Nog 'n projek 'staties' | Netwerk24
Nog 'n projek 'staties'
Deur Marietjie Gericke 29 Julie 2020 06:03
Die DA het onlangs 'n toesighoudende besoek aan die Maluti-suiwel­projek in die Maluti-a-Phofung-munisipaliteit gebring.
Dit is nog 'n melkprojek in die Oos-Vrystaat wat klaaglik misluk het, sê dr. Roy Jankielsohn, DA-lid en leier van die amptelike opposisie in die Vrystaatse wetgewer.
Hy sê dit is nog 'n skandalige Vrystaatse grondhervormingsprojek wat verder ondersoek moet word.
"Wat ons gevind het, is die dop van die melkerygebou, waarvan toerusting en infrastruktuur weg of gevandaliseer is."
Jankielsohn sê die Nasionale Raad van Provinsies (NRP) het die projek in 2011 besoek. Dit is 'n inisiatief van die plaaslike munisipaliteit wat op twee staatsbeheerde plase bedryf sou word.
"Die suiwelprojek was duidelik van die begin af gedoem. Die plan was dat 53 koeie gemelk sou kon word om sowat 97 mense geldelik te ondersteun."
Jankielsohn sê die Vrystaatse departement van landbou en landelike ontwikkeling het in die 2006-'07-geldjaar R860 000 op die plaas of plase bestee.
Met die NRP se besoek was die projek reeds staties weens verstopte boorgate, die verlies aan masjinerie en die verhouding tussen die begunstigdes, wat ook onderling skipbreuk gely het.
Die vee is later onder die begunstigdes verdeel en die melkery het tot stilstand geknars.
Die departement van landbou en landbou-ontwikkeling het aan die NRP gesê hulle sal opleiding verskaf, die boorgat oopmaak en die plaas gebruik om vee van die Diyatalawa-suiwelprojek tussen Harrismith en Kestell te huisves.
Nadat R15 miljoen bestee is om die melkery by Diyatalawa te vestig, het dit ook misluk.
Jankielsohn sê albei projekte is nou staties. Terwyl die Maluti-melkery­projek sonder enige kans op herstel staan, het die Diyatalawa-melkery steeds sommige van sy toerusting.
"Dit is duidelik dat die grondhervormingsprojekte in die Vrystaat, spesifiek melkeryprojekte, spesiale voertuie geword het waarmee die belastingbetalers se geld gemelk word en die hoop op 'n beter lewe vir die veronderstelde begunstigdes en hul families verdamp."
Jankielsohn sê grondhervorming misluk steeds omdat die ANC lank uitgediende en verwaarloosde modelle van kollektiwiteit toepas in sy poging om die argaïese Nasionale Demokratiese Revolusie in werking te stel.
William Bulwane, Vrystaatse LUR vir landbou, sê hyself was nog nooit by die Maluti-suiwelprojek nie en ken dit nie.
"Ek wag op 'n verslag sodat ons as departement kan sien wat ons daar moet doen."
Hy sê hy was wel self by die Diyatalawa-melkery waar die sogenaamde begunstigdes die projek uitverhuur het aan iemand wat vir homself R6 miljoen gemaak het, terwyl hy R400 000 aan hulle oorbetaal het.
"Ons gaan 'n projekbestuurder vir daardie projek aanstel sodat 'n einde gebring kan word aan die onderlinge struwelinge onder begunstigdes oor geld."