GRAAD 11 NOVEMBER 2013 LEWENSWETENSKAPPE V2 MEMORANDUM - PDF
Download "GRAAD 11 NOVEMBER 2013 LEWENSWETENSKAPPE V2 MEMORANDUM"
1 NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2013 LEWENSWETENSKAPPE V2 MEMORANDUM PUNTE: 150 Hierdie memorandum bestaan uit 8 bladsye.
2 2 LEWENSWETENSKAPPE V2 (NOVEMBER 2013) AFDELING A VRAAG A A B C A D C D D B (10 x 2) (20) Miselium Kokkus Simbiose Kefalisasie Antibiotika Seloom Saadbanke Segmentasie Endosperm Sessiel (10 x 1) (10)
3 (NOVEMBER 2013) LEWENSWETENSKAPPE V Slegs A Slegs A Geeneen Slegs B Slegs B Beide A en B Beide A en B Slegs A Slegs B Geeneen (10 x 2) (20) TOTAAL AFDELING A: 50
4 4 LEWENSWETENSKAPPE V2 (NOVEMBER 2013) AFDELING B VRAAG Inspuiting Per mond/mondelings (2) dooie of verswakte kieme (1) T-limfosiete (1) Dit het stadig tot ongeveer dag 50 toegeneem waar dit op sy hoogste was en het dan weer afgeneem. (2) Dit het vinnig in die eerste ± 30 dae toegeneem / (± dag 140) / tot sy maksimum, daarna het dit afgeplat en konstant gebly tot en met meer as 280 dae. (2) Riglyne vir die assessering van die grafiek Korrekte tipe grafiek 1 Titel van die grafiek 1 Korrekte opskrif en skaal van die x-as 1 Korrekte opskrif en skaal van die y-as 1 Plot van punte 1 : 1 tot 2 punte korrek geplot 2 : 3 tot 4 punte korrek geplot 3 : al 5 punte korrek geplot LET WEL: Indien die verkeerde grafiek geteken is, sal 4 punte verbeur word vir: Korrekte tipe grafiek Plot van punte Indien opskrifte vir die asse omgeruil is sal 2 punte verbeur word vir: * Korrekte opskrif en skaal vir x- en y-asse (7)
5 (NOVEMBER 2013) LEWENSWETENSKAPPE V % (2) Nee. PEP-medikasie is slegs effektief indien tot 72/76 ure na blootstelling geneem word. (2) A bilateraal B asimmetries C radiaal (3) A: Hierdie diere beweeg gewoonlik, omdat die sentrale senuwee-sisteem hulle toelaat om komplekse bewegings te koördineer bv. om te vlieg. C: Laat diere toe om die omgewing van alle kante af dieselfde waar te neem. (3) : : ( ) = 448 ( ) = 781 (4) Swart Renoster Wit Renoster punt vir korrekte waarde vir 1997 vir beide swart en wit renosters 1 punt vir korrekte waarde vir 2010 vir beide swart en wit renosters 1 punt vir korrekte opskrif 1 punt vir teken van tabel (4) Wit renosters se getalle het stadig toegeneem tot en met 2009, maar teen 2010 het die getalle weer begin afneem. Toename in getalle is as gevolg van moeite wat gedoen was om hulle te beskerm. Afname in getalle is as gevolg van stropery en hoë prys vir renosterhoring. (4) Voorsien beter beskerming vir renosters in wildreservate. Toename in die aantal teen-stropery spanne soos die weermag. Laat boere toe om met renosters te teel en Om die horings wat jaarliks gesny word te verkoop Dit sal help om die swartmarkpryse te verlaag Verkoop van horings moet gewettig en gereguleer word Onderrig mense oor die werklike medisinale waarde van renosterhorings (Enige 3 x 1) (3) 
6 6 LEWENSWETENSKAPPE V2 (NOVEMBER 2013) VRAAG = ton (3) Daar kan rommelstrooi wees wanneer die wind plastieksakke in omliggende gebiede in waai. - Die grondwater kan besoedel word wanneer chemikalieë deur die onderoppervlak van stortingsterreine dreineer wanneer dit reën. - Lugbesoedeling vind plaas wanneer die afval verbrand word. (Enige 2 x 2) (4) Hulle kon komposhope maak en nie organiese afval weggooi nie. (Enige ander aanvaarbare antwoord.) (1) Indien plante verwyder word sal minder koolstofdioksied vanuit die atmosfeer deur fotosintese geabsorbeer word. - Die konsentrasie van CO 2 in die lug sal nie verminder nie - dus sal die hoeveelheid kweekhuisgasse in die lug verhoog (Enige 3 x 1) (3) Woude het ŉ dun lagie bogrond, wat stewig deur die wortelstelsel van bome en struike gehou word. - Wanneer ontbossing plaasvind, word hierdie laag bogrond weggewas. - Wat die onderlaag kaal los, en dongas en erosieslote vorm. (Enige 3 x 1) (3) Indien plante verwyder word, sal minder water deur die plantwortels opgeneem word wanneer dit reën. - Dit het tot gevolg dat minder water deur die plant beweeg en minder waterdamp word later in die atmosfeer vrygestel deur transpirasie. (Enige 3 x 1) (3) Die hoeveelheid osoonvermindering verhoog vanaf 1982 tot Daar was ŉ effense afname tot 1988 en - ŉ toename tot Sedert 1994, het osoonvermindering afgeneem. (4) ton (1) CO 2, metaan, stikstofoksied, waterdamp in mis, oppervlak osoon (Enige 3 x 1) (3) CFK s kan dan steeds die osoon beskadig. (1)
7 (NOVEMBER 2013) LEWENSWETENSKAPPE V Wetgewing is ingestel wat lande dwing om besoedeling deur nywerhede te beheer. - CFK s is deur wetgewing vervang met minder gevaarlike stowwe in yskaste en verkoelingstoestelle, - Loodvrye petrol is in gebruik geneem. - Mense is opgevoed en het meer bewus van die probleem geword. (Enige 3 x 1) (3) ŉ Filogenetiese boom is ŉ diagram wat die evolusionêre verwantskap onder ŉ groep van organismes toon. (2) (a) Vals. Die sirkel genommer 2 verteenwoordig die gemeenskaplike voorouer van die suikerbos, palm- en mielieplant. OF Die sirkel genommer 3 verteenwoordig die gemeenskaplike voorouer van die palm- en mielieplant. (2) (b) Vals. Suikerbos is nader verwant aan mielieplante omdat hulle ŉ meer onlangse gemeenskaplike voorouer deel. (2) (c) Vals. palmbome en dennebome deel ŉ gemeenskaplike voorouer wat nou uitgesterf het. (2) (d) Waar. Hulle het almal ŉ gemeenskaplike voorouer gehad wat blomme gedra het. (2) miljoen jaar gelede (1)  TOTAAL AFDELING B: 80
8 8 LEWENSWETENSKAPPE V2 (NOVEMBER 2013) AFDELING C VRAAG Eutrofikasie is die toevoeging van hoë vlakke van voedingstowwe, veral stikstof en fosfor in water. - Dit word veroorsaak deur onbehandelde rioolvloei in riviere of vleilande toe te laat. - Ook wanneer kunsmis in riviere en strome in gewas word - of wanneer kunsmisnywerhede hul afval in riviere en strome gooi. - Die ekstra voedingstowwe maak dat die alge en ander waterplante groei - en baie vinnig voortplant en die oppervlak van die water bedek. - Die vinnige groei van alge word ŉ alge-bloei genoem. - Sekere alge tydens alge-bloei kan gifstowwe in die water vrystel - wat skadelik vir die mens en ander diere is. - Die alge raak oorbevolk en sal uiteindelik sterf - as gevolg van ŉ gebrek aan sonlig. - Bakterieë in die water ontbind die dooie plantmateriaal. - Die bakterieë gebruik baie van die suurstof in die water tydens ontbinding. - As gevolg hiervan sal waterdiere, soos bv. vis, insekte, ens. sterf - as gevolg van ŉ gebrek aan suurstof. (Enige 8 x 1) - Suur Mynwater Dreinering (SWD) is die dreinering van baie suurwater uit myne uit op die oppervlak van die grond of in grondwater. - Suur mynwater word gevorm wanneer grondwater oor die rotse in die ou mynskagte en tonnels in goud- en steenkoolmyne vloei. - Die water los sulfiedminerale uit die rotse op - wat swaelsuur vorm. - Die swaelsuur verlaag die ph van die water. - Die swaelsuur op sy beurt los metale uit die rotse op. - Hierdie metale sluit giftige swaar metale in soos mangaan, en - radioaktiewe praktyke. - Radium en uraan is radioaktiewe elemente wat bestraling in - die omgewing veroorsaak, wat baie skadelik vir lewende organismes is. - Suur mynwater vul geleidelik ou myne en styg na die oppervlak - waar dit versprei en riviere en vleilande besoedel en benadeel of plante en diere doodmaak wat in kontak met die water is. - Dit beweeg ook in die ondergrondse waterbronne in - wat gebruik kan word vir besproeiing of drinkwater en sal dus plante en diere op hierdie manier benadeel. (Enige 9 x 1) (17) ASSESSERING VIR AANBIEDING VAN OPSTEL Punte Beskrywing 3 Goed gestruktureer demonstreer insig en toon begrip van wat verwag word 2 Klein leemtes in die antwoord 1 Probeer om dit te beantwoord, maar met belangrike leemtes in die antwoord 0 Geen inligting/niks geskryf behalwe vraagnommer/geen korrekte inligting Sintese (3) TOTAAL AFDELING C: 20 GROOTTOTAAL: 150
GRAAD 11 NOVEMBER 2014 LEWENSWETENSKAPPE V2
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMER 2014 LEWENSWETENSKAPPE V2 PUNTE: 150 TYD: 2½ uur *ILFSCA2* Hierdie vraestel bestaan uit 14 bladsye. 2 LEWENSWETENSKAPPE V2 (NOVEMER 2014) INSTRUKSIES EN INLIGTING
Kyk na die prentjie. Gesels daarna oor die onderstaande opdragte. 1. Waarom is die woord ontwikkeling deurgehaal?
Leseenheid 9 Aktiwiteit 1: Kom ons luister Luister na die voorlesing van Carike Keuzenkamp se lied: opdragte (aanhangsels, p 146): Dis n land. Doen die 1. Van watter land sing sy en waar is die land volgens