Nie almal kon dié oorskakeling ewe suksesvol doen nie. Voorgeskrewe boeke het onder meer ’n ander leefwêreld uitgebeeld as dit waarmee hulle opgegroei het. Dít terwyl meer mense Kaaps praat as minstens drie ander ampstale.
Die struggle in die algemeen en 1976 se opstande in die besonder sou die sprekers van Kaaps ’n nuwe stem gee. Bruin Afrikaanssprekendes op die uitgestrekte Kaapse Vlakte het hul stem by die groter swartbewussynsprotes gevoeg.
Hy het daarin geslaag om Kaaps as ’n effektiewe taal van verset teen politieke onreg te posisioneer.
Romans soos Diekie vannie Bo-Kaap deur Sulfa Otto-Allies gee die leerder ’n kykie in die lewe van ’n Moslemgesin.
Bettina Wyngaard se bekroonde Troos vir die Gebrokenes handel oor die lewe van ’n arm maar trotse enkelma van Pineview en haar stryd om vir haar gesin te sorg.
’n Halfeeu ná die eerste verskyning van die Verklarende handwoordeboek van die Afrikaanse Taal (HAT) is baie Kaapse variante daarin opgeneem.
Die kantelpunt vir Kaaps het in 2012 gekom toe die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns die onreg teen Adam Small reggestel het deur die Hertzogprys aan hom toe te ken.
As akademikus, digter en dramaturg het Small die brandende vraagstukke van ’n verdeelde Suid-Afrika op deurdagte dog onverskrokke wyse aangeroer en hom só as denkende revolusionêr en revolusionêre denker onderskei.
Deur sy werk het Small die SA letterkundeskat verruim en vernuwe, die Afrikaanse taal verryk, eens versweë onderwerpe gevoelig dog gesaghebbend verwoord, en ’n stem vir menige stemlose geword.