'In liefdevolle herinnering aan ons gunsteling-obsessie …' - Joy! Digital
-deur dr. Jurie Vermeulen | FEBA
"In liefdevolle herinnering aan ons gunsteling-obsessie …"
Bogenoemde sou waarskynlik as 'n gepaste grafskrif kon dien vir die heengaan van een die mensdom se lieflinge. As gevolg van die huidige krisis, het ons, gedurende die laaste paar maande, saam met die res van die wêreld eerbiedig by die graf gestaan van waarskynlik die mensdom se grootste waan.
Een land na die ander het dieselfde begrafnis bygewoon en vol droefheid oor die skielike, gewelddadige dood van ons kollektiewe obsessie en waan – naamlik, beheer – getreur. Die mens smag na beheer, want dit verseker bestendigheid. Ons verafsku en vermy sover moontlik alle onsekerheid wat veroorsaak word deur onstabiliteit en chaos. Die blote melding van hierdie woorde in huisgesinne, besighede, bedienings en kerke, bring 'n sweterigheid in die handpalms. Ons is immers oor duisende jare kultureel gekondisioneer om deur beheer uit te oefen, bestendigheid, sekerheid en balans te verseker. Die Oxford Dictionary definieer stabiliteit as: "the state of being firmly fixed or not likely to move or change … a situation in which something such as an economy, company, or system can continue in a regular and successful way without unexpected changes." Beheer is ons hoogste doelwit – die finale beloning en baie liters bloed, sweet en trane is deur die eeue gestort in ons strewe daarna. Dit is ook die tema van ontelbare gebede wat daagliks opstyg na die troon; dat God sal verseker dat "… geen onheil jou tref en geen plaag naby jou woonplek kom nie. Hy sal sy engele opdrag gee om jou te beskerm waar jy ook al gaan. Op hulle hande sal hulle jou dra, sodat jy nie jou voet teen 'n klip sal stamp nie." – Psalm 91:10 (NAV)
Wiele binne-in wiele …
Die huidige globale krisis het ons herinner aan die waarheid dat volkome beheer, bestendigheid en sekerheid blote illusies is. Om die waarheid te sê, dit is eerder ego's van 'n ander wêreld, tans nog verskuil, waarvan ons die dagbreek net dofweg kan waarneem. Dit is goed om herinner te word aan die feit dat, terwyl ons mensheid die illusie van stabiliteit geniet, die "vaste grond" onder ons voete besig is om teen 5 cm per jaar na die vurige apokalips van die onderaardse mantel te gly, waar dit herwin sal word vir nuwe kontinente in die verre toekoms. Terselfdertyd roteer ons aarde teen 1 700 km/h om sy as; wentel ons teen 110 000 km/h rondom die son en snel ons hele sonnestelsel teen 720 000 km/h voort in 'n baan in die Melkwegstelsel! Dit alles het my laat dink aan die profeet Esegiël se beskrywing van God en sy troon, 2 600 jaar gelede: "Die wesens het soos weerlig heen en weer geskiet. Die voorkoms van die wiele en hulle afwerking was soos dié van edelstene. Hulle het eenders gelyk en al vier was so gemaak dat daar 'n wiel dwars binne 'n wiel was." – Esegiël 1:14,16. Dit wil voorkom asof God self van beweging en verandering hou? Behalwe vir die vermoë om nie oor jou eie voete te val wanneer jy opstaan om te loop nie, is die mens eintlik maar in beheer van baie min!
Mikroverstellings vir bestendigheid
Beheer is iets wat kom en gaan en bestendigheid is allesbehalwe staties en onveranderd. Sonder deurlopende aanpassing, verstelling en verandering in werklike tyd, is stabiliteit onmoontlik. Dit word mooi geïllustreer deur 'n video wat tans op YouTube die rondte doen. Dit wys 'n gimnas wat 'n indrukwekkende, skynbaar absolute stabiele handstand doen. Die titel van die video is insiggewend; "The illusion of stability and equilibrium is made up of constant micro adjustments and impeccable attention to detail." Die gimnas is in staat om die illusie van absolute beheer en stabiliteit te skep deur konstante mikroverstellings aan sy liggaamsposisie te maak.
As gelowige laat dit my wonder hoe ek hierdie beginsel kan toepas om relatiewe bestendigheid en sekerheid in my eie lewe, my gesin, my besigheid of bediening te geniet. Hoe lyk hierdie oomblik-na-oomblik mikroverstellings wat ek moet bemeester? Hoe kan dit my help om innerlike beheer, emosionele stabiliteit en vrede te ervaar? Terwyl ons wêreld op brutale wyse herinner is aan die feit dat absolute beheer en bestendigheid 'n hersenskim – 'n blote waan bly; is dit tog so dat God se Woord ons verseker dat ons, al is dit op subjektiewe wyse, vrede, bestendigheid en sekerheid mag ervaar. Hoe kan ons 'n weerspieëling van die ewige objektiewe bestendigheid en vrede, op subjektiewe wyse prakties hier en nou ervaar? Kom ons begin deur te beheer wat ons kan.
Ons kan ons eie geestelike toestand beheer
'n Man het my eendag kom sien – uiters neerslagtig, teleurgesteld en gefrustreerd met sy geestelike lewe. Hy het gevoel asof hy absoluut geen kontak of verhouding meer met God gehad het nie. Hy het ver van God gevoel en daarom nooit meer gebid of Bybel gelees nie. Daar was net 'n leë gevoel van doodsheid, lamheid en leegheid. Hy was raadop en sy vrou moedeloos. Hoe help jy iemand in so 'n toestand?
Ek het hom bloot aangeraai om sy hele denkwyse rondom die saak te verander – net daar waar hy was, onmiddellik. Ek het vir hom gesê indien hy skuldig voel oor iets, moet hy dit so gou moontlik uit die weg ruim, maar as daar niks spesifiek is wat tussen hom en God staan nie, is die saak vir alle praktiese doeleindes opgeklaar. Ek het verduidelik dat, aangesien God hom nooit verlaat het nie, kan hy so naby aan God voel soos hy wil. Die geestelike afstand en doodsheid wat hy ervaar het, het niks met God te doen nie, maar alles met homself. Sy gedagtes, emosies en woorde het God verlaat, maar as hy dit nou sou verander, kon hy weer net so naby aan God voel soos voorheen. Natuurlik het hy 'n paar oomblikke lank verdwaas gelyk, maar toe die lig opgaan, en hy God begin dank vir die feit dat Hy hom nooit verlaat het nie, het sy hele ervaring begin verander. Hy is as 'n ander mens daar weg en het so gebly.
Daar is net een persoon wat in die middel van die nag, te midde van enorme bruisende wit golwe, aangejaag deur 'n kategorie-vyf storm, steeds soos 'n baba in 'n ses meter-lange vissersbootjie kon slaap. Selfs al dreig die storm om die bootjie te verswelg. Daardie persoon is Jesus van Nasaret! Die Prins van vrede het gesê: "Vrede laat Ek vir julle na; my vrede gee Ek vir julle. Die vrede wat Ek vir julle gee, is nie die soort wat die wêreld gee nie. Julle moet nie ontsteld wees nie, en julle moet nie bang wees nie. Julle het gehoor dat Ek vir julle gesê het: Ek gaan weg, maar Ek kom weer na julle toe." – Johannes 14:27-28. Jesus is 'n uitstekende voorbeeld van persoonlike beheer en bestendigheid, ongeag die omstandighede. Dit is altyd fassinerend om te luister na die getuienis van mense wat sg. Nadoodse ervarings gehad het. Hulle getuig dikwels hoe 'n skielike, onbeskryflike vrede hulle omvou het terwyl hulle die chaos van die ramptoneel van 'n afstand af gadeslaan. Dit is waarvan ons nou nog net 'n dowwe weerkaatsing kan waarneem. Jesus verklaar hierbo dat ons iets van sy vrede kan ervaar, maar dit sal van ons vereis om daardie mikroverstellings in ons denke, woorde en emosies te begin toepas en bemeester. Ons sal moet leer om van oomblik tot oomblik in Hom te bly; om ons gedagtes, emosies en woorde gevange te neem tot gehoorsaamheid aan Christus (2 Korintiërs 10:4-5).
Paulus beskryf hierdie mikroverstellings anders; hy skryf: "Julle moet dus altyd onthou dat ook júlle vir die sonde dood is, maar vir God lewe, omdat julle een is met Christus Jesus." – Romeine 6:11 (NAV). Die 1953 vertaling vervang "onthou" met "reken", maar in praktyk beteken dit bloot dat ons beheer moet neem van ons geloofsdenke, gesindhede en perspektiewe. Dit sal onmiddellik ons woorde en emosies begin transformeer. Daarvan is die beradingsituasie met my vriend hierbo 'n goeie illustrasie. Paulus beskryf hierdie proses ook as om daagliks deur die Heilige Gees beheer te word, dan sal ons volgens hom, nooit deur die "vlees" se begeertes beheer word nie. Deur hierdie konstante mikroverstellings te doen, sal ons uiteindelik beheer neem van ons eie geestelike toestand en 'n dowwe weerkaatsing van die nuwe wêreld se innerlike bestendigheid, sekerheid en vrede begin geniet.
Neem beheer van die liefde
Ons is geskape vir liefde; ons moet dit nooit vergeet nie. Ons is geskep om liefde te ervaar – van God en mense. Ons moet liefde gee, maar ook aandring op dieselfde liefde. Natuurlik kan jy niemand dwing om jou lief te hê nie, maar jy kan nietemin daarop aandring. Diegene wat dit kan en wil gee, sal dit doen. As jy self dink dat jy nie liefde werd is nie, sal diegene om jou ook meestal so dink. Liefde doen wonderlike dinge.
Dit bied ons 'n stabiele platform waarop ons kan staan – dit laat ons veilig en sterk voel. Dit is die teenoorgestelde van onstabiliteit, vrees en onsekerheid. As jy in 'n toksiese verhouding van onbestendigheid, onsekerheid en vrees vasgevang is, beteken dit doodgewoon dat daar min liefde is. Gebroke verhoudings is gewoonlik die bewys dat die betrokke individue nie beheer geneem het in liefde nie. Navorsing het bewys dat die gesondste en gelukkigste ouer mense, dié is met liefdevolle mense in hul lewens – vroeër, sowel as nou. Hoe tragies is dit nie dat die swakheid en feilbaarheid van mense, so misbruik word deur die Vyand van ons siele. Dat soveel van ons, juis geskep vir die liefde, beroof word hiervan, en dat dit lei tot onberekenbare sielkundige en emosionele pyn, jarelange smart en eindelose eensaamheid. In die Bybel vind ons die Groot Opdrag; "Gaan dan heen, maak dissipels van al die nasies…" Dis die opdrag om ander van Jesus se liefde te vertel. Ons vind egter ook die Groot Gebod; "Jy moet die Here jou God liefhê … en jou naaste soos jouself …" (Markus 12:28). Dit is God se resep vir stabiele, sterk en vervulde lewens. Om ander lief te hê, help ons om in die teenswoordige tyd te leef – in hierdie oomblik. Dit is nog 'n mikro-aanpassing wat ons moet leer om te maak, voordat ons betekenis en vreugde gaan ervaar. Die verlede en die toekoms kan ons nie veel bied nie, maar die vermoë om elke klein vreugdetjie in hierdie oomblik aan te gryp en te geniet, bied betekenis en verander jou lewe.
Neem beheer van jou waardes en jou doelwitte
Mense is geskep om waarde-gefundeerd en doel-georiënteerd te leef. Sonder hierdie twee fundamentele boustene is enige mens gedoem tot eindelose frustrasie, mislukking en verwarring. Hierdie twee kragte bied sielkundige en geestelike bestendigheid en rigting aan enige lewe. Ons is veronderstel om te kies wie ons wil wees, wat ons gaan glo en hoe ons gaan optree. So 'n intensionele lewe word slegs gebou op 'n doelbewuste keuse van waardes en doelwitte. Indien ons hierin misluk en nooit intensioneel omgaan met ons waardes nie, word ander noodwendig outomaties deur die lewe op ons afgedwing. Ons assimileer bloot wat om ons aangaan.
Waardes is soos 'n fondament – dit bepaal die vorm en sterkte van jou huis. Net soos ons nie 'n vierkantige huis op 'n ronde fondament bou kan nie, kan ons ook nie anders lewe as die vorm van ons waardes nie. Die waardes wat ons in die Bybel vind soos, liefde, vergifnis en vrede, gee aan ons lewens 'n Christelike vorm. Verder gee ons doelwitte dinamiek, momentum en rigting aan ons lewens. Daarsonder stagneer ons – verloor die lewe sy betekenis – iets waarsonder geen mens kan leef nie. Alle mense is soos hitte-geleide missiele, maar ten opsigte van hul soeke na betekenis. Mense is betekenis-genererende wesens. Die Bybel is vol van betekenisvolle en lewegewende doelwitte – soos om ander te dien, lief te hê, te versterk, te verstaan, te bemoedig – die voorneme om 'n positiewe bydra te lewer tot jou naaste se lewens. Ons kan en behoort beheer te neem van hierdie aspekte van ons lewens.
Wanneer jy verander, verander alles
Kom ons keer terug na ons aanhaling van vroeër; "The illusion of stability and equilibrium is made up of constant micro adjustments and impeccable attention to detail." Hoe doen ons dit in ons daaglikse lewens? Net soos ons gimnas se skynbaar stabiele handstand, is ons lewens die sigbare manifestasie van konstante, skaars-waarneembare mikro-aanpassings in ons denke, gesindhede, perspektiewe, woorde en dade, wat uitloop in balans of wanbalans, bestendigheid of onbestendigheid. Net soos ons vriend hierbo, kan ons, deur bloot beheer te neem van wat ons kan – ons denke, gesindhede en woorde – ons stroom van bewussyn radikaal transformeer in byna een beweging. Kan ons uitbreek in 'n lewe van vryheid. Wanneer ons verander, verander alles om ons ook. Hierdie transformasieproses is egter nie bedoel om eenmalig plaas te vind nie, maar van situasie tot situasie. Konstante, bewuste mikroverstellings moet deurlopend plaasvind, as ons sielkundige, geestelike en emosionele bestendigheid wil handhaaf. Ons moet voortdurend daarop fokus om God-gesentreerd te leef, met 'n Gees-geïnspireerde gesindheid van liefde – vir onsself en vir almal om ons, terwyl ons elke geleentheid aangryp om vreugde te ervaar. As ons hierop fokus, sal ons skielik vind dat ons begin om die dowwe weerkaatsings van die toekomstige wêreld waar te neem; 'n heel nuwe wêreld so indrukwekkend beskryf deur Johannes: "Toe het ek 'n nuwe hemel en 'n nuwe aarde gesien. Die eerste hemel en die eerste aarde het verdwyn, en die see het nie meer bestaan nie … Toe het ek 'n harde stem van die troon af hoor sê: 'Kyk, die woonplek van God is nou by die mense. Hy sal by hulle bly; hulle sal sy volke wees, en God self sal by hulle wees as hulle God. Hy sal al die trane van hulle oë afdroog. Die dood sal daar nie meer wees nie. Ook leed, smart en pyn sal daar nie meer wees nie. Die dinge van vroeër het verbygegaan.' Toe sê Hy wat op die troon sit: 'Kyk, Ek maak alles nuut.' En daarna sê Hy: 'Skryf hierdie woorde op, want hulle is betroubaar en waar.'" – Openbaring 21:1-5 (NAV)