’n Mens sou die toespraak vanuit verskillende gesigspunte kon ontleed. Jy sou kon wys op die rampspoed wat dergelike grondonteienings elders in die wêreld – die kommunistiese wêreld, Zimbabwe, om maar ’n paar te noem – gehad het.
Vandag wil ek ’n ander pad inslaan. Ek wil die toespraak plaas in ’n bepaalde historiese ontwikkeling van die ANC se denke.
Die vroeë ANC is beïnvloed deur Engelse sendelinge en sendingskole soos die Metodistekerk se Healdtown in die Transkei, waar onder andere die jong Nelson Mandela geleer lees en skryf het. Dit was ’n tipiese Engelse liberalisme, wat ’n ambivalente houding aan die kinders oorgedra het – rassediskriminasie is verkeerd, maar terselfdertyd is die Afrika-kultuur min of meer agterlik en ’n struikelblok vir jou ontwikkeling.
Dié ontwikkeling het egter in botsing gekom met die Marxisties-Leninistiese denke van ’n beduidende aantal lede.
Dit het tot ’n klipharde magstryd tussen die Afrika-nasionaliste en die kommuniste gelei. Maar die NP-regering se verbod op die Kommunistiese Party van 1950 het – agterna is dit baie ironies – die deurslag vir die kommunistiese oorwinning in die ANC gegee. Dit het die jong bulle soos Mandela laat insien dat sommige wittes, al was hulle kommuniste, 100% agter die swart bevrydingstryd staan.
Namate die jare aangestryk het, het ook die Marxisties-Leninistiese ideologie steeds meer vastrapplek in die ANC gekry. Mandela was self ’n tyd lank lid van die party se Sentrale Komitee. En as jy sy geskrifte uit die jare vyftig lees, asook die geheime memoires wat hy op Robbeneiland geskryf het, blyk hieruit ’n ortodokse kommunistiese oortuiging.
Mettertyd het die kommuniste ook magspolities beheer oor die ANC oorgeneem. In die jare tagtig was 80% van die lede van die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee ook lid van die Kommunistiese Party.
Toe kom die wettiging van die ANC/SAKP in 1990, en Mandela se vrylating. In dié tyd, tot sy aftrede as president in 1999, is dit duidelik dat Mandela sy kommunistiese oortuigings op die agtergrond geskuif het. Dis asof die Engelse liberalisme waarmee hy in sy jeug kennis gemaak het, herleef het. Altans, dit is die afleiding wat ’n mens uit sy dade moet maak, wat veral op versoening en respek vir die demokratiese regstaat gemik was.
In dié tyd het die SAKP sy greep op die ANC grotendeels verloor. Dit het gebeur teen die agtergrond van die verkrummeling van die Ystergordyn, die uiteenval van die Sowjetunie en die verdwyning van die kommunisme as globale magspolitieke faktor.
Pres. Thabo Mbeki se twee bewindstermyne was ’n eerste fase. Mbeki was ’n intellektueel wat vergesigte van ’n Afrika-renaissance gesien het, vergesigte wat helaas beskamend uitmekaar geval het. Vandaar dat hy sy oë vasbeslote vir die oorsaak van die vigs-epidemie gesluit het (Afrikane is nie seksueel losbandig nie), vir wat in Zimbabwe aan die gang was, vir die ontploffing van misdaad in Suid-Afrika, noem maar op. Regstellende aksie het toegeneem.
In welke mate hy iets van die ANC se Marxisties-Leninistiese idees oorgehou het, is moeilik te sê. Hy openbaar homself in sy lewenswandel wel as ’n ouderwetse swart Afrikaan, maar dit kan net so goed verklaar word deur sy uitstekende politieke aanvoeling vir wat sy gehore wil hoor. Bowenal, so lyk dit, is hy ’n opportunis.
Teen dié agtergrond kan ’n mens Zuma se toespraak dalk beter plaas. Sonder om hom van enige beginselvastheid te beskuldig, wek hy die indruk dat hy sien hoe die wind onder die swart kiesers waai.
Die munisipale verkiesing van verlede jaar was ’n yslike skok vir die ANC. Selfs Zuma was duidelik geskud.
Dis natuurlik nie die einde van die storie nie. Verwag maar dat die bloed gaan vloei in ’n klipharde magstryd om Zuma op te volg.
Tans is daar twee kandidate: Nkosazana Dlamini-Zuma (Zuma se gewese vrou, van wie verwag word dat sy sy rigting sal voortsit) en Cyril Ramaphosa, wat die indruk wek dat hy die erns van die saak begryp en ’n ietwat ander rigting sal wil inslaan.
Ek het ‘n promoninente afgetrede NP LP nou die dag oor die radio hoor sê: dat hy gedurende die samesprekings in die 90’s, aan Zuma gesê het dat die Afrikaner besef het dat hy nie sonder die ANC kan voortbestaan nie. Zuma se reaksie hierop was dat die ANC sonder die Afrikaner sal voortbestaan. Die motiewe van ons mede landsburgers teenoor oor die Afrikaner is duidelik. Hulle soek ons nie hier nie. Wat ‘n wonderlike tyd van gewaarwording vir die Afrikaner?
Ek stem saam dat Ramaphosa lyk of hy die probleem van swak regering verstaan, maar hy gaan nie teen die swart massas kan wen nie. As hy te veel na die DA gaan neig, gaan dit groot steun aan die EFF gee, En hulle is vir ons ‘n groter probleem. Daar is ‘n paar ryk swartes wat al hoe meer na die DA neig, maar die groot massa armes word net al hoe meer rassisties. (Want daar word vir hulle vertel dit is alles ons skuld.) Die getalle in SA vermeerder onsettend.
O ja, ek het al in ‘n vergadering gesit wat Dlamini- Zuma gelei. Sy imponeer my glad nie. Ek dink nie sy is baie intelektueel nie.
Capitec is vir die derde agtereenvolgende jaar die bank met die laagste bankkoste in die Bankkosteverslag. Soos voorheen is FNB weer in die tweede plek, maar waar Nedbank voorheen die derde plek ingeneem het, is dié bank nou bo-aan die lys met die hoogste bankkoste.
As jy dit uitvee weet die afsender nie eens daarvan want hulle stuur hope uit. Genoemde mense sal dit opvolg indien jy dit aanstuur.
“Silwer is ŉ gawe kleur en ek is supertrots daarop om dit by my versameling te voeg. Mense onthou jou nie vir die wêreldrekord wat jy laat spat nie. Hulle onthou jou vir die medaljes wat jy gewen het,” het Van der Burg aan Saskok se Olimpiese webwerf gesê.
ŉ Rukkie vroeër het Chad le Clos tot die eindronde van die 200m-vryslag (dis nie sy gunsteling-item nie) deurgedring, toe hy die sewende vinnigste tyd in die halfeindronde opgestel het.