Rasseverhoudinge is goed, politieke verhoudinge swakFlip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging Foto: Reint Dykema. Dit was verlede Saterdag weer tyd om die dinge te doen wat mens maar moet doen as jy die vrede by die huis wil bewaar! Dit is nou dinge soos gasbottels hervul, by die hardewarewinkel ŉ draai maak, die nodige inkopies doen, en brandstof ingooi. Maar in die loop van die verwagte vervelige oggend het iets interessants my weer opgeval waarvan ek lankal bewus is. Dit is die hartlike persoonlike rasseverhoudinge tussen gewone mense. Die hele dag deur was dit vir my opmerklik hoe goed die persoonlike verhoudinge tussen mense van verskillende rasse is. Swart en wit behandel mekaar nie net beleef nie, maar vriendelik – iets wat mens ook sien en hoor in die werkplek en waar mense ook al met mekaar skakel. Natuurlik is daar sekerlik uitsonderings, maar dis meestal te wyte aan gewone konflik soos misdadigheid of ŉ taxi wat voor iemand inswaai. Maar toe tref dit my soos ŉ rooi verkeerslig: Hoekom is daar midde sulke goeie persoonlike verhoudinge, sulke slegte politieke verhoudinge? Dit gaan hier nie oor gewone politieke mededinging tussen lede van verskillende partye nie. Toe ek die aand TV-nuus kyk, begryp ek weer wat die probleem is. Politieke verhoudinge word versuur en vergiftig deur die daaglikse dosis van skandale, vrot regering en politici wat die rassetamboer slaan om rassenasionalisme te bevorder. Dan kry mens natuurlik die verregse aasvoëls wat hul eie rassisme versteek agter die onbevoegdheid van ons heersers, en dit gebruik om hul eie rassisme te bevorder. Rassebetrekkinge is nie ŉ maklike saak nie; daarvan getuig al die konflik in die wêreld. Tony Leon het op ŉ keer gesê swart rassisme kry jy aan die bokant van die samelewing, en wit rassisme aan die onderkant. Sy stelling is dalk ŉ veralgemening maar dit laat ŉ mens dink. Dis nie gewone swartmense wat rasse-uitsprake maak nie, maar die swart elite. En wat witmense betref, lyk dit soms of daar ŉ direkte verband bestaan tussen die hoeveelheid spelfoute en die hoeveelheid rasse-uitsprake wat mense maak. Hiermee word nie bedoel dat die regerende swart elite altyd openlik rassisties is nie. Dis veel eerder strukturele rassisme, waar rassewette gemaak word om ŉ bepaalde rassistiese agenda te bevorder. Dit word egter in onberispelike polities korrekte terme geklee, soos demokrasie, regstelling, transformasie, voorheen benadeeldes en so aan en so voorts. Hierdie soort “nierassige rassisme” is ten beste deur die bekende sosioloog, prof. Lawrence Schlemmer, verwoord. Hy beskryf die ANC se siening oor ras treffend soos volg: “Die ANC het ’n partykode in reaksie op die rassekwessie vervolmaak. Sonder uitsondering vertrek hy vanuit nierassige standpunt, en kwalifiseer dit dan met ’n verbintenis daartoe om rassegapings te oorbrug en sodoende ’n wettige grondslag vir nierassigheid te lê. Daarvan af stel die party ’n reeks rasgebaseerde “regstellende” aksies en bemagtigingsbeleidstellings voor om dit uit te voer. So kan hy dan sy Afrika- of swart ondersteuners verseker dat hy, hoewel ‘nierassig’, tog ‘aan hulle kant’ is.” Dan moet ons ook onthou dat die ANC in sy beleidsdokumente steeds die doel van “transformasie” in rasseterme uitspel as die “bevryding van swartes in die algemeen en Afrikane in besonder”. Die Amerikaanse politieke wetenskaplike, Pierre Vandenberghe, het die vermomming van rassisme as demokrasie soos volg beskryf: “As jou kiesers ’n demografiese meerderheid is, kan rassisme maklik as demokrasie vermom word.” Die beste voorbeeld hiervan bly om in die naam van die staatsideologie van transformasie of “verteenwoordigendheid” weens die bevolkingsamestelling algehele beheer oor minderheidsgroepe te bewerkstellig. As die bevolkingsgetalle alles moet weerspieël, dan moet alles mos onder swart (ANC-) beheer wees. Dít het natuurlik meer met brute magspolitiek as met grondwetlike demokrasie te doen! Die uitdaging in ŉ land soos Suid-Afrika is dat dit politici van die meerderheidsparty baat om op ŉ rassegrondslag te mobiliseer. Die politieke som is eenvoudig: Omdat daar meer swartmense as witmense in die land is, hoef hulle net die swart stem op ŉ rassegrondslag te mobiliseer om “vir ewig” te kan regeer. Die gevolge van swak politieke verhoudinge, geweldsmisdaad en swart elite-rassisme is ongelukkig dat baie witmense te maklik begin veralgemeen, en dan veral op sosiale media net so rassisties en platvloers word as diegene wat hulle daarvan beskuldig. Die gevaar waarteen alle verantwoordelike mense moet waak, is dat die swak politieke verhoudinge oor ŉ verloop van tyd sal uitloop op swak persoonlike rasseverhoudinge! Witmense moet daarteen waak dat hulle deur strukturele rassisme of politieke rassisme verlei word om persoonlike rassiste te word. As daar nou ooit ŉ doodloopstraat is, is dit vir ŉ maglose minderheid om hardvogtig rassisties teen gewone swartmense te wees. Maar gelukkig was die doemprofete van ŉ rasseoorlog nog nooit reg nie. Daarvoor was persoonlike verhoudinge nog altyd te goed, selfs ten tye van groot konflik in die land. Iemand het eenkeer vir my gesê dat Afrikaners bedreig voel deur swartmense as ŉ groep, maar goeie verhoudinge het met individuele swartmense. Daarteenoor voel Engelssprekende mense positief teenoor swartes as ŉ groep, maar het swakker verhoudinge met individuele swartmense. Of hierdie veralgemenings reg is, weet ek nie, want daar is seker nie ŉ groter oorsaak van stereotipering as rasseverhoudinge nie. In ŉ land soos Suid-Afrika is die belangrikheid van goeie rasseverhoudinge vanselfsprekend. Die belangrikste bedreiging hiervoor is nie die swak persoonlike verhoudinge nie, maar die swak politieke verhoudinge. Maar ons mag nie in hierdie politieke slaggat trap wat ekstremiste van weerskante vir ons stel nie. Daarom behoort alle verantwoordelike mense te doen wat hulle weet die regte ding is, naamlik om in hul daaglikse lewe goeie verhoudinge te bevorder met almal met wie jou pad kruis. In ‘n land soos ons s’n, is die belangrikheid van goeie rassebetrekkinge logies, maar die groot bedreiging hiervoor is nie rassisme nie, maar rassepolitiek Dit ontstel baie witmense dat die meeste swartmense ŉ party steun wat hulle as korrup en onbevoeg ervaar, maar die oplossing is tog nie om politieke opponente in politieke vyande te verander nie. Dan dien ons die radikales se agenda, wat graag swak politieke verhoudinge wil laat oorgaan na swak persoonlike verhoudinge.