PressReader - SA Jagter Hunter: 2019-01-01 - DOOIERUS – ONGEDIERTES IN DIE OVERBERG
DOOIERUS – ONGEDIERTES IN DIE OVERBERG
Reuk, sê hul­le, is die sin­tuig wat die nou­ste ge­kop­pel is aan ge­heue. In­der­daad. Ek ont­hou dit soos gis­ter; die stow­we­ri­ge reuk van goi­ing ter­wyl ek roer­loos in die ske­mer op die sty­we ko­ring­sak­ke lê. Selfs ook die reuk van die o­lie­kol op die se­ment waar die ou Mas­sey Har­ris saans op sy slaap­plek kom staan en drup het. En dan sien ek ook som­mer weer die stof­deel­tjies wat lui­weg dryf in die paar son­lig­straal­tjies wat grond toe reik van die ga­te in die dak­sin­ke af.
Des­tyds was mas­sa­han­te­ring nog iets van die toe­koms en die streep­sak was u­ni­ver­seel in ge­bruik as oes­maat. El­ders sou dit mie­lies wees, maar in die ruêns van die Overberg was dit ko­ring wat in die sak­ke was. Saad­ko­ring voor Paas­na­week se saai­re­ën, of an­der­sins sak­ke oes­ko­ring wat on­der­dak lê en wag het vir weg­ry sta­sie toe met die ou GMC-lor­rie­tjie.
In bei­de ge­val­le was mui­se ’n pro­bleem. In die ske­mer van die wa­en­huis was die gan­ge­tjies tus­sen die sta­pels sak­ke hul­le stra­te en die goi­ing hul­le ta­fel­doek. Hul­le het fees­te ge­re­ël met al daar­die ko­ring tot hul­le be­skik­king. En al wat op daar­die sta­di­um tus­sen die to­ta­le aan­slag van die mui­se en die hon­ger­snood van die mens ge­staan het, was ek en my wind­buks.
Dit was ’n lek­ker uit­da­ging vir ’n kaal­voet­laai­tie met knop­knieë, maar dit was nie mak­lik nie. Mui­se, hoof­saak­lik nag­le­wend, kom­pen­seer vir hul­le swak sig met uit­ste­ken­de ge­hoor en ’n reuk­sin­tuig wat e­ni­ge kos of be­drei­ging pre­sies kan peil. Ek, daar­en­teen, kon maar net hoog op ’n sta­pel sak­ke lê en ge­dul­dig wag in die hoop dat ek ui­t­ein­de­lik een in die ske­mer sou ge­waar en mis­kien ’n kans sou kry op ’n skoot.
Nie dat ’n skoot nood­wen­dig ’n se­ker saak was nie. My ou Jel­ly-wind­buk­sie se veer was le­wens­moeg en sy visier – wat ek uit ’n blik ge­knip en met ’n groot ge­suk­kel vas­ge­sol­deer ge­kry het – was min of meer so ef­fek­tief soos ’n pad­te­ken wat van Ca­le­don af Ka­ïro se kant toe ge­wys het.
Die wa­en­huis­mui­se was ook nie die e­nig­ste ongediertes nie. By die hoen­der­hok was die lig be­ter maar die kan­se min­der. Die mui­se daar was skug­ter en baie ver­sig­tig voor hul­le dit ge­waag het om uit hul ga­te te kruip om gou ’n pit te gaan gryp by die voer­bak. Ek moes roer­loos ag­ter die draad sit vir lang ruk­ke, en dan mooi kop­hou om nie ’n hoen­der raak te skiet nie.
Die muis­vo­ëls in die koe­ja­wel­bo­me was ’n an­der saak. Hul­le het gul­sig saam­ge­bon­del en so­lank hul­le my nie ge­waar het nie kon ek roer on­der hul­le. S­preeus in die dak­ke het weer ’n an­der tak­tiek ver­eis. Hul­le het gou ge­leer om my dop te hou en te ver­my. Par­ty­keer was dit be­ter om eers van ’n af­stand af te kyk waar hul­le in­glip en dan bin­ne-in die ge­bou te gaan weg­kruip om hul­le met die in­kruip­slag te pot.
Met die ver­sky­ning van ’n ou BSA-.22tjie op die to­neel het my on­ge­dier­te­jag­te­ry met­ter­tyd ’n an­der li­ga be­tree. Nou kon ek die ta­ren­ta­le, kol­gan­se en ma­koue wat die op­slaan­ko­ring uit­ge­skrop het be­gin aan­spreek. Maar ook hier is my aan­vank­li­ke op­ti­mis­me ge­tem­per deur die werk­lik­heid. Selfs ’n mag­ti­ge .22 het sy per­ke, moes ek uit­vind. En daar­die groot vo­ëls is nie dom nie. Skiet was nie ge­noeg nie – ek moes ook my tak­tiek slyp.
Met die mol­le in die groen­te­tuin het ek die min­ste suk­ses ge­had. Ek het sag­gies na­der ge­gaan en dan maar ge­dul­dig na­by ’n vars hoop ge­sit en wag dat die mol stoot. Wan­neer ek ge­re­ken het hy’s nou vlak, het ek ’n skoot met die .22 ge­waag, daar waar ek ge­dink het hy be­hoort te wees. Maar my ge­duld en my ge­luk het my meest­al in die steek ge­laat.
Nog la­ter sou dit ys­ter­var­ke wees. Koue aan­de op die ui­e­stel­la­sie van waar ek hul­le kon dop­hou, en moei­li­ke sko­te in die don­ker ter­wyl ek ’n lomp ou bat­te­ry­lan­tern saam met die ge­weer pro­beer vas­hou.
Hoe­kom ont­hou ’n mens sul­ke din­ge, won­der ek. Iets nie­tigs soos mui­se voor­lê, ter­wyl daar se­dert­dien so­veel an­der jag­er­va­rings was, van veel gro­ter strek en om­vang. Nostalgie?
Se­ker. Wan­neer jou baard be­gin chroom deur­slaan ver­lang ’n mens mos maar na jou kin­der­dae. Maar ek dink ook dit is om­dat daar waar­de was in daar­die er­va­rings. Iets wat ons mak­lik uit die oog ver­loor in hier­die era waar ‘pres­ta­sie’ in jag kom in­wurm het soos ’n skou­perd tus­sen trek­os­se, is dat jag in werk­lik­heid min te doen het met hoe groot die dier is wat jy skiet. Groot­te hang eer­der af van fak­to­re soos geld en ge­leent­heid en ge­luk. Jag, in die werk­li­ke sin van die woord, is ’n kom­bi­na­sie van ’n spe­si­fie­ke be­doe­ling en ak­sie, maak nie saak of dit op ’n o­li­fant of ’n muis ge­rig is nie.
As kind het ek nie die waar­de van my ‘on­ge­dier­te’-jag­te­ry be­sef nie, ek het dit net ge­niet. Selfs la­ter, as er­va­re jagter, het ek dit bloot be­skou as kin­der­her­in­ne­rin­ge. Dit was eers toe ek kon te­rug­kyk op ’n lang pad wat ag­ter lê, dat ek die pa­troon in my spo­re kon sien. Ek weet nie wat an­der men­se ge­doen het toe hul­le kind was nie. Ek weet nie hoe an­der jag­ters ge­leer het van voor­lê, be­kruip, hoog- of laag vat, plan­maak en uit­oor­lê nie. Ek weet ook nie hoe en waar van­dag se kin­ders be­gin nie. Al wat ek weet is dat ek ’n be­voor­reg­te kind was. Muis, mol, muis­vo­ël of ma­kou; suk­ses­vol of nie; die wye wê­reld was my jag­skool.
As kind het ek nie die waar­de van my ‘on­ge­dier­te’-jag­te­ry be­sef nie, ek het dit net ge­niet. Selfs la­ter, as er­va­re jagter, het ek dit bloot be­skou as kin­der­her­in­ne­rin­ge.