‘Nee, die mense wat ek ken het almal skaapplase. Maar onthou ons is nou so te sê in Namakwaland nè, ek kom maar selde hiernatoe.’ Category » Afrikaans – Twakpraatjies « @ pgjonker.co.za
Category “Afrikaans – Twakpraatjies”
Die kindertjies wat in die stuk speel is natuurlik nog grootliks hulle eerlike self. Sommiges se ogies blink van genot. Sommige lyk oorweldig. Ander is …
Tags: Durbanville prep school, Voorbereidingskool Category: Afrikaans - Twakpraatjies Comments (0)
Van kinders en al daai
Deur PG Jonker
Hierdie ding van kinders groot maak, Eisj!
My oudste is nou 18 jaar oud. Die law sê hy is nou ‘n grootmens, maar ek het gedink hy moet maar nog ‘n bietjie groei. Noudat hy ‘n bestuurderslisensie en toegang tot wiele het, het daar ‘n nuwe wêreld oopgegaan.
Toe hy jonger was het ons vreeslik mooi gekyk na wat hy op die TV kyk. Hom probeer beskerm teen al die goed wat vir ons vertel is sleg is vir jong bloedjies in hul vormingsjare. Na baie jare se indril van hierdie beginsels het ons ‘n mate van sukses bereik en het hy die beginsels mooi verstaan. Tot ek op ‘n dag toe ek by die TV-kamer instap en hy vir my sê ek moenie nou kyk nie, ek gaan nie daarvan hou nie. Intussen kyk hy rustig voort.
Ek dink dis min of meer toe wat ek begin opgee het op hierdie kinders grootmaak ding. Miskien raak mens ook maar mak oor tyd. Ek meen, as een van my kinders nou ‘n muntstuk sou insluk trek ek dit bloot net van sy sakgeld af ipv om hospitaal toe te jaag om sy maag te laat leegpomp.
‘n Groot mylpaal was natuurlik net om 18 jaar oud te raak. Die oomblik toe dit gebeur toe was die cool ding om na ‘n pub toe te kan gaan, gevra te word vir jou ID, en dan soos mr Cool jou ID te kan uithaal wat inderdaad bevestig dat jy 18 jaar oud is. Die feit dat jy moontlik binne vra vir Rooibos tee is ontersaaklik. Die magic is om toegelaat te word tot die pub.
Die nexte ding was om ‘n bestuurderslisensie te kry. Dit was bietjie lastig gewees. Die Verkeersdepartement en hy het bietjie van ‘n meningsverskil gehad oor sy bestuursvaardighede. Ons trek toe later by die vierde probeerslag. My senuwees was heeltemal op. ‘n Uur-en-‘n-half later het ek nog niks van hom gehoor nie, en moes ek toe aanvaar dit was weer so. Uiteindelik bel hy my met ‘n swaar stem en se: “Ek het nie ….. gedop nie.”
Met wiele en ‘n lisensie kom natuurlik mobiliteit. Nou een aand sê hy my hy gaan gou na ‘n pel toe.
“Dis kwart-oor-tien,” protesteer ek.
“Ja, pa-hulle moet seker al gaan slaap,” reken hy.
Volgende jaar moet hy gaan swot. Een moontlikheid was varsity & koshuisverblyf. My vrou was baie opgewonde oor die vooruitsig dat hy ‘n slaggie uit die huis uit kan kom. Net om ‘n maand later te wonder of ons nie maar Stellenbosch toe moet trek nie. ??! Intussen het my seun ons ingelig dat hy dit nie aan ons gaan doen nie. Hy bly sommer in die huis en swot uit die huis uit. Maar eers moet hy matriek deurkom EN toelating kry tot ‘n bekostigbare studie-plek. Nou verstaan ek daar is ‘n kwota stelsel van toepassing op toelating. Ons hoop maar vir die beste en hou die tantrums daaroor vir later – hopelik is dit nie nodig nie.
Intussen het ek nou op ‘n baie gesaghebbend bron afgekom oor tieners in die huis. Die strokieskarakter ZITS in Die Burger is waarskynlik die getrouste uitbeelding van ‘n tiener in die huis wat ek nog gesien het. Dankie tog vir goeie handleidings.
Maar daar is nog twee wat in sy voetspore moet volg. Die jongste van die drie is 8 jaar oud. Maar oor hy ‘n sussie van 15 jaar en ‘n boetjie van 18 jaar oud het dink hy al klaar hy is ‘n tiener. Ja, ja, ek weet, daar is nogals bietjie van ‘n groot gaping tussen my oudste en my jongste. My vrou sê ons het dit so beplan….
Category: Afrikaans - Twakpraatjies Comments (3)
[Ook op http://blogs.litnet.co.za/pgjonker/Hello-world]
Normaalweg kry ek sommer vir my ‘n paar los sakke sand. Dan is dit heel eenvoudig. Ek stoot die bakkie agteruit in my jaart in tot sover ek kan kom, tel die 10 vyftig-kilogram sakke op (een op ‘n slag, anders is die pret te gou oor) en gaan gooi dit in die sandput..
By die huis dink die kinders natuurlik hierdie mobiele sandput is ‘n cool ding. Hule is dadelik agter in die bakkie in en speel op die sand, terwyl ek nou maar so stuk stuk die sand onder hulle weg werk.
Nou ja toe, met brute krag beur ek toe maar die ramp uit. Eintlik, al wat ek moet doen is om bo te kom. Die res is veronderstel om so half vanself te gebeur. Jy druk mos maar die kruiwa se punt iewers vas, tip hom oor en swaartekrag doen die res. So daar gaan ons. Kom bo. Met momentum. Ek kan nie meer die formule van momentum onthou nie, maar massa was een van die veranderlikes. So hou nou in gedagte die 75kg sand plus die kruiwa se seker 20kg en my gewig agterna. Bo gekom is daar niks om die ding teen te stop om hom te tip nie. En ja, weliswaar gebeur die res so half vanself. Die kruiwa foeter bo van die planke af kop eerste binne-in die trekkerband in. Ek kry myself darem gestut teen die kruiwa se handvatsels voordat ek agterna kan val. Gelukkig is daar mos in elk geval nie eintlik plek vir my én die …
Category: Afrikaans - Twakpraatjies Comments (0)
[Also in English @ http://pgjonker.co.za/?p=623]
Semper in excretum, sed alta variet
Frikkie huur ‘n huis op ‘n plaas. Ons gaan kuier vir hulle. Onder andere werk ons aan ‘n toer Richtersveld toe. Ek het talle navrae gedoen, maar die advies is deurgaans dat mens ‘n viertrekvoertuig nodig het daarvoor. Ná ons uitstappie Epupa valle toe met my Venture het ek gereken ek moet dalk maar vir my ‘n viertrek voertuig aanskaf as ek sulke tipe vakansies wil gaan hou. Ek is te ‘n senuweeagtige reisiger om effens rowwe paaie te ry met ‘n gewone voertuig. Die viertrek funksionaliteit moet opmaak vir my gebrek aan vernuf en selfvertroue.
Agter een van Frikkie se buite-geboue staan ‘n Mahindra stasiewa. ‘n Oue. Dit lyk meer soos iets wat in die Angola oorlog buitemaak is. Dalk was dit, ek kan nie onthou nie. Frikkie het aangebied dat ek met die Mahindra Richtersveld toe kan gaan. Sy se voorstel dat hy my ‘n drie dae voorsprong sal gee laat my tog ‘n paar bedenkinge oor die voorstel hê.
‘n Probleem van ‘n heel ander aard verg egter hierdie naweek aandag. Die sanitasie op ‘n plaas werk natuurlik anders as dié in die dorp met dié dat daar nie ‘n aansluiting met die plaaslike munisipaliteit se dreineringswerke is nie. Dus moet jy jou eie put hê. Ek meen nou nie soos in ‘n longdrop nie. Daar is properse spoeltoilette, dis net, dit loop in ‘n mensgeboude put in en so aan.
Ieder geval, Saterdagmiddag kom ons agter die drein is verstop. Frikkie is ‘n handige ou met baie planne in sy mou. Hy het ‘n klompie van hierdie planne geprobeer, maar ten spyte daarvan het die porseleintoestel verstop gebly.
Frikkie reken toe al genade nou is om te gaan loer wat in daardie put aangaan. Hy gaan loer toe daar. En kom rapporteer dat hy nou weet hoe om die probleem op te los. Dis baie eenvoudig. Ons moet net die put leegmaak. Dit klink vir my na ‘n heel logiese plan. So hoe gaan jy dit doen, wonder ek toe. Met ‘n kruiwa en ‘n graaf, is die antwoord.
Eisj! Of eintlik, Seisj!
Frikkie trek sy waterstewels aan en klim in die put. Kniediep in die poef. Letterlik. Ek beman die kruiwa. Frikkie skep. Dit raak later uitputtend om my lippe so vreeslik styf toegepers te hou, so ek staan maar later ‘n entjie weg. Wanneer die kruiwa vol is dan ry ek hom weg na die verste hoek van die erf toe waar ek die inhoud leegmaak en die kruiwa terugbring. So op die manier het ons toe heeltemal ‘n prettige namiddag. Voor sononder toe werk al die sanitêre toestelle op die werf weer soos dit moet.
Ja-nee, jy kan maar sê en en Frikkie is al saam deur diep dinge. My eetlus was net so bietjie gedemp van hierdie oefening.
Category: Afrikaans - Twakpraatjies Comments (1)
[Also in English @ http://pgjonker.co.za/?p=554]
Category: Afrikaans - Twakpraatjies Comments (2)
Die een vreemdheid van die Weermag (diensplig) is dat gewone burgerlikes skielik in ‘n rangstruktuur moet inpas waar iemand wie dalk buite die Weermag laer as hy op die sosiale voedingsketting sou wees, nou bo hom in die bevelstruktuur staan. Dit kan lei tot konflik.
Neem nou maar byvoorbeeld rugby. Diskobolos, Kimberley, lank terug. Een van die dienspligtiges is ‘n vermaarde rugbyspeler. Hy weet wat hy doen, en hy kan dit goed doen. Ook is hy gewoond dat, vanweë sy bewese vaardighede, hy normaalweg ook die aanvoerder is van enige span waarin hy speel.
Maar nou werk ding effens anders mos in die Weermag. Die Kaptein (ek meen nou die ou met die drie sterre op elke skouer) is ook die kaptein van die rugbyspan. Dit beteken nie dat hy noodwendig ook weet wat hy doen nie, maar hy is nogtans die ou met die hoogste rang in die span, en daarom is hy ook die aanvoerder van die span.
Tydens ‘n oefening begin die dienspligtige nou lekker in sy element kom. Hy is in sy gemaksone. Hy oefen sy hart uit. Hy moedig sy spanmaats luidkeëls aan, gee raad waar nodig is, en komplimenteer waar komplimente aan die orde is. Dis sy ding daai, hy is gewoond dit werk so.
Die Kaptein, aan die ander kant, is ewe gewoond dat laer range luister wanneer hy praat, nie terugpraat nie, en oor die algemeen slegs praat wanneer hulle opgeroep word om te praat. Dit is nou in soverre dit sy staande mag lede betref van laer range. Dienspligtiges, daarenteen, figureer nêrens op sy radar nie. Hulle word nie eens mee gepraat anders as om hulle periodiek wit muur toe en terug, of brandkraan toe en terug te jaag nie.
Kaptein begin dus nou redelik gefrustreerd raak met hierdie dienspligte wat nou so half lyk asof hy die span begin oorneem.
So stop Kaptein nou eers die oefening en roep die dienspligtige nader. Dan dring hy by die dienpligtige aan om te weet wie die kaptein is. Dis soos daardie retoriese vrae wat jou laerskool juffrou vir jou vra. Jy weet wat die antwoord is, maar terselfdertyd moet jou gou vinnig probeer uitwerk wat die eintlik doel van die vraag is, juis omdat die antwoord voor-die-hand-liggend is. In hierdie geval was daar natuurlik ook nie veel variasies op die tema nie, en was daar ook net een antwoord:
“Jammer, Kaptein, nee, Kaptein. Kaptein is kaptein, Kaptein.”
Rugby op Nuweland
[Gepubliseer in By, 3 Mei 2008]
SA v Australië, Drie-Nasies, Junie 2007
‘n Vriend bel my die Saterdag-middag omtrent ‘n halfuur voordat die toetswedstryd tussen Suid-Afrika en Australië op Nuweland begin om te verneem of ek belangstel om te gaan kyk. Ek moet net eers die kaartjie in Milnerton gaan optel, sê hy.
Ek spring in die motor en ry van Durbanville af, tel die kaartjie op in Milnerton, ry deur die (op daardie stadium) verlate strate deur Kaapstad en arriveer vyf minute nadat die wedstryd begin by Nuweland. Ek het goeie hoop om darem nog die grootste deel van die wedstryd te sien. Maar dis nogal ‘n storie om parkering te kry. Op en af, heen en weer, ek is later heel verdwaal. Ek kry uiteindelik parkering, maar seker 2 km weg van die stadion af.
Nou draf ek maar aan stadion toe. Ek kom van die Suide-kant af, net om agter te kom ek moet by hek #24 wees, wat heel aan die Noordekant van die stadion is. Toe ek dus uiteindelik natgesweet binne-in die stadion aankom toe sê die horlosie teen die Suid-pawiljoen daar is nog 14 minute oor van die eerste helfte. Die Springbokke loop 10 – 3 voor.
Nou strompel ek na my sitplek toe. Op pad sountoe skrou ‘n ou hier van die kant af vir my ‘n hartlike verwelkoming. Ek weet nie of hy van nature joviaal is nie. Eintlik dink ek hy het my met iemand anders verwar. Ek groet ewe hartlik terug. Ek mik na my sitplek toe, maar daar sit reeds ‘n kêrel. En hy konsentreer regtig hard op die spel. Ek spring op en af, roep, swaai my kaartjie rond, maar daai man sien niks behalwe die rugby nie. Ek sal tog meer moet begin eet dat ek bietjie kan lyf kry. Gelukkig is die 2 sitplekke agter hom oop, en ek sit maar sommer daar.
Die toeskouer regs voor my draai om en berispe my dat ek so laat is. Ek vra om verskoning en verduidelik dat ek mos nou eers drie-uur my kaartjie in Milnerton moes kry en deur die stad moes ry en parkering moes soek en moes hardloop na die stadion toe en ….. Hy is baie bly ek is daar en skud blad met my. “Ja”, kom dit van die sitplek agter my af, “waar was jy, ons wag al heelmiddag vir jou!”
Miskien is dit die ding van rugby kyk op Nuweland. Almal is baie bly om jou te sien, al weet hulle nie wie jy is nie, en selfs sonder dat hulle gesuip is. Jy moet darem net vir die regte span skree.
Die rugby kyk self is bietjie van ‘n teleurstelling. Dis amper soos om sonder my bril TV te kyk. Dour ver jaag 30 ouens ‘n rugbybal. En van waar ek sit kan ons nie die groot skerm sien om die kyk-weer aksie te sien nie. Maar die stemming is besonders. Alhoewel dit nie te watwonders was op die stadium wat die Springbokke 19-10 agter was nie.
Twee jong latte probeer die Mexikaanse golf aan die gang kry, maar dit hou net so 5 rye sitplekke ver. Die man agter my verduidelik ‘n mens doen nie ‘n Mexican wave as jy verloor nie, net as jy wen – dis hoekom dit nie werk nie. Maak eintlik sin, meen ek. So leer mens allerhande goed van rugby as jy op Nuweland is.
Seker die grootste momente van die deel van die wedstryd wat ek wel gesien het was die 2 skepskoppe deur Frans Steyn. Toe hy die telling gelykop maak met die eerste een is dit omtrent soos ‘n donderbuis wat afgaan soos almal op die pawiljoen mal gaan.
Die man wat op my sitplek sit en sy pel twee sitplekke verder aan is Ozzie ondersteuners. Tussen hulle sit hulle rasta-pel wie ‘n Springbok ondersteuner is. Hy kry …
By geleentheid is Chris-Jan se speelgroepie op ‘n uitstappie na ‘n plaas in Adderleystraat. Nee, nie die Adderleystraat in Kaapstad nie, die een aan die buitewyke van Durbanville. Ja, daar is wraggies so ‘n straat, maar daar staan nie ‘n standbeeld waar die duiwe op kan mis nie. Hulle moet hulle besigheid elders gaan doen. Die doel van die uitstappie was dat die kindertjies ‘n demonstrasie kry van hoe die boer nat koring droogmaak. Moet sê, dit was vir my ook nuus dat jy dit kan doen. Ek het geweet koring kan roes, maar ek het nie geweet jy kan dit droog kry nie. Ek wonder of dit dan die roes keer? In ieder geval, ná die boer se vertoning met die koringdroogmaakding toe is almal nou weer op pad terug huis toe. Maar nou is die spulletjie se fut al bietjie uit en hul lus vir stilsit min.
Marga is saam om te help toesig hou. Sy was self voorheen ‘n speelskooltannie gewees. So neem sy dit op haar om die spannetjie besig te hou sodat haar vriendin ongestoord die bussie kan bestuur. Elkeen kry ‘n muisie. ‘n Denkbeeldige muisie wat Marga onder haar trui uithaal, een vir een. Almal is vreeslik opgewonde oor hul muisies. Dis net een mannetjie (ek noem hom maar Jannie) wat bietjie ongeduldig is. Sien, soos die geluk dit wil hê sit Jannie en sy maatjie op die agterste sitplek. Dus kom hulle laaste aan die beurt om hul muise te kry. En net om seker te maak dat Marga nie dalk oorweeg om hom vir heel laaste te los nie, dring Jannie toe daarop aan om sy muis te kry voordat sy maatjie een kry. Ter wille van die vrede gee Marga in, en so kry Jannie sy maatjie se muisie. Maar Marga kon darem toe nie help om vir Jannie te verduidelik dat die laaste muis wat vir hom bedoel was eintlik ‘n baie spesiale muis was. Maar as hy dan nou so wil wees, dan het sy maatjie nou daardie spesiale muis gekry.
Maar Jannie laat hom nie vermaak van hierdie tipe sielkunde nie. Hy slaan sy maatjie totdat dié inskiklik is om muise te ruil. So, nou het Jannie in elk geval sy spesiale muis sonder dat hy hoef te gewag het tot heel laaste. En hy is baie tevrede met homself. Nou speel almal met hul muisies.
“My muisie is pienk, en sy naam is Cha-Cha”, sê die een dogtertjie. “My muis is groen”, sê die seuntjie langs haar. “My muis is ook groen, en sy naam is Groenie”. Verbeeldingryk, nogals, het ek nou maar gedink.
Maar nou vertel Marga my agterna dat sy, op pad plaas toe, ook die kindertjie besig gehou het. Tóé het sy vir elkeen ‘n skoenlapper onder haar trui uitgehaal. Alles het goed gegaan, totdat hulle by ‘n verkeerslig stilhou. Toe raak almal daai skoenlappers aan die vlieg. Dis toe groot pandemonium, amper moeilikheid met die verkeer, jy verstaan. Dis toe met dié dat sy besluit skoenlappers is dalk bietjies te gevaarlik vir kindertjies van hierdie ouderdom.