SA speel diplomatieke dobbelspel met RuslandRussiese minister van buitelandse sake Sergei Lawrof en Suid-Afrikaanse minister van internasionale betrekkinge Naledi Pandor tydens die mediakonferensie Maandag (Foto: PHILL MAGAKOE / AFP) Sergei Lawrof, Russiese minister van buitelandse sake, is Maandag deur sy Suid-Afrikaanse eweknie, Naledi Pandor, op eie bodem vir samesprekings ontvang. Rusland het Oekraïne verlede jaar op 24 Februarie ingeval en ŉ wêreldwye diplomatieke konflik het sedertdien ontstaan. Suid-Afrika weier om Russiese aggressie in die Rusland-Oekraïne-konflik te veroordeel, en die Suid-Afrikaanse regering se gul ontvangs van Lawrof het onder sommiges kritiek uitgelok terwyl ander die besoek bloot as die normale versterking van diplomatieke bande sien. Kritiek van Westerse nieukolonialisme Tydens hul gesamentlike mediakonferensie Maandag het Lawrof groot kritiek teenoor die Weste uitgespreek. Lawrof het enersyds Rusland se huidige optrede teenoor Oekraïne regverdig en andersyds die Weste kasty oor sy eie aggressorskap op die internasionale verhoog. Lawrof het uitgewys hoe die Weste dikwels onder die vaandel van demokrasie en liberalisme in nieukolonialistiese styl by veral ontwikkelende state se funksionering inmeng. Daar waar Westerse state inmeng, geniet hulle ook geringe sukses om beter omstandighede agter te laat as wat hulle gekry het. “Lawrof is ŉ ou kalant. Fyn geslyp en hy weet waarvan om ander te beskuldig,” verduidelik Rentia Pretorius, kenner in internasionale verhoudinge en dosent in politiek aan Akademia. Lawrof poog hierdeur om sy vyand in hul eie taal van demokrasie by te kom. Die vraag is egter hoe geldig dié kritiek van Lawrof werklik is – selfs al is dit ook slim Russiese propaganda. “Die VSA, China, Rusland, Europa en ander rolspelers probeer almal hul eie belang bevorder en globale invloed verhoog. Die Weste is nie meer skuldig as Rusland of China nie. Om die waarheid te sê, die Weste is meer deursigtig in hulle benadering tot byvoorbeeld Afrika as Rusland en China,” meen Jaco Kleynhans, hoof van internasionale skakeling by die Solidariteit Beweging. Kleynhans verduidelik verder: “Soos wat die VSA ŉ groot fout gemaak het om twee dekades gelede Irak en Afghanistan in te val, is Rusland se oorlog in Oekraïne sonder enige regverdiging. Dit gaan suiwer oor mag en invloed.” Pretorius is dit met Kleynhans eens dat daar geen rasionele verdediging vir Poetin se inval in Oekraïne is nie. “Inteendeel, dit vergelyk besonder sterk met Hitler se inval van Pole in September 1939 wat die Tweede Wêreldoorlog veroorsaak het. Poetin is nóg ŉ boelie met persoonlike ambisie. “En dan kom [Lawrof] met verwysing na die Weste se ondemokratiese optrede? Retoriek wat sag op die ore val van diegene wat met hom saamstem, maar ek is bevrees ook ŉ klad is op Suid-Afrika se demokratiese beeld,” sê Pretorius. Sergei Lawrof, Russiese minister van buitelandse sake, se besoek is veroordeel deur lede van die Oekraïense gemeenskap in Suid-Afrika (Foto: AFP) Suid-Afrika as bemiddelaar Pandor het Maandag weer benadruk dat ŉ diplomatieke vredesoplossing die regte een is. Suid-Afrika het uit die staanspoor homself voorgehou as moontlike vredesonderhandelaar tussen Rusland en Oekraïne. Dit wesende een van die grootste aangevoerde redes vir die handhawing van neutraliteit. Suid-Afrika se posisie van neutraliteit teenoor die konflik word egter telkens onder verdenking geplaas deur Suid-Afrika se oënskynlik pro-Russiese optrede. ŉ Groot twyfelskadu word oor die posisie van neutraliteit gewerp deur aanstaande maand se militêre oefening wat saam met China en Rusland op eie bodem gehou word. Pandor het Maandag ontken dat die tydsberekening hiervan verdag is. Sy het benadruk dat Suid-Afrika as soewereine staat geregtig daarop is om militêre oefeninge met die vennote van hul keuse uit te voer. Pandor het uitgewys dat geen vrae gevra is toe Suid-Afrika onlangs soortgelyke oefeninge met die VSA en Frankryk gedoen het nie. Diplomatieke dobbelspel Die vraag ontstaan waarom Suid-Afrika aanhou om homself in optrede oënskynlik by Rusland te skaar. “Die Russe is tans sterk op soek na vriende wat […] vir hulle sal opkom. Suid-Afrika is in die kategorie van ŉ historiese bondgenoot wat ideologiese bande met Rusland behou. Daarby is Lawrof verder besig om hom te beroep op die Suid-Afrikaanse regering se eie sterk anti-Westerse houding,” meen Pretorius. Suid-Afrika wil enersyds sy histories-ideologiese bande met Rusland behou, terwyl daar steeds baie gevestigde belange in ons betrekkinge met Westerse lande is, meen Kleynhans. In ŉ neutedop kom dit egter neer op die regering se onvermoë om die land se belange bo party-ideologiese voorkeure te stel. “Die leierskap binne die huidige ANC-regering het ŉ ou weerwil in die wit Weste. Daarmee saam het hulle ŉ [onrealisties] romantiese beeld van Rusland. Hoewel dit moontlik sou wees om hierdie belange beide kante toe te bewaar, leun ons regering duidelik oor na die een kant,” sê Kleynhans. “Suid-Afrika put groot voordeel uit die postapartheid benadering van Westerse lande jeens ons land. Dit sluit in gunstige handelsooreenkomste, groot beleggings uit die VSA en Europa en ŉ voortdurende poging om Suid-Afrika by internasionale forums, soos G7-byeenkomste, te betrek. “Investering uit die VSA en Europa in ons ekonomie neem steeds toe en ons uitvoere na die VSA en Europa het verlede jaar skerp gestyg. Die Biden-admimistrasie in die VSA het ŉ strategiese besluit geneem om Suid-Afrika te prioritiseer.” Suid-Afrika is ekonomies baie meer verbind aan die Weste as wat ons aan Rusland of selfs China is – ons uitvoere na die VSA is 20 keer meer as ons uitvoere na Rusland. Kleynhans verduidelik hoe Suid-Afrika se huidige posisionering ons egter later duur te staan kan kom. “Republikeine op die Afrika-subkomitee van die huis van verteenwoordigers het egter genoeg gehad van Suid-Afrika se kantkiesery vir China en Rusland. Die kanse dat deure vir Suid-Afrika in die VSA en selfs Europa kan begin toeslaan, neem toe.” In die lig hiervan sal die bilaterale samesprekings van 24 tot 28 Januarie tussen Suid-Afrikaanse minister van finansies, Enoch Godongwana, en sy Amerikaanse eweknie, Janet Yellen, ook interessant wees. Pretorius meen dat finansiële samewering en Agoa (Amerikaanse wet oor groei en geleenthede vir Afrika) bo aan die agenda vir Godongwana gaan wees. Dit veral omdat Suid-Afrika in ŉ mate met die hoed in die hand tans staan weens ons energiekrisis.