Agri SA verwelkom vrystel van staatsgrond vir grondhervorming(Argieffoto: StatsSA) Die landbouorganisasie Agri SA het die aankondiging van die minister van landbou, Thoko Didiza, dat 700 000 ha staatsgrond vir landboudoeleindes beskikbaar gestel gaan word, verwelkom. Didiza het Donderdag die proses bekend gemaak wat opkomende boere moet volg om aansoek te doen vir die gebruik van beskikbare staatsgrond. Willem de Chavonnes Vrugt, voorsitter van Agri SA se Grondsentrum vir Uitnemendheid, het egter reeds gewaarsku dat daar teen korrupsie gewaak moet word en dat die keuring van begunstigdes om te verseker dat grond produktief vir landbou gebruik word, baie belangrik is. “Dit is jammer dat distriksgrondhervormingskomitees waarop georganiseerde landbou ook sitting gehad het, nie meer in werking is nie. Die private sektor en georganiseerde landbou kan ŉ baie waardevolle rol speel in die keuring van begunstigdes en die ondersteuning van sodanige begunstigdes. “Agri SA sal graag wil sien dat die distriksgrondkomitees sodanige kundigheid aan boord neem,” het De Chavonnes Vrugt gesê. Agri SA het ook die opsie om die grond te koop verwelkom, maar sê die departement het ŉ swak rekord met die bestuur van huurkontrakte. De Chavonnes Vrugt sê Agri SA neem kennis van Didiza se voorneme om binne 30 dae skriftelike huurkontrakte met begunstigdes aan te gaan en sê vantevore het hulle geen skriftelike ooreenkoms gekry nie. Agri SA is ten gunste van die toekenning van voltitel aan begunstigdes. Agri SA sê die onderneming dat die grond produktief vir landboudoeleindes bestuur gaan word, is ook positief. De Chavonnes Vrugt maan egter dat landbougrond ŉ skaars hulpbron is. Dit is dus belangrik dat die beskikbare grond op ŉ volhoubare wyse produktief aangewend moet word. Die regering sal binne die volgende twee weke advertensies vir 896 plase, met ŉ oppervlakte van 700 000 ha, wat nie behoorlik gebruik word nie of braak lê, uitreik. Hiervan is 43 000 ha in die Oos-Kaap, 8 333 ha in die Vrystaat, 3 684 ha in KwaZulu-Natal, 121 567 ha in Limpopo, 40 206 ha in Mpumalanga, 12 224 ha in die Noord-Kaap en 300 000 ha in Noordwes. Geen grond in Gauteng of die Wes-Kaap sal geadverteer word nie. Ingevolge die ooreenkoms wat suksesvolle aansoekers met die staat aangaan, kan die grond vir 30 jaar gehuur word, waarna die huurder die opsie het om die grond te koop. Die grond mag ook onder meer glad nie onderverhuur word nie, alle infrastruktuur moet onderhou word en ŉ maandelikse bedrag huurgeld moet in ooreenstemming met die grond se waarde aan die staat oorbetaal word. Begunstigdes moet verpligte opleiding ondergaan, waaronder intreevlak-opleiding oor hul kommoditeit van keuse, asook basiese rekordhouding, finansiële bestuur en ondernemingsontwikkeling. Indien daar nie aan al die voorwaardes voldoen word nie, kan die staat die ooreenkoms opskort. Volgens die departement van landbou het die regering sedert Februarie vanjaar reeds 135 117 ha grond aan 275 boere beskikbaar gestel.