Koronavirus en nuwe gedragspatrone: Nuwe normaal, binne en buite - Corona Krisissentrum
Tuis / COVID-19 / Koronavirus en nuwe gedragspatrone: Nuwe normaal, binne en buite
Koronavirus en nuwe gedragspatrone: Nuwe normaal, binne en buite
Deur Nicolien Welthagen
Pres. Cyril Ramaphosa het op Maandagaand 23 Maart 2020 aangekondig dat die land vanaf Donderdag 26 Maart 2020 om middernag tot middernag op 16 April 2020 in 'n staat van nasionale inperking sal wees. (Netwerk24, 23.03.2020. Inperking: so raak dit jou. Verkry vanaf https://www.netwerk24.com/Nuus/Politiek/inperking-so-raak-dit-jou-20200323).
So sal dit jou raak:
* Alle Suid-Afrikaners sal in dié tyd by die huis moet bly.
* Alle gesondheidswerkers, noodpersoneel, polisiebeamptes, verkeersbeamptes, militêre mediese pesoneel, soldate en almal anders wat nodig is vir die nasionale reaksie teen die pandemie word vrygestel daarvan.
* Diegene wat betrokke is by die produksie, verspreiding en verskaffing van kos en basiese goedere, noodsaaklike bankdienste, die instandhouding van elektrisiteit, water en telekommunikasiedienste, laboratoriumdienste en die verskafiing van mediese en higiëne-produkte word vrygestel daarvan.
* Niemand sal toegelaat word om hul huise te verlaat nie behalwe in streng beheerde omstandighede soos vir mediese hulp of om kos, medisyne en ander voorrade te gaan koop of om maatskaplike toelae te ontvang.
* Tydelike plekke wat aan die nodige higiëniese standaarde voldoen, sal vir hawelose mense geïdentifiseer word, terwyl persele vir kwarantyn of self-isolasie ook beskikbaar sal wees vir mense wat nie 'n heenkome het nie.
* Alle winkels en ondernemings sal gesluit word behalwe apteke, laboratoriums, banke, noodsaaklike finansiële en betalingsdienste. Die JSE, supermarkte, petrolstasies en verskaffers van gesondheidsdienste bly egter oop.
* Ondernemings wat noodsaaklik is vir die produksie en vervoer van kos, basiese goedere en mediese voorraad sal oop bly.
* Voorsiening sal gemaak word vir sekere vervoerdienste om voort te gaan om noodsaaklike personeel en pasiënte te vervoer.
* Die weermag sal die polisie ondersteun om te verseker dat die aangekondigde maatreëls toegepas word.
* Die nasionale inperking sal gerugsteun word deur 'n bestuursprogram van openbare gesondheid wat die toetsing, opspoor van mense wat kontak met besmettes gehad het, en die mediese bestuur van siekes insluit.
* Gesondheidspanne in gemeenskappe sal toetse en bespeurings in veral hoëdigtheidswoonbuurte betekenisvol uitbrei.
* 0m te verseker dat hospitale nie oorweldig word nie, sal 'n stelsel ingestel word vir "gesentraliseerde pasiëntebestuur" vir ernstige gevalle en "gedesentraliseerde primêre sorg" vir gemiddelde gevalle.
* Noodwater sal deur watertenks, watervragmotors, boorgate en gemeenskaplike krane aan landelike gebiede en informele nedersettings verskaf word.
* Suid-Afrikaners wat van lande met 'n hoë risiko terugkeer, sal outomaties vir 14 dae in kwarantyn geplaas word.
* Nie-Suid-Afrikaanse reisigers uit hoërisikolande sal weggewys word.
* Alle vlugte internasionaal en plaaslik is opgeskort en
* Internasionale reisigers wat sedert 9 Maart uit hoërisikolande aangekom het, sal vir 14 dae in hul hotelle in isolasie bly.
Dit wat nou gebeur, is vir ons almal nuut en vreemd. Ons het met 'n virus te doen wat in 'n kort tyd reg oor die wêreld versprei het en alles en almal tot stilstand gedwing het. Almal ervaar 'n mate van ontwrigting van ons daaglikse lewens en almal is onseker en gespanne oor wat die uitkoms hiervan gaan wees. Hoewel mens gevoelens van vrees, frustrasie en ingeperktheid kan verwag, en dit moeilik gaan wees om vir die onbekende voor te berei, is ons nie magteloos nie. Al is daar baie wat ons nie kan beheer nie, is daar wel dinge waaroor jy ten volle beheer kan hê.
Wanneer mense noodgedwonge hul normale roetine en gedragspatrone moet opgee of verander, kan dit nuwe geleenthede vir groei en ontwikkeling skep. Selfs net die feit dat ons by verandering en onvoorspelbare omstandighede moet aanpas, versterk ons sielkundige buigbaarheid en aanpassingsvermoë wat 'n groot komponent van geestesgesondheid is.
Een van 'n mens se basiese behoeftes is om in beheer van jou omstandighede te voel. In onsekere en moeilike tye waar elkeen heelwat bekommernisse ervaar, word die basiese menslike behoefte om in beheer te wees, uitgedaag. Die vraag is dus hoe ons steeds 'n mate van beheer in hierdie tipe omstandighede kan kry.
Roetines is ontwrig en dit is waar mense so gou as moontlik moet probeer om 'n nuwe sinvolle en konstruktiewe roetine te vestig. Poog om 'n nuwe roetine te vestig om van die huis af te werk, kinders besig te hou en sosiale kontak met vriende en familie te behou. 'n Vaste roetine skep voorspelbaarheid en gee struktuur aan elke dag. Probeer ook om 'n verskeidenheid van dinge te doen en veral ook om iets spesiaal te doen wat jy nog altyd wou doen en wat jou na elke dag sal laat uitsien.
Hoewel eensaamheid en alleenheid vir baie moeilik gaan wees, beteken fisiese afstand nie noodwendig ook emosionele afstand nie. Tegnologie maak dit moontlik om op ander maniere in kontak te bly. Afhangend van hoe ons daaroor dink, kan afsondering ons eintlik nader aan mekaar bring. Isolasie is iets wat ons elkeen alleen doen, maar terselfdertyd is almal saam daarin. Vir baie gesinne wat besige lewens het, kan dit 'n kosbare tyd van nuwe saamwees-roetines wees.
Die koste van lewe in isolasie gaan afhang van jou houding en ingesteldheid, asook jou ondersteuningstelsel. Jou persepsie en interpretasie van persoonlike vryheid en keuse gedurende die inperkingstyd gaan bepaal hoe maklik en spanningsvry jy deur hierdie tyd gaan kom. Die negatiewe effek van isolasie is minder prominent wanneer isolasie vrywillig en uit eie keuse was, maar sodra dit afgedwing word, skep dit 'n ander uitdaging. Die negatiewe impak word egter verlaag wanneer jy besef dat isolasie en die opoffering wat jy maak daartoe bydra dat lewens gespaar word en die land so ongeskonde moontlik hierdeur kan kom. Sommige sal die positiewe daarin sien en vinnig aanpas, terwyl ander meer tyd nodig sal hê en daar selfs diegene sal wees wat sal weier en nie by die reëls sal hou nie.
Vrees en angstigheid oor die siekte en wat gaan gebeur, kan oorweldigend wees. Dit is tyd om daadwerklik stappe te neem om hanteringsmeganismes aan te leer. Almal reageer verskillend in stresvolle omstandighede afhangend van hul persoonlike omstandighede. Elkeen kan in hierdie tyd kies hoe om oor hul omstandighede te dink en hoe om dit te hanteer. Dit is nie die tyd vir destruktiewe hanteringsmeganismes soos alkoholmisbruik, oormatige eet of ander gedragspatrone wat uiteindelik meer negatiewe gevolge gaan inhou nie.
Let op na en verander tipiese simptome van stressituasies vinnig. Wees bewus daarvan as jy oormatig bekommerd en bang begin word, daar verandering in jou eet- of slaappatrone is, jy sukkel om te fokus, as ander gesondheidstoestande begin vererger, of as jy te veel alkohol of sigarette begin gebruik. Wanneer jy meer hoofpyne, lyfseer, metabolisme-probleme of 'n veluitslag kry, is dit nodig om te let op hoe jy stres en spanning in hierdie tyd hanteer. Wees ook bewus daarvan wanneer jy meer geïrriteerd, ongeduldig of kort van draad is en neem kennis as stres, bekommernis of angstigheid jou daaglikse roetine begin ontwrig. Dink daaraan om met iemand te praat of professionele hulp te soek wanneer van hierdie gevoelens, gedrag of simptome vir 'n paar dae aanhou en jou verhoed om jou daaglikse take of verantwoordelikhede na te kom. Daar is 'n nuwe koronavirus- telefoniese lyn beskikbaar waar 450 Suid-Afrikaanse dokters gereed is om gratis advies te gee en bystand te bied. "Doctors on call" se nommer is 087 0550 234.
Met nuwe omstandighede is dit belangrik om so gou as moontlik positiewe hanteringsmeganismes in plek te kry en daarby te hou. Dit is net so belangrik om jou psigo-sosiale gesondheid net so goed soos jou fisiese gesondheid te bestuur. Gedurende stresvolle tye is dit nodig om ook aan jou eie emosionele behoeftes en gevoelens aandag te skenk. Maak staat op die dinge wat jy weet jou kalm en rustig kan maak. As jy weet dat te veel inligting oor Covid-19 jou angstig en oorweldig laat, kies doelbewus slegs een of twee goeie bronne waar jy betroubare en gebalanseerde inligting kan kry om op hoogte te bly. Daar is vele voorstelle vir wat jy ter harte kan neem rondom hoe om beter na jouself om te sien. Neem gereelde blaaskaanse van media en sosiale media, eet gesond, probeer om te oefen of om sover moontlik fisies aktief te bly. Kry genoeg gehalteslaap en maak tyd om te onstpan en om kreatief te bly of iets te doen wat jou gelukkig maak. Dit is meer as ooit nodig om die mense met wie jy 'n blyplek deel, volwassenes en kinders, te respekteer en in ag te neem dat hulle dieselfde onsekerhede, spanning en ingeperktheid as jy beleef.
Kies verder doelbewus om jou siening van gebeure te herfraseer, vanaf "ek is vasgekeer in my huis" tot "ek kan nou meer tyd met my gesin bestee" of "ek kan uiteindelik by projekte en take uitkom wat lank agterweë gebly het". Soek doelbewus na plekke waar jy positiewe en hoopvolle stories en beelde kan vind en ook na ander kan versprei. Al klink dit eenvoudig, is dit goeie raad om jou woning netjies, skoon en reggepak te hou. Sorteer en gooi uit – dit kan bydra tot 'n gevoel van vryheid teenoor gevoelens van ongemak en ingehoktheid.
Dit is nodig om die illusie van in beheer wees te laat vaar en vrede te maak met die feit dat elkeen nou sy of haar deel doen om die verspreiding van die virus te bekamp en almal veilig te hou. Hierdie ingesteldheid sal daartoe bydra om stresvolle omstandighede met groter geestelike krag en deursettingsvermoë aan te pak. Die vrees en onsekerheid is normaal en jou gevoelens en emosies dieselfde as almal s'n wat nou in hierdie omstandighede moet oorleef. Fokus daarop om elke dag klein, maar konkrete stappe te neem om positief hierdeur te kom. Mense gaan al hoe meer begin om hul emosies en gedrag te self-reguleer om sodoende by die nuwe normaal aan te pas en daaraan gewoond te raak. Mens besef net hoe sterk jy is as jy nie 'n ander keuse het as om sterk te wees nie.