Eskom is grootste enkele bedreiging vir SA se toekoms, sê MaimaneMmusi Maimane, leier van die DA (Foto: Twitter via ANA) Eskom is van ŉ groot en mededingende kragreus verander in die grootste enkele bedreiging vir die land se toekoms, het DA-leier Mmusi Maimane Saterdag gesê. “Alhoewel ANC-president Jacob Zuma twee jaar gelede in Mei 2016 belowe het ‘daar sal nooit weer beurtkrag wees nie’, kon hulle nie aan dié belofte voldoen sonder fundamentele en strukturele veranderings aan Eskom en die energiesektor nie,” het Maimane in ŉ verklaring gesê ná die laaste twee dag lange vergadering van die DA se federale uitvoerende komitee. “Vandag, selfs met ŉ nuwe president, is dit dieselfde ANC wat regeer. Niks het fundamenteel verander nie. Ons sit nog steeds met dieselfde ANC aan bewind wat dieselfde oplossings probeer wat alreeds getoets en onsuksesvol bevind is. Die ANC het die afgelope dekade herhaaldelik pleisters geplak op die koeëlwonde in ons energiebedryf – grootliks by Eskom. En nou sit ons vandag met ŉ nasionale kragvoorsiener wat op sy knieë is en dreig om die hele land af te trek.” Maimane het gesê die probleme by Eskom is nie ŉ nuwe fenomeen waarvoor die Guptas gerief blameer kan word nie. “Dit is egte doelbewuste besluite of ŉ gebrek daaraan deur die ANC die afgelope 12 jaar. Korrupsie, kaderontplooiing, wanbestuur van steenkoolkontrakte en ŉ besluit om nie in steenkoolmyne te belê nie, is die sleutelfaktore wat bygedra het tot vandag se krisis.” In 2006 was Moody’s se kredietgradering vir Eskom “A1”. Vandag word Eskom gegradeer as “B2”, ŉ gradering laer as beleggingsgradering. Eskom se skuld in 2006 het altesaam R30.1 miljard beloop. Vandag het dit tienvoudig verhoog tot meer as R380 miljard. Daar is planne om oor die volgende jaar R212 miljard meer skuld aan te gaan van R388 miljard tot ŉ ongekende R600 miljard. Eskom het in 2006 wins van ongeveer R4,5 miljard per jaar getoon. In 2018 het die kragvoorsiener ŉ verlies van R2,3 miljard gely. In 2006 was Eskom se koste per kilowatt R14.25. In 2018 het dit vervierdubbel tot R63.40 per kilowatt. In 2006 was Eskom se werknemerkoste R7,6 miljard. Vandag het dit vervierdubbel tot R29,4 miljard. “Eskom is vandag ŉ finansiële ramp met beduidend meer skuld, hoër werknemerkoste, hoër koste om elektrisiteit te vervaardig – terwyl ŉ jaarlikse finansiële verlies gely word. Dit beteken dat die onsuksesvolle kragvoorsiener se afwaartse spiraal teen ŉ kommerwekkende koers verhoog. Eskom is die tipiese verhaal van die ANC se modus operandi: bestuur en besluitneming wat diegene wat politieke verbintenisse het, bevoordeel bó die meerderheid van Suid-Afrikaners,” het Maimane gesê. Hy het bygevoeg pres. Cyril Ramaphosa was sedert 2014, as adjunkpresident, betrokke by en deel van talle besluite wat tot hierdie toestand gelei het. “Ek daag mnr. Ramaphosa vandag om aanspreeklikheid te aanvaar vir die krisis en leiding te gee oor sy plan om Eskom te red en die land se energiebedryf om te keer.” Volgens Maimane sluit oplossings vir Eskom se krisis in om die kragvoorsiener se monopolie oor elektrisiteit op ŉ nasionale regeringsvlak af te breek om die elektrisiteitskrisis op die kort-, medium- en langtermyn te herstel. “Die rol van die plaaslike regering is tans slegs om ŉ verspreider te wees van die kragvoorsiener se elektrisiteit, en omdat Eskom nie krag beskikbaar het nie, moet dit verander. Suid-Afrikaanse stede moet toegelaat word om die mark oop te maak vir energie waar stede en inwoners ŉ groter keuse het oor hoe elektrisiteit aangekoop en verbruik word.” Volgens Maimane moet stede toegelaat word om elektrisiteit direk aan te koop by onafhanklike kragvoorsieners. “Die enigste manier om die koste vir verbruikers te verlaag, is om mededingers in die elektrisiteitsmark beskikbaar te maak. “Sonder onmiddellike ingryping by Eskom, word ons land se toekoms bedreig. Ons moet dadelik optree om seker te maak dat toekomstige generasies nie kan sê ons het versuim om op te tree toe die skrif aan die muur was nie.”