As jy dit sien . . .‘n Grafika oor die ironiese situasie met Brexit wat tans op sosiale media gedeel word. Grafika: Verskaf. Politiek was nog nooit mooi nie, maar dit was lanklaas só interessant en selfs snaaks as vandag. PG du Plessis het eenkeer opgemerk dat dinge in ŉ verhaal soms so tragies word dat dit snaaks is. Humor is nogal terapeuties – vir my in elk geval. Dit kan ŉ mens wakker maak vir die waarheid. As ons nie die ironie sien nie, word ons maklik meegesleur en dan is ons presies waar diegene wat die magspeletjies van politiek, ekonomie en selfs georganiseerde godsdiens speel, wil hê ons moet wees. Zuma, Trump en Brexit is maar van die name in die tragiese komedie wat tans besig is om af te speel. Soms wil ŉ mens huil, soms wil jy lag, soms albei. Ironie gebeur wanneer die teendeel (of die mees onwaarskynlike) ŉ waarheid beklemtoon. Die komiese ontmaskering van ŉ leuen. Oscar Wilde het gesê: “Irony is wasted on the stupid.” Die teendeel van ŉ ironiese bewussyn is dom arrogansie. Dom arrogansie lei dikwels tot onbewuste ironiese aksie. Dié wat van buite af kyk en kan sien die keiser is kaal, is geskok, maar bars ook soms uit van die lag. Die keiser self is nie net onbewus van sy optrede nie, maar selfs trots daarop. Dis byvoorbeeld ironies wanneer iemand sê iets is verkeerd, maar hy of sy is die laaste persoon om te praat. Soos byvoorbeeld wanneer president Zuma praat teen korrupsie. Of wanneer jare lange voorstanders van wit rassisme kwaad is oor swart rassisme (of andersom) – dis net onregverdig as jy self aan die ontvangkant is? Hier is ŉ prent wat die afgelope week die ronde gedoen het op sosiale media in reaksie op Theresa May se opmerkings oor die groeiende probleem met immigrante in Brittanje in een van haar Brexit-toesprake: Amper meer ironies is die Afrikaners wat die Britte se min simpatie met immigrante aanmoedig – maar steeds graag hand op die bors Bok van Blerk se De La Rey sing en self ’n nefie het wat daar werk. Dis ironies wanneer Donald Trump kwaad is omdat sy verkiesing as president gekritiseer word. Het hy nie tydens die verkiesing herhaalde kere gesê dat hy nie Hillary se verkiesing sal aanvaar nie? Dis mos hy wat aksies van stapel gestuur het om Barack Obama se Amerikaanse burgerskap in sy termyn as president te bevraagteken! Dis ook aan die ander kant ironies dat die Amerikaanse Demokrate nie Trump se presidentskap wil aanvaar nie – hulle het hom dan “gas gegee” toe hy gesê het hy gaan so optree. Dis ironies wanneer Robert Mugabe sy eie mense veel slegter behandel as die koloniste na wie hy so graag vinger wys. En so kan ons aangaan. Die politiek is vrot daarvan en die res van die samelewing ook. Komediante gebruik ironie doelbewus om mense te laat lag, politici hoop weer dat hulle volgelinge te dom of blind sal wees om dit raak te sien. Ons het almal die geneigdheid om ironiese optrede eerder in ons vyande raak te sien en uit te wys as in ons eie groep. Ons het nodig om meer konsekwent te wees met geregtigheid en genade. Maar dit wil voorkom asof ŉ mens net meer konsekwent kan wees as jy eers doelbewus bewus word van jou en jou groep se eie inkonsekwente optrede – die ironie in jouself begin raaksien. Die gebruik van ironie in legendes en verhale het ŉ manier om ons wakker te skud. Dalk omdat fiksie maak dat ons minder op ons hoede is en dit dus moontlik maak om ons menswees vir ŉ oomblik op ŉ veilige afstand te bekyk. Jesus het dikwels hiervan gebruik gemaak. Dit was byvoorbeeld uiters ironies wanneer ŉ Samaritaan, iemand uit die groep mense wat volgens die Jode onrein en totaal van pad af was, in een van Jesus se verhale die samevatting van die hele wet demonstreer! Ook wanneer Hy opmerk dat Hy by ŉ Romeinse soldaat groter geloof sien as in die hele Israel (Matt 8:5-13), dat grootmense soos kinders moet word, die belangrikstes dienaars moet wees, die swakkes die geseëndes is, dat ons eers die balk uit ons eie oog moet haal … Ironie is ’n spieël wat ons die waarheid oor die wêreld en onsself kan wys. Jesus waarsku egter dat ŉ mens blind kan wees, dat jy kan kyk sonder om te sien. Sekerlik een van die grootste ironieë in die Bybel is wanneer die blinde man in Johannes 9 kan “sien” dat Jesus die seun van God is en na Hom uitroep, maar die Fariseërs en die skrifgeleerdes, die bestudeerders van God, blind is en hulle Hom – en dit waarvoor Hy staan – verwerp.