AGL mini hamerklepel - Boxer Agri
Hamerklepels voor de Boxer AGL mini verstekklepelmaaier. De AGL 110 MINI heeft 18 klepels. De AGL 130 MINI heeft 22 klepels
Gemaakt van hoogwaardig slijtvast staal.
AGL mini hamerklepel aantal
Artikelnummer: AGLM001 Categorieën: Parts graslandbewerking, Parts verstekmaaiers Cinemaskop -Last month's silver screen stars - Astrodienst Guest user u1359002979
26-Apr-2017, 12:04 UT/GMT TIMOTHY EN DIE LOSIESHUIS (TONEELSTUK) – breinsuiker
TIMOTHY EN DIE LOSIESHUIS (TONEELSTUK)
TEATER IN DIE STYL VAN STORIE VERTELLING
Losieshuis in Tweeling, Tiemie straat.
Eetkamer tafel: Gedek en gereed vir ete. Kerse wat brand. Aan die kop van die tafel se stoel hang ’n bruin blazer.
NEEF: Verteller van die storie. Laat begin 60 jaar oud.
Die storie speel af in 1972. Timothy en Neef altwee in Matriek en maak gereed vir die eindeksamen.
TANNIE HESSIE BENSON: Eienaares van Losieshuis. Nou 82 jaar en leef nog
OOM CHARELS: Tannie Hessie se man Oorlede 1972
TIMOTHY: Tannie Hessie en Oom Charles se dogter. Dieselfde ouderdom as Neef.
Soos Neef die storie op die verhoog vertel, is hy besig om die tafel af te dek. Hy begin by die messe, vurke en dan laaste, voordat die storie klaar is, blaas hy die kers dood, haal die bruin Blazer van die stoel af, gooi dit oor sy arm en stap af.
Wanneer jy by Tweeling indraai en die dorp binne ry, vat jy die eerste straat links, dan eerste regs en daar by die groot pepperboom staan die groendakhuis met die stokrose op die sypaadjie en ’n hekkie wat lam aan ’n paal hang. Voor die huis staan ’n groot peerboom.
Dis ’n groot huis met oopskuif vensters, rooihoutvloere en hoë plaffonne. Daar is ’n stoep reg rondom die huis met die mooiste stoepmuurtjie wat bloedrooi gepollitoer is en die mooiste pilare. Die huis is spierwit geverf met ’n beige deur en die sifdeur om die vliee uit te hou is ’n mooi diep-donker-rrooi geverf. Die sif is dan netjies daarom gespan sodat vliee, muskiete en naggoggas nie inkom nie.
Die kombuis is lekker ruim, soos dit nou maar moet wees vir so groot huis. Hulle sê altyd, hoe groter die huis, hoe groter die kombuis. In die middel van die vloer staan ’n groot ou houttafel met vier houtstoele. Daar is nog ’n ou koolstoof wat die kombuis lekker warm maak in die koue Vrystaatse winter maande.
Die slaapkamers is so groot dat daar ’n dubbelbed, twee enkelbeddens en nog ’n donkerhout wardrobe kan inpas. Aan die een dant van die kamer sal ’n dressingtable staan en sommige kamers het nog ’n kaggel in ook nog.
Daar is twee sitkamers in die huis. Een wat lekker groot is met ’n los mat en dan bal en klou meubels. Elke stoel het sy eie tafeltjie waarop ’n koppie tee kon staan, of ’n asbakkie. Elke stoel het ’n los kussinkie op. In die een hoek is ’n groot radio gram.
Die ander sitkamer, meer in die boonste deel van die huis, is ’n kleiner. Net so 4 stoele, wat nie juis deel van n stel is nie, ’n ronde koffietafel met ’n blompot daarop en daar is ook nie ’n mat nie. Net die geelhoutvloer wat met elke tree wat mens gee ’n ander klank kraak.
Die tuin is groot. Baie bome, groot grasperk. As dit so laatmiddag word, dan sal die tuin donker word soos die bome dit begroei. Dis ’n baie besonderese plek hierdie. Tannie Hessie het gewoontlik teen kersfees die lang tafel onde die bome gedek, dan kom al wat neef, niggie, oom en tante daarheen vir die kersete.
Moenie eens praat van die groentetuin beplant met boontjies, pampoen en tamaties. Die voortjies is netjies gegrou, reguit lyn. Hulle het ’n pen aan die een kan ingekap met ’n tou
aan en dan aan die anderkant die ander pen gaan inkap sodat die voortjie reguit moet loop. Dan is daar riete so weerskante van die voortjie staan gemaak sodat die boontjies daarop kan rank. Hulle sê ook hoe hoeër die stilliasie is, hoe meer gaan die boontjie dra.
Hier woon my Tante, Oom en niggie Timothy.
Tant Hessie Benson is wel bekend in die dorp asook in die distrik. Sy is my tante van ma se kant af. Die mense sê dat sy ’n eksentrieke vrou is. Sy sê dan altyd: “Ag nee man, eksentriek is maar net ’n mooi woord om te sê iemand is bedonnerd in sy kop. Ek is lank nog nie bedonnerd nie”
Elke keer as sy so gesê het, dan moes ek lag en later het ek ook maar die woord gebruik. Sy het afterall vir my die ‘bedonnerd’ woord geleer. My ma wou stuipe kry, maar toe daardie woord in my kop sit, toe sit hy vas. Ek het baie tyd by tannie Hessie se huis spandeer. Ek en my niggie, timothy het saam huiswerk gedoen want ons was in dieselfde standerd.
Tant Hessie se man, Oom Charles Benson is tydens Timothy se matriekjaar oorlede. Siestog, dit was ’n slegte terugslag vir Tante. Oom Charles was ’n gesiene man en het vir die NP gestaan. Hy het uit sy plek gegaan om stemme te werf. Dit was soms ’n narigheid hoe die mense na die huis toe gestroom het om in die onderstge sitkamer te sit en vergadering hou. Tante was nie baie lief daarvoor nie, maar sy het hom bygestaan.
Oom Charles was ‘n baie deftige man. Hy het altyd so n donker bruin pak gedra, mét ’n onderbaadjie.. Hy het sy skoene mooi blink gepoets. Hy het nogal so vol bos rooibruin hare gehad wat hy in ’n middelpaadjie gekamam het. Plat en blink. Hy het homself glad geskeer, behalwe vir ’n parmantige snor wat op sy bo-lip gepronk het. Hy was tog altyd so besorgd oor die snor gewees. Die ding met olie besmeer, gekam, gedraai en gestreel. Hy het vir ure voor die spieel gestaan om die snor perfek te kry.
Hy het ’n hoed gedra met so ’n cheeky pouveertjie in die kant. Hy het dan altyd die hoed so met sy duim, vysvinger en middelvinger opgelig as hy mens gegroet het. Net so ’n entjie van sy kop af, nie heeltemal af nie. Dan het hy die hoed weer teruggesit en uitgevra oor die familie ens.
As hy by ‘n vertrek sou instap, het hy die hoed netjies afgehaal en onder sy linkerarm gesit, sodat sy regterhand vry was om mense met die hand te groet. “n regte sjarmante man.
Tannie Hessie was maar ietwat vreemd. Sy het gesukkel om ’n wag voor haar mond te hou.
Haar hare, altyd, netjies in ’n bolla vasgemaak wat stewig in haar nek gesit het. Vandag nogsteeds. Die mense het altyd gesê dat dit soos ’n vinknes in haar nek sit, vandag nie meer soos vroeer jare nie, maar sy steur haar min.
“As jy jou aan mense gaan steur, sal die voeëls jou in hullle bekke optel en op ’n ander plek waar jy ontuis voel, gaan neersit” het sy altyd gesê.
Tante dra nog al die jare daai krimpilene agtige one piece rokkies wat so twee vingers bo die knieg sit. Altyd met ’n bypassende truitjie. Sykouse en plat skoentjies. Ek sê altyd:
“Ag Tante, raak bietjie waaghalsig met Tante se klere”
Sy het haarself dan opgeruk en gesê “Ek sal waaghalsig word wanneer die perde horings kry”
Timmothy is Tante en Oom Charles se dogter. Enigste kind. My niggie as mens nou tegnies wil raak. Sy was nooit regtig tuis hier nie. “Ek wil bo my omstandighede uitsyg” het sy altyd gesê.
“Jou omstandighede gaan van jou ’n vrou maak wat haar man kan dien en liefhê”
“Diens” het ek dan altyd so in haar oor gefluister, dan het ons gelag.
Timmothy en ek het goed klaar gekom. Ek het nie juis vreeslik met karretjies, soos die ander nefies, gespeel nie. Timmothy het my geleer van mooi sit, reg stap, goed praat en netjies kyk.
“Kom, dan maak ons of jy die leerling is en ek die onderwyseres” het sy gesê
“Watse klas is dit hierdie?” het ek gevra.
:”Dis ’n sjarmeskool” het sy gesê en haar mond getrek en haar skouers so bietjie opgelig. Baie aansitterig as ek nou daaraan dink.
Sjarmeskool. Bid jou aan. Wat sal ek wat ’n Boerseun uit die vrystaat is wil doen met ’n sjarmeskool. Dis belaglik.
Maar hoe meer Timothy die kamma-kamma sjarmeklasse vir my gee, het ek tog begin belangstelling toon en gedink dat sy tog maar ’n punt beet het. Ek het al in boeke gesien dat die Queen van Engeland so vol sjarme is….of altans, ek dink so
Toe dit finansieel nie te goed gegaan het nie, het Tante vir die Oom gesê dat hulle tog maar moet dink aan ’n losieshuis. Hier kom baie mense na die dorp toe om vir ’n maand of twee by die prokureers te kom werk, of selfs van die polisiemense stuur speurders hierheen om sake te ondersoek. Inspekteurs kom ook hierheen. Ons kan ’n goeie inkomste maak en dit wegsit vir Timmothy se geleerdheid.
Oom Charles wou niks van die Losieshuis besigheid weet nie. Elke keer wanneer Tannie Hessie die saak aangeroer het, het hy net gesê: “’n Losieshuis is onnodig moeilikheid soek. Nee”
Na ’n paar dae se aanhou karring aan die ding het hy ingegee.
“Nou, Hessie, sê vir my, wat gaan jy losieshuis noem?” en hy trek aan sy pyp
“Ag Charles ek het maar gedink iets soos ‘HESSIE SE NESSIE””
Ek onthou nog so goed hoe oom Charles aan sy pyp verstik het, die ding in sy baadjiesak gedruk het en vooroor geleun soos hy hoes.
“Jy is mal” het hy gesê, “Hessie se Nessie klink na ’n plek van sonde.”
“Ag, moenie dat die ding jou so aantrek nie
“Die ding my aantrek? Hessie, jy het jou harsings verloor. Mens kan tog nie ’n Losieshuis ’n “Nessie” noem nie. Wat sal die mense dink. Wat sal die Nationale Party dink. Nee Wragtag.” en hy het sy kop heftig heen en weer geskud.
“Charles, ek ruik ’n lap brand” het Tante Hessie uit die bloute gesê. Nie om die gesprek te verander nie, nee, sy het regtig ’n lap geruik wat aan die smeul is.
Tant Hessie sien toe dat Oom Charles die pyp so brand-brand in sy baadjiesak gedruk het en die ding smeul toe al te lekker so op oom Charles se bors binne in die sak. Sy geliefde donker bruin pak se sakkie op die bors het ’n gat ingebrand, en dit alles oor die verdomde Losieshuis idee.
Tante Hessie gryp die faas met die blomme en gooi die stomme Oom Charles sopnat met die Clivia’s se water.
’n Papnat Oom Charles storm die huis uit met ’n bekommerde Tannie Hessie agterna.
Tannie Hessie het haar oor min dinge bekommer, maar een ding wat haar wel omgekrap het, was as oom Charles moeilik raak.
Ek onthou nog so goed die dag toe ek en Timothy onder die peer boom gesit het, en sy vertel my die storie van die pyp en die brandende sak.
Maar laat ek nou nie afdwaal nie. Ek wou nog vertel van die losieshuis.
Tannie Hessie het toe ’n bordjie gemaak, sommer so met die vry hand op ’n plank geverf met wit verf. Hessie se Losieshuis. Sy het toe nou maar van die Hessie se Nessie, idee vergeet, maar op die ou end het almal maar van Hessie se Nessie gepraat. Net op die boeke was dit Hessie se Losieshuis.
Die heel heerste klient was ’n prokureer van Bloemfontein af.
Die prokureer het vir een maand gebly. Stil en netjiese man. Hy het nie veel gepraat nie. As hy in die middae van die werk af kom, het hy kamer toe gegaan en dan net vir aandete uitgekom net om weer te verdwyn. Hy het ’n ligbruin pak gedra. Amper so ’n sand kleur. Netjiese hemp en das wat by die eerste knoop van die baadjie met ’n dasspeld vasgemaak is. Sy broek is in ’n netjiese plooi gestryk, van bo by die heup tot onder by sy skoene wat blink. en op sy skoene het die broek se soom netjies gerus met ’n parmantige ‘turn up’ in die pype.
Timothy is in matriek.
Ek en Timothy het baie middae saam studeer.
Sy het gesukkel met Biiologie en ek het met Wiskunde gesukkel. Sy was baie knap met somme maak. Ek het altyd gesê dat sy ’n rekenmeesters moet word, dan lag sy en sê nee, dis ’n man se werk. Ek gaan ’n mannekyn word.
Wat gaan jy eendag word? het sy vir my gevra.
O genade, ek het nog nooit so daaraan gedink nie. ons is amper ‘uit die hok uit’ en wat dan.?
“Ag, ek sal maar hier in Tweeling bly. Die vrystaat is in my bloed. Dalk ’n algemene handelaars winkel oopmaak. of so iets. My pa wil hê ek moet in die koperasie saam met hom werk. My ma wil he ek moet onderwys gaan studeer. Wat is ’n mannekyn?” het ek daardie dag in hulle ‘groot’ sitkmaaer gevra.
Sy het gelag, opgestaan en meubels weggeskuif. sy het toe op en af gestap, hande in die sye, heupe wat swaai en kop wat links en regs swaai, grasuheus. Sy het haar skoolromp so effens opgetrek en die stukke by haar panty ingedruk om ’n minnie skirt voor te stel.
My mens, my mond het oopgehang. Elke keer as sy ’n draai maak en haar een voet so voor haar uitstoot en weer uitskiet met die wegstap het ek hande geklop. Ek het toe sommer ’n plaat opgesit met die strause’s walse. timothy was in die hemel.
Ek onthou nog baie goed dit was so laatmidag toe Tannie Hessie bietjie op die bed gaan lê het en oom Charles ‘bn draai in die dorp gemaak het.
Ons was so in vervoering met die musiek en Timothy se natuurlike vermoee om ’n mannekyn te word dat ons glad nie agtergkom het dat daar ’n ekstra paar oë is wat ons dophou nie. Toe hy ook hande klap vir die voldraai wat timothy doen sonder om haar balans te verloor, skrik ons. Dit was die prokureer wt in die deur gestaan het.
“Netjies, baie netjies” het hy met ’n glimlag gesê, sy baadjie-knoop losgemaak en stewig op altwee voete gaan staan.
Ek het die plaat afgehaal.
“Nee, los dit laat die speel. Dis die Blou Denube” het hy gesê.
“Maak nog ’n draai op die vloer” het hy vir timothy gesê.
Natuurlik het timothy van die aandag gehou. Ek kan nie ontou of ek ook van die aandag gehou het nie. Maar nou dat ek terugdink, dis nie juis ek wat die aandag gekry het nie. Dit was Timothy en Timonthy alleen.
Die Prokuerrertjie het nog so gestaan en glimlag met sy hande in sy broeksakke toe oom Charles se gesig agter hom verskyn het. Oom Chales het so oor die Prokureertjie se skouer geloer en vir Timohty gewaar wat op en af stap op die maat van ’n Straus Walz.
“Wat de donner gaan hier aan” het sy stem deur die sitkmar gebulder.
Timothy het haar skoolrok uit haar panty se rekke geruk.
Ek onthou dat ek maar net grootoog daar gestaan het. Dis beter om nie ’n woord te sê nie.
Timonthy het langs my kom staan.
“Vir wat staan jy met so kyk in jou oê?” het oom Charlers geskreeu.
Jy kyk my dogter aan asof sy ’n advertensie is. Ek het geweet hierdie ding gaan nie deug nie. Julle mannejties van die stad is net agter een ding aan. Vandag is daar moord hier in Tiemie straat. Ek sweer voor God dat ek jou nek sal breek. Trap. Trap…Vat jou goed en Trap” het oom Charles op die arme prokuerr geskreeu.
Tannie Hessie wat die gedoente aangehoor het kom ook die sitkamer binne met haar hand op haar bors soos sy altyd doen as daar moeilikeid is.
“Wat gaan tog aan Charles?”
“Kyk hier Hessie, kyk wat veroorsaak hierdie losieshuis. Dis ’n bordeel. Ek kan dit nie duld nie. Toe, vat jou goed mannetjie” het Oom Charles gebulder.
Die Blou Denube het aanhou speel, die prokureer tap die ritme met sy skoene en Timothy staan en bewe soos ’n riet.
Ek moet tog by sê dat ek daardie dag so jammer vir oom Charles gevoel het. Ek kon die ‘wild” in sy oê sien. As ek nou so terugdunk, verbeel ek myself dat daar selfs witterige skuim in sy mondhoeke was en die reuk van Salpeter het uit hom gestraal.
Timothy het haar min aan har pa se gebulder gesteur. Sy het aanhou glo dat sy tog ’n sjarmante mannekyn gaan word en net die feit dat die prokureer haar openlik bewonder het, het die vuur nog sterker in haar laat brand. Daar was nou geen stop aan Timothy en haar mannekyn loopbaan nie.
Nadat die prokureer daar weg is, sak en pak, het oom Charles vir Timothy geroep om by hom op die stoep te sit. Sy het geweet dis die groot aanpraat, en sy was tog voorbereid daarop gewees.
“Maar pa, ek kan nie hier op Tweeling so versukkeld sit nie. Ek het ’n blink loopbaan wat ek wil volg. Daai prokureer het dit self gesê. Ek het alles wat dit vat om ’n mannekyn te word. Alles” en sy het haar hande weer in haar heupe gedruk en haar kop so skuins gedraai.
“Timothy…” het oom Charles saggies begin praat.
“Daar is niks fout met Tweeling nie en niks fout met hierdie huis nie. Hier sal jy bly. Jy gaan met ’n boer trou, kinders kry, my kleinkinders, en Sondae gaan ons saam eet. Elke kersfees gaan ons as femily bymekaar kom, boekevat en geskenke gee. Dis klaar. Finish” het oom charles sommer daai engelse woord, wat hy tog so haat, bygevoeg.
Oom Charles se gesondheid het by die dag meer en meer agteruit gegaan. Eers maagkwaal, toe lewer, toe sy niere, toe sy kop en sy bors. As die een kwaal genees, dan steek ’n ander kwaal weer sy kop iewers uit.
Intussen kom en gaan die loseerders. Dis so asof Oom Chalres heeltemal opgegee het om die losies huis storie te stop.
“Dit baat tog nie. As Hessie ’n ding beet het, laas los sy nie sommer nie” het hy gesê.
My mens, dit was ’n gedoente in Tweeling. Almal het oor Hessie se Nessie gepraat en oor die loseerders wat met honger oë na Timothy kyk. Oom Charles het gemaak of hy dit nie sien nie en Tannie Hessie het net die geld blik dopgehou en gesien hoe die blik vol raak, vir Timothy se geleerdheid.
Oom Charles het so ver gegaan om Skoolhoof toe te gaan sodat dié tog maar sin in Timothy se kop kon praat. Timothy het haar nie gesteur nie en net so met haar hande voor haar gevou, na die skoohoof gestaan en ‘ge-ja-meneer-nee-menner”….net om die man se mond stil te kry….
Ek moet ook sê dat ek en Timothy net 4 maande van mekaar verskil. Dis die enigste niggie wat ek het, of altans wat ek dink ek het. Sy het altyd gesê dat ek haar deur matriek gehelp het. Sy het eendag vir my gesê toe ons nog so onder die peerboom gesit het:
“Neef, het jy al ooit ’n brief oor die pos gekry?” en toe kyk sy my aan asof sy my jammer kry.
“Nog nooit nie, Timmy”
“Niemand skryf vir my nie”
“kry iemand om vir jou te skryf. ’n Penvriend. kyk, hier is ’n boek. En in die boek is ’n hele bladsy vol van penvriende”
“Maar hoe werk dit?”
“Kyk, al wat jy doen is dat jy deur die advertensies lees en besluit watter een ’n goeie vriend kan wees. Dan skryf jy ’n brief, stel jouself voor en pos dit. Dan skryf die mens vir jou terug, as hy belangstel”
“Ja. Kyk hier is een.”
Daardie dag toe sy die penvriend advertensie vir my onder daardie boom lees, gaan daar ’n hele wêreld van letters, briewe, posseels, koeverte en skryfblokke vir my oop.
“Ek hou van die buitelewe, dans, musiek en visvang. Ek versamle seels as ’n stokperdjie Ek is ’n lidmaat van die NG kerk. Vriende met sober gewoontes en nie rokers kan skryf. Ek is 21 Jaar oud. Bulletjie van Buffelsfontein”
Ek en Timothy het so gelag oor die sober gewoontes en Visvang.
“Mense wat visvang is almal dronklappe” het Timothy gelag.
Lees nog een, het ek gesê
“Ek is Rosie van Reitz. Ek soek penvriende wat van klassieke musiek hou. Mans vriende tussen 20 en 25 kan skryf. Ek hou van die natuur, bak en naaldwerk. Nie drinkers en rokers.”
Timothy het klomp briewe gekry en sy het dit altyd vir my voor gelees. Dan het sy teruggeskryf en soms het sy gevra dat ek moet help met die terugskryf.
Ek het elke weet ’n brief geskryf aan verskillende mense, maar niemand het ooit teruggeskryf nie. Dalk het ek verkeerde woorde geskryf. Maar dis tog Godsonmoontlik, want ek het dan help skryf aan Timothy se briewe en die mense het altyd gesê hoe wonderlik mooi sy kan skryf.
Geen mens sal ooit weet hoekom ek nie ’n brief gekry het nie.
Dit het nou elke week se ding geword om onder die peerboom te sit en briewe lees, EN skryf. Dan het Tannie Hessie van die voordeur af geroep soedat Timothy moet help met die kosmaak vir die Loseerders.
Neef, het sy een dag gesê. Ek kan nie meer so kook nie. Ek weet nie eens wat om te maak nie. Ek het al Hoender gemaak, Vis, Skaaprib, afval en you name it. My gedagtes is nou heeltemal op.
Timothy, het ek gesê. Jy moet ’n spyskaart opstel. Maandag Tot Sondag. Dan volg jy die spyskaart. Maandag begin jy tot en met Sondag en dan begin jy van voor af. Dan hoef jy nooit te dink wat om te maak nie. Dis maklik. Ek sal jou kom wys, het ek gesê.
Ons het ’n hele middag na skool gevat en spyskaart skryf. Eers rofweg op ’n stuk papier.
Maandag: Skaapboud, groenbootjies, Mash en ’n dik sous .
Dinsdag: Frikkadelle, gebakte aartapples en Tamatie en Uie slaai.
Woensdag: Bobotie en geel rys
Jy sien, jy kan sommer baie Bobotie maak, het ek gesê, en dit in die vrieskas sit. Dan volgende Woensdag hoef jy nie te kook nie, net ontvries.
Donderdag: Skaaptjops, rys en aartappels.
Vrydag: Ek kan nie onthou nie….nog iets
Saterdag: Sommer net maalvleis en iets ligs
Sondag: Groot kook
Ons het dit vir Tannie Hessie gewys en sy was baie in haar skik gewees. Sy was trots op ons om haar so mooi te help.
Mens kan nie wasgoed doen en nog kook nie. Dankie vir julle hulp, het sy gesê.
Ons het toe die spyskaart op ’n mooi stukkie skryfblok, dieslefde wat Timothy vir die penvriende gebruik het, geskryf, in my Sondaghandskrif en dit vir die loseerders gegee.
Ek het toe vir haar gesê dat ons onder aan die spyskaart moet skryf dat indien ’n loseerder nie hier wil eet of planne vir die aand het nie, hy ten minste een dag voor die tyd vir ons laat weet.
Die skaapvleis in die slaghuis was duur. Mens sou dink dat die slagter dit dalk aspris duurder gemaak het, vir die losieshuis, want die losieshuis het elke week klomp vleis gekoop. Ek het al gehoor die slagter sê dat Ou Hessie nou so grootste klieent is. Dis toe op ’n dag wat ek vir my pa gevra het of hy nie weet van ’n boer hier in die distrik by wie ons direk ’n skaap kan koop nie.
Ja, het my pa gesê. Die Van Jaarsveld ou aan die suide kant van die dorp.
My pa het met Van Jaarsveld gaan praat en hy het ingestem om ’n heel skaap aan ons te verkoop en dit selfs op te saag en in pakkies verpak. Dit was baie goedkoper. Elke keer as hy na die Losieshuis toe gekom het om af te lewer, het ek gaan help dra aan die pakkies vleis wat netjies met wit plakkertjies gemerk is.
Elke keer as Van Jaarsveld met sy groot bakkie voor die Losieshuis gestop het, het ek uitgestap, gegroet en gehelp dra. Hy was ’n baie vriendelike man. Laat 20’s gewees. Bree skouers, regop geloop, groot hande en hy het pure plaas geruik. ’n Mens kon aan sy hande sien dat hy ’n hardwerkende man is . Hy was baie vriendelik met my, dalk té vriendelik, het ek soms gedink, maar ek het nie omgegee nie Hy het in sy diep stem gegroet, sy hand uitgesteek en my hand stewig gedruk. Dan het hy met daardie diep, blou oë vir my aangekyk asof ek ’n advertensie is.
Soms het hy na die losieshuis toe gekom sonder ’n bestelling. Sommer ’n botteltjie kerrieboontjies gebring of pampoen wat klaar geskil en opgekerf was. Ek het van hom gehou.
Hy het soet tee gedrink, seker drie lepels suiker. Hy het nie baie daarvan gehou dat ek vi rhom met ’n skikbord bedien nie.
Gooi sommer die suiker en melk in, het hy in ’n diep stem gesê.
Ek en Timothy het ’n goeie span gemaak in die Losieshuis. Sy het eendag, toe Van Jaarsveld so wegry vir my gesê :
“Gawe boer die Van Jaarsveld ou. En ’n mooi man daarby ook” Net dit, dis al. Ek het niks gesê nie.
Haar kop was nou wel die heeltyd besig met die sjarme skool en mannekyn besigheid, maar dit het handig te pas gekom as sy met die loseerders kommunkeer het. Ek was nogal knap met die tafel se dek, kamers mooi maak en ek het selfs ’n hand met die kos gehad.. Maar die belangrikste ding is dat ek en Tannie Hessie ’n goeie verhouding begin het. Oom Charles was ook heel tevrede dat ek in die losieshuis kom help het, want dan moes ek ’n ogie oor Timothy hou. Hy het darm so ietsie onder die tafel deur vir my gegee vir daardie moeite. Niemand het ooit daarvan geweet nie.
Dit was die maand van Oktober 1972 toe die Losieshuis tjok en blok vol was. Mense van oraloor het na die dorp gestroom. Prokureers, bouers, speurders en net gewone reisigers. Die nuus dat daar ’n losieshuis op die dorp is en dat die kos so lekker is met goeie kliente diens, het soos ’n veldbrand versprei. Nie net deur die dorp nie, maar deur die hele Vrystaat. Mense het gepraat.
Ek en Timothy was nog besig om by die kombuis tafel te sit en boontjies kerf toe daar ’n klop aan die deur was.
Ek sal gaan kyk, het ek gesê.
Hierdie was ’n heel anderste soort klop. So asof dit sagter en meer beskaafd was.
Nee, ek sal gou gaan, het sy gesê.
Hoekom dit so belangrik vir haar was om die nuwe gaste te verwerlkom, kon ek nooit verstaan nie, maar vdandag verstaan ek dit baie goed. Sy het met elke loseerder wat daar aangekom het geoefen om mooi te praat, reg te loop, regop te staan en beleefd te wees. Sy het tot se ver gegaan om die regte handdruk tydens ’n groet te doen. Op ’n dag het sy haar een been so agter die ander been ingeskuif en gebuig.
“Ag nee vader tog Timothy. Nou gaan jy wragtag te ver. Dis net die mense in Engeland wat so maak.” het ek gesê.
“Dis sjarmant” het sy toe gesê.
Ek het nie mooi geweet wat die woord Sjarmant beteken nie, maar al wat ek weet is dat Timothy behep daarmee was.
’n Man met ’n baie vreemde aksent kom die huis binne.
Good Morning Mister, het sy gesê.
Mister? Dit het nie vir my so reg geklink nie. Dalk moes sy liewer Sir probeer het. Mister is ’n ding wat skool gee.
Ek kon nie mooi hoor wat hy gesê het nie, want my engels was maar sleg en daardie man se engels is van ’n ander soort engels. Hoog engels met ‘erre’ wat rol en aksente op verkeerde woorde en lettergrepe. Vir ’n oomblik het ek gedog hy praat portugees of iets.
al wat ek kon hoor was yes en no.
Timothy het terugkom in die kombuis en gesê dis die mooiste man wat sy nog gesien het. Jonk, netjies en hy lyk na oorsee.
Die man was so, dalk, in sy 20’s gewees. Vroeg twintig sou ek skat. Lang man wat stewig in sy stewils staan. Pikswart hare wat hy in ’n baie netjiese middelpaadjie gekam het. Sy kopvel was spierwit in die paadjie teen die swart van sy hare. Blinkswart, kan ek nog onthou.
Hy het die mooiste bree skouers gehad, regop rug ’n kyk in daai blou oë wat enige vrou sal laat ingee. Hy het ’n diep, warm rasperagtige stem gehad, maar saggies gepraat.
“Dis is baie elegant om sag te praat” het Timothy nog vir my gesê
Hoe lyk oorsee? wou ek weet.
Anders, het sy gesê.
Kom kyk gou hoe hy lyk. Kom man, moenie skaam wees nie, het sy in ’n fluister stem aan my gekarring.
Toe ek die man sien het ek geweet hier gaan ’n ding gebeur. Dis asof daar ’n engel in Tweeling beland het. Ek en Timothy het na mekaar gekyk, dan weer na die man gekyk en op daardie dag in Oktober 1972 kon ek sien dat Timothy se hartklop nou hardloop. Die begin van groot dinge. En hy hét na ‘oorsee’ gelyk. Ek kan tot vandag toe nog nie verduidelik hoe oorsee lyk nie, maar hy het so gelyk.
Good day, I am Mr O Connor, het die man gesê.
Hallo, is al wat ek kon sê.
We are full, I am so sorry, het Timothy in perfekte engels probeer sê en duidelik het sy nie gedink terwyl sy gepraat het nie.
Moenie dom wees nie, Timothy, jy kan mos nie hierdie man laat gaan nie. Sê vir die man hier is nog een kamer beskikbaar. Ons maak jou kamer leeg en rig dit vir hom in. Jy kan nie hierdie man met oorsee geld laat wegkom nie. Kyk na die man. Hy blink eitnlik van die geld. Ons kan later jou pa se knorrigheid stil kry en jou ma sal nie omgee vir die ekstra inkomste nie. Onthou, daardie blik moet vol geld kom vir jou geleerdheid.
Ons het mooi vir die man geglimlag sodat hy nie moet dink dat ons hom beskinder nie en dan vat hy die hasepad om nooit weer gesien te word nie.
Sorry, Mr O Connor. We only have one room left. But it will only go open after three this afternoon. Do you want to wait a little bit? het Timothy in haar beste engels probeer praat.
Vir Timothy om engels te praat was ’n groot stap boontoe.
“As ek ’n mannekyn wil word, moet ek engels kan praat, veral as ek oorsee gaan toer” het sy vir my gesê en in ’n ‘plea’ posisie gaan staan…..so….(BEDUIE MET VOETE)
O thank you indeed, het O Connor gesê.
Maar waar gaan ek dan slaap? het timothy bekommerd gevra.
Man, kom bly daar by ons. My ma-hulle sal nie omgee nie. Hierdie man sal gehelp moet word, het ek aan enige moontlik oplossing gedink.
Tannie Hessie het die geskarrel in die voorhuis gehoor en gaan kyk
“Middag” het sy gesê en vir die man gekyk
“Hy is engels” het Timothy gesê.
“As ek vandag Engels moet praat, is ek in my moer in” het Tannie hessie gesê
“Ma! Moenie dat ek nou vir ma moet skaam kry nie”
“Skaamkry? Jy is nog nie oud genoeg vir ’n loesing nie, Timothy. As jy jou vir my wil skaam, dat moet jy maar ander blyplek loop soek” het Tannie Hessie sommer duiwel begin vat.
Ek moes maar lag. Tannie Hessie het altyd gepraat voordat sy haar woorde bedink.
“Timonthy, en waar gaan die man slaap. jy kan mos sien die Losieshuis is vol”
“Ma, hy gaan in my kamer slaap.”
Tannie Hessie het geskrik.
“Wil jy nou skande in hierdie huis bring en dit sal die einde van jou pa betekend. vir wat moet jou tog so vol dinge wees?”
“Stadig nou Tannie. Timothy gaan by ons kom bly dan kan die man in haar kamer slaap” het ek nog die ding probeer red.
Ek sou enige iets doen om daardie situasie te red en om daardie man ’n slaapplek te gee. Iewers in my het ek gevoel dat hierdie nie net ’n gewone ‘penvriend’ is of loseerder nie. Daar het iets uit die man gestraal.
Na ’n baie lang ge “yes” en “no” het ons Timothy se kamer leeg, al haar klere en persoonlike goedjies na ons huis toe en O ‘Connor is in.
“Dis net vir 3 aande” het Timothy vir haar pa gesê.
Vir my het dit so gelyk asof Oom Charles nie meer omgee nie. Asof daar ’n vlam in hom besig is om dood te gaan.
Oom Charles het heeldag in sy kamer gebly, net uitgekom tydens etenstyd en elk dag minder belang gestel in die politiek asook die losieshuis. Hy het selfs minder sy pak klere met die mooi hoed gedra.
Op ’n dag het ek vir hom gevra wat dan kwel?
“Nee, niks nie.” het hy gesê in daai diep rasper stem.
“Maar oom is nie meer dieselfde nie” het ek aangehou
“Mense verander. Jy sal sien” en dit was asof dit die einde van die gesprek was. Sommer net so. Stop.
Laatmiddag toe Timothy die tafel moes dek vir aandete, het sy spisiale moeite gedoen.
Sy het lank na die tafel gestaan en kyk, borde geskuif, dan weer teruggestaan en die spul bekyk. Dan die messe en vurke geskuif, teruggestaan en kyk. Die glase eenkant toe geskuif, dan weer die adner kant toe. Terggestaan en kyk. So asof sy vir ’n kompetiese moes dek.
Sy het die servette mooi gevou, die glase mooi blink gevryf en selfs blomme op die tafel neergesit.
Sy het ’n paar clivia’s in die tuin gaan pluk, bloedrooi rose wat langs die voetpaadjie groei en fyn blommetjies vir onderlangs. Sy het kerse uit die kas gaan haal, hulle in blakers gedruk en al om die blaker het sy Ivy gesit vir groenigheid.
“Jy kan nie die tafel so ‘inkleur’ nie” het Tannie Hessie gesê.
“Vir wat nie, Ma. Kyk,dis mooi”
“Ja, dis mooi, maar as jy dit eenkeer doen moet jy dit elke keer doen. Ons is nie aanstellirge mense nie en jy weet dit” het Tannie Hessie vir Timothy probeer keer, maar Timmothy het haar nie gesteur nie en aangehou.
“Jy maak nou ‘n bespotting van die losieshuis” het Tannie Hessie gesê.
“Ma, kyk hoe mooi lyk die tafel. Dink Ma nie so nie?” het sy aangehou kerm.
“Nee, dit lyk soos ’n goedkoop krismiskat” het Tannie Hessie gesê.
Ek kon sien dat Timothy haar nie juis aan haar ma gesteur het nie. Selfs toe Oom Charles kom praat het, het Timothy haar nie aan hulle gesteur nie. Sy het elke artikel in al wat ’n tydskrif is uitgeskeur met die titel “Idees vir ’n romantiese tafel”
“Timothy, ek ken jou nie meer nie” het oom Charles gebulder, omgedraai en sleepvoet terug kamer toe geloop.
Ek het hom jammer gekry.
Timothy het vir Mr O Connor op die punt van die tafel gedek, sodat hy, soos ek reken, nou maar belangrik moes voel. Timothy, Tannie Hessie en Oom Charles het later van tyd nie meer in die eetkamer saam met die loseerders geet nie. Hulle het in die kombuis gedek en daar geeet. Oom Charles wou nie tussen die klomp vreemdes wees nie en het gesê die blomme gee hom hooikoors en mens kan nie die Bybel by hierdie kerslig lees nie.
Daardie aand, tydens aandete toe die Bensons in die kombuis sit en eet, het Timothy kort-kort opgestaan om te gaan kyk of alles reg is by die eetkamer tafel. Sy vat dan ’n fles water in en kom met vuil borde uit. Dan weer ekstra servette in en kom met opskepbakke uit. Heen en weer, Heen en weer.
“Vir wat is die kind so op en af?” wou Oom Charels weet
“Sy vat die losieshuis baie ernstig op” het Tannie Hessie gesê. Wetend dat sy nou ’n wit leun vertel, want Tannie Hessie het geweet wat aan die gang was. Sy kon deur haar dogter sien.
Timothy het my die volgend dag vertel dat elke keer as sy eetkamer toe was om te hoor of alles in orde is, die O’Connor man haar aangekyk en geglimlag.
“Kyk, Neef, hy het so gemaak”
NEEF BEDUIE MET SY OË MOND EN KOP EN PROBEER DAN VIR TIMOTHY NABOOTS SOOS WAT SY DIT VERTEL HET.
“Toe ek sy bord voor hom wou wegvat,” begin sy vertel, “het sy vingers liggies aan myne geraak. Hy het toe diep in my oë gekyk en geglimlag. Ek dink dat hy dalk op my verlief is”
“Meneer O Connor kan mos nie op jou verlief wees nie. Jy is nog in die skool en hy is ’n volwasse man. Jy moenie nou muisneste kry nie, jy sal dat jou pa morsdood neerval” het ek haar probeer keer.
“Wanneer laas het jy ’n brief van ’n penvriend gekry?” het ek haar aandag probeer afkry van O Connor af.
“Ag Neef, penvriende is kinderagtig. Ek het opgehou om vir hulle te skryf. Dis net kinders wat met penvriende sukkel” het sy gesê. Ek wou nog vir haar sê dat sy dan nog ’n kind is, maar het liewer besluit om stil te bly. Met Timothy kan mens nie wen as sy iets in haar kop het nie.
Toe die derde dag aanbreek en almal dink dat Meneer O Connor gaan vertrek, kondig hy aan dat hy nog gaan aanbly.
“Vir hoe lank?” wou Tannie Hessie weet.
“For how long?” vertaal Timothy met ’n baie bree glimlag om haar mond.
“I am not so sure. I love your town and the guesthouse is really lovely and friendly” het Meneer O Connor gesê
Tannie Hessie het dit so aanvaar, want sy het net oë vir daardie geldblikkie. Die kamer aan die einde van die gang wat op die tuin uitkyk het oopgegaan en hulle het gevra of Meneer O Connor nie eerder daarheen wil skuif sodat Timothy haar kamer kan terugky nie.
Hy het nie ’n brobleem daarmee gehad nie en hy het getrek.
Timothy het teruggetrek huis toe, na haar eie kamer toe en dit was ’n groot kopseer vir Tannie Hessie. Oom Charles het net diep gesug en gesê: “Vrou, ons sal maar ’n slot aan die deur moet sit. Daai meisiekind raak nou groot”. Net so. Dis al wat hy gesê het.
Met die wat hy sê “Die meisiekand raak GROOT” het hy eintlik baie meer bedoel was wat mens dink jy hoor. Groot kan baie dinge beteken.
Tannie Hessie was iet
Die eindeksamen het nader gekruip. Ek en Timothy het baie saam studeer, vasbeslote om Matriek te maak en die dorp te verlaat. Na skool het ons gewoonlik in die kombuis gaan
sit en leer. Wanneer ons klaar was het ons met die aandkos begin. Die losieshuis het vol gebly
’n Week voor die eindeksamet sou begin, kom Oom Charle tot sterwe. Tannie Hessie was in die badkamer besig om. Dit moes seker so 7 uur in die oggend gewees het. Oom Charles het op die kant van die bed gesit, besig om sy skoene aan te trek. Toe hy die linkervoet se skoen wat aantrek, val hy agteroor. Morsdood. Tannie Hessie het hom so op die naat van sy rug gekry toe sy in die kamer kom. Sy het eers gedink hy lê net bietjie, maar toe sy nader stap en sy in sy gesig kyk, het sy geweet dis verby. Die dr het gesê dat dit ’n hartaanval was. Blykbaar was daar te veel bekommernis wat op sy hart gerus het.
Tannie Hessie het vanuit die kamer vir timothy geroep.
Toe Timothy haar pa so sien het iets in haar gebreek.
Hoe verwerk ’n mens ’n dood wat sommer net so vinnig gebeur?
“Kan ma nie probeer om hom aan die lewe te kry nie?” het Timothy gevra
“Nee, kind, dis verby. Gaan bel die dr en moenie dat die loseerders hoor nie. Ek wil nie ’n sirkus hier in my huis he nie” het Tannie Hessie beveel.
Timothy was hartseer en geskok deurmekaar. Sy het die sentrale gebel en gevra hulle moet haar asseblief deursit na die dr toe. sy kon nie die dr se nommer onthou nie.
Die sentrale wou nog weet wat aangaan, toe sê Timothy, uit pure skok, ‘dis nie julle besigheid nie, julle is in elke geval klomp skinner bekke’.
Sy moes dit nie gesê het nie. Sy kon haar tong afgebyt het van spyt.
Dit was ’n Sondag oggend. Ek het nog in die bed gelê en luister na die Sondag geluide. Sodag geluide klink mos anders as Maandag of Dinsdag geluide. Dis asof die Here ’n ander plaat opgesit het. Tot die voeëltjies se sing het anders geklink.
Timothy het woes aan my kamervenster kom klop en kliphard gehuil. Ek het eers gedog dat Oom Charles die O Connor man met die dubbel loop haelgeweer beetkery het, maar toe ek deur deur haar snikke hoor dat sy sê “Pappa is oorlede toe hy sy skoene moes aantre” het die groot skrik in my maag begin ruk tot in my keel waar dit die trane losgemaak het.
Hoe kan iemand doodgaan van skoene aantrek, wou ek nog vra.
Ek was hartseer. Hartseer vir die Oom, want ek het van hom gehou, Hartseer vir Timothy, Hartseer vir Tannie Hessie. Skielik het die Sondag geluide na ’n ander geluide verander. Nie ’n Maandag of Dinsdag geluid nie, nee, ’n heeltemal ander geluid. Mal geluide.
Ek het uitgehardloop, nog in my slaapklere en vir Timothy teen my vasgehou.
“Shuuuuu….shuuuu…..Timmy. Jammer my geliefde Nig…shuuuuu…..shuuuu” het ek haar probeer troos.
Ons het saam na hulle huis toe gestap. Ek het haar styf vasgehou. Tannie Hessie het op die stoep gestaan. Drooog-oog. Die dokter het toe klaar vir Oom Charels weggevat.
“Hy is nou weg, vir altyd.” is al wat Tannie Hessie Gesê het.
Ek weet nie wanneer sy oor Oom Charles gehuil het nie. Niemand het haar ooit sien huil nie nie eens tydens die begrafnis nie.
Toe ons met die stoep trappies opstap het Tannie Hessie vir Timothy vasgehou. Timothy het later nie meer gehuil nie, maar geween.
Tannie Hessie het toe met alle mening en mag die huis begin skoon maak. Vloere skrop, vensters skoonmaak met koue asyn water en al die koper blink gevry”f. As ons haar nie gekeer het nie, sou sy selfs die loseerders se motors gewas het. Sy het in die tuin gewerk, nog groente geplant en pampoen ranke ingedruk. Sy het selfs ’n toom hoenders gaan koop.
“Eiers is duur en die loseerders eet mos dosyne eiers in die oggend. En niks bak so lekker koek soos ’n vars eier nie” het sy gesê.
“Ma bak nooit koek nie” het Timothy gesê.
Tannie Hessie se hoenderboerdery was ’n groot sukses. Mense van oral oor het kom eiers koop. Die loseerders kon nie uitgeeet raak aan die goudgeel, vars eiers nie. Sommige mense het gesê dat Tannie Hessie nou heeltemal mal geword. Die dood van Oom Charles het haar sleg getref.
Ek moet sê, na die Oom se dood was Tannie Hessie nooit weer dieseflde nie.
Die Oom se dood het die hele dorp, asook die boeredistrik in groot hartseer gehad.
Timothy was regtig baie hartseer.
Ons almal weet dat sy vreeslik kon aansit en dinge aandik, maar ek het haar hartseer gevoel. Sy het haar pa geweldig gemis. Sy bulderende stem, selfs die plathand so nou en dan en die waarhede wat hy kwytgeraak het, het Timothy gemis.
Niemand het meer saans Huisgodsdiens gehou nie. Hulle het slefs opgehou om die seen te vra voor etes. Die Bybel lê nog al die tyd op die sideboard, soos Oom Charles hom laas daaar neergesit het. Die laaste wat hy gelees het was Psalm 23. So asof hy geweet het dat sy tyd aangebreek het. Hy het die Bybel toe op Psalm 23 oopgelos.
“Dis alles tekens wat hy vir ons gegee het dat hy gaan sterf” het Timothy gehuil
“Hoekom het ons dit nie gesien en iets gedoen nie” het sy droewig gehuil.
“Die weë van die Here is duister” is al wat ek kon sê. \
Ek weet nie waar ek die woorde vandaan gekry het nie. Ek dink ek het dit dalk eendag op die draadloos gehoor. Of dalk is dit iets wat oom Charels nog gesê het.
Wag, ek onthou, hy het dit eendag gebid tydens ’n huisgodsdiens toe ek, my ma en pa by Tannie Hessie en Oom Charles gaan eet het. Hy het altyd so hoogdrawend gebid as familie kom eet het.
Tussen die skoolwerk deur en die eindeksamen wat voorlê het ek my bes gedoen om vir Timothy te troos en by te staan. Ons het selfs die Penvriend briewe uitgehaal en onder die peerboom gesit en lees. Maar die seer het in Timothy se oë bly sit.
Ons het nog so gesit en lees aan ’n penvriend se brief daar van Dealesville af. Die ene Toon Combrink wat selfs die brief met Old Spice besprinkel het. Geen mens sal ooit weet hoekom hy dit gedoen het nie, maar ek het aan daardie brief gesnuif asof dit ’n roos uit die tuin was.
“Gee bietjie daardie brief van Toon aan wat soos Old Spice ruik” het ek vir timothy gesê. Sy het ’n halwe poging van ’n glimlag gegee en die brief aangegee. Ek het geruik…..
“Hy ruik nie meer na Old Spice nie. Hy ruik nou maar net na Naftaleen Motbolle” het ek gesê. Ons het gelag. Maar ’n halfpad lag.
Terwyl ons nog so deur HAAR penvriend briewe lees, want sien, ek het nooit ’n brief gekry nie, skiet ’n gedagte my binne. Hoekome het ek nooit hieraan gedink nie?
Ek was nog altyd goed om planne uit te dink. Ek sê mos altyd, elke probleem het ’n oplossing.
“Timothy, ek moet gou badkamer toe gaan. Wag hier” het ek gesê.
Ek het die Losieshuis binne gestap, ek wou hardloop, maar dan sou Timothy iets agter kom en my plan sou nie werk nie. Net toe ek by die voordeur wou instap, loer ek oor my skouer en sien dat sy met die pak briewe op haar skoot sit en met stywe oê straataf kyk. Ek wou vir haar skreeu: “KNIP JOU OË, HULLE GAAN DROOG TREK EN NOG TRANE MAAK” maar ek het nie.
Ek het eers by die kombuis gaan inloer of Tannie Hessie nie dalk daar is nie, toe in die boonste sitkamer en toe die groot sitkamer. ek het by die kombuis venster uitgekyk wat op die agtertuin uitkyk en gesien dat sy besig is in die hoenderhok. Dis my kans.
Ek het die lang gang afgestap, verby ’n paar geraamde fotos van Oom Charles teen die gangmuur. Ek het gestop, daarna gekyk, aan een gevryf en verder afgestap, tot by die onderste kamer.
Meneer O Connor se kamer.
Ek het saggies aan die deur geklop. Drie kloppe. net soos hy daadie dag gedoen het toe hy vir die eerste keer hier kom aanklop het.
Ek draai die deurknop stadig en stoot hom oop. Eers op ’n skrefie, stop, dan nog ’n bietjie. Die deur kraak vandag meer as gewoonlik. Dalk harder ook.
Ah, come in. How are you? het O Connor gesê toe hy my sien.
Thank you. I am well thank you, het ek engels probeer praat.
Hy het by die lessenaar gesit wat op die tuin uitkyk. Dit was vreeslik mooi vir my. Daardie pikswart hare wat blink en die spierwit paadjie wat deur sy kop loop. Sy hande rus, netjies gevou, op die tafeltjie. Mooi hande. groot hande. Hy het opgestaan en na my toe gestap. hy is ’n goeie kop langer as ek. Hy het sy hand na my uitgesteek om te groet. Toe ek sy stewige greep voel, was dit soos om na ’n engel uit die hemel te kyk. Hy was werklik mooi.
Ek moes my gedagtes vinnig bymekaar kry. Hoe durf ek nou so na hierdie man kyk. Dis malligheid, het klomp gedagtes soos klomp fireworks deur my kop geskiet.
Ag wat, het ek gedink, dis net dat ek ook so stylvol wil word as ek ouer word, of liewer, sy ouderdom bereik. Ek wil ook sulke pakke klere dra en sulke engels praat. dis maar al.
Wat, en ek daardie dag vir O Connor in sy kamer gesê het, gaan ek beslis nie herhaal vir die hele wêreld om te weet nie, maar dit het gewerk. My engels was swak, ek het selfs gevoel of ek ’n woordeboek in die hande moes kry en maar uit die woordeboek moes praat. Maar daar was nie tyd nie. ek moes my sê sê, vrae vra en doen wat ek moes doen.
Thank you very much, het ek gesê toe ek uitstap.
You are welcome and good luck to the family with you big loss and pease let me know if you need anything else, het O Connor gesê.
Ek het net geglimlag en my kop geknik.
Ek het die deur weer stadig toegemaak, op knip gesit en die gang afgestap verby die fotos van Oom Charles en Tannie Hessie se troue, Timothy se doop en ’n paar ander fotos van family byeenkomste.
Toe ek by die boom aankom waar ek vir timothy gelos het voordat ek na O Connor toe was, het ek gesê:
“Timothy ons sal ons laaste vak moet leer. Dis Afrikaanse litteratuur more. Gelukkig is jy goed daarmee” het ek gesê
“Ja, dis nie te moeilik nie. Ek wil net ’n paar vrae hersien oor die voorgeskrewe boek, dan moet ons seker begin kook vir die loseerders. Ek wonder waar is O Connor. Ek het hom nog nie met ’n oog gesien nie, het sy gesê
Ek ook nie. Dalk het hy in die veld gaan stap. Hy is mos gaande daaroor om in die middae te gaan stap, het ek ’n witleun vertel.
Later daardie middag het ons met die Donderdag spyskaart begin.
Skaaptjops en aartappels met ’n beetslaai en kondensmelk sousie.
Tannie Hessie is nogsteeds besig in die hoenderhok en haar groentetuin. Dis so asof sy die seer en verlies van Oom Charles in die hoenders in jaag.
Kyk, jy kook die aartappels net so aan die buitekent sag. Dan skraap jy dit met ’n vurk om sulke slootjies te maak. Dan bak jy dit in warm olie. Die aartaaples maak dan sulke pragtige bruin puntjies soos hulle bruin word. Dit lyk mooi op ’n bord saam met die skaaptjoppie, het ek vir Timothy verduidelik.
My doel was nie om vir haar te leer om artapples te bak nie, nee, maar om haar aandag van Oom Charels se dood en die hartseer af te kry.
Sy het die tafel gaan dek. Nie so mooi soos altyd nie. So halwe poging, sou ek sê.
Die loseerders het een vir een ingekom vir aandete. Soos gewoonlik het Timothy weer vir O/Connor op die kop gedek. Toe hy ingestap kom, het hy penreguit na Timothy toe gestap en vir haar ’n bos bloedrooi rose gegee.
Ek het om die hoekie gestaan en kyk. Ek wou nie gehad het sy moes sien dat ek kyk nie. Die ander loseerders het soos gewoonlik aangesit vir ete.
O Connor het vir Timothy in die oë gekyk, aan haar wang gevat, die blomme vir haar gegee en gesê:
Timothy, my dear Timothy. I am so sorry for the loss of your father. Please let me know if I can do anything for you.
Timothy het trane in haar oë gekry, gehuil en haar kop op O Connor se bors gesit. Hy het haasr vasgehou.
Toe sy uitgehuil is, het hy haar gelos en sy het kombuis toe gekom om die storie vir my te kom vertel. Natuurlik het ek geweet wat aangaan, ek het allermins die ding aan die gang gesit en dit het nie veel moeite gekos om vir O Connor te oortuig nie. Hy het dadelik ingestem.
Die loseerders het klaar geeet. Ek, Tannie Hessie en Timothy het nog in die kombuis gesit en ’n pot koffie gemaak vir na ete, toe Timothy sê dat sy buite op die stoep wil gaan sit.
Kind, het Tannie Hessie begin:
Hoe lyk dit my Timothy kan haar pa se dood na verwerk nie:
Ek weet nie Tannie. Sy sal orraait wees, maar dit gaan baie geduld vat om haar te troos. Maar hoe voel Tannie.
My Kind, mense kom en mense gaan. Mense word gebore en Mense sterf. Dis die lewe en ons moet aangaan, het sy gesê
Dit het my geskok dat sy so kalm was oor die oom se dod.
Wat is aan die gebeur tussen Timothy en daardie oorsese man? het sy gevra en daardie vraag het my geskok. Eers het ek geskrik, maar toe besef ek dat Tannie Hessie se oë en ore oral is, al dink ons nie so nie.
Ek weet nie Tannie, ek sien hulle kyk maar vir mekaar.
Sy gaan hom vat en weggaan, sê ek jou, het Tannie Hessie gesê en haar arms op die tafel gekruis met haar elmboe stewig op die tafelblad.
Sy wou al lankal hier weg. Ek weet. Ek het mos oë in my kop, ek kan sien hoe hulle vir mekaar kyk, het Tannie Hessie gesê.
Ek het opgestaan en koffie geskink
Dankie, het sy gesê en ’n slukkie gevat.
En jy? Wat gaan jy doen wanneer julle klaar is met skool. Gaan jy weg?
Nee, Tante, ek dink nie so nie. Waarheen sal ek in elke geval gaan?
Bly hier, het sy gesê
Ek kon nie help om te huil nie. Ek het gehuil oor Tannie Hessie, oor Timothy, oor Oom Charles, oor die O Connor man en oor Tweeling.
Ek sal by Tante bly, het ek gesê en haar vasgehou. Vir die eerste keer het sy gehuil, saam met my. Oor oom Charles.
Kry die Bybel het sy gesê
Ek het opgestaan, die Bybel gaan haal en sy het uit Psalm 23 gelees. Die hele Psalm.
Sy het die Bebyl toegemaak, my hande in hare toegevou en gesê:
KOm laat ons bid.
Ons het gebid sonder woorde. Sy in haar kop en ek in my kop.
Bid is ’n privaat ding, het sy gesê en hardop AMEN gesê.
Dit was die laaste wat ons huisgodsdiens gehou het en sy het die Bybel toe gemaak en in oorlede Oom Charles se bedkassie gaan bere. Finish en klaar.
Ek gaan slaap. Lekker slaap, Kind en voor jy toesluit gaan kyk of die oenders ok is. Die muskeljaatkat is weer listig vanaand. Ek wil nie more ’n lëe honderhok he nie.
Goed Tannie. Lekker slaap, Tannie.
Ek het uitgestap, hoenderhok toe, gekyk dat die hekkie mooi toe is en die toom henne in hulle neste is en toe stap ek om die hoek van die huis, verby die druiwe prieel, die stokrose tot by die voorstoep. Daar in die lig wat deur die venster vanuit die sitkamer skyn, sien ek vir Timothy en O Connor. Hy het langs haar gekniel, haar hande in syne gevat en diep in haar oë gekyk. Hulle het saggies gepraat. Amper gefluister.
Sy het geglimlag, toe ’n ligte laggie gegee en aan sy wang gevat. Hy het ’n los sliert hare uit haar gesig gevee.
Ek het gesorg dat ek agter die groot peerboom waar ek en sy gewoonlik sit, wegkruip sodat hulle my nie moet sien nie.
My gewete wou eers aan my knaag omdat ek hierdie intieme gesprek afluister.
O Connor het met sy regterhand op sy knieg gedruk en opgestaan. Hy het toe vir Timothy van die stoep af opgehelp en daar staan hulle in mekaar se arms op dei groot stoep van Tiemie laan in Tweeling. Toe hy haar soen het ek maar weggekyk. Ek het stadig nader gestap, en gesorg dat hulle my nie sien nie.
“Come with my, my prinsess. Come stay with my in Ireland” kon ek hom hoor praat.
“Yes, I will. Lets get married and take me away from this town” het sy gesê.
Toe het ek geweet dat dit die laaste keer sou wees wat ek vir timothy sou sien. Ons sou nooit weer onder die groot peerboom sit en penvriend briewe lees nie, ons sou nie weer in die ou dam buite die dorp gaan swem en lag vir simpel grappe nie. Ons sou nie weer saam naaldekokers jaag nie en met die groot trekker tube op die rivier dryf tot die son ondergaan nie.
Ons sou nie nooit weer saam na plate luister en wals op die blue denube nie.
Ons sou nooit weer saam na liefdesstroies op die draadloos luister nie.
O Connor het die huis ingeloop en Timothy het op die rooi stoepmuurtjie gaan sit met haar rug teen een van die pilare. In die dowwe lig wat deur die venster skyn, kon ek sien dat sy troos gevind het. Ek kon ook sien dat sy klaar besluit het. sy sou weggaan, ver weg.
Timothy, het ek saggies haar naam gesê.
Sy het opgekyk en in my oë gekyk:
Ek gaan weg Neef. My seisoen is nou hier, het sy gesê
Ek weet, is al wat ek kon sê
’n Week het verby gegaan, ons het ons matriek uitslae gekry en geslaag. Die gastehuis het stadig maar seker leeg geword, omdat Timothy belangstelling verloor het en Tannie Hessie net besig was met die hoenders.
Toe Timothy met haar paar koffers by die deur uitstap, na O Connor se motor toe het sy na Tannie Hessie gekyk en gesê:
Ma, ek is regtig jammer, ma weet. Maar dis nou my kans op ’n ander lewe, het sy gesê.
Dis reg my kind, maar dis nie ’n ‘ander’ lewe nie, dis ’n nuwe lewe. Hou vas aan jou hart en vlieg hoog, het Tannie Hessie gesê.
Ek het aanvanklik gedink dat Tannie Hessie glad nie sou instem toe Timothy die dag vir haar vertel dat sy saam met o Connor weggaan nie.
Dalk het Tannie Hessie nog al die tyd geweet dat Timothy saam met die man sou weggaan, ons sal nooit weet nie.
Timothy het na my gedraai, in my oë gekyk en gesê:
“Koebaai neef. Othou ek sal altyd lief bly vir jou. Kyk mooi na my Ma. Ek het vir jou ’n skoenboks vol goedjies gelos, want ek weet. Ek het nog altyd geweet. En dalk, dalk eendag kry jy nog ’n penvriend of dalk nog ’n brief van ’n skaapboer af” sy het my styf vasgedruk.
En daar, net voor Kersfees van 1972, vertrek Timothy en O Connor, om nooit weer terug te kom nie. Ek het dit geweet. Tannie Hessie ook.
Toe hulle om die draai verdwyn en Timothy waai haar laaste waai by die venster uit, het ek na Timothy se ou kamer toe gegaan om te kyk wat in die skoenboks is.
Toe ek die boks oop maak, het sy haar mooiste skryfblok daarin gelos, ’n mooi potloodstel, paar koeverte en daardie lang, mooi linte wat sy altyd in haar hare geddra het waaroor ek so mal was.
ek het die linte opgetel, daaraan geruik en een so om my kop vasgemaak. Ek het in die spieel gekyk en geglimlag.
Sy het geweet, sy het wragtag al die tyd geweet.
Dis nou baie jare later. Tannie Hessie is baie oud en nogsteeds besig met die hoenders en Timothy het so twee of drie keer vir my ’n brief gestuur waarin sy geskryf het:
NEEF TEL ’N BRIEF OP EN LEES
My geliefde Neef.
Die dag toe ek en O Connor by tweeling uitgery het, het ek geweet ek doen die regte ding.
Toe ons drie dae later op die vliegtuig sit Ierland toe, het ek geweet my nuwe lewe gaan begin.
Dit was my heel eerste ‘wit’ kersfeess gewees. Kersfees hier lyk soos die prentjies op die kerskaartjies. Dis so mooi.
Ek is gelukkig. Ek bly in die mooiste Ierland en ons is getroud. Die mooiste troue gewees. Ek wens jy kon dit sien. Ek wens ook my ma kon hier wees.
O Connor is ongelooflik goed vir my. Ek het alles wat my hart kan begeer. Ons bly op ’n plaas buite die dorp met klomp perde en die mooiste poue wat in die tuin loop.
O Connor wil mt ’n gesin begin, maar ek het gesê ons moet eers wag daarmee. Ons is nog jonk en daar is nog soveel dinge om te doen. Ek wil nog gaan reis en plekke sien.
Ek verlang regtig na julle. Ek is bekommerd oor my ma, maar ek weet dat jy na haar sal kyk. Dalk is sy tog verlig dat ek weg is en ’n nuwe lewe begin het. Sy kon tog sien dat ek nie vir altyd in Tweeling sou bly nie.
Neef, hoe gaan dit met jou? Het jy al iemand spesiaal in jou lewe? Ek dink baie terug aan ons kuiers onder die peerboom en al die penvriend briewe.
Nou dat ek dink, jy het nooit ’n brief gekry nie. Maar vandag is jou gelukkige dag en jy kry ’n brief van my af, en dit nogal van ’n baie ver land af.
Dit is vreeslik koud hier en ons dra groot dik jasse. Ek het toe nooit by die sjarmeskool of die mannekyn storie uitgekom nie, maar soos O Connor vir my gesê het, “Timmy, you are my manniquine”
Ek praat al baie goed engels. Ek sukkel nog so bietjie met die “tenses” maar O Connor gee glad nie om nie.
Onthou jy dat ons bespiegel het oor watse werk hy doen. Hy het baie ryk geerf by sy ouers, dus werk hy nie. Hy hou homself besig met die perde en sy tuin. Ek geniet dit vreeslik om die huis mooi te maak, boerekos vir hom te maak en om in die veld te gaan stap saam met die 3 honde.
Ek sal moet afsluit en eers groet.
Timmothy het in die begin gereeld geskryf, maar later van tyd het die briewe al minder geword.
Tannie Hessie het net so voor elke kersfees gevra of daar nie ’n brief of kaartjie van Timmothy af is nie. Dan het ek maar nee gesê. Soms het Timothy net ’n poskaart gestuur met ’n paar sinne daarop.
Ek kon sien dat Tannie Hessie vir Timmohy mis, maar nooit iets gesê nie.
Kind, het Tannie Hessie een laatmiddag, so met skemer, gesê toe ek en sy op die stoep sit.
Sit tog daardie plaat op wat jy en Timmy so geluister het. Daardie wals een.
Ek het die plaat gaan opsit en sy het lank en aandagtig daarna geluister.
Toe die plaat klaar is en dit maak net sulke sleep geluide oor die luidspreker het sy gesê dat ons maar kan gaan aansit vir aandete. net ons twee.
Ek het nie meer baie by my ouers se huis gewoon nie. Mens kan amper sê dat ek by Tannie Hessie ingetrek het, en my ouers het dit so verstaan want Tannie hessie is oud en sy kan nie alleen in so groot huis woon nie.
Ons het gaan aansit. Sy op die kop van die tafel, waar O Connor altyd gesit het. Ek langs haar.
Ons het in stilte geeet.
Toe ons klaar geet het, het sy sonder ’n woord opgestaan, die gang af geloop. Ek kon hoor sy maak haar kamer deur stadig oop en toe hoor ek hoe sy die hang kas se deur oopmaak. Sy het diep gekreun, soos mens maak as jy op jou tone staan om iets wat hoog is af te haal.
Sy het die deur weer toegedruk en weer skuif-skuif in die gang afgestap tot in die eetkamer.
In haar hand het sy ’n ou koffieblik.
Sy hou die blik na my toe en sê:
“ Hier kind, vat dit. Vat die geld. Dis die losieshuis se geld. Timothy wou dit nie gehad het nie. Gaan koop vir jou iets. “
Ek het soos ’n soutpilaar gesit. Ek kon tog nie die geld vat nie, maar ek het. Die kyk in haar oë het gesê : “Vat dit en moenie tee praat nie”.
Sy het weer by my aan tafel kom sit, ’n glas melk geskink en dit gedrink. Toe sy die glas so voor haar neersit en haar mond sommer so met die agterkant van haar hand afvee sê sy:
Kind, jy weet, soms het ’n mens net iets in jou lewe nodig. ’n Penvriend, ’n brief oor die pos, ’n mooi plaat wat speel of selfs net ’n mooi gedekte tafel. Sommige mense het ander mense nodig en ander is weer heeltemal gelukkig alleen. Maar jy moet net sorg dat jy nooit eensaam word nie.
En, my Kind, ek weet…jy kan hom maar nooi vir ete. Onthou om die kers dood te blaas as jy kamer toe gaan….
Sy het skuif-skuif in die lang gang afgeloop. Ek het nie woorde gehad nie. Dalk kan ek more aand ’n ekstra plek aan tafel dek. Mens weet nooit nie.
BABINSKI EN SY SIDE BOARD
TOON SE KOOR