Dit is reeds bekend dat gedrukte koerante wêreldwyd onder druk is, maar die verlies aan hierdie media is veel groter as die sentiment om ’n rustige tydjie op die keramiektroon te kan gaan deurbring. ’n Berg kundigheid is in mediamense van toet tot nou versamel, waarsonder veral nuusmedia van kleiner taalgemeenskappe noustrop gaan trek.
Perskor is nog weinig meer as ’n herinnering. Nie baie lank voor sy ondergang nie, was die uwe, ’n Blikoor, verbaas om ’n Hoofstad tydens ’n besoek aan die Jakarandastad in die hande te kry, en dit was meer as 70 bladsye dik. En die Hoofstad was maar een van verskeie Perskordagblaaie wat ook die Oggendblad en Transvaler ingesluit het.
Dis slegs enkele jare gelede dat Media 24 se direksie ’n besluit geneem het om Volksblad te sluit. Daar was groot ontsteltenis, en die besluit is omgekeer. Die Oosterlig het egter reeds sy naam verloor en as die Oos-Kaapse Burger bly voortbestaan. Maar nou verdwyn die daaglikse gedrukte weergawe van Maandae tot Donderdae. Heelparty lesers sien hierin die onafwendbare einde.
Gedrukte koerante is wêreldwyd onder druk, en talle pogings word aangewend om minstens ’n deel van hierdie tradisie volgens moderne eise te laat oorleef. Die volgende syfers bied nie goeie nuus vir die gedrukte koerant nie. Die syfers is vanoggend deur die peilingsagentskap Rasmussen bekend gemaak. Hiervolgens blyk dit dat 49% van die kiesers wat pres. Donald Trump se bewind ten nouste volg, hierdie nuus van die TV af kry. In die tweede plek is die internet met 25%, die radio met 11%, die gedrukte koerante met 7% en die sosiale media met 3%.
’n Deel van die probleem is, volgens gereelde artikels deur redakteurs, dat adverteerders en lesers nog ewe kopsku vir advertensies op die elektroniese media is. Hieraan word hard gewerk soos dikwels gesien kan word wanneer advertensies skielik opduik en die artikels wat ’n mens lees, bedek.
Sou die gedrukte koerante in Suid-Afrika vou, gaan dit veral vir Afrikaans ’n swaar slag wees. Vertalers en koerante se korporatiewe geheue verseker grootliks dat die regte, erkende Afrikaans in gebruik bly. Soms glip die klein jakkalsies deur soos om “iemand onder die bus in te gooi” in plaas van “vir die wolwe gooi”, “afdeling” of “seksie” van ’n wet in plaas van “artikel”, iemand wat uit ’n vereniging “verban” sou wees in plaas van sommer net uitgeskop of geskors te wees (verban is nie die regte Afrikaans vir die Engelse “ban” nie, die Engels vir “verban” is “exile”) en veel meer grillerighede.
Ja, daar is oorvloedig baie elektroniese nuusbronne. Sommiges spesialiseer in geldsake, ander in politiek, ander in ’n mengsel van wêreldgebeure, nog ander in landbou en motors, en vele meer. Beland nou ’n dag of twee in die hospitaal, en die aflaai van e-pos daarna kan sommer ’n groot werk wees. Kompetisie is baie straf.
Moderne speltoetsers help reeds baie, maar tot tyd en wyl dit ook kan “toor”, sal daar ’n hele proses van fusie tussen oud, nie so oud nie en jonk moet wees om te sorg dat Afrikaanssprekendes nie ’n tyd lank ’n droogte aan goeie geskrewe Afrikaans en gehalteryke nuusaanbieding binnegaan nie.
En dit geskied in Suid-Afrika alles teen die agtergrond van ’n nuwe bedeling wat veel wyer is as bloot ’n politieke oorgang, waar die druk op onderlinge begrip en opvattings al groter word, en klassieke idees in die slag bly en selfs haatspraak word. Daar moet, soos Theo Venter dit stel ná sy onderonsie met die ANC se Carl Niehaus, ’n dringende gesprek gevoer word oor wat in Suid-Afrika gesê mag word en wat nie. Koerante (elektronies of gedruk) kan uiteraard nie in so ’n gesprek afwesig wees nie.
Ek hou baie van jou idee Casper. Ek dink wel ‘n dagblad kan ook goed afgaan, as die verlinkses dit doen kan ons ook.