Verlede Augustus was dit dertig jaar gelede dat ’n ding gebeur het wat Suid-Afrika se internasionale reputasie baie skade aangedoen het en die sukkelende ekonomie nog verder gewurg het. Daar was groot verwagtinge dat PW Botha by die Natalse NP-kongres in Augustus 1985 ’n omwentelende toespraak sou lewer wat Suid-Afrika op ’n nuwe pad sou plaas.
● Eerstens dat goeie kontakte, behoorlike kennis en vertroue dat jou inligting betroubaar is ’n goeie berig tot gevolg het en beklemtoon die sleutelrol wat die media speel.
● Die tweede is polities: PW Botha het lange samesprekings en raad van sy senior ministers op die laaste oomblik afgewys en eenvoudig gemaak net soos hy wou – met baie ernstige gevolge vir die land.
Interessant genoeg kan ons huidige president, Jacob Zuma, dit nie doen nie. Hy het dit lank reggekry maar toe hy Nhlanhla Nene met Des Van Rooyen vervang het sonder om met enigiemand daaroor te konsulteer, en vertroue in die land ’n ernstige knou toegedien is, het sy eie mense hom in die bek geruk en moes hy haastig vir Pravin Gordhan terugroep.
Daarmee het hy sy posisie ernstig benadeel en is sy magte behoorlik kortgeknip, wat goed is vir die demokrasie en die land.
My mening was destyds, en steeds vandag, dat Heunis – en veral sy departement – nie die erkenning gekry het wat hulle toekom vir hul bydrae tot hervorming nie. Die inhoud van die oorspronklike Rubicon het hoofsaaklik uit Heunis se departement gekom – want die issues waaroor dit sou handel is grootliks deur die destydse departement van staatkundige ontwikkeling hanteer:
’n aanvaarding van die feit dat die Regering nie swart leiers kon kies met wie hulle moet gesprek voer nie
In ruil daarvoor is groter betrokkenheid van swart gemeenskappe in stedelike plaaslike bestuur en ’n moontlike “vierde kamer” van die Parlement vir swart mense as ’n oorgangsmaatreël aangebied.
Intussen het Pik begin om die internasionale gemeenskap en plaaslike media vertroulik in te lig oor die moontlikheid van ’n groot hervormingstoespraak by die Natalse kongres van die NP wat op 9 Augustus begin het.
Die plaaslike en internasionale media het in groot getalle op die Natalse kongres toegesak – vas onder die indruk dat Pik se voorspellings waar sal word. Ek weet byvoorbeeld dat die SAUK ’n hele span daar gehad het onder leiding van Marius Kleynhans en dat daar ’n direkte uitsending was – iets wat vir daardie tyd redelik ongehoord was vir Suid-Afrika en die SAUK.
Jack Viviers was PW se skakelman en hy het vooraf kopieë van die toespraak vir Marius gegee sodat hulle die kameraskote kon beplan. Dit was eers toe dat die werklikheid deurgedring het dat daar inderdaad niks van waarde in die toespraak was nie – die famous Rubicon quote was van die min dele uit die oorspronklike toespraak wat dit oorleef het.
’n Gevolg hiervan en ’n realiteit in die lewe van Europeërs, is die terroristiese bedreigings wat nie oornag gaan verdwyn nie. Ná die aanvalle in Parys en klopjagte in Brussel, word gereeld dreigemente gemaak oor moontlike nuwe aanvalle. Die realiteit vir Europese regerings is verskerpte veiligheidsmaatreëls, meer polisie bewaking en die publiek wat konstant hieraan onderwerp word op lughawes, winkelsentrums of op treine. Deeglike samewerking op intelligensievlak word egter nog heeltyd bevraagteken en kom telkens weer op as dit duidelik word polisie-optredes was te laat om te lei tot arrestasies. Duidelik in die geval van die blapse van die Belgiese veiligheidsdienste wat Salah Abdeslam betref.
Die gevolge van die Europese ekonomiese krisis is nog so ’n realiteit wat in die meeste Europese lande duidelik voelbaar is. Ekonomiese herstel is baie stadig en nog nie werklik voelbaar vir die verbruiker nie. Werkloosheid kan nie met intellektuele diskussies weggepraat word nie. In een land is dit net erger as in ’n ander. Salarisverhogings is vir die meeste burgers nie ’n realiteit nie.
Die Britse regering van David Cameron het die afgelope week in ’n ontmoeting met die EU dit duidelik gestel dat laasgenoemde se vlugtelingbeleid, soos dit nou toegepas word (en teen die agtergrond van die ekonomiese krisis) vir die Britse burger onhoudbaar word en gevolglik Britse burgers se vertroue in die EU grondig ondermyn. ’n Sentiment wat nie net in Brittanje gevoel word nie, maar ook in ander lande. Tot nou toe, is dit egter in konflik met hul binnelandse beleid wat sosiale regte toeken aan elkeen wat ’n verblyfsvergunning het – een van die redes waarom Engeland die ekonomiese paradys is vir soveel migrante en vlugtelinge. Cameron het dit verder duidelik gemaak dat, indien aanpassings binne die EU huishouding nie gedoen word nie, die Britse regering dit ernstig oorweeg om die EU te verlaat - ’n sogenaamde Brexit.
Die Duitse bondskanselier, Angela Merkel, het erken dat die vlugtelingstroom nie onderhou kan word soos dit tans gebeur nie, maar dat sy nooit sal afsien van die (Schengen) beginsel van vrye beweging binne die EU nie. Sy wil ook nie ’n limiet plaas op die aantal vlugtelinge wat Europa binnekom nie. Uiteindelik, kan geredeneer word, het die toelating van soveel vlugtelinge aan die wêreld getoon dat Duitsland by hul belofte van “nicht wieder” staan: Duitsland was histories lank gesien as die Joodse vervolger wat ’n ongelooflike klad op sy geskiedenis bly. Die huidige vlugtelingproblematiek bied ’n kans om gesien te word as ’n land van geleenthede, oplossings en met ’n hart vir ander in nood. Alom “wir schaffen das”, oftewel, ons los dit op, is die gevoel. Skuldgevoelens oor die Joodse vervolging is nog altyd onwerklik diep in die Duitse psige – iets wat, volgens politieke kenners, nou duidelik afspeel met die onkeerbare toestroming van vlugtelinge. Die probleme wat dit ook meebring word deur politici hard onderskat. Probleme soos huisvesting vir almal, word ’n onmoontlike swaar opdrag. En dis nie net in Duitsland nie. Daarbenewens ook hoe om voldoende werk te verskaf vir soveel vlugtelinge wat, in baie gevalle, baie onrealistiese verwagtinge het van wat Duitsland hulle gaan bied. Werkloosheid onder die Duitse bevolking is ook nog altyd ’n realiteit. Die nie-nakoming van al hierdie verwagtinge, ook in ander Europese lande, kan lei tot verset in die vlugtelinge se nuwe tuislande. Dit sal nie noodwendig met begrip deur die plaaslike bevolking (wat dit ook moeilik het) ontvang word nie.
Dit maak regtig nie op die oomblik saak van watter kant en uit watter oogpunt na Europa gekyk word nie – alle scenario’s sal begin by die vlugtelingprobleem en die impak daarvan op die ekonomie, kultuur en toekoms van Europa. ’n Vrou wat as vrywilliger werk in ’n aankomsarea waar vlugtelinge eers aanmeld, het in ’n televisie-onderhoud gesê: “Dit maak nie vir my saak hoe ons politieke leiers hierna kyk nie, of wat kenners hierdie situasie noem nie....ek is ’n gewone mens wat net my hulp aangebied het om hierdie moeë mense te help, maar wat ek hier sien is niks anders as ’n totale humanitêre katastrofe nie...en alles het verander.”
’n Week gelede wou ek graag ’n blik werp op hoe die massa vlugtelinge vanuit Sirië en die res van Afrika en die Midde-Ooste in Europa ingeneem word. Ek is egter onkant betrap, want waar Europeërs letterlik met welkomsbaniere vlugtelinge begroet het in die somer, word die atmosfeer op die oomblik grimmiger by die dag. Die eerste selfmoordaanval van terroriste in ’n Westerse hoofstad het Vrydagaand in Parys daardie kaartehuis in duie laat stort..Toenemende terrorisme, bedryf vanuit Sirië, is nou die realiteit van die hele Europa, skryf KAREN DE PRETER
Parys, en die Franse bevolking, het die afgelope jaar nie net ’n terroristiese aanval op die nuuskantoor van Charlie Hebdo meegemaak in Januarie nie. In Februarie is drie militêres deur Moussa Coulibaly met ’n mes aangeval in Nice voor ’n Joodse gemeenskapsentrum. In Junie is ’n Franse Burger in Saint-Quentin-Fallavier onthoof deur `n Islamitiese stryder. Daarna het die terroris met sy auto in ’n gasfabriek ingery in die hoop dat hy ’n ontploffing sou veroorsaak. In Augustus het `n vermeende aanslag plaasgevind op ’n Thalys trein onderweg van Amsterdam na Parys waarin vier mense beseer is. Die afgelope Vrydag was dit weer die Franse se beurt. ..
Die Franse owerheid het die Marokaansgebore Belgiese jihadi, Abdelhamid Abaaoud, nou as die belhamel geïdentifiseer wat die aanvalle beplan en laat uitvoer het. Hy het vermoedelik betyds uitgewyk na Siriê. Die 27-jarige het ook in die Molenbeek-distrik grootgeword wat berug wa vir sy Arabiese immigrante.
Die terroriste was seker van hul saak, gemaklik in hulle bewegings en arrogant in hul uitroep oor hul wêreldbeeld en waarvoor Parysenaars moes boet. Volgens oorlewendes van die aanval in die Bataclan teater, het die terroriste uitgeroep dat dié aanval ’n vergelding was op Frankryk se betrokkenheid in Sirië. In die geval van die Charlie Hebdo aanval was dit oor die bespotting van die profeet Muhammed. Enigiets gee hul rede om die Westerse beskouinge en waardes letterlik dood te maak – voldoende vir ’n beweging soos Isis om selfs die Moslemgeloof in die proses te misbruik. Geen wonder nie dat daar in sommige Europese lande, soos Sondag in Engeland, ’n oproep gedoen is op gematigde Moslems om hierteen op te staan en hulle te skaar by die res van Europa wat Vrydag se aanval as ’n daad van oorlog beskou. Die bewoording van die Franse president Hollande in sy eerste reaksie het die aanval bestempel as ’n gruweldaad en oorlogsverklaring op Frankryk.
’n Dag voor die Paryse aanval was 17 vermeende terroriste gearresteer in verskillende Europese lande nadat inligting van ’n plan verkry is om Westerse diplomate moontlik te ontvoer. Die week vantevore is ’n man in Duitsland gearresteer wat verskillende wapens in sy kar gehad het. Saterdag is ’n Fransman gearresteer op die lughawe in Gatwick, nadat hy probeer ontslae raak het van ’n vuurwapen. Hy wou ook vlug.
Wat wel duidelik is, is weereens ’n spoor wat teruggaan na België en dan veral na die Brusselse voorstad Molenbeek. Dit was hier waar verdagtes gevind is wat verbind kon word met die terroristiese sel in Verviers; hier is verdagtes gearresteer wat verbind kon word met die Charlie Hebdo aanval en nou weer hier waar intussen sewe verdagtes gearresteer is ná die aanval van Parys op Vrydag 13 November. Twee dae later was die polisie nog hard besig met verskillende klopjagte in die woongebied. België word internasionaal al lank gesien as ’n land wat ’n draaiskyf vorm vir onwettige wapenhandel. Die skakel met terroristiese bedrywighede kan nou nie meer ontken word nie. Saterdag het die Belgiese minister van Binnelandse Veiligheid, Jan Jambon, aangekondig dat dit tyd word om Molenbeek “op te kuis”. Sondag was hy al in gesprek met sy kollega in Frankryk. Molenbeek bly ’n plek waar verskillende radikale Moslemgroepe en allerhande misdaadbendes vir ’n lang tyd met rus gelaat is. Polities was dit lank ’n voorstad onder beheer van die Brusselse Franstalige Sosialiste en waar ’n mens die indruk gekry het dat iedere groep maar hul gang kon gaan in ruil vir stemme met verkiesings.
Suid-Afrikaners het die oorlog meer op ’n afstand meegemaak – nie die daaglikse angste, soeke na kos, gevlug van vallende bomme, verraad van familie en vriende, dreigemente en honger nie. Die implikasies van die Tweede Wêreldoorlog en selfs vroeër, leef in Europa nog in die literatuur, televisiedramas, die vieringe van gebeurtenisse soos Wapenstilstand en in die geskiedenisleerstof op skool. Soveel plekke is nog te besigtig waar die oorlog afgespeel het – byna net soos ’n mens nog herinner word aan die bestaan van die Romeinse Ryk in ou stadsmure, paaie en plekke, soos die Colosseum in Rome.
Elke land probeer die aantal vlugtelinge wat ’n dorp en stad ontvang, te verwelkom op sy eie manier. In Nederland word vlugtelinge op ’n rondleiding in die stad/dorp geneem om minder vreemd te voel. In die meeste lande word vlugtelinge onmiddellik taallesse aangebied en die kinders word opgeneem in die plaaslike skole – vir baie van dié kinders vir die eerste keer in ’n lang ruk, ’n baie aangename gebeurtenis.
Die Mollett-broers het ’n opskudding veroorsaak toe hulle in vroeg 2013 op Carte Blanche sterk bewerings gemaak het oor die 2007-strafsaak waarin Fred van der Vyver onskuldig bevind is, onder meer dat dit nie die polisie was wat bewyse gefabriseer het nie, maar eintlik een van die beskuldigde se eie kenners. Terwyl hulle die polisie deurgaans in beide boeke skerp kritiseer voer hulle aan dat die polisie se basiese weergawe oor die bewyse geldig is en behoort te staan.
In die jongste boek word daar meer besonderhede verskaf oor wat hulle beskou as moontlike nuwe bewyse, soos byvoorbeeld bloedmerke wat gevind is op ’nhanddoek en op die rusbank waarop Inge vermoor is – en wat “geometries perfek met die geïmpliseerde hamer verbind kan word”.
Hy het toe op die internet gegaan en sy eie navorsing oor die saak begin doen. Volgens Thomas was dit nie ’n doelbewuste of beplande poging nie maar daar het voortdurend goed opgeduik wat hom genoop het om verder te krap. Ná ’n paar maande van navorsing het hy die hulp van sy ouer broer Calvin, wat ’n meestersgraad in siviele ingenieurswese het, ingeroep.
“Bloody Lies Too is maar net nog ’n skakel in die voortdurende ondersoek waar ons die leuens van die afgelope dekade afbreek en die waarheid oor Ine se grusame dood vrystel,” sê Thomas. Hy reken dat hoewel die huidige bevindings reeds baie verdoemend en voldoende is vir ’n suksesvolle vervolging, is dit ‘nog net die oortjies van die seekoei’.
● Die Mollett-broers het intussen bekend gemaak dat hulle binnekort ook ’n boek oor die Oscar Pistorius-saak uitbring. Volgens Thomas, is die boek ook nie blote rapportering van ’n saak nie maar die resultaat van ’n deurtastende en wetenskaplike ondersoek na die hoofareas van bewyse, getuies en getuienisse.
Dié boek wat in Desember beskikbaar sal wees, sal volgens Thomas ’n hele paar nuwe bewyse en perspektiewe vir oorweging op die tafel sit en ook weereens bewys hoe gebrekkig die polisie se vermoëns skynbaar is om moordsake te hanteer.