PressReader - SA Jagter Hunter: 2017-08-01 - Die Suid-A­fri­kaan­se Mes­ma­kers­gil­de
Die Suid-A­fri­kaan­se Mes­ma­kers­gil­de
SA Jagter Hunter - 2017-08-01 - INHOUD - Deur AN­DRÈ ERAS­MUS
Die flou­e­ri­ge win­ter­son­ne­tjie bak heer­lik net bui­te Del­mas waar ek met Ca­rel S­mith sit en ge­sels. Ca­rel is die voor­sit­ter van die Suid-A­fri­kaan­se Mes­ma­kers­gil­de, maar ten spy­te van die be­lang­ri­ke ti­tel, is hy ’n plat-op-die-aar­de-mens, son­der pre­ten­sies of e­ni­ge aan­stel­le­rig­heid. Ca­rel se pas­sie vir mes­maak in Suid-A­fri­ka en vir die Gil­de, blink in sy oë wan­neer die ge­sel­skap na mes­ma­ke­ry draai.
Vol­gens Ca­rel is die gil­de ’n groep kwa­li­fi­se­ren­de mes­ma­kers wat die i­de­aal na­streef om die kwa­li­teit van hand­ge­maak­te mes­se en die ma­nie­re waar­op dit ge­maak word, voort­du­rend te ver­be­ter. Die Gil­de is in 1980 ge­stig met Piet G­rey as voor­sit­ter, te­sa­me met O­wen Wood en An­dré de Beer as ko­mi­tee­le­de. Hul eer­ste skou is op 16 Fe­bru­a­rie 1980 in Rand­fon­tein ge­hou.
Dit is ’n kwa­li­fi­se­ren­de gil­de wat le­de eers toe­laat wan­neer hul­le mes­se ’n mi­ni­mum stan­daard be­haal het. Le­de po­li­si­eer hul­self en me­kaar deu­ren­tyd op ’n in­for­me­le ba­sis om te ver­se­ker dat kwa­li­teit-ver­eis­tes ge­hand­haaf word. In­dien ’n lid nie die stan­daard hand­haaf nie, kan hy ge­waar­sku word en selfs ge­skors word.
Mes­ma­kers streef daar­na om le­de van die gil­de te word, want dit gee er­ken­ning aan hul vaar­dig­he­de en bied aan hul­le toe­gang tot ’n eks­klu­sie­we groep vak­kun­di­ges. Jaar­lik­se kom­pe- »
» ti­sies word deur die gil­de aan­ge­bied, waar­ty­dens le­de teen me­kaar wed­y­wer in ’n aan­tal ver­skil­len­de klas­se. Die wen­ners word ty­dens die Gil­de-skou in Jo­han­nes­burg vereer vir hul prag­stuk­ke en daar­die mes­se word ook ty­dens die ver­loop van die skou uit­ge­stal.
Ge­woon­lik word die wen­mes­se da­de­lik op­ge­raap deur ver­sa­me­laars, soms teen as­tro­no­mie­se pry­se. Die Gil­de-skou is in­ter­na­si­o­naal be­kend en ver­sa­me­laars van reg­oor die wê­reld woon dit by. Ca­rel sê die groot­ste voor­deel vir mes­ma­kers is dat die SA Gil­de in­ter­na­si­o­naal er­ken word en gil­de-le­de kan by e­ni­ge van die in­ter­na­si­o­na­le gil­de-skoue, soos by­voor­beeld dié in die VSA, I­ta­lië, Duits­land en Frank­ryk gaan uit­stal.
Ko­pers word be­skerm deur die gil­de se kwa­li­teit-waar­borg dat le­de se mes­se van uit­staan­de ge­hal­te is. Die ma­nier waar­op sa­ke ge­doen word, bied vir plaas­li­ke en in­ter­na­si­o­na­le ko­pers ver­de­re ge­moeds­rus dat hul­le kwa­li­teit-hand­ge­maak­te mes­se kan aan­koop al is hul­le dui­sen­de ki­lo­me­ters ver.
Gil­de-lo­go’s kan deur le­de aan­ge­bring word op hul mes­se en hul­le kan ook ser­ti­fi­ka­te uit­reik wat hul mes­se se oor­sprong be­ves­tig. Dit on­der­streep die ge­sogt­heid van gil­de-le­de se mes­se.
Dan draai ons ge­sel­sie na die ge­wil­de A­me­ri­kaan­se TV-pro­gram, F­or­ged in Fi­re waar­ty­dens mes­se vol­gens die tra­di­si­o­ne­le ma­nier ge­smee word. Staal met ’n hoë kool­stof­in­houd word gloei­end warm ge­maak en ge­kap om ’n mes te vorm. Die lem kan dan so ver­hard word dat die sny­vlak hard is ter­wyl die rug­kant sag en soe­pel bly om te kan buig. Mo­der­ne Da­mas­kus­staal word ook op hier­die ma­nier ge­maak deur twee
Al­le mes­ma­kers kan deel­neem vir die kans om reu­se­pry­se in die vorm van ma­sjie­ne, ma­te­ri­aal, op­lei­dings­kur­sus­se en meer, te wen.
soor­te staal (waar­van een ’n hoë nik­kel­in­houd het) on­der in­ten­se hit­te saam te smee en te vleg.
V­lek­vrye staal is ge­woon­lik nie ha­mer-vrien­de­lik nie en word nie ge­smee nie. Mes­ma­kers kry dit in plaat­staal en sny al­les af wat nie soos ’n mes lyk nie (stock re­mo­val). V­lek­vrye mes­staal word ook ver­hard deur dit teen tem­pe­ra­tu­re van meer as 1 000 °C te bak.
Mes­sme­de wat aan­soek wil doen om lid­maat­skap van die gil­de, moet vyf mes­se in­dien vir be­oor­de­ling, waar­van een ’n ste­wel­mes of dolk moet wees wat vol­gens voor­ge­skre­we ont­werp ge­maak moet word. Min­stens een mes moet ook van eie hand­ge­maak­te Da­mas­kus­staal wees. Een van die mes­se word ge­toets deur daar­mee twee keer ’n dak­balk te kap, waar­na daar geen ska­de aan die sny­vlak mag wees nie en dit steeds skerp ge­noeg moet wees om arm­ha­re te kan skeer. Daar­na moet dit tot on­ge­veer 90 gra­de kan buig son­der om te breek.
Voor­ne­men­de le­de se mes­se word deur die gil­de se pa­neel on­der­soek en be­oor­deel op grond van die vak­man­skap in ter­me van skerp­heid, le­m­af­wer­king, die lo­go, net­heid van die slyp­vlak­ke (grin­ding), pas­sing en af­wer­king van die ver­skil- len­de on­der­de­le (fit and fi­nish), me­ga­nie­se wer­king en laas­tens, al­ge­me­ne voor­koms van die mes. Aan­soe­kers moet boon­op by twee be­staan­de le­de ge­tuig­skrif­te ver­kry voor­dat hul­le tot die gil­de toe­ge­laat word.
Ca­rel is pas­sie­vol oor op­ko­men­de mes­ma­kers en ver­tel op­ge­won­de van die jaar­lik­se kom­pe­ti­sie wat die gil­de aan­bied vir nie-le­de. Al­le mes­ma­kers kan deel­neem vir die kans om reu­se­pry­se in die vorm van ma­sjie­ne, ma­te­ri­aal, op­lei­dings­kur­sus­se en meer, te wen. Al­hoe­wel die lem vir die kom­pe­ti­sie­mes voor­ge­skryf is, word die res van die mes aan el­ke mes­ma­ker se eie ver­tol­king oor­ge­laat. Die tien bes­te mes­se word jaar­liks uit­ge­stal ty­dens die Gil­de-skou, waar­ty­dens die wen­ner aan­ge­kon­dig word.
Die Gil­de-skou vind van­jaar op 18 en 19 Au­gus­tus by die Mo­sa­ïek­sen­trum in Jo­han­nes­burg plaas. Dit is die plek om te wees as jy die bes­te han­de­werk van Suid-A­fri­ka se mes­sme­de en mes­ma­kers wil sien.
Twee jag­mes­se ge­maak deur De­on Nel. Des Wal­deck het hier­die jag­mes ge­maak. Die lem is van N690-staal, die bol­ster van Da­mas­kus­staal en die hef van ge­kleur­de ka­meel­perd­been.
Bo is ‘n Bo­wie­mes met ‘n Da­mas­kus­staal­lem en on­der ‘n mes waar­van die sny­kant baie ver­hard is maar die rug­kant of spi­ne sag­ter of meer buig­saam ge­laat is. Bei­de mes­se is deur Alan Mit­chell ge­maak.
Neels Roos het hier­die kuns­mes as­ook die dolk op die fo­to langs­aan ge­maak. Da­mas­kus­staal is vir bei­de die mes­se ge­bruik.