bana ko sekolong sa poramari ko Paris
Go ya ka Bioloji, ngwana (bontsi - bana) ke motho yo o fa gare ga paka ya pelego le ya bogammana. Mme ka molao, ngwana o tsewa e le mmotlana yo o sa leng mo taolong mme a le tlase ga bogolo jo bo bidiwang age of majority.
Gape, ngwana go kaiwa kgolagano gareng ga barwa le barwadi le batsadi ba bone kgotsa le mogolo wa boikarabelo, boloko go mophato, morafe kgotsa bodumedi; gape go rewa ka fa mabaka mangwe a a jaaka metlha e e rileng kgotsa lefelo, a amileng motho ka teng, jaaka go ka buiwa ka 'ngwana wa mabu' kgotsa go twe 'ngwana-a-Motswana'.
Go dintlha di le dintsi tse di amang bana jaaka thuto bongwaneng, go dipisiwa, khumanego, lelapa le le reketlang, tiredi ka bana le tlala. Bana ba ka godisiwa ke batsadi ba bone, batlhokomedi ka molao, bagolo ba bone kgotsa ba godisiwa bontlhabongwe ke day care centre
3 Dingwaga tsa boikarabelo
4 Dintsho tsa bana
5 Moȏnȏ wa ngwana a le esi
6 O ka tsibogela
Ditlhaloso ka molao, bioloji le tshidisano[baakanya _ edit source]
United Nations Convention on the Rights of the Child e tlhalosa ngwana e le motho yo o dingwaga tse tlase ga 18, ntle le fa melao e ngwana a golelang go yona e totobatsa kgolo ya age of majority e le pele ga 18. Seno se rebolwa ke ditšhaba di le 192 go tse 194 tse e leng maloko. Immigration laws kwa U.S e totobatsa fa ngwana e le motho yo o tlase ga dingwaga tse 21.
Bioloji e fatlhosa fa ngwana e le motho yo o gareng ga pelego le bogammana. Ditlhaloso dingwe tsa Seesemane tsa lefoko ngwana di akaretsa mpa. Go ya ka ditso tse dintsi, fa ngwana a sena go gwerisiwa o tsewa e le mogolo go sa kgathalesege fa seo se tsamaisana le nako ya bogammana.
Dingwaga tsa boikarabelo[baakanya _ edit source]
Dintsho tsa bana[baakanya _ edit source]
Mo tshimologong ya ngwagakgolo ya 17th, kwa England, palogare ya tsholofelo ya tshelo ya motho e ne e lekanyediwa go 35 mme lebaka e le ka ntlha ya fa pedi-tharong ya bana botlhe e ne e swa pele ga ngwaga tse nne. Mo nakong tsa Industrial Revolution, tsholofelo ya tshelo ya bana e ne ya oketsega segolo.
Moȏnȏ wa ngwana a le esi[baakanya _ edit source]
Molao wa lefatshe la China wa thibela pelegi wa ngwana a le esi o ne wa theosa palo ya morafe wa China e e neng e le kwa godimo thata. Morago ga ngwaga di feta sometharo, moono oo o sa tswa go fetolwa in a statement go rebola bana ba ba bedi ka motho.
Moono ono o ne wa kgalwa lefatshe ka bophara ka ntlha ya tumelo ya go re o tlhotlheletsa tshenyo le polao ya boimana jwa masea e sita le gone go intsha dirwe tsa tsalo go thibela pelegi. Lefa kotlhao ya boimana jo bo sa ipaakanyediwang e le katlholo ya madi, kgateleo ya polao ya lesea le le sa belegwang le go kgaola bong go itsa pelegi le tsone ke melato e e atlholwang e amangwa le leso kgotsa kgontsho ya ka bomo mme katlhao ya tse tsotlhe e ka nna dingwaga di le lesome mo kgolegelong. Fa ngwana yo mongwe a ka belegwa ko ntleng ga a le mongwe yo o letlelelwang ka fa molao batsadi bao batla duela madi a mantsi ka ba tlaabo ba duelela letsatsi lengwe le le nngwe le a tshelang ka lone.
Go tlhoka go nna le bana
Kgokgontsho ya bana ka tsa tlhakanelo dikobo
Tlwaelo ya ngwana
Dikakanyo tsa maikutlo go lebilwe bana di a farologana lefatshe ka bophara mo dingwao dile mmalwa. Dikakanyo tse difetogile ga nako e ntse e tsamaya. Ditshekatsheko tsa ngwaga wa 1988 ka maikutlo a Europa ka konokono ya bana di lemogile fa lefatshe la Italy le remeletse thata mo baneng fa la Holand lone le sena sepe ka bana mo go kalokalo, fa mafatshe a mangwe o ne a tshwana le Austria, Great Britain, Ireland le West Germany a wela fa gare.
↑ “Katloloso ya melao ya ngwana” Kgatiso ya molao, ofisi ya United Nations High Commissioner for Human Rights
Ditiragalo tsa sešeng
Diphetogo tsa sešeng
Tsebe e e sa tlhomamang
Thusa ka go abela
Mokwalo o o ka gatisiwang motlhofo
Ke eng se se gokaganang fa
Diphetogo tse di tsamaelanang
Tsenya mokwalo o o tswang kwantle
Diphetogo tse di faphegileng
Ka dipuo di sele