Plaasaanvalle: Slagoffers en hul menseregteLorraine Claasen. Foto: AfriForum Lorraine Claasen Die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie (MRK) het Donderdag sy bevindinge in die verhoor oor die uitdagings in landelike veiligheid en sekuriteit bekend gemaak. Ná die voortdurende en aansienlik wreder aanvalle op boere en hul werkers tydens plaasaanvalle, het AfriForum hom in 2014 weer tot die MRK gewend in ŉ poging om druk te plaas op die onderskeie regeringsdepartemente wat verantwoordelik is vir die beveiliging en ondersteuning van slagoffers en individue wat deur plaasaanvalle geraak word. In September en Oktober 2014 is relevante departemente, instansies en unies saam met AfriForum genader om ŉ voorlegging vir die paneel, aangestel deur die MRK, te kom lewer oor landelike veiligheid. Die genooides was onder andere die departemente van justisie en grondwetlike ontwikkeling, landelike ontwikkeling en grondhervorming, die Nasionale Ontwikkelingsagentskap, die Suid-Afrikaanse Polisiediens, AgriSA, TLU, NAFU en Afasa. Hoewel al die deelnemers in hul spreekbeurte direk uitgevra is oor plaasaanvalle, die frekwensie en brutaliteit daarvan, asook hoe die slagoffers deur die SAPD en howe behandel is, is die lot van die slagoffers in die bevindinge nie met die erns wat dit verdien, aangespreek nie. Die bevindinge sluit tereg faktore en aanbevelings in wat die onderskeie departemente moet toepas. Dit behels die hersiening van die landelike veiligheidstrategie deur die SAPD, die toename in betrokkenheid deur die SAPD en NVG by inhegtenisnemings en suksesvolle vervolging met betrekking tot misdade in landelike gebiede, asook die vraag na ŉ subkomitee by die prioriteitskomitee vir geregtigheid, misdaadvoorkoming en veiligheid waarby die MRK op die hoogte gehou wil word van die inwerkingstelling van aanbevelings. Daar is aangevoer dat moorde, geweld en ander misdaad oor die hele Suid-Afrika gebeur, ongeag of dit ŉ stedelike of landelike gebied is. Dit word nie ontken nie. Élke moord in ons land behoort as prioriteit beskou te word. Om die erns en noodsaak van ingryping in plaasaanvalle en plaasmoorde aan te raak, beteken nie dat moorde in stedelike gebiede nie dieselfde aandag behoort te geniet nie. Dit beteken dat ŉ krisis geëien word wat die toekoms van boere en hul plase direk en dringend raak, en dat ons binne die wet en in samewerking met ander departemente oplossings in werking wil stel om sodoende lewens te red. Dit beteken ook dat enige optredes gefokus op die bekamping van enige ander geweldsmisdade ook met dieselfde erns getakel sal word. Te midde die debattering by die kommissie oor statistieke, die beskrywing van terme, die behoefte aan standaardbehuising-spesifikasies en meer toeganklikheid tot sodanige behuising, het die stem (en die regte) van die slagoffer stil geraak. Ek het weens die aard van my werk al voor so baie slagoffers van plaasaanvalle of hul verslae familielede gesit. Elke persoon het sy of haar weergawe van daardie dag wat hul lewe verander het met my gedeel. Al die vrees, die trauma en hartseer word weer herroep en daar word weer gehuil, gebewe van angs en gerou. Dit maak my egter benoud dat daar so baie mense is met wie ek nog nie gepraat het nie, asook dat daar so baie mense is met wie ek nog moet praat, wie se aanvalle nog moet gebeur. Slagoffers bevind hulle van die begin van ŉ aanval af op onbekende terrein. Nie net is hulle hul privaatheid, sekuriteit, vrouwees en in sommige gevalle, hul inherente menswees, ontneem nie, maar die onsekerheid oor die prosedures van die SAPD, wat van hulle verwag word met verklarings, uitkenningsparades en verdere hofprosedures en later parooltoelating van hul aanvallers, is alles deel van hul pad vorentoe. Intussen moet hul huise weer skoongemaak, bloed afgewas, deure en vensters herstel, versekering uitgesorteer, motors vervang en eindelose oproepe gemaak word in ’n poging om weer ’n vlak van normaliteit te bereik. Wat van die slagoffer se eie welstand? Dink maar aan hospitaalkoste en doktersbesoeke, medisyne en terapie. Die uitwerking van so ŉ aanval is net skrikwekkend. En dít is as die slagoffers dit oorleef. Diegene wat familielede wreed en onnodig aan die dood moet afstaan, moet die begrafnis reël en boonop bure se hulp inroep om te help met die dag-tot-dag-bestuur van die plaas. Die werknemers op die plaas wat self aangeval, aangerand, gedreig, verkrag en vermoor is, beleef presies dieselfde gevolge, asook onsekerheid oor die toekoms van die plaas, hul werk en heenkome. Dit wat ŉ slagoffer van ŉ plaasaanval moet deurgaan, kan nie opgesom word in een of twee paragrawe in ŉ ondersoek nie. Dit kan nóg minder geïgnoreer en afgemaak (en geregverdig) word as die gevolge van transformasie in ons land. Hierdie slagoffers het ook menseregte. Ek sal aanhou soek daarna en veg daarvoor.