Dankie vir die droom maar…‘n Uitsig oor Shanghai, China. Foto: Li Yang/Unsplash.com Suid-Afrikaners het enersyds dele van president Cyril Ramaphosa se staatsrede verlede week al laggende as drome, en andersyds as visionêr en waardig vir die “nuwe” Suid-Afrika bestempel. Die rede vir die geamuseerdheid is dat Ramaphosa ŉ nuwe stad met skole, universiteite, hospitale, fabrieke en alle nodige infrastruktuur op ŉ tot dusver ongenoemde plek wil bou. Ramaphosa het gesê hy het die idee vir ŉ nuwe stad by, onder andere, president Xi Jinping van China gekry. Xi, het hy gesê, is besig om ŉ splintenuwe stad sowat ŉ honderd kilometer van Beijing te bou. Die stad sal met sneltreine bereik kan word en miljoene mense kan huisves. Maar hoe lyk die stad? Eerstens moet gesê word dit is deel van ŉ beplanning waarvoor die Chinese so bekend is. Daar is gedurig nuwe vyfjaar-, tienjaar- of selfs langer planne. Anders as Suid-Afrika hou die Chinese owerheid by sy spertye, selfs al moet daar dag en nag gewerk word. China het in die laat tagtigerjare van die 20ste eeu besluit dat die land gemoderniseer moet word. Enorme bedrae geld word aan vervoer bestee. Nuwe paaie, spoorweë, brûe en moltreinstelsels is deurlopend in aanbou. Wat ook help, is dat feitlik al die lede van die topstruktuur van die Chinese Kommunisteparty ingenieurs is, insluittend Xi. Die hele Chinese skoolbevolking word verplig om wiskunde te studeer en saam met Mandaryns is dit die vak wat alle Chinese kinders in graad 12 moet slaag om vir tersiêre opleiding gekeur te word. Kom ons kyk na Xi se stad. Stede soos Shenzhen in die Pêrelrivierdelta in die suide van China en Pudong oorkant Shanghai in die Yangtzerivierdelta word as die nalatenskap beskou van Deng Xiaoping wat China ná die Mao Zedong-era uit die duisternis na die lig gelei het. Daar was sowat tien jaar gelede letterlik duisende hyskrane wat koorsagtig aan Pudong gebou het om ŉ duisternis geboue te voltooi. Xi wil sy eie stad (genaamd Xiong’an) hê, en daarom het hy twee dinge gedoen: Hy het begin met die beplanning daarvan en het veranderings aan die grondwet aangebring wat sal sorg dat hy tot in 2035, die beoogde voltooiingsdatum, aan die stuur van sake sal bly. Xiong’an is in die driehoek tussen Beijing, Tianjin en Shijiazhuang, die hoofstad van die Hebei-provinsie, geleë. Dit is ŉ relatief onontwikkelde gebied wat nogtans baie water het en naby Beijing se nuwe reusagtige lughawe in die suide geleë is. Daar word ŉ groenstad beoog met 70% wat parke en groen gebiede sal beslaan, met die ander 30% wat vir ontwikkeling geoormerk is. Die plan is om skole, universiteite, hospitale, nywerhede, ensovoorts, van Beijing af daarheen te verskuif om die geraamde 5 miljoen inwoners in 2035 te bedien. Die klem gaan deurgaans op “optimale moderne dienste” val en ja, Huawei se 5G gaan daar wees. ŉ Sneltrein sal inwoners binne 20 minute na die nuwe lughawe, binne 30 minute na Beijing en Tianjin en binne 60 minute na Shijiazhuang kan neem. Daar sal 90% groenvervoer wees, oral sal voorsiening vir rekenaargedrewe motors wees, en so meer. Terloops, Suid-Afrikaners is so trots op die Gautrein en sy hoogste spoed van 200 km/h, maar Chinese sneltreine het oral ŉ operasionele spoed van 350 km/h. Ek het al teen 400 km/h gery en die Maglev-trein, wat op magnetiese kussings van Sjanghai na die Pudong-lughawe ry, se spoed is 600 km/h. Wat Xi se taak eintlik makliker maak, is dat alle grond aan die regering behoort en niks hoef onteien te word nie. Die huidige inwoners sal ook in die nuwe stad gehuisves word. Daar is geen vakbonde in China nie, stakings is onwettig en die gewone Chinees wil net sy lewensomstandighede verbeter, iets wat vandag binne feitlik elkeen se bereik is. Eintlik is China lankal reeds besig met ŉ verstedelikingsprojek. Nywerhede word verskuif van die kusstede na die binneland en van die sogenaamde eersterangse na die tweederangse stede. Dis soos Apple wat in (naas Shenzhen) nou ook ŉ fabriek in Chengdu het, en Nissan in Zhengzhou in die Henan-provinsie. En, snaaks genoeg, is daar geen “informele nedersettings” oftewel plakkerskampe soos in Suid-Afrika nie. Xi wil die nuwe stad na homself vernoem. Nou ja, as die regering sy voorbeeld volg, wat van Ramakhaia, Ramatoria of Cyrilphoria? ŉ Mens moet ook in gedagte hou dat daar reeds ŉ plan is vir ŉ Chinese stad êrens in Limpopo. Maar kan Suid-Afrika dit bekostig? In ag genome dat Ramaphosa na Xi verwys het, moet ŉ mens seker aanvaar dat dit met Chinese geld sal wees, maar dié begin nou ook suinig raak met hul hulp vir megaprojekte. Fase drie van die treinprojek tussen Kenia en Uganda is byvoorbeeld nou gestop omdat die Chinese nie daarvan oortuig is dat die twee lande kan betaal nie. Chinese ingenieurs sal daaraan moet werk, maar sal hulle kan klaarkom met die Suid-Afrikaanse vakbonde wat by die geringste provokasie staak? Dit is nie onbekend dat spanne werkers in China sewe dae per week, 24 uur lank, aan ŉ dringende projek bou nie. Die Suid-Afrikaanse werker gaan nie daarvoor te vinde wees nie. Om die waarheid te sê, China loof homself steeds dat hy, toe die gevreesde voëlgriep aan die begin van die eeu in Hongkong uitgebeek het, binne 24 uur ŉ afsonderingshospitaal gebou het. Hoe? Met voorafvervaardigde panele. Vir die gewone Suid-Afrikaner is dit sekerlik nie moontlik om China se boumanie te verstaan nie. Die meeste Chinese glo egter dat hulle hulself die beste help deur vooruitgang aan te gryp, want daar is ŉ sterk patriotisme in die land ná die vernederings van die 19de eeu en die politieke katastrofes van die 20ste eeu. Almal bou aan die ideaal om China die sterkste land ter wêreld te maak. President Ramaphosa, dankie vir die droom. Dis minstens iets positiefs, maar ons woon in Afrika, en daar is Julius en Andile wat nie wil bou nie, maar afbreek. Al is dit drome.