Volume 45, Issue 2, 2012 De Jure - Volume 45, Issue 2, January 2012 Navigate this Journal About Current issue Previous issues Submit a paper Contact the Editor Volumes & issues
Volume 49 (2016) Volume 48 (2015) Volume 47 (2014) Volume 46 (2013) Volume 45 (2012) Volume 44 (2011) Volume 45, Issue 2, January 2012 (0)
De Jure 45 (2012)
"It is what you read when you don&apos;t have to that determines what you will be when you can&apos;t help it." - Oscar Wilde
It is with this in mind that the De Jure editorial board is proud to present the second volume for 2012. Over the past two years we have witnessed the awe inspiring power of the revolutionary use of information trough social networking. We have seen it used to create social awareness, to highlight of the plight of many previously silent martyrs and we have seen it topple oppressive institutions one after the other. Naturally, this is to be celebrated.
The past, present and future of vicarious liability in South Africa
Monray Marsellus Botha and
De Jure 45, pp 225 –253 (2012)
Die verlede, hede en toekoms van middelike aanspreeklikheid in Suid-Afrika
Die onlangse - en volgens sommige, onrusbarende - tendens in Suid-Afrika om werkgewers (veral die staat) aanspreeklik te hou vir die onregmatige, skuldige dade van hulle werknemers gee aanleiding tot probleme en enige ondersoek na die moontlike middellike aanspreeklikheid van die werkgewer moet noodwendig altyd begin met die vraag of die werknemer wel &apos;n delik gepleeg het. Waar daar nie &apos;n delik is nie, is daar nie sprake van direkte of middellike aanspreeklikheid nie. Dit is belangrik om vas te stel wat die verhouding tussen die delikspleger en sy werkgewer was waar dit vasstaan dat die werknemer wel &apos;n delik gepleeg het. Dit is dan juis by die vasstelling of die werknemer in die loop van sy diens gehandel het dat beleidsoorwegings na vore kom. Suid-Afrikaanse howe het oor die jare toetse geformuleer om vas te stel of &apos;n werknemer in die loop van sy diens gehandel het of nie. Die doel van hierdie artikel is om die probleem van middellike aanspreeklikheid onder die loep te neem. Eisers probeer altyd in die diepste sakke grawe - diè van werkgewers - en hierdie tendens sal waarskynlik voortgesit word. Hierdie artikel streef om &apos;n nuwe perspektief op middellike aanspreeklikheid te gee en begin deur &apos;n kort historiese oorsig van hierdie vorm van skuldlose aanspreeklikheid in Suid-Afrika. Die artikel bespreek ook &apos;n aantal spesifieke probleme, waarvan die dilemma aangaande werknemers wat op diens is of nie en die ingewikkelde vraag rondom diensbestek die eerste is. Die artikel ondersoek ook die Wet op Arbeidsverhoudinge soos wat dit op wangedrag van toepassing is en die aard van die verhouding tussen werkgewer en werknemer. Direkte aanspreeklikheid as &apos;n alternatiewe eisoorsaak teen werkgewers onder sekere omstandighede word spesifiek gemeld.
De Jure 45, pp 254 –271 (2012)
Ongeveer &apos;n dekade gelede het die Departement van Justisie en Konstitusionele Ontwikkeling, na aanleiding van klagtes deur verbruikers oor die misbruik van die administrasieprosedure, &apos;n projek ter hervorming van hierdie prosedure van stapel gestuur. Hierdie projek is egter opgeskort vanweë &apos;n onafhanklike inisiatief van die Departement van Handel en Nywerheid om verbruikerswetgewing, wat in 2007 in die Nasionale Kredietwet 34 van 2005 gekulmineer het, te hervorm. Ongelukkig het die wetgewer met die invoering van die skuldhersieningsprosedure ingevolge die Nasionale Kredietwet &apos;n gulde geleentheid laat verbygaan om die reg insake skuldverligtingsmaatreëls behoorlik en volledig te hersien. Daarbenewens het die wetgewer ook nie die verhouding tussen skuldhersiening en ander bestaande skuldverligtingsmaatreëls, in die besonder administrasiebevele, behoorlik oorweeg nie. In die eerste gedeelte van hierdie artikel wat in 2012 De Jure 80 verskyn het is administrasie ingevolge die Wet op Landdroshowe 32 van 1944 en skuldhersiening ingevolge die Nasionale Kredietwet geanaliseer om sodoende sekere positiewe en negatiewe aspekte rakende hierdie twee prosedures te identifiseer. In hierdie tweede gedeelte van die artikel word &apos;n vergelyking tussen administrasie en skuldhersiening gedoen en voorstelle ter regshervorming gemaak. Die skrywers doen aan die hand dat Suid-Afrika &apos;n volledige hersiening van sy huidige skuldherskeduleringsmaatreëls benodig en dat die wetgewer vir een enkele maatreël wat op alle skuldherskeduleringsgevalle van toepassing is, voorsiening moet maak. Na aanleiding van die vergelyking tussen administrasie en skuldhersiening belig die skrywers die hoofkwessies wat die wetgewer na hul mening in ag moet neem wanneer so &apos;n nuwe prosedure ontwerp word.
De Jure 45, pp 272 –305 (2012)
Die heerskappy van die reg (rule of law) is een van die grondliggende waardes van die Suid-Afrikaanse grondwetlike orde. Saam met &apos;n aantal ander waardes wat in artikel 1 van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika van 1996 vervat is, omskryf dit die eenstemmige waardekompleks waarop die huidige grondwetlike orde berus. Hierdie bydrae ontleed onlangse gebeure in die Suid-Afrikaanse grondwetlike diskoers, meer bepaald: (1) die omstredenheid rondom die Regterlike Dienskommissie se hantering van die klagtes van die regters van die Konstitusionele Hof teen regterpresident John Hlophe en (2) die president se verlenging van die ampstermyn van die vorige hoofregter kragtens &apos;n ongrondwetlike wetsbepaling. Daar word geargumenteer dat die omstredenheid te wyte is aan twee onversoenbare denkbeelde oor die heerskappy van die reg. Die een is die klassieke konsep van oppergesag van die reg, wat op die beginsel van legaliteit gegrond is, en die ander, hier desisioinisme genoem, is gegrond op &apos;n "norm" van die "beste" besluit in die omstandighede. Hierdie diepliggende verskil spruit voort uit twee uiteenlopende (regs)kulture. Die een het &apos;n skriftuurlike grondslag en is geanker in &apos;n soewereine corpus van reg teenoor die ander een wat mondeling en teenswoordig-gesentreerd is en wat nie met die idee van &apos;n soewereine corpus van reg soos dit eeue lank in veral die Westerse regskultuur bestaan, bekend is nie.
Colonialism, justice and the rule of law : a Southern African and Australian narrative
Sascha Dominik Bachmann and
De Jure 45, pp 306 –328 (2012)
Kolonialisme, geregtigheid en die oppergesag van die reg : &apos;n Suider-Afrikaanse en Australiese verhaal
Kolonialisme het &apos;n groot impak op die regstelsels van lande regoor die wêreld gehad. Die historiese impak van die Britse Ryk kan vandag nog steeds gevoel word in lande so uiteenlopend soos Australië en Suid-Afrika. Hierdie impak word in beide hierdie lande ondersoek, in sowel sy historiese vorm van rassediskriminasie, as die moderne gevolge van die koloniale verlede. Hierdie artikel ontleed hoe formele opvattings van die oppergesag van die reg en regsekerheid, pogings om geregtigheid vir gedane historiese onreg te bewrkstellig, kan ondermyn. Voorbeelde hiervan kan gevind word in die Aboriginal grondregte litigasie in Australië, sowel as litigasie in die Verenigde State van Amerika onder die Alien Tort Act.
An overview of certain aspects regarding the regulation of sovereign insolvency law
De Jure 45, pp 329 –347 (2012)
&apos;n Oorsig van sekere aspekte ten opsigte van die regulering van staatsinsolvensiereg
Daar is tans geen internasionale erkende of geldige insolvensiestelsel wat toegepas kan word in die geval van die insolvensie van &apos;n staat nie. Regeringsamptenare en owerhede regoor die wêreld poog tans om die impak van die huidige internasionale ekonomiese krisis te versag deur gebruik te maak van verskeie kunsmatige ondersteuningsmeganismes en ekonomiese beleidsreaksies. Akademici sowel as beleidmakers pleit reeds geruime tyd vir die ontwikkeling van internasionale maatreëls ten einde so &apos;n internasionale ekonomiese krisis te hanteer en sodoende die herhaling en erns daarvan te beperk. &apos;n Doeltreffende en effektiewe insolvensiestelsel is &apos;n kritiese komponent van elke goed-funksionerende mark-ekonomie en die huidige debat oor ekonomiese globalisering kan ook nie geïgnoreer word nie. Die onlangse ekonomiese ondergang van Griekeland en ander Europese lande het die behoefte beklemtoon om ekonomiese aangeleenthede ten opsigte van staatsinsolvensies op &apos;n tydige, ordelike en voorspelbare wyse aan te spreek. Die doel van hierdie bespreking is nie om die moontlike oorsake, implikasies en oplossings vir die huidige internasionale ekonomies krisis te bespreek nie, maar om &apos;n oorsig van sekere aspekte met betrekking tot staatsinsolvensie te gee en die behoefte aan &apos;n internasionale insolvensieraamwerk te beklemtoon. So &apos;n stelsel het die potensiaal om toekomstige finansiële krisisse te voorkom of minstens die impak daarvan te verlig.
Can an employer still raise the retrenchment flag in interest negotiations? The Fry&apos;s Metals case under the Labour Relations Amendment Bill 2012
De Jure 45, pp 348 –358 (2012)
Kan &apos;n werkgewer nog die operationele-vereiste-ontslag-roete volg in onderhandelinge oor belangsdispute? Die Fry&apos;s Metals-saak onder die Wetsontwerp op Arbeidsverhoudinge 2012
Artikel 187(1)(c) van die Wet op Arbeidsverhoudinge 55 van 1996 ("WAV") maak die sogenaamde uitsluitings-ontslag, in die loop van kollektiewe onderhandelinge, outomaties onbillik. Werknemers word egter alleenlik deur die huidige artikel 187(1)(c) beskerm, as die afdanking ten doel het om die werknemers te dwing om hul werkgewer se eis ten aansien van &apos;n aangeleentheid van gemeenskaplike belang te aanvaar, en as die afdanking bloot tydelik is.
Dit is dus huidig moontlik om finale diensbeëindigings teweeg te bring, vir operasionele redes (ingevolge artikel 189 of 189A van die WAV) as werknemers nie bereid is om toe te stem tot wysigings aan hulle diensvoorwaardes nie, mits die werkgewer substantiewe billikheid in die ontslag kan bewys, en solank die ontslag nie tydelike werking het nie.
Op 22 Maart 2012 het die Suid-Afrikaanse Kabinet sekere voorgestelde wysigings aan die WAV goedgekeur. Artikel 187(1)(c) sal, as die wetsontwerp in sy huidige vorm aanvaar word, die uitwerking hê dat enige ontslagte wat intree as gevolg van werknemers se weiering om toe te stem tot eise van hul werkgewers, ten aansien van aangeleenthede van gemeenskaplike belang, outomaties onbillik sal wees. Dit laat die vraag ontstaan hoe werkgewers artikel 189- en 189A-prosesse, waar moontlike veranderinge aan diensvoorwaardes voorgestel word as alternatief tot ontslag, moet benader, en of sodanige situasies noodwendig tot gevolg sal hê dat die werkgewer nie werknemers wat weier om die alternatief te aanvaar, mag ontslaan nie.
Die skrywers kom tot die slotsom dat artikel 187(1)(c) nie voorrang behoort te geniet bo artikels 189 en 189A nie, en dat dit eerder &apos;n feitevraag moet wees, wat in elke geval beantwoord moet word, gebaseer op die normale kousaliteitsbeginsels, of die oorwegende rede vir die afdankings gevind kan word in &apos;n poging deur die werkgewer om werknemers te dwing om &apos;n aanbod op &apos;n gemeenskaplike-belang-aangeleentheid te aanvaar, teenoor die vraag of die rede vir die afdanking as gevolg van bona fide operasionelevereistes ontslag is.
Houston, we have a problem! Gaps, glitches and gremlins in recent amendments to the law of civil procedure pertaining to the magistrates&apos; courts
David Hulme and
De Jure 45, pp 359 –378 (2012)
Houston, ons het &apos;n probleem! Gapings, glipsies en goggas in onlangse wysigings aan die siviele prosesreg in landdroshowe
Die tempo van verandering op die gebied van siviele prosesreg het onlangs toegeneem. Grootskaalse verandering gaan egter dikwels gepaard met verwarring en ontwrigting. Merkwaardige veranderinge aan die struktuur en funksionering van die land se landdroshowe het onlangs &apos;n reeks "gapings, glipsies en goggas" tot gevolg gehad. Die aard en omvang van hierdie "gapings, glipsies en goggas" dui op &apos;n kommerwekkende ontwikkeling, naamlik dat onvoldoende sorg en aandag geskenk blyk te word gedurende die proses van wetsontwerp en opstel van regulasies. Indien dit nie aangespreek word nie, mag die verskeie probleme waarop hierdie artikel dui, selfs die toekomstige vlot transformasie van die Suid-Afrikaanse regstelsel verhinder.
Handtekening as vereiste vir die geldigheid van &apos;n kontrak : aantekeninge
De Jure 45, pp 379 –387 (2012)
Die aanbring van &apos;n handtekening op &apos;n skriftelike stuk het &apos;n belangrike ritueel in die moderne handelsomgang geword. Dit dui daarop dat, na kort of uitgebreide onderhandelinge, die partye tot &apos;n wedersydse verstandhouding rakende een of ander saak van gemeenskaplike belang gekom het, waarin hulle belowe om saam te werk tot wedersydse voordeel. Kontrakte word dikwels op skrif gestel en deur of namens die partye onderteken, en getuies word versoek om die handtekeninge te bevestig deur hulle eie handtekeninge daarop aan te bring.
Mogale Alloys (Pty) Ltd v Nuco Chrome Boputhatswana (Pty) Ltd 2011 (6) SA 96 (GSJ) : recent case law
J.J. Du Plessis and
De Jure 45, pp 388 –404 (2012)
Section 11(1) of the Minerals and Petroleum Resources Development Act 28 of 2002 (hereafter "MPRDA") contains a restraint against the alienation or transfer of prospecting rights, an undivided share in such rights or a controlling interest in a company or close corporation holding such rights, unless the approval of the Minister of Mineral Resources is obtained. The restraint also applies to mining rights to minerals, exploration and production rights to petroleum (ss 11(1) and 69(2) MPRDA). As the Mogale decision dealt with prospecting rights, our discussion shall focus on prospecting rights but the principles are of course also applicable to the other rights. The Mogale decision is significant because it gives some indication of what is meant by a "controlling interest" in terms of section 11(1) of the MPRDA. It also illustrates how important it is to meticulously execute conditions in contracts, and to understand the consequences of the non-fulfilment of suspensive conditions if these consequences are harsh and unfair but stipulated in the agreement. In effect, the plaintiff in this case paid R3 million for shares, but was unsuccessful in enforcing the agreement through an order for specific performance because two suspensive conditions were not fulfilled, and the contract contained a clause preventing the plaintiff reclaiming the R3 million. In short, the plaintiff paid R3 million but never became a shareholder of the company and could not recover the payment contractually.
MM v MN 2010 (4) SA 286 (GNP) : recent case law
De Jure 45, pp 405 –412 (2012)
The Recognition of Customary Marriages Act (120 of 1998) (the "RCMA") brought about fundamental changes to the legal position of a customary marriage in South African law. The RCMA ensured that a customary marriage is, for all purposes of South African law, recognised as a valid marriage.
Longfellow v BOE Trust Ltd NO (13591/2008)  ZAWCHC 117
Mabika v Mabika  ZAGPJHC 109
Taylor v Taylor  ZAECPEHC 48 : recent case law
De Jure 45, pp 412 –425 (2012)
Every year, section 2(3) of the Wills Act produces its eagerly anticipated share of applications for condonation of non-compliance with the formalities for a valid will.
Equity Aviation v SATAWU (478/09)  ZASCA 232 (30 November 2011) : recent case law
N. Smit and
De Jure 45, pp 426 –436 (2012)
Recently the question whether employees who are not members of a trade union may strike "lawfully" where they have not given (separate) notice to strike to their employer in terms of section 64(1)(b) of the Labour Relations Act 66 of 1995 (the LRA) was considered by the Supreme Court of Appeal. The court held a different view from the majority of the Labour Appeal Court. Since the preferred interpretation of section 64(1)(b) has been described by some as resulting in a prima facie limitation of the right to strike the judgment merits discussion (the judgment has also been referred to the Constitutional Court).