Teregwysing | SCRIPTURA - Part 2
(Grieks: epanorthōsin). Sommige woordeboeke verklaar hierdie woord as 'n tipe restourasie-proses. Dit kan dus verwys na korreksies wat aangebring word in iemand se leer en lewe, maar ook verbetering. Iemand se Christelike lewe word gerestoureer, wanneer hy dit wat nie in lyn is met die Skrif nie, weer in lyn daarmee bring. Onder hierdie kategorie sal jy daarom ook lees- en luisterstof rondom die Gereformeerde etiek vind.
Die dieptepunt van die probleem
'n Mens kan vergewe word as jy sou dink dat hierdie woorde in die laaste maand of wat neergepen is:
"…die mense sal liefhebbers van hulleself wees, geldgieriges, grootpraters, trotsaards, lasteraars, ongehoorsaam aan hulle ouers, ondankbaar, onheilig, sonder natuurlike liefde, onversoenlik, kwaadsprekers, bandeloos, wreed, sonder liefde vir die goeie, verraaiers, roekeloos, verwaand, meer liefhebbers van genot as liefhebbers van God…" (2 Timoteus 3:2-4).
Die Skrif waarsku ons inderdaad dat dinge swaar sal gaan in die laaste dae.
Veral wat politieke korrektheid betref, voel dit of daar om elke hoek en draai 'n slaggat is wat vermy moet word. Jy kan nie eens meer 'n grap oor jouself maak, sonder dat iemand anders aanstoot neem nie.
En omdat menseregte die mantra van ons tyd geword het, heers die gedagte van die 'soewereine eie-ek', wat self sal bepaal wat goed en reg en aanvaarbaar is.
Nie God se wil nie; maar my eie.
Nie God se waarheid nie, maar universele waarheid waar almal mekaar maar moet aanvaar.
Die gedagte van diskriminasie word geherdefinieer: Waar die samelewing 'n gebruik aanvaar het, 'n siening koester, 'n praktyk goedkeur, word dít normatief – en enige beswaar, veral godsdienstig van aard, word met minagting van die hand gewys.
Die vraag is: Hoe gemaak as die Skrifwaarheid wat ons bely, noodwendig met die samelewingsnorm in stryd kom?
Wat doen ek wanneer die belofte van Christus in Matteus 5:11 in my lewe 'n realiteit raak:
"Salig is julle wanneer die mense julle beledig en vervolg en valslik allerhande kwaad teen julle spreek om My ontwil…"?
Dit wil veral voorkom of die gesin wêreldwyd onder skoot kom soos die egskeidingskyfer aan die een kant die hoogte in skiet, en die definisie van wat 'n huwelik is aan die ander kant in elke land geherinterpreteer word.
Dit behoort ons egter nie onkant te vang nie – dit is nie om dowe neute dat die Satan sy visier op die gesin en die huwelik gestel het nie.
Vernietig jy die huwelik, karring jy aan die huisgesin – dan het jy 'n binnebaan na die kerk. Dan kan jy in die gedagtes van mense die dodelike gif wat lewens vernietig toedien, dan kan jy op voetsoolvlak die kerk vernietig.
William Hendriksen skryf hieroor: "No institution on earth is more sacred than that of the family. None is more basic. As is the moral an religious atmosphere in the family, so will it be in the church, the nation, and society in general…" (2007:248).
Vernietig jy die huwelik, karring jy aan die huisgesin – dan het jy 'n binnebaan na die kerk. Click To Tweet
Te sinies? Kom ons toets dit vir 'n oomblik.
God gebruik (onder die baie ander) twee pragtige beelde om die kerk van Christus aan ons te verduidelik in die Skrif.
Die Bruid en die bruidegom en die huisgesin. Twee beelde wat in 'n sekere sin aan mekaar verwant is.
Die Bruidegom en die Bruid
In die Bybel ontwikkel die beeld van die Bruid en die Bruidegom regdeur die Ou Testament totdat dit 'n hoogtepunt bereik in Openbaring met die Bruilofsmaal van die Lam. In Jesaja 54:5 en 6, 62:5, Jeremia 3:20 en Hosea 2:19 word God voorgestel as die Bruidegom met die volk as die bruid. Die beeldspraak word in Hooglied by uitstek voortgesit.
2 Korintiërs 11:2 en Efesiërs 5:22-33 teken die kerk in haar verlowingstyd aan die Bruidegom en moet sy haar troudag bereik sonder vlek of rimpeling – die toonbeeld van reinheid. In Openbaring 19:7 sien ons hoe die bruid haar gereed gemaak het vir die Lam en hoe die Lam haar beklee met 'rein en blink fyn linne…'
Die beeld word konsekwent gehandhaaf: 'n Tipiese Joodse verlowing, waar die bruid en bruidegom wettig aan mekaar verbind is, maar waar die huwelikseremonie nog nie voltrek is nie.
In hierdie tydperk word die bruidskat bespreek en ander voorbereidings getref tot op die dag wat die troue dan plaasvind. Op hierdie dag sou die bruidegom saam met sy vriende die bruid van haar ouerhuis na sy huis bring en 'n huweliksfees volg.
Toegepas op die kerk en Christus:
In Christus is die bruid van ewigheid af uitgekies. Deur die hele Ou Testament word die bruilof aangekondig. Die Seun neem ons menslike vlees aan: dit verteenwoordig die verlowing. Die bruidskat – of dan, die prys – dit word op Golgota betaal. Na hierdie interval waarin ons nou verkeer- wat maar 'n kort rukkie in die oë van God is, keer die Bruidegom terug en vind die Bruilof van die Lam plaas.
Hendriksen (2007:514) skryf: "The Church on earth yearns for this moment, so does the Church in heaven…"
Hoe mooi word hierdie voorbereiding nie vir ons in Openbaring geskets as die Bruidegom sy bruid met mooi, fyn linne beklee nie? Die bruid wag in opgewonde afwagting vir die koms van die Bruidegom – sy is getrou in haar ywer en liefde en afgesonderdheid vir sy koms. Dit is nog meer insiggewend as 'n mens die kontras merk tussen die prostituut wat Openbaring 17 skets, in bont klere getooi wat haar onreinheid simboliseer. Die prostituut word tot ondergang gebring, maar die Bruid word na Christus gebring om sy vrou te word.
Die huisgesin beeld ons verbintenis aan God en mekaar uit
Die beeld van die huisgesin ontwikkel ook vanuit die Ou Testament waar daar na die "huis van God" verwys word en Israel bedoel word. In Efesiërs 2:19 word die gelowiges die lede van die huisgesin van God genoem; en die intieme, nabye verhouding van die gelowiges onderling sowel as met God word daardeur uitgewys.
Hebreërs 3:6 sê: "Christus daarenteen is as Seun getrou oor die huis van God. En ons is sy huis as ons maar net met moed en oortuiging bly vashou aan wat ons hoop…"
1 Tessalonissense 2 gebruik pragtige gesinsmetafore om God se liefde vir ons te verduidelik.
Omdat die kerk aan Christus behoort en duurgekoop is deur sy bloed, is God ons Vader. Die beeld van die huisgesin roep dan by elkeen in herinnering die innige verhouding wat daar tussen die lede van die huisgesin bestaan en verkondig aan ons dat net soos ons verhouding en verbintenis in die huis iets is wat ons nie kan kies nie; ons onlosmaaklik deel van God se huisgesin is.
Is dit aktueel?
Dus: die huwelik en die gesin vorm twee kardinale beelde wat die kernwaarheid van God se verlossing van ons en sy Eienaarskap oor ons verkondig:
Wie ontrou in sy diens aan die Here is, sal ontrou in sy huwelik wees en andersom.
Wie die werking van 'n gesin minag, sal nie die geborgenheid van die gemeente ervaar nie – en andersom.
As die wêreld dan 'n nuwe gesin; 'n nuwe huwelik of 'n ander norm aan ons verkondig – behoort ons dit sonder twyfel te verwerp en met die Skrif te beveg.
Ja, dit is 'n opdraende stryd; wat al hoe moeiliker raak in ons tyd.
As die wêreld dan 'n nuwe gesin; 'n nuwe huwelik of 'n ander norm aan ons verkondig – behoort ons dit sonder twyfel te verwerp en met die Skrif te beveg. Click To Tweet
Aan die ander kant van die spektrum gooi te veel egpare die handoek in en verbrokkel huwelikke wat eintlik nog in hulle kinderskoene is.
Die punt is: as die kerk van vandag nie hierdie waarheid ondubbelsinnig verdedig en moeite doen om die huwelike en gesinne in die kerk met die waarheid te bewapen nie; moet ons nie verbaas wees as die kerk begin leegloop nie.
Ons moet onverskrokke met ons afstandbehere begin stem:
Nee, ek sal nie toegee aan druk om die snert wat vir my opgedis word te kyk nie; en ek sal hand en tand stry om my kinders die gesonde leer van die Christelike huwelik en gesin te bly verkondig.
Ons moet onverskrokke met ons afstandbehere begin stem! Click To Tweet
Dit spoor ons dan verder aan:
Werk aan jou huwelik met die bruid of bruidegom wat God jou gegee het.
Spandeer tyd saam met jou gesin; investeer in die asempies wat jou soms met hulle veeleisende energie frustreer.
Doen dit met die Skrif in die hand; want of jy dit nou wil weet of nie – jou verhouding met die kerk – met die Bruidegom – is integraal deel van jou lewe.
Ja, mag ons deur die genade van God hierdie kritiese waarheid beskerm.
Jy mag nie oordeel nie?
"Wie is jy om te oordeel!? Jy mag nie oordeel nie!"; "hou op oordeel – jy is skeinheilig!"; "jy noem jouself 'n Christen, maar kyk net hoe oordeel jy!?"
Hierdie is tipies kommentaar wat 'n mens sal kry op "godsdienstige" artikels of uitsprake. Wanneer iemand byvoorbeeld 'n uitspraak lewer oor 'n uitlating van 'n predikant, of wanneer iemand "godsdienstige" kommentaar in die publiek (soos koerante, sosiale media) lewer.
Is dit geldig om vining iemand se mond te stop met 'n opmerking dat hy nie mag oordeel nie?
Ek dink nie so nie – nie altyd nie.
Ek verstaan die Skrif so, dat gelowiges by uitstek die roeping en taak het om te oordeel!
1. Woordkeuses – oordeel? beoordeel? onderskei?
Met oordeel, bedoel ek spesifiek om iets te beoordeel in die lig van die Skrif. Dit gaan nie daaroor dat 'n persoon gevonnis word nie, maar dat sy leer en lewe beoordeel word. Dit gaan in hierdie artikel daaroor dat die gelowige die taak het om oordeelkundig te luister/lees en te reageer.
Soos ek later ook noem, mag Christelike beoordeling nooit die lyn oorkruis om iemand te veroordeel en te verdoem nie. Meer hieroor, later.
2. Die mens se reg en roeping om te oordeel
Die woord in die Ou-Testament wat ons vertaal met "oordeel", is dikwels die woord "mishpat".
Mishpat is 'n heerser se reg om uitspraak te lewer oor 'n saak. Die heerser het die reg om te oordeel. Mishpat is 'n reg wat die heerser toekom en wat hy ook moet beoefen.
Wanneer 'n koning nie oordeel nie, dan sal daar chaos en wetteloosheid in sy koninkryk heers. Dit is vanselfsprekend; daarom is daar ook iets soos 'n wet in elke koninkryk – iemand wat die wet oortree, staan onder die oordeel van die heerser. Mense moet tot verantwoording geroep word.
In die lig van hierdie mishpat as die reg en roeping van elke heerser, verstaan ek dat elke gelowige ook geroep is om te oordeel.
In Genesis 1:28, nadat God die mens geskape het, word die mens aangestel as heerser oor die aarde: "…onderwerp dit en heers daaroor".
Die mens is aangestel as koning oor die aarde. Hiermee ontvang hy die reg en roeping om te oordeel.
Soos ons weet, het die menslike vermoë om te oordeel egter verwronge geraak na die sondeval (Genesis 3). Dit is hoekom ons vandag verkeerde uitsprake hoor en waarom ongeregtigheid hoogty vier.
Die Blye Boodskap is egter dat die Here ons herstel om te word wat Hy ons wil hê. Hy wil dat geregtigheid geskied. Hy wil dat ons goed en reg heers. Hy wil dat ons regverdig oordeel.
As die volk Israel telkemale afdwaal en ongeregtigheid laat seëvier in die Ou-Testament, dan hoor ons keer op keer hoe die profete roep: "bekeer julle, die dag van die Here is naby!" (Amos, Sefanja ensovoorts).
Die Here oordeel die volk se profete wat nie regverdige uitsprake lewer en beoordeel tussen waarheid en dwaling nie. "Sy profete is ligsinnig, trouelose manne, sy priesters verontreinig wat heilig is, hulle verkrag die wet" (Sefanja 3:5). Ligsinnige profete en priesters wat nie die wet handhaaf nie, is 'n skande.
Onregverdige uitsprake en ongeregtigheid is misbruik van die mens se Godgegewe taak om te oordeel tussen reg en verkeerd. Ons, as gelowiges het dus steeds na die sondeval die reg en roeping om te oordeel.
Die gelowige is tog in die amp van priester, profeet en koning? As koning moet ons heers en oordeel en ons mag nie ligsinnige profete wees of priesters wat die wet verkrag nie!
Ook gelowiges se reg en roeping om te oordeel is met sonde bevlek, en daarom moet ons vanuit die res van die Skrif hoor wat die doel van ons beoordeling is en hoe ons moet oordeel.
3. Die doel van 'n gelowige se reg en roeping om te oordeel
Die doel van 'n gelowige se beoordeling is tweeledig:
om verhoudings te herstel en dan
om tot 'n besluit te kom waar nodig
'n Voorbeeld hier is 1 Korinthiërs 14:29: "Laat twee of drie profete spreek en die ander dit beoordeel". Die beoordeling waarvan die apostel hier praat is om vas te stel of dit woorde van die profeet waar en reg is – dit is onderskeiding tussen waarheid en dwaalleer. Paulus skryf hierdie dinge sodat daar nie 'n gees van wanorde en dwaalleer binne die gemeente ontstaan nie.
Die gemeente van Christus moet haarself orden en verseker dat die verhouding tussen die gemeente en God steeds gegrond en gevestig bly in die Waarheid van die Woord. Verder moet hulle ook verhoudings binne die gemeente (en besoekers in die gemeente) nie skade ly nie.
En as die woorde van die profete beoordeel word en dit as vals uitgewys word, wat dan? Wel, ter wille van onderlinge verhoudings en die hele gemeente se verbondsverhouding met God, moet daar 'n definitiewe besluit geneem word om die valse leer en valse profete uit te wys en onder hulle uit te verwyder (1 Korinthiërs 5:13: "Verwyder tog dié slegte mens onder julle uit").
As ek verstaan dat die versigtige beoordeling van iemand se leer en lewe eers gaan oor die herstel van verhoudings, dan sal ek ook nie onnodige en kleinlike kommentaar kwytraak nie.
As verhoudings vir my belangrik is, sal ek wel uitspraak lewer, maar net sê wat nodig en opbouend is. (Christene is immers 'n teenkultuur)
4. Hoe 'n gelowige moet oordeel
Dit is hier waar ons as gelowiges so dikwels mistrap, want ons weet nie hoe om reg uitspraak te lewer of iets wat verkeerd is uit te wys en te oordeel nie.
Ons moet weet wat die Here sê oor die wyse waarop ons oordeel.
Besef en bely: ook ek is voor God 'n sondaar!
Voor ek iemand se leer of/en lewe beoordeel, moet ek eers verstaan wie ek voor God is. Ek moet besef en bely dat ek net so sondig is soos die ander persoon. Daar moet by my eers baie deeglike selfondersoek en bekering plaasvind, voordat ek enigsins poog om uitspraak te lewer. Romeine 14:10: "Ons sal tog almal voor die regterstoel van God moet verskyn."
My eie bekering gaan die beoordeling van 'n ander vooraf
Ons moet verstaan dat ons roeping om te oordeel, ons nie die "moral high ground" gee nie. Dit is waarom Jesus in Lukas 6:41, 42 sê, dat ons eers die balk uit ons eie oog moet haal.
Dit is 'n baie belangrike beginsel in die wyse en proses van ons beoordeling. Ek kan nie as 'n Christen iemand anders beoordeel, as ek nie eers baie diep en indringende selfondersoek gedoen het nie!
Wanneer ek ware selfondersoek doen en die Heilige Gees wys vir my ook die "balk in my eie oog", dan moet ek die Here eers om vergewing smeek en pleit dat Hy my bekeer, sodat ek my kan bekeer.
Hierdie tipe selfondersoek verhoed my om direk "op my perdjie te spring" en iemand ligtelik te oordeel en selfs te veroordeel. Hierdie selfondersoek sal maak dat daar eers tyd verloop waartydens ek my saak voor die Here stel, voordat ek my beoordeling van 'n ander bekendmaak.
Moenie die vonnis-lyn oorskry nie!
Iets wat ons deeglik moet besef, is dat ons reg en roeping om te oordeel baie duidelike grenslyne bevat. Ja, ons moet oordeel, beoordeel, onderskei en reg laat geskied, maar ons kan nie en mag nooit iemand vonnis nie.
Natuurlik het die regters in die howe en die regering die reg om iemand bv. tot tronkstraf te vonnis ensovoorts, maar geen mens het die mag of reg om iemand te vonnis tot die hel nie.
Ons kan wel uitspraak lewer en opmerk dat iemand baie sekerlik die vrugte dra van 'n ongelowige, of 'n valse profeet is, maar ons mag nooit die lyn oorkruis en self daardie persoon veroordeel en verdoem nie. Dit is die magsterrein van God self. God self sal oordeel op die laaste dag.
Christelike beoordeling, onderskeiding en die gevolglike uitsprake, is alles behalwe wraak neem! Dit mag nooit tot op daardie punt vorder nie.
Dit gebeur so dikwels dat ons in 'n debat betrokke raak (veral op sosiale media!), maar dan verloor ons heeltemaal perspektief en ons lewer net kommentaar om die laaste hou in te kry.
Dit is wraak neem, en dit is nie waartoe ons geroep is nie. Romeine 12:19: "Moenie self wraak neem nie, geliefdes, maar laat dit oor aan die oordeel van God. Daar staan immers geskrywe: "Dit is my reg om te straf; Ék sal vergeld," sê die Here."
5. Geestelik volwassenes oordeel gesond
'n Laaste gedagte in ons gesprek oor die gelowiges se taak om te oordeel, is ons verantwoordelik om geestelik volwasse te word.
Hebreërs 5:14 wys vir ons uit dat goeie onderskeidingsvermoë eie is aan 'n geestelik-volwasse persoon. Iemand wat geestelik onvolwasse is, sukkel nog met die onderskeid tussen goed en kwaad en oordeel dikwels ook verkeerd.
Geestelike volwassenheid is daarom iets waarna ons moet streef, sodat ons ook gesond sal oordeel. My uitsprake en vermoë om te onderskei tussen reg en verkeerd verklap my geestelike ouderdom.
Om iemand se leer en lewe te beoordeel beteken dus nie dat ek sommer net lukraak iets kwytraak oor sy houding of optrede nie.
Om Christelik te beoordeel, beteken dat ek navors en observeer of die persoon se leer en lewe klop met die Waarheid.
Christelike beoordeling is nie 'n verskoning om iemand sleg te sê nie. Christelike beoordeling en vermaning gebeur in liefde vir die Waarheid en liefde vir mekaar.
Ons het in hierdie tyd, sou ek sê, meer gelowiges nodig wat beoordeel en onderskei om verhoudings te herstel en dringende besluite te neem, ter wille van die Kerk en samelewing.
Elke gelowige – lidmate, ouderlinge, diakens, predikante ensovoorts het die roeping en verantwoordelikheid om versigtig te onderskei tussen waarheid en dwaling en moet dan ook uitspraak lewer!
Dikwels gebruik gelowiges die verskoning dat hulle nie mag oordeel nie, bloot omdat hulle lui of lafhartig is. Hulle is te lui om te ondersoek en die Skrif na te vors oor iemand se uitsprake. Of, hulle wil net nie die spreekwoordelike appelkar omgooi nie.
Wanneer ek nie streef na geestelike volwassenheid nie en wanneer ek skroom om te onderskei tussen waarheid en dwaling, abdikeer ek my roeping as koning.
Elke gelowige moet oordeel. Dit wil sê hulle moet in geestelike volwassheid onderskei tussen waarheid en dwaling.
Om iemand se leer en lewe te beoordeel beteken nie ek lewer kommentaar op iets wat my irriteer nie. Dit beteken ek toets en onderskei of dit klop met die Woord – die Waarheid.
Gelowiges moet altyd beoordeel, maar nooit veroordeel nie.
Ons oordeelsvermoë is egter met sonde bevlek, en daarom moet ons weet:
Wat die doel is om te oordeel:
Om 'n besluit te neem (waar nodig)
Hoe ons moet oordeel:
Eers moet ek myself ondersoek en bekeer, dan kan ek 'n ander se leer en lewe beoordeel!
Ek kan en mag niemand tot die hel vonnis nie!
'n Gelowige moet heers en 'n heerser moet oordeel. Geen gelowige mag sy roeping om te oordeel prysgee nie!Wie is jy om nie te oordeel nie?
Die afgelope paar weke is Jacaranda FM pal in die nuus. Oor die verkeerde redes. Martin Bester se konserte word gekanselleer en Tumi Murake is 'n sensasie wat enersyds aangeval word vir haar uitlatings, maar andersyds geprys word vir haar dapperheid.
So is daar 'n rassespanning in die land wat elke nou en dan opvlam, maar nes dinge tot bedaring kom, is daar weer die kleinste kooltjie wat die veldbrand van voor af aansteek. En dan is dit derms uitryg van vooraf – erger as die vorige keer. Van die doodskis-saak in Middelburg, tot die SPUR sage wat voortsleep, tot 'n boikot van Jacaranda…
Verstaan my mooi, ek maak dit nie af as niks nie. Ek wil nie maak asof die land se geskiedenis nie gebeur het nie, en ek wil glad nie maak asof ek die ins en outs van elkeen se verhaal ken en verstaan nie.
Maar ek is moeg. Moeg bekommer oor die politieke strominge in die land, betogings en boikotte en naakte haat. Moeg vir die ras-kaart om elke nou en dan gespeel te word. Moeg om te moet wonder oor wanneer my herkoms teen my gebruik gaan word. Moeg om te wonder of ek en my kinders 'n toekoms in die land het.
My vraag- en vergewe my as ek dan nou 'n besondere komplekse saak oorvereenvoudig – Watter plek beklee vergifnis in die Suid-Afrikaanse samelewing? Ons sê ons vergewe, maar die houvas van die verlede op ons denke en dade is van dié aard dat ons dit net NOOIT afgeskud kan kry nie, maar eerder op ons kinders oordra.
Ek weet nie baie nie; soos my relaas tot dusver getuig – maar wat ek wel weet is dat geen samelewing op die trant kan aangaan nie. 'n Drukkoker kan net vir só lank druk opbou totdat die deksel afskiet…
Jesus Christus leer ons daarteenoor van vergifnis, vergifnis van dié aard dat dit selfs onmoontlik lyk om gehoor te gee aan sy bevel. Oor en oor en oor. In Matteus 18 vra Petrus 'n vraag wat in daardie dae redelik belangrik was:
"Here, hoeveel keer moet ek my broer vergewe as hy iets verkeerds teen my doen? Selfs sewe keer?" (Matteus 18:21).
Die godsdienstige leiers van die dag het geleer dat dit genoeg is om jou naaste tot soveel keer as drie maal te vergewe. Petrus se voorstel is reeds, volgens die destydse opvatting – baie meer genadig.
Selfs sewe maal.
Jesus se antwoord sou beslis, in die lig hiervan – 'n groot skok veroorsaak het. Sewentig MAAL sewe. Die punt is dan nou nie dat 'n mens gaan boekhou van elke klein oortreding en fout van jou naaste en tot by 490 kom en dan ophou vergewe nie.
Sy punt word duidelik wanneer Hy dan die beeld gebruik van 'n k(K)oning wat sy boeke nagaan en agterkom dat 'n amptenaar hom 'n geweldige bedrag skuld. Uiteraard is Matteus 18 se teks nie bedoel om eksegetiese gimnastiek mee gespeel te word nie – maar om die groter gedagte van 'n onnoembare skuld en 'n geweldige genadige vergifnis te teken.
Nietemin – letterlik staan daar in Matteus 18 dat die man die koning 10 000 talente geskuld het. Dit kom neer op geld wat 'n gewone dagloner soos hy 60 miljoen dae sou vat om te verdien.
Dít is sy skuld. En sy pleidooi om vergifnis, sy versoek om uitstel dat hy alles sal betaal is lagwekkend. Hy sal nooit kan nie. Tog skeld die koning uit loutere genade hom kwyt van die skuld.
Wanneer die amptenaar dan sy mede-amptenaar vir skuld van 600 000 keer KLEINER nie wil vergewe nie; word hy in die tronk gegooi om gemartel te word tot hy sy skuld betaal het.
Die betekenis is eenvoudig: Ons staan voor 'n Almagtige God, wat met sy oë die fynste besonderhede van ons lewens ken. Wat ons korrupte harte daagliks deursoek, wat weet wat ons dink – wat ons selfs vir mekaar wegsteek. Wat na regte ons in die verdoemenis en oordeel waarin ons onsself gewerp het, moet laat. Maar Hy het nie. Hy sal nie.
En nou staan dinge- weliswaar groot verskille- tussen mense. Tussen kulture, en dit bring skeiding en agterdog en pyn. Wanneer gaan ons omdraai en besef dat NIKS, ja inderdaad nie eers die sg. nalatenskap van apartheid genoegsame rede is om haat te bly aanblaas en koester nie. Dan kan ons nie luister na stemme wat sê dat daar eers restitusie in die vorm van die onderdrukking van die blanke moet wees voor alles nou OK is nie.
Dan kan ons nie die haat en rassisme en agterdog wat soos 'n onkeerbare plaag deur ons samelewing spoel, langer verduur nie.Dit is nie wat praktiese Christenskap beteken nie. Vergifnis beteken nie dat die geskiedenis nie gebeur het nie.
Dit beteken dat om Christus te omarm, ek van my gewaande reg tot vergelding sal afstand doen. Dit beteken dat ek geënt in Christus- die strydbyl begrawe en besef dat alles wat ek het, genade is. Dat dit in 'n oogwink van my weggeneem kan word.
Vergewe. Vergeet. Punt.
"Waarom is ek so in vertwyfeling en waarom kerm ek so?" (Psalm 42)
Depressie onder gelowiges is nie 'n vreemde verskynsel nie. Inteendeel, vandag se leefstyl vereis so baie van 'n mens, dat depressie al hoe meer in die lewe van gelowiges figureer. Baie belangrik: hierdie opstel gaan nie oor kliniese depressie bespreek nie, maar eerder die diep teneergedruktheid of "geestelike depressie" van 'n gelowige wat perspektief verloor het as gevolg van die een of ander kortsigtige en kleingelowige benadering.
Wat is die geestelike depressie wat gelowiges beleef?
Miskien sou 'n mens eerstens vra: kan gelowiges depressief raak? Die antwoord daarop is ongetwyfeld: Ja! Die Skrif gee vir ons talle voorbeelde van gelowiges wat geestelik depressief geraak het. Dink maar aan Job en die digter wat in Psalm 42:1 skryf: "Soos 'n hert wat smag na waterstrome, so smag my siel na U, o God!". Of Psalm 25:16: "Sien my in genade aan, Here, want ek is eensaam en verstote". Of, nog duideliker, Prediker 2:17: "Daarom het ek die lewe gehaat, want die werk wat onder die son gedoen word, het my mishaag, omdat alles tevergeefs is en 'n gejaag na wind". Ja, gelowiges raak depressief (soms dikwels in hul lewe).
Met hierdie geestelike depressie wat gelowiges beleef, word nie kliniese depressie bedoel nie. Die depressie wat gelowiges so dikwels beleef is eerder 'n teneergedruktheid, bitterheid of uitsigloosheid wat gelowiges beleef. Dikwels sê 'n mens dan in sulke tye: "ek het perspektief verloor". Hierdie gevoel gaan dikwels gepaard met 'n hartseer en ontmoedige gevoel en 'n magteloosheid en gewoonlik verloor 'n mens self entoesiasme en lus vir die lewe. Die Bybel verskaf verskeie redes waarom depressie 'n gelowige kan oorweldig (Manser, 2009): Omstandighede; vrees vir ander; vrees vir mislukking; ernstige skuldgevoelens oor sonde; 'n gevoel van nutteloosheid of 'n verlange na God se teenwoordigheid ensovoorts. Hoe moet gelowiges hierdie geestelike depressie hanteer? Hoe kan gelowiges weer uit die gat van geestelike depressie klim? Om hierdie vrae te beantwoord, word Psalm 42 nou bespreek.
Die geestelike depressie van die Koragiet
Die opskrif in die '33/'53 vertaling is heel gepas: heimwee na God. Die digter van hierdie Psalm was 'n Koragiet (sien die oorsig oor die Psalm in Addendum A). Dit wil sê hy was lid van die koor wat in die tabernakel moes sing (2 Kron 20:19). Verder is daar nie meer inligitng oor die digter nie. Al wat verder duidelik word, is dat die Koragiet verlang na die Here. Hy smag na God (42:2). Die Psalm is ook 'n "onderwysing". Dit wil sê, die lied was bedoel om iets aan die hoorders te leer, terwyl dit daar in die tabernakel gesing word. Die Koragiet sukkel om die Here te vertrou te midde van al die moeites wat hy beleef (42:10). Hy wil voor God verskyn en sy smart aan God bekend maak, want Hy voel die Here is nie meer met hom nie. Daarom vra hy dat God hom nie vergeet nie (v9,10).
Die geestelike depressie van die Koragiet kan dus soos volg beskryf word: hy voel alleen in sy hartseer en onderdrukking van ander.
Die Koragiet se hantering van sy eie geestelike depressie
Soos wat 'n mens deur die Psalm lees, beleef 'n mens hoe die Koragiet met sy alleenheid en depressie worstel. In sy onderwysing by wyse van hierdie Psalm leer 'n mens hoe die digter sy geestelike depressie hanteer:
Hy vra: "Hoekom?"
Is dit nie maar die natuurlike reaksie van enige mens in tye van swaarkry nie? Hy vra: "Hoekom?" So ook die Koragiet ('n mens vergeet so dikwels dat die mense van die Bybel ook maar net mense was!).
Selfs gelowgies vra in tye van depressie: "Hoekom ek?" of, soos in die woorde van v10: "Waarom vergeet U my?" en "Waarom gaan ek in die rou deur die vyand se verdrukking?"
Dit is tog belangrik om raak te sien, dat die Koragiet deurentyd in gesprek is met God. Hy worstel met God ja, hy het allerlei vrae vir die Here, ja, maar hy keer nie sy rug op Hom nie! Hy dors na die Here, en weet dit is net die Here wat sy dors sal les.
Dit is normaal vir gelowiges om vir die Here te vra: "Hoekom?", maar gelowiges moet onthou – God is goed! Daarom bevestig die digter ook God se goedheid vir homself: Hy bevestig vir homself God se goedheid In v8 druk die Psalmdigter sy swaarkry uit: dit voel vir hom asof die een golf na die ander oor hom slaan. Maar dan moet hy homself in hierdie tyd van depressie herinner: God is goed! Daarom volg v9 met 'n maar. "Maar die HERE sal oordag sy goedertierenheid gebied". In hierdie tyd van depressie leer die Koragiet: slegte omstandighede maak nie van God 'n slegte God nie. "Die Here sal weer op 'n dag sy trou laat blyk" ('83 vertaling). Hy onthou die goeie ou dae Die Koragiet kan getuig van God se goedheid, want hy herinner homself aan die "goeie ou dae". V5 sê: "Hieraan wil ek dink en my siel uitstort in my: hoe ek gewoond was om voort te trek met die skare, hulle gelei het na die huis van God, met die stem van jubel en lof – 'n feesvierende menigte!" In hierdie tyd van depressie dwing die digter homself om terug te dink aan die dae waar hy gelukkig was in die diens van die HERE.
Hy sing en bid
Tog erken hy dat dit nou nie meer goed gaan met hom nie. Dit voel vir hom asof sy siel binne-in homself omvou. Hier in v6, 12, vind ons 'n goeie beskrywing van die gevoel van depressie en neerslagtigheid. Dit voel asof 'n mens se siel neergebuig is; in jouself omgevou is en jy is onrustig. Daarom soek die digter weer hoop en rustigheid; hy wil nie meer kerm en kla nie! Al waar hy rustigheid vind is in die nag, wanneer hy sing en bid (v9). Hy sing en en roep om hulp. Hy dra sy gedagtes en smarte aan die Here op. Steeds is dit duidelik: die Koragiet draai nie kwaad sy rug op God nie, maar verlang na Hom en soek na Hom. Die Koragiet dors na die Heer (v1). 'n Mens kry amper die gedagte dat die digter onophoudelik by die Here kerm!
Hy weet, die enigste plek waar hy rustig kan wees, is by die Here.
Selfs in die nag, wanneer alles om hom die stilste en die alleenste is, dan sing hy en bid tot die Here, die God van sy lewe.
Hy spreek tot sy eie siel
In die refrein van die Psalm vind ons elke keer hierdie gedagte: die Koragiet praat met homself (v6,12). Hy herhaal dit twee keer: hy preek vir homself! "Wat buig jy jou neer, o my siel, en is onrustig in my? Hoop op God…" Die Koragiet gooi nie sy hande omhoog en laat sy gedagtes maar die oorhand kry nie. Nee, voortdurend is hy in gesprek met homself: waarom is jy teneergedruk? Waarom kerm jy? Waarom is jy bitter? Wees stil! Hoop op God! Dit is asof die digter hier met sy sondige menslike natuur in gesprek tree, en aktief beheer daaroor neem.
Sy sondige mense-aard maak hom teneergedruk en depressief – hy wil alles laat vaar. Tog, neem hy beheer van sy siel – hy verkondig die verlossing van God aan homself!
Gelowiges van vandag se hantering van geestelike depressie
Psalm 42 leer dat die geestelike depressie wat gelowiges vandag beleef dikwels te danke is aan 'n tekort aan hoop. Dikwels hoop ons nie meer op God nie. 'n Mens raak verstrengel deur skuldgevoelens, vrese, omstandighede of vrees vir ander. Ons raak selfs hopeloos wanneer ander heeltyd jou geloof of jou God probeer aftakel ("Waar is jou God?" v4). Die Koragiet leer met Psalm 42 dat dit deel is van die mense-natuur, om te vra: "hoekom?". Maar 'n mens moet steeds met die Here in gesprek bly oor die dinge wat jou kwel. Dikwels luister jy te veel na jou sondegevalle self en praat te min met jouself. Jy heers nie oor jou gedagtes nie. Die Koragiet leer dat jy die verlossing van Christus aan jouself moet verkondig. Ons moet heers oor ons menslike natuur. Ons moet beheer neem van die geestelike depressie. Herinner jouself daaraan dat God waarlik goed is – dink aan die "goeie ou dae". Bly in gesprek met God – sing en bid tot die Here; soek Hom op. Dors na die Here en smag na Hom!
Wanneer jy in 'n tyd van geestelike depressie verkeer, kan jy maar ondersoek instel: jy het heelmoontlik jouself laat verval in 'n toestand van hopeloosheid. Omstandighede maak jou hopeloos. Mislukking maak dat jy moed opgee oor die toekoms. Ernstige skuldgevoelens oor sonde maak dat jy vergeet dat Christus jou enigste hoop is – die "verlossing van jou aangesig" (42:12). Ja, dit gebeur soms, dit is deel van ons gevalle natuur en daarom moet ons in sulke tye ons "neergebuigde siel" aanspreek: waarom is jy depressief/teneergedruk/bitter? Hoop op God. My slegte situasie maak nie van God 'n slegte God nie. Christus is die "verlossing van my aangesig en Hy is my God!" (42:12).