’n Mens beveg nie ongeregtigheid met haatspraak nieArgieffoto (Foto: maxlkt, Pixabay) Noam Chomsky sê nou die dag: “If it is wrong when they do it, it is wrong when we do it.” In teorie stem die meeste van ons saam, maar in praktyk is dit dikwels ’n ander storie. Die kerkvader Augustinus skryf in sy bekende belydenis dat hy as kind dikwels gesteel het. Dit het hom egter min ontstel, skryf hy, wat hom wel erg ontstel het was wanneer iemand by hóm gesteel het. Dan was dit ’n ernstige saak. Dié tipe ongeregtigheid wat ’n mens nie net kon laat gaan nie. Die probleem met die meeste van ons is dat ons sin vir geregtigheid stukkend is. Ek verstom my byvoorbeeld wanneer uitgesproke rassiste “onregverdig!” of “diskriminasie!” skree. Dís wat rassisme, seksisme, homofobie, xenofobie… doen: dis wesenlik onregverdig, dit bevoordeel net een groep, dit diskrimineer. O, die ironie. Nou die dag hoor ek weer hoe ’n oom, wat ek my lewe lank ken, te kere gaan oor hoe onregverdig dit is dat daar teen witmense gediskrimineer word in hierdie land, bloot op grond van hulle velkleur, sê hy. Nou vra ek: Maar is dit nie dié oom wat ’n paar jaar gelede gesê het ons is nié gelyk nie? Dit was dan nou die dag nog volgens die einste oom reg dat swart mense die strande en die NG Kerk verbied word en nie kon studeer by “wit” universiteite nie? Dat die bediende uit die blikbord moet eet? Die oom het dan self herhaalde kere gesê swart mense moet verplig word om Afrikaans te leer praat, want anders gaan hulle nêrens kom nie? Jy kan sê, ja, maar dit was lank gelede. Maar dit help nie ons lieg vir onsself nie, die oom praat steeds so, hy het vandag net meer skietgoed. Daai selfde oom se gewete pla hom steeds nie as hy met sy bakkie verby ’n vrou met ’n kind ry nie – al weet hy sy gaan meer as tien kilometer in die koue dorp toe moet stap. As die rolle egter sou omruil, en hý was arm en dit was sý vrou of dogter, sou hy natuurlik die eerste een wees wat “snobisme”, “hoogmoed” of “ongeregtigheid” skree. Ek is ook erg ongelukkig oor die groeiende haatspraak deur lede van die ANC, die EFF en ander, maar as ek moet eerlik wees, hoor ek daardie selfde taal nog al die jare by my eie mense om die braaivleisvure. Alle vorme van haatspraak moet ophou. Niks goeds kan daaruit voortspruit nie. Ek sê nie ons moet die oom haat nie, maar ons moet hom probeer reghelp. Hy dink mense is kwaad vir hom omdat hy opstaan “vir wat reg is”. Die rede waarom soveel mense egter sukkel om die oom se punt in te sien, is nie omdat hy kamstig geregtigheid soek nie, maar omdat hy inkonsekwent is. Hy soek net “geregtigheid” wanneer dit voordelig is vir homself en sy eie groepie. Of die meer ekstreem hoogmoedige siening: dat dít wat goed is vir my en my groepie, die beste is vir almal in die land. Die vraag is nie of ons moet opstaan teen ongeregtigheid nie – natuurlik moet ons – die vraag is eerder of ons bereid sou wees om dit altyd te doen, ook vir ander, ook wanneer dit nie tot ons eie voordeel is nie. Ons moet hoop die oom oortuig nooit die regering om soos hy te dink nie, want dan is ’n klomp van ons finaal geskroef. In die woorde van Mason Cooley: “Think carefully before asking for justice. Mercy might be safer.” * Enige ooreenkomste met my oom en die ooms en tannies wat hieronder kommentaar lewer is bloot toevallig.