NAFVSA i na Khethekanyo ya u swikelela vhathu, ine ya ita zwauri zwishumiswa zwi vhe hone kha a Afurika Tshipembe nga maana vhupo he ha vha vhu sa dzhielwi nha kale. Kha u vhumba vhushaka ha tshumisano na zwiwe zwiimiswa, i edzisa u kwama vhadzulapo vhohe vha Afrika Tshipembe?
Akhaivi dza Lushaka, Vidio na mibvumo zwi a kwamea kha thandela dzo vhalaho. Zwiimiswa zwa pfunzo zwi khou rambiwa uri zwi sedze dzifilimu na u fara nyambedzano nga hoho Iwe na Iwe ine dza vhona yo tea u dzheniswa. Hezwi zwi itiwa hu na tshumisano na vhadededzi na maekitshara. Ndivho khulwane ya khethekanyo ya u swikelela vhathu ndi ya u isa Baisikopo kha Vhathu hune zwitshavha zwa nga kona u vhuelwa ngayo. Hezwi zwi itiwa hu na u shumisana na mawe madzangano a fanaho na zwikolo, indasi iri dzo teaho, dzikereke, madzangano a tshitshavha na vhathu vhohe. NAFVSA i livha kha vhupo ha mahayani hune vhathu vha si ivhe zwauri akhaivi ya filimu ndi mini sa izwi na vhathu vha wanalaho kha vhupo uho vhe na pfanelo ya u swikelela mafhungo?
NAFVSA i khou oa u shumisa Senthara dza Vhutsila dza Tshitshavha, dze dza fhaiwa nga Muhasho wa Vhutsila na Mvelele kha u bveledza mushumo uyu. Hu o shumiswa na holo dza kereke, zwikolo na dza zwitshavha?
Ri khou humbela zwitshavha kana muthu muwe na muwe ane a vha na dzangalelo kha ifa a u tshetshelesa na u vhona a ino shango uri a ri kwame arali vho ita khumbelo ya u shumisa tshumelo dza NAFVSA?
NAFVSA i dovha ya vha na khethekanyo ine ya amba nga u vhulungiwa ha u rekhodiwa ha orala hune ha adza tshikhala tshe tsha vha tshi si na tshithu kha ivhazwakale yashu. Vhathu vha khou inthaviwuwiwa kha thero dzo fhambanaho dzo livhiswaho kha mvelele, vhutsila, ivhazwakale, na u fhaa lushaka?
U kuvhanganya, u vhulungwa na u phaaladzwa ha Muzika wa Kale zwi khou aluswa nga ano ashu a Tshilidzwa tsha Muzika Wapo ine?
hoisiso dzo itiwaho nga 1956 dzo ita zwauri hu thomiwe vhusimamulayo wa Bodo ya Fiimu dza Lushaka nga a 1 Lambami 1964. Mushumo muhulwane wa Bodo ya Fiimu Dza Lushaka wo vha u wa u alusa indasiiri ya filimu. Miwe mishumo yo vha ya u tevhelela, u ita rekhodo ntswa, u vhulunga na u ita zwauri dzi vhe hone kha vhashumisi vhadzo, dzifiimu dze dza itiwa dzi fanaho kana dzine dza amba nga ha Afrika Tshipembe. Uri mishumo iyi i kone u itiwa ho thomiwa khethekanyo ine ya vhidzwa u pfi Dzangano a Fiimu a Afrika Tshipembe (South African Film Institute). Dzina a tshipia itshi o o shandukiswa nga murahu a vhidzwa u pfi Akhaivi dza Fiimu dza Lushaka (National Film Archives)?
Kha a 31 Nyendavhusiku 1979 mishumo ya Bodo ya Fiimu ya Lushaka yo fheliswa. Akhaivi dza Lushaka yo vha yone khethekanyo ye ya kona u tshila nahone yo do iswa kha Muhasho wa Pfunzo wa Lushaka. Yo o fhedza i tshi khou vha tshipia tsha Akhaivi dza Muvhuso (State Archives) dze nga murahu dza o vhidzwa u pfi Akhaivi dza Lushaka (National Archives) nga 1982, na uri u bva zwenezwo yo o shuma sa fhethu ha u vhea hone rekhodo dza u thetshelesa na u vhona (kana mawalo a u thetshelesa na u vhona u ya nga themo ine a shumiswa kha Mulayo wa u Diphosita hu re Mulayoni (Legal Deposit Act))?
Nga 1985 mishumo yawo yo o engedzedzwa ya angaredza u rekhodiwa ha mibvumo, dzina na one i o shandukiswa a vha Akhaivi dza Lushaka dza Fi?
Mulayo muswa wa Akhaivi dza Afrika Tshipembe wo thoma u shuma nga a 1 Phando 1997. U ita uri hu vhe na u kuvhanganyiwa, u vhulungwa na u swikelelwa ha rekhodo dza u thetshelesa na u vhona dze dza itiwa nga madzangano a muvhuso a na tshitshavha na muthu muwe na muwe. U dovha hafhu wa ita zwauri Akhaivi dza Lushaka, kana nga maana NAFVSA, dzi kone u humbela vhabveledzi na vhaanadzi vha zwibveledzwa zwa u thetshelesa na u vhona uri vha bvise khophi dza mishumo yavho nga mahala. Hezwi a zwi itiwi kha zwibveledzwa zwine zwa tea u diphositiwa u ya nga Mulayo wa Diphosita hu re Mulayoni. Zwishumiswa zwa u thetshelesa na u vhona zwi nga i wanala zwi tshi bva kha mihasho ya muvhuso kana mirao, dzidonesheni dza u tou funa, u tshintshisana na nga u tou renga. Akhaivi dza Fiimu dza Lushaka, Vidio na dza mibvumo dzo wana vhuimo ha u vha murao ho fhelelaho kha Dzangano a ifhasi a Akhaivi dza Mibvumo (International Association of Sound Archives (IASA)) nga 1989. Nga 2002 yo wana vhuimo ha u vha murao wo fhelelaho kha Federesheni ya Akhaivi dza Dzitshaka dza Fiimu (Federation of International Film Archives (FIAF))?
NAFVSA ndi khethekanyo ya Lushaka ya Akhaivi dza Afrika Tshipembe ine ya vha nga fhasi ha Muhasho wa Vhutsila na Mvelele. Fiimu ya Lushaka, Vidio na Akhaivi dza Mibvumo ndi zwone tshivhumbeo tsha lushaka tshi tshohe kha?
Ndivho dza Akhaivi dza Fi?
U kuvhanganya zwishumiswa zwa u thetshelesa na u vhona (zwa tshitshavha na zwi si zwa tshitshavha) na zwishumiswa zwi yelanaho nazwo zwe zwa itiwa fhano kana zwine zwa amba nga ha Afrika Tshipembe.
U vhona zwauri hu vhe na u vhulungea havhui ha ifa a zwithu zwine wa tou thetshelesa na u vhona kha a Afrika Tshipembe?
U ita zwauri rekhodo idzo dzi kone u swikelelwa na u alusa tshumiso yadzo nga vhathu vhohe vha Afrika Tshipembe?
U alusa tshumisano vhukati ha zwiimiswa zwine zwa khou hogomela rekhodo idzo?
U alusa zwishumiswa zwa u thetshelesa na u vhona na indasiiri dza u thetshelesa na u vhona kha a Afrika Tshipembe?
NAFVSA ndi tshiimiswa tsha muvhuso wa vhulunga ifa a u thetshelesa na u vhona hu tshi khou itelwa lushaka lwa matshelo. Zwivhumbeo zwo fhambanaho zwi fanaho na dzifilimu, dzividio, u rekhodiwa ha mibvumo na zwishumiswa zwo teaho zwi nga wanala kha akhaivi dza filimu, vidio na mibvumo. NAFVSA i fanela u vhonwa sa senthara ya tshomedzo ya ifa a u thetshelesa na u vhona kha a Afrika Tshipembe?
NAFVSA i na rumu ya u vhalela ine khayo vhathu vhane vha khou ita dzihoisiso vha nga kona u wana thuso kha zwishumiswa zwo fhambanaho hu tshi angaredziwa na dathabeisi ya khomphwutha, hu si na mbadelo dzine vha tea u dzi ita. U vhona kana u thetshelesa zwishumiswa, hu tea u itiwa khumbelo hu tshe na tshifhinga. Nivhadzo ya tshifhinga tsha mauvha mararau i khou oea u itela zwauri zwishumiswa zwi kone u owela phana ha musi zwi tshi vhoniwa kana zwi tshi thetsheleswa kha tshomedzo yo teaho. Tshishumiswa tshi nga wanala kha NAFVSA nga mutengo wo vhewaho nga Mufaragwama. Matshudeni arali vho ita khumbelo vha nga vhona kana vha thetshelesa tshishumiswa mahala. Thendelo yo tou waliwaho i bvaho kha vhane I khou oea phana ha musi tshishumiswa tshiwe na tshiwe tshi tshi nga itwa uri tshi wanale uri a tshi khou duvhulikheithiwa?
Nga nna ha u kuvhanganyiwa ha matheriala a u thetshelesa na u vhona NAFVSA na yone i na zwishumiswa zwi ngaho sa zwisilaidi, dziphosiara, zwifanyiso, mawalo, zwithu zwa miziamu na aiburari ine ya shuma na zwishumiswa zwa u thetshelesa na u vhona?
aiburari ine ya vha na bugu dzi swikaho 3000 dzi kwamaho masia ohe a u imvumvusa, dzo thoma kale nga tshifhinga tsha Bodo ya Lushaka ya Filimu ye ya imiswa nahone i tou vha aiburari ya u wana mafhungo (reference library) , zwi tshi khou itiswa nga ndeme ya vhunzhi ha dzivolumu. Naho zwo ralo, bugu dzohe dzi re kha aiburari dzi nga sedziwa nga ngomu ha dziakhaivi dza Filimu, Vidio na Mubvumo, na dzifothokhophi dzi nga itiwa nga mutengo wa fhasi?
The NAFVSA Yo kuvhanganya dziphosiara dza dzifilimu dzi swikaho tshigidi tshithihi, dzi thomaho u bva murahu kha mauvha a Die Voortrekkers (1916), filimu ya kalesa ine ya kha i wanala kha a Afrika Tshipembe. Vhunzhi ha dziphosiara idzi ndi dza lushaka luthihi nahone dzi wanala kha tshaka dzohe dza filimu dza kha ino. Ndivho ya dziakhaivi ya u vha na dziphosiara idzi ndi ya u ri dzi sikeniwe nga nila ya iekihironiki kha dathabeisi hune dza o kona u sedziwa fhedzi dzi songo fariwa?
U fana na u kuvhanganyiwa ha phosiara, dziakhaivi dzo kuvhanganya zwifanyiso zwi yelanaho na fiimu dza kha ino. Zwifanyiso zwa fiimu dzohe dzo bveledzwaho kha ino shango u thoma nga 1916 dzi nga wanala hafha. NAFVSA i na mawalo a fiimu a swikaho 1200 dzo itiwaho kha ino shango. Vhunzhi ha mawalo aya o itiwa phanda ha musi filimu I tshi bveledzwa nahone a fhambana nga maana na zwo fhelelaho, zwi tshi bveledzwa kha tshikirini?
NAFVSA ndi yone yo thogomelaho tshivhalo tshinzhi tsha rekhodo dza mabammbiri dzine dza angaredza mawalo, dziguranna, zwifanyiso, mbekanyamishumo na dziburotsha dza kale dza nga ha theatha, muzika, itheretsha na vhutsila. Vhunzhi ha zwishumiswa kha tshigwada itshi zwi bva kha donesheni ya muthu muwe na muwe na zwiimiswa zwe zwa vha na dzangalelo kha u tamba na vhutsila?
NAFVSA yo fhambana na dziwe ngauri ndi Iwe ya akhaivi dzi re hone kha ifhasi nga u anavhuwa ine ya vhulunga filimu, vidio na matheriala wa mibvumo. U kona u swikelela kha zwikuvhanganywa izwi zwine zwa sumbedza ivhazwakale ya Afrika Tshipembe zwi o thusa nga maana mirafho i tevhelaho ya Afrika Tshipembe. Vha nga kona u thetshelesa na u vhona zwe zwa bvelela kale na uri vha nga kona u vha na muhumbulo wa uri indasiiri ya u thetshelesa na u vhona i nga vha hani tshifhingani tshi aho?
Nga wambo wa tshanduko dza tshihau kha thekhinoodzhi, zwishumiswa zwe zwa shumiswa kha miwaha ya 20 yo fhiraho a zwi tsha shumiswa amusi, naho zwo ralo, zwi nga shuma u fha mafhungo a murahu, na uri ndi ivhazwakale i takadzaho kha u alutshedza mvelaphana ya indasiiri ya u tshetshelesa na u vhona?