Genoeg van die Parlement en hul tantrums — alternatief
Minister Maite Nkoana-Mashabane reageer op Mbuyiseni Ndlozi se beskuldiging dat sy in die Parlement geslaap het. Foto via My Africa.
April 18, 2016 by Nico de Wet in Josua Loots
Dit was met ‘n tong in die kies, en ‘n grinnik, dat die land toegekyk het hoe een van die EFF-parlementslede ‘n Minister aanvat en uitjou omdat sy sit en slaap het tydens ‘n onlangse sessie van die Nasionale Vergadering (NV). Dit is sekerlik beter om humor te vind in moeilike omstandigehede, soos dié waarin Suid Afrika homself op die oomblik bevind, maar dit is nie eintlik iets om oor te lag nie. Die doen en late van Parlementslede is vir baie lank deur die wyer publiek geïgnoreer – en hoekom dan nou anders? Wie stel belang in ‘n groep mense wat dag in en dag uit op mekaar sit en skree, duidelik min vordering maak in terme van enige sinvolle debat, en in elk geval die party wat hulle verteenwoordig blindelings ondersteun? Die antwoord is: bitter min mense. En dit is ‘n hengse probleem.
Die onlangse Nkandla Konstitusionele Hof-uitspraak het elke Jan Rap en sy maat in skielike regskenners verander, en die land was in rep en roer oor die implikasies van die uitspraak vir die President. Hoewel die nagevolge nog nie totaal en al hul gang gegaan het nie is daar twee ander elemente van die uitspraak wat net so, indien nie meer nie, belangrik is vir die welsyn van ons demokrasie. Die een, is die uitgebreide analise van die magte en beperkinge van die Openbare Beskermer en die status van haar aanbevelings. Die tweede, wat die fokus van hierdie stuk is, is die rol en verpligtinge van die Parlement en meer spesifiek die NV.
In ‘n neutedop – die NV word proporsioneel verteenwoordig in ooreenstemming met die nasionale verkiesingsuitslae. Met ander woorde, indien ‘n party 50% van die stemme tydens so verkiesing verwerf, beset hulle 50% van die (maksimum 400) sitplekke in die NV. Die magte, oftewel verpligtinge, van die NV sluit in die oorweging, goedkeuring of verwerping van potensiële wetgewing, asook die voorstel van nuwe wetsontwerpe. Dit sluit ook in die verpligting om meganismes daar te stel wat verantwoording eis van die nasionale uitvoerende gesag. Die laasgenoemde is nogal belangrik.
Die Konstitusionele Hof het in die Nkandla saak bevind dat die NV ‘n verpligting het om elke verslag wat aan die Parlement voorgelê word krities te oorweeg, en nie bloot blindelings goed te keur nie. Dit was onder andere ‘n gevolg van die feit dat die NV nie die Nkandla-verslag krities oorweeg het nie, dat die Hof bevind het dat die NV hul Grondwetlike plig(te) versuim het. Met die bogenoemde in gedagte, is dit redelik veilig om te sê dat die NV ‘n belangrike grondslag is vir ons demokratiese argitektuur.
Dit bring my terug by my eerste punt. Toe Mbuyiseni Ndlozi van die EFF laasweek uitwys dat Minister Maite Nkoana-Mashabane (Minister van wat tradisioneel bekend staan as ‘buitelandse sake’) sit en slaap in die Parlement, het die wyer publiek aandag gegee aan die situasie, grootliks omdat dit amusant is. Haar reaksie? ‘Ek het gebid vir vrede in Suid Afrika’… Die nuutste gier is ook vir Parlementslede om uit die Parlement te loop om hul ‘ontevredenheid’ te wys. Ons sien dit gereeld van verteenwoordigers van die EFF, asook meer onlangs die DA en UDM.
Hoewel hul dramatiese uittogte uit die Parlement gereeld die aandag van die media trek, is dit in my opinie bloot nog ‘n voorbeeld van Parlementslede wat hul mense in die steek laat, en is dit nie veel verskillend van slaap in die Parlement nie. Om deel te wees van die besluitnemings-proses, moet jy tog teenwoordig wees, fisies en verstandelik. Besluite kan geneem word met ‘n meerderheid van die Parlementslede teenwoordig – ‘n vereiste waaraan voldoen word al bly net die ANC agter, as gevolg van hul hoë verkiesingsyfers. Dit is dus broodnodig, in die gees van verantwoording, om alle partye teenwoordig te hê ten alle tye.
Kiesers in Suid-Afrika moet verstaan dat die grootste waarde wat hul stem hulle bied is verteenwoordiging in Parlement. Dit is die liggaam wat besluite neem, wetgewing bespreek en ontwerp, asook afkeur en goedkeur – alles aktiwiteite wat ons alle-daagse lewens raak. Wanneer Parlementslede nie hul werk doen nie, laat hulle hul lede, kiesers en die Suid-Afrikaanse publiek as geheel in die steek. Dit is ‘n skande dat dit die vorming en verkiesing van die EFF tot die Parlement geverg het om aandag op hierdie kwessies te vestig, dit terwyl ander opposisie partye hierdie fiasko al vir bykans 20 jaar aanskou. Dit is ‘n verdere skande dat verteenwoordigers ‘n bespotting van die instansie maak deur te sit en slaap, of uit te loop wanneer hulle ongelukkig is met iets so onbenullig soos ‘n opponent se stemtoon. Nie net word Parlementslede verkies om ons te verteenwoordig nie, hulle word (baie goed) betaal om dit te doen.
Dit is tyd dat die Suid-Afrikaanse publiek nie net hoër standaarde eis van instansies soos die President nie, maar ook van die Parlement. Dit is ‘n gegewe dat die beleid van ‘n party ‘n belangrike rol speel wanneer jy as kieser besluit wie om voor te stem. Die onlangse oproering in die Parlement het egter ook weereens duidelik gemaak hoe belangrik die persone is wat die beleid moet implementeer, en die party op platforms soos die Parlement verteenwoordig. Dit is as lede en ondersteuners van partye wat ons die mag het om vereistes te stel aan ons verteenwoordigers. Mag ons dit almal in gedagte hou soos ons nader stap aan die plaaslike verkiesings op 3 Augustus 2016.
April 18, 2016 /Nico de Wet
parlement, verantwoordbaarheid, verteenwoordiging, opposisie partye, demokrasie