Life in the Universe: Middelgrond in die geloof
Posted by Willie Mc Loud at 22:10
Willie Mc Loud 16 January 2013 at 05:31
C Malan 16 January 2013 at 20:50
Baie dankie vir jou uitdaging en aanmoediging om aan die kontemporêre gesprek deel te neem. Binne die konteks van jou artikel wil ek graag twee aspekte uitlig: (1) die realiteit van paradigmas in almal se lewens en (2) 'n aanmoediging om na die historiese te kyk in ons soeke na antwoorde. Ek sou verder ook kommentaar wou lewer oor jou idee van 'herinterpretering', maar sal dit reserveer vir jou artikel oor die onderwerp.
Betreffende paradigmas wil ek net weer beklemtoon dat almal in 'n sekere paradigma 'vasgevang' is. Ek dink nie dat dit moontlik is om te dink en te redeneer sonder 'n paradigma nie. Die vraag, volgens my, is nie of mens vanuit 'n sekere paradigma na sake kyk nie, maar eerder of (1) mens van jou paradigma bewus is en of (2) mens die grense van jou paradigma dogmaties afforseer op andere wat met jou verskil. Dit is 'n geweldige oorvereenvoudiging (en selfs ietwat naief) om te dink dat mens vrygekom het van alle paradigmas. Baie maal is die implikasie van mens se onbewustheid van jou paradigma/s dat mens weier om met 'n oop gemoed na die antwoorde van mense waarmee jy op sekere punte verskil (bv. 'n ander tradisie) of wat uit ander tye (bv. die mideleeue) kom te kyk. Eers wanneer mens bewus raak van jou paradigma dring die werklikheid tot jou deur dat dit (i.e., die paradigma) jou weerhou om na die ander idees te luister. Dit is dus uiters belangrik om bewus te wees van 'n mens se paradigma en daarmee te handel.
Dit bring my by die tweede punt, naamlik om kers op te steek by diegene wat in die verlede 'n impak op die Christendom gehad het. Jy verwys na die geleerdes wat "die grootste impak op die geskiedenis van die Christendom gehad het." Waarom moet ons met so baie probleme worstel en probeer om die middelgrond te vind terwyl ons by die geloofsreuse van die verlede kan leer en op hulle idees kan voortbou? Die kwessie van die balans tussen geloof en rede, om maar net een voorbeeld uit een tydperk te noem, is iets waarvoor die kerk in die mideeleeue baie goeie antwoorde gehad het. Die rede waarom ons nie na hulle idees wil kyk nie lê miskien in jou verwysing na "die onkritiese wyse waarop daar by die modernistiese paradigma ingekoop is (soos daar weer deesdae by post-modernisme ingekoop word)." Miskien het baie van ons nie net by die moderne (en post-moderne) paradigmas ingekoop betreffende hul metodologie nie, maar ook by hul siening oor die middeleeue in die algemeen. Met ander woorde, ons glo dalk die skewe prentjie van die sg. donker middleeue wat die moderniste vir ons probeer skilder het in plaas daarvan dat ons self die middeleeuse toneel bestudeer. Dit is dus nog 'n verouderde paradigma waarvan ons vry moet kom. Dit is sekerlik maklik om die realiteit van so 'n paradigma (i.e., die prentjie van 'n ander era wat vir ons geskilder is) as onsin af te maak, maar hoeveel van ons is bereid om byvoorbeeld die middeleeuse geleerdes te lees en te bestudeer? Ek dink 'n heel gepaste teks in hierdie verband is Jeremia 6:16: "So spreek die Here: Staan op die weë, en kyk en vra na die ou paaie, waar tog die goeie weg is, en wandel daarin; en julle sal rus vind vir julle siel. Maar hulle het gesê: Ons wil daarin nie wandel nie." Interessant genoeg is die teks se betekenis en konteks heel van pas hier en is dit nie eens nodig om die betekenis daarvan te herinterpreteer nie.
Willie Mc Loud 17 January 2013 at 01:09
Ek reageer graag op jou skrywe. Wat paradigma's betref, stem ek grotendeels met jou saam dat ons op een of ander wyse gewortel is in daardie paradigma waarin ons opgebring (opgevoed) is of waarby ons oor tyd ingekoop het. Ek stem ook saam dat dit baie belangrik is om van ons eie paradigmatiese verbondenheid bewus te wees - dit help ons om met 'n oop gemoed na onsself te kyk - na ons eie voorveronderstellings ens. (tot die mate waartoe ons ons eie blindehoeke kan oorkom). Tog dink ek dat ons ook mettertyd ons eie perspektief kan uitkap namate ons nuut dink en nuwe antwoorde vir eietydse vraagstukke bedink. Ons behou dalk aspekte van die ou paradigma wat steeds vir ons sin maak, maar in geheel gesien kom daar nuwe denkpatrone en idees tot stand. Dit is moontlik dat so 'n nuwe wending oor tyd weer in 'n nuwe paradigma kan ontwikkel namate mense daarby inkoop.
Wat die verlede betref, is ek dit ook met jou eens dat ons baie daaruit kan leer en dat ons soms sinvolle skrywes uit die verlede ignoreer omdat dit vanuit ons paradigmatiese hoek (in die paradigmatiese tradisie waaruit ons kom) as "onaanvaarbaar" beskou word. Dit is voorwaar jammer - maar dit is deel van ons werklikheid dat mense so te se gebreinspoel is om nie sekere ander sieninge te oorweeg nie (dink byvoorbeeld aan kritiese Bybelgeleerdes wat onmiddellik die tradisionele literatuur verwerp of andersom). Ek dink egter dat ons nie in die verlede kan vasval nie. Daar het oor tyd 'n sekere ontwikkeling in die denke van die wyer samelewing plaasgevind en as ons enigsins sinvol aan die kontemporêre gesprek wil deelneem, sal ons bowenal oor kontemporêre gesprekspunte moet praat. Ons kan dus uit die verlede put (selfs buite ons bepaalde paradigmatiese hoek - dit is juis wat enige studie besonders maak, nl dat dit al die argumente sover moontlik objektief en sinvol bymekaar trek), maar ons moet nie by strydpunte en kwessies van die verlede vasval nie. Dan isoleer ons onsself (ons raak een van 'n paar spesialiste wat op een of ander spesifieke historiese kwessie fokus) en staan in effek buite die kontemporêre gesprek. Ons roeping is juis om vandag vir vandag se mense sinvolle voorstelle op die tafel te plaas.
Dankie vir die positiewe wyse waarop ons gesprek voer. Ek geniet die gesprekke wat so oor die Atlantiese Oseaan gevoer word. Seen daar.
C Malan 22 January 2013 at 20:02
Jammer ek skryf nou eers terug. Ek lewer graag kommentaar op jou reaksie en laat dit dan daar. Betreffende paradigmas dink ek ons verskille spruit hoofsaaklik voort uit ons verskillende gebruike van die term. Dit is duidelik dat jy 'n openbare of publieke paradigma (as ek dit so mag noem) in gedagte het, terwyl ek weer 'n private of persoonlike paradigma in gedagte het. In die sin waarin jy die term gebruik stem ek saam dat mens van 'n paradigma (bv. post-modernisme, sekulêre humanisme, ens.) kan vrykom. Indien daar dan 'n nuwe perspektief uitkristalliseer en die perspektief op 'n wyer gebied aanvaar word, raak dit dan gewoonlik met tyd 'n nuwe (publieke) paradigma in die mate waartoe die aanhangers van die perspektief geyk raak in hul benadering. Soos reeds genoem het ek egter meer 'n persoonlike paradigma in gedagte wat seker tot 'n groot mate met 'n wêreldbeskouing ('worldview') ooreenstem. Elke mense se persoonlike paradigma of wêreldbeskouing het tot gevolg dat hy sekere blindhoeke het en na alles deur daardie 'bril' (of 'grid') kyk. Dit is in daardie sin dat ek bedoel dat dit naief vir iemand sou wees om te dink dat hy vry is van enige paradmas en gevolglike vooroordele.
Wat die tweede punt beterf dink ek ongelukking dat jy op die sg. strooiman reageer. Ek het gladnie gesê (of selfs gesuggereer) dat ons ons moet onttrek van die kontemporêre gesprek of die hedendaagse relevante kwessies moet ignoreer ter wille van gister se uitdagings nie. (Selfs met die aanhaling van die versie uit Jeremia het ek nie so iets gesuggereer nie; ek dink nie dit sou reg doen aan die historiese-grammatiese beginsel nie.) Inteendeel, ek is sterk gekant daarteen dat Christene hulle van die openbare debat onttrek. Ek stem dus heelhartig daarmee saam dat ons in alle aspekte aan die kontemporêre gesprek moet deelneem – elke tyd het tog sy relevante gesprek en ons behoort ons bydrae te lewer. My kommer wat ek oorspronklik uitgepreek het is dat ons die hedendaagse probleme aanspreek sonder dat ons die idees en oplossings van ons voorgangers betrek. Ek het die die kwessie van geloof en rede as voorbeeld gebruik; dit is 'n lewendige gesprek vir vandag waarvoor ons voorgangers in die middeleeue relevante oplossings gehad het. My probleem is dus nie met deelname aan die moderne gesprek nie, maar die neiging dat ons die verlede wil ignoreer en die spreekwoordelike wiel so te sê wil herontdek. Dikwels is dit ons paradigma (of wêreldbeskouing) wat ons verhinder om na daardie perspektiewe te kyk, iets waarmee jy saamstem. Dit beklemtoon net my punt dat ons nooit regtig vry is van 'n paradigma (etsi persoonlik) nie. Verder ondersteun dit my punt dat dit beter is om bewus te wees van, en te handel met, ons persoonlike paradigma as om verkeerdelik onder die indruk te verkeer dat ons vrydenkend is en nie enige blindhoeke het nie.
(Net 'n opmerking oor "spesialiste wat op een of ander spesifieke historiese kwessie fokus". Alhoewel ek gladnie daarna verwys het in my kommentaar nie, dink ek tog dat daar meriete vir sulke spesialiste is. Net soos die hele liggaam nie 'n oog kan wees nie, net so kan almal nie apologete of spesialiste wees nie. Sonder apologete sal niemand die geloof verdedig nie en sonder spesialiste sal daar nie baie navorsing wees om te doen nie. Dit is juis die spesialiste se werke wat ons in staat stel om met gesag aan die kontemporêre debat deel te neem.)
Willie Mc Loud 22 January 2013 at 23:02
Ek stem saam dat sulke spesialiste van groot belang is om te verseker dat die kontemporêre gesprek goed gefundeerde argumente uit die historiese materiaal by die kontemporêre gesprek kan betrek. My opmerking is gewoon in die konteks van die artikel - dit gaan oor sinvolle deelname aan die huidige gesprek.