In 'n bipolêre stryd gewikkel - WelstandWelstand
Tuis / Advies / In 'n bipolêre stryd gewikkel
In 'n bipolêre stryd gewikkel
Dis 'n stryd om op te staan. Ander dae staan jy flink en vinnig op en kom jou energie uit 'n onuitputlike bron. Die volgende paar dae is jy dan weer soos 'n klimtol, dan bo en dan onder. Baie mense ly jare aan 'n bipolêre gemoedsversteuring voordat hulle gediagnoseer en behoorlik behandel word.
Tot in die tagtiger jare was die term in die algemeen onbekend. Mense het gepraat van so-en-so is manies, eksentriek, met die maan gepla, of anders was jy depressief, swaarmoedig en wanhopig. Soms het diegene skokbehandelings in hospitale gekry vir tydelike verligting, maar is meesal net verban na inrigtings en liefs van vergeet. Gelukkig is onverpoosd navorsing gedoen oor emosionele steurings en is bevind dat die maniese en depressiewe neigings eintlik twee uiterstes pole van dieselfde breindisfunksie is, vandaar die benaming: BIPOLêR. BI beteken 2, soos in biseksueel, bifokaal, en POLêR soos in Noordpool en Suidpool.
Ongeveer 15 biljoen breinselle versend inligting deur middel van elektriese en chemiese gekodeerde seine. Die onvoldoende voorsiening van sekere chemikalieë soos serotonien, dopamien en noradrenalien affekteer die neurotransmissie vanaf een breinsel na die volgende. Hierdie transmissie of boodskappe beïnvloed gedagtes, emosies, denke en optrede, met ander woorde, die gemoed. Indien hierdie funksie ontwrig word, ontstaan 'n emosionele of gemoedsteuring wat 'n maniese of depressiewe episode veroorsaak.
Bipolêre gemoedsteuring kan op enige ouderdom toeslaan. Dit verskil van persoon tot persoon en daarom is individuele diagnose en medikasie nodig. Korrekte medikasie sowel as terapie is absoluut noodsaaklik om die funksionering van die breinselle te reguleer en die lewe van lyers aan hierdie verskriklike siekte draaglik te maak, presies net soos 'n diabeet afhanklik is van insulien.
Die medikasie het newe-effekte wat mettertyd verminder en verdwyn, maar pasiënte raak gewoonlik mismoedig en opstandig omdat 'n reaksie op medikasie soms maande neem. Hulle hou op om medikasie te gebruik en verval in oneindige ellende wat dikwels lei tot selfdood kan lei.
Bipolêre gemoedsversteuring is 'n lewenslange, maar behandelbare siekte – en ja, is, is jy self nie 'n lyer nie, werk van hierdie mense dalk saam met jou en is dalk nog nie gediagnoseer nie.
Wat is die simptome van bipolêre siekte?
Die lyer verloor belangstelling en plesier in alledaagse aktiwiteite, is rusteloos, prikkelbaar, angstig, ondervind eet- en slaapversteurings, kan nie konsentreer of besluite neem nie, voel hopeloos en waardeloos, emosioneel afgestomp en oorweeg selfs selfdood. Gedurende die depressiewe episode, wat vir twee weke of langer kan aanhou, is dit moeilik of selfs onmoontlik om te funksioneer.
Dit is gewoonlik die fase waarin die lyer uiters onverantwoordelik en onvoorspelbaar optree. Hulle is entoesiasties, sosiaal, ooraktief en is salig onbewus van hul optrede en uitspattighede. Hulle is baie produktief tydens hierdie fase, is onvoorspelbaar, onverskrokke, waag groot, bestuur roekeloos, het geen inhibisies nie, spandeer onoordeelkundig en maak soms katastrofiese besluite. Hulle verkeer nou in 'n verhoogde toestand van kreatiwiteit en kan ook met min slaap oor die weg kom.
Hierdie gemoedskommeling van hoog na laag, van vrolik, uitbundig en blymoedig na neerslagtig en wanhopig, is onvoorspelbaar, onwillekeurig en dikwels siklies of seisoenaal, tensy dit deur een of ander krisis of verlies ontketen word, of deur alkohol of dwelmmisbruik, indien die genetiese neiging daartoe reeds teenwoordig is.
Leef met bipolêre versteuring
Bipolêre gemoedsteurnis het nie net 'n geweldige uitwerking op die persoon wat daaraan ly nie, maar ook op diegene wat saam met hulle moet werk of hulle moet bystaan en onderskraag. In hierdie tyd wat mense van die huis af werk, kan hierdie gemoedstoestand erger raak. Familielede word dikwels tot die uiterste beproef deur 'n kind, ouer, broer, suster of huweliksmaat wat aan bipolêre gemoedsteurnis ly. Dit is belangrik om soveel as moontlik daaroor te wete te kom om voorbereid en toegerus te wees om dit te hanteer. Ondersteuners van bipolêre pasiënte moet nie onrealistiese verwagtinge koester ten opsigte van die lyer of die medici nie. In albei die maniese en depressiewe fases is hul gedrag buite hul beheer. Hulle is nie toerekenbaar of verantwoordelik vir hul optrede nie.
Goeie beheer oor BGV vereis gereelde doktersbesoeke en gereelde bloedtoetse om die bloedvlakke van jou medikasie vas te stel.
Bly by jou behandelingsplan. Indien jy die medikasie stop of dit ongereeld neem, sal die simptome ten volle terugkom. Bespreek newe-effekte met jou dokter.
Werf die ondersteuning van familie, vriende en kollegas. Jy sal goeie ondersteuning by die huis, werk, of skool nodig hê.
Vir ondersteuning kontak:
Suid-Afrikaanse Depressie- en Angsgroep (Sadag) besoek www.sadag.co.za
Solidariteit verstaan dat arbeidsverhoudingspesialiste, kantoorpraktisyns en gesondheidspraktisyns unieke uitdagings ervaar, soos byvoorbeeld om onder baie druk te werk, om personeel met onder andere bipolêre gemoedsversteurings te hanteer en oor 'n wye verskeidenheid ander inligting, kennis en vaardighede moet beskik. Daarom bied Solidariteit Beroepsgildes vir jou 'n geleentheid om by enige van hul gildes aan te sluit. Besoek gerus die skakel https://gildes.solidariteit.co.za/ vir meer inligting.