Verbruikersrubriek: Alles wat jy wil weet oor kredietburo’sArgieffoto Die meeste verbruikers stel eers vas dat hulle “geswartlys” is wanneer hul aansoeke om krediet geweier word. Min verbruikers weet ook hoe hierdie “swartlys” werk en baie meen kredietburo’s wat hul kredietgedrag dophou, skend hul privaatheid. Ina Opperman verduidelik hoe kredietburo’s werk en hoe verbruikers geraak word. Volgens artikel 43 van die Nasionale Kredietwet kan kredietburo’s inligting versamel en in stand hou oor verbruikers se kredietaansoeke, kredietooreenkomste, betalingsgeskiedenis of betalingspatrone en verbruikerskredietinligting. Kredietverskaffers gaan jou kredietinligting na om te sien hoe jy vorige krediet terugbetaal en bestuur het en hoe jou betalingsgeskiedenis lyk, om te besluit hoe groot die risiko sal wees om vir jou krediet te gee en of jy in staat sal wees om die terugbetaling te doen. Daar bestaan nie eintlik iets soos ŉ swartlys nie. Die term is voorheen gebruik toe kredietburo’s net negatiewe inligting oor verbruikers gehou het, maar dit is deesdae nie meer die geval nie. Kredietburo’s hou nou ook al die positiewe inligting oor hoe jy krediet hanteer. Artikel 70 van die wet beskryf verbruikerskredietinligting as iemand se kredietgeskiedenis, wat aansoeke om krediet, kredietooreenkomste waarby jy betrokke is of was, die patroon van betaling of wanbetaling, skuldherstrukturering, stappe om betaling af te dwing en die omstandighede waarin kredietooreenkomste beëindig is, insluit. Jou finansiële geskiedenis is ook deel daarvan en sluit jou vorige en huidige inkomste, bates en skuld en ander inligting oor jou finansiële vermoëns, vooruitsigte en verpligtinge in. Die verbruikerskredietinligting sluit ook jou opleiding, indiensneming, loopbaan en professionele of sakegeskiedenis in, sowel as jou identiteit, jou naam, geboortedatum, identiteitsnommer, huwelikstaat en familieverwantskappe, vorige en huidige adresse en ander kontakbesonderhede. Kredietverskaffers dien verbruikerskredietinligting teen betaling in by kredietburo’s, maar as jy as verbruiker die inligting wil regstel of betwis, word geen fooi gehef nie. Kredietburo’s moet redelike stappe doen om seker te maak enige verbruikerskredietinligting wat hulle ontvang, is korrek. Die inligting moet vir ŉ voorgeskrewe tydperk gehou word, maar moet onmiddellik enige voorgeskrewe verbruikerskredietinligting uit sy rekords skrap wat ingevolge die regulasies nie op sy rekords aangeteken mag word nie. Inligting mag aan kredietverskaffers gegee word wanneer jy om krediet aansoek doen of self vra vir jou kredietrekord, maar die kredietburo mag nie ŉ negatiewe gevolgtrekking maak oor jou kredietwaardigheid as dit geen inligting oor jou het nie of verkeerde inligting uitgee nie. Volgens artikel 72 van die wet het jy die reg om binne 28 dae deur ŉ kredietverskaffer in kennis gestel te word voordat hy aan ŉ kredietburo verslag doen oor enige voorgeskrewe ongunstige inligting oor jou. As jy daarvoor vra, moet jy ŉ afskrif daarvan kry. Jy het ook die reg om een keer per jaar ŉ gratis afskrif van jou kredietrekord te kry sodat jy kan seker maak dat al die inligting korrek is. Dit is ook jou reg om die korrektheid van enige inligting daarin te betwis en van die kredietburo en verskaffer te verwag om enige foute te ondersoek en reg te stel. Kredietverskaffers wat verkeerde inligting aan kredietburo’s gee, moet jou ook vergoed vir die koste om die inligting reg te stel. Terwyl die kredietburo ondersoek instel, mag die betwiste inligting nie deel vorm van jou inligting wat verskaf word nie. Jy kan by die Nasionale Kredietreguleerder kla oor verkeerde inligting. Kredietverskaffers mag ook nie van jou verwag om ŉ verslag van ŉ kredietburo te kry wanneer jy om krediet aansoek doen nie. Jy kan die betrokke kredietburo bel om ŉ afskrif van jou kredietrekord aan te vra. As jy van die inligting wil betwis, moet jy die kredietburo se voorgeskrewe vorms invul en aanstuur. Indien jy nie binne 20 dae terugvoering kry nie, kan jy by die Kredietombud kla. Verskillende soorte inligting bly vir verskillende tydperke op jou kredietrekord: Onthou, as jy ŉ agterstallige rekening ten volle betaal het, word die skuld nie dadelik van die lys verwyder nie – daar word net aangedui jy het dit betaal. Artikel 71 van die wet bepaal ŉ verbruiker wie se skuld herstruktureer is, kan by ŉ skuldberader aansoek doen om ŉ klaringsertifikaat indien die verbruiker al sy skuld afbetaal het. Jy kan dan die sertifikaat indien by die kredietburo, wat dit dan uit sy rekords moet skrap. Dieselfde geld vir ŉ hofbevel wat enige vonnis nietig verklaar. Kredietburo’s hou inligting op hul stelsels oor hofbevele oor slegte skuld, inligting wat jy verskaf wanneer jy aansoek doen om krediet en jou kredietgedrag wat verskaf word deur kredietverskaffers. Hulle hou nie inligting oor jou ras, etniese herkoms, politieke menings, geloof, lidmaatskap van vakbonde, jou gesondheid, seksuele voorkeure of strafregtelike oortredings nie. Onthou: Die kredietburo kan nie jou aansoek om krediet afkeur nie – net die kredietverskaffer kan dit doen, gegrond op die inligting wat die kredietburo verskaf.