PressReader - Beeld: 2017-05-03 - Mi­nis­ter hoop­vol oor kern­krag
Mi­nis­ter hoop­vol oor kern­krag
Beeld - 2017-05-03 - Sake - P­hil­da Es­sop Fran­cois Wil­li­ams
M­ma­mo­lo­ko Ku­bayi, nu­we mi­nis­ter van e­ner­gie, en haar span ont­moet haar de­par­te­ment se reg­span van­dag oor die hofuitspraak oor die land se kern­krag­oor­een­koms­te.
Die hoog­ge­regs­hof in Kaap­stad het die oor­een­koms­te wat Suid-A­fri­ka met drie lan­de on­der­te­ken het ver­le­de week as on­wet­tig en on­grond­wet­lik ver­klaar.
Hoe­wel Ku­bayi op­ti­mis­ties is om die kern­krag­ver­kry­gings­pro­ses weer aan die gang te kry, voeg al hoe meer a­ka­de­mi­ci en ken­ners hul steun by die koor van kri­ti­ci teen die kern­krag­plan.
Prof. Hart­mut Win­k­ler, fi­si­ka­do­sent aan die U­ni­ver­si­teit van Jo­han­nes­burg, skryf in ’n ar­ti­kel op The Con­ver­sa­ti­on dat die hof se uit­spraak on­dub­bel­sin­nig en ver­doe­mend is. Hy dink dit is on­waar­skyn­lik dat die re­ge­ring die es­sen­sie van die uit­spraak met ’n ap­pèl sal kan om­ver­werp en ’n ap­pèl­pro­ses sal boon­op toe­koms­ti­ge wet­ti­ge kern­krag­ten­ders ver­traag.
Ku­bayi het gis­ter­og­gend aan die par­le­men­tê­re por­te­feul­je­ko­mi­tee oor e­ner­gie ge­sê sy het die reg­span op­drag ge­gee om na ver­skeie as­pek­te van die uit­spraak te kyk. Sy gee toe dat daar din­ge is wat die de­par­te­ment be­ter kon han­teer het, soos be­spre­kings en o­pen­ba­re deel­na­me.
“Ek sal geen be­swaar daar­teen hê om na die par­le­ment te kom en e­ni­ge kwes­sie te be­spreek nie . . . om do­ku­men­te of e­nig­iets te bring wat no­dig is. Selfs al be­te­ken dit ons moet o­pen­ba­re ver­ga­de­rings hê oor kern­krag om kwes­sies as ’n land op te klaar, is ek be­reid om dit te doen. Dit sal ons help. Dit sal die land help om uit die ding te kom oor waar­om ons ‘pro-dít’ en ‘an­ti-dát’ is.”
Sy sê wel dat sy hef­tig daar­teen ge­kant is om be­trek te word by druk­groe­pe se stryd
oor die kern­krag­ver­kry­ging self.
“Ek gaan nie in daar­die ruim­te in­ge­trek word nie.”
Sy sê sy is ook nie se­ker waar die kos­te van R1 000 mil­jard wat vir die kern­krag­aan­leg­te ge­noem word, van­daan kom nie. “Ek is baie ge­ïn­te­res­seerd in hoe die men­se wat met dié sy­fer vo­ren­dag ge­kom het daar­by uit­ge­kom het.”
Sy wys daar­op dat Suid-A­fri­ka kern­krag­oor­een­koms­te met vyf lan­de het: die VSA, SuidKo­rea, Frank­ryk, C­hi­na en Rus­land. Die mees­te van die oor­een­koms­te is in die mid­del 2000’s on­der­te­ken en in 2014 her­sien.
“Waar­na ons sal kyk, is of ons nu­we oor­een­koms­te moet on­der­te­ken of die hui­di­ge oor­een­koms­te na die par­le­ment
moet bring . . . Dit is die breë e­ner­gie­oor­een­koms­te wat ons het. Daar is geen spe­si­fie­ke oo­reen­koms met Rus­land nie.”
Ku­bayi, wat ’n maand ge­le­de in dié pos aan­ge­stel is, het in be­heer voor­ge­kom en die LP’s stap vir stap deur die be­dryfs­kwes­sies, be­leid, pro­gram­me en en­ti­tei­te van die de­par­te­ment ge­neem en aan­ge­dui sy is be­sig om die stra­te­gie­se plan te her­sien.
Die re­de daar­voor is om te ver­se­ker dat hul plan­ne dui­de­lik, pre­sies en meet­baar is.
Win­k­ler be­klem­toon dat ’n her­vat­ting van die kern­krag­ten­ders van voor af sal moet be­gin.
Die Na­si­o­na­le E­ner­gie­re­gu­leer­der (Ner­sa) sal op grond van die hofuitspraak se­ker moet maak hy kan be­wys dat
nu­we kern­krag no­dig is en dat dit ’n be­ter op­los­sing is as e­ni­ge an­der e­ner­gie­op­sie, sê hy.
In ag ge­no­me die ag­ter­dog oor die kern­krag­plan sal Ner­sa dit vol­gens Win­k­ler moei­lik vind om te be­wys dat die kern­krag-op­sie in o­pen­ba­re be­lang is. Hy twy­fel dus of ’n kern­krag­ont­wik­ke­ling in die af­sien­ba­re toe­koms suk­ses­vol sal wees.
Die stryd oor Suid­A­fri­ka se kern­krag­plan be­tree ’n nu­we fa­se ná die hoog­ge­regs­hof­be­slis­sing dat die oor­een­koms­te wat die land met drie lan­de on­der­te­ken het, on­wet­tig en on­grond­wet­lik is. Fo­to: PIXABAY