Jan F.E. Celliers – Roekeloos
Gepubliseer deurRoekeloos	 11/11/2012 10/11/2012 Los kommentaar op Jan F.E. Celliers
Jan Francois Elias Celliers is op 12 Januarie 1865 op Wellington gebore. Hy studeer vanaf 1887 vir landmeter in Delft en Leiden in Nederland. Hy beklee die pos as staatsbibliotekaris van die Transvaal wanneer hy besluit om te gaan veg in die Anglo-Boereoorlog. Teen die einde van die oorlog ontsnap hy uit Pretoria deur hom soos ‘n vrou te vermom en deur die vyand se linies te stap.
Na die oorlog studeer hy letterkunde in Switserland. Dit was in Switserland wat hy sy bekende gedig “Die Vlakte” geskryf het; dit verskyn in 1908 in Die Vlakte en ander gedigte.
Hy is in 1919 by die Universiteit van Stellenbosch aangestel as buitengewone professor, ‘n pos wat hy beklee het tot sy aftrede. Hy is in 1940 in Johannesburg oorlede.
Celliers se poësie word gekenmerk deur temas uit die natuur en die huislike lewe. Hy het ook ‘n bundel verhale en ‘n paar dramas laat publiseer. Sy gedig “Dis al” tel onder sy meer substansiële bydraes tot die Afrikaanse letterkunde.
wijd-kringend aan d’ puur alomwelwend asuur
uit die diep van d’ meer;
en die waa’tre o’erswewend kwam lewenskrag gewend
– storm-ontruk aan haar skoot.
d’geheim van hul lewe en lot;
naar d’eeuwig hernieuwingsgebod,
die stof van d’ verlede in vorme van d’ heden,
wat die dood mij vertrouwt, ik bewaar ‘t als goud,
en geen grein die ‘k verlore laat gaan.
Als die son o’er mij vloer in die more kom loer
dan draai ik mij stom met ‘n glimlag om
is hij heer van lewe en dood;
en mij koorsige asem in bewende wasem
staat ‘n eensame dorenboom,
so’s die Stilte op haar troon, met doorne gekroon,
Geen drop v’r die dors aan mij stofdroge bors,
mij kinders versmag en beswijk,
en die stowwe staan so’s hul trek en gaan
om mij skrale dis te ontwijk.
So’s ‘n vlokkie skuim uit die sfeere se ruim
maar hij groei in die blouw tot ‘n stapelbouw
– kolossaai monument op sij swart fondament,
hul spring uit die stof o’erend,
o’er mij vloer, van end tot end;
tot hij opspring uit sij kooi.
en so’s mane en sterde van ja’ende perde
Met dof-sware plof, so’s ko’els in die stof,
tot ‘t ruis alom so deur die gebrom
jaag ‘n ha’elwolk langs verbij,
so’s ‘n perde-kommande wat dreun o’er die lande
vertrap en geesel hij,
– en sij lijke-kleed sien ik ver en breed
Stil in die duister lê ‘k so ‘n luister
hoe die spruite gesels en lach;
het die maan al lank gewag;
nou breek en skeur hij ‘n baan daardeur
hij sprei die waas van sij romig-blouw gaas,
– en ik lach so stil-tevrede.
Plek op plek, so’s die wolke trek,
so’s eilande wijd o’er die waat’re verspreid
op die boesem der grote see.
Met ‘n afskeidskus gaat die maan ook ter rus
so skoon en so mooi so’s ‘n fris jong nooi
O’er die bulte se rug slaat die gloed in die lug
stijg ‘n danklied op ten hemel,
en ‘t is of ik hoor hoe die krekies se koor
weergalm uit die sterregewemel;
wijd – in sij majesteit.
Gepubliseer deurRoekeloos 11/11/2012 10/11/2012 Gepubliseer inGedigteSleutelwoorde: Anglo-Boereoorlog, Jan FE Celliers, Universiteit van Stellenbosch