Digital Vibes-verslag: Dermiljoene gemors; húlle moet aangekla wordDr. Zweli Mkhize, voormalige minister van gesondheid. (Foto: Twitter) Pres. Cyril Ramaphosa het Woensdag die spesiale ondersoekeenheid (SOE) se verslag rakende die Digital Vibes-skandaal bekend gemaak. Dié verslag onthul nou dat verkwistende uitgawes ter waarde van miljoene rande deur die departement aangegaan is om Digital Vibes onregmatig aan te stel en beveel aan dat sekere hooggeplaastes in die departement strafregtelik aangekla word. Die omstrede kontrak het daartoe gelei dat dr. Zweli Mkhize begin Augustus as minister van gesondheid bedank het. Hy is begin Junie op spesiale verlof geplaas midde-in die SOE se ondersoek. Dit was die gevolg van talle mediaberigte dat Mkhize, sy seun Dedani, en mense wat noue bande met die minister het onreëlmatig gebaat het by die Digital Vibes-kontrak. Die verslag bevestig dit ook en meen boonop dat Mkhize vroeër vanjaar gejok het toe hy ontken het dat hy voordeel uit die kontrak getrek het. Die gesondheidsdepartement het in November 2019 ŉ diensvlakooreenkoms met Digital Vibes aangegaan om ŉ mediaveldtog rakende die Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) te lewer. In 2020 is die dienste uitgebrei vir ŉ verdere Covid-19-mediaveldtog. Miljoene se verkwistende uitgawes Dr. Anban Pillay. (Foto: Skermskoot/Newzroom Afrika/YouTube) Die SOE se ondersoek het bevind dat die verkrygingsprosesse ten opsigte van die NGV-en Covid-19-mediaveldtogte onreëlmatig was en dat die daaropvolgende kontrak ongeldig was. In hierdie verband is onreëlmatige uitgawes ten bedrae van ongeveer R150 miljoen en vrugtelose en verkwistende uitgawes van tussen R72 miljoen en R80 miljoen deur die gesondheidsdepartement aangegaan. Die bewyse wat verkry is, dui daarop dat dr. Anban Pillay, destydse waarnemende direkteur-generaal (DG) van die departement van gesondheid, strafregtelik vervolg moet word vir finansiële wangedrag. Hy was waarnemende DG toe Digital Vibes aangestel is en verskeie betalings aan die maatskappy gemaak is. Pillay het in ŉ brief aan die nasionale tesourie in Mei 2020, waarin hy toestemming versoek het om van die normale verkrygingsprosedures af te wyk, talle wesenlike wanvoorstellings aan die tesourie voorgelê in ŉ poging om goedkeuring te verkry om af te wyk van normale verkrygingsprosedures, is daar bevind. Volgens die SOE dui die getuienis wat ingewin is daarop dat hy bedrog in hierdie verband gepleeg het. ‘Mkhize het onbehoorlik gebaat by kontrak’ Dr. Zweli Mkhize en sy seun Dedani. (Foto: Twitter) Rakende Mkhize se optrede is daar bevind dat hy onbehoorlik en selfs onwettig opgetree het deur, in sy hoedanigheid as uitvoerende gesag, in te meng in die aangeleenthede van die administratiewe gesag van die gesondheidsdepartement. Die ondersoek het ook die volgende aan die lig gebring: Mkhize het tydens ŉ mediakonferensie in Mei vanjaar ontken dat hy of sy familie enigsins voordeel uit die Digital Vibes-kontrak getrek het. Volgens die SOE was die ontkenning dus onwaar aangesien die voormalige minister en sy seun direk voordeel uit die kontrak getrek het. Dr. Zweli Mkhize (Foto: Zweli Mkhize/Twitter) Mkhize het in Januarie 2020 en Junie 2020 begrotings ten bedrae van R132 miljoen goedgekeur vir die NGV- en Covid-19-mediaveldtogte. Die begrotings is maande nadat die diensvlakooreenkoms tussen die gesondheidsdepartement en Digital Vibes onderteken is, eers goedgekeur. Volgens die SOE moes Mkhize ten minste sy kommer uitgespreek het oor die feit dat die begroting reeds toegeken is voordat dit goedgekeur is. Dit is volgens die SOE ook verbysterend dat Mkhize ondanks ŉ kabinetmemorandum, naamlik dat die regering se kommunikasie- en inligtingstelsel (GCIS) die NGV-mediaveldtog sal hanteer, toegelaat het dat Digital Vibes hiervoor aangestel word. “Daar kan dus aangevoer word dat die minister opsetlik ŉ kabinetsbesluit verontagsaam het.” Daar was ook ŉ duidelike gebrek aan toesig van die minister ten opsigte van die departement waarvoor hy aanspreeklik was. Dit is beklemtoon deur die feit dat twee kontrakte ter waarde van ongeveer R176 miljoen onder hoogs onreëlmatige omstandighede en in direkte konflik met voorskrifte vir openbare verkryging aangegaan is en die gesondheidsdepartement ongeveer R125 miljoen bestee het ten opsigte van die Covid-19-mediaveldtog onder omstandighede waarin ŉ kwotasie van slegs ongeveer R35 miljoen vir hierdie dienste goedgekeur is. ‘Digital Vibes as ŉ front gebruik’ Daar is verder bevind dat Tahera Mather en Naadhira Mitha bedrog gepleeg het deurdat hulle Digital Vibes as ŉ front gebruik het om te tender vir die NGV-mediaveldtog en dit weggesteek het omdat hulle nabye medewerkers was van Mkhize wat die NGV-kontrak toegeken het. Digital Vibes en Radha Hariram, eienaar van Digital Vibes, het volgens die SOE ook bedrog gepleeg deur as ŉ front vir Mather en Mitha te dien. Die ondersoek het ook aan die lig gebring dat Digital Vibes glo nie maatskappybelasting verklaar en betaal het nie, asook nie die vereiste BTW aan die Suid-Afrikaanse Inkomstediens betaal het nie. Volgens die SOE ondersteun die bewyse wat hy gekry het die verwysing daarvan na pres. Ramaphosa met die doel om uitvoerende stappe teen Mkhize te doen. Daar is volgens die SOE ook genoeg bewyse vir dissiplinêre optrede teen verskeie beamptes in die gesondheidsdepartement en om Digitial Vibes op die swartlys te plaas sodat die maatskappy geensins weer sake met die regering kan doen nie.