Wanneer lesers hierdie verhale lees, is dit belangrik om sekerheid te kry oor watter soort verhaal of verhale voor ’n mens lê. Een van die belangrikste vrae wat lesers hulleself moet afvra wanneer hulle ’n stuk literatuur lees, is nie “Hoe moet ek verstaan?” nie, maar “Wat is dit wat ek moet verstaan?” Hierdie stelling was een van die belangrikste stellings wat Ferdinand Deist aan sy studente gekommunikeer het. Nie al die verhale in die Ou Testament, het hy beklemtoon, kan as “geskiedskrywing” deurgaan nie. Lesers moet sensitief wees vir die soort literatuur wat voor hulle lê en wat hulle lees en bestudeer. Om Genesis 1:1–2:4a en Genesis 2:4b–3:24 tot ’n bepaalde literatuursoort te klassifiseer, is egter nie so maklik nie. Hoewel meeste navorsers tans erken dat dit nie as “geskiedskrywing” geklassifiseer kan word nie, bestaan daar nie konsensus oor die genre nie. Om te volstaan met die beskrywing dat die twee verhale Ou Nabye Oosterse skeppingsverhale is, is nie genoegsaam nie. Verhale kan in ’n verskeidenheid vorme verpak word en dit geld ook van die skeppingsverhale.
Dit is so duidelik soos daglig dat hierdie skeppingsverhaal die oorsprong van die Sabbat met die skepping in verband wil bring. Die Sabbat, so word lesers meegedeel, is so oud soos die berge, oftewel so oud soos die skepping self! Let ’n mens op die struktuur van die verhaal, staan die sewende dag duidelik uit. Die ses skeppingsdae word in twee kategorieë van drie dae verdeel. Die eerste kategorie beskryf die maak van bepaalde “ruimtes”, terwyl die tweede kategorie die maak van die “inwoners” van daardie ruimtes beskryf:
Genesis 1 is heel waarskynlik in die Babiloniese ballingskap geskryf om die invoering van die Sabbatviering in daardie tyd te legitimeer. Hierdie skeppingsverhaal polemiseer moontlik ook teen die Babiloniese godsdiens met sy verering van hemelliggame, maar dit is nie die hoofmotief van die verhaal nie.
Na my mening is Genesis 2:4b–3:24 ook ’n Israelitiese mite. In hierdie geval, val die fokus nie op ’n godsdienstige instelling nie, maar op die mens. Om slegs enkele sake te noem: (1) mans is verantwoordelik vir landbou-aktiwiteit (Gen. 2:5); (2) daar kan ’n liefdesband tussen ’n man en ’n vrou ontstaan (Gen. 2:22–25); (3) daar is ’n neiging by mense om hulle self te verontskuldig wanneer hulle met verkeerde handelinge gekonfronteer word (Gen. 3:12–13); (4) die mens koester ’n vrees vir slange (Gen. 3:15); (5) geboorte gaan met pyn gepaard (Gen. 3:16); (6) mense moet hard werk om ’n bestaan te maak (Gen. 3:17). Die skrywer wat waarskynlik gedurende die tyd van Dawid en Salomo geleef het, sit sy mensbeskouing hier op tafel met die doel om mense se strewe na kundigheid en wysheid te onderstreep, maar hulle ook te waarsku teen oordrewe oormoed: mense beskik nie oor ewige lewe nie.
Genesis 2:4b–3:24 beskryf nie die oorsprong van sonde en dood soos konserwatiewe teoloë meen nie. Die Hebreeuse woord vir “sonde” kom nêrens in die verhaal voor nie, en die sin “want stof is jy en tot stof sal jy terugkeer” (Gen. 3:19b), kommunikeer bloot dat Adam van die begin af sterflik was. Die motivering moet in samehang met die “boom van lewe” gelees en verstaan word. Adam en Eva kon van die vrugte van die “boom van lewe” geëet en sodoende oor ewige lewe beskik het, maar die slang het hulle die vrug van die boom van kennis aangebied. Aan die einde van die verhaal beskik Adam en Eva dus oor “goddelike kennis” maar nie oor “goddelike lewe” nie. Die slang is nie in hierdie verhaal ’n bose karakter nie. Allermins! Hy is ’n slim karakter, want hy help Adam en Eva om wysheid te bekom.
Met hierdie kort mededeling van die navorsingsresultate van die kritiese bestudering van Genesis 1–3, wil ek slegs illustreer hoedat diegene wat hulle met die Nuwe Hervorming identifiseer, anders met die Bybel en die gegewens daarin omgaan. Hulle laat hulle nie meer deur kerklike leerstellings en die meesterverhaal voorskryf nie. Dat dit konsekwensies inhou vir hoe ’n mens oor God en Jesus nadink, staan soos ’n paal bo water, maar daarvan kan ’n mens nie wegskram nie.
Daar is mense wat hulle tuisvoel binne die Nuwe Hervorming Netwerk maar wat reken dat ons gerus maar die Bybel en die verhale daarin, links kan laat lê. Volgens hulle oordeel het hierdie verhale, gedigte, spreuke en profetiese uitsprake niks meer vir ons te sê nie. Dis soos om nog met potlode (of met ’n lei en griffel) te skryf terwyl ons vandag rekenaars en tablette het waarmee ons ons skryfwerk kan doen. Laasgenoemde mag wel waar wees, maar rekenaars en tablette is nie so deel van die Westerse kultuur en samelewing soos die Bybel nie. Niemand sal wil beweer dat ’n mens nie die Westerse samelewing kan verstaan as jy nie ook iets van mense se gebruik van rekenaar verstaan nie. Rekenaars en tablette kom dwarsoor die wêreld voor en is nie uniek aan die Westerse samelewing nie. Daarteenoor is die Bybel en die verhale daarin, verweef met die Westerse geskiedenis en kultuur. Neem die volgende gedig van Martjie Bosman (2002:63) as voorbeeld: