In sommige gevalle is die fisiese besering ooglopend, byvoorbeeld ’n snywond, ’n gebreekte been of ’n brandwond. In ander gevalle is die “besering” inwendig en die gevolg van chemiese stowwe wat die liggaam self vervaardig, gewoonlik as gevolg van ’n proses wat ons inflammasie noem. Ons liggame beskik oor gespesialiseerde senuwee-eindpunte wat temperatuur- en chemiese veranderinge of meganiese spanning bepaal. Dit aktiveer senu-eindpunte wat “pynseine” na die rugmurg en daarna na die brein stuur.
Die rugmurg het spesiale “hek”-meganismes. Hierdie meganismes onderbreek pynboodskappe wat van die senuwees af kom en kan dit blokkeer of laat wegskram sodat die pyninligting wat uiteindelik by die brein aankom, effe verskillend is van die oorspronklike pyn. Hierdie “hekke” verklein of vergroot egter die inkomende breinboodskap na die brein.
Die impak van die pynboodskap wanneer dit eers verby die spinale “hek” is, word verder verander deur selfs nog komplekser stelsels in die brein. Die pynboodskap kan op ’n aantal maniere gewysig word, byvoorbeeld deur:
gevoelens en gedagtes en angs of depressie wat almal ’n invloed op die pyn kan hê (selfs wanneer die angs en depressie reeds voor die tyd teenwoordig was);
geneesmiddels wat ’n direkte invloed op die brein het en wat dus die impak van die pyn kan verminder.
Die meeste mense het eerstehandse ervaring van pyn wat heeltemal verstaanbaar en hanteerbaar is en wat nie lank aanhou nie. Die skade en die oorsaak van die pyn wanneer ’n mens aan ’n warm oppervlak raak, is heeltemal voor die hand liggend. In die geval van ’n kind, kan dit vir hom of haar aanvanklik moeilik wees om die pyn te verstaan, maar ná ’n paar keer raak dit makliker om daarmee saam te leef, want uit ervaring weet die kind dan die pyn gaan nie aanhou nie.
Dieselfde geld vir alle vorme van besering, ook die pyn ná ’n operasie. Om te leer om met hierdie korttermynpyn saam te leef, is ’n belangrike deel van grootword. Die ervaringe wat ons as kinders van pyn het, en die manier waarop daar van ons verwag word om dit te hanteer, kan ’n groot invloed hê op die manier waarop ons as volwassenes pyn in die volwasse lewe hanteer.
Rumatiekpyn is ’n herhalende of chroniese pyn wat algemeen voorkom. By mense met artritis hou die intensiteit en duur van die pyn met die tipe artritis verband. Jig, byvoorbeeld, veroorsaak hewige pyn tydens die aanval, maar wanneer die diagnose eers gemaak is, kan ’n strategie vir die beheer van die siekte ontwikkel word. (Raadpleeg aparte boekie oor Jig.)
By osteoartritis raak die kraakbeen wat die opper-vlakke van die bene in gewrigte bedek, grof en dun. As gevolg daarvan raak die onderliggende been beskadig en veroorsaak dit pyn, styfheid en misvorming. In gevalle waar OA die hande aantas, sal die pyn ná ’n paar weke of maande bedaar, alhoewel ’n mate van misvorming en styfheid moontlik kan bly. Wanneer OA ander gewrigte, soos die heupe, knieë of ruggraat aantas, kan die pyn lank duur, en in sommige gevalle normale aktiwiteite ernstig inperk. (Raadpleeg aparte artikel oor Osteoartritis.)
Baie mense baat by pynverligtende en anti-inflammatoriese middels. Fisioterapie, gewigsverlies en oefening kan ook baie help. Vir party mense kan chirurgie die enigste uitweg vir die doeltreffende verligting van pyn wees. Vervanging, verwydering of verstywing van die gewrig is vir sommige mense doeltreffende operasies, maar die risiko van chirurgie moet opgeweeg word teen die erns van die probleem en die moontlike langtermynvoordeel wat chirurgie kan bring. ’n Bevredigende oplossing is baiemaal moontlik, alhoewel ’n mate van pyn dikwels ’n probleem in die lewe van baie mense met OA is.
In die geval van ongeveer een uit tien mense met RA word chroniese pyn nooit voldoende verlig nie. Die pyn word veroorsaak óf deur ongekontroleerde inflammasie in en om die gewrigte, óf deur die skade en onstabiliteit wat deur die inflammasie veroorsaak word. Middels wat die pyn en die inflammasie beheer, kan moontlik oor die kort termyn baie help, maar dit is baie, baie belangrik dat RA-pasiënte die middels wat as siektewysigers gebruik word, met hulle dokter bespreek. Die nuwe denkwyse is “Skryf middels wat as siekte-wysigers gebruik word voor VOORDAT daar ernstige skade is – of voordat die bestaande skade vererger word”.
Die persoon wat in pyn verkeer, voel dikwels in die steek gelaat deur moderne medikasie, hulle professionele adviseurs, en die belangrikste, deur hulle gesinne en vriende wat nie verstaan hoe uitmergelend pyn kan wees nie. Die pasiënt besoek moontlik ’n groot aantal spesialiste, kry teenstrydige inligting, ’n verskeidenheid voorgestelde behandelings, en uiteindelik is die pasiënt verward, gefrustreerd, kwaad en depressief.
Daar is ’n verskeidenheid tegnieke wat met die verligting van pyn kan help. Eenvoudige maatreëls sluit in hitte van ’n warmwatersak of warmkussing, koue van ’n yspak of ’n kouewaterkompres, massering (met of sonder die gebruik van rome wat ’n gevoel van hitte veroorsaak) en rus. Hierdie tegnieke is dikwels nuttig ná ’n besering en vir akute opvlammings by chroniese artritis of rugpyn. Dit genees nie die probleem nie, maar is strelend en veilig.
Hierdie tegniek gebruik klein elektriese pulse wat ’n tintelende sensasie veroorsaak. Dit is daarop gemik om die gevoeligheid van die senu-eindpunte in die rugmurg te verminder ten einde die “pynhekke” af te sluit. Dit help nie by almal nie, maar vir party mense is dit ’n baie doeltreffende manier om pyn te beheer. Sowel die TENS- as die APS-masjiene het min newe-effekte, alhoewel party mense allergies raak vir die jellie wat gebruik word om die kussinkies te laat vaskleef, maar ’n paar druppels water op die kussinkies is ewe doeltreffend. ’n Fisioterapeut gee gewoonlik raad oor die korrekte posisie van die kussinkies, hoe om die frekwensie en sterkte van die pulse te selekteer, en hoe lank die behandeling behoort te duur.