Die Woestynkombuis in Maltahoë se hoofstraat gaan jou verras. Stop gerus hier op pad of van Keetmanshoop af (jy ry met die C19 deur die dorpie) en maak seker jy het genoeg tyd om deur hierdie skatkis rond te dwaal.
Hier is genoeg in die winkel om te sien, lees en doen terwyl jy wag vir jou kos. Begin lees aan die honderde boodskappe wat vorige reisigers en besoekers hier teen die mure geskryf het. Jy gaan ook staar na oudhede uit dae toe tikmasjiene, langspeelplate en kassette nog die norm was. Hier is selfs ’n stokou golfstel en ’n besem op pad badkamer toe. Die winkeltjie se badkamermure is net so vol leesstof, beplak met bladsye uit ou tydskrifte, geldnote van oor die wêreld heen en koerantuitknipsels.
Jy het net sewe dae oor om te leef. Dít is hoe ’n mens die Vrystaat Kunstefees moet aanpak – soos iemand met ’n doodsvonnis. Met dringendheid. En volharding. Vol lus en lewe.
Ek het al baie gedink oor wat feeste so aanloklik maak. Wat maak dat feesgangers en kunstenaars landwyd elke jaar die koue aandurf en terugkeer? (Wel, behalwe dan nou vir die noodgedwonge siklus van geld maak en uitgee … maar dis ’n storie vir ’n ander dag). Ek glo daar’s iets dieper; iets meer as net die kos, klanke, kunstenaars en gees. Vir my lê die misterie van ’n kunstefees in die verganklikheid van die hele affêre
Sien, die Vrystaat Kunstefees is soos ’n seepborrel; in ’n oogwink is dit verby. Dis so vlietend soos ’n gedagte of die laaste noot in ’n klavierconcerto. Dit is die troupaar se eerste soen voor die kansel, of ’n draairoomys wat op ’n warm somerdag oor jou hand smelt. Maak nie saak hoe baie jy dit geniet nie, die lekker hou net nie lank genoeg aan nie. En is dit nie maar so met alles in die lewe nie? Die mooi, en ek bedoel waarlike móói oomblikke in die lewe, lewe slegs vir ’n baie kort rukkie.
Elke feesganger besef, bewustelik of onbewustelik, dat hy of sy volgende week hierdie tyd in ’n oorverhitte kantoor of ’n klaskamer gaan sit en daarom geniet hulle hulself met ’n soort dringenheid wat mens op baie min ander plekke kry as op die Vrystaat Kunstefees.
Dis seker omdat ’n kunstefees is soos om water in jou hande te dra; maak nie saak hoe versigtig jy is nie, jy gaan dit druppel vir druppel langs die pad verloor.
Jy wil mos instorm sonder om aan die gevolge te dink. Nou het jy sy hele toekoms verongeluk, die wonderlike geleentheid waarop hy sy hart gesit het.
Ek kan die aanklag nie smoor nie en strompel met ’n verslae gees na die agterste sitplekke. Almal kan seker die ellende op my gesig lees. Die selfverwyt. Stemme, klanke spoel oor my, maar maak nie sin nie.