PressReader - George Herald: 2017-11-09 - Kan­ker se groot vyf
Kan­ker se groot vyf
George Herald - 2017-11-09 - MEDICAL SERVICES -
Die nom­mer een kan­ker wat 1 uit 18 mans in ons land raak, ont­wik­kel dik­wels son­der e­ni­ge simp­to­me ge­du­ren­de die vroeë fa­ses van die siek­te. Wan­neer die kan­ker eg­ter in ‘n ge­vor­der­de fa­se is, sal simp­to­me soos die vol­gen­de heel waar­skyn­lik on­der­vind word - on­ge­mak en pro­ble­me om te u­ri­neer, u­ri­ne wat lek, bloed in die u­ri­ne en pyn in die be­ne. As pro­staat­kan­ker vroeg ge­noeg ge­di­ag­no­seer en be­han­del word, is die prog­no­se van die siek­te dik­wels goed.
Ko­lo­rek­ta­le kan­ker (kan­ker van die ko­lon of rek­tum)
Is die twee­de mees al­ge­me­ne kan­ker en tref on­ge­veer el­ke 75ste man uit el­ke 100 000 in Suid-A­fri­ka. Ge­du­ren­de die vroeë fa­ses van die siek­te is simp­to­me nie teen­woor­dig nie, maar wan­neer simp­to­me wel voor­kom, ver­oor­saak die siek­te ‘n ver­an­de­ring van derm­ge­woon­tes, rek­ta­le bloe­ding, maag­pyn, swak­heid en ge­wigs­ver­lies.
Die der­de mees al­ge­me­ne kan­ker by mans is long­kan­ker wat ge­di­ag­no­seer word by el­ke 76ste man uit 100 000 mans in SuidA­fri­ka. Simp­to­me van long­kan­ker sluit die vol­gen­de in: kort­a­sem, aan­hou­den­de hoes, ‘n ver­an­de­ring van speek­sel of slym, bors­pyn, lui­de a­sem­ha­ling, hees­heid en die hoes van bloed. Rook is die mees al­ge­me­ne voor­kom­ba­re oor­saak van long­kan­ker en die bes­te ma­nier om die siek­te te ver­hoed, is om nie ta­bak­pro­duk­te te ge­bruik nie, om da­de­lik op te hou rook en om twee­de­hand­se rook te ver­my.
Ka­po­si sar­koom (KS)
Die mees al­ge­me­ne Vigs-ver­wan­te kan­ker wê­reld­wyd is ka­po­si sar­koom (KS), wat die vier­de mees al­ge­me­ne kan­ker on­der mans in Suid-A­fri­ka is. On­ge­veer 1 uit 315 mans word deur KS ge­af­fek­teer. Simp­to­me van die kan­ker is kol­le van ab­nor­ma­le weef­sel wat on­der die vel, in die voe­ring van die mond, neus, keel en an­der or­ga­ne groei. On­ge­veer ‘n der­de van men­se met klas­sie­ke KS ont­wik­kel an­der kan­ker wat do­de­lik kan wees.
Die vyf­de mees al­ge­me­ne kan­ker on­der Suid-A­fri­kaan­se mans is blaas­kan­ker wat el­ke 148ste man uit 100 000 mans af­fek­teer. Die groot­ste ri­si­ko­fak­tor wat ver­my kan word, is rook, wat die kans om met blaas­kan­ker ge­di­ag­no­seer te word, ver­dub­bel. Geen sif­tings­toets is be­skik­baar nie, maar bloed in die u­ri­ne, ‘n ver­an­de­ring van die kleur van u­ri­ne, die be­hoef­te om meer ge­reeld te u­ri­neer en ‘n brand­pyn wan­neer ‘n per­soon u­ri­neer, is ‘n paar van die simp­to­me van blaas­kan­ker.