AFRIKAANSE OPSOMMING: Hierdie proefskrif is 'n biogra:fiese studie oor die lewe en hydrae van Petrus Lafras Uys as leiersfiguur in die distrik Uitenhage en as latere Voortrekkerleier. Uys se optrede word geplaas teen die agtergrond van die probleme en griewe van die Afrikanerboere in die distrikte Swellendam en Uitenhage in die jare 1815-1837 en sy interaksie met ander Voortrekkerleiers nadat hy in 1837 die Kaapkolonie as leier van 'n trekgeselskap verlaat het. Piet Uys is in Oktober 1797 as 'n kind van Jacobus Johannes Uys en Susanna Margaretha Moolman gedoop. Hy is in 1815 in die distrik Swellendam met sy niggie, Alida Maria Uys, getroud. Hy het horn teen die einde van 1825 ofvroeg in 1826 in die wyk Gamtoosrivier van die distrik Uitenhage gevestig. As 'n energieke Afrikanerboer het verskeie griewe in verband met grondbesit tot Uys se gevoel van rusteloosheid en ontevredenheid met sy bestaan in die distrik Uitenhage bygedra. Die destabilisasie van die oosgrens en die konflik tussen blanke boere en swart groepe het tot 'n gevoel van onveiligheid by horn aanleiding gegee. Hierdie gevoel van onveiligheid het 'n hoogtepunt tydens die Sesde Grensoorlog van 1834- 1835 bereik. Uys het met onderskeiding as veldkornet aan die oorlog deelgeneem. Die opkommandering van perde, vee en waens deur die regering tydens die oorlog en die gebrek aan vergoeding daarvoor het veroorsaak dat Uys en sy familielede finansiele verliese gely het. Soos talle mede-grensboere het Piet Uys met die regering gebots oor die behandeling van sy slawe en arbeiders. Die hofsaak wat Uys se ingeboekte slavin, Rosina, teen horn en sy eggenote aanhangig gemaak het, het lank deel van die griewekompleks van die Uyse en hulle vriende gebly. Piet Uys was een van die eerste grensboerleiers wat 'n belangstelling in die binneland as 'n moontlike vestigingsplek getoon het. Hy het moontlik reeds in 1829 'n tog na die binneland onderneem. V erder was Uys die organiseerder en leier van die bekende verkenningskommissie wat in September 1834 'n tog na Natal onderneem het. Uys het in April 1837 as leier van 'n trek die distrik Uitenhage verlaat met die doel om na Natal te emigreer. Hy het in konflik met die bestaande Voortrekkerregering getree en nie die bestuursreelings aanvaar nie. V erskille oor die trekrigting en die Voortrekkerleraar het ook na vore getree. Tog het Uys nie geskroom om sy mede-emigrante in tye van nood te help nie en veral op militere gebied 'n groot rol gespeel. So byvoorbeeld het Uys as mede-bevelvoerder aan die Marico-veldtog teen die Ndebele in November 1837 deelgeneem. Piet Uys was ook saam met Hendrik Potgieter die mede-bevelvoerder van die strafkommando wat in April 1838 teen die Zulu uitgetrek het. In die slag van ltaleni op 11 April 1838 het Piet Uys en sy seun, Dirk Cornelis, die lewe gelaat. Na sy dood het sy vriende en familielede hulle in Natal gevestig. Verskeie van Uys se familielede het 'n vername rol in die openbare lewe en op militere gebied in Natal en later in die Suid-Afrikaanse Republiek gespeel.