Drie-eenheidsondag - Missio
Die eerste Sondag in Koninkrykstyd word as Drie-eenheidsondag gevier. Só word daar beklemtoon dat die koninkryk van God (waaroor dit in hierdie seisoen gaan) die saak van al drie Persone van die Drie-eenheid is. Dit is die ewige koninkryk van God wat in tyd deur die lewe en werk van Christus as sigbare werklikheid gevestig word. Dit is ook deur die werk van die Heilige Gees dat dit in die konkrete lewe van mense en die wêreld verdere gestalte gegee word.
Sowel die teks uit die Ou Testament (Spr 8) as die psalm (Ps 8) fokus op die grootsheid en wysheid van God se skeppingswerk. Die teks uit die Nuwe Testamentiese briewe (Rom 5) beskryf hoe al drie Persone by God se genadewerk betrokke is, terwyl die Evangelie-teks (Joh 16) vertel hoe die Heilige Gees ons verder lei in die waarheid van dit wat God in Christus doen.
1Vir die musiekleier. Op Haghittiet. 'n Psalm. Van Dawid.
2Here, ons Heer,
U wat u luister
bo die hemelruim vestig.
3Deur die mond van kleuters en suigelinge
het U mag gevestig, vanweë u teenstanders,
om vyande en wraakgieriges stil te maak.
4Wanneer ek na u hemelruim kyk,
wat U gevestig het –
5wat is 'n mens dan dat U aan hom dink,
'n mensekind dat U aan hom aandag skenk?
6U het hom net minder
as 'n hemelse wese gemaak;
U het hom met eer en majesteit gekroon.
7U laat hom heers oor die werk
van u hande;
U het alles onder sy voete gestel:
8al die kleinvee en beeste,
ja, selfs die diere van die veld,
9die voëls van die hemel,
en die visse van die see wat verbytrek
op hulle roetes deur die oseane.
10Here, ons Heer,
Spr 8:1-4, 22-31
Dit is Wysheid self wat roep,
God het ons dan nou vrygespreek deurdat ons glo. Daarom is daar nou vrede tussen ons en God deur ons Here Jesus Christus. 2Deur Hom het ons in die geloof ook die vrye toegang verkry tot hierdie genade waarin ons nou vasstaan. En ons verheug ons ook in die hoop om deel te hê aan die heerlikheid van God. 3Dit is egter nie al nie. Ons verheug ons ook in die swaarkry, want ons weet: swaarkry kweek volharding, 4en volharding kweek egtheid van geloof, en egtheid van geloof kweek hoop; 5en dié hoop beskaam nie, want God het sy liefde in ons harte uitgestort deur die Heilige Gees wat Hy aan ons gegee het.
Nietig, maar waardig in God se teenwoordigheid
Toetrede: Lied 169 of Lied 180 of Flam 390 of VONKK 70
Lofsang: Lied 207 of Flam 127 of VONKK 259
Verootmoediging: Lied 231 of Flam 69 of VONKK 278
Genadeverkondiging: Rom 5:1-5
Geloofsbelydenis: (Uit Gebedeboek met Liturgiese Voorstelle)
Slotsang: Psalm 8 of VONKK 85 (Psalm 8) of Flam 316 (Psalm 8)
Respons: Lied 316 of VONKK 149
Lied 169 "Heilig, heilig, heilig" of
Flam 390 Hemelvader, Ek Aanbid U of
Liturg: Genade en vrede vir julle van God die Vader
Almal: Aan sy liefde is daar geen einde nie
Liturg: En van God die Seun
Almal: Ons skuld het Hy gedra
Liturg: En van God die Heilige Gees
Almal: Hy maak ons nuut!
Flam 127 "Vader, U Is Goed" of
VONKK 259 Hemelse Vader, Skepper van die lewe
Lied 231 "Heilig, heilig, heilig, Here" of
F390. "Hemelvader, Ek Aanbid U"
(RUBRIEK: Flam – Gebed / Drie-eenheid)
Teks en musiek: A Venter
© 1992 MAR Gospel Music Publishers
Hemelvader, ek aanbid U.
Koning Jesus ek bring lof aan U.
Heilige Trooster, ek vereer U
vir ewig wil ek U Naam verhoog.
ek buig neer voor U as ek sing.
aan die Koning van die eeue, amen.
(RUBRIEK: Flam – Verwondering / Geloofsbelydenis / Drie-Eenheid)
© Unisong Music Publishers BV t/a Reli Music geadministreer deur Small Stone Media BV South Africa
1. Elke oomblik van my lewe, in voor- of teëspoed
aanbid ek U, Heer Jesus, en dank U vir u bloed.
Vader, U is goed, U is heilig, U is liefde.
Jesus, U is groot, U is sterker as die dood.
en ek sing met heel my hart: 'k behoort aan U.
2. Elke oomblik van my lewe, in die dag of in die nag,
wil ek u woorde lees en dit dra diep in my hart.
vind ek skuilplek in u vrede, vind ek rusplek in u trou.
(RUBRIEK: Flam – Toewyding / Geloof en Vertroue)
Oorspronklik: Psalm 8
Teks en musiek: Lydia Zimmer;
Afrikaanse Vertaling: Willie Pretorius
© 2007 Celmar Music
1. Sien ek die hemel
2. Wie is ek, Heer,
Teks: Jacques Louw 2014 ©
Musiek: INTEGER VITAE – Friedrich Ferdinand Flemming 1811
© Teks: 2014 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Klassiek – Toetrede en Aanroeping / Lofprysing / Verwondering / Drie-eenheidsondag
Gebruik 'n video soos hierdie vanaf die Hubble Teleskoop en gesels oor sterre. Dalk kan julle deel hoe klein julle voel as julle gaan kamp of ver van die dorp/stad buite slaap en al die sterre sien. Tog maak ons vir God saak. Hierdie video gaan van die aarde af uit en hierdie video begin by 'n mens, zoom uit en zoom dan weer terug tot by die kleinste boublokkies van die skepping.
John Stevens sluit aan by Drie-eenheidsondag en gebruik 'n familiefoto – kyk gerus na sy idee. Sy fokus is dat ons deel is van God se familie.
Hier is 'n oulike inkleurprent van 'n mens op 'n aardbol.
In 2017 het ons voorgestel:
God laat ons na ons asem snak! Dit wil Dawid in Psalm 8 verwoord. Hy is heeltemal oorweldig deur God se luister, maar is terselfdertyd aangegryp deur God se deernisvolle omgee vir die geringe mens. Kyk net hoe word dit beskryf:
Die mens is in God se gedagtes.
God kom lê besoek by die mens af.
God neem die mens in diens en stel haar aan oor die werke van sy hande.
Psalm 8 nooi ons uit om saam met Dawid in verwondering te staan oor die omvang van die hemelruim en die ontsagwekkende heerlikheid van God. Stephan Joubert beskryf iets hiervan in eietydse idioom wanneer hy George Shaffner se wiskundige perspektief op die wonder van lewe aanhaal:
Shaffner bereken onder meer dat die wiskundige moontlikheid vir jouself om daardie 23 chromosome, waaroor jyself beskik, van jou ma te geërf het, gelyk is aan 1 in 10 miljoen. Dieselfde geld vir die 23 chromosome wat jy van jou pa gekry het. As jy hierdie twee vermenigvuldig, kom jy tot die slotsom dat vir jou, om jyself te kon wees, gelyk is aan die wiskundige moontlikheid van 1 in 100 triljoen. Verbysterend! As jy boonop ook in ag neem dat presies dieselfde met jou ouers gebeur het asook met hulle ouers, dan raak selfs die wiskunde stom. Dan buig jy maar net in stil aanbidding voor ons groot Skeppergod. Dan sing jy stamelend saam met die skrywer van Psalm 8 dat dit net genade is dat God ons as mense raakgesien het. Tog weet ons saam met hierdie psalm ons is kosbaar vir die Here. Ons is sy meesterwerke. Ons is die kroon van sy ganse skepping."
Kom ons kyk vir 'n oomblik dieper na die inhoud van Psalm 8.
Dawid formuleer die woorde van hierdie psalm as uitdrukking van sy waarneming en ervaring van die werklikheid waarin hy hom bevind.
Vers 2: Die Hebreeus gebruik twee woorde vir die Afrikaanse uitdrukking "Here, ons Here" (v 2, 10), naamlik Adōn en JHWH. As adon, is Jahweh, die God van Israel, die Heer en Meester in onbeperkte soewereiniteit en vryheid. Drie-eenheidsondag herinner ons opnuut aan God se selfopenbaring as Skepper, Seun en Gees. Hoe praat ons geslag gelowiges oor, van en met God? Die beklemtoonde aanspreekvorm in ons teks wil juis God se uitsonderlike karakter beklemtoon. In vers 2 sê die psalmdigter dat die Naam van die Here magtig is oor die hele aarde. Ons kan dit ook vertaal met majestueus, groots, magtig en pragtig.
Vers 3 beskryf op verrassende wyse dat God sy mag, sy sterkte gevestig het deur die getuienis (mond) van kleuters en suigelinge. Dit doen God in reaksie op die uitdagings (uittarting) van sy teenstanders. God snoer die monde van sy teenstanders en vyande met die brabbeltaal van suigelinge. Hy bring die kwaadwillige aanklagte van sy opponente tot niks deur die spontane uitings van swakke babas. God se handelings transendeer aardse denkraamwerke.
Grootsheid van die skepping
Vers 4 besing die grootsheid van God se skeppingswerk. Die psalmdigter staan in verwondering wanneer hy van die hemelruim bewus word en dit as God se handewerk herken. Die hemelliggame (maan en sterre) vertoon die afdrukke van God se vingers. Dit alles het God geskep. Met sy vingerpunte het God die asemrowende hemelruim tot stand gebring. Juis hierdie hemelruim herinner die psalmdigter aan homself, aan die mens, wat ook die afdruk van God se vingers is.
Bemoeienis met die mens
Vers 4-5 verwoord die psalmdigter se verwondering oor God se intieme bemoeienis met en aandag aan die mens. In vergelyking met die hemelruim is die mens maar 'n spikkel in die heelal. Die Hebreeuse woord vir "mens" in vers 5 is ênōs. Dit gee uitdrukking aan die broosheid en kwesbaarheid van die mens binne die grootse skeppingsruimte wat God kunstig met sy blote vingerpunte gevorm het. En tog dink God aan dié brose mensekind. God gee ook aan die sandkorreltjie-mens aandag.
Twee handelings van God met betrekking tot die mens is hier ter sprake: God rig sy gedagtes op die mens (mindful) en Hy lê by die mens besoek af. Die besef dat God die mindful and visiting Skepper van die groot hemelruim, maar ook van die brose mens is, bied 'n heerlike troos.
Die psalmdigter se bewuswording van God se mindfulness en visitation aan die brose mens, asook sy erkenning dat die mens maar 'n brose spikkel in die groot skeppingsruimte is, word in vers 6 verder gevoer. Behalwe dat God die mens doelbewus insluit en as deel van sy handewerk bevestig, laat die psalmdigter se verwondering hom iets sien van God wat aan die mens 'n besonderse posisie en rol in die skepping toeken. Die ênōs uit God se vingerpunte staan in 'n besonderse verhouding met God en die skepping. Hierdie verse definieer die mens in terme van sy of haar verhouding met God en met God se skeppingswerk. Die mens is net minder as 'n hemelse wese.
Vers 7-9 beskryf die mens se verhouding met God se skeppingswerk, en die verantwoordelikheid wat God aan die bekroonde ênōs toevertrou. Die eer en majesteit wat die mens van God ontvang, sluit rentmeesterskap en heerskappy oor God se handewerk in – weer eens eienskappe wat God aan die mens toeken. In terme van die bekroning, word die brose mens God se medewerker en selfs 'n regeerder (koning) oor alles wat deur God se vingers gevorm is.
Volgens vers 7 het God alles onder die mens se voete gestel. Dit dui op buitengewone vertroue wat God in die bekroonde mens stel, maar beskryf ook die mens se besonderse verantwoordelikheid. Dié verantwoordelikheid kan maklik misbruik word indien die Naam van Adon of JHWH tot die aarde of mensewêreld gereduseer word. Wanneer die mens God se vertroue en toegekende verantwoordelikheid deur magsvergrype minag, kan hulle voete alles vertrap en vernietig wat God aan hulle toevertrou het.
Daarom pas verwondering en nederige omhelsing van God se bekroning die ênōs, wat begin insien waaroor God die mens laat heers: kleinvee en beeste, die diere van die veld, die voëls van die hemel en die visse van die see. Hoe roep die skepsels van God nie in ons dae na Adon of JHWH wat sy barmhartigheid betoon het aan die brose mens om die asemrowende skepping saam met God te versorg nie? Die diere van die veld, die voëls van die hemel en die visse wat op hulle roetes deur die oseane verbytrek, voeg hulle stemme by dié van kinders en suigelinge sodat God die vyande en wraakgieriges stil maak voor sy almag en die geweld van mensevoete wat die skepping vertrap.
Wat sê hierdie Psalm dan vandag vir ons?
Stephan Joubert skryf in sy oordenking in E-kerk se Goeie Nuus dat God ons na ons asem laat snak:
Dit is oorweldigend om te weet God stel belang in die heel fynste besonderhede van ons lewe. In Jesus se woorde in Matteus 10 tel Hy selfs elke dag die hare op ons kop. Hoe kan mense dan so maklik die vinger in die Here se rigting swaai en Hom beskuldig van liefdeloosheid? Hoe kan mense God so verkeerd verstaan? Hy is die Almagtige Skepper van hemel en aarde. Maar Hy is ook ons Vader. In Christus is Hy baie naby aan ons elkeen. Daarom eer ons Hom opnuut. Daarom aanbid ons Hom in nederigheid as ons Heer!
In hierdie tyd is ons helder bewus van die menslike broosheid. Die pyn en lyding wat Covid-19 gebring het, is tans nog onberekenbaar. Verlies aan menselewens en die gepaardgaande hartseer is onbeskryflik. Voeg daarby die trauma van ekonomiese inploffing met gepaardgaande werksverlies, armoede en menslike stryd om oorlewing. Die eksistensiële vraag na die sin en betekenis van menslike lewe is deesdae nie slegs sporadies nie, maar is as't ware deel van elke asemteug.
In die lig van hierdie perspektief is die vraag (uitroep) van die psalmdigter meer as aktueel: "Wat is die mens dat U aan hom dink?" Moontlik kom hierdie vraag (uitroep) in ons tyd nie op vanuit verwondering oor ons ervaring dat God ons besoek en aan ons dink nie, maar eerder vanuit disoriëntasie en wanhoop oor die menslike disposisie. Dit voel soms of die mens nie werd is dat God oor hom of haar mindful sal wees, of dit sal oorweeg om die mens te besoek nie.
Slegste in die mens
Daar is baie verhale van opoffering en diens wat illustreer dat Covid die beste in mense na vore bring. Dink aan gesondheidswerkers wat hul lewe in gevaar gestel het om ander te help. Dink aan mense wat mekaar in finansiële nood bystaan.
Covid bring egter ook die slegste in die mens na vore. Dink maar aan die negatiewe gedrag en praktyke wat ontwikkel het rondom die nood wat Covid-19 veroorsaak. Die vlak van korrupsie met betrekking tot tenders vir die lewering van dienste om Covid-19 te beveg, gaan 'n mens se verstand te bowe en dreig om jou geloof in die mensdom in geheel te vernietig. Kan mense wat deur God met eer en majesteit gekroon is (Ps. 8:6) so selfsugtig en harteloos optree?
Vanuit hierdie perspektief kom die woorde van Psalm 8:7c by ons op: "U het alles onder sy voete gestel." Die vergrype en magsmisbruik waartoe mense tydens die Covid-19-krisis gedaal het, laat dit blyk dat mense alles wat God aan hulle toevertrou het, onder hulle voete vertrap.
Medewerker of Vertrapper?
Op Drie-eenheidsondag, midde-in die Covid-19-pandemie, word die gemeente van Christus gekonfronteer met die werklikheid dat die mens as kroon van God se skepping 'n vernietigende mag kan wees en dat die Seun van God ons moet leer hoe om God se medewerkers te wees.
Jesus, die Seun van God, is ook die volmaakte mens wat ons leer hoe om mense te wees. Hy fokus op die wil van sy Vader en doen net wat die Vader hom leer.
Brueggemann rig ons aandag op die struktuur van Psalm 8:
In die sentrum van die Psalm word menslike vermoë en gesag bevestig. Dit word omring deur verwondering en lofprysing aan God. Hierdie psalm bevestig dat die mens die hoogtepunt en kroon van die skepping is, maar dat hierdie status gevorm word en gekwalifiseer word deur lof aan God wat die mens en die skepping gemaak het.
Dit is 'n lofprysing wat die goed geordende skepping van God omhels en bevestig. Die mens moet dit bewaak en beskerm, en doen dit deur in die regte verhouding tot God te leef. Vanuit ons verhouding met God bewaar ons God se skepping.
Jesus leer ons hoe om dit te doen.
Van Ruler skryf: "Het begin van alle geloof is, dat wij ons verbazen over het heelal. Het einde is, dat wij de gewone dingen oneindig lief krijgen."