≥ Gyh - Wekkers - Marktplaats.nl
Klokradio aiwa rds-eonfn me lw digital zie ook mijn andere advertenties
Drum reis wekker nieuw met gebruiksaanwijzing erbij Hostels en Kunshan , y Albergues en Kunshan - Hostelling International
1 Albergue en Kunshan
Albergues Todos los albergues Jinxi Jiwu Chayi Youth Hostel Resensie: Die tweede lyf, André Viljoen - B L O O T S
Liefdesgedigte en verliesverse waarvan die Afrikaanse digkuns kennis moet neem.
Resensie van “Die tweede lyf”, debuutbundel van André Viljoen
Resensent: Naudé Kritzinger
Dit is deesdae mode om ‘n resensie te begin met ‘n bespreking van die buiteblad van die bundel. So asof die buiteblad enige kunswerk (dus enige gedig) binne die bundel beter of slegter gaan maak. Tog bied dit soms wel ‘n greep op die bundel wat bespreek word. As jy “Die tweede lyf” in die hand neem, komplimenteer die duidelike kontras tussen die swart en wit byvoorbeeld onmiddelik die dualiteit van die titel. Die skildery op die voorblad suggereer verder (saam met “lyf”) dat jy seksualiteit in die bundel sal raakloop. Van so ‘n soort lyflikheid sal die leser ‘n paar goeie verse raakloop, maar dit is net die puntjie van die ysberg. Die titel is verkry uit die ongetitelde gedig op bladsy 16:
Sy oë soek vanmôre
met grenslose geduld
na die aura’s van bome:
die tweede lyf
wat eenkant toe skuif
as jy dwarsdeur die stam kyk.
Uit hierdie gedig vind ons reeds ‘n leidraad dat “tweede lyf” baie gedaantes in die bundel kan aanneem en dat dit nie ‘n oppervlakkige, sentimentele bundel is nie. In heelwat gedigte is daar ‘n kragtige, byna-mistiese inslag, selfs binne die harde seksuele eerlikheid van byvoorbeeld “Guerilla-oorlog” (p18), wat met ‘n aanhaling uit “The Manual of Defeat” begin (“Sex without love is ultimately but a series of skirmishes:a boring repetition of loneliness.”)
Na die eerste sarsie
sweterige hande, voetsole en dye
staan hy op om met ’n glas koue water
die warm kole dood te gooi.
hierdie laagland kan beset word;
haar vrugte tot vervelens toe
gebyt, geproe, gesluk word
maar daar sal altyd nog ’n velslag wees.
Want die groot dors maak alles droog:
suig sap en saad op uit die lakens,
los die bed gereed vir die volgende hinderlaag.
Teen die katelkruis,
leeg gespyker en self opgehang
aan maer skouers wat vooroor buig,
kry hy hom self jammer.
Let op hoe vernuftig die klanke en die ritme aangewend word in die aangehaalde gedig om die inhoud te versterk. Neem as voorbeeld die derde strofe se o-klanke wat die groot dors onderstreep (saam met die klem in aksente), die glottale g’s asook die sap en saad wat opgesuig word.
In heelwat verse verbreed die “tweede lyf” tot ‘n verlies van ‘n geliefde wat so naby soos ‘n tweede lyf is. Hierdie verse blyk in ‘n groot mate outobiografies te wees, deurdat Viljoen sy vrou na ‘n lang siekbed aan die dood afgestaan het. Uit die vierde deel van “Klein opstand”: (p.24)
Eers wakkerword dan die besef:
elke môre is minder as gister.
’n Leë bed.
My vingers wat die ruimtes tussen joune soek
en my tone wat skaamteloos
vroetel deur lakens se leemtes.
Juis hierin lê die krag van heelwat van Viljoen se gedigte: die natuurlike balans wat hy in sy verse vind tussen die intens-emosionele en die konkrete uitbeelding daarvan. Ons vind daarom ‘n outentieke romantiese trefkrag sonder dat sentimentaliteit toegelaat word om dit af te water.
Die verlies wat so aanvoelbaar is deur die bundel, spook vanaf die eerste gedig (met die titel “Asklepius”) met onheilsklanke. Hier word daar aan die leser vertel: “Die hond het slangvel ingedra” (3). Hoor hoe eggo hierdie onheil in die ongetitelde gedig op bladsy 21:
hierdie hadedas is net nie ganse nie,
hulle skree die donker stom van vrese,
hulle vlieg soos uile oor dakke:
wie is dood, wie is dood?
langbek ryg hulle derms by die naeltjie uit
hoor, hoor, alles vrek.
Van die sterkste oomblikke in die bundel is wanneer die gedigte en beelde konkreet en onmiddelik is, dikwels deur natuurtonele wat hy suksesvol inspan, soos op bladsy 33.
Die kom in combretum
Ek stuur my woorde uit soos duiwe
en wag dat hulle terug kom
terwyl die son bloed spat
op die water se gesig
vroegoggend en aand
van elke dag se wag.
Ek stuur duiwe soos woorde
wat elkeen met ’n raasblaar in die bek
maar die pit van die boom is stilte.
Hier stol lewe langs die jonghout
en die jaarringe wat woordeloos
so baie vertel.
Ek stuur raasblare uit soos woorde
en wag dat my duif
terug moet kom
as my wange rooi gloei
en ek die drif onthou
van die vloed
wat jou weggevoer het.
Daar groei ’n raasblaarboom by my venster
waarin ’n tortelduif moet kom sit.
Die invloed van Breytenbach? Dalk, maar tog in ‘n nuwe en outentieke stem. Duidelik is die digter goed-belese in die digkuns en ‘n kundige leser sal die spore van Van Wyk Louw, Neruda en ander groot digters in sy verse opmerk. Klink sy ongetitelde kwatryn op bladsy 53 nie soos ‘n byvoeging tot klipwerk nie?
Die rooi aalwyn
wat teen die klipmuur blom
maak sy nektar soet
met die blaar se bitter gom.
Tog gebruik Viljoen sy kennis nie om intellektueel of akademies te beïndruk nie, maar span dit subtiel in ter wille van die vers. Sy gedigte (soos die meeste goeie gedigte) moet hardop gelees word om tot hulle reg te kom. Sy ritme is natuurlik en effektief en die klanke en rym is goed-afgerond en gee die beelde ekstra krag.
In “Die tweede lyf” is daar liefdesgedigte en verliesverse waarvan die Afrikaanse digkuns kennis moet neem. Die bundel is toeganklik vir lesers wat ligte leesstof geniet, maar agter die skynbaar romantiese eenvoud is daar ‘n deurbrekende diepte wat dit meer as pop-liefde maak. Daar is wel sommige gedigte wat bietjie verflou in abstraktheid, veral aan die begin van die bundel. Tog is die meeste gedigte tonele wat die leser op honderde afdraaipaadjies lei. Soms na ander gedigte in die bundel. Soms intertekstueel na ander groot Afrikaanse gedigte (vgl “Seekoevlei-gedagtes” op bladsy 60). Gedurigdeur inspireer sy gedigte lesers en digters na verse en insigte wat nog nie geskryf is nie.
Baie geluk aan die digter en Cordis-Trust met hierdie toevoeging tot die Afrikaanse literatuur. André Viljoen kan sy plek volstaan langs ander digters in dieselfde stal, soos Johann Lodewyk Marais, Ian Raper, Nini Bennett en Erna Jo Kritzinger. Dit sal ‘n aanwins wees as ons ‘n tweede bundel van hom onder oë kan kry.
Volg gerus die skakel om na die video van die boekbekendstelling te kyk waar Viljoen en andere van sy gedigte lees en bespreek: