Skort brandstofheffing op – Agri SAArgieffoto. (Foto: Maroela Media) Die voortslepende konflik tussen Rusland en Oekraïne het reeds hemelhoë brandstofpryse tot gevolg gehad en kenners waarsku nog stygings is op hande. Agri SA meen nou dat die Suid-Afrikaanse regering se bykomende brandstofheffing, wat die prys van brandstof selfs verder opjaag, geheel en al opgeskort moet word om ŉ mate van verligting aan verbruikers te bied. “Brent-ruoliepryse het byna verdriedubbel tussen Februarie en Maart en met die onlangse en toekomstige verwagte brandstofstygings sal die koste om voedsel na Suid-Afrikaanse verbruikers te neem, aansienlik styg,” sê Kulani Siweya, ŉ landbou-ekonoom van Agri SA. “Dít – en om voedselpryse in bedwang te hou – is die rede waarom Agri SA ŉ beroep op die regering doen om brandstofheffings op te skort terwyl die konflik tussen Oekraïne en Rusland voortduur.” Enoch Godongwana, minister van finansies, het vroeër in sy begrotingsrede aangekondig dat die brandstofheffing minstens nie verhoog word nie. Die Motorbedryf Personeelvereniging (Misa) is egter bekommerd dat die heffing verbruikers nietemin gaan knou. “Stygings in die brandstofprys het ŉ regstreekse uitwerking op die lewenskoste van elke Suid-Afrikaanse huishouding,” sê Hermann Köstens, uitvoerende hoof van Misa. “Die huidige situasie, wat moontlik kan vererger met selfs hoër brandstofpryse, vernietig enige hoop om grootskaalse armoede in die land te verlig.” Impak op landbou Siweya meen die uitwerking wat die heffing en die moontlikheid van verdere stygings op die landbousektor het, kan verwoestende gevolge hê – veral vir die land se voedselsekerheid en die voortbestaan van die plaaslike landbousektor. “Met wêreldwye koringpryse en landbou-insetkoste wat die hoogte inskiet, moet die regering dringend optree en die brandstofheffings opskort om verligting aan boere, veral kleinskaalse boere, te bring en die styging in voedselpryse vir Suid-Afrikaners te beperk,” sê hy. Suid-Afrika se landbouverhouding met Rusland en Oekraïne floreer al geruime tyd met miljoene rand se produkte wat jaarliks in- en uitgevoer word. Oekraïne en Rusland is ook albei groot produsente van koring en is verantwoordelik vir ŉ kwart van die wêreld se koringuitvoere. “Die ontwrigting van die voorsiening van hierdie stapelvoedsel sal voedselprysskokke wêreldwyd veroorsaak; ook in Suid-Afrika omdat 30% van ons koring vanuit hierdie lande ingevoer word,” sê Siweya. “Terwyl verbruikers verligting in brandstof- en kospryse sal kry as die brandstofheffing laat vaar word, sal dit ook kwesbare kleinskaalse boere ondersteun teen die verhogings in insetkoste.” Landboukommoditeite maak meer as die helfte van alle Suid-Afrikaanse uitvoere na Oekraïne uit, waarvan die grootste vrugte en neute is. Dele van die sektor sal na verwagting ŉ beduidende impak op hul inkomste sien, veral vir diegene wat met sitrus boer omdat die meerderheid van die uitvoere na Oekraïne sitrusvrugte is. Meer as R130 miljoen se uitvoere is in 2020 na Oekraïne gedoen. Bykomende hindernisse om produkte na Rusland uit te voer, knou boere ook. Suid-Afrika se uitvoere na Rusland is naastenby dubbel so veel as sy invoere. Landbou-invoere het tussen 2016 en 2020 op sowat R2 miljard gestaan, terwyl uitvoere van R2,1 miljard in 2016 tot sowat R4 miljard in 2020 toegeneem het. “Die konflik tussen hierdie twee lande sal dus wesenlike gevolge vir Suid-Afrika se landbousektorprestasie hê, en die regering moet optree om die verwoestende impak van hierdie verlore inkomste op die land se boere te versag deur onder meer die brandstofheffing te laat vaar.”