Aardverwarming: Kweekhuiseffek en eietydse kettersFoto: Youtube.com Almal ken die gemors wat die mens van die wêreld maak: lugbesoedeling, waterbesoedeling, besoedeling van die see, plakkerskampe, plastieksakke, uitwissing van fauna en flora, en so meer. Jy kan amper nie anders as om mense te steun wat die omgewing wil red nie. Ons word vertel klimaatsverandering is ŉ werklikheid. Die wêreld word warmer. Selfs een enkele graad Celsius net in hierdie eeu (die eeu is maar 16 jaar oud). As dinge so voortduur, sê die wetenskaplikes wat klimaatsverandering ondersoek, gaan ons nog so drie grade Celsius hoër temperature hierdie eeu ervaar. Ons sal dit dalk ongemaklik vind, maar ons kinders en kleinkinders sal die gevolge moet dra. Soos elke jaar gebeur, het daar pas ‘n Verenigde Nasies- (VN-) konferensie oor klimaatsverandering plaasgevind, hierdie keer in Marrakesj, Marokko. Duisende afgevaardigdes van oor die hele wêreld, wat insluit politici, wêreldleiers, omgewingsaktiviste en maatskappye se verteenwoordigers, het gepraat dat die spoeg spat oor die aardverwarming-apokalips wat die wêreld gaan tref en wat regerings moet doen om dit te vermy. ŉ Groot oorwinning vir omgewingsaktiviste en -kundiges was die Paryse verdrag, wat in 2015 beding is en waarvan 193 lande lidlande geword óf die verdrag onderteken het. Suid-Afrika, die VSA, die lande van die EU, China en Indië het onder meer lede van die Paryse verdrag geword. Volgens hierdie verdrag, wat op 4 November vanjaar in werking getree het, aanvaar regerings dat hulle heelwat sal moet doen om koolstofdioksied-uitlaatgasse hok te slaan. Dit is veral die groot industriële lande wat hier in die spervuur is, lande soos die VSA (wat vir 18% van alle uitlaatgasse verantwoordelik is), Duitsland (3%), Brittanje (2%) en Japan (4%). Dan is ook groot ontwikkelende ekonomieë soos China (20%), Indië (4%) en Rusland (8%) van die wêreld se grootste lugbesoedelaars. Suid-Afrika is vir 1,5% van lugbesoedeling verantwoordelik. Die Paryse verdrag is egter nie vreeslik bindend nie. Lande moet ná twee jaar en dan ná vyf jaar verslag lewer oor wat hulle gedoen het om hul koolstofdioksied-uitlaatgasse te verminder. Volgens die wetenskaplikes dra uitlaatgasse by tot die sogenaamde kweekhuiseffek. Al die koolstof sit iewers in die aarde se atmosfeer vas en keer dat sonstrale wat ons aarde leefbaar maak, weer terug weerkaats word deur die atmosfeer. Die aarde word gevolglik soos ŉ kweekhuis wat die hitte binnehou en die wêreld se temperature verhoog. Wie kan nou nie bekommerd wees as die aarde so warm gaan word dat die pole smelt en Kaapstad of San Francisco onder die water gaan verdwyn nie? Of dat ysbere gaan uitsterf, of die suidelike deel van Afrika in die een of ander woestyn soos die Sahara-woestyn gaan verander nie? Ondenkbaar! Natuurlik kan niemand daarmee stry dat dit ŉ ramp of reeks rampe sal wees nie. Volgens hierdie teorie word die meeste natuurrampe voor klimaatverandering se deur gelê. Dit beteken dat fabrieke se uitlaatgasse, die brand van steenkool om elektrisiteit op te wek, die afbrand van oerwoude of bome en selfs windopbrekende koeie aardverwarming veroorsaak. Prakties word gereken dat vloede, droogtes, hittegolwe en ysige koue op die een of ander manier herlei kan word na aardverwarming, hoe onlogies dit ook al mag klink. Op sigself is vooruitgang en ekonomiese groei dus nou verbind met die kweekhuiseffek. Daar is natuurlik nie eenstemmigheid oor die gevolge van aardverwarming nie. Opponente van aardverwarming word kweekhuis-skeptici genoem. Hierdie skeptici word eintlik soos melaatses behandel. Hulle menings of idees word verwerplik gevind; hulle is die ontkenners, die mense wat nie gehoor behoort te word nie weens hul ongure menings. Daar is ŉ klompie wetenskaplikes wat deel van hierdie “ongure” groepie is, wat ook insluit maatskappyhoofde en regeringsleiers. Regeringsleiers soos die nuutverkose president van die VSA, Donald Trump, wat blykbaar nie glo dat die aardverwarming gekeer kan word nie. Hy het blykbaar jare terug op Twitter kwytgeraak dat die hele storie rondom aardverwarming die maaksel van die Chinese is. Seker om Amerikaners te dwing om hul fabrieke te sluit sodat China dan hul werk kan oorneem. Of so iets. Hy glo dus om koolstofdioksied-uitlaatgasse te verminder en regeringsubsidies te bestee aan alternatiewe energiebronne is teenproduktief en nadelig vir die VSA se ekonomie. Om aardverwarming te ontken kan jou net so ŉ skandvlek gee soos om as ŉ sogenaamde “rassis” gekenmerk te word. In die ou dae was sulke mense ketters, vandag rassiste en “aardverwarming-skeptici”. Dit het destyds gelei tot die Spaanse Inkwisisie, wat so 500 jaar gelede in Spanje mense op allerhande wrede maniere gefolter het, veral as hulle nie streng Katolieke gebruike gevolg het nie, die kerk gekritiseer het, of ander gelowe aangehang het. Baie het met hul lewe geboet. Wel, die Spaanse Inkwisisie is terug, net in ŉ ander vorm. Vra maar vir ouens soos Donald Trump of Steve Hofmeyr hoeveel alternatiewe menings in ons sogenaamde oop, demokratiese vryheid-van-spraak-samelewings geduld word! Dieselfde geld vir ouens wat die apokaliptiese voorspellings van die sogenaamde kundiges probeer weerspreek. Voor ons gaan kyk wat die alternatiewes se mening is (ons probeer darem gebalanseerd wees in hierdie meningstuk), net ŉ paar woorde oor die mens se beheptheid om altyd ŉ vrees vir die toekoms te hê. Soms sinvol, ander kere nie. Ná die val van kommunisme, wat die wêreld vir ŉ goeie 70 jaar in ŉ vrees-wurggreep gehad het (kommunisme was seker een van die aakligste vorme van regering wat honderde miljoene mense se lewens geëis het), het die wêreld byna gesmag na ŉ nuwe bedreiging. Die vrees vir kommunisme en kernoorlog het plek gemaak vir die vrees dat die osoonlaag, basies ons stratosfeer, tot niet sou gaan. Wie onthou nog hoe yskaste en reukweerders in spuitblikkies in die 1980’s en vroeë 1990’s die grootste bedreiging vir die mensdom was? Die chlorofluorokoolstowwe (CFC’s) wat hierdie produkte blykbaar vrygestel het, het die osoonlaag so beskadig dat die pole binne enkele jare blykbaar sou ontvries omdat die stratosfeer nie ultraviolet strale kon binnehou nie! Die teenoorgestelde van die koolstofdioksied-uitlaatgasse was hier ter sprake maar met dieselfde gevolg: die wegbrand van die osoonlaag het blykbaar veroorsaak dat uitstraling te veel was en dat direkte son die pole sou laat smelt. Wat vreemd is, is dat ons reeds vir byna 20 jaar nie veel van die uitputting van die osoonlaag gehoor het nie. Inteendeel, die jongste navorsing wys daarop dat die osoonlaag dermate herstel het, dat dit nie meer bedreig word nie. Volgens die omgewingskundiges is dit reeds omdat daar nie meer yskaste en reukweerders vervaardig word wat CFC’s vrystel nie. Miljarde dollars later is die proses omgekeer. Maklik, nè? ŉ Ander interessante vrees wat die wêreld beetgepak het, was die Y2K- (oftewel die jaar 2000-) virus. Die laaste paar jaar voor die millennium se wenteling (laat 1990’s) het ons byna elke dag gehoor dat rekenaars nie die oorgang van die millennium sou kon hanteer nie. Daar is voorspel dat alle rekenaars net eenvoudig sou ophou werk. Dit beteken vliegtuie sou uit die lug val, treine sou ontspoor, damwalle sou meegee omdat rekenaars nie sluise sou oopmaak nie en die mensdom sou algehele donkerte in die gesig staar omdat kragsubstasies en kragopwekking eenvoudig sou ophou werk. Die wêreld het asem opgehou en die ergste verwag. Rekenaarmaatskappye het soos paddastoele opgeskiet en oornag miljarde dollars gemaak om die Y2K-virus te keer. Sowat 300-600 miljard dollar later (in vandag se terme 400-800 miljard dollar) het … wel niks gebeur nie. Goed, dis nie heeltemal korrek nie. In Australië het ŉ masjien wat buskaartjies gedruk het, opgehou werk, 150 dobbelmasjiene by ŉ perderesiesbaan in die VSA het ophou werk, en sommige rekenaars het die datum aangegee as 1 Januarie 19100. Die hele Y2K-gedrog het net so min impak soos ŉ Springbokspan op ŉ All Black-agterlynbeweging gehad. Dit bring my terug by vandag se grootste bedreiging: aardverwarming. Die kritici oftewel skeptici het ŉ ander mening. Hulle glo dat daar weinig, indien enige, bewyse is dat die koolstofdioksied-uitlaatgasse die aarde warmer laat word. Hulle beskou dit bloot as ŉ teorie of hipotese. Terselfdertyd wys hulle daarop dat die aarde deur periodes van ekstreme hitte en koue gaan. Hitte soos tydens die tydperk van die dinosourusse en koue soos in die ystydperke. Hulle glo dat die meeste koolstofdioksied deur die aarde se atmosfeer verdwyn en dat die meeste sogenaamde kenners van aardverhitting ŉ paar aardverwarming-proponente/teoretici napraat sonder enige bewese navorsing. Hulle glo ons moet eers heelwat meer navorsing doen voor ons kan sê mensgemaakte aardverwarming bestaan. Dit gaan natuurlik alles oor geld. Regerings, soos dié in die VSA en Europa, subsidieer alternatiewe energiebronne teen enorme bedrae geld. Skeptici wys daarop dat etanolverbranding geen impak op uitlaatgasse het nie, elektriese motors word ten duurste gesubsidieer maar benodig net soveel indien nie meer fossielbrandstowwe om die motor se elektriese lading op te wek nie, windplase het ŉ fossielbrandstof-rugsteun nodig en die groot lemme bedreig voëlspesies, terwyl sonverhitting weer afhanklik is van subsidies en baie duur is. Dit gee mens dalk ŉ blik waarom Trump teen die subsidies van groot maatskappye gekant is wat veral skep uit die alternatiewe energie-ontwikkelings. Vanweë ŉ gebrek aan wetenskaplike kennis kan mens dus nie ŉ klinkklare mening waag om te sê wie van die aardverwarmer-teoretici of -skeptici korrek is nie. Ons moet nietemin waak om nie alles wat deur die internasionale media, omgewingsaktiviste en regerings as die waarheid verkondig word vir soetkoek op te eet nie. Wat sekerlik waar is, is dat die aarde besig is om warmer te word. Die statistieke oor temperature op verskillende plekke ter wêreld bewys dit. Of mense dit veroorsaak of nie, is nie noodwendig seker nie. Natuurlik is dit belangrik om skoner lug, minder plastieksakke, en so meer te ondersteun. Almal verdien seker onbesoedelde lug en water omdat besoedeling siektes veroorsaak. Nietemin neem die wêreld se bevolking dermate toe dat ons die stryd teen besoedeling gaan verloor. Soos mense ontwikkelde status bereik, veral in China en Indië, word besoedeling oneindig meer. Terselfdertyd is dit te betwyfel of die Paryse verdrag sy teikens gaan bereik. Daar is te veel opkomende ekonomieë wat so vinnig groei dat hulle nie koolstofdioksied-besoedeling kan of wil inperk nie. As die skeptici korrek is, is dit in elk geval relevant? Regerings wat dit wel gaan doen, gaan ekonomies agteruitgaan weens die hoë koste van alternatiewe energiebronne.