Druifwêreld * Oor plante
'Die pad van ons lewe gaan deur druiwe,' sê die antieke Romeine.
Nie die eerste millenniummense het hierdie paaie gevolg nie.
Teen die middel van die 20ste eeu het die wingerde van die wêreld 'n gebied van meer as 10 miljoen hektaar beset. 'N Tiende kom uit ons land. En watter boeke word aan druiwe gewy! Baie van hulle is soliede in volume en in uitstekende drukprestasie, wat universele bewondering veroorsaak. Slegs een "Ampelografie van die USSR" (dit wil sê 'n druiwe-beskrywing van druiwe) bestaan ​​uit 10 indrukwekkende volumes, en tog is daar veelvolume-ampelograwe van Georgië, Armenië, Krim, Moldawië. En elkeen van hulle word so luuks gepubliseer dat daar, soos een van ons plantkundiges geskryf het, amper geen ander gekweekte plant is nie, waarvan elke verskeidenheid so in detail, liefdevol en artistiek in kleure uitgebeeld word.
Druiwe word verbruik deur miljoene mense vars, geblikte, in die vorm van sap en stroop, konfyt, wyn. Duisende stropers en fabrieke is besig met die verwerking daarvan, honderde duisende kollektiewe en staatsboerderye. Duisende studente bestudeer spesiale wetenskappe oor druiwe - ampelografie, ampelologie. Landboukundiges, wetenskaplikes doen wetenskaplike navorsing. En daarvoor is kundiges oortuig dat druiwe onder die min bestudeerde plante behoort.
Die familie van druifplante bevat 10 genera en ongeveer 600 spesies. Die wilde verteenwoordigers van hierdie groot familie is gevestig in woude, riviervalleie, berghange van bykans alle lande in die gematigde sone, subtrope en trope. Hier kan u wilde spesies vind wat slegs tot drie geslagte van die druiffamilie behoort: druiwe, meisiesdruiwe en wingerde.
Die eerste van hierdie genera bevat plante wat tans in enige bewerkte wingerd verbou word. 5000 druiwe variëteite kom van slegs een soort - gekweekte druiwe, of, soos dit ook genoem word, regte druiwe, of wyndruiwe. Ongelukkig is die tuisland van hierdie vrygewige spesie nog nie gevestig nie. Sommige wetenskaplikes beskou die voorouer van verboude druiwe as woudruiwe wat nou in die woude van Moldawië, die Krim, die Kaukasus en Sentraal-Asië groei. Ander is geneig om te glo dat dit slegs 'n basterpunt is van sy voorheen uitgestorwe voorouers. Een ding is seker: gekultiveerde druiwe het hul oorsprong in die Ou Wêreld en talle Amerikaanse wilde spesies het nie hieraan deelgeneem nie. Bos-Amerikaanse spesies het egter 'n onafhanklike tak gekultiveerde druifsoorte gegee.
Duisende druiwe. Daar is baie legendes, legendes, spreekwoorde, gesegdes oor hulle geskep. Daar is 'n jarelange Oekraïense spreekwoord: "Wynbessie - heerlike kos." Die druiwe is deur digters gesing. Rudaki, Avicenna, Omar Khayyam, Shota Rustaveli, Sergey Yesenin, Rasul Gamzatov - wat net nie die wyn geprys het nie en die meesters wat druiwe op die grond laat groei het.
Druifsade is in Switserland vir stapelkonstruksies gevind, en dit is 7-9 duisend jaar gelede in die Midde-Ooste verbou. In Sirië, Palestina, Klein-Asië, Hellas, Egipte, is druiwe geteel vanaf die begin van die nedersetting op hierdie lande. 3500 jaar gelede was wingerdbou en wynmaak al bekend vir Mesopotamië, Assirië en 'n bietjie later - Armenië.
Van vroeg af is druiwe in wyn- en tafelvariëteite verdeel. Druiwe vir wyn in 'n aantal lande is ouer as tafel. Maar wynvariëteite word nie altyd hoog geag nie, soms selfs ontwortel.
'N Besondere gewelddadige en onverbiddelike vyand was Islam, wat, soos u weet, wynmaak en die gebruik van wyn streng verbied. Die verbouing van wynvariëteite is verbied, nie net in die voorvaderlike besittings van aanhangers van Islam nie, maar ook in gebiede waar hulle hul mag tydelik kon vestig. Dus, die vinnig bloeiende wynmaak in Sogdiana met die koms van die Arabiere het verval en dan heeltemal verdwyn saam met wyndruiwe. Maar daar is geen silwer voering nie. Die vernietiging van baie pragtige wynvariëteite het bygedra tot die skepping van wonderlike tafeldruifvariëteite, waaronder rosyne (met sade) en rosyne (pitte). Laasgenoemde val in die 16de eeu in Griekeland, in Korinte, en het aanleiding gegee tot die beroemde kinkinka.
Wingerd- en wynmaak word wyd weerspieël in die werke van antieke kuns, en hulle word gereeld herinner aan die talle monumente van die Egiptiese kultuur in Thebe, Benny Hassan en op ander plekke. Die gunsteling motief van die antieke Egiptiese kunstenaars was wynamfora. Die proses van wynmaak word in detail beskryf op die graf van die Egiptiese farao Ptahhotep, wat 2500 jaar voor ons era geleef het.
In die farao-land was daar selfs 'n eienaardige gewoonte wat nie-drinkers aan wyn voorgestel het. Voor die gaste is 'n houtmodel van 'n dooie gehou, met die opskrif: 'Kyk na my en maak gou om die wyn te geniet, want na die dood sal jy dieselfde wees as ek.'
Druiwe en 'n druiwedrankie kom in byna elke Griekse mite voor. Een daarvan beskryf in detail die avontuurlike lewe van die god van wyn en wynmaak - Dionysus, seun van Zeus. Jong Dionysus dwaal vrolik oor die aarde, leer mense die kuns om druiwe te verbou en dit in vonkelwyn te omskep. Maar daar is probleme met die gode. Die opgespringde Dionysos is op die een of ander manier omring deur maenade en is deur die Thraciese koning Lycurgus aangeval. Vlug het hy homself in die see gegooi en, soos dikwels in antieke Griekse mites, 'n toevlug gevind by die godin van die see Thetis.
Die Almagtige Zeus het hom gehelp om sy seun te help. Hy het Lycurgus verblind en hom aan 'n wingerdstok vasgemaak. Van die bittere trane van die ongelukkige Lycurgus, sê die legende, het die veragtelike kool gegroei, wat onversoenbaar in stryd was met die gunsteling plant van Dionysus - druiwe.
Die avonture van die vrolike god eindig nie daar nie. In 'n ander aflevering word vertel hoe Dionysus, nadat hy herstel is van Lycurgus, die seerowers wat hom in ballingskap gevange geneem het, in dolfyne verander en hul skip in 'n geurige drywende wingerd omskep. Dionysos het die herder Icarius, wat hom as 'n god vereer het, aan die wingerdstok gegee, en sodoende verskyn die druif eers in Attica.
Baie avonture het die dood van Dionysus voorafgegaan, wat dapper saam met Zeus teen die Titans geveg het. Athena verslaan op die slagveld, die godin Athena haal 'n kloppende hart uit, en Zeus blaas onmiddellik die lewe in. Sedertdien beweer 'n ander Helleense legende, en die wingerdstok het onderworpe aan Dionysus, ongelooflike lewenskragtigheid. Selfs in klein stukkies, is dit maklik in elke stuk daarvan gewortel. Die bloed van die lankmoedige Dionysus het in die vrugte van die druiwe gestort, en mense het dit maklik gemaak om 'n edele, goddelike drank - wyn uit die druiwebes te haal.
Baie antieke legendes is deur die antieke Grieke vertel oor die oorsprong van druiwe. Dit blyk dat daar alreeds die god van wyn en wynmaker Dionysus was, daar was trosse druiwe, maar hulle groei op die takke van groot elms, aangesien daar nog geen wingerdstok was nie. En toe besluit 'n vrygewige Dionysus een keer om sy geliefde seun Ampel 'n gewig aan druiwe te gee. Terselfdertyd gee hy hom die geleentheid om self 'n geskenk te neem, wat op 'n lang en taamlike dun tak van 'n baie hoë alm was. Die ongelukkige jong man het probeer om die geskenk aan te gryp en het van 'n boom geval en na die dood neergestort. Die afgryse god treur oor sy dood vir 'n lang tyd en besluit om sy gunsteling te bevorder, en verander sy buigsame liggaam in 'n wonderlike buigsame wingerdstok met druiwe. En uit die siel van Ampel het Dionysus 'n nuwe ster Vineyard geskep en dit in die hemelruim geplaas in die sterrebeeld Maagd. Sterrekundiges neem natuurlik 'n effens ander siening van die oorsprong van sterre, maar elkeen van hulle sal die bestaan ​​van die ster Vinodematriks (Vinogradnitsa) bevestig, en indien nodig, dit in die lug of sterrekaart wys.
In die geskiedenis van die druifwetenskap het die naam van die arme jong man verewig. Dionysus het die wonderlike plant 'ampelos' genoem, en ampelologie en ampelografie het hul name by die wetenskap geleen.
Baie legendes en tradisies oor die eienskappe van druiwe en die oorsprong daarvan is deur Georgiërs en Oesbeke, Slawiërs en Moldawiërs gemaak. Maar hulle gee nog steeds nie 'n betroubare idee van die vaderland van die sonbessie nie. Dit is reeds aangewend deur die wetenskap van plantkunde, wat tot dusver beslis daarin geslaag het om drie oorsprongsentrums van druifvariëteite te vestig. Die belangrikste sentrum is Euro-Asiaties, die deel van die Chinese en Noord-Amerikaanse is baie minder.
Druiwe - een van die oudste blomplante wat terselfdertyd aangepas is by drie soorte bestuiwing: selfbestuiwing, bestuiwing deur wind en insekte. Daar is selfs druifvorms gevestig waarin beide bestuiwing en bemesting plaasvind sonder om die blomblare oop te maak. Hierdie soorte druiwe plantkunde word geklassifiseer as cleistogamous, dit wil sê miltsiekteplante.
© Kelly Nigro
Soos u weet, het wingerdstok 'n soort aanpassing - antennas waarmee dit aan die draagstukke geheg is. Reeds in die 13de eeu het die Duitse wetenskaplike Albert die Grote vasgestel dat die antennas niks anders is as veranderde bloeiwyses van druiwe nie, wat hulle vorm op die stam wat streng teenoor die blare vorm, en meestal slegs in die boonste deel van die lote. 700 jaar later het die beroemde Sowjet-botanis P. A. Baranov daarin geslaag om die aard van die plant te verklaar. Aanvanklik beweer die wetenskaplike, die druif was nie 'n wingerdstok nie, het geen antennas gehad nie en het op oop plekke goed gegroei. Maar met die bevochtiging van die klimaat, het die voorouers van die druiwe, eens in die bos, aangepas vir nuwe omstandighede, geleidelik in 'n wingerdstok verander en gewapen met 'n taai rank.
In die bos word druiwe vir die eerste keer deur mense opgemerk, hoewel hulle nie so lekker soos die huidige kultivars was nie. Met verloop van tyd het die druiwe aansienlik verander: 'n persoon het sy voormalige groeitoestande tot 'n sekere mate herstel, wat van die bos na oop, sonnige plekke oorgedra is. Nou word dit gekweek in die vorm van standaardplante - bome, en in die vorm van bosse, op tralies, en in die vorm van lang wingerde op arbors, huise en ander strukture. Dit alles het duisende jare se werk van miljoene mense geneem. En die almagtige natuur het nie eenkant gestaan ​​nie.
In die verspreiding van druiwe en die toename in die aantal soorte variëteite, is daar baie gedoen deur die antieke Europese beskawing, veral Rome, wat die kultuur van druiwe uit die antieke Hellas aangeneem het. Aanvanklik was wyn, soos Plinius geskryf het, 'n baie skaars drankie, en Romulus, die stigter van Rome, is gedwing om dit in melkoffers te vervang, maar Italië het na etlike eeue die rykste land met druiwe geword. Die Romeinse staat, veral Ravenna, het soveel wingerde gehad dat Hannibal nie die moeë perde van sy groot leër met water gevoer het nie, maar met uitstekende Romeinse wyn. Die digter Virgil getuig ook van die bloei van die druiwewerk.
Vanaf Rome het wingerdboukuns die suide van Frankryk binnegedring en ver in Spanje. In Oos-Europa word die wingerdstok deur die Krim en die Swartsee gebring deur die antieke Griekse setlaars. In Kherson is selfs 'n marmerplaat van die monument na een van die eerste wynboere van die Krim - Agasiklu bewaar.
Herodotus, wat Scythia in die 5de eeu vC besoek het, het geskryf dat die inwoners van die onderste streke van die Dnjepr - borisfeniete - suksesvol besig is om druiwe te verbou. Die antieke geskiedenis van die verbouing van druiwe, wat veral in Kievan Rus voorkom, kan ook in die noordelike streke opgespoor word.
Heelwat later is gepoog om druiwe op die breedtegraad van Moskou te kweek, in die XVII eeu, waar die eerste wingerd deur dekreet van tsaar Alexei Mikhailovitsj gelê is. Die taamlike skugter inisiatief van sy vader Peter I is kragtig ontwikkel waarin wingerde uit Frankryk en Hongarye begin uitskryf is. Nou het ons, om nie eens te praat van die uitgestrekte gebiede wat deur druiwe beset is nie, in die sirkulasiesfeer 'n paar duisend van sy variëteite, waarvan ongeveer 1200 plaaslike seleksie is.
Die wilde woudvoorouers van die pragtige bessie word nie vergeet nie. Kweek hul landskap versigtig in pleine en parke en liefhebbers - op die balkonne en rondom die gazebos.
© Wolfgang Lendl
Met die naaste verwantskap het die wilde en gekweekte familielede van die druiwe natuurlik verskillende biografieë en hul lot vorm anders. As die wilde spesies wat nou huise versier relatief veeleisend vir grond en versorging is, is gekweekte variëteite miskien die mees arbeidsintensiewe van alle vrugte: dit is nie moeilik om druiwe sonder probleme te verbou nie. Wat is slegs die jaarlikse snoei van die wingerdstok werd! Op hul eie toestelle kan lianas 'n lengte van 5 meter bereik, en sommige variëteite in net een jaar - 20 meter. As die jaarlikse wingerde bekwaam verkort word, reguleer wynboere die ontwikkeling van die plant, wat die belangrikste poging aangewend word om die maksimum opbrengs te lewer.
Mense is die opening van snoei aan 'n vreemde voorval verskuldig. Op een of ander manier pluk 'n honger esel saggies 'n deel van die wingerde, wat, tot die verrassing van die gasheer, veral baie vrugte opgelewer het. Hulle sê dat die Grieke eens 'n indrukwekkende monument vir die onwillekeurige ontdekker van 'n wonderlike onthaal gebou het.
Wat die legendariese wingerdstok nie in sy lang en glorieryke era oorleef het nie! Kundige mense profeteer vir haar 'n toekoms wat die mees fantastiese hoop van wetenskaplikes en wynboere sal oortref.