VSA verkiesings: Dis ’n referendum oor TrumpAmerika se president, Donald Trump, op Saterdag 29 September in Wes-Virginië. Foto: Withuis via Wikipedia. Die Amerikaanse middeltermynverkiesings, wat op 6 November gaan plaasvind, is in ’n neutedop ’n referendum oor Donald Trump, die kontroversiële president van die VSA. Ja, teoreties het die verkiesing niks te doen met die president nie. Dit gaan immers oor die verkiesing van (al) 435 parlementslede vir die kongres, en 35 (uit 100) verteenwoordigers vir die senaat (asook verskeie goewerneursposte). Die aanloop tot hierdie verkiesing wys weer dat die VSA ’n erg verdeelde nasie is. Dit volg ná die verkiesing van Trump in 2016 wat hierdie verdeeldheid meer as ooit na vore gebring het. Daar is basies tans twee nasies in die VSA met totaal verskillende ideologieë. Vanweë individuele voorkeure en keuses kan jy sekerlik nie elke persoon in die een of die ander kamp plaas nie, maar dit is oor die algemeen waar dat daar tans twee Amerikas bestaan. Hoewel die een kamp sekerlik meer veelrassig is en die ander meer besigheidsbelange verteenwoordig, is die tweespalt oor sosiale- en rassegrense heen. Verkiesings in die VSA gaan eintlik maar dus om die steun te verkry van die middelgroep, wat buite die twee kampe staan, om hul te oortuig om die kampe se kandidate te ondersteun. Aan die een kant is die algemeen konserwatiewes en behoudendes, wat deur die Republikeinse Party verteenwoordig word, en waarvan president Trump nou die versinnebeelding is. Hulle glo in die outydse waardes – gesin, vaderlandsliefde, Christelike karakter, arbeid adel, is gekant teen aborsie, verag die ander kamp se identiteitspolitiek en is teen die (deesdae se) herbeskouing van geslagte. Hulle is gekant teen ’n oop deur-beleid ten opsigte van die instroom van vreemdelinge na die VSA. Hulle is minder ingestel op globalisering en meer nasionalisties. Hierdie groep is ook gewoonlik gekant teen polities korrekte wêreldbeskouings, glo in die reg om vuurwapens te besit en dat vryhede soos vryheid van spraak nie deur selfsensuur aan bande gelê moet word nie. Hulle is gekant teen die uitbreiding van die staat se sosiale verpligtinge en beskou die vrye mark as die dryfveer van die ekonomie. Veiligheid is vir hulle belangrik, veral teen binnelandse bedreigings. Dié groep, of in elk geval dele van die groep, word as populisties, regs, verregs, fascisties, rassisties, ens. gebrandmerk. Daarteenoor is die tweede groep, wat eintlik baie meer divers is as die eerste, se algemene verwysing progressief en liberaal. Hulle is eintlik glad nie meer klassieke liberale nie, maar neig meer na sosialisme en postmodernisme. Hulle ondersteun diversiteit, groter sosiale verantwoordelikheid deur die regering, gelykheid en opheffing. Hulle is pro-aborsie en die wettiging van “sagte” dwelms (dagga), terwyl identiteitspolitiek en polities-korrektheid ’n tipe godsdiens geword het. Hulle sien meestal hulself eerder as globale burgers wat die wêreld ŉ beter plek wil maak, grense moet dus vervaag en vreemdes moet ingeneem word om diversiteit te bevorder. Hulle verkies onbeperkte handel, is sterk voorstanders van vuurwapenbeheer en verkies dat vryheid van spraak met sekere voorwaardes geskied. Veiligheid word as minder ernstig ervaar (behalwe miskien die bedreiging van die mistieke Russiese gevaar). Die groep kan ook as links, verlinks en as sosiale geregtigheid-stryders gesien word. Indien die verkiesing slegs, soos verkiesings maar gewoonlik doen, oor ekonomiese sake gegaan het, sou die Republikeine met Trump sekerlik maklik gewen het. Hoewel Trump se handelsoorlog met die Chinese kontroversieel is, bewys die sterk ekonomiese groei, lae werkloosheid en positiewe marksegment eintlik dat Trump se totale ommekeer van die globalisering van die VSA ekonomie die regte besluit was. In elk geval, op die kort termyn, moet die langtermyneffek daarvan nog geëvalueer word. Nieteenstaande is die verkiesing eerder oor Trump en sy konserwatiewe beleidsrigtings. Trump se styl is aggressief, glad nie akkommoderend nie, onverskrokke, bombasties, en soms verdraai hy die feite en is selfs beledigend. As ons kyk hoe duisende mense na sy politieke toesprake stroom, kan ons aflei dat die ou Republikeinse Party vinnig oorgeneem word deur Trumpisme, ’n soort Trump-ideologie. Trump en sy ondersteuners is besig om ontslae te raak van die Republikeine wat altyd versigtig en akkommoderend was. Dit is hierdie Republikeine, wat deur die Bush-familie en hul tydgenote gelei is en almal altyd gelukkig wou hou, wat nie regtig prokonserwatiewe besluite wou neem nie. Trumpisme is besig om die party oor te neem en baie van die nuwe kandidate in die verkiesing steun Trump se beginsels – aksie teen onwettige immigrasie, ’n middelvinger vir globalisme en ’n boelietaktiek teenoor afvallige anti-Amerikaanse regimes soos Noord-Korea en Iran. Vir die Demokrate is die verkiesing die geleentheid om reg te maak waar hulle gefaal het in 2016 en teen (hul siening) ’n demagoog soos Trump verloor het. Hulle verpes Trump en sy ondersteuners en alles waarvoor hulle staan. Die groot bondgenote van die Demokrate is die nuusmedia en Hollywood. Beide speel ’n oorheersende rol in die gemiddelde Amerikaner se daaglikse lewe. Die nuusmedia haat Trump en sy beleid. En leuens, halwe waarhede, skandale en moontlike skandale word oor en oor opgedis om die president en Trumpisme teen te staan. Die Hollywood akteurs – meestal ryk, bedorwe brokkies – gebruik die status wat akteurs in die VSA geniet om president Trump en sy idees te verguis. Hierdie groep is natuurlik heeltemal verwyder van die daaglikse ekonomiese en oorlewingstryd van die gewone Amerikaners, wat moet saamleef met globalisme en die instroom en kompetisie van onwettige en wettige Derde Wêreld-inkomelinge. Ter versagting van die Demokrate en hul ondersteuners: Trump se bombastiese styl, somtyds onsinnige uitsprake, grootheidswaan en geraamtes in die kas oor affairs met (meestal ongure) vrouens in die verlede, verleen hom sekerlik tot kritiek en selfs bespotting. Nietemin is die aanslag van die media en vermaaklikheidsterre nie ewewigtig nie, maar eerder ’n eensydige stryd om van Trump ontslae te raak. Trump se ondersteuners beskou dit as ’n onnatuurlike en onbeheerste amperse gekheid waartoe teenstanders van Trump, veral in die media, oorgaan om hom daagliks te beswadder en te beledig. Geen wonder hy verwys na hierdie media as fopnuus nie. Die waansin van hierdie stryd het die afgelope twee weke hom in die VSA afgespeel met die bewerings teen Trump se kandidaat vir die posisie van regter in die hooggeregshof, Brett Kavanaugh. Die links-regs kamp was weer eens totaal verdeel oor bewerings dat Kavanaugh, toe hy dekades gelede op universiteit was, ’n vrou seksueel aangerand het. Die uiteindelike stemming oor sy benoeming in die senaat, was amper presies ’n Republikein-Demokraat verdeling, wat net-net deur die Republikeine gewen is. Die absurdheid van die bewerings en die Demokrate se histeriese reaksie, het oënskynlik heelwat kiesers omgehaal om die Republikeinse kandidate te ondersteun. Die prys van die hierdie middeltermynverkiesings is geweldig hoog. Sou die Demokrate daarin slaag om in die huis van verteenwoordigers (kongres) of senaat of albei ’n meerderheid te kry (die Republikeine beheer tans beide), sal hulle letterlik alle aksies van Trump teenstaan. Trump sal natuurlik in só ’n geval sy bes doen om enige wetgewing of begroting van die Demokrate teen te staan en in die proses sal die staatsfunksies grootliks tot stilstand kom. Die grootste prys is uiteindelik om Trump in ’n staat van beskuldiging te plaas (in Engels: impeachment). Die Demokrate sal die res van Trump se termyn gebruik om van Trump as president ontslae te raak. Dis natuurlik nie so maklik om hom eenvoudig uit te stem nie. Daar is baie prosesse wat gevolg moet word, onder meer, ŉ tweede meerderheid in die senaat. Nietemin sal hulle alles gebruik om Trump lam te lê; al is die bewerings wollerig, om die minste te sê. Bewerings teen Trump sluit in die sogenaamde Russiese sameswering om Trump verkies te kry, geld wat namens Trump aan ’n pornoster betaal is om stil te bly oor hul vroeëre verhouding of selfs iets soos vroeëre belastingontwyking van Trump. Vir die Republikeine en Trump is alles ook op die spel. Wen hulle beide die kongres en senaat, is Trump se posisie veilig. Trump behoort ook dan sy nasionalistiese agenda, sy stryd teen onwettige instroming en sy antiglobale agenda aansienlik te versnel, insluitend die bou van ŉ muur op die Meksikaanse grens. Die Demokrate weet dat as hulle verloor, dit moeilik sal wees om Trump in die 2020 presidensiële verkiesing te verslaan. Dis natuurlik op die veronderstelling dat die ekonomiese groei en vooruitsigte aanhou positief lyk, soos tans. Hulle sal in elk geval hul eie kandidaat moet kry wat soos Trump, destyds, buite die politiek staan, en populistiese standpunte inneem om Trump te probeer troef. Meningsopnames wys dat die Republikeine en Demokrate kop aan kop staan in vele kiesafdelings en state. Waar die Demokrate drie maande gelede in meningsopnames nog redelik sterk gestaan het, het die voorsprong in baie van die kiesafdelings dramaties verminder. Maar nou ja, meningspeilings is immers in die 2016-verkiesing as ontoereikend bewys. Dit sal nietemin nie verbaas as die Demokrate die kongres oorneem, en die Republikeine die senaat behou nie. Die middeltermynverkiesing is ŉ belangrike aanduiding van Amerikaanse politiek in die volgende dekade. Wen die Demokrate, gaan die wetgewende gesag die res van Trump se termyn gebruik om hom te ondermyn en te ontslaan. Wen die Republikeine, gaan Trumpisme ŉ groot oorwinning behaal en gaan Trump se ommekeer van die VSA se politiek versnel. Wat ook al die uitslag: die verdeling in die VSA tussen links en regs gaan toeneem soos nog nooit tevore nie.