Die HB Thom Teater speel m�re (11 Maart) om 19:00 gasheer vir Tagtigers (ondersteun deur Human & Rousseau en Tafelberg). Hierdie multimedia-produksie is 'n terugblik op die tyd van die grensoorlog, noodtoestand, Vo�lvrybeweging en onluste. Hoe het Afrikaanse skrywers destyds op hierdie gegewens gereageer? Die Tagtigerskrywers Andr� Letoit (Koos Kombuis), Etienne van Heerden, Jeanette Ferreira, Peter Snyders en Joan Hambidge sal aan die program deelneem. Johann Nel, Francois Toerien, Nicole Holm en die US-dramastudente sal die Tagtigers met kort dramatiserings en musiek verbeeld. Juanita Swanepoel is die regisseur. Kaartjies kos R40 per persoon en die program duur 90 minute.
Die nuwe energie� wat in die jare tagtig deur 'n generasie jong skrywers, rockers, joernaliste en kabaretkunstenaars losgemaak is, moet geplaas word binne 'n klimaat waar Afrikaanse mense hulself begin losmaak het van die wurggreep van party, staat en kerk.
Die reuk van traangas was op die wind. Die Casspirs was in die townships. Skryfblokke en tameletjie is aan die troepe op die grens gestuur. Forces' Favourites oor die radio in stil somermiddae. UDF-marse.
Ons beleef nou eens werklik die resultate van 'n politieke en kulturele ontbondelingsproses wat toe reeds begin het. Terwyl mense deesdae veral na die effek van die Vo�lvrybeweging verwys, moet hulle onthou dat die letterkunde eintlik voor Vo�lvry daar was.
Tagtig was sosioliter�r belangrik: klein tydskriffies (Graffier, Spado, ens) en uitgewers, aktualiteitsbewustheid (grensliteratuur en protespo�sie), taalvariante ("Kaapse Afrikaans") in die po�sie, ander genres (rocksongs en liter�re kabaret); gay literatuur; die oplewing in die kortverhaal as flitsopname van 'n versplinterde tyd.
Wees egter versigtig. Tagtig l� as begrip inderdaad lekker op die tong omdat 'n stel nuwe stemme in daardie tyd gedebuteer het, dikwels in benouende landsomstandighede. Dis egter net 'n losse beskrywing van 'n verskynsel, want "die Tagtigers" was nie 'n liter�re generasie in die ware sin van die woord soos wat Dertig en Sestig dit was nie. Daarvoor steun die sogenaamde Tagtigerskrywers te swaar op die temas en verteltegnieke van 'n ouer geslag skrywers. Hulle het die dinge wat mense soos Aucamp, Brink, De Vries, Haasbroek, Elsa Joubert, Weideman, ensomeer gedoen het, verder geneem en geradikaliseer binne 'n postmodernistiese sfeer.
Eer die vaders en die moeders. Tagtig was 'n radikalisering, eerder as 'n skoon breuk met die verlede. En 'n snuf in die neus oor wat voorgel� het.
* Hierdie artikel het vroe�r verskyn in die Maart-uitgawe van INSIG, wat nou nog op die rakke beskikbaar is. Jy ontvang ook gratis die amptelike feesprogram vir die KKNK saam met hierdie uitgawe! Klik hier om INSIG se webwerf te besoek.