‘Geen geregtigheid’ tien jaar ná Marikana-slagtingDie koppie by Marikana. (Foto: Bongiwe Mchunu) Met die tiende herdenking van die Marikana-slagting Dinsdag het verskeie organisasies en partye opnuut teen die polisie en regering uitgevaar, en onder meer gesê dat daar ná ŉ dekade nog geen geregtigheid vir die slagoffers en hul gesinne is nie. Altesaam 44 mense, onder wie 34 mynwerkers, is destyds in die voorval dood en 78 ander gewond toe die polisie op 16 Augustus ŉ onwettige staking by die myn in Noordwes in bedwang probeer bring het. Die slagting word bestempel as die ergste daad van polisiegeweld sedert die einde van apartheid. “Ten spyte van die Farlam-kommissie se ondersoek na die slagting – teen groot openbare koste – het die geliefdes van diegene wat in Marikana gesterf het, nog nie geregtigheid gesien nie. Nie ŉ enkele persoon is vir die slagting verantwoordelik gehou nie,” het Siviwe Gwarube, die DA se nasionale woordvoerder, Dinsdag in ŉ verklaring gesê. “In die dekade sedert die tragedie plaasgevind het, is geen politici of polisiebeamptes in hegtenis geneem vir die geweld wat ontketen is op mense wat vir beter werksomstandighede geveg het nie.” Gwarube meen die slagting was ŉ mislukking aan die kant van Suid-Afrikaanse wetstoepassingsagentskappe, wat Suid-Afrikaners vandag steeds keer op keer in die steek laat. “Die gevoellose lewensverlies wat daardie aaklige dag gekenmerk het, het sinoniem geword met die ANC-regering. Die publiek word steeds blootgestel aan ’n ondoeltreffende polisiediens en ly voortdurend aan die hand van ’n onbesorgde regering. “Soos met die Life Esidimeni-tragedie gaan die ANC-regering voort om die voortdurende lyding van mense wat in hul mislukkings vasgevang is, te ignoreer – dikwels ten koste van baie onskuldige Suid-Afrikaners.” Die party het Dinsdag opnuut versoek dat elke persoon wat by die dood van die 44 Marikana-slaogoffers betrokke was, vervolg moet word; dat hervorming in die mynbousektor moet plaasvind; en dat daar voldoende ondersteuning en vergoeding aan geliefdes van die slagoffers gebied moet word. Vergoeding en verantwoording Maroela Media het vroeër berig dat uitstaande vergoedingseise na verwagting teen die einde van hierdie maand afgehandel sal wees. Die regering het Dinsdag gesê meer as R176 miljoen is reeds aan geraakte eisers uitbetaal, en dat die helfte van die 48 uitstaande eise nou afgehandel is. Hoewel die NVG nog nooit aangedui het of iemand vervolg gaan word nie, is daar destyds drie sake in verband met die slagting aanhangig gemaak, waarvan een in Maart verlede jaar afgehandel is. In dié saak is die voormalige adjunkpolisiekommissaris in Noordwes, genl. Mzondase Mpembe, en drie ander senior polisiebeamptes vrygespreek op drie aanklagte, insluitend regsverydeling, wat met die tragedie verband gehou het. In ŉ artikel deur David Bruce, onafhanklike navorser en konsultant verbonde aan die Instituut vir Sekerheidstudies (ISS), moet die rol van Zukiswa Mbombo, die destydse provinsiale polisiekommissaris, in ag geneem word. Bruce meen sy was die mees senior polisielid wat op 16 Augustus by Marikana teenwoordig was en het die opdrag uitgereik om die operasie te begin. Hy sê daar word algemeen geglo dat die operasie uit ŉ politieke opdrag die vorige dag gespruit het wat deur polisieleiers goedgekeur is, maar dat Mbombo nietemin ingelig is oor die risiko van ernstige beserings. Hy meen sy het voortgegaan sonder om die gevolge deeglik te oorweeg. “In haar polisiëringsloopbaan van 31 jaar was Mbombo net in haar eerste jaar by operasionele aktiwiteite betrokke. Daarna het sy administratiewe en finansiële poste beklee totdat sy in 2005 as provinsiale kommissaris aangestel is. “Miskien het hierdie gebrek aan operasionele ervaring beteken dat sy nie die aard van haar verantwoordelikheid in die situasie of die omvang van die risiko besef het nie. Ten spyte hiervan behoort sy een van diegene te wees teen wie ’n formele regsproses van aanspreeklikheid begin moet word,” het Bruce gesê. ‘Regering moet meer doen’ Die vakbond UASA het Dinsdag ook teen die regering uitgevaar en gesê dat meer gedoen moet word om Suid-Afrikaners teen onwettige myners (sogenaamde zama-zamas) te beskerm. “Die Marikana-stakers was werkers wat wettig in diens van Lonmin was. In skril kontras word onwettige zama-zamas vir al meer as ŉ dekade toegelaat om ons minerale rykdom te steel en ons ekonomie sonder gevolge te saboteer.” UASA sê die herdenking van die Marikana-slagting moet die regering en Nasionale Vervolgingsgesag aan hul plig herinner om burgers teen misdaad en ekonomiese sabotasie te beskerm. In die lig hiervan versoek UASA dat alle spookmyne deur die regering gerehabiliteer of afgesper word om onwettige mynbouaktiwiteite te verhoed. Die vakbond vra ook vir vervolging en swaarder strawwe vir diegene wat hul aan misdade soos dié skuldig maak.