Dooie organismes val op die bodem van die reservoir of watermassa en word ontbind deur aërobiese bakterie. Die dooie bodemplante kan egter nie meer volhoubaar suurstof verskaf om die ontbindingsproses aan die gang te hou nie. Suurstof word meer uit die water onttrek om die ontbinding van die dooie organismes te bewerkstellig. Daar vind nou ook 'n wanbalans plaas tussen die suurstofproduksie en -verbruik op die bodem. Weens die suurstoftekort begin die bodemdiere ook nou vrek.
Eutrofikasie is 'n natuurlike proses wat deur verstedeliking en landbou- en nywerheidsgebruike versnel kan word, soos te sien by hierdie plaasdam.
Die natuurskoongehalte van die wateroppervlakte word verminder. Estetiese probleme word hoofsaaklik deur die vrektes van alge veroorsaak, wat onaangename reuke afgee. Probleme van hierdie aard word geredelik deur die publiek opgemerk, wat sterk druk vir die nodige optrede kan uitoefen.
Die vervanging van fosfate in wasmiddels vir wasgoed deur bestanddele wat minder skadelik vir die omgewing is.
Chemiese manipulasie, bv. deur voedingstofbesinking binne die watermassa en deur die sediment onaktief te maak en te verwyder.
Omdat die aantal stedelike gebiede in die Derde Wêreld vinnig vermeerder, moet besondere aandag gegee word aan die ontwikkeling van laevlaktegnologie vir fosfaatverwydering, wat gelyk staan met die peil van kundigheid wat vir die bedryf van waterversorgingswerke in hierdie gebiede beskikbaar is.
Teen Januarie 2013 (in die somertyd) was die Hartbeespoortdam die skoonste in dekades nadat meer as 2 400 ton rommel met die hand verwyder is en 190 ton ongewenste vis gevang en aan die plaaslike inwoners te koop aangebied is. Die hele projek het 70 heeltydse werksgeleenthede geskep. Uit 'n retrospeksie het die hiasintprobleem reeds voor die 1980's begin, as gevolg van rommel en rioolafval wat ná swaar reën in die dam se opvangsgebied daarheen gevloei het. Die gifstowwe wat gebruik is as kitsoplossing om die hiasinte dood te maak, het veroorsaak dat die verrottende plantmateriaal die vis- en dierelewe benadeel het (onder andere dié wat die alge gevreet het), maar het terselfdertyd ook 'n stank vrygestel. Nou is kompos van die hiasinte en alge gemaak – waarmee geskikte plante op die damwal gevestig is. Die hoofoorsaak, die fosfaatprobleem, talm wel nog. 'n 'Suksesverhaal' is die Hartbeespoortdam dus nie: dit is slegs 'n herhaling van die geskiedenis.
Volgens die Departement van Waterwese se Bestuur van die waterhulpbronne van die Republiek van Suid-Afrika (1986) is die waterhiasinte in 1977/78 in die Hartbeespoortdam goedkoper, teen 'n koste van slegs R220 000, chemies bestry: "Vroeër is waterhiasinte etlike jare lank met die hand verwyder of stukkend gekap deur spesiale skuite te gebruik, teen 'n totale beraamde koste van tussen R600 000 en R1 miljoen."
Op 12 Januarie 1999 is die uitslag van toetse deur die Departement Waterwese van die Hartbeespoortdam bekend gemaak. Die water was in 'n haglike toestand, die waterhiasinte gevaarlik baie, en die inwoners/vakansiegangers is gewaarsku om nie water uit die dam te drink nie. Van die menings van die inwoners was dat, indien die waterhiasinte in die dam totaal uitgeroei sou word, dit die dam sou doodmaak, aangesien die visse nie in besoedelde water sal kan oorleef nie. Solank die waterhiasinte nie die 5%-perk oorskry nie, sal dit die water van skadelike afvalstowwe suiwer.