PressReader - Beeld: 2017-05-15 - Buf­fett koop om al­tyd te be­sit, maar ver­koop tóg soms
Buf­fett koop om al­tyd te be­sit, maar ver­koop tóg soms
Beeld - 2017-05-15 - Sakenuus - Sa­ke­ge­sprek met T­heo Vor­ster
Die af­ge­lo­pe na­week het meer as 40 000 pel­grims van oor die wê­reld heen in O­maha in die A­me­ri­kaan­se deel­staat Ne­bras­ka by­me­kaar ge­kom om na Warren Buf­fett (86) en C­har­lie Mun­ger (94) te luis­ter.
Dié twee le­gen­des in die be­leg­gings­wê­reld antwoord ’n wye ver­skei­den­heid vrae uit die ge­hoor vir meer as vyf uur in die mid­del van graan­pro­du­se­ren­de A­me­ri­ka.
O­maha laat ’n mens nog­al dink aan Bloem­fon­tein. Hul plaas­li­ke sport­span word die Ne­bras­ka Corn­hus­kers ge­noem en hul­le het die soort gas­vry­heid wat jy net op die plat­te­land kry.
Ek was ge­luk­kig ge­noeg om die Berks­hi­re Hat­ha­way-jaar­ver­ga­de­ring in 2013 en weer in 2016 te kon by­woon. My gas­heer ty­dens al­bei ge­leent­he­de was Den­ker Ca­pi­tal se Kok­kie Kooy­man, vol­gens my se­ker­lik een van Suid-A­fri­ka se bes­te fonds­be­stuur­ders. Kok­kie het oor die ja­re by­kans el­ke plaas­li­ke en in­ter­na­si­o­na­le toe­ken­ning vir be­leg­gings­in­sig­te en -pres­ta­sie ont­vang.
Kok­kie woon se­dert 2000 el­ke jaar die Berks­hi­re Hat­ha­way-jaar­ver­ga­de­ring by en van­jaar was geen uit­son­de­ring nie.
Ek het hom ge­vra hoe­kom hy al 17 jaar lank gaan.
“Jy fo­kus oor dié na­week net op be­leg­gings. Jy kry die ge­leent­heid om te sit en weer te dink aan al­les wat jy ge­doen het ter­wyl jy na twee van die in­tel­li­gent­ste men­se in die wê­reld, met ho­pe er­va­ring, luis­ter.”
Kok­kie sien die ge­leent­heid as ’n soort “spie­ël om na jou jou­self te kyk en jou­self weer te ka­li­breer”.
Hy meen as ’n mens kyk wat hul­le in die Berks­hi­re Hat­ha­way-por­te­feul­je ge­doen het, was hul fi­lo­so­fie nog al­tyd een van “hoop om vir al­tyd te be­sit”. Ten spy­te hier­van het hul­le in 2016 groot ver­an­de­rin­ge ge­maak, on­der meer deur Wal­mart en Mu­nich Re te ver­koop en hul be­lang in IBM heel­wat te ver­klein.
Die ver­koop van Wal­mart was hoof­saak­lik om­re­de hul­le meen die skuif van win­kel­ver­ko­pe na aan­lyn ver­ko­pe gaan die klein­han­de­lom­ge­wing dra­ma­ties ver­an­der.
Wat vol­gens Kok­kie op­spraak­wek­kend is, is dat na­dat Buf­fett-hul­le vir baie ja­re nooit in teg­no­lo­gie-aan­de­le be­lê het nie, hul­le uit­ein­de­lik in 2016 hul o­pi­nie ver­an­der en ’n groot be­lang in Ap­ple ge­koop het. Ap­ple het ’n maat­skap­py ge­word wat ver­bruiks­ar­ti­kels ver­vaar­dig.
Buf­fett het boon­op op die aan­deel­hou­ers­ver­ga­de­ring er­ken dat dit ’n fout was om nie in Goo­gle te be­lê nie. Goo­gle het so do­mi­nant ge­word dat sy me­de­din­gen­de voor­deel moei­lik aan­ge­val gaan word, sê Buf­fett.
Buf­fett het ge­praat oor maat­skap­pye se ag­gres­sie­we ver­koops­aan­spo­rings en ge­waar­sku dat sul­ke teg­nie­ke ’n ver­keer­de kul­tuur mee­bring, aan­ge­sien hul­le dan al­les moont­lik doen om hul ver­koops­doel­wit­te te be­haal. Hul ge­drag sal selfs tot on­aan­vaar­ba­re sa­ke­prak­ty­ke lei. Kok­kie meen die kri­tie­ke bood­skap aan top­be­stuur is dat ’n maat­skap­py se re­pu­ta­sie sy groot­ste ba­te is.
Daar was ook ’n ge­sprek oor ka­pi­ta­lis­me as die bes­te stel­sel om ka­pi­taal aan te wend en om pro­duk­ti­wi­teit te ver­hoog. Buf­fett be­klem­toon ver­al hoe­kom dit so be­lang­rik is vir ’n land, sy e­ko­no­mie en be­vol­king.
Die keer­sy hier­van is ook deeg­lik be­spreek, naam­lik dat dit ver­keerd is om wer­kers in diens te hou of ’n fa­briek aan die gang te hou as dit nie wins­ge­wend is nie. Uit­ein­de­lik sal die on­af­wend­ba­re ge­beur en die fa­briek sal ge­sluit word. In­tus­sen sal aan­deel­hou­ers en be­las­ting­be­ta­lers ’n groot en on­no­di­ge kos­te moet dra ter­wyl die geld eer­der ge­bruik kon word vir op­lei­ding en om nu­we werk te skep wat die e­ko­no­mie meer in­ter­na­si­o­naal me­de­din­gend kan maak.
So­wat 150 jaar ge­le­de was die hoof­ver­voer­mid­del per­de­kar­re. Jy sou die per­dek­ar­be­dryf aan die gang kon hou, maar teen ont­sag­li­ke kos­te en die uit­ein­de­li­ke on­der­gang van jou he­le e­ko­no­mie, meen Buf­fett.
As ek na die be­rig­ge­wing oor van­jaar se ver­ga­de­ring kyk, het Buf­fett twee men­se spe­si­fiek uit­ge­son­der: Jeff Be­zos, stig­ter van A­ma­zon, en John (Jack) Bo­gle (88), va­der van in­deks­fond­se en stig­ter van Van­guard.
Buf­fett meen Be­zos het dit reg­ge­kry om mas­sie­we on­der­ne­mings in twee sek­to­re te bou en twee sek­to­re per­ma­nent te ver­an­der, naam­lik klein­han­del en teg­no­lo­gie.
Buf­fett het Bo­gle (wat die Maan­dag ná die jaar­ver­ga­de­ring ver­jaar het) laat op­staan en hom ge­prys om­re­de hy be­leg­gers “tie­ne en tie­ne en tie­ne mil­jar­de dol­lars be­spaar en in die toe­koms nog hon­der­de en hon­der­de mil­jar­de dol­lars” in hul sak gaan laat om­dat Bo­gle ver­ant­woor­de­lik daar­voor is dat be­leg­gings­kos­te af­ge­dwing word, on­der meer deur die la­e­kos­te­struk­tu­re van in­deks­fond­se.
Iets wat elk­een van ons kan toe­pas, het van C­har­lie Mun­ger ge­kom: “Baie men­se pro­beer om baie slim te wees. Ons pro­beer net al­tyd ra­si­o­neel bly en dit gee ons ’n groot voor­deel.”
■ T­heo Vor­ster is uit­voe­ren­de hoof van Ga­li­leo Ca­pi­tal en ’n spre­ker oor be­leg­gings en po­li­tiek-e­ko­no­mie­se vraag­stuk­ke. Dié ru­briek was deel van die week­lik­se nuus­brief Sa­ke­ge­sprek, wat Woens­dae aan Net­werk24-in­te­ke­na­re ge­stuur word wat op die Te­ken In-ska­kel op Mun­tS­lim klik. Ont­hou dat in­te­ke­na­re van die dag­blaaie Die Bur­ger, Beeld en Volks­blad gra­tis toe­gang het tot Net­werk24 met hul in­te­ke­naar­nom­mer.
Goo­gle het so do­mi­nant ge­word dat sy me­de­din­gen­de voor­deel moei­lik aan­ge­val gaan word.
— WARREN BUF­FETT