Artikels oor boorgate
Wiggelary vs wetenskap in die aanwys van water
Otto van Vuuren
Om mee te begin moet ons eers identifiseer op watter maniere word "water gewys". Ek sit die begrip tussen aanhalingstekens, omdat daar, wat my betref, nie iets is soos waterwys nie. Meeste mense het al op die een of ander manier te doen gehad met tradisionele waterwysmetodes, of ken iemand wat water wys. My ondervinding is dat daar amper ewe veel metodes is as wat daar mense is wat water wys.
Die bekendstes is sekerlik die gebruik van mikstokke en drade, maar die gebruik van waterbottels (op die handpalm of op die kop gedra), gewere, allerhande tipes kabels en tot selfone is nie ongewoon nie. 'n Baie groot persentasie van die boorgate wat in Namibië geboor is, is met een van hierdie vele metodes aangewys en daar is dikwels 'n "legende" op hierdie gebied in feitlik elke streek.
Lees meer deur hier te klik >>
Só soek jy water
SOOS almal teen hierdie tyd weet, is grondwater daardie onsigbare komponent van die hidrologiese siklus wat in die versadigde sone onder die grondoppervlak voorkom. Om hierdie bron op te spoor en toegang daartoe te verkry, is een of ander vorm van eksplorasie nodig, maar ek wil dit reg van die begin af onomwonde stel dat daar geen onfeilbare metode is wat "water wys" nie.
Sukses hang eerder af van die deeglikheid en eerlikheid waarmee alle beskikbare inligting geëvalueer word. Om verskeie redes, waaronder lojaliteit teenoor vriende of kennisse, onkunde en wantroue in die wetenskap as gevolg van enkele slegte ervarings van wetenskaplike tegnieke, verkies die oorgrote meerderheid van grondwaterverbruikers steeds om eksplorasie, of dalk eerder die aanwys van boorgate, deur onprofessionele "waterwysers", of stokkieswysers soos in die spreektaal genoem, te laat doen.
Só besluit geohidroloog waar om boorgat te sink
ONS het in die vorige artikel gekyk na wie grondwater-eksplorasie doen en wat die waarde kan wees wat toegevoeg word indien 'n professionele persoon die eksplorasie doen. Nou gaan ons bietjie verder en kyk na wat so 'n eksplorasieprogram in breë trekke behels.
Alhoewel die doel van die grondwater-ontwikkeling wat beplan word, hetsy 'n enkele boorgat vir veesuiping, of 'n hele klomp boorgate vir grootmaat watervoorsiening, in 'n groot mate gaan bepaal: hoe soek 'n mens vir water?
Met moderne tegnologie word boorgate in 'n japtrap gesink
BUITEN fonteine en putte is die enigste manier om toegang tot grondwater te verkry deur boorgate te sink. Daar is heelwat boortegnieke wat toegepas kan word om suksesvol deur verskeie geologiese formasies te boor. Van die ouer garde sal dalk nostalgies terugdink aan vervloë dae toe die stamperboorman soms vir maande aaneen besig was om, boorkabel vasgeklem in die een hand, te boor.
Vandag, met moderne en gevorderde lugdrukboormasjiene, is dit nie ongehoord om 'n 100 m diep boorgat in een dag klaar te boor nie. Afhangend van die fisiese eienskappe van die geologiese formasie waarbinne 'n boorgat gesink word, word besluit op die mees toepaslike boormetode. In harde, gekonsolideerde gesteentes word perkussie-metodes algemeen toegepas.
So word die sterkte van 'n boorgat bepaal
TYDENS 'n pomptoets word die boorgat onder beheerde toestande vir 'n sekere tydperk gepomp, waartydens die watervlak-reaksie op vooraf bepaalde tydsintervalle gemeet word. Na gelang van die tipe pomptoets wat uitgevoer word, kan óf boorgat-eienskappe, óf beide boorgat- en akwifeereienskappe bepaal word.
Om die volhoubare lewering van 'n akwifeer te bepaal en om die boorgat se vermoë te evalueer om teen hoë pomptempo's te presteer, moet ons beide die boorgat en akwifeer "stres", met ander woorde aan pomptoestande onderwerp wat hoër is as wat die uiteindelike bedryfstempo gaan wees, en dan die reaksie op hierdie onttrekking meet en evalueer.
Die onderhoud en rehabilitasie van boorgate
NET soos enige ander stuk toerusting wat daagliks gebruik word, moet 'n boorgat ook gereeld onderhou word om seker te maak dat dit in dieselfde, of ten minste in 'n bruikbare toestand, bly. Wanneer nodig, kan en moet dit "gediens" word om weer 'n beter lewering of kwaliteit te gee.
Hierdie "diens" word gedoen in die vorm van meganiese en/of chemiese boorgat-rehabilitasie. Die drie hooffaktore wat bepaal hoe lank 'n boorgat in 'n goeie toestand bly, is die aanvanklike boorgatontwerp en –konstruksie, die waterkwaliteit (beide chemies en mikrobiologies) en die strategie waarvolgens die boorgat bedryf word.