Dr MJ du Plessis Gereformeerde Kerk Bellville Datum: 13 Februarie 2005 (aand)
Sing vooraf: Psalm 130:2
Skriflesing: Romeine 7
Teks: Romeine 7:7; Kategismus Sondag 34
Wat sal ons dan sê? Is die wet sonde? Nee, stellig nie! Inteendeel, ek sou die sonde nie anders as deur die wet geken het nie; want ek sou ook die begeerlikheid nie geken het nie as die wet nie gesê het: Jy mag nie begeer nie. (Romeine 7:7 AFR53)
In die gedeelte wat ons gelees het, skryf die apostel Paulus baie oor die verhouding tussen bekering en die wet. Hy noem dit ’n verhouding tussen lewe en dood.
Ons gee in hierdie preek aandag aan:
1. Die wet en Paulus se agtergrond
2. Die wet en bekering
3. Die wet en dankbaarheid
Die dinge wat ons in die Bybel lees, is nie altyd maklik en eenvoudig om te verstaan nie.
Daarom moet mens met hierdie hoofstuk in die Bybel baie versigtig omgaan en diep dink wat die Here aan ons openbaar.
Die apostel Paulus sê dat die sonde sonder die wet dood is, maar nadat hy met die wet kennis gemaak het, het die sonde eers in hom begin lewe.
Dit beteken nie dat solank ’n mens ’n heiden en ’n ongelowige is, hy geen sondes doen nie, maar sodra hy bekeer raak, dan begin hy sonde doen nie.
Dit beteken dat enige mens die hele tyd sonde doen – dis net dat terwyl iemand onbekeerd is hy dit nie weet nie, en daarom pla dit hom ook nie.
Kyk maar na vers 10 waar hy skryf dat hy gehoop het dat die wet aan hom die lewe sou gee, en toe hy met die wet deurmekaar raak, toe beland hy in die dood.
Om dit te kan verstaan moet u onthou dat Paulus ’n Fariseër was. Hy het in ’n sekere sin heeltemal deurmekaar grootgeword. Sy familiegeskiedenis is ook baie ingewikkeld.
Sy ma was ’n Griekse meisie.
Sy pa was ’n Jood en ’n Fariseër.
Daarby word Paulus in Tarsus as ’n klein Romeintjie gebore. Hy is dus ’n algehele mengsel van Griek, Jood en Romein.
Hy word dus ook groot in drie wêrelde:
Enersyds is hy volgens die landswette opgevoed as ’n Romein. Hy weet hoe werk hulle regstelsel en ook hulle filosofieë.
Daarby is hy die eerste gedeelte van sy lewe tussen sy Griekse familie uit die heidendom. Daarom ken hy ook hulle afgode en gebruike so goed.
Andersyds word hy deur sy pa in die Joodse geloof grootgemaak. Sy pa het inderdaad gesorg dat hierdie seun van hom die beste opvoeding en skoling in die Joodse godsdiens kry. Daarom word Paulus self ook ’n Fariseër toe hy grootword.
Wat het die Fariseërs geglo?
Die Fariseërs het geglo dat die wet ’n middel is wat jou salig maak.
Hulle het die wet presies in die plek van Jesus Christus gaan stel.
Daarom het hulle verklaar dat hulle deur wetsonderhouding salig word.
Dit is waarom Paulus gedink het dat jy eers begin lewe wanneer jy met die wet te doene kry, want dan kan jy self jou saligheid begin uitwerk.
Toe gebeur daar hierdie belangrike ding met Paulus dat hy op pad na Damaskus toe tot bekering kom. Dit het die manier waarop hy na die wet gekyk het, heeltemal verander.
Sy gerustheid en selfvertroue oor die wonderlike manier waarop hy gedink het dat hy die wet onderhou, is vervang met die wete dat die wet hom net meer en meer in sy sondes spieël.
Dit is hoe hy by die insig uitgekom het dat hy onder die wet dood is, want die wet is nie ’n toereikende saligmaker nie.
Die wet het hom laat insien dat sekere dinge wat hy doen, sonde is – en sonde word deur die Here met die dood gestraf.
Daarom sê hy dat die wet so ’n dodelike ding is.
‘n Bekeringslewe en die wet gaan dus hand aan hand.
Terwyl ons, net soos Paulus, daagliks in ons lewe moet stry om tot bekering te kom van die verkeerde, is ons ook nie vry van die wet nie.
Christus het ons wel van die vloek van die wet verlos, maar beslis nie van die wet self nie, want Hy het tog gesê:
Moenie dink dat Ek gekom het om die wet of die profete te ontbind nie. Ek het nie gekom om te ontbind nie, maar om te vervul. (Matteus 5:17 AFR53)
Ek het nie gekom om die wet en die profete te ontbind nie. Die wet bestaan dus nog steeds in sy volle krag!
Dit kan nie anders wees nie, want in die wet gaan dit oor orde. Daar is niks wat nie gebind is aan orde nie – ons huisgesin, die kerk, jou werk, volkslewe, die natuur. Alles.
Die wet is dus niks anders nie as die reël van gemeenskap tussen God en ons en sy skepping.
‘n Onbekeerde mens staan ook in ’n verhouding tot die wet.
Maar hy erken nie die wet van God as ’n wet wat hy moet gehoorsaam nie.
Hy is nie ingestel op dinge wat God eis nie.
Sy uitgangspunt is dat reg en verkeerd dinge is wat hyself bepaal.
Daarom kan hy soveel sonde doen as hy wil, want hy sien dit nie teen die agtergrond van die eer van God en van sy saligheid nie.
Dit is wat Paulus bedoel dat die sonde vir so iemand dood is – so ’n mens kan nie die sonde raaksien nie.
Ons gewete speel natuurlik ook ’n belangrike rol in ons verstaan en belewenis van die wet.
Die wet begin om ons daaraan te herinner dat die Here ons God is wat ons uit Egipteland uitgelei het.
Dit is om dadelik jou gewete wakker te kry, sodat jy moet weet dat die Here nou aan die woord is en dat jy moet luister.
Ons is Nuwe-Testamentiese Christene wat nie in Egipte in slawerny was nie, maar nogtans bly dit van ons ook waar, want daardie uittog uit Egipte het juis die verlossingswerk van Jesus Christus oor ons gesimboliseer.
Hy het ons uit die sonde en die dood uitgelei soos wat die Here die Israeliete uit Egipte uitgelei het.
Daarom geld sy wet vir ons net soos vir die Israeliete – net met die verskil dat dit vir ons ’n reël van dankbaarheid is omdat dit ons laat verstaan waaruit die Here Jesus ons vrygemaak het.
Ons Verlosser het ons vrygemaak van diensbaarheid aan die Satan. Die duiwel kan ons nie nou meer dwing om sonde te doen nie.
Dit is onder andere omdat ons deur die wet die hulp van ons Verlosser het.
Die Heilige Gees laat ons onsself ontdek in die wet, sodat ons ons sondes kan sien soos dit is, sodat ons ons sal uitstrek om onberispelik die goeie te doen.
Paulus se gewete dryf hom dat hy voel hy is dood. Maar ons hoef nie moedeloos te word as ons sonde gedoen het nie, want mens hoef nou nie te voel dat alles verlore is en dat daar ’n stikdonker hiernamaals vir jou wag nie.
Vir ons in die Nuwe Testament is die wet soos ’n boodskapper wat vooruitgaan om te sê dat die Koning kom. Kom ons sê die wet berei jou voor vir die wederkoms van Jesus Christus. Jy weet nou wat jy alles moet doen terwyl jy wag vir die Koning van die ewigheid om te kom.
Dikwels word mens se dankbaarheid gebore uit jou onmag. Dit was net so met Paulus:
Dit was eers toe Paulus voor die wet gestaan het, dat hy besef het wat alles hy nie kan doen nie.
Vandat hy nou deur die wet weet dat hy nie mag begeer nie, besef hy eers hoe baie hy begeer.
Dit is met ons ook so dat ons iets eers waardeer as iemand iets vir ons doen – eers wanneer ons besef dat daar iets is wat ons nie kan doen nie.
Presies hieroor is ons dankbaar dat Christus die wet vir ons nagekom het. Ons hoef nou net te volg in dankbaarheid.
Ons het hierin die leiding van die Heilige Gees wat ons lei om elke situasie met onderskeiding te kan benader.
Hierin gebruik die Heilige Gees onder andere die wet van die Here. Deur die wet lei die Heilige Gees ons tot sondebesef. Dit was ook Paulus se ervaring.
Maar dan beweeg die Heilige Gees ons om nie onverskillig te staan teenoor die almag en liefde van die Here nie.
Prakties beteken dit dat ons nie wil sonde doen nie.
Die Heilige Gees lei ons dan verder, naamlik dat ons die Here dank vir sy genade dat Hy ons sowel beskerm as verlos.
Die Here Jesus gebruik by ons die wet nie net om oor die sonde en die vloek daarvan te kan heers nie, maar veral om met dankbaarheid en met onderskeiding die eer van die Here te kan handhaaf.
Daarom laat die Heilige Gees ons ook ons berou ervaar.
Hy laat ons treur oor ons sondes.
Dan kry die versoeningsdood van Jesus Christus vir ons betekenis.
Ons dankbaarheid wortel daarin dat Jesus nie gesterf het vir mense wat die wet kan onderhou nie. Hy sterf vir onvolmaakte mense wat dikwels die wet oortree. Vir mense soos ons.
Die wet is dus soos ’n dokter wat jou presies kan diagnoseer. Maar meer kan die wet nie doen nie – hy kan jou nie gesondmaak nie. Dit kan nie die ewige lewe gee nie.
Waar staan ons gemeente nou ten opsigte van die wet?
Ons is vrygemaak van sonde, maar nie losgemaak van die wet nie.
Ons word nie deur die wet geregverdig nie, maar deur die Here Jesus Christus.
Daarom gebruik ons die wet as ’n reël van dankbaarheid, omdat dit ons leer waarvan die Here Jesus ons verlos het.
Die wet leer my in watter ellendes ek beland het.
Dit leer my berou en bekering.
Dit leer my die genade van die Here Jesus.
Kom ons lees Kategismus Sondag 34 saam:
Vraag 92: Hoe lui die Wet van die Here?
Antwoord: God het al hierdie gebooie aangekondig (Eks 20:1-17; Deut 5:6-21): Ek is die Here jou God wat jou uit Egipteland, uit die slawehuis uitgelei het.
Die eerste gebod
Die tweede gebod
Jy mag vir jou geen gesnede beeld of enige gelykenis maak van wat bo in die hemel is, of van wat onder die aarde is of van wat in die water onder die aarde is nie. Jy mag jou voor hulle nie neerbuig en nie dien nie, want Ek, die Here jou God, is ’n jaloerse God, wat die misdaad van die vaders besoek aan die kinders, aan die derde en die vierde geslag van die wat My haat. En Ek bewys barmhartigheid aan duisende van die wat My liefhet en My gebooie onderhou.
Die derde gebod
Die vierde gebod
Gedenk die sabbatdag, dat jy dit heilig. Ses dae moet jy arbei en al jou werk doen, maar die sewende dag is die sabbat van die Here, dan mag jy geen werk doen nie – jy of jou seun of jou dogter, of jou dienskneg of jou diensmaagd, of jou vee of jou vreemdeling wat in jou poorte is nie. Want in ses dae het die Here die hemel en die aarde gemaak, die see en alles wat daarin is en op die sewende dag het Hy gerus. Daarom het Hy die sabbatdag geseën en dit geheilig.
Die vyfde gebod
Die sesde gebod
Die sewende gebod
Die agste gebod
Die negende gebod
Jy mag geen vals getuienis teen jou naaste spreek nie.
Die tiende gebod
Jy mag nie jou naaste se huis begeer nie; jy mag nie jou naaste se vrou begeer nie, of sy dienskneg, of sy diensmaagd, of sy os of sy esel of iets wat van jou naaste is nie.
Vraag 93: Hoe word hierdie gebooie ingedeel?
Antwoord: In twee tafels (a), waarvan die eerste in vier gebooie ons leer hoe ons ons teenoor God moet gedra, die tweede in ses gebooie, wat ons aan ons naaste verskuldig is (b).
(a) Deut 4:13; Eks 34:28; Deut 10:3, 4. (b) Matt 22:37, 40.
Vraag 94: Wat gebied God in die eerste gebod?
Antwoord: Ek moet ter wille van my siele heil en saligheid alle afgodery (a), towery, waarsêery, bygeloof (b), aanroeping van heiliges of ander skepsels (c) vermy en daarvan wegvlug. Ek moet die enige ware God reg leer ken (d), Hom alleen vertrou (e), my slegs aan Hom met alle nederigheid (f) en geduld onderwerp (g) en van Hom alleen alle goeie dinge (h) verwag. Ek moet Hom met my hele hart liefhê (i), vrees (j) en eer (k). Sodoende sien ek eerder van alle skepsels af as om in die minste teen sy wil te handel (1).
(a) 1 Joh 5:21; 1 Kor 6:10; 10:7, 14. (b) Lev 19:31 Deut 18:9, 10, (c) Matt 4:10; Op 19:10; 22:8, 9.
(d) Joh 17:3. (e) Jer 17:5, 7. (f) 1 Pet 5:5. (g) Heb 10:36; Kol l:11; Rom 5:3, 4; I Kor 10:10; Fil 2:14. (h)
Ps 104:27; Jes 45:7; Jak 1:17. (i) Deut 6:5; Matt 22:37. (j) Deut 6:2; Ps 111:10; Spr 1:7; 9:10; Matt 10:28.
(k) Matt 4:10; Deut 10:20. (1) Matt 5:29; 10:37; Hand 5:29.
Vraag 95: Wat is afgodery?
Antwoord: Dit is om in die plek van die enige ware God wat Hom in sy Woord geopenbaar, het, of naas Hom iets anders uit te dink of te hê waarop jy jou vertroue stel (a).
(a) Ef 5:5; 1 Kron 16:26; Fil 3:19; Gal 4:8; Ef 2:12; 1 Joh 2:23; 2 Joh 9; Joh 5:23.
Datum: 13 Februarie 2005 (aand)