Federale Demokratiese Republiek Nepal
(Nepalees vir: "Jou moeder en vaderland is meer belangrik as die hemel")
Volkslied: Sayaun Thunga Phulka
(Nepalees vir: "Gemaak van Honderde Blomme")
27°42′N 85°19′O﻿ / ﻿27.700°N 85.317°O﻿ / 27.700; 85.317
Grootste stad Katmandoe
Amptelike tale Nepalees
• Koninkryk verklaar
• Staat verklaar
15 Januarie 2007
147 181 km2 (93ste)
56 827 myl2
28 982 771 (48ste)
26 494 504
180 / km2 (62ste)
466,2 / myl2
MOI (2016) 0,558 (144ste) – medium
Gini (2010) 32,8 – medium
Geldeenheid Roepee (NPR)
- Somertyd NPT (UTC+05:45)
nie toegepas nie (UTC+05:45)
Nepal (Nepalees: नेपाल, Nepāl, [neˈpal], luister (hulp·inligting)), amptelik die Federale Demokratiese Republiek Nepal (सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल, Sanghiya Loktāntrik Ganatantra Nepāl), is 'n landingeslote land in Suid-Asië. Dit is tussen die Volksrepubliek China in die noorde en Indië in die suide binne die Himalaja geleë. Nepal het 'n oppervlakte van 147 181 km² en 'n bevolking van 28 982 771 in 2016 gehad. Die hoofstad en grootste stad is Katmandoe.
Nepal grens in die noorde aan die Chinese outonome gewes Tibet en in die weste, suide en ooste aan Indië. Bangladesj is net sowat 27 km van Nepal se suidoostelikste punt geleë en Bhoetan word deur die Indiese deelstaat Sikkim van Nepal gekei. Dié land se geografie word deur die Himalaja gekenmerk en behels Berg Everest op die grens met die Chinese outonome gebied Tibet.
Nepal is 'n multi-etniese land met Nepalees as amptelike taal. Die belangrikste godsdiens is die Hindoeïsme, gevolg deur die Boeddhisme en albei godsdienste het hul oorsprong in die hedendaagse Nepal. Die Nepalese kultuur in die noorde is sterk deur die Tibettaanse s'n beïnvloed, terwyl die Indiese kultuur in die suide 'n sterk invloed toon.
2.1 Politieke partye
5.1 Werklike armoede
Koningin Rani van Nepal in 1920
Die voormalige koninklike paleis in Gorkha
Nepal het 'n lang geskiedenis wat teruggaan tot voor die begin van die Christelike jaartelling en is die geboorteplek van Boeddha. As gevolg van dié land se ligging was Nepal nog altyd gevoelig vir Indiese en Tibettaanse invloed.
Dié land het in 1962 'n nuwe grondwet verkry, waarvolgens die koning se mag aansienlik gestyg het en politieke partye verbied is. In plaas van die partye het die koning 'n "partylose demokrasie" gekies: 'n parlement waarvan 15% uit partylose lede bestaan wat deur die volk verkies is en 85% bestaan uit lede wat deur die koning benoem word. Na 'n volksopstand in 1990 het die toenmalige Koning Birenda hierdie stelsel afgeskaf en 'n demokratiese grondwet ingevoer.
Op 1 Junie 2001 is die koninklike huis byna uitgeroei deur Kroonprins Dipendra. Hy was kwaad vir sy ouers omdat hulle nie sy keuse vir 'n eggenote goedgekeur het nie. Hy het sy vader, Koning Birenda, en sy moeder, Koningin Aishwarya, doodgeskiet en ook nog 'n aantal ander koninklike familielede vermoor, waaronder sy broer en suster, twee ooms en twee tantes. Hy het homself ook geskiet, waarna hy drie dae later beswyk het. Na sy dood is een van sy ooms, Gyanendra, as die nuwe koning gekroon.
Gyanendra het in 2002 tydelik weer die hef in die hand geneem, maar later in die jaar is die demokrasie herstel. Op 1 Februarie 2005 het hy egter weer alle mag in sy hande geneem en die grondwet buite werking gestel. Hy het die eerste minister afgedank en self dié posisie ingeneem. Die koning het Minister Deuba kwalik geneem dat hy nie in staat was om die vrede in dié land te herstel nie. Gyanendra het tot 2006 as gesaghebbende monarg geregeer, maar is in 2006 weer gedwing om sy mag prys te gee.
Nepal se huidige president: Bidhya Devi Bhandari in 2013
Die regering van Nepal was tot 1990 'n absolute monargie. Koning Birendra het ná 'n volksreferendum staatshervorming deurgevoer en Nepal omvorm tot 'n parlementêre demokrasie. Die stryd tussen die verskillende politieke partye lei egter tot 'n burgeroorlog in Nepal. Die laaste koning probeer meer mag vir homself behou. Hy hoop om só die opstand en ander probleme meer effektief aan te pak. Teen die begin van 2005, en na 'n tydperk van erge menseregteskendings in Nepal, ontbind die koning die parlement.
Tussen 1996 en 2006 het 'n burgeroorlog in Nepal gewoed, waarin meer as 12 000 mense omgekom het. Met tussen 10 000 en 15 000 stryders het die Maoïstiese opstandelinge meer as 60% van Nepal beset. Hul hoofdoel was om Koning Gyanendra te onttroon en 'n kommunistiese nasie te stig, soos die Volksrepubliek China na die Chinese Burgeroorlog. Ondanks die feit dat Gyanendra buitelandse steun geniet het, het die rebelle steeds meer gebied gewen. Op 21 November 2006 is 'n vredesooreenkoms tussen die demokratiese regering en die Maoïstiese rebelle gesluit.
Op 28 Desember 2007 het 'n oorgrote meerderheid van die Nepalese parlement vir die afskaffing van die monargie gestem. Die Nepalese Grondwetgewende Vergadering het op 28 Mei 2008 besluit om hierdie wet amptelik in werking te stel, waarmee die Koninkryk Nepal verander is na die Demokratiese Federale Republiek Nepal.
Die Singha Durbar-paleis, setel van die Nepalese regering in Katmandoe
Sedert die einde van die 1940's bestaan die politiek in Nepal uit drie verskillende politieke strominge:
Kongres: Die Nepalese Kongresparty is 'n gematigde sosialistiese party, waarin die Koirala-familie heelwat invloed besit, soos die huidige premier Khadga Prasad Oli. Hulle was vroeër voorstanders van 'n konstitusionele monargie in dié land, maar sedert die beëindiging van die burgeroorlog het die party die idee van die vorming van 'n republiek in Nepal aanvaar.
Kommuniste: Die Kommunistiese Party van Nepal is reeds in 1949 gestig, maar word eers later 'n dominante politieke party in die parlement. Die Kommunistiese Party van Nepal verbrokkel in 1994, waaronder ook die Maoïstisme. Hierdie party beywer hom vir die beëindiging van die burgeroorlog buite die parlementêre sisteem.
Rojaliste: Die Rastriya Prajatantra Party is 'n regse, pro-monargistiese politieke party in Nepal. Tydens die laaste verkiesing in 2008 verower die party 8 van die 601 setels in die parlement.
Nepal word staatkundig onderverdeel in 14 sone, wat op hul beurt weer onderverdeel word in 75 distrikte.
Etniese kaart van Nepal
'n Nepalese sadhoe
Die bevolking van Nepal woon vernaamlik in die lae gebiede langs die grens met Indië en in die vallei rondom Katmandoe. Die gemiddelde lewensverwagting in Nepal is 65,46 jaar. Die bevolking groei met ongeveer 1,281% per jaar.
Dié land huisves talle etniese groepe, waaronder die Newards, Bhote, Rai, Limbu, Sjerpa, Gurung, Tamang, Magar, Thakali, Brahman en ander.
Die meerderheid van die bevolking (81,3%) is aanhangers van Hindoeïsme. Boeddhisme speel ook 'n groot rol, met volgelinge wat 9% van die bevolking uitmaak. Verder hang 4,4% Islam aan, 3% die inheemse Kirant-geloof aan en 1,4% die Christendom.
Op 19 Mei 2006 het die Huis van Afgevaardigdes van Nepal aangekondig dat daar voortaan 'n skeiding tussen kerk en staat sou wees, alhoewel dié land steeds die enigste amptelike Hindoe-land ter wêreld bly.
Dié land se amptelike taal is Nepalees en word deur ongeveer 60% van die bevolking gepraat. Die taal word in die Devanagari-skrif geskryf en stam van die antieke Sanskrittaal af. Naas Nepalees word daar ook ander plaaslike tale en dialekte gepraat, soos Bengaals, Bhojpuri, Dzongkha, Maithili, Newari, Santali en Tibettaans.
Nasa-Satellietbeeld van Nepal
Topografiese kaart van Nepal
'n Groot gedeelte van Nepal is baie bergagtig en word deur die Himalaja gekenmerk. Agt van die tien hoogste berge ter wêreld is in Nepal geleë, waaronder ook die hoogste, Berg Everest, gevolg deur Kangchenjunga, Lhotse, Makalu, Cho Oyu, Dhaulagiri, Manaslu en Annapurna.
In die suide van Nepal, langs die grens met Indië, is laerliggende gebiede. Ongeveer 20% van dié land se oppervlak kan vir landbou benut word. Nepal word van suid na noord in drie gebiede gedeel, die laagland in die suide, heuwels en lae berge in die middel en die Himalaja in die noorde.
As gevolg van die groot hoogteverskille besit dié land uiteenlopende klimaatsgebiede, van 'n hoë bergklimaat in die Himalaja, tot 'n subtropiese klimaat langs die grens met Indië.
Die ooste van Nepal kry ongeveer 2 500 mm reën per jaar, terwyl die sentrale deel rondom Katmandoe ongeveer 1 420 mm per jaar kry en die westelike gebiede ongeveer 1 000 mm.
'n Straattoneel in Katmandoe
'n Besoedelde rivier in Katmandoe
Nepalese vroue plant rys
Nepal is 'n ontwikkelende land met 'n lae gemiddelde inkomste. In 2001 was die gemiddelde jaarlikse persoonlike inkomste slegs 240 Amerikaanse dollar.
BBP: $5,6 miljard ($240 per persoon)
Jaarlikse BBP-groei: 6,5%
Verdeling van BBP: landbou 40%, nywerheid 22%, dienste 37%
Buitelandse skuld: $2,8 miljard
Uitvoerprodukte: goiing, tapyte, tekstiel, kunsvleit
Invoerprodukte: masjinerie en vervoermiddels (19%), chemiese en farmaseutiese produkte (12%)
Uitvoere na: Duitsland (34%), Verenigde State (33%) (1996)
Invoere vanuit: Indië (27%), Hongkong (15%), Japan (11%) (1996)
Heelwat mense in die stede en op die platteland ken armoede. Volgens die ontwikkelingsprogramme van die Verenigde Nasies leef 30,9% van die bevolking in Nepal onder die broodlyn.
Landbou is die belangrikste deel van die ekonomie en verskaf werk aan byna 80% van die bevolking. Die waardetoevoeging van die landbou bedra ongeveer 40% van die Bruto binnelandse produk (BBP). Landbouproduksie styg met ongeveer 5% per jaar, wat meer is as die bevolkingsgroei van 2,3%.
Nywerhede verwerk meestal landbouprodukte soos goiing, suikerriet, tabak en graan. Die vervaardiging van tekstiel en tapyte ondervind ook snelle groei. Byna 80% van die waarde van uitvoere bestaan uit industriële produkte. Die waarde van die industrie bedra ongeveer 22% van die BBP.
Toerisme is 'n belangrike bron van inkomste vir dié land. Buitelandse toeriste word veral deur die ongereptheid van dié land en die Himalaja aangetrek. Toerisme is ook een van die min sektore waarin buitelandse belegging in Nepal plaasvind.
Die Nepalese nasionale krieketspan in 2013
Sokker is Nepal se gewildste sport, gevolg deur krieket. Vlugbal is Nepal se nasionale sport.
Krieket het tydens die onlangse jare in Nepal sterk groei ervaar en geniet internasionale erkenning. Op 28 Junie 2014 het die Internasionale Krieketraad Twintig20 Internasionaal-status aan die Nepalese nasionale krieketspan toegeken en op 15 Maart 2018 Internasionale eendagwedstryd-status. In teenstelling met ander kleiner krieketlande, waar spanne grootliks uit buitelanders bestaan, behels Nepal se nasionale span inheemse spelers wat gewoonlik deur middel van die ouderdomsgroep krieket gespeel het.
Die Nepalese nasionale sokkerspan kon tot dusver nog nie vir 'n FIFA Sokker-Wêreldbeker kwalifiseer nie. In 2015 kon Nepal sy eerste internasionale trofee verower en het die o/19 SAFF kampioenskap gewen. Daarbenewens kon Nepal die Bangabandhu goue beker in 2016 verower.
↑ (en) "Nepal5". Royalark.net. Besoek op 30 April 2018.
↑ (en) "National Population and Housing Census 2011 (National Report)" (PDF). Central Bureau of Statistics (Nepal). Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 18 April 2013. Besoek op 26 November 2012.
↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 (en) "Nepal". Internasionale Monetêre Fonds. Besoek op 30 April 2018.
↑ (en) "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Besoek op 30 April 2018.
↑ (en) UNDP: Human development indices – Table 3: Human and income poverty (Population living below national poverty line (2000–2007)
↑ (en) "Football at the heart of the Himalayas". FIFA.com. 5 Maart 2009. Besoek op 30 April 2018.
↑ (en) "It's official: Volleyball is the national sport of Nepal". OnlineKhabar. 23 Mei 2017. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 23 Mei 2017. The government on Monday decided to recognize volleyball as the national sport of Nepal.
↑ (en) "Nepal, Netherlands get T20 international status". ESPNcricinfo. 28 June 2014. Besoek op 30 April 2018.
↑ (en) "'Biggest day in Nepal cricket history' – Khadka". ESPNcricinfo. 15 Maart 2018. Besoek op 30 April 2018.
↑ (en) "Nepal looks to make case as neutral venue". ESPNcricinfo. 15 Julie 2014. Besoek op 30 April 2018.
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Nepal.
(en) Toerismeïnligting oor Nepal op Wikivoyage
(en) Amptelike webwerf van die Nepalese regering
Ontsluit van "https://af.bywiki.com/w/index.php?title=Nepal&oldid=1666836"
Die bladsy is laas op 30 April 2018 om 19:30 bygewerk.