Versindaba » JH Leopold
Posts Tagged ‘JH Leopold’
Wicus Luwes. Toe duiwe nog duiwe was
The sprinkler is on
doves lie on the lawn, their wings
arched to catch the rain.
deur Charl JF Cilliers
uit Karoo (Haiku Variations)
Die geluid van duiwe in Kareebome neem my gedagtes altyd na my kinderjare. Die herinnering bly egter nooit slegs by geluide nie en word n kombinasie van sintuie. Die duiwe se rustige koer, die takke wat teen sinkplaatdakke krap en die onmiskenbare reuk van die blare en sade. Duiwe is mos maar duiwe as ‘n mens nog kind is en hoe lekker is dit nie om geen abstrakte subteks of verskuilde simboliek te soek as jy ‘n duif gewaar of hoor uit n kamervenster nie.
Die Chinese sien n duif as simbool van vrede en n lang lewe. Party mense lewe lank, maar nie almal het n lang lewe nie. Ek het met Chris Chameleon en Daniella Deysel gepraat tydens die Vrystaat Kunstefees in Bloemfontein. Ons gesprek het begin oor relevansie in die musiekbedryf. Chris de Burgh is al n paar dekades in die musiekbedryf, maar is nie noodwendig meer relevant in die globale konteks nie. Mense soos die Rolling Stones is wel. Ons het gepraat oor hoe relevant Peter Gabriel of Tina Turner nog is. Dis die mense wat musiek vir meer as een generasie relevant gemaak het. Ek kon byna nie glo dat ek oor musiek kon praat met iemand soos Chris Chameleon nie. Kunstenaars soos Chris weet dat musiek nie net oor musiek gaan nie. Daar is meer as een sintuig nodig om musiek te waardeer. Iemand soos Chris weet hoe om n persona aan musiek te gee. Amper soos n Suid-Afrikaanse David Bowie.
Chris en Daniella toer nou al n rukkie met die Posduif-album. Die album bestaan uit Daniella se gedigte wat deur Chris getoonset is. Die verwantskap tussen digkuns en musiek het al sterk deurgeskemer met die toonsettings wat Chris gedoen het van Ingrid Jonker se werk. Die Posduif-album is dus n herhaling (ek herhaal jou) van die digkuns tema, maar nuut in die opsig dat die digter en toonsetter hierdie keer die gedigte saam lewe kan gee. Die toonsetting bring natuurlik ‘n ander dimensie aan die gedig en laat die digter (miskien) anders na sy/haar eie gedig kyk.
‘n Mens sou natuurlik kon vra wat die onderliggende boodskap kon wees wat met die posduif na ons toe gebring word. Dit bied miskien verskillende emosies / sintuie / herinneringe vir verskillende mense. Die gedig en musiek is n koppelvlak tussen die mens wat jy is / was. Ek het Chris en Daniella gevra om gedigte uit verskillende fases in hul lewe met ons te deel. Ek wou graag meer insig kry oor gedigte wat hul deur die jare bygebly het.
Gedigte uit skooldae wat in hul gedagtes vasgesteek het:
Moederlief sit by die venster
Besig met die kouse stop.
Binne snel haar seuntjie Jannie,
Asem uit op ‘n gallop.
“Moeder,” sê die kleine Jannie,
“Moeder, het vir ons geleer:
As ons woorde sê wat stout is
maak ons ma se hart so seer.”
“Ja, my kindjie” sê die moeder,
Wat het my kind gesê?”
“Ma, dis Boetie, dis nie ek nie!
Dis ‘n vloekwoord wat hy sê”
“Kom nou Jannie, sê die moeder,
Wat het Boetie dan gesê?
Moeder kan hom mos nie straf nie
Voordat jy die saak uitlê.”
“Ag,” sê Jannie, “dis te vreeslik,
Ma se hart sal sommer breek.
Ma sal seker dit nie glo nie,
Maar hy sê … hy sê…APTEEK!”
deur Henriëtte Pienaar
deur Eugène Marais
Daniella se taalonderwyser was ‘n hele paar tale magtig en het Dans van die Reën vir hul in Khoi voorgelees.
Nog gedigte wat deel vorm van hul skooldae is Winternag deur Eugene Marais en DJ Opperman se Ballade van die Grysland. Loer gerus na Joan Hambidge se antwoord op / verwerking van die gedig – https://versindaba.co.za/tag/ballade-van-die-grysland/
Ek het ook vir Chris gevra of daar al ‘n gedig was wat hy besonders moeilik gevind het om te toonset. Daar was inderdaad so ‘n gedig, het hy my vertel. Hy wou met die Ingrid Jonker album graag ‘Die Kind’ verwerk, maar kon net nie sover kom nie. Tydens sy konserte in Nederland het hy toe ‘n Romeense dame, Joanna Kaze, ontmoet. Tot sy verbasing het sy toe ‘n pragtige toonsetting van die gedig gedoen. (http://www.chrischameleon.com/track/133214/die-kind-performed-composed-by-joanna-kaze?feature_id=33064)
Deur die jare het Chris al meer as een keer in Nederland opgetree. Die Nederlanders se siening oor dogma en miskien ‘n minagting daarvan is vir hom interessant. Reis verbreed jou horisonne en ontsluit wêrelde in jou bestaande wêreld.
en daarin vochte ogen zoet kwijnen
– gedeelte van ‘Zes Christus-verzen’ deur JH Leopold
uit De Nieuwe Gids (1893)
Daniella het onlangs Charl JF Cilliers se Karoo (Haiku Variations) gelees en een van die verse wat haar bygebly het was ‘Stork’. Die hartseer beeld van die ooievaar raak ‘n mens aan op meer as een vlak.
A stork in the rain
sad the image that it sees
Chris was natuurlik ook lid van die groep Boo! en ‘n gedig wat uit daardie dae vassteek is Rudyard Kipling se ‘The Power of the Dog’:
– deur Rudyard Kipling
Die woorde en musiek wat Chris deur die jare vir ons gebring het, is n goeie voorbeeld van hoe ‘n kunstenaar relevant kan bly. Sy verhoognaam, Chameleon, impliseer dat hy aan kan pas by sy omgewing. Wat egter vir my opgeval het, is dat hy deur die jare eerder uitgestaan het. Die vraag is amper hoe n kunstenaar inpas in ‘n bedryf waar jy moet uitstaan.
‘Watter projekte kan ons na uitsien in die toekoms?’, vra ek aan Chris en Daniella.
‘Daar is genoeg liedjies vir n tweede Posduif album, maar ek dink dis eers tyd vir n volgende Engelse album’, sê Chris.
Daar is ook moontlik ‘n solo-album in die pyplyn vir Daniella.
Voordat ek kon groet, moes ek egter eers ‘n klein bietjie van ‘n jakkals in die hoenderhok (of dalk die duiwehok) wees. Ek het gevra of hul dalk bereid sou wees om ‘n Haiku op kort kennisgewing te skryf. Gelukkig was die antwoord positief en hieronder is die pragtige gevolg:
die tong die die hart
vergenoeg vooruit verskiet
nou-nou nou reeds proe
Ek wonder of transformasie iets te doen het met die idee om relevant te bly. Kan die duif net ‘n duif bly? Hoeveel van ons eie transformasie deur die jare laat ons beeld van die duif verander?
Daniella het tydens ons gesprek verwys na Siddhartha deur Herme Hesse. ‘n Aanhaling uit die boek lui as volg: “I have always believed, and I still believe, that whatever good or bad fortune may come our way we can always give it meaning and transform it into something of value.”
That flower transformed
as the season changed
this dandelion heart!
Ek is bly dat ek die Posduif-vertoning op die verhoog kon sien. Ek is dankbaar dat ek die geleentheid gehad het om met Chris en Daniella te kon gesels. Ek wens hul sterkte toe met hul volgende projekte. Mag hul projekte se vlerke weer so mooi (ver)sprei en mag dit vlieg na hoogtes wat hul voorheen nie eers van kon droom nie.
2. De Nieuwe Gids (1893)
3. Internet: http://www.kinderwerf.co.za/kinderrympies.php
4. Internet: http://www.poemhunter.com/poem/die-dans-van-die-reen/
5. Internet: http://www.poets.org/poetsorg/poem/power-dog
1. CD-omslag: Posduif
2. Internet: http://drunkinamidnightchoir.com/author/mlutheranderson/
Tags: Charl JF Cilliers, Chris Chameleon, Daniella Deysel, Eugene Marais, JH Leopold, Posduif
Posted in Binneblik, Wicus Luwes | Comments Off on Wicus Luwes. Toe duiwe nog duiwe was
JH Leopold – vertaling in Afrikaans
J.H. Leopold (1865-1925) – vertaal uit Nederlands deur Daniel Hugo
In die donker dae rondom Kersfees
is daar ‘n kind van lig gebore.
Die maan skyn helder oor die dyk
en ysnaalde hang aan die bome.
Onder die doeke in die krip
daar lê die liewe Jesuskind.
Om sy kop straal ‘n krans van lig
en dit lyk of sy armpies wink.
Maria, bleek en bewerig,
het neergesak op haar knieë.
Sy kyk liefdevol na die kind
en Josef lag maar net verleë.
En buite in die bitter koue
kom op dié Kersdag – dis al laat –
die drie wyse manne van ver
deur die diep sneeu aangewaad.
Daardie drie wyses hoes en so,
en die stal se stof laat hul nies.
Druppels hang onder hul neuse
en hul baarde is wit gevries.
Die drie wyses staar na die kind,
die lig skyn by hulle oë in.
Die kind lê daar en kyk en kyk:
van sy denke die eerste begin.
(Uit Nederlands vertaal deur Daniel Hugo)
Oinou hena stalagmon
Waar op die pleg van gekartelde hout,
wat swart verweer is, uit die offerkelk
die wyn gepleng word en ‘n purperreën
syg in die bloute van die watervlak
by priesterlike lofspraak en gebede,
sodat die see, sodat die barre winde
genadig sal wees en die water glad –
daar kleur ‘n druppel wat spat uit die kelk
die Oseaan; ‘n enkele pêreltjie
deurdring die ganse helderheid en deel
sy wese uit tot aan die verste strande,
die diepste bodem; van die rotsbasalt
van Poolgebergtes, waar die koue groen
van enorme gladgeskuurde gletsers
neerdaal en afgly na die wêreldsee
in ysige are, tot waar verhit
en doodstil in die flikkering van lig,
die asuur ure van die tropedag,
die lou water bly swewe – ver gedra
en yl geword – en dan in die inhamme,
die holtes van die Karibiese rif,
as atmosfeer, as hemel van kristal
deur poortgewelwe en koraalspelonke
sypel en hang: die hele element
bespeur die yl vermenging en die fyn-
verdeelde krag, die spanning wat strek oor
die ganse lang afstand, tot dit alles-
omvattend is, en terugkeer in homself,
aan al die dinge rondom hom gelyk.
En Sappho se laaste appel wat aan
die tak bly hang, waar dit steeds ná die oes
hom volsuig aan die sap en ongestoord
swel tot ‘n sfeer van satyn, tot die skat
van die laat somer, die vertroetelde,
wat in die arms van die middaghitte hang,
die prins oor wie se donsige wange
die sonstrale streel vanweë sy blos
en donker voorkoms waarop die winde,
vrypostige broers, heimlik verlief is –
as dan op ‘n herfsnamiddag die trotse
vrug wik en weeg en loslaat: met sy val
skok hy die stand van ewewigtigheid
waarin die aarde in sy pole hang
en versteur die balans, en wanneer daar
dan in wankelinge na die verskuifde
gelykheid al skommelend gesoek word,
beweeg die sterre én die band wat hulle
almal in die hemelsale vashou –
die wedervaring van een word oral
voelbaar, vermenigvuldig, en dein oor
die sidderende firmament; dan kom
die trans tot bedaring, ‘n goddelike
kalmte verskyn in die heelal, tot straks
die bestemde stand bereik word
en alles weer rus in die wysiging.
En nou, wat in my is, hierdie gedagtes,
hierdie stil verbinding van wat wissel
tussen ‘n toevallige ontmoeting
wanneer daar onbekommerd gedwaal word,
en die drang na iets anders, wat dáár is
en skielik weg, en dan met groter klem
gesoek en onverhoeds gevind word
om saam te smelt tot een – hierdie ywer,
hierdie innerlike bedryf, uitgebeeld
as ‘n beweging, hierdie dinkpolsslag,
na watter vertes kan dit hom uitstrek
en tot in watter streke kan dit reis
agter homself aan? Lê vir hom
nie al daardie ander skynbaar geslote
afsonderlike sielelewens nog
steeds oop nie? Hierdie ingekeerde denke
verbrei na oral waar ‘n sielsbestaan
hom openbaar, waar nog nouliks gebore
‘n eerste wete in die midde lê
van die onbewustheid, en waar ryklik
opgebou is, wat tye sonder tal,
‘n skat van wêrelde in hom bevat,
maar hom onnaspeurlik afgerond het
tot ‘n wonderlike eenheid – deur dit alles
heen vloei hierdie vloedgolf wat almal
verswelg, hul donkerte skok en gevoel
word in wat hul mees verborge besit
en hulle diepste oorspronklikheid is.
En eindelik, in omgekeerde trant,
hoeveel ongetelde storings deurstroom
hierdie een brein? ‘n Storm kom van rondom
op ons af; soos ‘n wal staan die dreiging
om ons op. Die groot leërmag word meestal
afgeweer en die hordes onderdruk,
maar breek die volheid van die tye aan,
dan kan ‘n dolende, ‘n vreemdeling kom
tot ‘n uitsonderlike heerskappy
en die troon oor die volkere bestyg;
verbaas bespeur ons sy jong vorstehande,
die werking van sy gebod, sy genade
en sy triomf en oppermagtigheid.
© vertaling: Daniel Hugo, 2011
Die reënbui het verbybeweeg;
aan die gesonke horison
trek die opgestapelde rond-
gewelfde wolke weg; al wat oorbly
is die blou, die kil blou waaruit verban
is elke kreukel, glad en opnuut gespan.
En hier aan die vensterglas
aan die bedroefde ruite
beef in die bries
wat weer begin waai het buite
‘n druppel van die reën;
dit klou daaraan vas,
dit ril in die kille lig …
en al die blinkheid en die vergesig,
van hemel en van aarde, sooilandswart,
stralende waters, heinings, die verwarde
beweging van mense wat na buite kom,
ploegperde langs die pad, die ou bome
voor huis en hoewe en oor alles die glans
van die nuwe dag, die diep hemeltrans
met skitterson, wêreld en ruim heelal:
dit is bevat in dié klein trilkristal.
(Vertaling van Regen – J.H. Leopold)
Tags: Daniel Hugo, JH Leopold
Posted in Vertalings | Comments Off on JH Leopold – vertaling in Afrikaans