Vitamine D-tekort, Seisoenale Affektiewe Disfunksie en Depressie - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Vitamine D-tekort, Seisoenale Affektiewe Disfunksie en Depressie
Vitamine D-tekort, Seisoenale Affektiewe Disfunksie en Depressie
Vitamine D is noodsaaklik vir die mens se algehele fisieke gesondheid en voorkom siektes soos kanker, hartsiektes, veelvuldige sklerose, diabetes, outo-immuniteitsiektes, hoë bloeddruk, vetsug en rumatoïede artritis. Voldoende vlakke kan ook griep en verkoues voorkom. Verder verseker dit gesonde tande en voorkom beenvervorming, -verbrokkeling, -verdunning, en -versagting, asook lae beendigtheid en -massa (osteoporose) en ragitis ('n beensiekte by kinders). Navorsing het bevind dat vitamine D ook noodsaaklik is vir 'n positiewe gemoedstoestand en dat daar 'n verband tussen vitamine D-tekort en depressie asook Seisoenale Affektiewe Disfunksie (SAD) bestaan.
Hoe bekom die liggaam vitamine D?
Die ultravioletstrale van die son is die hoofbron van vitamine D. Dit word aanbeveel dat ons gemiddeld 20 minute tot twee ure per dag aan direkte sonlig blootgestel word. Geen wonder nie dat vitamine D as die "sonskyn"-vitamine bekend staan. Sekere faktore kan egter daartoe lei dat ons nie genoegsame hoeveelhede son deur ons vel absorbeer wat na vitamine D omgeskakel word nie. In sulke gevalle is dit noodsaaklik dat ons op ander maniere die vlakke hoog genoeg hou. Die beste manier is natuurlik om meer vitamine D-ryke voedselsoorte te eet. Dit sluit die volgende in: vrugte en groente ryk aan antioksidante; voedselsoorte wat goed is vir die lewer (knoffel, uie, broccoli, kool en borrie); voedselsoorte wat omega 3-vette bevat (salm, makriel, sardiens, ansjovis, neute en sade); organiese voedsel. Eet ook meer vis en minder suiwel en vleis. Stoom of kook groente en vermy geprosesseerde vleis en gebrande of verbruinde kos. Jy kan ook jou vitamine D-inname verhoog deur die neem van vitamine D-aanvullings, wat gewoonlik sommer oor die toonbank by apteke aangekoop word. Hoë dosisse, wat 50 000 eenhede vitamine D bevat en wat een of twee maal per week geneem word, kan slegs met 'n doktersvoorskrif verkry word.
Faktore wat tot 'n vitamine D-tekort aanleiding kan gee
Verskeie faktore kan tot verlaagde vitamine D-vlakke bydra. Blootstelling aan die ultravioletstrale van die son is vir baie mense voldoende, maar dan moet dit direkte sonlig wees, en jou vel moenie deur sonskerm wat UV-strale uitblokkeer, beskerm word nie. Die hoeveelheid blootstelling aan sonlig hang af van die klimaat, tyd van die dag en tyd van die jaar (seisoen), asook van waar jy woon. Mense wat nie in 'n sonnige land soos Suid-Afrika woon nie, se vitamine D-vlakke is normaalweg te laag. Die inwoners van lande waar die winters lank is, die dae lank en meestal bewolk, en waar die sonstrale nie so intens is nie, word nie op 'n natuurlike manier aan genoeg vitamine D blootgestel nie. Mense met 'n donker vel absorbeer sonlig stadiger. 'n Persoon wat oorgewig is (LMI van hoër as 30) se liggaam absorbeer ook nie voldoende vitamine D uit sonlig nie. Bejaarde persone se vel is nie meer so effektief in die sintetisering van vitamine D nie en hul bring ook minder tyd in die son deur. Mense met nier- of lewerprobleme sal ook 'n vitamine D-tekort hê omdat hierdie organe vitamine D aktiveer wat in die vorm van sonlig deur die vel absorbeer word. Persone in een van bogenoemde risikogroepe behoort bykomende voorsorg te tref vir voldoende inname van vitamine D.
Simptome van vitamine D-tekort
Fisieke simptome wat dui op moontlike vitamine D-tekort: jy word gereeld siek of kry infeksies; voortdurende moegheid en uitputting; spier-, been- en laerugpyn en hoofpyn; wonde wat lank neem om te herstel; osteoporose en ander beenprobleme en haarverlies. Indien jy boonop voortdurend depressief voel en die volgende simptome ervaar, kan dit verdere tekens wees van vitamine D-tekort: hartseer, hopeloosheid en hulpeloosheid; gedagtes aan dood of selfdood; slaaploosheid; verlies aan belangstelling in dinge wat jy voorheen geniet het; lusteloosheid; oormatige gewigsverlies of -toename; aptytverlies; konsentrasieprobleme; vergeetagtigheid; angstigheid. Hierdie simptome kan moontlik tekens van ander siektetoestande wees. Raadpleeg dus jou dokter sodat hy toetse kan laat uitvoer vir 'n akkurate diagnose.
Die verband tussen vitamine D-tekort en Seisoenale Affektiewe Disfunksie (SAD)
Seisoenale Affektiewe Disfunksie is 'n tipe depressie wat gewoonlik gedurende herfs begin en regdeur die winter voortduur wanneer die dae korter is en 'n mens minder tyd in die son deurbring. Dit kom veral voor by inwoners van lande waar die winters lank is, die dae kort en meestal bewolk is, en die son nie so fel skyn nie. SAD staan ook bekend as seisoenale depressie en het 'n effek op jou gemoedstemming, slaappatrone, eetlus, energievlakke en eis sy tol op alle aspekte van jou lewe.
'n Span navorsers aan die Universiteit van Georgia, gelei deur Alan Stewart, het bevind dat vitamine D-tekort die oorsaak van SAD is. Die span het waargeneem dat vitamine D-vlakke in die liggaam wissel in ooreenstemming met veranderende seisoene en hoeveelheid sonlig. Volgens Stewart is daar 'n tydsverloop van ongeveer agt weke tussen die hoogtepunt in die intensiteit van UV-strale en die aanvang van SAD. Dit stem ooreen met die tyd wat dit neem vir UV-strale om deur die liggaam omgeskakel te word in vitamine D. Volgens Michael Kimlin, nog 'n lid van die navorsingspan, speel vitamine D ook 'n belangrike rol in die sintese van twee neuro-oordraers, dopamien en serotonien, en lae vlakke hiervan hou op hul beurt weer verband met depressie. Hy beklemtoon dat dit daarom logies is dat daar 'n verband is tussen lae vlakke vitamine D en SAD. Die simptome van SAD stem ook baie ooreen met dié van depressie, soos hierbo genoem, en word met antidepressante en ligterapie behandel. Indien dit wel so is dat die oorsaak 'n tekort aan vitamine D is, behoort genoegsame blootstelling aan die son, die regte dieet en vitamine D-aanvullings ook hierdie simptome te verlig.