Redes vir rand se verknorsingArgieffoto. Ekonome sê daar is verskeie faktore vir die rand se huidige swakheid. Oorhoofs word die Amerikaanse president, Donald Trump, se jongste salvo in sy handelsoorlog met China as die grootste rede uitgewys. Ekonome wys egter daarop dat daar ook plaaslike faktore in ag geneem moet word wat die geld-eenheid laat wankel. Die ekonomiese agentskap NKC Africa Economics sê dit is duidelik dat daar probleme in die ekonomie is. Volgens die maatskappy het dit ook ’n uitwerking op sentiment teenoor die rand. NKC wys daarop dat die rand reeds deur swakker sentiment teenoor ontluikende markte gestonk word, en plaaslike faktore verdiep die negatiwiteit. Teenoor die valuta. “Beleggers besef dat daar probleme in die ekonomie is. Alles dui daarop dat Suid-Afrika dalk swakker ekonomiese groei in die tweede kwartaal kan verwag. Kleinhandelverkope het in April gekrimp. Mynbouproduksie het ook in April met 2% gekrimp. Dus, die tweede kwartaal het papper begin,” sê die agentskap. Boonop is hy ook bekommerd dat die Buro vir Ekonomiese Navorsing (BEN) se sakevertroue-indeks in die tweede kwartaal verswak het. NKC sê dit is duidelik dat die optimisme oor Ramaphobia begin afneem het. Nuwe optimisme in die land het die ekonomie en markte ’n hupstoot gegee in die eerste drie maande nadat president Cyril Ramaphosa vir Jacob Zuma as staatshoof vervang het. Kritiek is egter besig om teenoor Ramaphosa op te bou vanweë die gebrek aan ekonomiese leiding uit sy kantoor. Ekonome sê een voorbeeld hiervan is die nuwe Mynbouhandves waarin nuwe prospekteringsregte ’n 10%-aandeelhouding aan swart bemagtiging moet afstaan. Dit moet deur die ander 90% aandeelhouers befonds word. Dawie Roodt van die Efficient Group sê ofskoon dit ’n beter handves as die vorige een is, die voorgestelde aandeelhouding vir werkers en gemeenskappe waarin daar geprospekteer word, beleggers sal afskrik. Intussen het die maatskappy Citadel beaam dat die ekonomie struktureel in ’n verknorsing is. Citadel sê die ekonomie het die afgelope vier jaar gemiddeld teen 1,1% gegroei, terwyl die bevolking teen 1,6% aangewas het. “Dit is duidelik dat die ekonomie nie vinnig groei om nuwelinge in die arbeidsmark te absorber nie,” het Citadel bygevoeg. Die maatskappy waarsku ook dat die regering te gou spring om fiskale en monêtere oplossings te soek. Maar hy rig ’n waarskuwing dat dit tydelike oplossings is, en sê ander oplossings nodig is. Citadel sê dit is strukturele probleme wat aandag moet kry. Dit sluit Suid-Afrika se lae besparingskoers in. Besparing het in 2017, byvoorbeeld, met ‘n skrale 0,2% gegroei. Citadel wys daarop dat kapitaal nodig is vir beleggingskapitaal, en sonder kapitaal kan ’n ekonomie se dryfenjin tot stilstand gedwing kan word. Ander probleme sluit in die swak onderwysstelsel, beperkinge op medium- en kleinsakeondernemings, swakheid by staatsbeheerde ondernemings en die gemak waarin sake in Suid-Afrika gedoen word, ook as struikelblokke beskou. Intussen het professor Raymond Parsons by die Noordwes-Universiteit ook min hoop vir die ekonomie. Hy sê ofskoon Fitch se graderingsbesluit oor die naweek te wagte was, dit nie ’n verrassing was nie. Volgens Parsons het Fitch toegegee dat ekonomiese veranderinge op pad is, dat daar wel steeds gestoei word met laer ekonomiese groei en hoë staatskuld .