6 Skaapbevolking wêreldwyd (in 2019)
Wilde skape[wysig | wysig bron]
Hulle is herkouers van middelmatige grootte met sterk gedraaide horings. By wilde skape is die horings van die ooi altyd kleiner as dié van die ram, of hulle ontbreek heeltemal. Indien die ooi wel horings het, is dit na agter gebuig en nie spiraalvormig nie. Voedsel bestaan hoofsaaklik uit gras en lae kruidgewasse, en word met die beweeglike bolip teen die tandelose bokaak gedruk en dan met die snytande van die onderkaak afgesny.
Van die ongeveer 11 subspesies wat tot die wilde skaap (Ovis ammon) behoort is die moeflon (Ovis ammon musimon) die bekendste wilde verteenwoordiger. Die skaap word soms ook as 'n afsonderlike spesie (Ovis musimon) beskou. Die moeflon het in die 17de eeu amper uitgesterf en vandag word die getal op ongeveer 20 000 geskat.
Die maanhaarskaap (Ammotragus lervia) word eintlik as 'n bok beskou vanweë die stertvorm, beenstelsel en die verdeling van die kliere in die liggaam. Hierdie soort kom oorspronklik uit die woestyngebergte van Noord-Afrika maar is daar so uitgeroei dat die maanhaarskaap in die toekoms net in Noord-Amerika wild sal voorkom nadat die soort skaap in 1950 ingevoer is.
Die blouskaap (Pseudois nahoor) lyk na 'n skaap en 'n bok en word gevolglik as tussenvorm beskou. Hierdie dier word in die Himalayagebied op 'n hoogte van tussen 3 000 en 5 500 m aangetref. Die muskusos (Ovibos moschatus) lyk nie baie na 'n skaap nie, maar is tog daaraan verwant, soos vasgestel is uit genetiese ondersoeke. Hierdie groot dier (tussen 200 en 300 kg) is afkomstig uit die Noordpoolgebied, van Alaska tot in Groenland, vandaar die lang hare en verdedigingstaktiek.
Mak skape[wysig | wysig bron]
Skape word volgens verskillende groepe ingedeel, byvoorbeeld vetstertskape soos die Afrikaner; vetstuitskape, byvoorbeeld die swartkop- Persiese skaap en Van Rooy; pelsskape, met die karakoelskaap as die vernaamste verteenwoordiger; skape wat hoofsaaklik vir wol geteel word, byvoorbeeld die merino; vleisrasse, byvoorbeeld die Dorper, die Suffolk, die Duitse merinovleisskaap en die Dorset Horn; melkskape, soos die Fries, wat veral in Europa en Asië voorkom: en dubbeldoelrasse, wat vir wol en vleis geteel word, waaronder die Corriedale, die Romney Marsh en die Letelle gereken word.
Afrikanerskaap[wysig | wysig bron]
Hierdie ras is klaarblyklik deur die Khoi en Koranas na die Kaap gebring. Kenmerkend vir die skape was hare in plaas van wol, 'n goeie vleisgehalte en groot sterte. Gedurende die tweede helfte van die 19de eeu het die boere hulle daarop toegelê om hierdie ras deur teling te verbeter; later is daar ook na die Blinkhaar-Afrikaner verwys. Hierdie skaap is redelik groot, met 'n lang nek en bene en groot ore. Die stert weeg tot 8 kg. Die Afrikanerskaap word hoofsaaklik in die droë Noordwes-Kaap geteel.
Van Rooy-skaap[wysig | wysig bron]
In 1919 het sen. J.C. van Rooy van Bethulie die Van Rooy-skaap begin teel deur die ronderib-Afrikaner met Rambouillet-ooie te kruis. Op 'n stadium het hy die swartkop-Persiese skaap ook gebruik, maar omdat die kruising 'n kleiner skaap gelewer het, is die proefneming laat vaar. Na ongeveer 40 jaar het telers daarin geslaag om 'n groot, sterk skaap met 'n beter verdeling van vet as die ronderib-Afrikaner te teel.
Swartkop- Persiese skaap[wysig | wysig bron]
Die groep vetstuitskape waartoe die swartkop- Persiese skaap behoort, is wyd oor Asië en Afrika versprei en sluit 'n aantal verskillende soorte in. Die groep waartoe die Suid-Afrikaanse vetstuitskape behoort, kom hoofsaaklik uit Somalië en Arabië. Die invoer van hierdie ras na Suid-Afrika was bloot toevallig toe 'n seilskip met 'n ram en 3 Persiese ooie in omstreeks 1870 hier aangedoen het.
Eers teen die begin van die 20e eeu het die swartkop-Persiese skaap oral in Suid-Afrika versprei geraak, en omdat die getalle van hierdie ras nog beperk was, is tot R20 vir 'n skaap betaal - 'n baie hoë prys in daardie dae. Kenmerkend vir die swartkop-Persiese skaap is die swart kop en nek, die wit lyf en ledemate, en die stewige stert sonder enige sigbare wol. Hierdie ras word veral in die droër dele van Suid-Afrika aangetref vanweë sy besondere gehardheid en aanpasbaarheid, en sy natuurlike bestandheid teen sekere siektes.
Karakoelskaap[wysig | wysig bron]
In Suid-Afrika word hoofsaaklik swart pelse geproduseer, maar die produksie van grys pelse neem steeds toe. Bruin en wit pelse word ook reeds geproduseer en heelwat aandag word aan die teel en seleksie van ander pelskleure gegee. Die meeste pelsprodusente probeer teenswoordig skape vir watersy en vlakkrul-pelse teel. Voeding het 'n groot invloed op die dikte van die lammetjie se vel wanneer dit gebore word. In droë jare is die vel dunner en die hare korter, wat verkiesliker is in die handel.
Merino[wysig | wysig bron]
Dorper[wysig | wysig bron]
Dormer[wysig | wysig bron]
Suffolk[wysig | wysig bron]
Dorset Horn[wysig | wysig bron]
Corriedale[wysig | wysig bron]
Die Corriedale is 'n dubbeldoelras wat uit die merino en Lincoln in Nieu-Seeland geteel is. Suid-Afrika het reeds in 1924 hierdie geharde, aanpasbare skaap ingevoer. Soos in ander wêrelddele het die Corriedale ook hier bewys dat hy in die mees veranderlike toestande goed aard.
Letelle[wysig | wysig bron]
T.P. van der Walt van Trompsburg het die Letelle in 1921 begin teel uit merino-ooie en Rambouillet-ramme. Die Letelle is 'n dubbeldoelras en is een van Suid-Afrika se belangrikste skaapsoorte.
Vag[wysig | wysig bron]
Bouvorm[wysig | wysig bron]
Soos alle herkouers loop die skaap op die punte van sy tone. Die gedeelte wat op die grond rus, is nie die voet, soos baie mense dink nie, maar slegs die punte van die tone. Die tone waarop die skaap loop, twee aan elke poot, word beskerm deur 'n nael, wat die hoef genoem word. Soos by die bok, bees, vark, kameel en kameelperd, is die hoewe besonder sterk.