Ramaphosa en EFF bots oor grondhervormingPres. Cyril Ramaphosa (Foto; David Ritchie/ANA) Pres. Cyril Ramaphosa en die EFF het Dinsdagmiddag hul eerste groot botsing gehad – en dit was oor die verdelende kwessie van grondhervorming. Ramaphosa het tydens sy sessie vir mondelinge beantwoording van vrae ook afsonderlike houe na AfriForum en die DA gemik, oor verskillende kwessies. Die Nasionale Vergadering het vir ongeveer 25 minute in chaos verval en die EFF-LP Sam Matiase is uit die vergadersaal gestuur toe die EFF agterkom dat Ramaphosa die parlement se mosie oor die bespreking van onteiening sonder vergoeding anders verstaan as wat hulle dit doen – en sowel die inisiatief as die inhoud daarvan vir die ANC toeëien. Matiase en die res van die EFF-koukus het hulle lelik vererg toe Ramaphosa aanvoer dat die idee om ‘n ondersoek na onteiening sonder vergoeding te doen, van die ANC af kom en dat dit onderhewig is daaraan dat onteiening sonder vergoeding nie die ekonomie, die landboubedryf of voedselsekerheid moet benadeel nie. Die EFF het sedert die aanvaarding van die mosie oor onteiening sonder vergoeding, wat aanvanklik deur die EFF-leier Julius Malema voorgestel is, die kwessie as ‘n EFF-triomf ervaar en dit as ‘n gegewe aanvaar dat artikel 25 van die Grondwet (die eiendomsklousule) teen die einde van die jaar verander sal wees. Met sy optrede het Ramaphosa, onder groot gejuig van die ANC-banke, die kwessie van die EFF teruggeneem en die ANC se eie voorwaardes daarop van toepassing gemaak. En die EFF het dit besef. Ramaphosa het ook ‘n hou oor onteiening sonder vergoeding gemik na die burgerregtegroep AfriForum, wie se hoofbeampte, Kallie Kriel, en sy adjunk, Ernst Roets, tans op besoek aan die VSA is om steun te werf vir AfriForum se veldtog teen onteiening sonder vergoeding. “Ek het ‘n boodskap vir diegene wat tans oorsee reis om steun te mobiliseer teen hul eie land om eerder huis toe te kom en aan die dialoog oor die kwessie deel te neem, soos sowat 140 000 Suid-Afrikaners wat voorleggings aan die parlement se grondwetlike hersieningskomitee gedoen het,” het Ramaphosa gesê. Hy het teen die einde van sy stellings oor die versnelling van grondhervorming na Afrikaans oorgeslaan en gesê: “Ons moet mekaar vind en mooi praat, en lekker praat en saamwerk sodat die einde van die debat mooi kan wees.” Vroeër was die DA in sy visier toe hy ‘n Judaskus gegee het aan die DA-leier, Mmusi Maimane. “Ek stem saam met mnr. Maimane dat swart armoede getakel moet word en ek is so jammer dat hy by die meerderheid van die DA in die moeilikheid is oor hierdie uitstekende punt, waarin hy volmondig met my saamstem,” het Ramaphosa onder ANC-gejuig gesê terwyl DA-LP’s redelik ongemaklik rondgeskuif het. Ramaphosa het hom ook, in antwoord op ‘n vraag deur die EFF-hoofsweep, Floyd Shivambu, uitgespreek ten gunste van ‘n staatsbeheerde bank, wat na sy mening naas die gevestigde handelsbanke moet bestaan. Maimane het Ramaphosa uitgevra oor die lot van die vorige hoof van die staatsekerheidsagentskap, Arthur Fraser, wat na klagtes van wangedrag bloot deur Ramaphosa verskuif is om direkteur-generaal van korrektiewe dienste te word. Ramaphosa het geweier om uit te wei oor die redes vir die skuif, aangesien die saak tans voor die hof dien. Op ‘n vraag van EFF-LP Marshall Dlamini waarom Ramaphosa ministers soos Nomvula Mokonyane en Malusi Gigaba, teen wie ernstige bewerings gemaak word, in sy kabinet hou, het Ramaphosa gesê hy sal al sy ministers vir hul dade verantwoordbaar hou. Ramaphosa het ook die voorgenome minimumloon van R20 per uur (met ‘n laer minimum vir plaaswerkers, huiswerkers en werkers aan die uitgebreide openbare werke-program) verdedig en gesê dit sal mettertyd opgeskuif word. Hy het ook aangetoon dat maatskappye wat werkers sal moet afdank, vir uitsonderingstatus aansoek sal kan doen.