SA se ontginningstrategie vir mynbedryf sit pot mis(Argieffoto: pixabay) Die DA het die lang verwagte ontginningsplan vir die mynbedryf, wat die departement van minerale hulpbronne en energie vandeesweek bekend gemaak het, as burokratiese wartaal bestempel – en sê as dit die beste is waarmee die regering vorendag kon kom, is die bedryf in vet moeilikheid. Die plan is ŉ poging om meer ontginningsbeleggings na Suid-Afrika te lok en dit te posisioneer as ŉ voorste verskaffer van metale en minerale wat in sogenaamde skoon tegnologie gebruik word. Die departement beoog om Suid-Afrika se deel van wêreldwye ontginning van die huidige minder as 1% tot 5% in die volgende vyf jaar te laat groei. Luidens die strategie is Kanada die voorste bestemming vir ontginningsbesteding en dit bied ongeëwenaarde toegang tot kapitaalmarkte. “As Suid-Afrika behoort ons saam met die bestes sulke buitelandse beleggings te lok, omdat ons innoverend is en robuuste junior mineraalontginning, asook skoon tegnologie, verwerking en mynverskaffing‑ en -dienssektore het om ŉ opgeknapte mynontginningstrategie ŉ hupstoot te gee.” Dit probleem is, sê James Lorimer, die DA se woordvoerder oor minerale hulpbronne, dat die strategie ŉ hutspot is van alles wat die regering beweer hy die afgelope paar jaar gedoen het. “Dit lyk soos iets wat ŉ intern aangesê is om oor die naweek te doen,” sê Lorimer. Die dokument lui voorts dat Suid-Afrika volgens “beleggerspersepsies ŉ wetgewende raamwerk van wêreldgehalte ontwikkel het wat die sektor beheer”. Inwerkingstelling bly egter ŉ groot bron van kommer en pootjie die groei van mineraalontginning. Van die swakpunte wat voorts in die dokument uitgewys word, is Suid-Afrika se kragkrisis, ŉ gebrek aan behoorlike geowetenskaplike data, infrastruktuurprobleme, die onbevredigende inwerkingstelling van beleid, stakings en oproer. Van die geleenthede wat uitgewys word, sluit in die uitleenlopende minerale wat hier gevind word, ŉ toenemende vraag na skoon energie en vooruitgang in navorsing en ontwikkeling. Die hoogs aangeskrewe Fraser Institute in Kanada, plaas Suid-Afrika egter onder die tien lande wat die minste aanloklik vir belegging is. Zimbabwe het die minste aantrekkingskrag vir beleggers, met lande soos China, die Demokratiese Republiek van die Kongo, Venezuela en Mali wat benewens Suid-Afrika ook deel van die onderste 10 vorm. Lorimer sê wat die plan eintlik nodig gehad het, was ŉ tydsraamwerk vir die inwerkingstelling van ŉ stelsel wat wys presies wie besit watter mynregte. “Dit het ŉ geloofwaardige plan benodig om ontslae te raak van korrupsie onder die departement se amptenare wat omkoopgeld voor die ontwikkeling van die bedryf stel. Dit het ook ŉ verslapping van die omslagtige swart ekonomiese bemagtigingstelsels benodig wat ontwerp is om beleggers se geld te gryp,” sê hy. “As die ontginningsplan die beste is wat die minister ná twee jaar kan doen, is die bedryf in werklike gevaar – en so ook die inkomste van miljoene Suid-Afrikaners wat van mynwese afhanklik is.”