Dr Allan Boesak se rol in die opstel van Belhar. Die belang van Jaap Durand se teologie. | hier staan ek
Ek het vandag ‘n epos van Dr Braam Hanekom ontvang waarin hy my vriendelik wys op Jaap Durand se vertelling van hoe hy en Dirkie Smit die grondbeginsels van Belhar in sy kantoor bespreek het tydens die NGSK se Algemene Sinode van 1982 en hoe Smit daarna oornag die Belhar belydenis, kompleet met begeleidende brief, geskryf het vir voorlegging aan die Sinode die volgende dag.
Die implikasie hiervan is duidelik: Allan Boesak se bydrae tot die Belhar belydenis, al was hy amptelik deel van die ad hoc kommissie met die opdrag om ‘n belydenis op te stel, was minimaal. Volgens Durand het hy slegs ‘n byvoeging tot die aanhef voorgestel.
Ek wil graag vir Dr Hanekom bedank dat hy die moeite gedoen het om bladsye uit Durand se boek vir my te skandeer en aan te stuur. Dit getuig van ‘n bereidwilligheid om betrokke te raak en in gesprek te gaan. Dit word waardeer.
Die rede waarom dit so belangrik is vir die pro-Belhar groep om Boesak se betrokkenheid by Belhar te minimaliseer is duidelik omdat Boesak se uitgesproke bevrydingsteologie vir die Belhar ondersteuners ‘n verleentheid is.
Ek wil die leser graag dringend versoek om hierdie artikel van Strauss te lees, waarin die geskiedenis van die ontstaan van Belhar duidelik uiteengesit word.
Ek lig graag die volgende punte uit:
Boesak se betrokkenheid by die Belydende Kring en ABRECSA, twee organisasies wat hulle beywer het vir die daarstel van ‘n anti Apartheid konfessie.
In sy openingsrede by die eerste konferensie van ABRECSA in Oktober 1981 by Hammanskraal, bepleit Boesak ’n swart herontdekking van basiese gereformeerde oortuigings in die Suid-Afrikaanse situasie. Hierdie situasie eis of vra egter meer as dit. Dit vra ’n eietydse anti-apartheidsbelydenis:
“… I indeed believe that black Christians should formulate a Reformed Confession for our time and our situation in our own words.”
Boesak se rol by die WBGK se vergadering in Ottawa in 1982.
Beide Die Belydende Kring en ABRECSA het dokumente voorberei vir Ottawa.
Die vergadering by Ottawa kies Boesak as president van die WBGK
Die Ottawa vergadering verklaar Status Confessionis teen Apartheid.
By die Algemene Sinode van die NGSK van 1982 word Boesak verkies as assessor.
Daarby neem die Sinode van 1982 sy besluite oor die saak op 1 Oktober 1982, nie lank na die Wêreldbond in Ottawa nie, sodat die gloed van laasgenoemde via die media en sy eie afvaardiging maklik kon oorspoel na die NGSK. Boonop word Boesak assessor van die Sinode van 1982 wat ’n aanduiding is van die aansien wat hy in hierdie kringe geniet. Dit het die kans verbeter dat sy standpunte, wat op sleutelpunte in die verklaring van die WBGK deurkom, ook hier aanvaar sou word.
Die Algemene Sinode kondig Status Confessionis teen Apartheid af.
Op aandrang van Dr Gustav Bam word ‘n ad hoc kommissie aangestel om ‘n konsep belydenisskrif op te stel. Die kommissie bestaan onder andere uit Gustav Bam, Allan Boesak, Jaap Durand, Dirkie Smit en Isak Mentor (Die moderator).
Volgens Durand se getuienis is hy en Smit na sy kantoor toe waar hulle die grondbeginsels van so ‘n belydenis bespreek het. Smit het daarna oornag die belydenisskrif geskryf en dit is die volgende dag met klein veranderings aan die Sinode voorgelê, wat dit so aanvaar het.
Dit is duidelik dat die besluit om ‘n belydenisskrif te skryf nie uit die bloute gekom het nie, al stel Durand dat dit vir Bam ‘n verbasing was:
In plaas van om deur hierdie opmerking van hom afgeskrik te word, sê die sinode tot sy verbasing, ‘en ek glo ‘n hele paar ander s’n: “maar dan stel ons ‘n belydenls op”. (Durand)
Boesak het hom immers al ‘n tyd lank op die hoogste vlakke beywer vir die opstel van die belydenisskrif! Dit is duidelik dat, alhoewel Durand en Smit volgens Durand die konsepte vir die belydenis daar gestel het en Smit dit daarna geskryf het, die rol wat Boesak in die ontstaan van Belhar gespeel het nie oorskat kan word nie. Hy was immers die held van Ottawa, by verre die mees invloedryke persoon by die Sinode, en die persoon wat van die begin af geveg het vir die opstel van so ‘n belydenis!
Verder is dit belangrik om na Jaap Durand se teologie ook te kyk:
Durand het onlangs ‘n baie positiewe boek oor Teilhard de Chardin se teologie deur Bybel Media publiseer. Teilhard word beskou as die vader van die New Age beweging en was ‘n groot invloed op Gutierrez, die belangrikste Suid Amerikaanse bevrydingsteoloog en een van die belangrikste invloede op Boesak se teologie.
Durand het ook ‘n artikel in Kerkbode publiseer waarin hy die bestaan van die hel ontken – dit plaas hom deeglik buite die Gereformeerde ortodoksie. Ek het in hierdie brief meer uitgebrei oor Durand se ondersteuning van Teilhard, en die verband tussen Teilhard en Gutierrez. Rol die blad af na onder en lees die betrokke paragrawe asb!
My gevolgtrekkings is as volg
Boesak se rol in die ontstaan van Belhar kan nie oorskat word nie, al het Smit die woorde geskryf. Dit verander geensins die geldigheid van my argumente oor bevrydingstelogie in Belhar nie.
Durand, wie allerweë beskryf word as ‘n gerespekteerde Gereformeerde dogmatikus plaas homself buite die Gereformeede belydenis met sy ondersteuning van Teilhard de Chardin en sy ontkenning van die hel. Daar is ‘n direkte verband tussen Teilhard en die bevrydingsteologie van Gutierrez.
7 thoughts on “Dr Allan Boesak se rol in die opstel van Belhar. Die belang van Jaap Durand se teologie.”
10/03/2015 at 4:44 am
Die woorde in Hosea 4:6 “My volk gaan te gronde weens gebrek aan kennis…” is wat die NGK betref, vandag meer geldig as ooit tevore in die kerk se geskiedenis. En om ‘n gewone idioom aan te haal, “kennis is mag”. Baie dankie vir die ure se studie wat ingesit word om by die WAARHEID uit te kom, EN dit met ander te deel. Dit word opreg waardeer.
10/03/2015 at 5:27 am
Baie dankie vir jou harde werk, Wynand. Dit hou ons op die hoogte van verwikkelinge wat die hele gereformeerde gemeenskap diep raak.
Myns insiens, wat ons hier mee tedoene het is die herlewing van totalitarisme wat hardnekkig nie wil kopgee nie. Ons het dit ook in die vroeë 1960’s gesien toe die hoë priesters van totalitarisme die NG Kerk aan die staat uitgelewer het deur belastingbetaler fondse te aanvaar vir teologiese skole in SA. Alhoewel die konsep van eie teologiese skole na ‘n pragtige idee klink, het die feit dat dit met staatsfondse van stapel gestuur is die NG Kerk ‘n de facto staatskerk gemaak. Met die toesighouding en predikanteonderig in die hande van politici kon die Kerk die apartheidsteologie van die kansel af preek.
Nadat die gevolg van daardie katastrofale misleiding duidelik begin word het in die vroeë 80’s is planne begin om die stryd teen geloofsvryheid en akkuraatheid op ‘n nuwe slagveld te loods. Weereens die kerk maar met die slefverwyt van apartheid as die slagkreet. Soos ons weet het dit tot die ineenstorting van wet en orde gelei sodat totalitarisme, nou verpersoonlik in die ANC, ongehinderd kan voortgaan. Maar die gereformeerde belydenis staal gelowiges teen sulke dwaalleringe en daarom moes diit afgebreek word.
Dit is baie swaar om te erken dat mense, sg. broeders en susters in Christus, hulle self openbaar het as die nuwe hoë priesters van totalitarisme en met daardie DNA deel hulle die doelstellings van die ANC, Marx, Mao, Pol Pot, Putin en Obama. As ons in hierdie stryd faal, sal die slagting van epiese proporsies wees. Ons moet begryp wat die einddoel van hierdie mense is anders sal ons hulle nie teruggedryf kry nie.
Ons hou julle in ons gebede en bid dat die gemeente van Christus nooit oorweldig sal word nie.
Dirkie Smit sê: “Die Belydenis van Belhar was nie vooraf beplan nie; dit was nie vooraf bereken nie. Die sinode het ‘n kommissie van 5 persone benoem wat dit moes skryf en die volgende dag aan die sinode voorlê. Drie van dié persone was te besig en hy en Jaap Durand moes dit toe daardie aand skryf. Toe het Jaap ook nie tyd nie en sê Dirk moet dit self skryf.
Dit het in ’n oomblik gebeur… Jaap Durand het gesê: ”Dit is nie ‘n tyd vir teologie nie, dit is nie ’n tyd vir dokumente nie, dit is nie ‘n tyd vir slimmigheid nie, …dit is ’n tyd om te vra waarom lidmate aan apartheid glo.“
Dan sê Dirkie verder dat ‘n ”belydenis nie van buite af op jou afgewing kan word nie… iemand kan nie sê hier is ’n belydenis, en nou moet jy dit bely en glo nie.“
As mens dit alles hoor, dan verstaan jy hoekom Belhar se eksegese so swak is. Jy verstaan egter nie waarom die VGK sê: ”Hier is ‘n belydenis, en nou moet jy dit bely en glo nie.”
Dit is eenvoudig nie waar dat Belhar nie vooraf beplan is nie. Boesak het dit pertinent op die ABRECSA vergadering bepleit een jaar tevore. Dirkie het miskien so biekie vergeet van ABRECSA
Belhar se woorde is miskien oornag geskryf maar Belhar se teologie was ongetwyfeld die produk van ‘n drukkoker van bevrydingsteologie by Ottowa en die NGSK se algemene sinode. Daar is afdoende historiese bewys daarvan.
21/03/2015 at 3:23 am
Riaan het bloot vir Dirkie aangehaal. Ek noem dit maar net om seker te maak dat jou antwoord nie insinueer dat dit Riaan se woorde is nie. Jy beaam die bedrog wat met Belhar op gelowiges afgedwing word.
21/03/2015 at 3:25 am
Jammer, nie Riaan wat vir Dirkie aanhaal nie, maar blykbaar Wynand. Nietemin, dit is Dirkie se woorde wat jy oor kommentaar lewer. 🙂
Nee, Nico, dit is Dirkie Smit se woorde wat ek aanhaal, waar hy vertel hoe Belhar tot stand gekom het en dat Boesak eintlik glad nie ‘n rol gespeel het nie.
Die ironie is vir my daarin geleë dat, as jy na die kwaliteit van eksegese kyk, lyk dit asof dit haastig in die nagtelike ure aanmekaar geslaan is om die volgende oggend te kon voorlê – sou baie dinge oor die aard van die “belydenis” verklaar.
Verder is dit ironies dat hulle motivering glo was om ‘n eie belydenis te skryf, omdat ‘n ”belydenis nie van buite af op jou afgewing kan word nie… iemand kan nie sê hier is ’n belydenis, en nou moet jy dit bely en glo nie.“
Nou doen die VGK juis dit met die NGK!