Kerafo 1: Ditlhotlhwa tsa menontsha tsa boditšhaba.
Kerafo 2: Tlhotlhwa ya oli e tala ya boditšhaba le ditshenyegelo tsa holoseile tsa disele.
Bantshadikuno ba dithoro le dipeo tsa oli ke baamogelatlhotlhwa. Ka mafoko a mangwe, bantshadikuno ga ba ka ke ka botlhofo fela ba tlhakanyetsa ditshenyegelo tse di oketsegetseng tsa ditsenngwateng mo tlhotlhweng ya kuno ya bona. Ka ntlha ya lebaka le dikoketsego tse di tswelelang mo ditshenyegelong tsa ditsenngwateng di tshosetsa poelo mo ntshodikunong ya dithoro le dipeo tsa oli.
Go botlhokwa thata mo bantshadikunong le badirisi ka bobedi ba nne ba sedimoseditswe ka dikoketsego tsa tlhotlhwa ya ditsenngwateng.
Tlhotlhwa ya selegae ya monontsha e oketsegile mo go boitshegang magareng ga Motsheganong 2007 le Motsheganong 2008. Sebakosegolo sa koketsego e ke patlego e e oketsegileng lefatshe ka bophara ya monontsha fa dilekanyo tsa ntshodikuno ya monontsha tsona di sa fetoga. Patlego e e golang go tswa dinageng di tshwana le Tšhaena le Intia ke yona ntlha kgolo. Tšhaena gape e kgethisa lekgetho la thomelontle mo monontsheng, se se etegeditseng maemo.
Fa e sale go tloga ka Moranang 2007 tlhotlhwa ya boditšhaba ya dikuno e oketsegile ka tsela e (Lenaneo 1 le Kerafo 1).
Lenaneo 1: Koketsego ya boditšhaba mo ditlhotlhweng tsa kuno.
Kerafo 1: Ditlhotlhwa tsa monontsha tsa boditšhaba.
Go tloga ka Motsheganong 2007, ditlhotlhwa tsa selegae tsa monontsha di oketsegetse go fitlhelela dilekanyo tse di kwa setlhoeng.
Lenaneo 2 : Palogare ya ditlhotlhwa tsa selegae tsa monontsha.
Monontsha o dira phopholetso ya 25% ya ditshenyegelo tsa ditsenngwateng tsa bantshadikuno ba dithoro le dipeo tsa oli, ka jalo dikoketsego tse ke tlhobaetsaboroko e kgolo mo Grain SA. Dikoketsego tse di tlisa kgatelelo e kgolo mo poelong ya ntshodikuno ya dithoro le dipeo tsa oli.
Tlhotlhwa ya boditšhaba ya dikhemikale tsa temo e oketsegile mo go boitshegang mo dikgweding tse di lesomepedi tse di fetileng. Patlego ya dikhemikale dingwe e oketsegile ka bonako thata go na le koketsego ya ntshodikuno ya dikhemikale tse. Makgetho a thomelontle a a kgethisiwang ke Tšhaena, gammogo le tlhotlhwa e e kwa godimo ya oli e tala a na le tshwaelo e kgolo mo ditlhotlhweng, bokana ka 99% jwa ditswaki tsotlhe tsa dikhemikale tsa temothuo mo Aforikaborwa di rekwa go tswa kwa ntle mme boleng jo bo bokoa jwa ranta kgatlhanong le madi a mangwe a magolo le jona bo tshwaetse mo tlhotlhweng.
Dikuno tsa theo ya Glyhposate (jaaka Roundup) di oketsegile ka 150% go ya go 240% mo dikgweding tse di lesomepedi.
Palogare ya tlhotlhwa ya oli e tala e oketsegile ka 63,2% fa e sale go tloga ka Moranang 2007.
Tshenyegelo ya holoseile ya selegae ya disele mo Gauteng e oketsegile ka 63% go tswa go R6,21 ka litara mo go Motsheganong 2007 go ya go R10,10 ka litara mo go Motsheganong 2008 (Kerafo 2). Ditlhotlhwa di oketsega kgwedi le kgwedi - se mmogo le dikoketsego tse dingwe tse di umakilweng di dira gore poelo e belaetse thata.
Kerafo 2: Tlhotlhwa ya oli e tala ya boditšhaba le tshenyegelo ya holoseile ya disele.
Bontsi jwa didiriso tsa temothuo tse di dirisiwang mo Aforikaborwa ke ditswantle - tshwaelo ya ranta e e bokoa e na le seabe se segolo mo ditlhotlhweng tse di tsweletseng go oketsega tsa didiriso le diterekere.
Lenaneo 3: Phetogo ka Phesente mo ditlhotlhweng tsa metšhine ya temothuo go ya ka ngwaga le ngwaga.
Ke mang a rwalang maikarabelo a ditlhotlhwa tsa dijo tse di oketsegileng A mme tota ke bantshadikuno ba dithoro le dipeo tsa oli?
Go ya ka kelo ya gajaana e ditshenyegelo tsa ditsenngwateng di tlhatlogang ka yona, go ya go nna bokete mo bantshadikunong ba dithoro le dipeo tsa oli go ntsha dijalo tse di tswelelang, kwa ntle ga gore ditlhotlhwa tsa dithoro tsa dipeo tsa oli di oketsege ka dikelo tse di tshwanang. Go ya ka ditshenyegelo tsa ditsenngwateng tsa gajaana le ditlhotlhwa tse di akanngwang tsa dithoro le dipeo tsa oli, bantshadikuno ba ya go tshwanelwa go dira ditekanyetsokabo ka kelotlhoko e kgolo. Bantshadikuno ba sa ntse ba tshwanetse go netefatsa gore ba duelela ditsenngwateng ditlhotlhwa tse di siameng - batlisisa mo tikologong go bona ditlhotlhwa tse di botoka thata mme o se ke wa amogela tlhotlhwa ya ntlha o ise o lekelele mebaraka gore e na le eng. Ikopanye le Grain SA go bona ditlhotlhwa tsa sešwengšweng, tse di ka dirisiwang jaaka sediriso sa therisano.
O tlaa tshwanela go dira dipalelo ka kelotlhoko gore o ya go jala sejalo sefe - o tshwanetse go kgona go dira poelo, go seng jalo ga o kitla o kgona go tswelela jaaka molemi. Gakologelwa gore ditlhotlhwa tsa ditsenngwateng go bonala di sa ntse di ile go tlhatloga go ya pele, pele ga setlhajalo se se latelang.