Nuuskommentaar: Breekspul in die BaaiAthol Trollip, die voormalige burgemeester van die Nelson Mandelabaai-metro. Foto: Facebook Kan die ontvouing van die gebeure in die Nelson Mandelabaai Metropool die druk op demokrasie oorleef, of wys dit bloot dat simplistiese modelle baie moeilik die druk van heterogeniteit kan trotseer? Indien wel, moet daar nie nou reeds met die oog op die plaaslike regeringsverkiesing (munisipale) van 2023 na meer paslike modelle gesoek word nie? Hoewel koalisies in Suid-Afrika nie heeltemal nuut was nie, het die DA-geleide koalisie in Nelson Mandelabaai in ’n heel ander dampkring gestaan as in die res van die land, en ook voriges soos die Afrikanerparty. Van die metrorade wat die DA kon verower was hierdie een die enigste nuwe “toevoeging” wat sonder die hulp van die EFF saam kon werk. Daar is al verskeie kere op Maroela Media oor die voordele en nadele van ’n koalisie geskryf. Die situasie het kompleks geraak toe dit blyk dat Bantu Holomisa sy vriend, Mongameli Bobani, burgemeesterskandidaat van die UDM, sou ondersteun wanneer die breekspul tussen die DA en die UDM tot uitbarsting sou kom. Bobani se integriteit het oor ’n wye front onder verdenking gekom. Die breekspul het gouer gekom as wat verwag is en DA-raadslede het verwag dat die koalisies wat die EFF insluit, min kans op oorlewing sou hê. Holomisa het egter besluit sy vriendskap met Bobani sou die regte ding wees, ten spyte van die wolke wat oor Bobani se kop hang. Dit lyk of die DA van plan is om die gebeure ongedaan te maak, en daar is onder meer aangevoer die vergadering wat die rebellie “gehuisves” het, was onwettig omdat dit sonder die byhou van ’n notule gehou is. Dié saak sal vinnig uitgepluis moet word. Die situasie is nou uiters kompleks. Weens grondwetlike bepalings kan van die “terugskuif” van raadslede na hul oorspronklike partye nie sommer geskied nie. Mongameli Bobani en sy regsverteenwoordiger verlede jaar voor die hooggeregshof in Port Elizabeth (31 Augustus 2017). Foto: ANA ’n Groot probleem is dat talle leiers in Suid-Afrika nie weet watter staatkundige opsies daar is nie. Die begrip van korporatiewe selfbeskikking of federasie is tydens die bestaan van die Volkstaatraad betreklik wyd bespreek en selfs deur Die Burger as ’n oorweegbare opsie voorgehou. Nie eens ’n bloedspatsel het oorgebly van hierdie model wat by uitstek vir situasies soos dié in Suid-Afrika ontwerp is nie. Min of meer dieselfde het vir die begrip “tegnokrasie” gegeld. Hierdie uitsluiting van oorweegbare modelle is weer grootliks aangevuur deur ’n hopeloos simplistiese siening oor wat die begrip demokrasie behels. Dit hou onder meer die probleem in dat dit ontaard in ’n diktatuur of tirannie van die meerderheid. In 1990 het die staatkundige komitee van die destydse presidentsraad ’n verslag oor besluitnemings- en tegnieke in staatkundige stelsels die lig laat sien as voorloper vir die identifisering van haalbare opsies wat tydens Kodesa onder die loep sou kom. Meer as ’n honderd unitêre en federale stelsels is bespreek. Miskien sal dit wys wees om nou dit wat met Kodesa uitgekristalliseer het meer indringend teen alternatiewe, veral alternatiewe wat spesiaal vir heterogene bevolkings ontwerp is, teen mekaar op te weeg. Dit kos nogal verbeelding om ’n stelsel “demokraties” te noem as die kiesers hulle stemme daarvoor uitbring, maar nie lank nie dan sit die verkose leiers in die opposisiebanke. Ook onderlinge vriendskappe wat swaarder as integriteit weeg.