Volg jou padkaart na finansiële vryheid(Foto: Nattanan23/Pixabay.com) ŉ Paar maande gelede ry ek deur ŉ paar bekende klein dorpies op pad na die Noorde. Maar met al die nuwe dorpsname, het ek in ŉ stadium nie meer geweet in watter dorp ek was nie! Daarom was ek skielik nie seker watter pad om te vat nie. Ek moes eers vinnig my GPS aansit voordat ek skaapagtig weer die regte pad gekry het – wat ek eintlik baie goed ken! Dit het my laat dink aan mense se persoonlike finansies. Ons almal weet min of meer wat die regte “pad” is, maar dinge het só verander dat ons dit soms nie meer kry nie. Die kern van die probleem is dat ons soms nog met ou “padkaarte” ry, maar dat die omwentelinge in die finansiële wêreld jou maklik kan laat verdwaal. Kom ons wees eerlik: met oupa en pa se padkaarte sal jy maklik by ŉ plek uitkom waar jy nie wil wees nie. En as jy sonder ŉ GPS ry, sal jy nooit jou bestemming bereik nie. Die meeste mense het finansiële drome én nagmerries, wat eintlik net twee kante van dieselfde muntstuk is. Almal droom van finansiële vryheid, maar word ook soms deur finansiële nagmerries geteister. Die rede is maklik verstaanbaar. Baie mense is in hierdie duur tye net een of twee salaristjeks van geldelike rampspoed af. Enige persoon wat in hierdie ekonomie sy of haar werk verloor, is dadelik in ŉ krisis. Dit geld egter nie net vir werkendes nie. Talle pensioenarisse moes al tot hul skok agterkom dat hulle langer as hulle geld gaan leef! Finansiële vryheid Voordat ŉ padkaart na finansiële vryheid opgestel kan word, is dit belangrik om eers te weet wat finansiële vryheid is. Dan kan ons kyk wat soveel verander het dat die pad nou moeiliker is, sodat jy jou eie padkaart vir die toekoms kan opstel. Finansiële vryheid is wanneer die inkomste uit jou bates meer as jou uitgawes is. Dis ŉ moeilike opdraande pad vir almal om daar te kom, en min mense bereik dit selfs teen aftrede. Maar met ŉ goeie padkaart wat presies gevolg word, is dit moontlik. Kom ons kyk eers na die omwentelings wat die pad na die bestemming van finansiële vryheid moeiliker gemaak het om te vind. Vyf omwentelings Die eerste belangrike omwenteling is dat die nuwe geslag pensioenfondse eintlik net spaarfondse is, en dat jy as werknemer die volle risiko dra as jou geld opraak. Die meeste van ons se ouers het pensioenfondse gehad waar die werkgewer die risiko gedra, en ŉ lewenslange pensioenvoordeel gewaarborg het. Dit het bygedra tot lae belangstelling en onkunde in en oor pensioensake, omdat die werkgewer die verantwoordelikheid gedra het vir aftreevoorsiening. In die nuwe “vaste bydrae” pensioenfondse bestaan jou geld uit jou en die werkgewer se bydraes en die groei op jou geld. Dis nie noodwendig slegter nie, jy moet net weet dat dit nou jou verantwoordelikheid is om die pad goed dop te hou. Jy bestuur self, en ry nie meer in ŉ “pensioenbus” wat die werkgewer bestuur nie. Daarom is ŉ “lisensie” belangrik, in die vorm van finansiële geletterdheid en opleiding. Die tweede verandering is dat mense gemiddeld sowat 10 jaar langer as hul grootouers leef, en dat jou geld dus langer moet hou. Ons kan seker nie verwag dat ons pensioen langer moet hou as wat ons daaraan spaar nie! Daarmee saam het die koste van bejaardeversorging baie gestyg, omdat daar feitlik geen meer subsidies vir ouetehuise is nie. Die derde verandering is dat die koste van medies baie duurder is, en dat byna alle werkgewers aftreemedies afgeskaf en die kostes na werknemers verskuif het. Die vierde verandering is dat die opbrengs van beleggings baie afgeneem het, en dat jy meer sal moet spaar om dieselfde pensioen te kan kry. Old Mutual het bereken dat waar die gemiddelde opbrengs op beleggings oor die afgelope 60 jaar 7,3 % bo inflasie was, dit in die toekoms na net 3,7% gaan halveer. Die uitdaging is dat jy nie beheer oor die opbrengs of toekomstige lewenskostes het nie, maar net oor hoeveel jy kan spaar. Daar is baie skelms wat agter jou geld aan is. Moenie kortpaaie vat nie. Aftreebesparing is so vervelig as om te kyk hoe verf droog word. Dis nie so opwindend soos om in ŉ casino ŉ miljoen te probeer wen nie, maar dis baie veiliger én uiteindelik meer winsgewend! Die vyfde verandering is dat lewenskostes so duur geword het, dat navorsing van Nedbank en Unisa gewys het dat ŉ volle 75% van huishoudings al voor Covid-19 finansieel ongesond was! Dit maak dit geweldig moeilik om nou met jou geld uit te kom, wat staan nog bykomend te spaar! Baie mense is boonop deel van die “toebroodjiegeslag”– hulle moet hulle kinders en hul ouers help om kop bo water te hou. Bestemming van vryheid As jy op ŉ ver reis gaan, ry jy nie sonder om seker te maak waar die bestemming is, hoe jy daar gaan kom en of jou voertuig in ŉ goeie werkende toestand is nie. Soveel te meer die pad na jou eie finansiële vryheid. Dit is so belangrik dat dit nie aan die toeval of net aan jou werkgewer se pensioenfonds oorgelaat kan word nie. Daarom behoort elke mens ŉ betroubare finansiële raadgewer as “GPS” te kry om jou met jou persoonlike padkaart te help. Die eerste stap is om te bepaal wat finansiële vryheid in jou persoonlike geval beteken, want dit is die bestemming van jou reis en gaan die roete van jou padkaart bepaal. Vir die meeste mense behoort jou eerste pensioentjek sowat 75% van jou laaste salaris te wees. Dit is nie ŉ maklike doelwit in die lig van die vyf omwentelings wat hierbo genoem is nie, en is die finansiële weergawe daarvan om Kilimanjaro uit te klim of die Comrades te hardloop. Dit verg ŉ helder omskrewe doelwit, duidelike padkaart, derduisende klein treetjies, groot opofferings en hope vasbyt om die piek te bereik. Onthou maar Langenhoven se woorde: “Moenie koop wat jy nodig het nie, koop waarsonder jy nie kan klaarkom nie!” Padkaart na vryheid Elke mens se omstandighede verskil, en daarom sal elkeen se padkaart anders lyk. Professionele beplanners sal daarmee kan help; byna soos afrigters atlete of bergklimmers moet bystaan. Daar is egter ŉ paar algemene reëls of mylpale wat vir almal geld. In ŉ neutedop is dit: Dit is belangrik om minstens een of twee keer per jaar na jou finansiële GPS te kyk om seker te maak jy’s op koers na jou doelwit. Maak betyds planne waar nodig. Moenie heeltyd kyk nie; hou eerder jou oog op die pad, maar hou die vordering dop. Onthou ook dat paaie maar opdraandes, afdraandes én skerp draaie het. Byt vas, want solank jy aanhou en moedhou en volhou, sal jy veilig by jou bestemming aankom. Sterkte met die reis!