste indikatore geïdentifiseer wat vir 'n om vat tende intervensieplan aan die straatkind nodig is. Die gevolgtrekking word gemaak dat 'n program vir straatkinders oor sekere elemente moet beskik ten einde effektiewe intervensies te kan lewer. In hierdie gedeelte word 'n samevatting gegee van die elemente wat uit hierdie navorsing geïdentifiseer is, en aanbevelings word deur die outeurs gemaak oor hoe die elemente in die praktyk gestalte kan vind.
Daar kan verder tot die gevolgtrekking gekom word dat die intervensie met die straatkind deur 'n span kundiges sowel as gemeenskapslede hanteer moet word en nie alleen deur die maatskaplike werker nie. Die intervensies moet gerig wees op die verskillende vlakke van die ekologiese sisteem. Hierdie indikatore bied 'n volledige raamwerk vir intervensie in terme waarvan die straatkind as totaliteitswese hanteer kan word.
Daar kan tot die slotsom gekom word dat die ekologiese perspektief 'n nuttige raamwerk vorm vir die identifisering van indikatore vir 'n intervensieprogram vir die straatkindverskynsel.
Die vier vlakke/sisteme van die betrokke perspektief is geanaliseer en daardeur is indikatore vir 'n inter ven sie plan vir elke vlak aangebied. Die vlakke is in wisselwerking met mekaar en het nie rigiede begrensing nie. Ten opsigte van die mikrosisteem is die grootste behoef tes van die straat kind die versorging, genesing, bou van verhoudinge en ont wikkeling van die kind. Basiese en nievakkundige dienste sowel as terapeutiese spesia lisdienste word benodig.
Die ekosistemiese perspektief bied heelwat moontlikhede en besondere uitdagings aan die in ter vensieplan vir die straatkind. Sisteme en vlakke vorm 'n geheel en die wis sel werkende transaksies en verbintenisse behoort ingespan te word tot voordeel van die straat kind en hantering van die straatkindverskynsel. Hierdie is nie 'n korttermynproses nie, maar verg jarelange insette deur die gemeenskap en professionele persone wat met hierdie kinders werk.