Jaco Fourie - 2012-01-12 Beste Johan, Ek vra nederig om verskoning dat ek in ’n bitsige styl jou brief beantwoord het, en erken hiermee dat dit van my kant onvanpas was en dat jy dit nie verdien het nie. Jou briewe kom in elk geval vir my deurgaans besadig en gebalanseerd voor. Ek dink eerder die Cointreau by die geleentheid van skrywe, het deur my wese gepraat. Weereens baie jammer. Zwanenstraat 15: Besluit omgevingsvergunning » Bewonersgroep Arnhems Hart
← Jansplaats 21: Besluit omgevingsvergunning
Jans, Jansbuitensingel 23: Verlenging beslistermijn omgevingsvergunning → NG Gemeente Kruisvallei – Gemeentegeskiedenisargief
Die Kruisvallei-kerk het omstreeks 1923 ‘n toring gekry, waarna die vleuels, galery en orrel in September 1927 ingewy is. Wynand Louw was verantwoordelik vir van dié verbouings.
21 Januarie 1843
H.A. Moorrees (1843–1866)
Die NG Gemeente Kruisvallei was van 21 Januarie 1843 tot 5 Oktober 1935 die tweede of afgeskeide gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op Tulbagh in die Wes-Kaap. Ten tyde van sy stigting was dit die 30ste gemeente in NG Kerk.
Die gemeente Kruisvallei het ontstaan uit geskille tussen ’n groot gedeelte van die lidmate van die moedergemeente en die destydse leraar, ds. Robert Shand. Hy was ’n man van puriteins godsdienstige strengheid en ’n onbuigsame geaardheid. Die ontevredenheid was veral weens ds. Shand se weiering om huwelike op Sondae te voltrek, om Nagmaal aan onbekendes te bedien en hul kinders te doop. Ook het hy die doop, katkisasie en voorstelling van nuwe lidmate geweier, tensy hulle na sy mening toegewyde Christene was. Dit het aanleiding gegee tot allerlei onaangenaamhede. Die goewerneur is selfs betrek, maar volgens ds. J.H. van Aarde, Kruisvallei se leraar van 1895 tot 1924, is die kerklike regte ondergeskik geag aan persoonlike regte en lei die geskille, wat maklik opgelos kon word deur die kerklike bestuur, tot die skeuring op Tulbagh.
Die ontevredenes was agt jaar lank in onderhandelinge met die Ring, Sinode en regering om ’n verbetering van die toestande te probeer bewerkstellig en die vrede te herstel. Alle pogings was vrugteloos en sonder die verlangde uitkoms sodat die ontevredenes eindelik gedwonge gevoel het om af te skei. Dit het gebeur op 21 Januarie 1843. Die afgeskeidenes beroep ds. H.A. Moorrees, wat tydelik tydens die skorsing van ds. Robert Shand twee en ’n half jaar in die moedergemeente waargeneem het. Hy laat hom die keuse welgeval.
Die ou Kruisvallei-kerk op Tulbagh wat gesloop is ná die aardbewing op 29 September 1969.
Die tweede leraar was ds. J.H.M. de Kock wat die gemeente bedien het van September 1867 tot Januarie 1874, toe hy weens siekte verplig word om die bediening neer te lê en by sy familie in die distrik Richmond te gaan woon. In 1870 het die gemeente besluit om ’n kerkgebou op die dorp te bou. Die gebou kon eers in Januarie 1873 ingewy word, toe nog sonder die toring en vleuels wat later sou bykom. Kruisvallei-gemeente het hom afgesonder van die Ring en Sinode, waarskynlik weens dié liggame se onvermoë om die ontevredenes tegemoet te kom, en het ook geen hulp van die staat ontvang nie.
92 jaar lange skeiding
Die pastorieë van die twee gemeentes was regoor mekaar geleë. In 1878 het die Tulbagh-gemeente se kerk verskuif na die Neo-Gotiese kerkgebou ’n entjie bokant die Oude Kerk in Vanderstelstraat. Dié gebou het ná die vereniging van die twee gemeentes in 1935 mettertyd in onbruik verval en is in 1956 gesloop. Daar staan vandag ’n Shell-motorhawe op die perseel. Die Tulbagh-pastorie was steeds op die noordelike punt van kerkstraat. Die Kruisvallei-kerk is gebou waar die gemeente Tulbagh se kerkgebou vandag nog staan en hul pastorie was by Kerkstraat 42 sodat die twee predikante al die jare by mekaar verby moes loop op pad na hul onderskeie kerke. Daar word vertel dat toe ene Pieter Theron van die Bo-kerk (Kruisvallei) in September 1930 met Lenie Rossouw van die Onder-kerk (Tulbagh) wou trou, was nie een van die predikante bereid om hulle in die huwelik te bevestig nie. Noodgedwonge moes hy toe eerw. Holtzapfel vir die taak gaan haal.
Omstreeks die tyd dat die kerk opgerig is, het Kruisvallei besluit om hul plaas te verkoop en ’n pastorie op die dorp te laat bou. Ds. C.W. du Toit, die derde leraar, is in 1875 hier bevestig en het 10 jaar in die gemeente gearbei. Hy was ’n broer van ds. S.J. du Toit en oom van Totius en ds. C.W.M. du Toit. Sy opvolger, ds. D.J. Pienaar, het twee en ’n half jaar die gemeente bedien toe hy ’n beroep aanneem na Simonstad (later Vishoek genoem).
Gedurende baie jare het vele in albei gemeentes gevoel daar moes hereniging kom. Hoewel die moeilikhede in die weg onoorkomelik geskyn het, het leraars em voormanne aan weerskante volhard in hul pogings tot toenadering. Veral is ’n beter gees in die lewe geroep tydens die bediening van di. Büchner (Onder-kerk) en Van Aarde (Bo-kerk), wat onderskeidelik 25 en 29 jaar hier gearbei het. Albei het hulle beywer vir die opbou van hul eie gemeente, finansieel en andersins, maar daarby het hulle deur minsame en verstandige optrede die weg tot hereniging voorberei. Ds. G.J. Hugo van Tulbagh het hom ook tydens sy bediening besonder vir die saak beywer en dit het geblyk dat die hereniging in sy tyd sou plaasvind. Hy het dit egter nie gesien nie.
Die wil en verlange tot hereniging het nietemin voortgewerk en so het dit gekom dat die gemeentes op 5 Oktober 1935 herenig het. ’n Herenigingsakte is opgestel en deur die kerkrade van die twee gemeentes onderteken in die Oude Kerk op dieselfde tafel waarop die voorwaardes van die oorgawe van die Kaap in 1806 deur die Hollandse en Engelse bevelvoerders onderteken is.
Die Ring in sy sitting op Tulbagh op 11 Oktober 1935 het die akte bekragtig. Ds. Snyman, leraar van Kruisvallei, is tot medeleraar van Tulbagh verklaar. Daar is ook ’n herenigingsdiens gehou wat op roerende wyse deur di. P.J. Retief en R.D. McDonald waargeneem is terwyl ds. P.G.J. Meiring die gebed gedoen het en ’n koor die plegtigheid opgeluister het. Di. De Vos en Snyman het die gemeente saam bedien tot 1938 toe ds. Snyman ’n beroep aanneem na die NG Gemeente Oos-Londen. In 1938 het Wolseley as afsonderlike gemeente afgestig en was dit nie meer nodig vir twee leraars nie. Ds. De Vos het die werk alleen voortgesit tot 1947.