DIKOMITI LE MESEBETSI YA TSONA | Local Government Action
You are hereHome » An Activist's Guide » Structures » Committees and their duties English
Lekgotla la masepala
Makhanselara ao le a kgethang a etsa lekgotla la masepala. Ona ke mokgatlo o etsang melawana le diqeto tsa mmuso wa lehae le ho sheba ka kakaretso, phethahatso le tsamaiso.
Lekgotla la masepala le na le maikarabelo a mmalwa a fapaneng. Maikarabelo ana a kenyeletsa ho etsa melao le maano, ho sheba ditjhelete ka kakaretso, ho etsa moralo wa tekanyetso ya ditjhelete le ho hira motsamaisi wa masepala. Hape le jara boikarabelo ba ho netefatsa hore botsamaisi ba masepala bo phetha mesebetsi ya bona setjhabeng.
Matla a phethahatso a lekgotla la masepala
Matla a phethahatso a mmuso wa lehae a maholo mme a kenyeletsa mosebetsi wa ho:
beha botsamaisi ba masepala leihlo le ho hlahlobisisa tshebetso ya dintlha kaofela tsa mmuso wa lehae
isa dikgothalletso lekgotleng
lekola phano ya ditshebeletso setjhabeng
behela lekgotla selemo le selemo ka kameho ya ho nka karolo ha setjhaba le dipuisano mmusong wa lehae (karolo ya 44(3)(g)(h) the Municipal Structures Act (Molao wa Meaho ya Masepala).
Matla ana a sebediswa ke meyara kapa komiti ya phethahatso.
Komiti ya phethahatso
Moo komiti e sebedisang matla a phethahatso, e kgetha meyara hore e be modulasetulo wa yona, empa meyara ha a na matla a fetang a ditho tse ding tsa komiti. Jwalo ka dikopano tsa lekgotla la masepala, dikopano di lokela ho kenyeletsa bohle ntle le ha ho ka bontshwa hore ho a utlwahala ho se kenyeletse setjhaba ka lebaka la mofuta wa lenanetsamaiso (karolo ya 20(2) ya the Municipal Systems Act (Molao wa Mekgwatshebetso ya Masepala). Komiti ya phethahatso (kapa meyara wa phethahatso) e tlameha ho isa raporoto le kgothalletso lekgotleng la masepala pele lekgotla le etsa qeto ya ho:
amohela tekanyetso ya ditjhelete
lefisa makgetho le ditjeho tse ding
etsa qeto ya ditaba tse amanang le batho tse jwalo ka ho hira le maemo a mosebetsi a motsamaisi wa masepala le dihlooho tsa mafapha a botsamaisi.
Dikomiti tsa lekgotla
Lekgotla le leng le le leng la masepala le tla kgetha dikomiti tse kgethilweng hara ditho tsa tsona. Hangata dikomiti tsena di kenyeletsa komiti ya ditjhelete; dikomiti tsa tshebeletso tse jwalo ka metsi, tsamaiso ya dikgwerekgwere, motlakase, khiro le ditaba tse amang le basebetsi le tsa ntshetsopele. Lekhanselara le jarang boikarabelo ba lefapha le leng le le leng la mmuso ka dinako tse ding le bitswa Portfolio Head (Hlooho ya Potefoliyo). Ka hoo, ho etsa mohlala, haeba o na le bothata ka tshebeletso ya metsi, o ka iteanya le hlooho ya potefoliyo ya metsi. Dikomiti tse ding tsa bohlokwa di kenyeletsa komiti e shebileng ka kakaretso le komiti ya boitshwaro e sebetsanang le ditaba tsa Metheo ya Boitshwaro.
Dikomiti tsa wate
Dikomiti tsa wate di etseditswe ho kgothalletsa ho nka karolo ha setjhaba – mosebetsi wa tsona ke ho lemosa lekgotla la masepala ka ditlhoko le dingongoreho tsa baahi le ho dula di tsebisa batho ka mesebetsi ya lekgotla la masepala.
Dikomiti tsa wate di entswe ka lekhanselara la wate le batho ba sa feteng leshome ba kgethilweng wateng le ho sebetsa ka boithaopo nako ya dilemo tse hlano. Lekgotla la masepala wa heno le tlameha ho etsa melao e mabapi le dikgetho tsa ditho tsa komiti ya wate, ho kenyeletswa makgetlo a dikopano le phediso ya dikomiti tsa wate.
Lekhanselara la wate le jara boikarabelo ba ho hlophisa dikopano le ho hlophisa mananetsamaiso a komiti ya wate (dikarolo tsa 72, 73, 77 tsa the Municipal Structures Act (Molao wa Meaho ya Masepala). Haeba lekhanselara la wate ha le kenele kopano, komiti ya wate e ka etsa lenanetsamaiso ka boyona. Komiti ya wate ke mokgatlo wa boeletsi, ho bolelang hore e ka etsa dikgothalletso lekgotleng la masepala, empa ha e na matla a ho etsa diqeto ka bo yona. Bomasepala ba bang ba lefa ditho tsa komiti ya wate tjhelete ka mehla.
Komiti ya wate ya heno e tlameha ho ba motjha o sebetsang hantle wa ho hasa tsebiso e mabapi le seo setjhaba sa heno se se batlang lekgotleng la masepala le seo lekgotla le se etsang. Etsa hore e sebetse.
Diwate tse ding ha di na dikomiti, dikomiti tse ding ha di sebetse mme tse ding di sebetsa e le karolo ya mokga wa dipolotiki wa lekhanselara la bona. Nkang komiti ya wate ya lona mme le e etse lentswe la nnete la setjhaba ka ho latela dikgato tse latelang:
Batlang ho tseba hore maano le melao ya masepala wa heno ke efe ya dikomiti tsa wate ho ya ka tsebiso le mananetsamaiso a dikopano mme le fane ka raporoto. Sebedisang mehlodi e latelang ho fumana tlhahisoleseding ena – inthanete, websaete ya masepala wa heno, kapa ka ho kopa masepala wa lehae la heno.
Batlang ho tseba hore na komiti ya wate ya heno e sebetsa hantle ho emela setjhaba, ka mantswe a mang – Na e kopana kamehla? Na makhanselara a wate a kenela dikopano? Na a emela ditaba ka tshwanelo lekgotleng? Na a fana ka raporoto?
Haeba komiti ya wate ya heno ha e sebetse hantle, tlaleha taba ho chief whip, meyara, kapa sebui. Le ka boela la etsa phethishene lekgotleng la masepala, e kopang hore re etse ho hong ka taba eo.
E bang le seabo, kenelang dikopano, phehellang hore komiti e ngangisane ka ditaba tsa bohlokwa tse ngongorehisang setjhaba, le ho emela ho ba setho dikgethong tse latelang. Batlang hore komiti ya wate ya heno e na le baemedi ba setjhaba sa heno!
DIKOMITI LE MESEBETSI YA TSONA Le na le tokelo ya ho bona diraporoto le dikgothalletso tsa phethahatso.