’n Mens vergeet soms die Drakensberg strek van die Oos-Kaap tot in die Hoëveld in Mpumalanga. Kom stap van kloof tot kranswand op die vier dae lange High Five-roete in die noordooste van Suid-Afrika se magtigste bergreeks.
Ek en my man, Hancu, het die roete twee keer in een jaar gestap én ’n paar van die dagroetes. Op dié roetes stap jy in die wind op die Hoëveldse eskarp, klim oor die rand, kronkel deur klipdoolhowe, vleg deur die gras en staan gereeld in die skadu van woudreuse.
Die kok-kok van die bloukuifloerie volg jou dwarsdeur die bos. Die gladde boomwortels dwing jou oë afwaarts, maar uit die hoek van jou oog flits rooi vlerke van tak tot tak. Bo die roesbruin berghange sweef ’n kransaasvoël hoog bo jou kop. Langs die Komatirivier tree jy weer suutjies oor nat klippe. Jy moet jou ore spits om die bruinkopvisvanger te hoor; daai klee-klee-klee ding mee met die gedruis van water. Ja-nee, jy hoor beslis voëltjies fluit op die High Five!
As jy omkyk, sien jy hoe die Komati deur die vallei draai. Ons sien ook hoe aalwyne aan die droë, suidelike hang van die berg groei en hoe suikerbossies die natter, noordelike hange verkies. In die somer pronk die suikerbossies maroenpienk. In die winter is die aalwyne weer geklee in hulle oranje gewaad – op hulle heel mooiste in Mei.
Op die platorand keer ’n kol struike en bome die wind af; die ideale halfpadpunt vir ’n blaaskans. Vyf tot tien minute verder steek ons ’n stroompie oor; hier is ’n bordjie met drie pyltjies: Ons volg die aanwysings vir HF CW (High Five, Candlewood) en hou links, stroomop.
Die roete begin daal en jy sien die Uitkomst-waterval in die verte – dis waar die Candlewood-kamp lê, maar hokaai voordat jy opgewonde raak. Die pad daal eers al langs waterstrome die kloof in en weer uit voor jy by die kampie op die lip van die platorand aankom.
Die hout-en-sinkhutjies klou aan die rand van die eskarp en kyk uit oor ’n diep kloof met loodregte kranse. Die Uitkomstwaterval se dun wit sliert hang 85 m teen die skeur af.
’n Mens voel onbeskut by Candlewood, maar dis deel van die kamp se bekoring – hier waar ons op die houtdek sit met ’n glasie sjerrie in die hand voel jy deel van die landskap.
In die winter waai hier ’n ysige wind; om buite te stort voel soos ’n extreme sport – dele van die waterval vries soms in die winter! En in die somer lewer die donderstorms ’n vuurwerkvertoning wat snags die hele vallei belig. Wie’ t nou Showmax nodig?
Die Noem-noem-roete het in 2010 oopgemaak toe drie plase ’n vyfdagstaproete in die Skurweberg geskep het.
Met die afdaal na Pongola Express het stappers ’n onbelemmerde uitsig van die Skurwebergpas wat teen die berg af na die Vygeboomdam lei.
Ons stap in die rigting van die waterval en draai 10 minute later regs tussen die klippe in, op pad Aalwyntuin toe. Rondom ons hang die aalwyne aan kwartsietrotsformasies – die oranje blomme verfraai die klippe wat hóóg uitstrek. Sowat 20 minute later loop die paadjie tot by ’n tweespoorpad, en ’n paar treë verder by ’n aanwysingsbord Pongola toe.
Die paadjie kronkel al langs ’n lip met ’n uitsig oor die Skurwebergpas en daal dan kloof in tot ons uiteindelik aan die voet van ’n krans vasklou. “Danger/Pasop” lees die bord. Só hou ons aan om dieper in die kloof met ’n houtleer af te klouter tot by die Khulu-kiepersol – ’n gepaste naam, want khulu beteken groots in Zoeloe.
Ons beweeg geleidelik uit die bos uit, maar ’n uur later is ons weer in ’n woud en stap tot by Gentlemen Open The Door – ’n boom wat deur ’n verroeste kardeur groei. “Iemand het te veel gepak,” spot Hancu, en gly versigtig verby. Dit voel asof die natuur jou waarsku... sit net lank genoeg stil en die bome sal jou toegroei.
Dis ’n halfuur tot by Pongola Express en die roete daal nou na die R541. Jy steek die teerpad oor (wees gerus, dis nie ’n besige pad nie) en regs van Wathaba Hiking Trails se ingang volg jy die voetslaanpad vallei af. Die laaste paar treë is al langs ’n kabbelende stroom tot by Pongola se twee statige treintrokke. Die waens dateer uit 1911. Dit voel skoon asof ’n aandrok of ’n deftige pak hier gepas sal wees.
’n Ou aandetespyskaart hang teen die muur; ’n sesgangmaaltyd met koffie of tee kos net R3,12. “Bestel ’n goeie wyn om aan ’n goeie ete reg te laat geskied,” raai dit aan. Gelukkig het ons oorgenoeg wyn saamgebring – dankie tog vir ’n slenterstaproete!
“Of jy nou saam of sonder kinders stap, sal ek jou aanraai om die slenterstapopsie te kies – die prys is sowaar billik! Ma en Pa hoef net die kinders se padkos aan te dra en jy kan meer bestanddele vir jou etes inpak.
“Die omgewing bied ’n groot verskeidenheid. Jy sien die Uitkomstwaterval – die naashoogste in die Laeveld – en loop deur sandsteendoolhowe en inheemse woude, met mooi uitsigte en besonderse klipformasies. Daar is ’n verrassing om elke hoek en draai.”
Ons loop aan die linkerwand van die vallei. Onder in die vou sien jy ’n huis, groentetuin en boerbokke wat wei. Dis Percy Nkosi se plek. Hy is die opsigter van die Pongola Express. Percy het in die omgewing grootgeword en kan die staproete toe oë hardloop (ja, hy het al deelgeneem aan die Num-Num Challenge, ’n 32km-veldwedloop).
Na die Last Water-bord (die fontein wat Percy se tuin voed) klim jy vir ’n halfuur tot by die Passage Steps; hier klouter ons deur ’n smal klipgang in die bos, bo-oor die klippe en tot op die plato.
Ons volg versigtig die berghelling se rand (mooi loop – jy val ver as jy hier struikel) en beweeg saam met die Skurwebergpas in Badplaas se rigting. Nes ons dink die roete raak maklik, daal ons weer by ’n stywe helling af.
Onder in ’n stukkie inheemse woud hoor ons ’n gehyg. “Wie sukkel so?” vra iemand . Ons staan tjoepstil en hou asem op, maar hoor steeds ’n spookagtige geluid. Bo in die bome raas twee bloukuifloeries met ons – dis immers húlle bos! Vir ’n uur en ’n half beweeg jy styf teen die krans se voet verby en klim op en af deur lappies woud tot by die aanwysingsbord na Aloe Kaya en die Hell’s Bells-dagstap.
Die water is silwerskoon en dit voel asof jy in ’n bergmeer iewers in Switserland swem – dis ysig! Net die regte raad vir lam en tam bene. Ons spoor mekaar aan, spring in, vlieg uit en drentel terug kamp toe. Vanaand braai ons onder die sterre met rotsreuse wat rondom ons saamdrom.
By die Drukkies-en-soentjiesboom word stappers gevra om die ou boom te respekteer deur nie aan die takke te hang nie, maar “drukkies en soentjies” is welkom. Agter bruis die Komatirivier verby wat ná goeie donderstorms sorg vir opwindende stroomversnellings – hier is ’n binneband!
Die roete klim geleidelik deur grasvelde tot by ’n aanwysingsbord. Mount Komati, Candlewood, Bermanzi en Pongola Express wys almal in dieselfde rigting, en van hier af loop jy vir ’n halfuur deur rotse wat jou na Aloe Kaya laat verlang. Die pad daal nou in die Vallei van Verbeelding in en gou kom jy by die kruising na Mount Komati en Candlewood – jy hou links, soos die bord aandui.
Vir ’n ruk loop ons weer op die King’s Highway (in die teenoorgestelde rigting), verby Veewagterspos tot by die stroompie wat ons oorgesteek het op dag een.
Jy volg die bordjie ‘HF MK’ (High Five, Mount Komati) en die pad wat links van die water bly tot by ruwe klippe en die bopunt van ’n waterval. Met bykans twee uur se stap oor is hierdie ’n goeie plek om jou peuselhappie met ’n sluk koeldrank af te spoel.
’n Paar treë verder staan ’n bord wat die roete kamp toe aandui, asook een van Mount Komati se dagstappe genaamd Rondomklip. Rondom-klip neem jou na die voet van die berghang, reg onder ’n kransaasvoëlkolonie se broeiplek.
Ons volg die aanwysing kamp toe en klouter met lere al langs die waterval af. Sodra die bos jou uitspoeg, kan jy terugkyk na die kranse en sien waar die aasvoëls woon – massiewe wit blertse loop by die klippe af.
Die pad kronkel deur ’n woud terug in die oopte in, verby ’n kiepersol wat op ’n rotsstapel groei. Die boom staan uit tussen die grasveld, maar bêre jou fotovernuf vir die Drukkies-en-soentjiesboom wat jy oor 10 minute gaan raakstap. Dié breë kiepersol se takke kronkel in alle rigtings en lyk soos Medusa se slangkapsel.
Ons vertoef ’n rukkie langs die rivier. Ons wil nie by die kamp aankom nie, want dan is die avontuur verby en ons is nog nie gereed om te groet nie. ’n Mens sal dink een ysswem per avontuur is genoeg, maar nee… ons Polar Bear Plunge gou ’n laaste keer in die Komatirivier. Ons loop sleepvoet kamp toe, maar ons hande hou ons hoog – ’n high five vir die High Five!
Dit is gemakliker om in die winter te stap: Dis koeler, die paadjies en wild is meer sigbaar in die veld. Al is dit droog, vloei die strome en riviere nog sterk. In die somer sien jy meer voëls, die omgewing is lowergroen, en daar is meer daglig om te benut. Herfs is glo die beste tyd – daar is nog baie water (sonder die storms) en dit is koeler.
Elke kamp het ’n snoepie wat op ’n eerlikheidsbasis werk: hier kan jy lekkernye, hout of koue bier koop. Die matrasse op die beddens is netjies – onthou ’n slaapsak en kussing. Hier is slaapplek vir ’n stapgroep van 20 mense (Aloe Kaya en Pongola se treine het plek vir 24 en 22 stappers). Blaai om vir meer besonderhede oor die spesifieke blyplekke.
Op Rondom-klip (12,7 km) stap jy onder meer op rotslysies, al langs ’n krans, onder kransaasvoëlneste verby. En bo op die plato het jy ’n uitsig oor die ganse Komativallei.
As jy na privaatheid smag, is dit die plek. Die hutte is ver uit mekaar, goed weggesteek in die klipdoolhof en het elk ’n eie braaiplek (die kombuis het ook ’n binnebraai en twee buitevuurmaakplekke).
Hell’s Bells (8 km) loop al langs ’n riviervallei af tot onder in die kloof, en weer terug. Jy stap onder meer deur inheemse woud (die aalwyne groei hier dig) en klouter by ’n leer af na die onderpunt van ’n waterval.
’n Breë houtdek strek van die twee treine af tot by die gemeenskaplike kombuis. Die houtdek (met tafels, bankies en ’n braai) is beskut teen reën met ’n uitsig oor die Schoonspruitvallei.