(Aangestuur vanaf Aarde (planeet))
1.1 Evolusie van lewe
2.3 Interne struktuur en plaattektonika
2.6.1 Weer en klimaat
2.6.2 Hoër atmosfeer
5.2 Natuurlike hulpbronne
5.3 Rampe en gevare
5.4 Menslike bevolking
6 Kulturele sienings
Tydlyn van lewe
Hierdie kas: sien • bespreking • wysig
(Miljoen jaar gelede)
Sien ook Lewe, Mens en Natuur.
Die Aarde is 'n aardse planeet, met ander woorde, hy het 'n rotsagtige liggaam, anders as die reuseplanete (soos Jupiter). Die Aarde is die grootste van die vier aardse planete in die Sonnestelsel, in beide fisiese grootte en massa. Die Aarde het ook die hoogste digtheid van hierdie vier planete, die hoogste oppervlakswaartekrag, die sterkste magneetveld en die vinnigste omwenteling. Dit is ook die enigste aardse planeet met aktiewe plaattektonika.
Die volop water op die aardoppervlak is 'n unieke kenmerk wat die sogenaamde "Blou Planeet" van die ander planete in die Sonnestelsel skei. Die Aarde se hidrosfeer bestaan hoofsaaklik uit oseane, maar sluit tegniesgesproke alle wateroppervlaktes in die wêreld in, waaronder ook binnelandse seë, mere, riviere en ondergrondse water tot 'n diepte van 2000 m. Die diepste ondergrondse water is by die Challenger-diepte in die Mariana-trog in die Stille Oseaan, met 'n diepte van -10 911,4 m. Die gemiddelde diepte van die oseane is 3800 m, meer as vier keer die gemiddelde hoogte van die kontinente.
Die oseane se massa is ongeveer 1,35 × 1018 metriese ton (of, ongeveer 1/4400 van die Aarde se totale massa) en beslaan 'n volume van 1,386 × 109 km3. Indien al die Aarde se land eweredig oor die oppervlak versprei was, sou die water rys tot 'n hoogte van meer as 2,7 km bo (die huidige) seespieël. Slegs 2,5% van die water op Aarde is varswater, die oorblywende 97,5% is soutwater. Die meerderheid van die varswater, ongeveer 68,7%, is in ysvorm.
Ongeveer 3,5% van die oseane se totale massa bestaan uit sout. Meeste van hierdie sout is deur vulkaniese aktiwiteit vrygestel of uit koue, vulkaniese gesteentes verkry. Die oseane is ook 'n reservoir vir opgeloste atmosferiese gasse, wat noodsaaklik is vir die oorlewing van baie waterliewende wesens. Seewater het 'n belangrike invloed op die wêreld se klimaat, aangesien die oseane as 'n groot hittereservoir optree. Wysigings in die oseaniese temperatuurverspreiding kan groot veranderinge in die weer veroorsaak, soos die El Niño-verskynsel.
Die atmosfeer is die gasvormige laag wat die Aarde omhul. Die gemiddelde atmosferiese druk op die Aardoppervlak is 101,325 kPa. Die atmosfeer bestaan uit 78% stikstof en 21% suurstof, met spoorhoeveelhede waterdamp, koolstofdioksied en ander gasagtige molekules. Die atmosfeer eindig nie plotseling op 'n sekere hoogte nie, maar neem eerder in konsentrasie af, hoe hoër mens van die oppervlak is. Die onderste deel van die atmosfeer, waar ongeveer 75% van sy massa is, word die troposfeer genoem. Die hoogte van die troposfeer wissel tussen breedteliggings: by die pole is dit 8 km en by die ewenaar 17 km. Hierdie afstand wissel ook soms as gevolg van weer- en seisoenale faktore.
Die atmosfeer beskerm die Aarde deurdat kleiner meteore wat die Aarde (sou) tref, as gevolg van wrywing verbrand wanneer hulle deur die atmosfeer beweeg. Deur die verplasing van waterdamp en deur neerslag bring die atmosfeer ook water na die oppervlak. Verder verswak die atmosfeer ook potensieel drastiese temperatuurverskille tussen dag en nag, deur warmte vas te hou. Hierdie laasgenoemde verskynsel staan as die kweekhuiseffek bekend: gasmolekules binne-in die atmosfeer van warmte-energie op wat deur die oppervlak weerkaats word. Die belangrikste "kweekhuisgasse" in die aardatmosfeer is koolstofdioksied, waterdamp, metaan en osoon. Sonder hierdie kweekhuiseffek sou die gemiddele oppervlaktemperatuur -18 °C wees en sou lewe nie kon voortbestaan nie.
Die troposfeer word voortdurend deur sonstraling opgewarm, wat lei tot uitsetting van die lug. Lug met 'n laer digtheid styg op en word dan vervang deur koeler lug met 'n hoër digtheid. Dit lei tot die sirkulasie van lug in die atmosfeer, wat die weer en klimaat deur die herverdeling van hitte-energie aandryf.
Deur die verdamping van oppervlakwater kan lug waterdamp bevat. As die lug warm genoeg is om op te styg, daal die lugdruk, waardeur die lug versadig raak en water kondenseer. Die klein waterdruppeltjies wat op hierdie manier ontstaan, vorm saam 'n wolk. As daar genoeg waterkondensasie plaasvind, sal die druppels voldoende aangroei om as reën terug te val naar die oppervlak. Die hoeveelheid reën, of neerslag, verskil per plek: sommige gebiede kry 'n paar meter per jaar, terwyl ander minder as een millimeter per jaar kry. Die gemiddelde neerslag in 'n gebied word bepaal deur die dominante windrigting, die topologiese eienskappe en die temperatuurverskille.
Ondanks die plaaslike verskille kan die Aarde volgens breedtegraad onderverdeel word in sones wat ongeveer dieselfde klimaat het. Van die ewenaar tot die pole vind mens die warm, nat tropiese klimate, dan die warm, droë subtropiese klimate, daarna die koeler, nat gematigde klimate, dan die droë, koeler landklimate en as laaste die koue, droë poolklimate. Hoogte het ook 'n invloed op die klimaat. Aangesien die atmosfeer dunner word hoe hoër mens bo seespieël is, is gebiede wat hoër geleë is kouer. 'n Verdere indeling van klimate is die klimaatklassifikasie van Wladimir Köppen, wat die klimate volgens temperatuur en neerslag rangskik.
Bo die troposfeer word die atmosfeer meestal verdeel in die stratosfeer, die mesosfeer en die termosfeer. Elkeen van hierdie lae het 'n ander temperatuurverloop (die koers waarteen temperatuur m.b.t. hoogte verander). Buite die termosfeer begin die eksosfeer, wat oorgaan in die magnetosfeer, waar die sonwind deur die Aarde se magneetveld opgevang word. Die osoonlaag, wat die aardoppervlak teen ultravioletstraling beskerm, is in die stratosfeer geleë. Die Kármán-lyn, 'n denkbeeldige lyn wat 100 km bo die aardoppervlak lê, word gebruik as grens tussen die atmosfeer en die ruimte en lê in die onderste deel van die termosfeer.
As gevolg van hitte-energie kan sommige molekules in die buitenste dele van die atmosfeer 'n snelheid bereik wat vinnig genoeg is om uit die Aarde se swaartekrag te ontsnap. Dit beteken dat die atmosfeer stadig maar seker die ruimte in "lek". Ligte molekules, soos waterstof en helium, bereik hierdie ontsnappingssnelheid makliker en lek dus meer as ander gasse.
Dis deels as gevolg van die lek van waterstof dat die Aarde van 'n aanvanklik reduserende stand tot die huidige oksiderende stand verander het. Fotosintese het 'n bron van vrye suurstof verskaf, maar daar word geglo dat die verlies van reduserende agente soos waterstof 'n noodsaaklike voorvereiste is vir die wydverspreide ophoping van suurstof in die atmosfeer. Dit is dus moontlik dat hierdie ontsnappingsvermoë van waterstof 'n invloed gehad het op die aard van die lewe wat op die planeet ontwikkel het. In die huidige, suurstofryke atmosfeer word die oorgrote meerderheid waterstof in water omgesit vóór dit uit die atmosfeer kan ontsnap. Die grootste verlies van waterstof is nou afkomstig van die afbreek van metaan in die boonste atmosfeer.
Die Aarde se magneetveld het (by benadering) die vorm van 'n magnetiese dipool, met twee magnetiese pole wat ongeveer op dieselfde plek as die planeet se geografiese pole lê. Volgens die dinamoteorie word die magneetveld opgewek deur konveksiestroming in die gesmolte metaliese buitekern van die Aarde. Deur die beweging van hierdie konduktiewe massas word elektriese strome opgewek, wat weer op hul beurt die magneetveld veroorsaak. Konveksiestroming in die buitekern is chaoties van aard en verander hul rigting met tye, waardeur die Aarde se magneetveld omgekeer word. Hierdie omkerings vind elke paar miljoen jaar plaas; die laaste omkering was ongeveer 700 000 jaar gelede.
Die magneetveld vorm die magnetosfeer, wat deeltjies uit die sonwind en kosmiese straling afweer. Die buitekant van die magnetosfeer, die sogenaamde "boogskok", is aan die kant van die Aarde wat na die Son gerig is, op 'n afstand van ongeveer 12 keer die radius van die Aarde. Die botsing tussen die Aarde se magnetiese veld en die sonwind vorm die Van Allen-gordels: 'n paar konsentriese ringe om die Aarde waar gelaaide deeltjies voorkom. Wanneer hierdie plasma die Aarde se atmosfeer by die magnetiese pole binnedring, veroorsaak dit poolligte.
Een van die gevolge van die aantrekkingskragte tussen die Aarde en die Maan, is dat die Maan se wentelspoed stadigaan versnel. Johannes Kepler het reeds in die 17de eeu bewys dat wanneer 'n liggaam se wentelspoed versnel, die radius van sy wentelbaan vergroot. Dit is ook die geval met die Aarde se natuurlike satelliet: die Maan beweeg elke jaar ongeveer 38 mm van die Aarde af weg. Tegelykertyd word die Aarde se omwentelingsperiode (m.a.w. een dag) elke jaar 23 mikrosekondes (µs) langer. Maar waar die dae in die verre toekoms dus langer sal wees, was hulle in die verlede juis korter. Sowat 410 miljoen jaar gelede, tydens die Devoontydperk, was een dag 21,8 uur lank en was daar 400 dae in 'n jaar.
Die getywerking van die Maan stabiliseer die stand van die Aarde se skuins as. Sommige geleerdes dink dat die aardas sonder hierdie stabiliserende werking van die Maan aan chaotiese veranderinge blootgestel sou wees, waardeur die Aarde se klimaat baie wisselvalliger en ekstreem sou wees. Indien die aardas in dieselfde baan as die Aarde was, soos tans die geval is by Uranus, sou uiterse verskille in seisoen tot strawwe weer lei: een pool sou direk na die Son wys tydens die somer en direk in die teenoorgestelde rigting in die winter. Planetêre wetenskaplikes wat hierdie effek bestudeer het glo dat komplekse lewensvorms in so 'n geval waarskynlik onmoontlik sou wees.
Daar is 'n aantal teorieë wat die oorsprong van die Maan verduidelik, die een wat die algemeenste aanvaar word is die "reuse-impak"-teorie, waarvolgens die Maan gevorm het ná die Mars-grootte protoplaneet Theia met die Aarde gebots het. Hierdie teorie verduidelik onder meer die Maan se relatiewe tekort aan yster en vlugtige elemente, plus die feit dat sy samestelling byna identies is aan dié van die aardkors.
Die Aarde voldoen aan 'n groot aantal vereistes waaraan enige planeet moet voldoen om deur komplekse veelsellige wesens bewoon te kan word. Hierdie vereistes is die teenwoordigheid van groot hoeveelhede lopende water, die teenwoordigheid van komplekse organiese molekules en genoeg energie om metabolisme in organismes moontlik te maak. 'n Groot aantal faktore sorg daarvoor dat die omstandighede op Aarde gunstig is vir die ontstaan en instandhouding van 'n komplekse biosfeer. Voorbeelde hiervan is die eksentrisiteit van die Aarde se wentelbaan, sy skuins as, sy omwentelingsnelheid, sy voordelige afstand van die Son, sy groot natuurlike satelliet, die besonderse samestelling van sy atmosfeer, sy magneetveld en die vulkaniese aktiwiteit wat op die Aarde plaasvind.
Daar word na al die lewensvorme op die planeet as 'n "biosfeer" verwys. Die Aarde is (sover die mens se kennis strek) die enigste planeet wat 'n biosfeer het en baie geleerdes dink dat planete met 'n biosfeer seldsaam is. Die Aarde se biosfeer het ongeveer 3,5 miljard jaar gelede ontstaan en het sedertdien aansienlik ontwikkel. Die biosfeer kan in "biome" verdeel word: gebiede op Aarde wat dieselfde ekostelsel (met soortgelyke plante en diere) het. Aardse biome (biome op land) volg dikwels dieselfde klimaatsones op die Aarde, wat deur breedtegraad en hoogte bo seespieël bepaal word. Voorbeelde van aardse biome is toendras, boreale naaldwoude, naaldwoude, gemende woudgebiede, medittereense woudgebiede, grasvlaktes, woestyne en manglietgebiede. In die poolse biome, die toendras en die woestyne kom daar relatief min lewe voor, terwyl die grootste biodiversiteit per oppervlak rond die ewenaar gevind kan word. Aardse biome is afhanklik van die bodem en van watertoevoer vir voedingstowwe. Daar is ook water- of seebiome, byvoorbeeld koraalriwwe en seewierwoude.
Die Aarde bevat grondstowwe wat vir die mens van nut is en deur hom ontgin word. Sommige grondstowwe is uitputbaar (m.a.w. daar is slegs 'n beperkte hoeveelheid beskikbaar), soos fossielbrandstowwe. Groot voorrade fossielbrandstowwe, soos steenkool, olie, gas en metaanys, word uit die aardkors verkry. Hierdie hulpbronne word gebruik vir die opwekking van energie en by chemiese produksieprosesse. Die aardkors bevat ook erts, wat gevorm word deur 'n geologiese proses, aangedryf deur tektoniese aktiwiteit of erosie. Erts is 'n gekonsentreerde bron van verskeie metale en ander nuttige elemente.
Daar bestaan wetenskaplike konsensus dat daar 'n verbinding tussen aardverwarming en die grootskaalse verbranding van fossielbrandstowwe is. Tydens dié proses word koolstofdioksied in die atmosfeer vrygestel, wat die kweekhuiseffek versterk. 'n Warmer klimaat sal waarskynlik gepaard gaan met die smelt van gletsers en yskappe, uiterse temperatuurskommelinge en die wêreldwye styg van gemiddelde seevlakke.
In 2016 was daar wêreldwyd ongeveer 7,33 miljard mense; daar word verwag dat hierdie getal in 2050 tot 9,2 miljard sal styg. Die grootste deel van hierdie bevolkingsgroei sal in ontwikkelingslande plaasvind. Bevolkingsdigtheid wissel van plek to plek, maar meer as die helfte van die wêreld se bevolking woon in Asië. Daar word verwag dat in 2020 60% van die wêreldbevolking in stede sal woon, in plaas van op die platteland.
Volgens beraming is slegs een agtste van die aardoppervlak geskik vir menslike bewoning: ses agtstes word deur oseane bedek, terwyl die res van die land woestyn of ander onbewoonbare gebied is. Die mees noordelike permanente nedersetting is Alert, op die Kanadese eiland Ellesmere (82°28'N), terwyl die mees suidelike die Suidpoolstasie Amundsen-Scott op Antarktika is (90°S).
In totaal was daar reeds 500 mense buite die aardatmosfeer gewees, waarvan 12 op die Maan geloop het. Normaalgesproke is die enigste mense in die ruimte die bemanningslede van die Internasionale Ruimtestasie. Die verste wat die mens al van die Aarde was, was in 1970, toe die bemanning van Apollo 13 400 171 km van die Aarde af was.
Die meeste godsdienste het 'n skeppingsverhaal, waarin die Aarde op 'n bonatuurlike manier deur 'n godheid geskape word. Sommige fundamentalistiese gelowe hang 'n letterlike interpretasie van ou godsdienstige tekste aan en verwerp die konvensionele wetenskaplike teorieë oor die Aarde en die ontstaan en evolusie van die lewe.
↑ Standish, E. Myles; Williams, James C. "Orbital Ephemerides of the Sun, Moon, and Planets" (PDF). International Astronomical Union Commission 4: (Ephemerides). Besoek op 2010-04-03. See table 8.10.2. Calculation based upon 1 AU = 149,597,870,700(3) m.
↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Williams, David R. (1 September 2004). "Earth Fact Sheet" (in Engels). NASA. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2020. Besoek op 17 Maart 2007.
↑ "UCS Satellite Database". Nuclear Weapons & Global Security (in Engels). Union of Concerned Scientists. 31 Januarie 2011. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Februarie 2014. Besoek op 12 Mei 2011.
↑ "Selected Astronomical Constants, 2011". The Astronomical Almanac. Besoek op 2011-02-25.
↑ Humerfelt, Sigurd (26 Oktober 2010). "How WGS 84 defines Earth". Besoek op 2011-04-29.
↑ Cazenave, Anny (1995). "Geoid, Topography and Distribution of Landforms". In Ahrens, Thomas J (red.). Global earth physics a handbook of physical constants (PDF). Washington, DC: American Geophysical Union. ISBN 0-87590-851-9. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 2006-10-16. Besoek op 2008-08-03.
↑ 9,0 9,1 9,2 Pidwirny, Michael (2006). "Fundamentals of Physical Geography" (in Engels) (2nd Edition uitg.). PhysicalGeography.net. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 3 April 2020. Besoek op 19 Maart 2007. AS1-onderhoud: Ekstra teks (link)
↑ 10,0 10,1 Staff (24 Julie 2008). "World". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 April 2020. Besoek op 5 Augustus 2008.
↑ Yoder, Charles F. (1995). T. J. Ahrens (red.). Global Earth Physics: A Handbook of Physical Constants. Washington: American Geophysical Union. p. 12. ISBN 0-87590-851-9. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2007-03-08. Besoek op 2007-03-17.
↑ "World: Lowest Temperature". WMO Weather and Climate Extremes Archive (in Engels). Arizona State University. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 Augustus 2016. Besoek op 7 Augustus 2010.
↑ Kinver, Mark (10 Desember 2009). "Global average temperature may hit record level in 2010". BBC Online (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2020. Besoek op 22 April 2010.
↑ "World: Highest Temperature". WMO Weather and Climate Extremes Archive (in Engels). Arizona State University. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 Augustus 2016. Besoek op 7 Augustus 2010.
↑ 18,0 18,1 Newman, William L. (9 Julie 2007). "Age of the Earth" (in Engels). Publications Services, USGS. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2020. Besoek op 20 September 2007.
↑ Harrison, Roy M.; Ronald E., Hester (2002). Causes and Environmental Implications of Increased UV-B Radiation. Royal Society of Chemistry. ISBN 0-85404-265-2.
↑ 20,0 20,1 Carrington, Damian (21 Februarie 2000). "Date set for desert Earth" (in Engels). BBC News. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 4 Maart 2020. Besoek op 31 Maart 2007.
↑ Guinan, E. F.; Ribas, I.. "Our Changing Sun: The Role of Solar Nuclear Evolution and Magnetic Activity on Earth's Atmosphere and Climate". ASP Conference Proceedings: The Evolving Sun and its Influence on Planetary Environments, San Francisco: Astronomical Society of the Pacific. Besoek op 2009-07-27.
↑ Purves, William Kirkwood; Sadava, David; Orians, Gordon H.; Heller, Craig (2001). Life, the Science of Biology: The Science of Biology. Macmillan. p. 455. ISBN 0-7167-3873-2. AS1-onderhoud: meer as een naam: authors list (link)
↑ Burton, Kathleen (29 November 2002). "Astrobiologists Find Evidence of Early Life on Land" (in Engels). NASA. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2020. Besoek op 5 Maart 2007.
↑ Kirschvink, J. L. (1992). Late Proterozoic low-latitude global glaciation: the Snowball Earth. The Proterozoic Biosphere: A Multidisciplinary Study. Cambridge University Press. pp. 51–52. ISBN 0-521-36615-1.
↑ Staff. "Paleoclimatology – The Study of Ancient Climates" (in Engels). Page Paleontology Science Center. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 12 Junie 2020. Besoek op 2 Maart 2007.
↑ Stern, David P. (25 November 2001). "Planetary Magnetism" (in Engels). NASA. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 Oktober 2014. Besoek op 1 April 2007.
↑ Milbert, D. G.; Smith, D. A. "Converting GPS Height into NAVD88 Elevation with the GEOID96 Geoid Height Model" (in Engels). National Geodetic Survey, NOAA. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2020. Besoek op 7 Maart 2007. AS1-onderhoud: meer as een naam: authors list (link)
↑ Sandwell, D. T.; Smith, W. H. F. (7 Julie 2006). "Exploring the Ocean Basins with Satellite Altimeter Data" (in Engels). NOAA/NGDC. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 24 Junie 2017. Besoek op 21 April 2007. AS1-onderhoud: meer as een naam: authors list (link)
↑ Brown, Geoff C.; Mussett, Alan E. (1981). The Inaccessible Earth (2nd uitg.). Taylor & Francis. p. 166. ISBN 0-04-550028-2. AS1-onderhoud: meer as een naam: authors list (link)
↑ Staff. "Layers of the Earth" (in Engels). Volcano World. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Augustus 2013. Besoek op 11 Maart 2007.
↑ Jessey, David. "Weathering and Sedimentary Rocks". Cal Poly Pomona. Besoek op 2007-03-20.
↑ Staff. "Minerals" (in Engels). Museum of Natural History, Oregon. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 13 Junie 2009. Besoek op 20 Maart 2007.
↑ Cox, Ronadh (2003). "Carbonate sediments". Williams College. Besoek op 2007-04-21.
↑ 60,0 60,1 Sverdrup, H. U.; Fleming, Richard H. (1942-01-01). The oceans, their physics, chemistry, and general biology. Scripps Institution of Oceanography Archives. Besoek op 2008-06-13.
↑ Hierdie meting is deur die tuig Kaiko in Maart 1995 geneem en word as die akkuraatste meting beskou. Sien "7,000 m Class Remotely Operated Vehicle KAIKO 7000" (in Engels). Japan Agency for Marine-Earth Science and Technology (JAMSTEC). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 April 2020. Besoek op 7 Junie 2008.
↑ Igor A. Shiklomanov (1999). "World Water Resources and their use Beginning of the 21st century" Prepared in the Framework of IHP UNESCO". State Hydrological Institute, St. Petersburg. Besoek op 2006-08-10.
↑ Mullen, Leslie (11 Junie 2002). "Salt of the Early Earth" (in Engels). NASA Astrobiology Magazine. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 Maart 2009. Besoek op 14 Maart 2007.
↑ Morris, Ron M. "Oceanic Processes". NASA Astrobiology Magazine. Besoek op 2007-03-14.
↑ Scott, Michon (24 April 2006). "Earth's Big heat Bucket" (in Engels). NASA Earth Observatory. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 September 2008. Besoek op 14 Maart 2007.
↑ Sample, Sharron (21 Junie 2005). "Sea Surface Temperature" (in Engels). NASA. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 April 2008. Besoek op 21 April 2007.
↑ Geerts, B.; Linacre, E. (November 1997). "The height of the tropopause". Resources in Atmospheric Sciences (in Engels). University of Wyoming. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2020. Besoek op 10 Augustus 2006.
↑ Staff (8 Oktober 2003). "Earth's Atmosphere" (in Engels). NASA. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2020. Besoek op 21 Maart 2007.
↑ Moran, Joseph M. (2005). "Weather". World Book Online Reference Center (in Engels). NASA/World Book, Inc. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 13 Desember 2010. Besoek op 17 Maart 2007.
↑ Various (21 Julie 1997). "The Hydrologic Cycle" (in Engels). University of Illinois. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2020. Besoek op 24 Maart 2007.
↑ Staff. "Climate Zones". UK Department for Environment, Food and Rural Affairs. Besoek op 2007-03-24.
↑ Staff (2004). "Stratosphere and Weather; Discovery of the Stratosphere". Science Week. Besoek op 2007-03-14.
↑ de Córdoba, S. Sanz Fernández (21 Junie 2004). "100 km. Altitude Boundary for Astronautics" (in Engels). Fédération Aéronautique Internationale. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 April 2009. Besoek op 21 April 2007.
↑ Abedon, Stephen T. (1997-03-31). "History of Earth". Ohio State University. Besoek op 2007-03-19.
↑ Fitzpatrick, Richard (16 Februarie 2006). "MHD dynamo theory" (in Engels). NASA WMAP. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2020. Besoek op 27 Februarie 2007.
↑ Stern, David P. (8 Julie 2005). "Exploration of the Earth's Magnetosphere" (in Engels). NASA. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 April 2020. Besoek op 21 Maart 2007.
↑ Espenak, F.; Meeus, J. (2007-02-07). "Secular acceleration of the Moon". NASA. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2012-12-05. Besoek op 2007-04-20. AS1-onderhoud: meer as een naam: authors list (link)
↑ Poropudas, Hannu K. J. (16 Desember 1991). "Using Coral as a Clock" (in Engels). Skeptic Tank. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Oktober 2018. Besoek op 20 April 2007.
↑ Staff (September 2003). "Astrobiology Roadmap". NASA, Lockheed Martin. Besoek op 2007-03-10.
↑ Ward, P.D.; Brownlee, D. (2000-01-14). Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe (1st uitg.). New York: Springer-Verlag. ISBN 0-387-98701-0.
↑ Staff (24 November 2006). "Mineral Genesis: How do minerals form?" (in Engels). Non-vertebrate Paleontology Laboratory, Texas Memorial Museum. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 April 2014. Besoek op 1 April 2007.
↑ Staff (2 Februarie 2007). "Evidence is now 'unequivocal' that humans are causing global warming – UN report" (in Engels). United Nations. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 April 2017. Besoek op 7 Maart 2007.
↑ United States Census Bureau (5 Junie 2016). "World POP Clock Projection". United States Census Bureau International Database (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Oktober 2013. Besoek op 5 Junie 2016.
↑ Staff. "World Population Prospects: The 2006 Revision" (in Engels). United Nations. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 13 November 2018. Besoek op 7 Maart 2007.
↑ Staff (2007). "Human Population: Fundamentals of Growth: Growth". Population Reference Bureau. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 April 2013. Besoek op 31 Maart 2007.
↑ Staff (15 Augustus 2006). "Canadian Forces Station (CFS) Alert" (in Engels). Information Management Group. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2020. Besoek op 31 Maart 2007.
↑ Cramb, Auslan (28 Oktober 2007). "Nasa's Discovery extends space station" (in Engels). Telegraph. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 November 2014. Besoek op 23 Maart 2009.
↑ Stathopoulos, Vic (8 Januarie 2009). "Apollo Spacecraft" (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Oktober 2019. Besoek op 23 Maart 2009.
Munsell, Kirk, red. (2006-10-19). "Solar System Exploration: Earth". NASA. Besoek op 2007-03-17.
Ward, Peter D.; Brownlee, Donald (2002). The Life and Death of Planet Earth: How the New Science of Astrobiology Charts the Ultimate Fate of Our World. Times Books, Henry Holt and Company. ISBN 0-8050-6781-7.
Williams, David R. (2004-09-01). "Earth Fact Sheet". NASA. Besoek op 2007-03-17.
Yoder, Charles F. (1995). T. J. Ahrens (red.). Global Earth Physics: A Handbook of Physical Constants. Washington: American Geophysical Union. ISBN 0-87590-851-9. Besoek op 2007-03-17.
Die Aarde se posisie in die heelal
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Aarde&oldid=2219132"
Last edited on 28 Junie 2020, at 11:42
Die bladsy is laas op 28 Junie 2020 om 11:42 bygewerk.