Géén rassisme is ‘reg’ nieArgieffoto. In talle multi-etniese lande – en dit sluit Suid-Afrika in – word nou al jare gedebatteer oor die vraag of omgekeerde diskriminasie ’n legitieme begrip is. In ons eie land kan ek twee voorbeelde uit die laaste dae se media pluk. In die jongste Sunday Times is Nkotozo Qwabe, woordvoerder van #FeesMustFall, in ’n onderhoud gevra of sy beweging anti-wit rassisties geword het. “Wat is anti-wit rassisme?” was sy teenvraag. Die ondervraer se antwoord was: “Wanneer jy op Facebook skryf oor ’n wit student van wie jy wens dat jy ‘die wit apartheid- oftewel setlaar- oftewel koloniale toe-eiening uit die bliksem (bastard) geneuk (whipped) het’.” Qwabe se antwoord was kortweg: “Daar kan nooit rassisme teen witmense wees nie.” Dis nie net swartes wat so dink nie. Die nuusagentskap News24 berig dat die kunstenaar Dean Hutton (wat as “wit” beskryf word) omgekeerde rassisme betitel het as “’n fantasie van witmense wat gretig (keen) is om die soort verdrukking te ervaar wat hulle teen die inheemse mense van dié land toegepas het”. Hutton het ’n uitstalling van sy kuns onder die Engelse titel F*ck White People by die Nasionale Kunsmuseum in Kaapstad saamgestel. Veral in Amerika word dié soort oortuiging entoesiasties onder radikale swartes gedeel. Dis nogal interessant om die mense se gedagtegang te volg en te ontleed. In die taamlik radikaal linkse internet-tydskrif The Daily Dot (ironies genoeg, een van die “alternatiewe nuusmedia” waaroor talle mense, ook in Suid-Afrika, gaande is) skryf ene S.E. Smith – sy word beskryf as “’n skrywer, agitator en kommentator” – dat ’n mens aan twee vereistes moet voldoen om rassisties te wees. “Die eerste is voorreg (privilege): ’n Strukturele, institusionele en maatskaplike bevoorregting.” Die tweede, volgens dié (wit) skrywer, is mag (power): “Die vermoë, gerugsteun deur die samelewing, om ’n sterk maatskaplike invloed te hê, met groter ruimte wanneer dit kom by wat jy doen, waar en hoe.” Swartes beskik oor nóg voorreg nóg mag. En dus kán hulle eenvoudig nie rassiste wees nie, is dié standpunt. Sommige voorstanders van dié idee is wel bereid om dit enigsins te nuanseer. So skryf Zeba Blay, wat beskryf word as ’n “rolprent-en-kultuurskrywer” (swart, blykens haar foto): “Dit kom eintlik alles op semantiek neer. In ’n sekere stadium het die egte betekenis van ‘rassisme’ vermeng geraak met ander aspekte van rassisme – vooroordeel, bekrompenheid, onwetendheid, ensovoorts. Dis waar: Witmense kan vooroordeel van swartmense en ander nie-wittes ervaar. Swartmense kan onwetend agterlike idees oor witmense hê, soos ook oor ander nie-wit rasse. Niemand probeer dit ontken nie. Maar rassisme is baie komplekser.” Dan verduidelik sy: “In sy hart is rassisme ’n stelsel waar ’n oorheersende ras van die verdrukking van ander leef – of hulle dit goedkeur of nie. Ons leef nie in ’n gemeenskap waar elke rassegroep ewe veel mag, status en geleentheid het nie.” Waarmee sy dus saamstem is die idee dat rassisme slegs kan voorkom by mense wat voorregte en mag het – wittes dus, nooit swartes nie. ’n Mens sou nog tientalle ander soortgelyke menings kon aanhaal, maar ek meen dis genoeg dat die lesers snap waaroor dit gaan. Blay is natuurlik reg dat dit oor semantiek gaan, maar dan op ’n ander manier as wat sy dink. As jy die argument wil wen, is die antwoord eenvoudig: Herdefinieer begrippe soos dit jou pas, en bou jou logika dan op dié nuwe definisie. Dis maklik. Só kan jy elke argument onder die son wen. Dis soos Hompie Kedompie (Humpty Dumpty) in Lewis Carroll se Alice in Wonderland verduidelik: “As ek ’n woord gebruik, beteken dit net wat ek dit wil laat beteken – niks meer of minder nie.” Natuurlik is daar ’n verskil tussen vooroordeel en rassisme. Die verskil lê in die intensiteit van die gevoel. Vooroordeel is swakker as rassisme. ’n Voorbeeld: Voordat die Japanners Pearl Harbor in Desember 1941 aangeval het, het die Amerikaners gemeen die Japanners het slegte oë en tande, hulle is klein en liggaamlik swak, en dat hulle dus slegte vegters is. Dít is vooroordeel. Die Amerikaners het lelik op hul neus gekyk. Rassisme, daarenteen, is die oortuiging dat een ras (of eintlik ook volk) – gewoonlik jou eie – biologies of kultureel inherent meerderwaardig as ’n ander is. Die Nazi’s se gevoel dat die Jode inherent immoreel en misdadig is, en dat die Slawiese volke dom en agterlik is – dít is rassisme. Dikwels, maar nie altyd nie, gaan dit gepaard met ’n oortuiging dat die minderwaardige ras dus óf nie gelyke regte mag geniet nie óf selfs uitgemoor moet word. ’n Tussenvorm tussen die twee is vreemdelingehaat, iets wat oor die hele wêreld kop uitsteek. Dit gaan verder as vooroordeel, is nie noodwendig rassisme nie, maar kan maklik daartoe lei. Dis iets wat ons eie swartes in Suid-Afrika ook ten toon stel in die sporadiese geweld teen swart immigrante elders uit Afrika. Hoe ook al, ek verkies die definisie van rassisme wat ek hierbo genoem het. Dis naamlik ’n neutrale, bruikbare definisie, pleks van die polities nuttige een wat bloot vernuftig saamgestel is om jouself meer ideologiese ruimte te gee en jou verantwoordelikheid vir moreel bedenklike standpunte te verminder. Natúúrlik kan swartes rassiste wees. Julius Malema is een. Nkotozo Qwabe is nog een. Albei haat witmense met ’n passie. Hul idees gaan verder as vooroordeel; dis strukturele anti-wit rassisme. Maar goed, waar laat dit óns nou? Ons kan die redenasie nie bloot laat by die stelling in die vorige paragraaf nie; ons moet dit verder vat. ’n Belangrike volgende vraag is: Hoekom is ons teen Malema en Qwabe se rassisme? Is dit bloot omdat ons nou aan die ontvangkant is? As dit die enigste rede is, is ons oneerlik met onsself en met die swartes. Ons behóórt hul rassisme af te keur om dieselfde rede as waarom ons wittes se anti-swart rassisme afwys: Omdat dit moreel bedenklik is, teen ons Christelike geloof indruis, en omdat dit polities dom is. Nie almal sal vir die morele en Christelike argument val nie; nie al die lesers is immers gelowig nie. Maar die meeste, meen ek, sal gevoelig wees vir die pragmatiese politieke oorweging. Dit gaan eenvoudig om jou eie geloofwaardigheid. Hoe kan jy Malema en Qwabe se rassisme aan die kaak stel, maar wit rassiste se oortredings ignoreer of goedpraat? Natuurlik gaan dit om ewewig. Rassisme is verkéérd. Punt, uit. Of dit nou oor Penny Sparrow of die here Malema en Qwabe gaan. Dit gaan ten diepste om die beginsel. En jy kan nie beginsels verwater nie.