PressReader - Weg! Platteland: 2017-06-01 - En­tre­pre­neur In die Koue Bok­ke­veld toor die oud­ste fa­mi­lie­saak in die land nou met wit­lof, die nu­we “wit goud”
En­tre­pre­neur In die Koue Bok­ke­veld toor die oud­ste fa­mi­lie­saak in die land nou met wit­lof, die nu­we “wit goud”
Wit­lof is een van die veel­sy­dig­ste en ge­sond­ste blaar­groen­tes ter wê­reld – en ook een van die moei­lik­stes om te kweek. Maar Bro­n­aar, Suid-a­fri­ka se oud­ste fa­mi­lie­on­der­ne­ming in die sner­pen­de Koue Bok­ke­veld, skrik nie vir ’n uit­da­ging nie.
Weg! Platteland - 2017-06-01 - In­houd - TEKS JO­HAN VAN ZYL FO­TO’S PE­TER VAN NOORD
Kom ons trek weg met die sleg­te nuus: Daar­die wel­ge­ska­pe, duur­de­ri­ge, skaar­se­ri­ge room­wit­en­geel­groen tor­pe­do’s wat jy straks al op su­per­mark­groen­terak­ke in die stad on­der die naam “wit­lof”, “wit­loof”, “(Bel­gi­an) en­di­ve” of “chi­co­ry” ge­waar het, is nê­rens op die Suid­a­fri­kaan­se plat­te­land te koop nie. Al lê Bro­n­aar, die e­nig­ste plaas in die land waar ’n skra­le 10 ha wit­lof ver­bou word, skaars 5 km bui­te Op die Berg, ’n spel­de­kop­groot­te ne­der­set­ting langs die R303 tus­sen Citrus­dal en Ce­res in die Wes­kaap.
Hier volg dan die laas­te brok­kie goor nuus: “Dis ’n uit­ge­rek­te, kom­plek­se en ar­beids­in­ten­sie­we sto­rie om wit­lof te kweek,” sê Fa­nie van der Mer­we, be­stu­ren­de di­rek­teur van Bro­n­aar, wat drie jaar ge­le­de R7 mil­joen be­taal het vir die spe­si­a­le aan­leg op die plaas waar­mee hul­le hoop om bin­ne die vol­gen­de 5­10 jaar so­wat 5 ton wit­lof per week aan die plaas­li­ke mark te le­wer (en 2­5% van die slaai­mark oor te neem).
En hoe moe­dig ’n mens Plat­te­land se le­sers aan wat dalk wit­lof by die huis wil kweek? Fa­nie gee ’n ver­leë lag­gie, skud sy kop en kom vo­ren­dag met ’n sug wat lank en warm ge­noeg is om ’n ys­berg te laat smelt: “Al wat ék kan sê, is good
luck. En Google. In daar­die volg­or­de.” (Dis nie heel­te­mal on­moont­lik nie – op bl. 94 deel ons ’n paar prak­tie­se wen­ke.)
Want, sê Fa­nie, wat wit­lof so ’n dek­sels in­te­res­san­te, taam­lik be­foe­ter­de bláár­groen­te maak, is die feit dat die wór­tel ál­les is. Die al­fa en o­me­ga. Die wor­tel van al­le bit­ter­soet.
Van wat en waar, Ge­ha­si?
Bel­gie­se wit­lof ( Ci­cho­ri­um in­ty­bus) is ’n lid van die si­go­rei­fa­mi­lie, wat in­sluit
die blaar­groen­tes rooi­lof ( ra­dic­chio), vol­har­tan­dy­vie ( es­ca­ro­le), krul­blaar­slaai ( frisée let­tu­ce) en krul­blaar­an­dy­vie ( cur­ly en­di­ve) as­ook die meer be­ken­de wor­telsi­go­rei wat as goed­koop kof­fie­plaas­ver­van­ger ge­bruik word.
Die wit­lof (Vlaams vir “wit bla­re”) wat die Bel­ge “wit goud” noem (Suid­a­fri­kaan­se wit­goud is na­tuur­lik veel meer
werd as sy Bel­gie­se e­we­knie. – Reds.) is in die 1830’s toe­val­lig ont­dek toe ’n Bel­gie­se boer, ene Jan Lam­mers, ver­geet het van die kof­fiesi­go­rei­wor­tels wat hy in ’n don­ker skuur ge­gooi het. Dié wor­tels het ’n paar maan­de la­ter met tor­pe­do­vor­mi­ge knoet­se knars­lek­ker, styf­teen­me­kaar bla­re ge­spog: room­wit aan die on­der­kant met ’n geel tot hel­der­groen skyn­sel aan die bo­punt van die bla­re. In 1846 is dié groen­te die eer­ste keer kom­mer­si­eel be­mark. • Die smaak is moei­lik om te be­skryf: soe­te­rig en ef­fe neut­ag­tig met ’n sub­tie­le sweem bit­ter­heid soos dié van spi­na­sie of se­ke­re blaar­slaai­soor­te. Al­ler­mins on­aan­ge­naam!
• Veel­sy­dig Wit­lof is kraak­lek­ker rou, maar net so ver­ruk­lik ge­stoom, ge­bak, ge­roos­ter, ge­kook, ge­braai of ge­ka­ra­mel­li­seer in e­nig­iets van sop tot slaai tot roer­braai. (Op bl. 96­102 deel ons 7 re­sep­te en ’n paar kits­plan­ne. As jy nog nooit wit­lof ge­ëet het nie, is dit nou jou kans om dit te pro­beer.) • Ge­sond­heids­voor­de­le Wit­lof word al­ler­weë as ’n won­der­kos be­skou met
Die fo­to’s is in Bro­n­aar se ui­e­pak­huis ge­neem.
EN­TRE­PRE­NEUR: WIT­LOF LINKS Só lyk die wit­lof­plan­te twee maan­de na­dat dit ge­saai is. REGS