Hierdie artikel handel oor een van die drie Belgiese geweste. Vir ander artikels met 'n soortgelyke benaming, sien asseblief die Wallonië.
In 1970 gestig na die Waalse Beweging se eise vir 'n politieke erkenning van Wallonië, verkry dit 'n bevel en 'n uitvoerende gesag met die spesiale wet van 8 Augustus 1980. Op 11 Desember 1986 het hy Namur as sy hoofstad verkies.
Die term "Waal" bestaan egter reeds sedert die 15de eeu en is afgelei van 'n plaaslike antieke Keltiese stam se Latynse en Germaanse name (Volcae en Walha, sien die hoofstuk Geskiedenis voor 1830). Dit verskyn vir die eerste keer in 15de eeuse kronieke. In Duitsland was die term al vroeër in gebruik; die destydse beskrywing van 'n slag in die jaar 1302 verwys na "die Walen".
Voor 1 April 2010 - die datum waarop die naam van die gewes amptelik gewysig is - het die term "Wallonië" soms na die gebied verwys wat deur die Waalse Gewes geadministreer word, terwyl "Waalse Gewes" in ander gevalle spesifiek na die regering verwys het. Die verskil tussen die twee betekenisse is in die praktyk nogal klein, en die konteks, waarbinne dit gebruik word, verduidelik die spesifieke betekenis daarvan.
Wallonië is landgebonde en dig bevolk. Die 3 610 000 inwoners maak sowat 'n derde van die totale bevolking van die land uit. Frans is die spreektaal vir die groot meerderheid van die bevolking, met uitsondering van die oostelike kantons, wat 'n Duitssprekende bevolking van sowat 71 000 in die gebied van Eupen, Malmédy en St. Vith het. Die plaaslike dialek, Middelfrankies, is slegs gedeeltelik deur die Middelhoogduitse klankverskuiwing geraak sodat woorde soos dat, Pund, Appel naas machen en ich staan.
Die amptelik Franstalige gebied maak oorwegend deel uit van die Waalse taalgebied, en net die mees westelike deel van Wallonië hoort by die Pikardiese taalgebied. Sowel Waals asook Pikardies word deur hulle sprekers dikwels as selfstandige Romaanse tale beskou en word in 'n beperkte mate ook amptelik as streektale erken. Die Waalse taal met sy vier dialekte en Pikardies was tot by die 20ste eeu die omgangstale van die Waalse volk, maar word nou steeds minder gebesig.
Ná die verowering van die Belgiese Gallië deur Gaius Julius Caesar is 'n deel van die bevolking geromaniseer; hulle het by hulle Germaanse bure as "Walha" bekend gestaan. Van hierdie woord is die huidige naam "Waal" en "Waals" afgelei. Tydens die Romeinse heerskappy is ook die Romaans-Germaniese taalgrens gevestig - dit het sedertdien min wysigings ondergaan.
Nadat dit in 1830 sy onafhanklikheid van Nederland verkry het, is die Koninkryk van België as 'n eenheidsstaat opgerig - dit was veral Frankryk met sy sentralistiese grondwet en sy kultuur wat as voorbeeld vir die nuwe nasie gedien het. Sy stigters het vir 'n monargiese stelsel gepleit. Aanvanklik is Louis Philippe van Frankryk genader oor die koningskwessie, ná sy weiering ook sy seun - 'n Franse staatshoof is as eerste stap in 'n proses beskou wat uiteindelik tot die vereniging met Frankryk sou kon lei. Hierdie voorneme het net soos die Engelse inmenging waardeur Leopold van Sakse-Coburg, 'n oom van koningin Victoria, as Belgiese koning gekroon is, politieke spanninge tussen Wale en Vlaminge verhoog. Nog vyftig jaar lank het die Franssprekende bevolking vergeefse pogings onderneem om België by Frankryk in te sluit.
Franssprekendes het die Vlaminge in die nuwe koninkryk geleidelik begin oorheers. Charles-Joseph Grandgagnage het in 1844 die term "Wallonië" geskep. Die gedagte van 'n Waalse deelstaat het eers met die groeiende mag van Vlaandere teen die einde van die 19de eeu al hoe meer gewild geraak.
Die Taalwet van 1932 het die eentaligheid van die Waalse en Vlaamse geweste bevestig (behalwe vir die hoofstad Brussel wat tot 'n tweetalige gebied verklaar is). 'n Aantal bykomstige taalwette is in die jare 1962 en 1963 verkondig. Die spanninge tussen die Franse en Vlaamse gemeenskappe het in 1968 'n nuwe hoogtepunt bereik toe die Franssprekende studente en dosente die Vlaamse Universiteit van Louvain (Nederlands: Leuven) verlaat het. Die universiteit is vervolgens in 'n Franse en 'n Nederlandssprekende instelling verdeel.
Die Waalse swaar nywerheid, wat onder meer die mynbou en die vervaardiging van yster, metaal en glas insluit, groei baie sterk in die verloop van die 19de eeu, veral in die omgewing van Liège en Charleroi. België word in die tyd die eerste nywerheidsland van die Europese vasteland. Met die onvermydelike agteruitgang van die swaar nywerhede in die 20ste eeu en die eerste sluitings van myne in die jaar 1958, asook die krisis van die yster- en staalbedryf in die volgende jare, neem 'n reeks van moeilike herstrukturerings sy aanvang.