D. W. McKellar
BELANGSTELLING in die produksie van aartappels het baie toegeneem en selfs met die vasgestelde maksimum prys wat vandag vir hierdie produk geld, behoort die kweek van aartappels op plekke waar toestande dit begunstig, goeie winste af te werp. Alhoewel die aartappel een van die mees alledaagse items in ons dieet is, word dit nie algemeen besef dat die kweek daarvan veeleisend is nie en dat dit taamlik intensief gekweek moet word om die beste resultate te verkry. Die oningewyde kan miskien maklike wins daarin sien en hy moet dus gewaarsku word dat daar baie moeilikhede in die weg mag wees aleer sukses behaal kan word. Daar is menigeen wat nou vir die eerste keer probeer om aartappels te kweek, en waar inligting oor enige fase van hierdie bedrywigheid verlang word sal dit raadsaam wees om die naaste landboukollege daarom te versoek.
Die plantseisoen vir aartappels is nou op hande en in sommige streke miskien al verby, maar hierdie artikel geld veral vir die streke waar boere gewoonlik buitenseisoense oeste plant; bv., die kusgebied van die Kaapprovinsie, waar klimaatstoestande en markpryse die kweek van herfs- en wintergewasse moontlik maak.
Geskikte klimaats- en grondtoestande het 'n merkbare uitwerking op die uiteindelike aartappelopbrings, alhoewel die gehalte van die aartappelmoere 'n uiters belangrike rol speel en die sukses of mislukking van die oes grotendeels bepaal. Die voornemende kweker kan dus al. met 'n hele aantal vraagstukke te kampe kry net in verband met die aartappelmoere wat hy wil plant.
Die huidige omstandighede maak die verkryging van toereikende voorrade ingevoerde aartappelmoere al hoe moeiliker en kwekers is , dus van Suid-Afrikaanse voorrade afhanklik. So nie, moet hulle hul eie voorrade vir 'n langer tydperk hou as wat anders die geval sou gewees het. Oor die algemeen is plaaslike moere geneig om hulle groeikrag taamlik gou te verloor en dit was gebruiklik om moere nie langer as vier geslagte nadat dit ingevoer is, te gebruik nie, behalwe onder gunstige omstandighede. Om ons bestaande voorrade dus langer te behou, moet groter sorg uitgeoefen word ten opsigte van die keuse van die moere en die variëteit wat geplant word.
In gevalle waar moere van verskillende ouderdomme verkrygbaar is, moet voorkeur gegee word aan die wat tot die jongste geslag, na invoer, behoort. Om die moontlikheid van oorplanting van ontaardingsiektes uit te skakel, behoort klein moertjies nie gebruik te word nie. Met die oog op besparing word groot aartappelmoere soms stukkend gesny, maar dit kan swak opbringste veroorsaak as sulke stukke gedurende droë, warm weer geplant word, behalwe as die moere 'n paar dae so gelaat word om droog te word of die gesnyde oppervlaktes met kalk, gips of houtas gesmeer word. As sulke aartappels gedurende die koel lenteweer of gedurende die nasomer geplant word, is die gevolge nie so nadelig nie. Moere moet sorgvuldig ondersoek word om seker te maak dat hulle nie sulke siektes soos rhizoctonia en aartappelskurfte het nie, besmette moere moet 'n maand voordat hulle geplant word in' 'n swamdodende middel gedompel word.
Die kweker sal ook rykelik beloon word as hy aandag en tyd bestee aan die plant, skoffel, operd, oes, opberging, ens., van sy aartappels, mits hy natuurlik met gunstige weerstoestande geseën word. Die aartappel beloon goeie behandeling maar slegs deur sorgvuldige aandag aan sy behoeftes te gee kan die beste resultate verkry word.
Elkeen van die verbouingsbedrywighede bring sy eie vraagstukke mee en pro ewe waarin hulle uitgetoets word, is alreeds uitgevoer. In baie gevalle kan die boer dit nie bekostig om toetse uit te voer nie en moet hy dus die landboukolleges van sy streek die geleentheid gee om hom die voordeel van hulle ondervinding en raad te laat geniet.
Boerdery in Suid-Afrika 17
Article source: Grootfontein Agricultural Development Institute - http://gadi.agric.za/articles/Agric/aartappeloes.php