Issue 1, 2008 South African Journal of Cultural History - Volume 22,
Volume 30 (2016) Volume 29 (2015) Volume 28 (2014) Volume 27 (2013) Volume 26 (2012) Volume 25 (2011) Volume 24 (2010) Volume 23 (2009) Volume 22 (2008) Volume 21 (2007) Volume 20 (2006) Volume 19 (2005) Volume 18 (2004) Volume 17 (2003) Volume 16 (2002) Volume 15 (2001) Volume 14 (2000) Volume 13 (1999) Volume 12 (1998) Volume 11 (1997) Volume 10 (1996) Volume 8 (1994) Volume 7 (1993) Volume 6 (1992) Volume 5 (1991) Volume 4 (1990) Volume 3 ([1989, 1986]) Volume 2 ([1985, 1988]) Volume 1 ([1987, 1984]) Volume 3 ([1989, 1986]) Volume 2 ([1985, 1988]) Volume 1 ([1987, 1984]) Volume 22,
Fathoming the musical identity / identities of James Phillips aka Bernoldus Niemand
South African Journal of Cultural History 22, pp 1 –28 (2008)
&apos;n Ondersoek na die musikale identiteit(e) van James Phillips, ook bekend as Bernoldus Niemand Literatuur oor musikale identiteit het in die 1990s gedy. Tog is dit opvallend dat tot op datum min mense hulle oor hulle eie musikale identiteite uitgespreek het - musici en navorsers ondersoek en skryf meestal oor ander se musikale identiteite. James Phillips het snerpende lirieke geskryf, wat diep sosiale kommentaar ingesluit het. Hy het &apos;n formele musiekgraad verwerf en is, as uitvoerder, wyd deur sy eweknieë as die beste &apos;rock&apos;-musikant van sy dag erken. Tog was hy gesteld op sy privaatheid, en het hom nie maklik uitgespreek as hy direk oor sake uitgevra is nie. Hy het hom beslis nie oor sy eie musikale identiteit uitgespreek nie - behalwe in terme van wat die musiek self te kenne gegee het. Was hy verward? In watter stadiums was hy James Phillips en wanneer was hy sy alter-ego Bernoldus Niemand? Was hy, in die Suid-Afrikaanse konteks, &apos;n Engelse of &apos;n (alternatiewe) Afrikaanse musikant? En kan ons moontlik meer hieroor uitvind, meer as &apos;n dekade na sy voortydige afsterwe? Hierdie artikel poog om dit te doen, gedeeltelik op grond van bepaalde nuwe bronne, asook &apos;n vergelyking van baie konflikterende sieninge in beskikbare literatuur en uit onderhoude.
Christian Jacobus Groepe : Oosgrenspionier en veldkommandant van Katrivier
South African Journal of Cultural History 22, pp 29 –55 (2008)
Christian Jacobus Groepe : Eastern Frontier pioneer and Field-Commandant of Kat River
The father of Christian Jacobus Groepe (1789-1886) was the German H.C.A. Groepe who came to the Cape in 1775 from Rüssingen. It has been established that his mother, Maria, was of slave descent and was born in the Cape Colony. As tenant farmers in the area of Swagershoek, Uitenhage, the Groepe family prospered and moved in the 1820s to the Baviaans River area which is immediately to the north of the present day Bedford where they rented a farm from the Pringles. Christian Groepe soon met his white neighbours and apparently there existed mutual respect between them in spite of the colour divide. From 1829 the Groepes were landowners in the Kat River settlement where Christian soon progressed from being field-cornet to the high rank of &apos;&apos;veldkommandant&apos;&apos; (field-commandant) of the area. In this article his important role in the settlement and in the frontier wars is discussed as well as the respect that he enjoyed from both the inhabitants and the government.
Christian Jacobus Groepe (1789-1886) se vader was die Duitser H.C.A. Groepe wat in 1775 van Rüssingen na die Kaap gekom het. Dis bekend dat sy moeder, Maria, van slawe-afkoms was en in die Kaapkolonie gebore is. Die Groepe-familie het as grondhuurders in die wyk Swagershoek, Uitenhage, vooruitgeboer en in die 1820&apos;s na die Baviaansrivier wyk, net noord van die huidige Bedford, verhuis waar hulle by die Pringles &apos;n plaas gehuur het. Christian Groepe het vroeg kennis gemaak met sy blanke bure en klaarblyklik was daar ten spyte van die kleurverskil &apos;n wedersydse respek vir mekaar. Die Groepes was van 1829 grondbesitters in die Katriviernedersetting waar Christian spoedig van veldkornet tot die hoë rang van veldkommandant van die streek gevorder het. In dié artikel word sy belangrike rol in die nedersetting en grensoorloë bespreek en gewys op die respek wat hy van die inwoners en regering geniet het.
Buisfontein : &apos;n pionierserfenis as toerisme-bestemming
Piet J.J. Prinsloo
South African Journal of Cultural History 22, pp 56 –84 (2008)
Buisfontein - a pioneer heritage as tourist attraction
Buisfontein, situated close to the present-day Klerksdorp, is a farm that is not unfamiliar to the cultural experts of South Africa. Though inhabitants and migrations of nomad groups - centuries ago - can certainly be exposed to more research to expand the socio-anthropological value of the area&apos;s future focus on tourism, the remains certainly already reflect a unique past. The historically well-known and contentious Coenraad de Buys / Buis is associated with this environment, followed by some of the first white Trekkers who settled in the area. Within this framework a space has been developed for the P.F. Ernst descendants - known with the farm for decades as owners and inhabitants - to re-purchase portions of Buisfontein from the new owners and to restore some of the dwellings, as originally occupied, for the Ernst descendants, for regional-cultural enthusiasts and other interested parties. Some distinguishing features of the environment (the fountains, ridges and trees), the game that formerly featured in this area, the remains of groups that occupied the region for long periods before the Trekkers settled in the area after 1838, are facets that will also be accentuated in a tourism focus for the future. Probably the most distinctive feature of the restoration effort by the Ernst family is the fact that it is undertaken exclusively with private funds. In the present article the focus will be on aspects of the rich pioneering history that allows Buisfontein to become a beacon in the tourism market in its own right. The features of the environment are also accentuated as far as they were prominent in human usage. The conclusion will shed some light on Buisfontein as a tourist attraction for the future.
Buisfontein, geleë naby die hedendaagse Klerksdorp, is nie &apos;n onbekende plaas onder die kultuurkenners van Suid-Afrika nie. Hoewel die bewoning en migrasies van vroeëre nomadegroepe in die gebied - eeue gelede - sekerlik nog aan meer navorsing blootgestel kan word om veral die sosio-antropologiese waarde van die omgewing vir toekomstige toerisme uit te bou, reflekteer die oorblyfsels reeds &apos;n unieke historiese verlede. Die histories-bekende en omstrede Coenraad du Buys / Buis word ook met die omgewing verbind, gevolg deur van die eerste Voortrekkers wat hulle in die gebied gevestig het. Binne hierdie vestigingsraamwerk het &apos;n ruimte vir die P.F. Ernst-nasate ontwikkel - toe al dekades lank vertroud met die plaas as eienaars en bewoners - om dele van die plaas van nuwe eienaars terug te koop en van die aanvanklike woonhuisete restoureer: vir die Ernst-nageslag; vir streekkultuurliefhebbers, asook belangstellendes. Die uitsonderlike kenmerke van die omgewing (fonteine, rantjies en bome), die wild wat eertyds hier voorgekom het, en die oorblyfsels van groepe wat voor formele Trekkervestiging in 1838 hulle in die omgewing bevind het, is fasette wat ook binne &apos;n toekomstige toerismefokus beklemtoon sal word. Die uitsonderlike uniekheid van dié restourasiepoging, is dat dié histories-gedrewe passie van die Ernst-familie eksklusief met privaatfondse onderneem word. In dié artikel word veral klem gelê op aspekte van die ryk pioniersgeskiedenis wat van Buisfontein &apos;n toerismebaken in eie reg maak. Die rol en kenmerke van die omgewing word ook beklemtoon in dié mate wat dit prominent in menslike handelinge was. Ten slotte word &apos;n blik gebied op resente aktiwiteite om van Buisfontein &apos;n toerisme-aantreklikheidvir die toekoms te maak.
Wedersydse kulturele verryking in die ontwikkelingsgang van Afrikaans en die Afrikatale in Suid-Afrika
South African Journal of Cultural History 22, pp 85 –111 (2008)
Mutual cultural enrichment in the developmental process of Afrikaans and the African languages in South Africa.The content of this article can be subdivided into three main sections, namely:
The adoption in Afrikaans of lexical items related to words in the African languages.
The grammatical integration in the African languages of lexical items related to words in the Afrikaans language with special references to the Sotho languages.
The influence of the African languages in regard to some literary creations in Afrikaans.
In the first section a selection has been made of lexical items related to words in the African languages which are recorded in two comprehensive Afrikaans etymological dictionaries. In various instances the explanation in the dictionaries concerning the origin and meaning of the words has been adapted from a Bantu linguistic perspective. Some examples of lexical items which do not occur in any publication are also discussed. In section two the linguistic integration of loanwords from Afrikaans especially in the Sotho languages is investigated. An aspect such as the subordening of nouns taken over from Afrikaans into various noun classes is illustrated. Attention is also given to other language phenomena borrowed from Afrikaans which have been fully integrated in the Sotho languages and which are marked by a high usage frequency. The third section deals with some preliminary observations and remarks concerning the influence of the African languages on the literary creations of some prominent Afrikaans authors.
Die inhoud van die artikel kan in drie hoofafdelings onderverdeel word, naamlik:
Die ontlening in Afrikaans van leksikale items wat met woorde in die Afrikatale verband hou.
Die grammatiese integrering in die Afrikatale van leksikale items wat uit Afrikaans ontleen is, met spesiale verwysing na die Sothotale.
Enkele waarnemings rakende die invloed van die Afrikatale op sekere literêre skeppinge in Afrikaans.
In die eerste afdeling is &apos;n keuse gedoen van leksikale items in Afrikaans wat met woorde in die Afrikatale verband hou en in twee omvattende Afrikaanse etimologiese woordeboeke opgeneem is. Die beskrywing van sodanige woorde in die woordeboeke rakende hulle oorsprong en betekenis is in sekere gevalle aangepas of vervang uit &apos;n Bantoe-linguistiese perspektief. Enkele voorbeelde van leksikale items wat nog nêrens opgeteken is nie, word ook in die artikel behandel. In die tweede afdeling word die grammatiese integrering van leenwoorde uit Afrikaans veral in die Sothotale ondersoek. &apos;n Aspek soos die groepering van Afrikaanse naamwoorde in verskillende klasse word geïllustreer. Voorbeelde word gegee van taalverskynsels wat ten volle in die Sothotale opgeneem is en wat deur &apos;n hoë gebruiksfrekwensie gekenmerk word. In afdeling drie word enkele gevalle aangetoon van Afrikaanse literêre skeppinge wat deur die Afrikatale beïnvloed is.
Elda Grobler and
South African Journal of Cultural History 22, pp 112 –135 (2008)
Kotie Roodt-Coetzee&apos;s contribution to cultural history museology in South Africa - the Transvaal Museum phase, 1933-1964
This article highlights Kotie Roodt-Coetzee&apos;s contribution to cultural history museology in South Africa. Her interest in cultural history resulted in her first visit to the Old Museum in Boom Street, Pretoria (at that stage managed by the Transvaal Museum), where she found an exceptional collection of Afrikaner cultural objects. These were regarded as the history collection, as cultural history as an academic subject was in an early stage of development and not recognized as a museum subject on par with archaeology and anthropology. Many of the objects had been collected by the Staatsmuseum of the South African Republic. Roodt-Coetzee was concerned about the poor conditions that prevailed at the Old Museum, and raised the matter on several occasions. The fact that the public saw little of the collection was also a bone of contention. She made use of two opportunities to rectify this matter: objects from the collection were exhibited at the inauguration of the Voortrekker Monument in 1949 and the Van Riebeeck Festival in 1952. After her appointment as curator at the Transvaal Museum in 1953 she planned and put up many new exhibitions, such as the display to commemorate the Centenary of Pretoria in 1955 and the well-known Cape Silver Exhibition in 1962. She succeeded in assembling an exceptional collection of cultural history objects, one of the largest in the country. She regarded the conservation of the collection and the detailed documentation of the objects as priorities. She also gave the necessary attention to the Old Museum, the Kruger House and the museum at the Voortrekker Monument. Her ideal of an independent cultural history section was realized with the establishment of the National Cultural History and Open-Air Museum in 1964.
Hierdie artikel ondersoek Kotie Roodt-Coetzee se bydrae tot die kultuurhistoriese museumwese in Suid-Afrika. Haar belangstelling in kultuurgeskiedenis het gelei tot haar eerste kennismaking met die Ou Museum in Boomstraat, Pretoria (toe nog onder die bestuur van die Transvaalmuseum) en die uitsonderlike versameling Afrikanerkultuurvoorwerpe daar. Dié versameling, wat as die geskiedenisversameling bekend gestaan het, het uit die dae van die Staatsmuseum van die Zuid-Afrikaansche Republiek gedateer. Kultuurgeskiedenis as vak was nog in sy kinderskoene en is nie as museumdissipline op gelyke voet met antropologie en argeologie erken nie. By verskeie geleenthede het sy haar kommer oor die swak toestand van die voorwerpe uitgespreek en ook die feit dat die grootste gedeelte van die versameling onbekend aan die publiek was. Toe die geleentheid hom in 1949 by die onthulling van die Voortrekkermonument en in 1952 met die Van Riebeeckfees voordoen, het sy baie van die voorwerpe uitgestal. Na haar aanstelling as vakkundige beampte by die Transvaalmuseum in 1953 het sy talle nuwe uitstallings beplan en uitgevoer, onder meer die uitstalling ter viering van die Eeufees van Pretoria in 1955 en die bekende Kaapse silwer-uitstalling van 1962. Sy het haar nie slegs beywer vir die uitbou van die kultuurhistoriese versameling tot een van die omvangrykste in die land nie, maar ook vir die kundige bewaring en gedetailleerde dokumentering van die voorwerpe. Die Ou Museum, die Krugerhuis en &apos;n museum in die Voortrekkermonument het besondere aandag gekry. Haar ideaal vir die afskeiding van die kultuurhistoriese afdeling van die Transvaalmuseum as selfstandige museum is verwesenlik toe die Nasionale Kultuurhistoriese en Opelugmuseum in 1964 tot stand gekom het.
Some South African connections among students at the Stern&apos;sches Conservatorium der Musik in Berlin, 1850-1914
South African Journal of Cultural History 22, pp 136 –162 (2008)
Suid-Afrikaanse verbintenisse onder studente by die Stern&apos;sches Conservatorium der Musik in Berlyn, 1850-1914
Die doel van die navorsing was om vas te stel of enige Suid-Afrikaanse studente aan die bekende Stern-Konservatorium in Berlin studeer het in die tydperk tussen die stigting daarvan in 1850 en die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog in 1914. Inligting kan slegs verkry word uit die jaarverslae wat tans in die argief van die Hochschule der Künste in Berlyn geberg word. Ander dokumente (studenterapporte en briewe aan en van studente) het verlore gegaan. Die bevinding is dat altesaam 28 studente van Suid-Afrikaanse oorsprong was, insluitende een uit Namibië. Hierdie studente het dikwels Duitse vanne gehad, was met een uitsondering vroulik, het van &apos;n groot verskeidenheid plekke in Suid-Afrika gekom, en het gewoonlik klavier as hoofinstrument studeer - maar ook viool, sang en teorie. Berlyn het in daardie tyd &apos;n buitengewone aktiewe kultuurlewe gehad. Die studente sou dus blootgestel word aan &apos;n verbasende verskeidenheid inspirerende uitvoerings deur hulle onderwysers, medestudente, Berlynse musici en besoekende kunstenaars. Die Nederlandse student Albertha Tideman-Wijers is uitsonderlik, aangesien sy later Afrikaanse gedigte van Elisabeth Eybers getoonset het.
The aim of the research was to establish whether or not any South African students studied at the well-known Stern Conservatorium in Berlin between its foundation in 1850 and the outbreak of World War I in 1914. Information can only be gleaned from the annual reports contained in the archive of the present-day Hochschule der Künste in Berlin, as the other documents (student reports and letters to and from students) have been lost. There were 28 students from South Africa, including one from Namibia. They often had German-sounding names, were female with one exception, came from a wide variety of places in South Africa, and were mostly studying the piano, but also the violin, singing and theory, as main subjects. The cultural life of Berlin was extremely active during the time of their studies. The students would therefore have been exposed to an amazing variety of inspiring performances by their teachers, fellow students, Berlin musicians and visiting artists. The Dutch student Albertha Tideman- Wijers is exceptional as she later set Afrikaans poems by Elisabeth Eybers to music.
The impact of politics on heritage and cultural tourism in South Africa
South African Journal of Cultural History 22, pp 163 –185 (2008)
Die impak van politiek op erfenis- en kultuurtoerisme in Suid-Afrika
Hierdie artikel handel oor die verpolitisering van gedenktekens, monumente, museums en historiese terreine wat as toeristebesienswaardighede dien. Dit bevat eerstens &apos;n uiteensetting van die wisselwerking tussen kultuur, erfenis, toerisme en politiek en tweedens &apos;n ontleding van die konsep ontstaansmite en hoe dit toerisme in Suid-Afrika sowel voor as na 1994 beïnvloed het. Derdens volg &apos;n uiteensetting van die aanbieding van Suid-Afrika se kultuurbesit aan toeriste. Die argument wat aangevoer word is dat die gesamentlike kragte van die ontstaansmite en politieke korrektheid dit feitlik onafwendbaar maak dat politiek &apos;n bepalende invloed sal uitoefen op die wyse waarop erfenis- en kultuurbesienswaardighede hulle boodskap aan toeriste uitdra. Die situasie in Suid-Afrika voor 1994 word met die huidige stand van sake vergelyk en die gevolgtrekking wat gemaak word, is dat hoewel toerisme tans te midde van die afwesigheid van politieke onstabliteit veel gemakliker funksioneer, politiek voor en na daardie bekende datum &apos;n massiewe impak op toerisme gehad het.
This article is about the politicisation of memorials, monuments, museums and historical sites that serve as tourist attractions. Firstly it includes an analysis of the interplay between culture, heritage, tourism and politics, secondly an analysis of the concept foundation myth and its impact on tourism in South Africa both before and after 1994 and thirdly an analysis of the presentation of South Africa&apos;s cultural property to tourists. The argument advanced is that the twin forces of the foundation myth and political correctness make it almost unavoidable that politics will determine the way in which cultural and heritage attractions convey their message. The position in South Africa before 1994 is compared with the present state of affairs and the conclusion is reached that even though tourism operates more easily at present in the absence of political instability, politics has had a massive impact both before and since that well-known date.
The Medieval Armenian Hymnal in Pretoria : a significant and problematical manuscript
South African Journal of Cultural History 22, pp 186 –203 (2008)
Kinders van die Kompanjie : Kaapse lewens uit die sewentiende eeu, Karel Schoeman : book review
Malene Van Zyl and
South African Journal of Cultural History 22, pp 204 –205 (2008)
Volgens Leopold Scholtz kan "... die geskiedskrywing twee legitieme doeleindes dien. Die eerste is om die mensdom se feitekennis en begrip van sy verlede te verbreed; die tweede om inspirasie vir die hede uit die verlede te put" (Die Burger - Boekeblad, 2008- 01-07). Kinders van die Kompanjie val hoofsaaklik in die eerste kategorie, en wel in so &apos;n mate dat met die lees van hierdie deeglik nagevorsde werk, kennis en begrip van sowel die individue oor wie dit handel, as die politieke, sosiale en kulturele agtergrond, redelik moeiteloos verbreed word.
Die Cruywagens van Suid-Afrika, 1690-1806, W.A. Cruywagen : book review
South African Journal of Cultural History 22, pp 206 –207 (2008)
Die boek, Die Cruywagens van Suid-Afrika, 1690-1806, is gegrond op die skrywer se doktorale proefskrif, getiteld Die Cruywagens van Suid-Afrika : &apos;n genealogiese en kultuurhistoriese ondersoek (1690-1806) (2004).
Wilhelmina : kampkind op Java, Mariël le Roux : book review
South African Journal of Cultural History 22, pp 208 –210 (2008)
Wilhelmina: kampkind op Java is die verhaal van Wilhelmina (of Will) van Halewijn Möller, wat saam met haar moeder en twee jonger sussies die grootste gedeelte van die Japanse besetting van Java tydens die Tweede Wêreldoorlog in Japanse konsentrasiekampe deurgebring het.
Kerk teen Tafelberg Gereformeerde Kerk Kaapstad 1973-2006, Pieter Bingle : book review
South African Journal of Cultural History 22, pp 211 –214 (2008)
Kultuur- en kerkhistorici besef die waarde van gemeentegeskiedenis en sal hierdie deeglik nagevorste publikasie met groot vrug kan raadpleeg. Omdat die tydperk van 33 jaar waarop die boek konsentreer, met die dienstermyn van die predikant, dr. Pieter Bingle, saamval, is sy persoonlike geskiedenis nou daarmee verweef. &apos;n Subtitel soos "Outobiografiese herinneringe en aantekeninge" sou dus heel gepas gewees het. Dit is &apos;n besonder moeilike taak om gebeure waarby &apos;n skrywer direk betrokke is, objektief te beskryf, maar kosbare inligting sou verlore gegaan het indien Bingle nie sy persoonlike ervaring ingesluit het nie.
The Arabian Horse and its influence in South Africa, Charmaine Grobbelaar : book review
South African Journal of Cultural History 22 (2008)
Hierdie publikasie sal waarskynlik nie as kultuurhistoriese bron opslae maak nie. Soos Protea Boekhuis oor die bemarkingsgeleenthede daarvan skrywe, is dit hoofsaaklik op lede van die verskillende perdeverenigings in Suid Afrika en oorsee gerig.