Bonné de Bod op die bloedspoor | rooi rose Bonné de Bod op die bloedspoor | rooi rose
Bonné de Bod op die bloedspoor
Bonné de Bod, een van die aanbieders van '50/50', het vir haar 'n reuse-taak gekies: kampvegter vir renosters. En vir dié taak mag jy nie 'n bang haar op jou kop hê nie, het sy op haar omswerwinge agtergekom ... Deur ilse salzwedel. Foto's © Susan Scott vir 'STROOP'
Die videogreep is effens skeef, want dis opgeneem deur 'n klein kameratjie wat op pad na hierdie afspraak in die agterstrate van Hanoi aan Bonné de Bod se borskas vasgeplak is. Om die kamera te verdoesel het haar reisgenoot, Susan Scott, regisseur van die dokumentêre rolprent waaraan hulle werk, 'n serp om Bonné se nek gedrapeer. As die serp vandag opwaai of afval en iemand die versteekte kamera gewaar, kan dinge erg skeefloop. Hierdie mense speel nie. Dit het Bonné en Susan geleer uit die talle verminkte renosterkarkasse wat hulle al aanskou het. Gróót geld is op die spel, en mense sal moor om hul geheime en bates te beskerm. Net een of twee ingeligtes sal weet om in Hanoi in Viëtnam na hulle te kom soek, maar waar sal hulle begin soek? 'n Lyk kan maklik verdwyn in die rooibruin water van die Sông Hongrivier, of Rooirivier, wat deur die stad vloei …
Skielik is daar 'n roering in die vertrek. Die mans praat hard onder mekaar. Die verwarring op die tolk se gesig laat haar onrustig voel. Toe die opdrag: kom, nou gaan julle saam met ons ry. Hulle word by die deur uitgeboender. Die tolk het geen idee waarheen hulle op pad is nie. Paniek is die laaste ding wat enigeen nou mag wys. Het iemand die kamera gesien en snuf in die neus gekry?
Gelukkig net 'n besoek aan 'n vakman wat dalk wel 'n groot genoeg renosterhoring-armband vir die "Hollandse toeris" se arm het. Later sou Bonné-hulle agterkom dat daar versteekte kameras in die eerste handelaar se winkel is. Die vakman het op die videovoer gesien dat die armband te klein is en sy kontakte laat weet dat hy dalk een het wat groot genoeg is. Die groep was vasbeslote om nie 'n potensiële koper uit Europa deur hul vingers te laat glip nie.
Dis 'n gesig wat vir ewig in Bonné se geheue ingegraveer is. In die piepklein vertrekkie op die boonste verdieping het die vakman kruisbeen op die vloer gaan sit en met vaardige hande begin sny en kerf aan 'n stuk rou ivoor. Eenkant was 'n olifanttand, bruin geverf om soos hout te lyk. Dit, het die man verdui-delik, is hoe hulle die ivoor kamoefleer sodat dit saam met vragte hout ingesmokkel kan word. Toe sien sy dit: 'n renosterhoring …
"Ek en Susan, die regisseur, was in Bang-kok, Luang Prabang in Laos, Hanoi in Viëtnam en ook in Hongkong om te gaan kyk hoekom die vraag na renosterhoring toeneem. Ek wou weet of dit werklik net oor die medisinale waarde gaan, en of daar iets meer agter alles skuil. Ek moet die volle verhaal kan vertel sodat mense kan verstaan."
Hulle het gehoop om gebruikers van die horing eerstehands te kan uitvra oor iets soos die medisinale waarde, en ná baie navrae en doodloopstrate kon hulle wel met 'n kankerpasiënt in Viëtnam praat. Die vrou het ingestem om dit op kamera te doen, op voor- waarde dat haar gesig nie gewys word nie.
Het dit haar kanker genees, wou Bonné weet? Sy is nie seker nie, erken die vrou, want sy het ook chemoterapie gekry. En eintlik het die renosterhoringdrankie haar so naar gemaak dat sy dit net 'n paar keer gebruik het en toe opgehou het. Maar hoekom het sy dit dan hoegenaamd gebruik? "My vriendin het dit vir my gegee toe sy hoor ek is siek, en ek kon dit nie weier nie. Dit sou 'n belediging wees," het die vrou verduidelik.
Jy sien, dis die soort kultuur waarteen ons stryd is. Soms maak dit my moedeloos," erken Bonné nadat ons na die videogreep gekyk het. Nog 'n videogreep wys 'n vooraanstaande Viëtnamese onkoloog wat vertel hoe baie van haar pasiënte steeds daarop aandring om renosterhoring te gebruik al kry hulle ook chemoterapie en bestraling. Volgens haar is daar inderdaad geen medisinale waarde daarin nie, maar selfs mediese uitsprake soos hare keer nie die bygeloof nie.
As joernalis staan sy neutraal teenoor die onlangse wettiging van die binnelandse handel in renosterhoring. "Wêreldwyd is die handel in renosterhoring reeds in 1977 gestaak, en plaaslik is binnelandse handel tot omtrent 2007 toegelaat, maar 'n moratorium is toe weer ingestel weens 'n toename in stropings. Die moratorium is onlangs deur die hof opgehef. Gaan dit mense keer om te smokkel? Gaan hulle dit wil koop as hulle dit kan steel? Ek weet nie. "