Moet my nie verkeerd verstaan nie – ek is mal oor ontspanningsfiksie, daardie soort boeke wat mens binne ŉ dag kan verslind bloot omdat jy wil ontsnap van jou eie saai lewe. Maar dan en wan kort mens iets met ŉ bietjie meer vleis om die been, en dis Boomkastele gewis. Dit vertel die verhaal van ŉ navorser (hy bly tot feitlik reg op die einde naamloos) en sy klein obsessies en geite. Daar is al die koerantberigte oor interessante ditjies en datjies wat hy deur die jare versamel het en wat hy na sy aftrede wil liasseer, en ŉ kleintydse droom van ŉ eie boomhuis. En dan, sentraal tot die verhaal, is daar sy voorstedelike sonde met die bure wat begin die dag toe hulle twee bome afkap wat halfpad op sy erf staan sonder om hom daaroor te raadpleeg. Die woede wat hy hieroor ervaar, rig uiteindelik die res van sy lewe.
So ses jaar nadat families soos die Coetzees en die Oppermans, ná hul trek die binneland in, nesgeskrop het teen ŉ reeks rante in die waai van ŉ rivier, word ŉ inkommer met ŉ riem om die nek op die werf aangesleep.
Wanneer ŉ meisie van die gemeenskap aangeval word, is die nuweling die primêre verdagte. Maar wat van Niklaas, die bullebak van die gemeenskap, of Tarentaal, die opstandige inboekeling-slaaf?
Inboekeling speel af teen die agtergrond van ŉ stuk geskiedenis kort ná die Groot Trek waaroor bitter min bekend is. Dié boek is die derde deur Hans du Plessis wat die Groot Trek as agtergrond gebruik. Die pad na Skuilhoek het in 2011 verskyn en speel in 1836 af; As die wind kom draai, wat ŉ paar jaar later die lig gesien het, speel af in 1844. Inboekeling skuif die fokus na die intriges van ŉ gemeenskap wat hulle diep die binneland in gevestig het ná die Groot Trek.
Die ruimte waarteen die verhaal afspeel, word vroeg in die boek reeds in detail geskets. Dit stel die leser in staat om die gebeure wat volg, te plaas teen die ruimte wat enersyds ontvanklik en vrugbaar geskets word, maar andersyds ongenaakbaar en hard. Du Plessis, wat as voormalige dosent in skryfkuns ŉ voorstander is daarvan dat die ruimte ŉ karakter in eie reg is, slaag daarin om met sy beskrywings van ruimte in die verhaal ŉ karakter te skep wat ŉ wesenlike bydrae tot die storie maak. Een so ŉ ruimtelike beskrywing is op bl. 60: Die son dam soos taai sweet op in die oksels van die kliprant; die hitte hang ŉ jakkalsvelkaros oor die skouers van Hier se warm werwe.
Hoewel die verhaal op die oog af lig geskryf is en maklik lees, is die simboliek goed verskuil, en bied dit die leser stof tot nadenke. Die gebruik van plekname soos “Hier” en “Elders”, ŉ van soos “Niemand”, en “Meester” wat die verhaal skryf, bied aan die leser wat meer soek, méér as net ŉ lekkerlees-storie.
Die inslag van ŉ skrywer wat veral vir sy digkuns bekend is, vind neerslag in die poëtiese ritme wat ŉ mens plek-plek verras:
Die reën van laas nag blink soos druppels glas op die gras, die dag breek ŉ geelperske oor die rante oop, en die oggend ruik na seep. (bl. 120.)
“Onthou wat Pa altyd vir Ma gesê het,” vermaan Maria met ŉ effense glimlag. “Susanna, jy moet oppas, jy gaan nog eendag jou gat so staan en uitleen, en dan moet jy deur jou ribbes skyt.”
Japie Niemand het al klaar koffie gedrink en hy was al terug in die winkel toe skud sy skouers nog van die ingehoue lag agter sy hand.
Inboekeling sal genot verskaf vir die leser wat wil lees vir die lekker, en heelwat stof tot nadenke vir dié wat ŉ tweede en derde keer wil lees.
Hy was die groot Goeie Nuus-maker. ’n Man wat die wêreld met sy passie vir God radikaal kom verander het. Wat die mooiste Skrif vir ons nagelaat het. Tog noem hy homself ’n ellendige mens en sê: “Die goeie dinge wat ek wil doen, doen ek nie. Maar die lelike dinge wat ek nie wil doen nie, doen ek.”
Gelukkig erken en kla Paulus nie net oor ons as mense se glyin-die-sonde nie. Hy gee ook aan ons hoop. Hy beklemtoon die Antwoord: Hy is saam met ons dankbaar oor die Gees in ons en die Man wat vir ons intree omdat ons self so swak is.
Dank Vader ons is nie alleen in ons regop-staan-stryd nie. Ons Verlosser het reeds vierkantig voor die sonde gaan staan en dit oorwin. En dag na dag tree Hy vir ons in. Meer nog, Hy het die Gees vir ons gegee wat keer op keer saam met ons stry, saam met ons leef. Saam oorwin. Dís die goeie nuus waarop ons ons geloof bou. Dag na dag.
Gaan leef vandag as God se regop-staan-kind omdat Hy ín jou is. So bring jy die Goeie Nuus aan die wêreld omdat Hy deur jou leef. En ander Hom in jou kan sien. Hoor. Voel.