Groot Trek Gerrit Maritz
GERHARDUS MARTHINUS (GERRIT) MARITZ was ’n uitmuntende wamaker en een van die vermoëndste manne op Graaff-Reinet voordat hy met sy trek van honderd waens en sewehonderd mense die beskawing vir die destydse wildernis verruil het.
Volgens die Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek het die beste en mooiste waens uit sy wamakery gekom. Dit is byvoorbeeld bewys deur sy eie sewe spoggerige kakebeenwaens waarmee hy op trek gegaan het: blou geskilder en nie met die ronde tente van die gewone kakebeenwaens nie, maar met platboog- of kaptente, wat hulle ’n mooier fatsoen gegee het.
Die produkte van sy wamakery was tekenend van die man self: ’n baie presiese persoonlikheid.
Maritz (gebore in Maart 1797 in die distrik Graaff-Reinet en oorlede in sy vroeë veertigs op 23 September 1838 in Natal) was vir sy tyd ’n belese en ontwikkelde persoon. Soos in Die Huisgenoot se Gedenkuitgawe van die Groot Trek in Desember 1938 vertel word, was hy groot en fris gebou, met ’n donkervaal baard.
Daar bestaan geen portret van Maritz nie. Ons illustrasie hierbo is grotendeels gegrond op ’n denkbeeldige portret wat op kontemporêre beskrywings van die trekkerleier gebaseer is. (SA Biblioteek.)
Toe hy 22 was, het Maritz met die vyftienjarige Angenitha Olivier getrou, wat hom vier seuns en twee dogters geskenk het.
As Voortrekkerleier was daar soms die onverkwiklike botsings tussen hom en Potgieter en Uys, maar dan is mense met sulke sterk persoonlikhede ongelukkig ook dikwels minder buigsaam van gees.
Maritz het nietemin by sy tydgenote bekend gestaan as ’n godvresende man wat sy medemens gehelp het waar hy kon. Ofskoon hy kortgebonde was, het hy van ’n grap gehou en kon hy hartlik lag. Hy was dan ook die leier na wie die trekkers in Natal opgesien het in hul donkerste uur nadat Retief op Hloma Amabutho gedood is, Uys gesneuwel het en Potgieter Transvaal toe uitgewyk het. Maar dit sou Maritz nie beskore wees om sy mense in die deurslaggewende oorwinning aan te voer nie.
Liggaamlik verswak, het hy om elfuur daardie Septembernag in sy laer aan die oewers van die Klein Tugela gesterf. Op sy lippe was dié sugting: “Dit het met my gegaan soos Moses, ek het die beloofde land gesien, maar bewoon sal ek dit nie.”
Dit het berus by ’n man soos Andries Pretorius—wat uit die Kaapkolonie gekom het ten einde hom by die trekkers aan te sluit—om te voltooi wat Maritz en andere aangevoor het.
teks met erkenning aan http://www.groottrek.co.za/trek_02.htm besoek op November 21, 2010
Voortrekker Pass is east of the Sterkfontein Dam, off the R74
photo Google earth panoramio, by lioneldp (visited Oct 24, 2010)
At Voortrekker Pass there is a monument of a woman walking away from Natal. This is in memory of Susanna Smit, sister of Gert Maritz, who declared that she would rather trek barefoot back over the Berg than live in Natal under British rule. Located in Voortrekker Pass near Bergville.