Ningacita Shani Kani Balukumpagilisha Ukucita Ubucencemeshi?
Ifi musalululapo ukulosha kukucita ubucencemeshi fikamukumeni kuntangiile
Alakanyeni pali cici: Papita imyenshi ibili ukufuma apa Helen atatikile ukwishibana na Mike, pano alukumfwa koti kale amwishibile. Balatumishanya ama meseji lyonse, balalabila impindi iitali pa foni, balitatikile ne kwishiba ifi umubyakwe alukufwaya ukulabila! Pano Mike alukufwaya ificilile pa kwambaala.
Pa myenshi ibili iyapitapo, Mike na Helen baalukwikatana lukoso pa kwenda ne kufyontana panini. Helen talukufwayapo ukucita ificilile pali fyefyo. Pano talukufwayapo bucibusa bwakwe na Mike ukushila. Tapapo umuntu umbi uumulengesha ukumfwa ati wakuti ubulombe kabili umucindeme. Alukulilabisha ati, ‘Ukucila pali fyefyo, Mike na nebo tulitemwanshenye . . . ’
Kani muli bakulu abalukufwaya ukutatika ukwishibana ne muntu kabili mulukupita muli fyefyo Helen alukupitamo, findo mungacita mukukonkapo?
Ukulala kwa mwalalume ne mwanakashi ni mpese ukufuma kuli baLesa iibapeele lukoso abantu abopeene. Kani umuntu alukucita ubucencemeshi ninshi alukupyungisha iyo impese mu nshila iibipile. Cili koti kubuula icakufwala iciweme ici umuntu amupeeleni ne kutatika ukuwamishako ifintu
Kani mwakana ukumfwila amafunde acifyalilwa, aali koti lifunde lya makosa aatinta, mukapenga. Efi cili na kuli baabo abakaana ukumfwila amafunde aalungeme, aali koti ni lili ililabila ati: “Muleke ubucencemeshi.”—1 AbaTesalonike 4:3.
Findo fingafumamo mu kubula ukumfwila ili ifunde? Baibolo ilalabila ati: “Uyo uucito’bucencemeshi alabifisha umubili wakwe umwine.” (1 AbaKolinto 6:18) Tungeshiba shani bucine bwa aya amashiwi?
Abafwailisha pa fintu balisangile ati abanice abengi abacitilepo ubucencemeshi balapita muli cimo pali fifi ifyakonkapo neli ukucilapo.
UKUBOMBOMANA. Abanice abengi abacitilepo ubucencemeshi baalilabiile panuma ati kanshi nga tabacitilepo.
UKUBULA UKUCETEKELANA. Panuma ya kucita ubucencemeshi, balatatika ukulanguluka ati, ‘kani ni bani bambi acitilepo nabo ubucencemeshi?’
UKUTEMWANSHANYA KULASHILA. Muli bucine, bamoye abengi balafwaisha ukuba ne muntu uungabalama, ukucila ukuba ne muntu uungabashukila. Abasankwa abengi tabatemwapo bamoye abasumina fyonse lukoso ifi balukubabuula ukucita.
Icebo icikulu: Kani mwacita ubucencemeshi, ninshi mulukulipufya mwebene pa kulufya icintu icicindeme. (AbaLoma 1:24) Umubili wenu ulicindeme makosa kabili tawelelwepo ukupufiwa!
Langisheni ati mulikwete amakosa akukaana ukucita “ubucencemeshi.” (1 AbaTesalonike 4:3) Panuma, ili mukoopa neli ukuupwa, eli mukalitemwasha ukulalana kwa mu cupo na ba mukakwenu. Kabili tamukalukubombomanapo, ukubamba mu mutima, ne kuba ne malangulushi ambi aafuma mu kucita ubucencemeshi.—Ifisimpi 7:22, 23; 1 AbaKolinto 7:3.
Kani umuntu uumutemenweni angafwaya ukucite’fintu ifingamuleteleni ubukatasho ne kubombomana?
Kani umuntu uumubikileniko akalango angalengesha bucibusa bwenu na baYawe ukonaalwa?—AbaEbeya 13:4.
Abasankwa abengi balilabile ati tekuti bopepo umwanakashi bacitilepo nakwe ubucencemeshi. Nindo? Pakuti balafwaya ukuupa umwanakashi uutangacitapo ubucencemeshi!
Kani ico camukankamikeni—neli cipale ico camusomesheni? Popele anukeni ifi: Amafilimu na fyefyo balangisha pa TV filalengesha ubucencemeshi ukuboneka ubuweme neli ukuboneka koti butemwe bwa cinenene.
Mwilukusumina ukucita fyonse ifi bambi balukufwaya! Abo abapangilisha ababyabo ukucita ubucencemeshi balafwaya lukoso ukucita ifyakulisangalasha.—1 AbaKolinto 13:4, 5.
Kani kuli umwanakashi mutatikile ukwishibana nakwe, lipusheni ati, ‘Kani ndamulangisha ati ndimubikileko akalango?’ Kani mwaasuka ati inya, mulamulangisha shani ifyo? Ukupitila mu kuba ne makosa akulonda amafunde abaLesa, ukukwata amano akuciicila ifingamuleteleni amakatasho, eli ne butemwe ubwakumofweniko ukucita ifi atemenwe.
Kani muli na yeyo imibelo, fyefyo umwanakashi mutemenwe ali fingapalana na fyefyo umwanakashi umu syulami aali uwali ne mibelo iilungeme uwalabile ati: “Uuntemukile e wanji, na nebo kabili ndi wakwe.” (Ulwimbo lwakwe Solomoni 2:16) Mu kwipifya lukoso, umwanakashi akamutemweni ukwakuti!
Kani umuntu aesha ukumupangilisheni ukucita ubucencemeshi pa kulabila ati, “Kani ulintemenwe, wakusumina,” koseni ne kwasuka ati, “Nebo kani ulintemenwe, tekuti umbuulepo ukucite’fyo!”
Ukulosha kuli fyefyo mwelelwe ukucita kani muli ne mwanakashi neli umwalalume, ifunde iliweme ni lili: Kani tekuti mutemwepo abafyashi benu ukubonako ifi mulukucita, ninshi tamwelelwepo ukulukuficita.
Mungaasuka shani kani umuntu umbi amwebeni ukucita nakwe ubucencemeshi?
Findo ifingalengesha cikatashe kuli mwebo ukukaana?
Mungaficiicila shani fyopele’fyo?