Binnelandse sake maak planne teen lang rye(Argieffoto: Leon Lestrade/ANA) Suid-Afrikaners kan verwag om eersdaags nie meer ure lank in rye te staan wanneer hulle aansoek doen om ŉ ID-dokument by binnelandse sake nie. Die departement van binnelandse sake het planne voorgelê om die lang rye waaraan die publiek by die departement se kantore onderwerp word, korter te maak en die wagtyd te verminder. Die departement was Dinsdagoggend in die pekel by die parlementêre portefeuljekomitee oor binnelandse sake wat daarop aangedring het om te weet wat die staatsdepartement gaan doen om diens aan die publiek te verbeter. Die topbestuur van die departement van binnelandse sake het erken navorsing toon die wagtyd vir diens by baie van die departement se bedrywiger kantore het aansienlik toegeneem die afgelope twee jaar. Dit geld vir die dienspunte wat buitelandse asielsoekers en ongedokumenteerde en/of onwettige immigrante moet hanteer, asook die kantore wat dienste aan Suid-Afrikaanse burgers lewer. Wat die kantore betref wat Suid-Afrikaanse burgers bedien, is die wagtyd die langste in Soweto, Pietermaritzburg en Oos-Londen, volgens die navorsing. Daar is ŉ baie korter wagtyd by bedrywige kantore wat goed bestuur word as by kantore wat swak bestuur word. Uiteraard is wagtyd oor die algemeen ook korter by kantore wat minder mense hanteer as by die besigste kantore, toon die navorsing. Oor die redes vir die lang wagtyd en rye het die departement gesê die grootste sondaar is kantoorhoofde wat swak beplan en organiseer, sodat die rye nie vinnig vorder nie en ook nie optimaal doelmatig is nie – almal staan in dieselfde ry, of hulle nou dienste benodig wat lank neem of wat vinnig afgehandel kan word. Goed funksionerende dienspunte bied afsonderlike rye sodat diegene wat ŉ diens benodig wat sommer spoedig afgehandel kan word, nie hoef te wag vir diegene met tydrowende behoeftes nie. Voorts tref swak funksionerende kantore nie onderskeid tussen die rye vir enersyds diegene wat hul vorms elektronies voltooi het, en andersyds diegene wat dit met die hand moet doen of ongeletterd is nie. Goed funksionerende kantore doen dit wel, wat beteken die elektroniese indieners se dienste word vinniger afgehandel. Onverwagse toelope op sekere dae – veral in die eerste week van Januarie – laat agterstande ontstaan wat lank neem om in te haal, het die navorsing bevind. Een van die grootste probleme is dat die vakbonde een van die departement se planne om die drukte in rye te verminder en werk in te haal, gekelder het toe die vakbonde geweier het dat hul lede op vrywillige en betaalde grondslag op Saterdae werk. Dit sou veral professionele mense in staat stel om hul dienste op Saterdae te laat verrig sodat hulle nie verlof hoef te neem nie. Wat die oplossings betref, word alle hoofde van kantore van die departement van binnelandse sake tans opgelei sodat die beter funksionerende kantore se ordeningsmodelle vir dienslewering en vinniger bewegende rye oral in die land toegepas kan word. Binnekort sal elke departementele kantoor verplig word om sy elektroniese aansoekers te skei van diegene wat dit met die hand op papier doen – daar sal afsonderlike rye wees. Verskillende rye sal ook ingestel word vir elke diens wat benodig word, en kantore sal landwyd op voorspelbare druk tye – soos die eerste week van Januarie – vroeër oopmaak en later sluit as normaalweg. ŉ Stelsel word tans ingestel om die publiek wat oor eie vervoer beskik, te verwys van besige kantore af na nabygeleë stiller kantore. Die staat onderhandel boonop met vakbonde om vrywillige, betaalde Saterdagwerk weer in te stel. In ŉ belangrike innovering is die departement van binnelandse sake besig om met al die groot handelsbanke te onderhandel om as afsetpunte vir ŉ verskeidenheid dienste te dien, wat tans net by kantore van die departement gelewer word. Parlementslede was nie vreeslik beïndruk met die amptenare se beloftes nie, en het beloof om deurgaans te monitor of die departement sy kant bring.