In 'n klein, eintlik obskure visdammetjie by ons stilhouplek op pad na ons stranddorpie, lê hierdie waterlelie. Die dammetjie sukkel gewoonlik om aandag te kry van die reisigers in hul ywerige haas vir die uitspanplek se befaamde eetgoed.
Maar nou, in die volsomer, is die lelie in volle bloei - genoeg om mens in jou spore te stuit. Rede vir stil gaan staan voor 'n klein kleurspel van groen, blou-pers en songeel. En ook om 'n foto te neem om te kan bly herinner.
Dit sou net nog 'n soet, sentimentele foto van 'n mooi blom wees - behalwe as 'n mens, meditatief, van nader kyk: Die blou van die lelie se blare op die rand, trek 'n ring om die binneste hart van geel. Maar, nog fyner bekyk, heel binne, in sy middelste middel,op die fynste punt, is die kroon van die lelie, blou-getint, 'n magiese eenheid van blou en geel. Blou om geel om blou. En alles, lig, drywend, omring deur die groen van die natuur en die voedende waters. Dit alles vorm 'n ring-komposisie wat vertel van harmonie, afronding, van volheid. Dit vertel van skoonheid, die sleutel van die estetiese.
Ek dink onwillekeuring aan Hooglied, die lieflingteks van die liefdesmistici, met sy viering van die lelie as simbool van intieme, vurige liefde gelaai met hartstog.
Die mistieke skrywers het oor eeue heen telkens met Hooglied se passievolle, gloeiende lelie-taal ook oor hul liefdesband met die Beminde gepraat. Taal wat wys op die sin van lewe, van bestaan, van wat sorge transendeer, wat vervulling gee en wat lewe bring.
Later sou ander, die slawe op die plantasies, verlangend, maar met vaste vertroue op 'n alternatiewe bestaan, ook met die Hooglied-taal resoneer en hul vashou aan die liefde in hul tyd van trauma en ontbering uitspel in die klassieke spiritual: "He's the lily in the valley." Liefde dra 'n mens - ten spyte van....
En dan is daar, heel anders, die enigmatiese, maar tog ook weer meesleurende, liriese "Lily of the Valley" van Queen. (Rede om Bohemian Rhapsody te gaan kyk...). Vreemd anders. Met so bietjie van alles, van Shakespeare en veral Balzac, maar onmiskenbaar die Hoogliedtaal oor die liefde. (Te luister en te kyk by: https://www.youtube.com/watch?v=o7K1_g31H0s). Intuïtef wéét 'n mens wat eg is, en wat nie liefde is nie.
En mens sou nog vele ander sulke hoogs verskillende resepsies van die lelie as liefde kon lys.
Te maklik dan sou 'n mens daardie weggesteekte opmerking oorslaan van die Prediker op die berg toe hy in sy intree-spreke die gewone volk oor die gewone, aardse, alledaagse lelie herinner het: "Selfs Salomo in al sy prag was nie geklee soos een van hulle nie." (Matteus 6:29). Hulle prag, sê hy toe, lê in hulle onthulling van wat die Lewe is (25!) - nie in angstighede oor wat van mens sal word nie. Wie die koninkryk, die liefde najaag, sal niks ontbeer of begeer nie. Om in die liefde te wees, bring harmonie, volheid en vervulling. Die liefde is eenvoudig genoeg.
Posted by Pieter G R de Villiers at 10:26 PM No comments: Links to this post
Gul en goedhartig soos God
Henry Nouwen skryf in sy Die Terugkeer van die Verlore Seun hoe die gelykenis ons leer om God te word.
Hy raak daarmee die diepste deel van ons hart en praat oor dit wat die eintlike sin van die lewe uitmaak.
Die Vader ontvang die seun terug in die huis, met oop arms, met 'n gulhartige goedheid, met onvoorwaardelike vergifnis en met blydskap wat geen perke ken nie. Almal, die hele huis, moet die oomblik vier.
So kom die seun veilig tuis. Hy is, na al sy omswerwinge, sy sinlose, vermorste lewe, terug waar 'n mens altyd geborge is. Daar waar liefde, vaderlik, moederlik, die ruimte is waarin mens na die lang, moeilike reis tot rus kom.
Die lewensreis het sy harde kante: ons begin die reis, vol verwagting. Opgewonde. Ons leef voluit.
Dit is soos om op 'n gul somersoggend wakker te word. Die dag begin lomerig, so vol skoonheid.
Soms hoor 'n mens onverwags nuus wat op 'n vreemde manier jou hart deurpriem. Letterlik, voel jy hoe ruk dit hier in jou.
Jy weet: hier is dinge sleg. Niks is oor van die lou, lomerige, someroggend nie. Daar is 'n onmiddellike begrip van onomkeerbaarheid, van die einde. Dinge het vasgeloop.
Dikwels is dit iets wat aan die gebeur is met iemand anders. Omdat dit iemand anders is, is die nuus juis soveel slegter. Want eintlik is jy nie in beheer nie, jy kan nie die situasie stuur nie.
Nouwen se aweregse uitleg van die Gelykenis van die Verlore Seun kom op 'n vreemde manier in sulke tye ter sprake.
As alles vasgeloop het, die onrus aan ons hart ruk, die toekoms uitsigloos lyk, is daar net een uitweg: om soos God te word.
Ons angs, onsekerheid, vrees, magteloosheid hoef nie die finale antwoord te wees in die aanskyn van lyding nie. Juis in so 'n situasie word dit die groot antwoord: om vir die een vir wie mens soveel omgee, 'n liefdesruimte te skep waar hulle veilig kan wees. Om 'n Vader te wees. 'n Moeder. Die mens wat ten spyte van alles, daar wil wees. Om op 'n heel eenvoudige manier die ander een aan te trek, te voed, te versorg, te omhels, die huis in te lei, met goedheid en guns te omring.
Daar is wel onmeetbare genade in hierdie besef van soos-God-Wees. Want wat is beter as om te gee en te gee, soos wat God doen. Gul en goedhartig te wees, soos wat God is. Sodat die ander een, die een in nood, die sieke, die lydende, aan een ding geen oomblik twyfel nie: ek is veilig, ek is geborge in 'n ruimte van liefde.
Dit is goed om by God te kan wees. Die hart kom tot rus, tot volkome rus, daar waar die liefde woon.
Posted by Pieter G R de Villiers at 12:49 AM No comments: Links to this post
Kris Kristofferson - Why me Lord
Dit is boeiend om hierdie populêre lied vanuit die hoek van spiritualiteit te verstaan. 'n Dialogiese verhouding, gedryf deur biddende verlange, maar ook bewus van passiwiteit, van wete van, maar ook afwagting op die ingryping. Daarom is dit ook aktief, 'n oop hande staan voor die Grotere, buite 'n mens self, vanwaar al die vreugdes (pleasures) kom. En, dan ook die nietiging: die besef dat, in die lig van die Grotere, die Goeie, is die eie nietig. En uiteindelik die uitkoms - om saam met ander 'n pad te loop (show someone else).
'n Konkrete voorbeeld van die geestelike weg.
Or the kindness you've shown.
Now that I know that I've needed you so
Help me Jesus, my soul's in your hand.
Tell me Lord, if you think there's a way
Posted by Pieter G R de Villiers at 12:22 PM No comments: Links to this post
'n Stem oor en teen lyding
Die bybel is deurtrek met die pynlike gesprek oor lyding.
In die Ou Testament is die slawerny in Egipte 'n sleutelmotief. Elke keer weer dink mense terug aan die lyding wat hulle in die vreemde onder die vyand se hiel ervaar het.
En herdenk dan op spektakulêre manier hoe God hulle uit die slawehuis gelei het, na die beloofde land.
In die nuwe bedeling was die kruis die sleutelmotief. Martin Kähler het die evangelies 'n lydensverhaal met 'n uitvoerige inleiding beskryf.
En na die opstanding, as die antwoord op lyding, was die gelowiges getroos met die gawe van die Gees: maar die troos kom te midde van lyding - die alleenheid, vervolging, donkerte, onsekerheid, marginaliteit.
Elke bybelskrywer het uit hierdie realiteit geskryf: die wêreld, soos dit bestaan, is ons woning nie. Dit is 'n plek van lyding.
En elke skrywer het op 'n unieke manier antwoorde gegee op die realiteit van lyding.
Ek lees vanaand vir die eerste keer van 'n hofsaak waarin 'n man vermoor is, sy vrou verkrag is en hul kind deur die rowers in 'n bad kookwater verbrand is.
En ek lees van die kinders wat in Amerika van hul ouers weggeneem word as hulle as onwettige immigrante die land ingaan. Van die kinders word in staalhokke opgesluit. Terwyl die kinders huil, sê een van die wagte: ons het weer 'n koor aan die sing vanaand.
So harteloos, kru en gewelddadig soos die rowers was, so erg is die mense wat in Amerika kinders van hul ma's wegskeur.
Hoe kan mense dit doen?
Dit is 'n siedende kookpot: mense se vermoë om boos te wees.
Die bybel bly, soos 'n refrein in elkeen van sy 66 boeke, beklemtoon: só is God nie. God vertel ons dat daar 'n alternatiewe wêreld is waar mense lyding kan ontkom. En gedurigdeur is daar die oproep, die dringend uitnodiging om deel te word van daardie wêreld. Die plek waar trane ophou, vrede aanbreek, mense saam sal woon in harmonie.
Hoe dieper mense wegsink in oewerlose wreedheid, hoe dringender word die oproep om te bly soek na die ander realiteit. Wie dit wel doen, wat wreedheid met liefdevolle welwillendheid antwoord, is beelddraer, lyk soos God. Is uiteindelik soos God.
Daarom kom die verborge woord al dringender in tye van grenslose boosheid: wéés anders, wys die alternatief, lééf anders.
Want dit is inderdaad wat nou gebeur: oor die wêreld heen klink daar in baie huise en plekke in helder stem op. Dit is nou genoeg. So kan dit nie aangaan nie.
Dit is die bybelse weg. Want, opvallend, die bybelboeke wat oor lyding nadink en so baie perspektiewe daarop bied, het almal een ding in gemeen: hulle praat, weier dat lyding die laaste woord spreek, soek steeds na die alternatiewe wêreld. Wil mense ompraat, bestraf, teregwys, maar wil veral wys: ons is nie so nie. God is nie so nie. Die boodskap sal tot in ewigheid weerklink dat lyding die teendeel is van alles wat God is en wil doen.
Posted by Pieter G R de Villiers at 11:05 PM No comments: Links to this post
In die geselskap is daar 'n praterige, gesellige en baie verligte mens. Sy daag almal om haar uit om gedurig hulle vooroordele en uitgediende oortuigings te toets.
Gister sê sy, 'n duiwelsadvokaat wat anargisties die besige gejaag na roem by mense te toets, "ek het geen ambisie nie. Ek wil net gelukkig wees."
'n Mens sou in hierdie opmerking 'n oereie wysheid kon raaksien: roem is leeg. Die sokkerspeler wat huilend van teleurstelling op die grond sit met hande oor sy gesig om die stromende trane weg te steek, sal oor 'n maand weer gesellig by die huis gras sny, met sy kinders speel, sy mense se geselskap geniet en agterkom die lewe gaan aan.
Die kaptein wat die wêreldbeker in die lug optel, vol uitbundigheid te midde van die wêreldwye histerie oor die groot eer, sal altyd weer oral die glimlag sien, die klop op die skouer en steeds weer herinner word oor die goeie prestasie. En die berigte in die koerant sal nog vir tydjies gedagtes daaroor wakker maak.
Maar die jare sal aanstap, die pas stadiger word, die kritiek nie uitbly nie, die druk steeds swaarder. Die anderkant van roem is die eise van hulle wat net nog meer roem soek. Soos rykaards wat nie genoeg geld kan versamel nie.
In derduisende huise oor die wêreld, sal familie's na die groot wedstryd aan tafel gaan sit, genoeg om oor lekker te gesels of hartseer te wees. Hulle sal dan aanleef: pa wat tafel help afdek, ma wat nog strykwerk wil doen, boeta wat sy eksamen moet voorberei. Sussie wat nog haar wiskunde-taak moet afmaak. Soos hulle môre en oormôre sal doen en die dae daarna - lank na die herinneringe aan die wedstryd vervaag het.
En dan, die aand laat, na die dag, bed toe. 'n Draai maak om te kyk of sussie goed is. 'n Geselsie vir oulaas by die bed. Die kombers bietjie optrek. 'n Drukkie. Die bedlampie afskakel.
En dan rustig word na al die gewoel en besigheid van die drukke dae. Soos daarna elke dag, maand na maand. Lank na die gedagtes oor roemrykheid stil geraak het.
Alles in die warm geborgenheid van nabyheid. In die sfeer van die liefde. En die liefde wat nie leeg is nie. Of nog beter: die liefde wat sal bly, lank na die skares stil huis toe is of die televisiestelle afgeskakel is en die vreugdefeeste uitgerafel het. Die liefde wat nie vergaan nie.
Miskien sal die kaptein na vele maande nog iets onthou van die beker wat hy triomfantelik in die lug kon hou. En met genoegdoening terugdink aan die voldoening wat die oorwinning gebring het na al die harde oefeninge, die gedrewe ambisie. Hy sal sekerlik bly wees oor die goeie oomblikke.
Of, innerlik vervuld, sal hy ook kan dink dat hy, ten spyte van die nederlaag, tog sy bes gedoen het. Dat sy spanmaats deur die nederlaag sterker gemaak is om verby die oomblik van roem te kyk na die gawe om die wedstryd te kon speel, te kon geniet en tot soveel opwinding te kon bydra. Hy sal dalk terugdink aan die geselsies met die opponente na die wedstryd, hulle gesprekke oor die spesiale oomblikke, oor die foute, oor die skeidsregter, oor die skare en sommer net oor die tyd wat hulle daar saam kon wees. Mense in die groot, ewigdurende spel van saamwees.
Want wat tel is nie die roem nie, ook nie die oorwinning nie, maar of alles wat 'n mens doen, waar ook al, jou iemand maak wat ryker word in jou verhouding met jouself, en, veral, met ander.
Dus: net so leeg soos roem, is die leegheid van 'n ambisielose lewe. Wat tel is nie of 'n mens die kruheid van ons ambisiegedrewe lewe afsweer nie. Wat tel is hoe ambisie help om 'n mens liefdevoller te maak. Want steeds weer is die diepste begeerte van 'n mens om te groei, dieper in 'n vervulde lewe.
(Alle vertellings in hierdie blog is aangepas om die privaatheid van individue te beskerm).
Posted by Pieter G R de Villiers at 12:14 PM No comments: Links to this post
So heet 'n program op die Nederlandse Kanaal wat 'n mens op DSTV 431 kan sien. Vanoggend is daar 'n onderhoud met 'n pa en 'n ma wat hul dogter verloor het.
Die twee is middeljarig. Hulle is welsprekend, formuleer hul gedagtes aantreklik. Hulle is ook die toonbeeld van twee mense wat woon in 'n welvarende land met 'n goeie lewe, 'n gesofistikeerde lewensstyl en 'n gemaklike bestaan.
Ek het pas ingeskakel toe die vrou vertel van 'n spesiale ervaring wat sy gehad het. Sy lees die Bybel al vir 'n lang tyd. Die inhoud is vir haar bekend en sy is gelukkig daarmee.
Daar is niks pretensieus in haar woorde nie. Geen groot aansprake op heiligheid nie. Of vroom gedoen oor haar geestelike toewyding nie.
Egte Hollandse nugterheid. Doe maar gewoon, sê hulle mos altyd. Wees realisties oor wie jy is. Wees hondeerlik oor jouself. Besef maar jy is een van vele. Onthou die wêreld is groot, anderkant jou eie bestaan.
Laat mens dink aan die oumense se sardoniese kommentaar op mense wat graag aandag trek: Jakkals prys sy eie stert.
Dit is 'n spreukwoord wat 'n mens graag dieper wil bedink: die afkeer wat na vore kom in die woord "jakkals" en in die draakstekerige "eie stert."
Maar die vrou op die program is nie naasteby met sulke besinninge besig nie. Dit is 'n program wat fokus op intieme, hartverskeurende ervaringe wat mense op hul lewenspad beleef. En wat dit op 'n eenvoudige manier wil deel met die kyker.
Dit is amper intrusief, dink 'n mens soms. Jy kom so naby aan iemand.
En tog lyk dit asof die vrou 'n behoefte het om net te kan praat oor iets wat nie materiaal vir gewone omgangspraatjies is en wat ons lewe volmaak.
Sy wil vertel. Sy praat oor hoe sy op 'n keer besig was met Bybel lees. Skielik, op 'n oomblik, sonder voorbereiding en onverklaarbaar, het sy begryp waaroor die Bybel gaan.
Ek is geboei, want, sonder om die woord te gebruik, praat sy van die mistieke oomblik: daardie moment wat jy geraak word deur dit wat buite jouself leef, maar op so 'n manier dat dit jou lewe eensklaps omkeer. Iets groters en anders, sodat die gewone buitengewoon raak.
Maar dit is geen sensasionele saak nie. Dit is, vertel sy, net 'n besef wat in haar ingesak het.
Skielik, na al die jare, het die Bybel vir haar sin gemaak.
Sy vertel dit bedaard, saaklik en in 'n sagte, rustige toon.
En skaars klaargemaak met die vertelling, praat sy verder: sy praat oor haar dogter wat vir hulle as man en vrou spesiaal was. Hulle het soveel aan haar: soggens, veral, by ontbyt, die gesprekke. As die dag begin, pa, ma, kind in 'n doodgewone familietyd oor 'n bord pap, saam, naby en lief vir mekaar.
Die pa praat ook oor die dogter. Sy gesig word sag as hy woorde skep om haar te beskryf. En te vertel oor hoe vol sy hulle lewe maak.
Maar dit is die ma wat die gesprek oopbreek tot die hardheid: vyf dae nadat sy beleef het hoe die bybel skielik diep in haar lewe insak en alles vol maak, is haar dogter dood.
Die manier waarop sy dit vertel is so gelaai: dit lyk asof sy antisipeer hoe mense vol argwaan oor haar mistieke ervaring sou reageer. As God so naby aan jou kom en die woorde Woord word, verwag 'n mens nie so 'n wrede hou nie. Die besoek van God, die aanraking van die Skoonheid, die verinnerliking van die Liefde, is nie te rym met so 'n vernietigende slag nie. Hoe kan 'n God van liefde...
Sy praat verder oor haar nuwe reis. Sy praat van die pieke en dale. En van die verborge besef wat aan haar geskenk is op die spesiale oomblik dat die reis nie alleen is nie.
Altyd die besef: daar in iets groters. Ons praat van Iemand. Want ons verhouding met die grotere is nie asof ons slagoffers is. Uitgelewer aan willekeur en wreedheid nie. Dis nie 'n transaksionele verhouding nie: ek ontdek en daarom verdien ek nie.
Dit is die wete dat, wat ook al oor die pad kom, hoe intiem stukkend mens gemaak word en innerlik vernietig word, die reis altyd weer nie alleen kan wees nie. Om die hoek, na die diep dal, is daar die nuwe, die verrassing, die skoonheid, die eenvoudige verheffende.
Want oomblikke later is die pa aan die woord oor sy dogter wat gesterf het en oor hul tye as klein gesin bymekaar met, veral, die oggende as hulle met ontbyt vrolik en vreugdevol kon praat. Vir die eerste keer, in die ernstige, sobere en selfs gewyde gesprek kom daar 'n glimlag op sy gesig.
Dit is eintlik wonderlike herinneringe, sê hy. Só asof hy vir die eerste keer die verlies kan besweer.
Posted by Pieter G R de Villiers at 1:49 PM No comments: Links to this post
Die swart hond en verlangende wag
Só benoem mense die donker tye wat oor hul pad kom: die swart hond wat dreigend bly grom.
Dan kom die tye wat 'n mens nie meer 'n pad vorentoe raaksien nie. Net die leegte van niks-wil en niks-kan nie. Tye van verlamming en wanhoop.
Dit is dikwels 'n kliniese toestand, miskien met 'n fisieke oorsaak, soms deur trauma aangebring. Dan help slegs 'n kliniese ingryping, met die nodige mediese hulpmiddels.
Heel anders, baie verskillend is die ander donkerte: Die kere voel 'n mens die tamheid van woorde, die leegheid van geloofstwiste, die oppervlakkigheid van godsdienstige praktyke en gebruike.
Maar 'n mens verloor selfs aan die goeie, die geestelike.
Vroomheid kan irriteer. Heiligheid lyk meestal na spog.
Taal verdwyn. Verlamming keer 'n mens om te kan skryf.
God gaan weg en bly skuil.
'n Mens skakel op outomaties oor. Lewensdwang dryf 'n mens voort.
Dit word die Prediker-tye: alles is sommer net onsin, selfs twak.
Dit kan maande duur, selfs jare.
Jan van die Kruis praat van die donker nag van die gees - iets anders as die donker nag van die siel.
Dit is die groot toets vir die mens se self-insig: Dan kom die nietiging: die wete van 'n mens se verganklikheid, van jou nietigheid.
Wat niks slegs is nie.
Dit is net pynlik, want dit bring self-prysgawe mee.
Jou tydelikheid, jou voorlopigheid word die goeie gawe wat jou geestelike reis deurdring.
Soms, ligweg, kom in die tyd die woordelose wete dat die mens slegs bestaan in die egte sin van die woord waar God teenwoordig is. Maar ook maar net vlugtig, maar net as 'n vonkie wat vergeefs vir 'n breukdeel van 'n sekonde in die donker flits.
Om weer te kan leer: God woon in die ontoeganklike wat nie uitgesê en verwoord kan word nie. En daar kom 'n mens nie deur die mooiste vroomheid nie.
Ons taal faal ons om dit selfs te probeer bedink.
Al wat 'n mens kan doen, is om stil te bly wag. En te verlang.
Biddend dat die donker wag sal omslaan in afwagting.
Posted by Pieter G R de Villiers at 7:00 AM No comments: Links to this post
God daar bo in die hemel? Oor ons waanbeelde vir en van God
Wright skryf onlangs 'n stuk oor Jesus wat die volgende opmerkings insluit:
For seven years I was College Chaplain and Worcester College, Oxford. Each year I used to see the first year undergraduates individually for a few minutes, to welcome them to the college and make a first acquaintance. Most were happy to meet me; but many commented, often with slight embarrassment, "You won't be seeing much of me; you see, I don't believe in god."
I developed stock response: "Oh, that's interesting; which god is it you don't believe in?"
This used to surprise them; they mostly regarded the word "God" as a univocal, always meaning the same thing. So they would stumble out a few phrases about the god they said they did not believe in: a being who lived up the in the sky, looking down disapprovingly at the world, occasionally "intervening" to do miracles, sending bad people to hell while allowing good people to share his heaven. Again, I had a stock response for this very common statement of "spy-in-the-sky" theology: "Well, I'm not surprised you don't believe in that god. I don't believe in that god either."
At this point the undergraduate would look startled. Then, perhaps, a faint look of recognition; it was sometimes rumored that half the college chaplains at Oxford were atheists. "No," I would say; "I believe in the god I see revealed in Jesus of Nazareth." What most people mean by "god" in late-modern western culture simply is not the mainstream Christian meaning.
Wright lig hiermee uit met watter disfunksionele, slegte Godsbeeld geloofsgemeensappe gevoed is.
Die res van sy stuk spel uitgebreid sy eie Godsbeeld uit: wie uiteindelik Jesus se lewe en werk bekyk, sal 'n God sien wat nie net vir die mensdom omgee nie, maar wat passievol, liefdevol en met oorgawe 'n verhouding met mense aanknoop.
Posted by Pieter G R de Villiers at 12:35 AM No comments: Links to this post
Die magtige Jesus...
In vandag se New York Times is daar 'n boeiende berig oor opportunistiese teoloë wat Trump ondersteun as kandidaat vir die presidentsverkiesing (sien die skakel hier onder). Dit is die moeite werd om te lees. Dit is hartverskeurende materiaal.
Die begeerte na (politieke) mag in teologiese kringe is egter nie net 'n kwessie by regse groepe nie. Dit loop diep en wyd oor die hele politieke spektrum.
Hier is 'n Ellul-aanhaling uit die berig wat werd is om oratief en kontemplatief beleef te word:
The French philosopher and theologian Jacques Ellul wrote: "Politics is the church's worst problem. It is her constant temptation, the occasion of her greatest disasters, the trap continually set for her by the prince of this world."
Linkses trap ook in die valstrik. Die godsdienstige leiers wat Trump ondersteun het hul spieëlbeeld in vele kritici - ook in ons land.
Sekerlik het die kerk 'n profetiese taak en 'n publieke verantwoordelikheid. Dit is dwaasheid om die kerk in 'n spirituele ghetto te probeer intrek.
Wat my opval in die berig is die spirituele ondertoon: die fokus op Jesus wat omgee vir die ongerekendes.
Ek besef die artikel kan nie 'n teologie uitspel nie. Tog laat die skrywer my na die dieper vraag vra: vanwaar die passie van Jesus? Sy onbegrensde ontferming (wat in die berig tereg as kriterium vir kritiek uitgewys word)? Wat lê agter en inspireer Jesus se profetiese optrede.
Dit is belangrik omdat dit die toon en karakter van 'n profetiese oproep bepaal.
'n Profetiese getuienis is dikwels die vroom gesig van 'n onheilige magspel. En die versoeking daartoe lê daagliks, oomblik vir oomblik op ons lewensweg as 'n valstrik.
Elke uitspraak wat oor die politieke lewe gemaak word, moet biddend in terme van sy spirituele karakter beleef word. Anders moet die wag vir die mond eerder nadergetrek word.
Die probleem met die versoeking tot die magspel is juis dat dit ontmagtig.
Soek eers.... het die Wyse Een destyds vertel, en sy eie reis in onmag as die oorwinningspad uitgewys.
Wie gedurig raas en baklei, ook in die Naam, waag: want hulle wat luister weet te goed hoeveel ontferming en hoeveel heiligheid in kritiek deurklink. En waarom die kritiek beluister en toegeëien kan word. Anders word die kritiek die spreekwoordelike rugwater.
Die artikel in die New York Times resoneer goed met my. Miskien juis omdat dit my weer laat nadink oor wie Jesus is. En hoe spiritueel alle profetiese kritiek kan wees.
Kritiek teenoor die politiek is immer nie net 'n deeltjie van ons bestaan nie. Dit haak in op 'n algemene lewenshouding - hoe die optrede van ander beoordeel en bekritiseer word. Die ander is nie net die regering nie, maar ook die kerk, die gesin, die geliefde, die vriende, die seun, die dogter, die kollega.
Posted by Pieter G R de Villiers at 12:36 PM No comments: Links to this post
Terug in God se huis en binne-hart.
Ek loop die afgelope paar dae en kou aan die oujaar wat aan die verbyloop is en wat die nuwe jaar sal inhou.
Vanaand, hier in ons soel, nou byna subtropiese laatmiddag in ons geliefde strandplekkie, stap ek verby 'n ou bekende inwoner se huis.
Ons is op pad see toe, vir 'n lafenis in die louwarm water.
Ons staan stil vir die groetslag. Ook omdat ek gesien het sy huis is op die mark.
Toe ek die Te Koop bordjie sien, voel ek die tentakels van tydelikheid, van eindigheid en verganklikheid om my hart vasklou. Ons stap al soveer jare met ons uitspantyd elke keer verby die huis. Dit is 'n vastigheid, 'n bekendheid en die vriendelikheid wat ons altyd daar kry is ook al 'n lafenis op sy eie manier.
Die kennisgewing laat my dink aan Cussons se onvergeetlike en vergeefse gebed om die huis wat tog moet vasstaan, wat wind en weer moet oorleef en 'n vastigheid moet gee teen die ru afbreek van die tyd.
Hulle dink hulle sal maar moet trek, want die ouderdom slaan toe en 'n mens weet nie wat wag nie, sê hy. Daarom verkoop hulle.
Hy is op sy hoë jare die epitomie van gesond-wees. Hy klim nog selfs op die dak om regmaak-werkies te doen. En tog, die toekoms is glibberig. Ons sal mos nie weet wat die môre inhou - dit wat ons nie verwag nie.
Ons moet wys wees. Reg besluit, Betyds. Tien maagde: vyf vertel ons wat ons behoort te doen.
Geleen, besef ek, is ons jare. Soos sand glip dit deur ons vingers. Dit hou nie stand nie.
Voor ons weet is die groot Nuwe Tyd daar. Die onverganklike. Terug in God se huis en binne-hart. Uiteindelik.
Maar al die vinnige, dieper gedagtes skuil in ons gemoed. Ons bedink dit, maar praat ander dinge, soos ons daar voor die huis staan en praatjies maak.
Terwyl ons so gesels, vertel hy, onbesorgd en, soos altyd, 'n kostelike verhaal: Hier in die gemeente was 'n legendariese oom. Hy het nie geleerdheid gehad nie. Maar almal het hom onthou en geniet.
Soos om te onthou hoe hy op 'n keer in die konsistorie sy eenvoudig, kort gebed gebid het: "Here, gee tog dat die slim mense verstand sal kry."
Mens kan alles weet en niks begryp nie. 'n Mens kan vinnig leef en innerlik leeg wees. 'n Mens kan orals jaag en nêrens uitkom nie.
Ek weet, op daardie oomblik, ineens wat my gebed vir die nuwe jaar is: verlange na wysheid.
Om in die vrees, die ontsag voor God te mag wees.
Want daar begin wysheid: naby aan God, in die binne-hart van God, altyd bewus van hoe nodig 'n mens dit het om weg van jouself, by die diepste en eerste bron van alles te mag wees.
Daar ontdek 'n mens eers werklik wie jy is - 'n bevoorregte:
Iemand wat in die skepping tot die lewe gevorm is.
Iemand wat in die Seun tot die lewe hervorm is.
Iemand wat ewiglik vir die lewe bedoel is.
Iemand wat daarom, dankbaar, weet - die lewende God wat op die manier so oorvloediglik lewe gee en vra dat mens voluit moet leef, is 'n God van ryk liefde.
Om elke dag wysheid vir en tot die lewe te mag kry - dit is die verlange vir 2016.
Posted by Pieter G R de Villiers at 7:39 PM No comments: Links to this post
Kom! Sê Jesus in Matteus 11:28 in een van die mees geliefde tekste in die Nuwe Testament.
Dit is 'n uitnodiging, wat terselfdertyd ook 'n aanmoediging en aansporing is. Dit het amper 'n bevelskarakter. Daar is byna 'n dringendheid in Jesus se woorde.
Jesus se woorde vertel van sy intense kommer oor en afkeer van wat rondom hom in die naam van godsdiens aan die gebeur is.
Dit is 'n woord wat deurdring is van ontferming, want Jesus praat met mense wat vermoeid en belas is. En nie sommer net so in die algemeen asof dit bloot net om depressiewe toestande gaan nie.
Dit is 'n groot oomblik wat aanbreek: die woorde van Jesus nooi uit om te breek met 'n godsdiens wat 'n mens uitput, leegtap en as 'n las 'n lang skaduwee oor jou lewe laat val.
Die uitnodiging vertel van 'n pad wat in twee verdeel. 'n Mens het 'n keuse: jy kan aangaan in dieselfde rigting, die ou pad. Of jy kan afdraai, in 'n nuwe rigting.
Maar die nuwe rigting, moedig Jesus aan, eindig in rus. Dit is die pad wat uitkom by die waters waar rus is, by die groen, pastorale weivelde - daar waar die skape wei, onversteurd, gevoed, tevrede, versadig. Daar waar 'n mens in God se onvoorwaardelike, nie-veroordelende liefde leef.
Dit is om te waag. Want deur die eeue heen was dit nog altyd so dat mense wat afgeknou word, 'n patologiese verbintenis met en afhanklikheid het van hulle afknouers.
Die ou pad is die pad van verslawing. Dit vertel juis hoe gevaarlik godsdiens kan weer. Om dit te besef, moet 'n mens Jesus se woorde in konteks lees. Net nadat Jesus hierdie uitnodiging rig, vertel Matteus hoedat sy dissipels op 'n Sondag deur die velde loop en van die koring pluk om hulle honger te stil. Vir die Fariseërs wat, opgeruk, hulle vingers swaai en vir Jesus beskuldig dat sy volgelinge die wet oortree, antwoord hy: dit kan nog erger, né? Dawid was op 'n keer so honger dat hy gewaag het om in die tempel te gaan brood vat (Mt.12:4).
Dan volg Jesus te "toepassing" : Dawid se verhaal wys dat God van mense ontferming verwag (Mt.12:7).
Maar daar is meer: 'n Ander teks soos Lukas 11:46 kruip diep in die hart in, wanneer 'n mens dit (intertekstueel) met Matteus 11:28 verbind. Kwaai praat Jesus met die wetgeleerdes: hulle "laai ondraaglike laste op mense af." Maar dit hou nie daar op nie. Hulle "verroer geen vinger om die laste te dra nie."
Godsdiensleiers wat mense in die Naam van God belas, staan direk teenoor Jesus wat die laste afhaal.
Godsdiens sonder ontferming, godsdiens wat las in plaas van rus bring, is die teiken van die evangelies en die vyand van 'n verhouding met God.
Dit alles word nog konkreter wanneer ons opgewonde in die motor klim om te gaan uitspan na die lang jaar. Rusplek toe, vredestyd in, naby aan almal vir wie ons lief is. Só wil godsdiens ook lyk: dit moet vermoeidheid verdryf. Die las wegneem. Opgewonde moet 'n mens daaroor wees. Met nuwe lewe en toewyding moet dit aanspoor.
As 'n mens na die lang jaar kyk, hierdie jaar van 2015, waarin ons die lelikste gesig van godsdiens gesien het, het ons die boodskap van vrede meer as ooit nodig.
Teenoor die terroriste, hulle wat dink hulle gaan die paradys binne as hulle bomme plant, maar ook teenoor die onverdraagsames, die wat veroordeel en verwerp, hulle wat 'n ondraaglike las op ander lê, hulle wat dink God staan goedgunstiglik en knik van tevredenheid wanneer hulle ander verstoot en belas, staan daar die wettelose, vriendelike, bevrydende uitnooi deur die "My" van Matteus 11:28.
Hierdie byna dringende, amper smekende "Kom" is 'n oop uitnodiging van Hom met sy ontfermende, oop hart aan almal wat deur die kerk en deur godsdiens verneder, uitgewerk en van hul menslikheid ontneem word om eerder te gaan soek na waar die rus gevind kan word.
Δεῦτε, sê die Grieks: hierheen! Neem afskeid, waag om dapper weg te loop van die Vroom Vernietigers, van hulle in die kerk wat in die Naam van God geestelik en liggaamlik doodmaak en bloed vergiet (Lukas 11:49-50). Moenie 'n slagoffer wees van hulle wat jou verniel nie. Breek met hulle. Ook hulle wat in 2015 vroom in die kerk die liefde van God verontagsaam en die Bybel gebruik om ander se menslikheid te ontken (Lukas 11:42).
In die kerstyd herinner die woorde aan dade: want vir Jesus om só te kon uitnooi, moes hy self 'n lang reis aflê: weg van die Vaderhuis. Hy het as te ware die verlore Seun geword, so solidêr met die kwaad, om te kan wys 'n mens kan daarvan wegbreek, vry word, rus vind. Deur maar in God se ontfermende liefde in te woon.
Posted by Pieter G R de Villiers at 1:26 PM No comments: Links to this post
Dit is my vader. Oor eerbied.
In sy biografie oor Andrew Murray (jr.) wat vier keer tot moderator gekies is, skryf Johannes du Plessis oor 'n insident in die sinode toe Murray vir die eerste keer verkies is.
Sy hoogbejaarde pa, Andrew Murray (sr.), wat ook een keer moderator was, was nog op die sinode waartydens Murray (jr.) tot moderator verkies is.
Op 'n stadium het sy pa 'n spreekbeurt gekry. Andrew (jr.) het uit die moderator-stoel opgestaan toe sy pa begin praat en bly staan totdat sy pa klaar gepraat was.
Eer jou vader...
Posted by Pieter G R de Villiers at 11:36 PM No comments: Links to this post
Kontemplatiewe gebed en die sabbat. Oor Barth se mistiek.
Karl Barth het 'n merkwaardige klem op die Sabbat geplaas. Hy was in elk geval sterk krities oor die flou hantering van die sabbatsgebod in moderne navorsing. Die gebod om te rus op die Sabbat verduidelik al die ander gebooie en is dus uitsonderlik belangrik.
Die sabbat handel oor rus – maar nie rus in die sin van ophou werk of vakansie-hou nie. Dit gaan nie om te herstel van 'n tyd waarin 'n mens jou flou gewerk het nie.
'n Mens word deur God uitgenooi om in die rus in te gaan en om God se rus te deel. Dit is 'n heilige dag van vreugde, rus en vrede. Dit is dus 'n geheiligde ruimte wat 'n mens binnetree en waar 'n mens waarlik in vrede kan rus.
Dit is vir Barth boeiend dat die eerste ses dae van die skepping volgens syfers benoem word, maar die sabbat kry 'n spesiale naam. Daarmee word die besondere waarde daarvan verder beklemtoon.
Dit alles beteken dat die Sabbatsrus 'n geskenk van God is wat die mens nie verdien nie, maar ontvang.
Vir Barth, skryf Cocksworth (sien gister se blog), is die gawe van die sabbatsrus die ontmagtiging van die self. Die mens wat die res van die week onrustig besig is met allerhande haastige dinge, is dus totaal afhanklik van God. Die mens "wag op God."
Die mens, voeg Barth by, wat wag op God, is die biddende mens. Vir hom is daar 'n wesenlike band tussen die sabbatsrus en gebed.
Dit is dan ook wat kontemplatiewe gebed is: dit beteken stil-wees, aandagtige stilte, ontmagtiging, oorgawe van die self en oopheid vir wie God is en doen.
Barth skryf, heel opvallend, oor hierdie stil afwagting: as dit mistiek is, is mistiek 'n onmisbare deel van die Christelike geloof.
Barth beklemtoon dus dat 'n mens in die kontemplatiewe gebed nie oor God dink of met God besig is nie. 'n Mens is in die mistieke gebeure nie angstig oor die vraag of 'n mens die besondere ervaring van God sal deel word nie.
Rus, vrede, word aan die mens gegee – wat ons ook al ervaar. Die mens se rus is in God. God self is die mens se rus. Net God kan 'n mens rus gee. 'n Mens bereik nie die rus na intense inspanning nie.
In kontemplatiewe gebed is die mens dus nie die handelende een nie. Dit is God wat handel en vir die mens gee om te ontvang. 'n Mens word ingenooi om die rus van God te deel. Hierdie rus is, soos die Sabbat, die begin van alle dinge. Alles wat 'n mens doen en alle menslike pogings, word voorafgegaan deur die Sabbatsrus as die eerste dag van die week.
Alle mense kan dus deel kry aan die rus – nie net daardie paar uitgesoekte mense wat sekere asketiese praktyke navolg nie.
Barth wat die mistiek so fel gekritiseer het met opmerkings wat die mistieke skrywers verdraai of verkeerd verstaan het, is uiteindelik in sy nadenke oor die sabbatsrus niks anders as self 'n mistikus nie.
Dit is maar net 'n paar van die interessante gedagtes in Cocksworth se boeiende boek oor Barth en die mistiek.
Posted by Pieter G R de Villiers at 9:36 PM No comments: Links to this post
Wanneer 25 mense soveel as 'n land verdien.
Hoe stel 'n mens jouself dit voor? Een persoon wat 15,6 miljard rand in een jaar verdien? En 25 mense wat inkomste genereer in een jaar ongeveer gelyk aan die bruto binnelandse produk van Jamaika?
The world's 25 best paid hedge fund managers earned a combined $11.62bn last year. Hedge fund pay, however, almost halved from a $21.5bn total in 2013 when surging equity markets helped the industry's 25 highest earners rake in earnings roughly equivalent to the gross domestic product of Jamaica.
Ken Griffin, the founder of the Chicago-based Citadel hedge fund that recently hired former US Federal Reserve chairman Ben Bernanke as an adviser, came top of the list for 2014, taking home $1.3bn, according to an annual survey conducted by Institutional Investor's Alpha.
Hier is die volledige berig in die gerespekteerde Financial Times:
Posted by Pieter G R de Villiers at 9:40 PM No comments: Links to this post
Karl Barth, spiritualiteit en mistiek
Ek lees nou Ashley Cocksworth se boek oor: Karl Barth on prayer. (London: Bloomsbury T&T Clark, 2015).
Die boek is, onder andere, 'n boeiende bespreking van Barth se houding teenoor die mistiek.
Cockworth skryf oor hoe Barth kontemplatiewe gebed wat hy met mistiek verbind het, afgeskiet het.
Hy skryf hieroor binne die raamwerk van Barth se spiritualiteit!
Hy skryf heel gepas dat mense hieroor verbaas sal wees: "It is not always customary to read Barth as a spiritual writer." Hy is immers die bekende skrywer van die Kirchliche Dogmatik (Kerklike Dogmatiek).
Die gebrek aan sensitiwiteit vir Barth se spiritualiteit is omdat mense dink dat Barth die oeroue band tussen teologie en gebed losgemaak het. So asof Barth eerder dogmatikus as bidder was, eerder 'n denker oor geloofsinhoude as oor gebed.
Maar mense wat Barth se werk goed ken, skryf Cocksworth, sal weet dat sy dogmatiese besinning onderneem is binne die voortgaande beoefening van gebed. Barth skryf self: "Dit is noodsaaklik om te besef dat die wese van die teologie te vind is in die liturgiese handeling van aanbidding, danksegging en voorbidding."
Vir Barth is die ou gesegde, lex orandi, lex credendi, (die wet van gebed is die wet van geloof) een van die diepsinnigste beskrywings van die teologiese metode.
Barth skryf op die eerste bladsye van sy dogmatiek: gebed is die houding waarsonder geen dogmatiek moontlik is nie. Niemand kan God ken sonder gebed nie. Cocksworth anker die opmerking in Barth se lewenseinde: hy het nadat hy sy lesing vir die volgende dag voorberei het, sy aangebed gedoen en, nog met gevoude hande, gesterf.
Daarna gee hy 'n lang bespreking oor hoe belangrik gebed in Barth se werke is. Die bespreking is deur en deur die moeite werd om te lees. En, later, vertel hy hoe Barth, ten spyte van sy harde kritiek teen kontemplatiewe gebed van die mistici, self oor gebed skryf op 'n manier wat niks anders as kontemplatiewe gebed is nie.
Posted by Pieter G R de Villiers at 3:31 PM No comments: Links to this post
Mistiek en spiritualiteit
Spiritualiteit en mistiek is twee woorde wat op baie maniere verstaan word.
Spiritualiteit gaan, in Sandra Schneiders se oë, om geleefde geloof. Dit is geloof wat beleef word: nie maar net op 'n emosionele vlak nie (hoewel dit nie uitgesluit is nie), maar in die werklikheid van mense se bestaan.
Spiritualiteit gaan dus om die lewenskuns: die "kuns" om sinvol te leef.
Daarom het spiritualiteit 'n praktiese karakter. Dit kyk in 'n sekere sin na die mens se geestelike lewe vanuit 'n menslike hoek, na die ervaringskant, die kant van die praktyk. Dit gaan om die vergestalting van sin in die wereld van ons bestaan.
Spiritualiteit wys sy betekenis byvoorbeeld in die geestelike oefeninge wat mense doen om dieper in geloof te groei en om geestelik volwasser te word: sulke mense dink na oor gebed, lees graag daaroor, maar soek veral ook aktief 'n lewe van gebed. Verder soek 'n geestelike mens die geestelike oefening van onderskeiding: hoe onderskei, herken en hoe volg jy God se wil vir jou daaglikse lewenspraktyk? 'n Mens kies nie sommer om dinge te doen nie, maar om op 'n deurdagte, biddende, kontemplerende manier sinvolle keuse's te maak. Spiritualiteit vind 'n mens ook byvoorbeeld in die praktyk van mense om 'n tyd van rus in hul besige program in te bou waarin hulle die roetine verbreek. Daarmee pas hulle op 'n geestelike manier die Sabbatsbeginsel in die bybel prakties in hul eie geloofslewe toe.
Op baie ander praktiese, konkrete maniere kom spiritualiteit na vore.
Mistiek, aan die ander kant, word dikwels gesê, is die hart van spiritualiteit.
Vir my het die mistiek op die bewuswording van God se teenwoordigheid in die menslike lewe gewys. Dit gaan dus in die mistiek in 'n gefokusde manier om die intieme band met en ingryping van God.
Blommestijn, lees ek vandag, fokus die mistiek op die dinamiese proses waarin God die mens omvorm. Die mistiek praat oor hoe God hierdie omvormingsproses bewerk. Dit dink na oor spiritualiteit vanuit die perspektief van God en die goddelike ingryping.
Mistici skryf oor hierdie omvormende proses en vertel van God se werking in hul eie lewe. Maar, skryf Blommestijn, hulle ondersteun ook ander mense om God se werking in hul lewens te herken en te soek.
Dit is 'n poging om mistiek en spiritualiteit van mekaar te onderskei.
Die grens tussen die twee is nie rigied nie. En 'n onderskeiding kan maar net voorlopige en vloeiend wees.
Mistiek, lyk my, is inderdaad die fokuspunt van spiritualiteit: 'n mens sou kon sê dat spiritualiteit sonder mistiek leeg is en mistiek sonder spiritualiteit onvoltooid is.
Dit is nogal 'n kwessie om mistiek op die manier uit te lê: want die mistiek is die omgang met die Verborgene. Dit vertel van die onhanteerbare, die onherkenbare, die ontasbare dimensies van ons bestaan. Dit gaan, inderdaad, om God.
Die mistiek roep daarom by ons ontsetting op. Daar is in ons lewe die numineuse. Ons is iewers die nietige, die ongerekende wat, oorweldig en selfs huiwerig in die lig van die groot Onkenbare staan.
'n Paulus, platgeslaan, op die Damaskuspad se grond.
En tog is die mistiek by uitstek die aantreklike: dat ons die Lewe ontvang en deel, kan beleef en deurleef - dit is tog ook onvoorstelbaar mooi.
Die lied van die liefde van die einste Paulus in 1 Korinte: daar is die spieël, die raaisel. Maar daar is ook die belydenis - niks is groter as die liefdeslig waarin ons ingetrek word.
Posted by Pieter G R de Villiers at 10:54 PM Links to this post
Die bekende rocker praat in 'n onderhoud oor sy ouers en die gelowige huis waarin hy grootgeword het.
As hy in hulle omgewing is, vertel hy skalks, tel hy sy woorde. Hy gebruik darem nie die taal wat hy gewoonweg voor sy gehore kwytraak nie.
Ek bly geboei besig met gedagtes oor sy opmerking. Dit vertel tog meer van 'n dieper geestelike kant.
Dit wys op 'n deug waaroor 'n mens nogal lank kan nadink: dat 'n mens in die teenwoordigheid van mense vir wie jy lief is en vir wie jy omgee, taal gebruik wat hulle nie oneer sal aandoen nie. Taal wat hulle eer vir wie hulle is: jou ouers, mense wat in al hulle feilbaarheid, tog na jou omsien.
Jy wil hulle nie seermaak deur iets te doen wat hulle nie van jou verwag nie.
Dit is 'n sensitiwiteit vir wie hulle is.
Jou gebruik van taal wys wat dink jy van die mense om jou.
Baie mense wat ongemaklik is oor 'n minister se kru taal oor wat die Springbokke met hul teenstanders moet doen, sal dink: is dit hoe hy oor ander mense dink en voel: 'n gemeenskap met die moer hulle-mentaliteit?
Ja, antwoord die vloekers: ons praat maar soos mense eintlik regtig praat. Dit wys maar net die werklikheid.
Taalteorie vertel anders. Taal reflekteer nie werklikheid nie. Dit skep werklikhede. Taal vorm 'n gemeenskap. So kru as wat ons bly praat, so kru sal die samelewing bly.
Is dit werklik wat ons van ander dink: dat hulle onherroeplik oorgegee is aan 'n moer-hulle lot?
Die rocker wat op die verhoog sy vloeke oor sy gehoor uitstort?
Posted by Pieter G R de Villiers at 11:43 PM No comments: Links to this post
Gereeld word Afrika uitgesonder as 'n nes van korrupsie. Vingers wys meerderwaardig na die "onontwikkeldes" se slegte etiek.
Maar dinge lyk nie so mooi aan die anderkant van die draad, by die ontwikkeldes, nie.
Die finansiële sektor in eerste wêreldlande het van die grootste korrupsie-skandale ooit opgelewer en het die wêreldekonomie 'n knou gegee waarvan dit nog nie herstel het nie.
Gierigheid en self-verryking is lank nie net die kenmerk van die ekonomiese en finansiële sektore nie. Fifa en die Tour de France is voorbeelde van korrupsie in die sportwêreld.
Nog lank is dit nie die einde nie. Nou is daar die Volkswagen-skandaal.
Die belangrikste reaksie op die onthulling van die skandaal was dat dit die goeie naam van die Duitse maatskappy beklad het.
Dit is lank nie genoeg om net daaroor te praat nie.
Skandale het nie altyd enkelvoudige gevolge nie.
Beleggingskandale het op groot skaal pensioenarisse verarm en beleggers se swaarverdiende beleggings vir hul aftrede tot niet gemaak. Menigte lewens is daardeur benadeel of selfs vernietig.
Ook Volkswagen se skandaal het sy onvoorstelbare, donker kant wat veel meer omvat as die maatskappy se goeie naam.
Die skandaal vertel van 'n gewetenlose, berekende optrede wat meer as net baie mense se beursies raak. Miljoene mense wat nie Volkswagens besit nie, is deur die korrupte daad direk geraak.
Deur die motors te bekook, is veroorsaak dat hulle tot 40 keer meer gevaarlike gasse in die omgewing vrygestel het.
Onder die gas is die giftige natrium oksiede. Hier is 'n uittreksel van watter skade natrium oksiede aan mense se gesondheid doen:
How can nitrogen oxides affect my health?Exposure to high industrial levels of nitric oxide and nitrogen dioxide can cause death. It can cause collapse, rapid burning and swelling of tissues in the throat and upper respiratory tract, difficult breathing, throat spasms, and fluid build-up in the lungs. It can interfere with the blood's ability to carry oxygen through the body, causing headache, fatigue, dizziness, and a blue color to the skin and lips.
Industrial exposure to nitrogen dioxide may cause genetic mutations, damage a developing fetus, and decrease fertility in women. Repeated exposure to high levels of nitrogen dioxide may lead to permanent lung damage. Industrial exposure to nitric oxide can cause unconsciousness, vomiting, mental confusion, and damage to the teeth. Industrial skin or eye contact with high concentrations of nitrogen oxide gases or nitrogen dioxide liquid can cause serious burns.
Long-term exposure to nitrogen oxides in smog can trigger serious respiratory problems, including damage to lung tissue and reduction in lung function. Exposure to low levels of nitrogen oxides in smog can irritate the eyes, nose, throat, and lungs. It can cause coughing, shortness of breath, fatigue, and nausea.
If you think you have been exposed to nitrogen oxides, contact your health care professional.
En, dit is nie net die maatskappy wat gekook het nie. Vandag word boonop bekendgemaakt dat die magtige dieselgroepe miljoen dollars betaal het aan mense om druk uit te oefen op beleidsmakers om die vereistes oor vrylating van gasse nie streng toe te pas nie. Hulle het selfs vir Merkel van Duitsland sover gekry om vir hulle saak op te kom. Groot getalle van mense en belangrike beleidsmakers het 'n aandeel aan die vergiftiging van ons omgewing en die benadeling van mense se gesondheid.
Die korrupte, berekende gewetenloosheid gebeur nie in Afrika nie.
Dit gebeur in die eerste wêreld.
In die jaar en in die week het die kerk sy stem laat hoor: die pous het 'n dapper verklaring oor omgewingbesoedeling uitgebring. En in Amerika, vreesloos in die teenwoordigheid van die groot kapitaal, sy besorgdheid daaroor bekend gemaak.