Verbod op draf: Bly ons nou in 'n polisiestaat? | Netwerk24
Deur Pieter Labuschagne 27 Maart 2020 05:45
Die irrasionele verbod op draf tydens die 21 dae van inperking behoort gevaarligte in 'n demokrasie te laat flikker, skryf Pieter Labuschagne.
'n Drawwer Donderdagoggend in Hydepark in Londen. Foto: Reuters
Tydens my daaglikse draf vir oefening net ná 04:30 in die oggende, kom ek gewoonlik net enkele mede-hardlopers teë wat ook hul dag vroegoggend op 'n positiewe wyse wil begin.
Vanoggend (Donderdag), die laaste dag voor die 21 dae van inperking begin, het ek heelwat meer hardlopers gesien wat vir oulaas hul oefening wil inkry. Almal was baie kwaad oor die irrasionele optrede en ad hoc-besluit – waarskynlik deur Bheki Cele, die minister van polisie – dat draf gedurende die inperkingstydperk nie toegelaat sal word nie.
Vroeër (Woensdag) het Zweli Mkhize, minister van gesondheid, nog gesê mense sal toegelaat word om te draf en om met hul honde te gaan stap.
Maar minder as 12 uur later word dié besluit omgekeer, wat as bewys dien dat die hele denkproses nie rasioneel of goed deurdag was nie.
Ek glo dat ek namens alle hardlopers praat as ek sê dat ons die nodigheid van die inperking om die verspreiding van Covid-19 te voorkom, verstaan en ondersteun. Dit beteken egter nie dat irrasionele en ondeurdagte besluite goedgekeur moet word nie.
Die pedantiese outokratiese aankondiging om draf te verbied, was skokkend. Dit is gedoen, sonder om rasionaliteit ten opsigte van die potensiële bydrae tot die verspreiding van die virus te probeer verduidelik.
Geen rasionele redes is verskaf nie, nie net die patroniserende uitblaf van 'n bevel soos in die weermag. Jy mag volgens die regulasies wel met jou motor na die supermark ry om biltong of lekkernye te koop en in 'n ry tussen mense gaan staan om te betaal. Dit is 'n veel groter risiko as om alleen vroegoggend, wanneer dit pikdonker is, te gaan draf.
Die president en die kabinet het die reg om in krisistye beperkings op die bewegingsvryheid van individue in die belang van die groter gemeenskap te plaas. Dit kan egter net gedoen word as dit op 'n rasionele wyse die verspreiding van die koronavirus kan voorkom.
Die beperking op die vryheid van beweging moet daarom:
* rasioneel wees – dit moet spesifiek daarop gerig wees om die verspreiding en oordrag van Covid-19 te voorkom – en mag nie wydlopend en irrasioneel wees nie;
* nie diskriminerend wees nie en sekere mense se bewegings irrasioneel beperk en ander wat 'n groter bedreiging inhou toelaat om meer vryelik te beweeg nie;
* redelik en billik wees – die oorkoepelende oogmerk moet só dwingend wees dat dit die redelikheid en billike vereiste negeer; en
* nie teen die Grondwet wees nie.
Maak sinvolle toegewings
Ek hardloop gewoonlik voor 05:00 in die oggend meestal alleen, en kom selde mense op my roete teë. Atlete hardloop op verskillende tye en verskillende roetes en die kontak tussen individue is beperk. Die kans op moontlike oordrag in oop ruimtes waar atlete alleen hardloop, is klein.
Die carte blanche-beperking op hardlopers is dus nie net irrasioneel nie, maar ook nie goed deurdink nie. Ek hoop dat iemand in die regsberoep bereid is om 'n interdik teen die bevel te kry en die grondwetlikheid daarvan in die howe te betwis.
Ons kan nie toelaat dat die minister van polisie polisiestaat-opdragte insmokkel in 'n demokratiese samelewing onder die dekmantel dat dit in die belang van die groter gemeenskap is nie.
Dit sou baie beter gewees het om Mkhize se aanvanklike rasionaal dat atlete nie in groepe moet hardloop nie, toe te pas.
Ek hoop al die hardlopers in die land kan in Cele se optrede sien hoe dun die demokratiese lagie bokant die polisiestaat-ingesteldheid is.
Dit is gevaarligte en moet raakgesien word vir wat dit is: die oorskryding van die grense van legitieme staatsgesag.
In Brittanje is sinvolle toegewings gemaak. Dit sal sinvol wees om mense toe te laat om vroegoggend individueel – en nie in groepe nie – te draf.
Hou net in gedagte dat enige verskoning in die toekoms dan gebruik kan word om sonder die verstrekking van rasionale redes oor byvoorbeeld die gevaar van hardloop mense net eenvoudig in te perk.
Wat is volgende as ons die uitvoerende gesag toelaat om sonder die verstrekking van rasionele redes op ons private ruimte inbreuk te maak?
Nog indringing in ons private ruimte en staatsmanipulasie?
* Labuschagne is emeritusprofessor in politieke wetenskap aan Unisa. Hy het ook 'n doktorsgraad in die regte. Hy was die afrigter van langafstandatlete soos Zola Budd en Elana Meyer. Die menings van skrywers is hul eie en weerspieël nie noodwendig dié van Netwerk24 nie.