Boereplan: Bloudraad en leksak vir 'n boere-paramedic | Landbou
Boereplan: Bloudraad en leksak vir 'n boere-paramedic
'n Stuk bloudraad van 3 m lank word herhaaldelik dubbel gevou om as elmboogstut te dien.
Met bloudraad, kabelrepies en ervaring is daar al vliegtuie (en Fords) herstel en menige boereplan vervolmaak. En as die nood druk, kan dit selfs as mediese noodtoerusting in die veld benut word.
Die lied "Ver in die ou Kalahari" het nie om dowe neute sy ontstaan in die Molopo gehad nie. As jou naaste dorp 220 km (of verder) is, beraam jy vooraf planne ingeval iemand 'n besering opdoen of in lewensgevaar verkeer en 'n volledige noodhulptas nie byderhand staan nie. Dit is immers 'n gemeenskap wat hom nie laat afskrik deur onbegaanbare grondpaaie nie, en jy sien dikwels hoe hulle paaie gelyk maak met bosse en groot buitebande.
Ná die Vorstershoop-gemeenskap 'n jaar gelede 'n kursus, wat lesings oor wetlike vereistes en skietoefeninge ingesluit het, gevolg het om hulself weerbaar teen plaasaanvalle te maak, het die betrokkenheid en samewerking ook sommer 'n paar vlakke gestyg. "Ons het in die week ná die eerste kursus drie keer saam gebraai," vertel mnr. Jaco Holtzhausen, 'n boer van die omgewing. "En almal is genooi!"
Sy vrou, Christa, wat ook in die bestuur van die Vorstershoop-boerevereniging dien, is die dryfveer van die veiligheidsreëlings in die gebied, en onlangs het die plaasgemeenskap ook 'n vlak 3-noodhulpkursus gevolg wat die ervare paramediese instrukteur mnr. Victor Smith van Schweizer-Reneke in Noordwes aangebied het.
Hoekverbande verbind die voorarm en gewrig.
Gee 'n boer bloudraad en 'n tang . . .
Tydens die kursus het die medics van Vorstershoop in tipiese Kalahari-planmaakstyl 'n stuk bloudraad as spalk ingespan ingeval iemand 'n beenfraktuur opdoen. Vir 'n armfraktuur, neem 'n lengte van sowat 3 m bloudraad, buig dit dubbel, en daarna nog 'n keer totdat die draad die regte lengte is om die pasiënt se arm vanaf die skouer tot by die hand te kan stut.
Die voordeel van bloudraad is dat dit buigbaar is, maar elke keer versterk word as die draad dubbel gevou word. Dit bly egter buigsaam genoeg om aan te pas by die kontoer van 'n elmboog en gewrig.
Met 'n armfraktuur, hetsy bo die elmboog of tussen die elboog en hand, is die L-posisie die beste manier om dit te stut, sê Victor. 'n Driehoekverband word gebruik om die beseerde ledemaat aan die spalk vas te maak. Enige stuk materiaal, en selfs 'n leë leksak of kledingstuk, kan gebruik word om 'n ledemaat te stut.
Die ervare paramedikus mnr. Victor Smith (links) by sy proefkonyn, mnr. Gawie van Schalkwyk.
Victor, met meer as 30 jaar ervaring as paramedikus, sê 'n fraktuur moet dadelik ondersoek en gespalk word. "Die hoofrede hiervoor is om te voorkom dat 'n slagaar beskadig kan word. As 'n ledemaat te veel beweeg voor dit gespalk is, kan 'n beseerde hom- of haarself inwendig doodbloei."
By 'n beenbreuk is die hoofslagaar by die lies gewoonlik kernbelangrik. "Dit is lewensgevaarlik en 'n mens besef nie dat 'n beenfraktuur binne minute tot iemand se dood kan lei nie."
Noodlottige bloedverlies is 1000 ml vir 'n volwassene, 250 ml vir 'n kind en 25 ml vir 'n baba.
As jy 'n fraktuur stut, voorkom dit verdere trauma aan die weefsel en word pyn ook verminder. "Die laaste ding wat moet gebeur as iemand beseer is, is om verdere skade aan te rig en die slegte grondpaaie in die platteland beklemtoon die belangrikheid van 'n spalk."
In 'n noodgeval kan 'n leë leksak ook as nekstut ingespan word. Van Schalkwyk is weer die pasiënt, terwyl Smith en me. Lize van Heerden sy nek verbind.
Een van die grootste gevare in enige ongeluk, maar veral motorongelukke, is 'n potensiële nekbesering. Die gulde reël is om die beseerde so min as moontlik te beweeg – en verkieslik glad nie. Dikwels lyk dit of iemand ongeskonde is, maar die kans is groot dat 'n fraktuur aan die nekwerwel opgedoen is. 'n Algemene fout word dan begaan om iemand wat nie oppervlakkige bloeding het nie, uit 'n voertuig te verwyder.
Plaas eers 'n stut om die persoon se nek voor hy rondbeweeg en op 'n draagbaar na die naaste hospitaal vervoer word. Elke boer ry egter nie met 'n draagbaar en nekstut of verbande rond nie.
In algemene noodhulpkursusse word mense geleer om 'n opgerolde koerant as plaasvervanger vir 'n nekstut te gebruik, maar die kanse is groter dat 'n boer eerder 'n sakkie lek (of kunsmissak) by hom in die bakkie of in die skuur sal hê. Stryk die leë sak plat, rol dit styf op en skuif dit versigtig onder die nek in. Die "nekstut" word dan met 'n verband, lap of isoleerband vasgemaak.
Victor beklemtoon egter dat enige behandeling en hantering van 'n beseerde verkieslik deur iemand met die nodige opleiding gedoen moet word. "Alle boerevereniging behoort aandag te gee daaraan om hul lede met die nodige kennis te bekwaam, hetsy noodhulp, selfverdediging of algemene veiligheid."