Skryfkuns | byderhand
"En die beste ding was dat alles by my skool gebeur het…"
Mei 21, 2016 Mei 31, 2016 ~ byderhand2015	~ Lewer kommentaar
Op die spoor van die Dwaalverhaal.
'n Byderhandprojek met leerders van HTS.
In Mei 2016 het 'n groepie leerders van HTS deelgeneem aan 'n unieke lees- en skryfervaring op die skoolterrein en die Dwaalverhaal laat herleef.
Die groep graad 11 en 12 leerders wat Afrikaans as Eerste Addisionele Taal neem, het vir drie agtereenvolgende weke 'n middag ná skool entoesiasties deelgeneem aan die spesiale Byderhandprojek. Die projekleier, Franci Greyling, en die skrywer van die Dwaalverhaal, Hans du Plessis, is bygestaan deur drie Skryfkunsstudente, Hanke de Kock, Henlu Snyman en Adam Lehmann.
Week 1: Op die spoor van die Dwaalverhaal
Voor die eerste ontmoeting het die leerders o.l.v. Afrikaansonderwysers, mevv. Marieta Basson en Elsa Roux, die teks van die Dwaalverhaal – Die Misverstand – gelees. Hulle was dus goed voorberei vir die ontmoeting met die skrywer en die Byderhandspan. Hier is die ervaring in die deelnemers se eie woorde:
"Dit was baie interessant om te hoor wat het die prof te sê oor sy boek." (Onalenna Oliphant)
"Hier het ek gesukkel om die QR-Code Reader te laai, want my foon het nie spasie gehad nie ;-). Ona het ook gesukkel, maar toe ek reg was het ek die QR-Code Reader vir haar met Share It gestuur." (Letlotlo Phanyane)
"Ek het die eerste QR-code gescan." (Lerato Setshwaro)
"Die video's is eintlik lekker! Die dwaalverhaal idee is briljant." (Malesela Marotola)
"Dit was die eerste keer dat ons die video van die twee meisies op die internet sien. Dit was baie interessant, want dit was by dieselfde boom. Dit was die begin van 'n baie lekker storie en ons was baie dankbaar om Oom Hans te sien." (Bakang Diphoko)
"Ek lees Die misverstand en Rea luister na my." (Boniwe Sindwa)
"Ek het vir Oom Hans du Plessis gevra hoekom hy die storie van die spoke geskryf het." (Setsibe Diseko)
"Besig om toneel 4 te lees. Dit was toe Marni en Bea by die snoepie ontmoet het. Dit het toe meer interessant geword om nader aan die einde en ook die blyplek van Bea te kom." (Richoline Matras)
"Ons was besig om die storie te lees. Dit was lekker om saam met my vriende te werk." (Zanele Damaneyt)
"Ek het die voetstap van die spook gehoor en 'n baie interessante video gekyk." (Lerato Setshwaro)
"As ek Bea was, sou ek nie hier gekom het nie as ek geweet het dat daar 'n spook is." (Mpho Bosiu)
"Ek het gedink oor die spook en was baie bang." (Thabang Tloome)
"Ons was net nou klaar om die stukkie op die internet te lees en 'n deel van die video te kyk. Toe kry ons die vraag oor waar Bea gebly het. Op daardie oomblik het ons gedink oor waar sy kon gebly het. Ek en Bakang gebruik die internet om die antwoord te kry. Setsibe gebruik die stuk wat die onderwysers vir ons gegee het." (Amogelang Dilape)
"Hier was ons baie opgewonde om 'n foto saam met Bea en Marni te neem." (Onalenna Oliphant)
"Ek was baie bly om langs Marni en Bea te staan :-)." (Letlotlo Phanyane)
"Hulle het altwee nee gesê :-(." (Reabetswe Mokgoro)
"Die Dwaalverhaal was pragtig! Ek het nog nooit in my lewe gedink aan so 'n tipe storie. En die beste ding was dat alles by my skool gebeur het." (Reabetswe Mokgoro)
Week 2: Om self te skryf…
"Die professor wys ons hoe maklik dit is om 'n storie te skryf." (Mpho Bosiu)
"Ek konsentreer baie hard." (Boniwe Sindwa)
"Ek het buite die koshuis gesit en probeer dink wat om oor te skryf." (Boniwe Sindwa)
"Die dapper huis! Ek was by die ingang van Fickhuis, die seunskoshuis. Om hier te bly, moet jy 'n hart van 'n leeu hê." (Bakang Diphoko) "Beplanning van my storie." (Lerato Setshwaro)
"Ek beplan my storie: My eerste onderskeiding. Ek het my spinnekop begin maak." (Amogelang Dilape)
"Besig om my eie verhaal te skryf" ;-). (Onalenna Oliphant)
"Ek het geskryf oor die skoolbus, want ek wil dit eendag bestuur. Maar ek het nie geweet wat om te skryf nie." (Thabang Tloome)
Week 3: Ons eie stories orals op die skoolterrein
Op die spoor van die dwaalverhaal was: "Briljant. Uitstekend. Ongelooflike ervaring. 'n Baie interessante ervaring. Doodlekker. 'n Wonderlike ervaring. Ongelooflik. Briljant, doodlekker, puik en ongelooflik. Verskiklik lekker. Die spook kom! Dankie Byderhand!"
Tuinverse leef voort op selfone en rekenaars van studente
Februarie 24, 2016 ~ byderhand2015	~ Lewer kommentaar
Skryfkunsstudente van die Noordwes-Universiteit doen in die eerste semester van hulle tweedejaarstudie 'n module in die skryf van gedigte.
Een van hulle eerste opdragte is om 'n liriese gedig te skryf. Tipies van 'n liriese gedig is die vertolking van die emosies of besinnings wat die "ek" van die gedig self ervaar. Dit gaan heel dikwels oor die stemminge wat by die liriese subjek (die "ek") opkom by die aanskoue van mense, gebeure of natuurverskynsels.
Die meerderheid van die gedigte wat in die Tuinverse-digitale-installasie in die Noordwes-Universiteit se Botaniese Tuin te sien en aan te hoor is, is juis kenmerkend liries van aard (vertel byvoorbeeld nie 'n verhaal nie). Dié installasie was deel van die Byderhand-leesfeesprojek wat in September 2015 op die Clover Aardklop Nasionale Kunstefees geloods is, en die ATKV-Aartvark-prys vir Grensverskuiwende Werk gekry het na afloop van die kunstefees.
'n Ideale geleentheid het sodoende vroeg in vanjaar se tweedejaarsmodule in Skryfkuns ontstaan vir die studentedigters om as 't ware 'n klas oor liriese natuurpoësie in die Botaniese Tuin te gaan beleef.
Deur die QR-kodes wat oral by wyse van plakkers op bankies in die Botaniese Tuin aangebring is, met 'n QR-leser op hulle selfone af te tas, kon hulle digitaal toegang kry tot die installasiegedigte (wat ook kinderverse ingesluit het). Hulle kon die tuinverse lees, na voordragte of toonsettings daarvan luister, of kyk hoe die gedigte digitaal geanimeer en gemanipuleer is. Al die Tuinverse het, soos die installasietitel al sê, met die NWU se Botaniese Tuin en die verskynsels daarin te doen gehad.
Daarna was dit tyd vir die studente om elk self 'n liriese gedig te gaan skryf. Ook in hulle gedigte moes daar iets van die (botaniese) tuingegewe ter sprake kom.
Oorsprong van die Byderhandprojek
Junie 23, 2015 September 1, 2015 ~ byderhand2015	~ 2 Kommentaar
Waar het die gedagte van Byderhand Aardklop 2015 ontstaan? Soos die meeste skeppende projekte is daar nie net een beginpunt nie. Byderhand Aardklop 2015 kan eerder vergelyk word met 'n rivier wat deur die samevloeiing van verskeie groter en kleiner systrome ontstaan en ontwikkel het.
In die vakgroep Skryfkuns aan die Potchefstroomkampus van die Noordwes-Universiteit is ons baie geïnteresseerd in die gebruik en skeppende moontlikhede van media en tegnologie, asook in aspekte van plek en ruimte. Ons is ook by kleiner en groter samewerkingsprojekte betrokke, soos die drie groot interdissiplinêre kreatiewe en -navorsingsprojekte wat sedert 2007 in die Fakulteit Lettere en Wysbegeerte onderneem is. (Op die spoor van kreatiewe kreature, Oor die einders van die bladsy en Weerspieëling en weerklank: Gesprekke oor tipografie, topografie .) Hierdie projekte deur die vakgroepe Skryfkuns, Grafiese Ontwerp en Kunsgeskiedenis het talle oorspronklike kunswerke en insiggewende navorsing opgelewer. So het die skrywer Fanie Viljoen byvoorbeeld in die kunstenaarsboekprojek, Oor die einders van die bladsy, verskeie media, tegnologie en platforms gebruik om variasies van sy verhaal 'Pynstiller' te skep en publiseer.
As deel van die Weerspieëling en weerklank-projek het die skryfkunsstudente o.a. fotografie ingespan om Potchefstroom en omgewing te ontdek. Hierdie opdrag sluit ook aan by een van die opdragte van die tweedejaarstudente in die module kinder- en jeugliteratuur, naamlik om met media en tegnologie te eksperimenteer. In 2014 het die opdrag behels dat die studente 'n verhaal moes skryf wat op die kampus afspeel en wat deur middel QR-kodes op selfone gelees kon word. Die plek waar die verhaal gelees word, moes deel van die verhaal vorm. Die groep het in die twee weke wat vir die projek gegun is, met 'n groot verskeidenheid media geëksperimenteer en het met baie interessante projekte vorendag gekom.
Tydens die verloop van die projek het ons oor verdere moontlikhede gesels. Dalk sou so 'n projek by Aardklop aangebied kon word?
Ek het met verskeie mense oor die moontlikhede van so 'n projek gesels, en heelwat belangstelling uitgelok en voorstelle ontvang. Al dié insette het daartoe bygedra dat die idees verder ontwikkel het. Met verdrag het vier subprojekte ontstaan, naamlik gedigte in die Botaniese Tuin, kortverhale en kinderstories by die Boeke-Oase, 'n tienerverhaal by die Hoër Tegniese Skool en strokies op die pendelroete. Die projek vir plekspesifieke digitale literatuur is aan Aardklop voorgelê en is as deel van 2015 se woordkunsprogram aanvaar.
Die klein klasprojek het nou in 'n grootskaalse interdissiplinêre projek ontwikkel en meer as 50 mense – van organiseerders tot programmeerders, kunstenaars en navorsers – is op een of ander wyse by die projek betrokke. Skryfkunsstudente wat deel van die QR-klasprojek was of wat in vorige jaargroepe met media en tegnologie geëksperimenteer het, help as assistente in Byderhand Aardklop 2015.
Die projek word onderneem in die Navorsingseenheid Tale en Literatuur in die Suid-Afrikaanse Konteks en vorm ook deel van die vestiging van digitale humaniora aan die Noordwes-Universiteit. Die projek word moontlik gemaak deur befondsing van Die Dagbreek Trust, die Navorsingseenheid en die vakgroep Skryfkuns in die Skool vir Tale, NWU.