PressReader - Landbouweekblad: 2018-11-09 - Hof ver­werp staat se ver­bod op wa­ter­reg-oor­drag
Hof ver­werp staat se ver­bod op wa­ter­reg-oor­drag
Landbouweekblad - 2018-11-09 - Lbw| Lbw - — JOYLENE VAN WYK
’N HOFBESLISSING wat be­paal ’n Wes-Kaap­se boer mag 227 ha se wa­ter­ge­bruik­reg­te van een plaas na ’n an­der oor­dra, is ’n deur­braak vir die land­bou en sal waar­skyn­lik rig­ting­ge­wend wees in soort­ge­ly­ke sa­ke wat la­ter aan­ge­hoor word.
Só sê mnr. Jan­se Ra­bie, hoof van na­tuur­li­ke hulp­bron­ne by A­gri SA. Dit volg ná ’n drin­gen­de aan­soek in die Wes-Kaap­se Hoog­ge­regs­hof na­mens Wit­te­wa­ter Boer­de­ry by Pi­ket­berg vir die ty­de­li­ke oor­drag van wa­ter­ge­bruiks­reg­te in­ge­vol­ge ar­ti­kel 25 (1) van die Na­si­o­na­le Wa­ter­wet (Wet 36 van 1998).
Die kern van die saak was of dit wet­tig is vir be­sproei­ings­ra­de om die wa­ter­reg­te van een plaas na ’n an­der in ’n ge­bied bin­ne hul ju­ris­dik­sie oor te dra.
Be­sproei­ings­ra­de het ja­re lank dié prak­tyk ge­volg, tot die De­par­te­ment van Wa­ter en Sa­ni­ta­sie be­gin van­jaar in ’n om­send­brief ge­sê het dit is on­wet­tig. Wit­te­wa­ter was een van tal­le boer­de­rye wat weens dié een­sy­di­ge be­sluit nie wa­ter­reg­land­bou-eien­dom. te kon oor­dra vir brood­no­di­ge be­sproei­ing nie.
Wit­te­wa­ter het die wa­ter no­dig ge­had vir die be­sproei­ing van ko­ring wat bin­ne die vol­gen­de paar we­ke ge­oes moet word, as­ook vir die aan­plan­ting van nu­we ge­was­se in De­sem­ber.
Son­der die tus­sen­tyd­se be­vel sou die boer­de­ry so­wat R13,5 mil­joen ska­de ge­ly het, en so­wat 80 plaas­wer­kers se werk sou in ge­drang ge­wees het.
Wit­te­wa­ter Boer­de­ry het in die hof­stuk­ke aan­ge­voer dat die oor­drag goed­ge­keur sou word as dit nie was vir die de­par­te­ment se ver­keer­de in­ter­pre­ta­sie en toe­pas­sing van die re­le­van­te sta­tu­tê­re be­pa­lings nie.
Die hof het die boer­de­ry se re­de­na­sie on­der­steun.
In sy teen­ar­gu­men­te het die de­par­te­ment aan­ge­voer die be­sproei­ings­ra­de as wa­ter­be­stuur­so­wer­he­de het nie die be­voegd­heid om die oor­drag van wa­ter­ge­bruiks­reg­te toe te laat nie.
Die hof het be­vind die de­par­te­ment se stand­punt dat be­sproei­ings­ra­de nie by mag­te is om die ty­de­li­ke oor­drag van wa­ter­ge­bruiks­reg­te van een eien­dom na ’n an­der eien­dom in die­self­de om­ge­wing toe te laat nie, was ver­keerd.
Ra­bie sê krag­tens die hof se tus­sen­tyd­se be­vel kan die de­par­te­ment nie ap­pèl aan­te­ken teen die be­slis­sing nie. Die feit dat die reg­ter so ’n vol­le­di­ge uit­spraak ge­le­wer het, maak dit on­waar­skyn­lik dat die hof tot ’n an­der ge­volg­trek­king sal kom ten op­sig­te van die de­par­te­ment se in­ter­pre­ta­sie van die be­trok­ke deel van die Na­si­o­na­le Wa­ter­wet.
Ra­bie sê A­gri SA is ui­ters be­kom­merd oor die her­sien­de be­leid, want die ver­moë om wa­ter­ge­bruiks­reg­te oor te dra, word al­ge­meen deur wa­ter­kun­di­ges er­ken as ’n me­ga­nis­me om doel­tref­fen­de wa­ter­ge­bruik te be­vor­der.
Dit be­ïn­vloed ook be­lang­ri­ke kwes­sies, soos voed­sel­se­ker­heid en die waar­de van Hy sê hoe­wel die ar­gu­men­te oor die wet­tig­heid en die uit­wer­king van die de­par­te­ment se her­sie­ne be­leid en in­ter­pre­ta­sie van ar­ti­kel 25 van die wet nog op ’n la­ter da­tum aan­ge­hoor moet word, is die hof­be­vel be­moe­di­gend.
Land­bou­week­blad het in Ju­nie be­rig oor ’n saak voor die Oos-Kaap­se Hoog­ge­regs­hof waar die nu­we be­leid ’n stok­kie ge­steek het voor ’n koop­tran­sak­sie van mil­joe­ne ran­de vir wa­ter­reg­te in die dis­trik So­mer­set-Oos. Dié saak word na ver­wag­ting la­ter van­dees­maand aan­ge­hoor. Land­bou­week­blad ver­neem van nóg ’n hof­ge­ding, ook van ’n Oos-Kaap­se boer­de­ry, wat bin­ne­kort aan­han­gig ge­maak word.
Die de­par­te­ment het nie op ’n ver­soek om kom­men­taar ge­re­a­geer nie.
FO­TO: AN­DRÉ SERDYN
Wit­te­wa­ter Boer­de­ry het reeds ver­le­de week ge­stroop op die plaas mid­de-in die hof­ge­ding oor die oor­drag van wa­ter­reg­te.