PressReader - Landbou Vee: 2016-10-01 - Me­ri­no­boer ‘droom’ su­per-dip­stel­sel uit
Me­ri­no­boer ‘droom’ su­per-dip­stel­sel uit
In ’n “glas­hel­der droom” het ’n Suid-Kaap­se skaap­boer ’n gly­dip­stel­sel ge­sien. Van­dag kan hy tot 1 000 ska­pe per uur daar­mee dip teen­oor die tra­di­si­o­ne­le stel­sel se so­wat 500 per dag.
Landbou Vee - 2016-10-01 - Boereplanne - NA­VRAE: Mnr. Koos Gel­den­huys, sel 082 416 5062; e-pos: ko­la@in­tel­lect. co.za.
Om vee teen pa­ra­sie­te en lui­se te dip, is ’n in­te­gra­le deel van e­ni­ge skaap-, bees- en bok­boer se be­staan. Hoe meer vee ’n boer het, hoe meer werk is die dip­pro­ses. Die tra­di­si­o­ne­le dip­me­to­de was maar om ’n dip­gat op die plaas te hê, waar die ska­pe per hand in­ge­dom­pel word. Dit was vir mnr. Koos Gel­den­huys van die plaas Uit­kyk by Ri­vers­dal ’n “nag­mer­rie” na­ma­te sy skaap­ge­tal­le meer ge­word het.
“Een nag, kort voor dip­tyd, het ek ’n hel­der droom ge­had van ’n stel­sel waar­mee ska­pe met ’n gly­baan tot in die dip­wa­ter af­gly, deur­swem en aan die an­der kant uit­klim. Ek het al­les in sul­ke fyn be­son­der­he­de ge­sien dat ek die vol­gen­de og­gend al­les sum­mier by­me­kaar­ge­maak het om die gly­baan-dip­stel­sel te bou,” ver­tel Koos.
Van­dag, 14 jaar la­ter, word dié dip­stel­sel steeds op die plaas ge­bruik en tot dui­send ska­pe kan per uur ge­dip word.
MIN­DER AR­BEID NO­DIG
Die ge­mak waar­mee die ska­pe deur die stel­sel be­weeg, maak dat net drie tot vier men­se vir die dip­pro­ses no­dig is. In die ver­le­de was tal­le men­se no­dig om die ska­pe na­der te dra en te on­der­dom­pel.
Die kraal of kra­le waar­in die ska­pe staan voor hul­le ge­dip word, word met hek­kies van ’n druk­gang ge­skei. Die ska­pe gaan die druk­gang deur die hek­kie bin­ne en be­weeg tot by ’n op­loop-ge­deel­te, waar hul­le teen ’n hel­ling met hout­re­lings aan weers­kan­te op­loop.
Dit is so ge­bou dat die ska­pe mak­lik kan vas­trap en op­stap. Bo, op ’n hoog­te van 1,9 m, is ’n ge­ly­ke loop­vlak van 1 m, ook met hout­re­lings weers­kan­te, waar­op die ska­pe tot voor ’n gly­plaat van ge­gal­va­ni­seer­de plaat loop.
Daar help ’n wer­ker die die­re wat aar­sel om by die gly­plaat van 2,1 m tot on­der in ’n dip­sloot af te gly. Dié is van be­ton ge­bou, met plek vir 5 000 li­ter dip­meng­sel. Die ska­pe swem deur die “ka­naal”, wat 8 m lank en 0,6 m breed is, en klim aan die an­der kant teen trap­pies uit. Die he­le dip­pro­ses duur ’n paar se­kon­des, en die gly­baan ver­se­ker dat die dier heel­te­mal on­der­dom­pel word.
Drag­ti­ge ooie en ram­me se ho­rings pas ge­mak­lik in die dip­gang. Dit is eg­ter nie só breed dat ska­pe mak­lik kan om­draai en teen die stroom be­weeg nie. Die pro­ses gaan ge­paard met feit­lik geen stres vir die die­re nie. “Dit is heel­te­mal moont­lik om tot dui­send ska­pe per uur só te dip as daar ’n per­ma­nen­te vloei van ska­pe voor­sien kan word,” sê Koos.
Al die so­wat 2 500 ska­pe op Koos se plaas word let­ter­lik in ’n voor­mid­dag af­ge­han­del, teen­oor die by­kans twee tot drie dae wat dit sou duur om die­self­de ge­tal ska­pe op die ou dip­gat­me­to­de te dip.
OU MA­TE­RI­AAL GE­BRUIK
“Ek het ou ma­te­ri­aal op die plaas ge­bruik, soos hout, ge­gal­va­ni­seer­de sink­plaat, ’n paar spoor-on­der­lê­ers en teer­pa­le, om die stel­sel te bou. Al wat ek moes aan­koop, is die se­ment en sand om die dip­ka­naal te bou,” sê Koos.
Die ka­naal se af­me­tings is i­de­aal vir die kos­te­doel­tref­fen­de ge­bruik van die dip­meng­sel. “As dit bre­ër of selfs lan­ger en die­per was, sou on­no­dig baie dip­meng­sel aan­ge­maak moes word.”
— JO­HAN COETSEE