'Boikot Shoprite' - Arbeid - Republikein
31 July 2018 | Arbeid
'Grens aan ekonomiese terrorisme'
Bro-Matthew Shinguadja; Permanente Sekretaris:"Ná hierdie aksie . . . word verwag dat Shoprite 'n wyse keuse sal maak deur óf te verander óf die land te verlaat . . ."
Augetto Graig - Die permanente sekretaris van arbeid, nywerheidsbetrekkinge en werkskepping, mnr. Bro- Matthew Shinguadja, sê "elke Namibiese werker en sy of haar gesin, vriende, bure en besoekers moet by die boikot aansluit en Shoprite vermy".
Dit volg op 'n openbare versoek op Namibiese sosiale media dat verbruikers die reuse- Suid Afrikaanse kettingwinkel boikot.
Dié reaksie is teen Shoprite, deel van die Checkers-groep, se besluit om 93 werknemers te dagvaar vir die onkoste van 'n onwettige staking in 2015 waaraan hulle deelgeneem het, asook vir die koste van die dissiplinêre aksie teen die werknemers. Shoprite eis meer as N$4,5 miljoen van die werkers. Dit terwyl al die werkers ook hul werk kan verloor.
Die dissiplinêre verhore is pas voltooi, maar volgens prokureur Samuel Philander, wat Shoprite aangestel het om die aksie die lei, mag dit nog maande neem voordat hy sy finale bevinding maak, sê werkers. Hulle "hoop nog vir die beste" en dat hulle nie hul werk kwyt is nie.
Shoprite sê hulle het in November 2015 die hofbevel teen werknemers bekom nadat hulle in Desember 2014 en Julie 2015 aan stakings deelgeneem het. Die bevel is vir verlore verkope, regskostes en skade wat gely is.
Volgens hul mediaspan glo die maatskappe alle werkers verdien redelike en behoorlike werksomstandighede. "Ons poog altyd om in ons onderhandeling met ons werknemers die prinsiep van regverdigheid en respek in nakoming van die bepalings van heersende arbeidswetgewing te handhaaf."
Gemiddeld verdien die Shoprite-werkers, sommige ná meer as 20 jaar se diens, minder as N$3 000 per maand. Die permanente kontrakwerkers verdien minder.
Die werkers het aanvanklik aangedring op beter werksomstandighede, vergoeding en verteenwoordiging, asook die wegdoen met die permanente kontrakstelsel. Binnegevegte tussen vakbonde wat Shoprite-werkers wou verteenwoordig, het egter tot die onwettige stakings gelei.
Van die werkers, wat anoniem met Republikein gepraat het, sê hulle "sal nooit weer aan 'n staking deelneem nie, nooit weer 'n vakbond glo nie, en ook nie hulp by die ministerie van arbeid soek nie, omdat dit nie help nie".
Shinguadja sê die werkers mag weens vrees en desperaatheid so dink. "Dit is nog altyd hul reg om die ministerie te nader of by 'n vakbond aan te sluit as hulle wil."
Hy sê die ministerie is diep teleurgestel deur die Checkers-groep van maatskappye en veral die bestuur van Shoprite in Namibië.
"Die koste verbonde aan die sogenoemde dissiplinêre aksie teen die werkers is selftoegedien en het nie volgens plan verloop nie, nadat Shoprite alle advies geïgnoreer het om óf die proses te verkort óf eenvoudig stop te sit," sê Shinguadja.
"Shoprite mag nog nooit 'permanente-deeltydse werkers' gehad het nie. Hierdie ministerie is op rekord dat dit aan Shoprite uitgestippel is wat die Namibiese arbeidswet bepaal.
"Shoprite het gedink hulle sou die werkers knak en dwing tot onderdanigheid. Dit is glad nie standaard (-praktyk) nie, maar eerder teistering wat grens aan ekonomiese terrorisme," sê hy.
"Hoe dagvaar 'n mens weens jou eie optrede wat strydig is met die wet en logika? Die ministerie het al die partye betrek, maar sommige uitdagings is vererger deur Shoprite se arrogansie en gebrek aan respek vir ander rolspelers," sê Shinguadja.
Volgens Shoprite se mediaspan "open Shoprite gedurig nuwe winkels en oor die laaste vyf jaar is 1 275 nuwe werksgeleenthede in Namibië geskep. Ons hoop hierdie saak word spoedig afgehandel om die supermarkgroep toe te laat om kliëntediens te bied en stabiele werksgeleenthede te skep".
Shinguadja sê egter die regering maak nie staat op Shoprite se werksgeleenthede nie, omdat dit nie behoorlike werk is nie.
"Die ministerie fokus op die groter prentjie van ernstige en behulpsame werkgewers wat meer glo in hul menslike hulpbronne eerder as wins," sê hy.
"Shoprite het 'n vreedsame en verdraagsame Namibiese burgery uitgelok," sê Shinguadja.
"Ná hierdie aksie deur die Checkers-groep word verwag dat Shoprite 'n wyse keuse sal maak deur óf te verander óf die land te verlaat, aangesien dit streeks- en kontinentale implikasies vir sy handelsmerk en etiese sakemodel sal hê."