EU, VSA ‘baie bekommerd’ oor Afghaanse vroue, meisiesMense keer onverrigter sake van die grens met Pakistan terug nadat hulle vergeefs uit Afghanistan probeer vlug het. (Foto: AFP) Die Europese Unie, die VSA en 19 ander lande het Woensdag ŉ gesamentlike verklaring uitgereik om te sê hulle is “baie bekommerd oor Afghaanse vroue en meisies” en hulle maan die Taliban om hulle veiligheid te verseker. Dit is in reaksie op die Taliban se 1996 – 2001-bewind wat gekenmerk is deur ŉ baie streng interpretasie van Islam wat Afghaanse vroue verhoed het om te werk of te studeer en verhoed het om sonder ŉ manlike “voog” te reis. Die Taliban het onlangs weer beheer oorgeneem in Afghanistan. “Ons is baie besorg oor Afghaanse vroue en meisies, hul reg tot onderrig, werk en vryheid van beweging,” lui die verklaring. “Ons doen ŉ beroep op diegene in magsposisies in Afghanistan om hul beskerming te verseker. Afghaanse vroue en meisies, net soos alle Afghane, verdien om in veiligheid, sekuriteit en met waardigheid te leef. As ŉ internasionale gemeenskap staan ons gereed om hulle by te staan met humanitêre hulp en ondersteuning om seker te maak hulle word gehoor.” Die EU se oorspronklike verklaring het gewys lande wat die verklaring onderteken het, sluit in die VSA, Albanië, Argentinië, Australië, Brasilië, Brittanje, Chili, Colombia, Costa Rica, Ecuador, El Salvador, Honduras, Guatemala, Kanada, Nieu-Seeland, Noord-Masedonië, Noorweë, Paraguay, Senegal en Switserland. Die lande het gesê hulle sal die situasie monitor om te kyk hoe “enige toekomstige regering die regte en vryhede verseker wat ŉ integrale deel geword het van die lewe van vroue en kinders in Afghanistan die afgelope 20 jaar”. Die verklaring kom terwyl Westelike lande ontruimingsvlugte uit Kaboel reël vir hul burgers en Afghane wat hulle die afgelope twee dekades gehelp het. ŉ ‘Nuwe’ Taliban Die Taliban het gesê hulle sal beslis hierdie keer anders optree en het onderneem om vroue se regte te respekteer “kragtens die beginsels van Islam”. Die Taliban het ook onderneem om versoenend op te tree en dat hulle nie weerwraak sal neem teen teenstanders nie. “Almal aan die ander kant word van A tot Z vrygespreek,” het Zabihullah Mujahid, woordvoerder van die Taliban, in hul eerste perskonferensie uit Kaboel gesê. Mujahid het ook gesê die Taliban verbind homself “om vroue toe te laat om te werk kragtens die beginsels van Islam”. Hy het egter nie verder uitgewei oor besonderhede nie. Suhail Shaheen, ŉ woordvoerder vir die groep in Doha, het aan Engeland se Sky News gesê vroue sal nie vereis word om die allesbedekkende boerka te dra nie, maar het ook nie gesê watter klere aanvaarbaar sal wees nie. Inwoners in Bamiyan het egter intussen berig ŉ standbeeld van ŉ Hazara-leier, Abdul Ali Mazari wat in die 1990’s deur die groep doodgemaak is, is onthoof. Hazaras word vervolg vir hul grootliks Sjiïtiese geloof en duisende is doodgemaak tydens die Taliban se oorname van die land in die 1990’s. “Ons is nie seker wie die standbeeld opgeblaas het nie, maar daar is verskillende groepe van Taliban hier teenwoordig, insluitend sommige wat bekend is vir hul gewelddadigheid,” het ŉ inwoner aan AFP gesê, op voorwaarde van anonimiteit. Vlug landuit Tienduisende Afghane en ander uitlanders probeer steeds om uit die land te vlug. Die VSA en ander lande het meer ontruimingsvlugte uit Kaboel gereël. Desperate tonele van die lughawe word sedert die begin van die week gedeel. Beeldmateriaal het gewys hoe honderde mense langs ŉ vliegtuig van die Amerikaanse Lugmag op die aanloopbaan hardloop. Sommige het aan die vliegtuig probeer vasklou. Een persoon is later dood aangetref in die wielholte van die vliegtuig. Skares het Woensdag ook buite ambassades bymekaargekom ná gerugte dat regerings asiel aanbied. Die eerste Nederlandse ontruimingsvlug sedert die Taliban oorgeneem het, het egter Kaboel verlaat sonder ŉ enkele Nederlander of Afghaanse burger aan boord. Passasiers is deur Amerikaanse soldate versper, het die land Woensdag gesê. Die Amerikaanse weermag het die Nederlandse vliegtuig Dinsdag slegs 30 minute lank op die aanloopbaan toegelaat voor dit gedwing is om weer op te styg, het Sigrid Kaag, Nederland se minister van buitelandse sake, gesê. Sowat 40 mense kon opklim, maar nie een van hulle was van Nederland of Afghanistan nie. Talle mense was buite die hekke van die lughawe vasgekeer. Die hekke is streng deur die Amerikaanse weermag bewaak. “Daar was baie mense daar met hulle kinders en hulle families. Hulle was by die ingang van die lughawe. Dit is verskriklik,” het Kaag aan die Nederlandse nuusagentskap ANP gesê. Sy sal na verwagting die situasie met die VSA bespreek om seker te maak dit word nie herhaal nie. Kaag sal die kwessie ook met die Duitse minister van buitelandse sake, Heiko Maas, bespreek. Een Nederlander van Afghaanse oorsprong het aan die NOS-staatsuitsaaier het gesê hy kon nie betyds toegang kry tot die lughawe nie, omdat die hekke deur Amerikaanse soldate bewaak word. “Ek het my paspoort gewys en gesê ek is ŉ Nederlander. Daar was baie geraas. Ek kon nie mooi hoor wat die Amerikaner vir my sê nie,” het die man verduidelik. “Nadat ek drie keer gesê het ek is ŉ Nederlander, het hy gesê ek moet my afstand hou, anders sal hy my skiet. Dis toe dat ek besluit het om eerder weg te gaan. Ek wil nie geskiet word nie.” ŉ Mediese student, slegs bekend as Musa, het aan NOS gesê die Nederlandse ministerie van buitelandse sake het hom per e-pos in kennis gestel om na die noordelike ingang van die lughawe te gaan. Amerikaanse soldate het egter gedreig om mense te skiet wat by die hek opdaag. Nederland kon egter Woensdag hul eerste burgers ontruim. ŉ Vliegtuig met 35 Nederlanders asook Belge, Duitsers en Britte aan boord, het Kaboel verlaat op pad na Tblisi, het die Nederlandse ministerie van verdediging op Twitter gesê.