Ek is die eerste keer hierdie jaar gekonfronteer met ’n omgewing waar dit algemeen is om die enigste Afrikaanssprekende in ’n vertrek te wees.
Moedertaalonderrig is ’n groot probleem in die Suid-Afrikaanse onderwysstelsel. Die Grondwet verklaar dat “almal die reg het om onderrig te ontvang in die amptelike taal of tale van hul keuse”, terwyl dit in werklikheid slegs vir gr. 1 tot 3 geld. Die meerderheid van skoolgaande Suid-Afrikaners word gedwing om in ’n tweede of selfs derde taal onderrig te ontvang, naamlik Engels of Afrikaans.
Ek sê hierdie met die wete dat baie mense se aandag dadelik verdwyn die oomblik wanneer die woord “privilege” gebruik word, maar Afrikaans en Engels geniet ongetwyfeld voorregte in die Suid-Afrikaanse onderwysstelsel.
Ná ’n lesing oor moedertaalonderrig in Suid-Afrika het hierdie kwessie vir homself ’n plekkie in my brein gereserveer. Ek kon nou uiteindelik verstaan hoekom die opslae oor die “onderdrukking” van Afrikaans my so ongemaklik maak. Op universiteitsvlak kry Afrikaans ’n voorsmaak van die behandeling wat ander tale in Suid-Afrika kry – ’n taal wat nie gepas is in akademiese ruimtes nie. Daar moet jy na Engels oorskakel.
Ek sal vir die res van my lewe die lesing onthou waarin die dosent ons gevra het om ons hande op te steek as ons in ons huistaal skoolgegaan het, of anders gestel, geleer het in die taal wat ons by die huis praat. Studente van kleur het openlik na hul asems gesnak toe ’n groot groep van ons ons hande opsteek. Dit is toe dat ek my bevoorregting besef het.
Taalwetenskaplikes het bepaal dat ’n mens moeilike konsepte die beste verstaan wanneer dit vir jou verduidelik word in die taal wat jy die beste verstaan. Dit is hoekom ek glo dat my medestudente nie benadeel moet word net omdat hulle nie in Engels of Afrikaans grootgemaak is nie.
Suid-Afrika is ’n land wat beslis nie ’n tekort het aan tale of kulture nie en ons streef eintlik maar net na inklusiwiteit in ruimtes waar ’n verskeidenheid van hierdie tale en kulture op ’n daaglikse grondslag met mekaar te doen het.
Anje-Mari le Roux (19) is 'n eerstejaarstudent aan die Universiteit Stellenbosch. Sy studeer BA Taal en Kultuur en kom oorspronklik van Parow, Kaapstad af.
Sif die droë bestanddele saam; roer die suiker by. Meng die sjokolade en neute by. Maak ’n holte in die middel.