Eindelik vry uit dwelmhel: ‘Ek moes óf ophou, óf ek sou myself doodmaak’Maruschka by ‘n vriend se matriekafskeid (Foto: Verksaf) Maruschka Joubert (26) se lewe het handomkeer verander toe haar dwelmverslawing daartoe lei dat sy haar rug breek en die gebruik van haar bene heeltemal verloor. Maar selfs om vir ewig aan ŉ rolstoel gekluister te wees, was nie genoeg om haar te oortuig om dwelmgebruik finaal te los nie. Vandag lyk die donkerkop ma van ŉ driejarige se lewe egter baie anders. In haar huis in Nigel, Gauteng, is alles silwerskoon en netjies. “Ek is bietjie OCD,” sê sy skamerig toe sy sien hoe ek haar huis bewonder. Ja, Joubert woon in haar eie huis, bestuur haar eie motor en woerts gemaklik in haar rolstoel rond terwyl sy vir ons tee maak. Haar huis is goed ingerig vir ŉ rolstoel, en vir haar is hierdie die norm – haar lewe is gemaklik en sy verkies dié lewe enige dag bo haar “vorige lewe”. Eerste stap na die afgrond Joubert was ŉ doodgewone 14-jarige skoolmeisie van Nigel toe sy ŉ verhouding met ŉ matriekseun aangeknoop het. Dit was ook in dié tyd wat sy vir die eerste keer met dwelms begin eksperimenteer het omdat die paar gereeld saam dagga gerook het. “My ma het nie van die dagga geweet nie, maar sy was baie teen die verhouding,” sê sy. In gr. 9 het sy na ŉ skool in Heidelberg geskuif en dáár sê sy het haar moeilikheid eintlik begin. “Ek het vriendin ontmoet wat in matriek was, ek was 15. Sy het een aand vir my gevra of ek saam met haar Ecstasy wil gebruik. Ek het nuwe vriende gemaak in die nuwe skool en ek het ingepas by hulle, so ek het ingestem al het ek nie geweet wat dit is nie.” Maruschka voor die ongeluk (Foto: Verskaf) By die vriendin se huis het sy vir die eerste keer Ecstasy gebruik. Baie dwelmgevulde aande het daarna gevolg. Joubert vertel oor die aand van haar suster, Elbe, se troue, toe sy en haar vriendin weer saam dwelms gebruik het. Dié keer het hulle ŉ dwelm genaamd Candy flip gebruik, wat ŉ mengsel tussen Ecstasy en LSD is. Sy kan omtrent niks onthou van die troue nie, maar onthou wel dat sy en haar vriendin op ŉ rugbyveld opgeëindig het en gekyk het hoe “die bome vir ons dans”. Van daar het Joubert in ŉ warrelwind van dwelms verval. Sy het verhoudings begin met mans wat reeds uit die skool was, wat hul eie karre gehad, reeds hul eie geld gemaak en self ook dwelms gebruik het. Sy erken dat haar verslawing in haar gr. 11‑ en gr. 12‑jare die ergste was. Sy het steeds Ecstacy gebruik, maar dit was CAT en kristalmetamfetamien wat haar veral ingetrek het. In ŉ stadium het Joubert slegs 45 kg geweeg omdat die dwelms haar eetlus so gedemp het. “Ek het selfs voor my eksamens CAT gesnuif. Ek sou dit saam met my skool toe neem, en dan vir die onderwyser vra om badkamer toe te gaan, sodat ek nog kan gaan snuif, en dan verder eksamen gaan skryf,” sê sy. Volgens Joubert het sy nie in daardie stadium gedink sy is verslaaf aan dwelms nie, sy het gedink sy gebruik dit bloot sosiaal. Dit is eers toe sy haar ma se geld uit haar handsak begin steel om vir die dwelms te betaal, wat sy besef het sy het ŉ probleem. Maar tog het sy nie iets daaraan gedoen nie. Sy erken die grootste rede hoekom sy keer op keer terug na dwelms gegaan het, is omdat sy in die verkeerde vriendekring was. Maruschka in matriek (Foto: Verskaf) ŉ Terugblik Joubert is die jongste van vier kinders en meen sy het ŉ baie rustige kinderlewe gehad, maar daar is tog ŉ oomblik wat sy kan onthou wat kon aanleiding gee vir haar latere dwelmverslawing. Sy het as gr. 7-dogter by ŉ maat se huis gaan oorslaap toe sy daar deur ŉ volwasse man gemolesteer is. Sy het die geheim vir lank binne haarself gehou omdat sy bang was sy maak haar ma seer as sy haar vertel. “Ek dink dit is waar ek my kop so bietjie verloor het. Ek het myself ook op my arms gesny, so ek dink dit was maar alles maniere waarop ek dit probeer hanteer het,” sê sy. Joubert het eers in gr. 9 vir haar ma in ŉ brief vertel wat met haar gebeur het, maar toe was dit reeds te laat en het sy reeds in die dwelmmaalkolk beland. Die aand toe alles verander Op ŉ noodlottige aand toe Joubert in haar matriekjaar was, het sy saam met vriende van ŉ klub in Heidelberg gery om dwelms te gaan koop in Springs. “Die man wat bestuur het, was baie dronk en hy het begin huil. Ek het gesê ons moet vir hom gaan CAT koop omdat dit hom sal laat beter voel. Ons was almal dronk in die kar,” sê sy. Sy kan nie veel van die ongeluk onthou nie, maar onthou dit het daardie aand gereën. Die laaste wat sy kan onthou, is dat hulle 200 km/h gery het. Sy het ŉ slag gehoor en toe in ŉ mielieland op die grond wakker geword. Joubert het op die agtersitplek van die kar gesit en is tydens die ongeluk uit die kar geslinger. Die man wat bestuur het, het van die ongelukstoneel gevlug en sy het hom nooit weer gesien nie. “Ek kon nie opstaan nie en ek kon nie my bene voel nie. Ek onthou nog hoe ek gate in die grond gegrou het soos wat ek probeer opstaan het,” sê sy. Mense wat Joubert se ma ken, het op die ongelukstoneel afgekom en haar dadelik gebel. Sy was daarna vir sowat vier maande lank in hospitale. Vir mense wat nie aan dwelms verslaaf is nie, sal só ŉ traumatiese ervaring ŉ duidelike omdraaipunt wees, maar Joubert was meer afhanklik van die dwelms as wat sy besef het. Sy het reeds in die rehabilitasiesentrum waarin sy was om te leer hoe om met haar rolstoel oor die weg te kom, weer begin kristalmetamfetamien en CAT gebruik. Ná haar ongeluk het sy nog twee jaar lank in haar rolstoel dwelms misbruik. “Ek was baie depressief en ek kon nie alles hanteer nie. Ek was kwaad vir die wêreld en het almal blameer.” Maruschka vandag (Foto: Janie Monsieur/Maroela Media) Omdraaipunt Joubert sê sy het ophou dwelms gebruik omdat dit die lewe in ŉ rolstoel vir haar nog moeiliker gemaak het. “Kristalmetamfetamien vorm kristalle wat in jou rugwerwels gaan lê. My lyf wou nie meer nie. Ek het erge spasmas gekry, myself natgemaak en in my broek gemors,” vertel sy. “Die nadele was te veel. Ek moes besluit: Dis óf ophou, óf ek gaan myself doodmaak.” Joubert was 18 jaar oud toe sy by die Suid-Afrikaanse Nasionale Raad teen Alkohol- en Dwelmmisbruik (Sanca) op Heidelberg gaan aanklop het. Daar het haar pad na herstel ná sewe jaar in die dwelmgreep begin. Gelukkig vir haar het al die vriende wat voorheen saam met haar dwelms gebruik het, ná die ongeluk stuk-stuk begin wegbly. Saam met haar ma en Lezanne Scholly, wat ŉ sielkundige by Sanca is, het hulle die lang pad begin stap. Vandag is sy al ses jaar lank dwelmvry. “Ek kry steeds baie keer drange om dwelms te gebruik, veral as ek die dag baie emosioneel is. ŉ Spesifieke reuk of liedjie kan dit ook aanwakker,” sê sy. Maar wanneer dié gevoelens kom, bel Joubert vinnig haar ma, wat deesdae haar grootste ondersteuner is. Voorheen sou Joubert en haar ma weke gaan sonder om met mekaar te praat, maar nóú sukkel hulle om een dag sonder ŉ telefoonoproep te gaan. “My ma sê altyd sy gee nie om of sy die hele aand lank saam met my moet kom sit nie, ons moet dit net deur maak – en ons doen, ons maak dit elke keer. Ek kan haar enige tyd bel as ek haar nodig het. As dit nie vir my familie was nie, sou ek dit nie baie ver gemaak het nie.” ŉ Nuwe begin Joubert se lewe het vir ŉ tweede keer handomkeer verander toe sy in 2016 geboorte geskenk het aan haar seuntjie, Heinu. Sy het nie geweet sy kan swanger raak nie, en het eers op 16 weke daarvan uitgevind. “Dit was baie emosioneel vir my, maar dit was fantasties. Aan die begin was ek baie bang, ek het heeltyd gedink: ‘Hoe gaan ek vir hom sorg?’ en ‘gaan ek self vir hom kan sorg?’” Vir die eerste jaar van Heinu se lewe het Joubert ŉ helper gehad, maar daarna het sy agterkom dat sy eintlik goed self regkom. “Om ŉ kind groot te maak is baie harde werk, maar dit is ŉ seëning op verskeie maniere. Meeste van my tyd gaan na hom toe. As ek nie swanger geword het nie, dink ek ek sou dalk op dwelms teruggeval het. Maar omdat ek vir Heinu het, gaan ek nie meer uit nie. Ek sal eerder in die aande lekker rustig in my bed saam met my seuntjie wees, dis is beter as enige kuier,” sê sy. Joubert onderhou tans vir haar en Heinu met geld wat maandeliks deur die Padongelukkefonds aan haar uitbetaal word. Sy stuur gereeld haar CV uit, maar het nog geen werksaanbod gekry nie. Sy wil ook nie te ver van haar huis af werk nie, omdat sy nie so baie tyd op die pad wil bestee nie. Maruschka is vandag gesond en gelukkig (Foto: Janie Monsieur/Maroela Media) ‘Vul jou beker met die regte goed’ Joubert vertel met ŉ glimlag dat sy altyd ŉ dansinstrukteur of ŉ sjef wou word, maar dat daardie drome nie meer vir haar ŉ realiteit is nie. Nóú wil sy haar aandag daarop fokus om ander jongmense te help wat in dieselfde posisie is as wat sy was. Sy wil graag teen die einde van die jaar begin om opleiding in maatskaplike werk te kry. “Ek wil nie hê ander mense moet so lank wag soos ek voordat hulle hulp kry nie,” sê sy. “My mikpunt is om kinders wat uit moeilike omstandighede kom, te help sodat hulle nie hul beker vul met die verkeerde goed nie, maar dat hulle eerder gehelp word om hul beker met die regte goed, soos Die Woord en die Here te vul.” Joubert sê dit vir haar baie belangrik om jongmense aan te moedig om te praat oor dinge wat hulle pla, omdat sy spyt is dat sy so lank gevat het voordat sy haar ma vertel het van die molestering. “Omdat ek nie daaroor gepraat het nie, het ek my beker met die verkeerde goed volgemaak, omdat dit vir my ŉ manier was om daarmee vrede te maak. Mens moet nie vasgevang raak in daardie situasie nie,” sê sy nou met oortuiging. Haar geloof het ook ’n groot rol gespeel in haar herstelpad en Joubert hou styf vas daaraan. “Hy sal jou nie daarheen bring as Hy jou nie daardeur kan help nie. Alles gebeur vir ŉ doel,” sê sy met ŉ glimlag. “Die lewe gaan aan, en jy kan nie gaan stilsit nie. Daar is baie mense wat erger af is as ek, wat hul lewens verloor het. Ek is dalk in ŉ rolstoel, maar ek kan darem nog myself help en goed regkom. Ons moet net opstaan en aangaan, more skyn die son weer. Dit kan seker net beter gaan van hier af.”