die 4 geheime
Sukkel jou pa hom dood met die grasperk wat eenvoudig nie mooi wil lyk nie? Hier's die ontontbeerlike raad van kenners... nie slegs hoogs nuttige inligting vir grasperk-eienaars nie, maar ook vir leerders in die landboukunde wat meer te wete wil kom van korrekte graskweking en van besproeiing en kuns­mistoediening in hul eie tuine...
BO: Druppels op die gras...
Foto: Staffan Enbom van Finland,
wat dit op hierdie bladsy by flickr op die wêreldwye web geplaas en gelisensieer het ingevolge die bepalinge van die Creative Commons Attribution 2.0 Generic-lisensie
SNY! SNY! SNY! Daarop het oom Gert se wysneusige buurman gehamer. Hoe meer jy die kikoejoe kasty, het hy gesê, des te meer kittel jy die spriete en hoe weliger gaan hulle groei. Oom Gert was nog jonk. Hy en tannie Grieta het pas begin nes skrop—en oor die grasperk van hul eerste huisie het hy net die groenste drome gedroom.
Totdat die eerste hondsdae van die skroeiende somer sy perk in 'n vaalgeel Kalahari-veld verander het.
Vandag weet oom Gert Haasbroek uit dure ondervinding dat jy elke keer jou gras, nou ja, in die gras gaan laat byt as jy dit nie met die spreekwoordelike handskoene hanteer nie.
Nuttige brokkie vir leerders
Die wondergrasse wat deur die mens veredel is
DIE mens het sowat tienduisend jaar gelede begin om die grond met primitiewe middele te bewerk—en gras was vroeg-vroeg een van sy belangrikste saaigewasse.
Dit was aanvanklik natuurlik nie grasse soos kweek wat omtrent net vir veevoer en (vandag) vir grasperke deug nie, maar allerhande ander wilde grastipes wat smaaklike, volryp sade voortgebring het.
Trouens, met hierdie korrels—het ons antieke voorsate agtergekom—kan hulle 'n baie vullende soort pap maak. En toe begin hulle ook van die wilde sade kruis en daar ontstaan verskillende voedsame soorte wat oral deur uiteenlopende gemeenskappe benut word.
En die korrels word al hoe beter. Die rede is dat hierdie vroeë mense besef dat, wanneer hulle net die beste korrels bewaar en later weer saai, daar sterk plante uitgroei wat op hul beurt weer meer en beter saad oplewer.
Vandag ken ons hierdie veredelde grasse as graan. Die wêreld se belangrikste grane is koring, rys en mielies, waaroor meer vertel word in drie afsonderlike artikels op hierdie CD-Rom.
Ander graansoorte wat van belang is, is onder meer gars (wat byvoorbeeld in die bereiding van bier en whisky gebruik word), rog (vir byvoorbeeld rogbrood en varkvoer) en hawer (vir perdevoer en hawermout).
Selfs kikoejoe—hard en gedug—het die regte versorging nodig om te floreer of kan andersins maklik tot droë en verpotte stingels verwelk.
Uit oom Gert se ervaring kan baie van ons die nuttige les leer dat leke nie hul ore vir kwasi-kenners moet uitleen nie. As jy iets belangriks wil aanpak waarvan jy min weet, raadpleeg eers die erkende deskundiges. Of dan dié se geskrifte as jy hulle nie persoonlik kan spreek nie.
Kundige raad is dit dan ook wat jy in hierdie artikel gaan kry --- saamgestel uit die gemene kennis van verskillende grasperk-fundi's. Almal is dit eens dat daar vier dinge is wat 'n grasperk nodig het:
Gee dit reg water, gee dit genoeg kunsmis, gee die wortels lug—en sny die gras op die regte manier.
En hou vol daarmee.
DIE lengte van die gras is van kardinale belang. Moenie dit te kort sny soos oom Gert destyds nie. Sny dit eerder meer dikwels.
Maar gereelde sny tot op 'n ``lewensvatbare'' diepte waarborg 'n digte, kort, sagte grasoppervlak. Daardeur word die loof kleiner en fyner gemaak. Só word 'n absorberende laag ook geskep waardeur water makliker kan dring en wat moeiliker deur onkruid verdring kan word.
Hierdie dekgras of ``matte'' keer nie net dat water by die wortels uitkom nie; dis boonop een van die hoofoorsake van grasperk-siektes.
Die beste tyd om jou grasperk te ``ontmat'', is kort voor die begin van die reënseisoen. Sny dan die gras dieper en gebruik 'n hark om die dooie blare en lopers van die wortels af weg te krap. Dis harde werk, maar daar is natuurlik baie vryskut-tuinhulpe wat maar te gretig sal wees om jou hiermee by te staan vir die ekstra geldjies.
DIE meeste grasperkversorgers is geen wetenskaplikes nie. Baie van ons strooi dus maar so dan en dan 'n kunsmissie van onsekere oorsprong oor die vaal kolle met die heimlike gedagte van ``mog het troffe''.
Gras wat onder bome groei, moet dubbel soveel van die regte kos kry as die res, want die groot kokkedore van die plantewêreld behandel die nederiges op voetsoolvlak nogal stief. Om dit so te stel: boomwortels vat maklik die kos en water uit die arme graswortels se ``monde''!
En daarmee word alle onderhouers van grasperke regdeur Suid-Afrika net groen en voorspoedige tye vorentoe toegewens. Hou jou by die veelseggende motto: ``Moenie gras onder jou voete laat groei nie!''