Alles oor die nuwe minimum loon en jou huiswerker se regte - Solidariteit WêreldSolidariteit Wêreld
Tuis › Nuuskantoor › Alles oor die nuwe minimum loon en jou huiswerker se regte
Die nuwe minimum loon vir huiswerkers tree op 1 Maart 2021 in werking. Dié loon vir enige persoon wat deur 'n private huishouding in diens geneem is, het met 22,6% van R15,57 per uur verlede jaar tot R19,09 per uur vanjaar skerp gestyg.
Dit laat baie werkgewers benoud, veral in dié moeilike ekonomiese tye.
Daar is ook talle werkgewers en werknemers wat onseker is oor hoe die loon hulle sal raak én oor die wetlike aspekte daarvan.
Ons het by arbeidskenners vir raad gaan aanklop.
Hier is wat jy alles oor jou werknemer se regte en jou verpligtinge as werkgewer móét weet.
Is dit nét huishulpe wat deur die nuwe minimum loon in 'n huishouding geraak word?
Nee, sê Clarisse Scheepers van Marius Scheepers & Co Prokureurs in Pretoria.
"Huiswerkers wat huishoudelike werk in private wonings verrig, insluitende tuinwerkers, huishulpe, bestuurders van voertuie en mense wat na kinders, siekes of bejaardes in 'n private huishouding omsien se minimum loon is nou R19,09 per uur," sê Clarisse.
Sy wys egter daarop dat huishulpe wat in 'n boer se huis op 'n plaas werk as 'n plaaswerker geag word en op 'n hoër minimum loon geregtig is.
Die minimum loon vir huiswerkers is egter steeds laer as die nasionale minimum loon van R21,69 per uur.
Hoe bereken ek die minimum loon?
"Indien 'n persoon vir minder as 24 uur per maand by jou werk, is die persoon nie op ander voordele soos siekteverlof of verlof geregtig nie, maar jy moet steeds die minimum loon per uur betaal," sê Clarisse.
Willie Engelbrecht van Habakuk-arbeidskonsultante in Bloemfontein sê daar is hoofsaaklik twee maniere om huiswerkers se lone uit te werk: Jy kan óf boekhou van jou werker se ure en die werker sodoende vergoed, óf jy kan 'n maandelikse bedrag betaal.
"Maar hulle mag nie vir meer as 45 uur per week werk nie, wat etenstyd uitsluit. Jy hoef hulle ook nie vir daardie uur se etenstyd te betaal nie," sê hy.
Iemand wat voltyds by jou werk en wat maandeliks vergoed word, mag ook nie meer as 45 uur per week of meer as nege ure per dag werk nie.
Indien 'n werker vir langer as 45 uur per week of langer as nege ure per dag werk, moet die werker oortydbetaling ontvang al is die werker voltyds in diens.
"Oortydbetaling vir normale oortyd is teen 1,5 keer die werknemer se uurlikse loon. Oortyd op Sondae en openbare vakansiedae is teen dubbeld die werknemer se uurlikse loon," sê Clarisse.
Dit beteken as iemand agt ure per dag teen die minimum loon werk, en etenstyd van 'n uur neem, moet die persoon minstens R133,63 per dag ontvang. As dit oor 'n gemiddeld van 21 werksdae per maand bereken word, moet 'n voltydse huiswerker (wat sewe ure per dag werk) minstens R2 806,23 per maand kry.
Ek voorsien kos/verblyf/vervoer. Kan ek dit van die minimum loon aftrek?
Willie sê jy kan kos, verblyf of water en elektrisiteit van die maandelikse loon aftrek, maar nie van die uurlikse loon nie.
"Die persoon móét steeds R19,09 per uur verdien. Jy kan nie sê ons betaal R15 per uur omdat ons huiswerker op die erf woon nie. Jy kan egter aftrekkings aan die einde van die maand maak, maar dit moet billik en redelik wees en albei partye moet skriftelik daartoe ooreenkom.
"Die aftrekkings moet ook op die betaalstrokie aangedui word," sê hy.
'n Werkgewer is nie verplig om kos of vervoer aan huiswerkers te voorsien nie, maar moet wel 'n etenstyd toestaan.
Móét ek die verhoging gee?
Willie sê dit is 'n wetlike verpligting om jou huiswerker vanaf 1 Maart 2021 R19,09 per uur te betaal.
"Jy kan vir 'n ruk lank kwytskelding by die departement van arbeid kry deur daarvoor aansoek te doen, maar die proses is van so 'n aard dat dit eintlik maar 'n kwessie van onmoontlikheid is. Boonop bly jy steeds daartoe verplig om die verhoging in die toekoms toe te staan," sê hy.
Hy sê voorts dat indien jy nié die minimum loonbetaling nakom nie en die departement van indiensneming en arbeid vind dit uit, kan die departement 'n voldoeningsbevel teen jou uitreik wat met hoë boetes gepaard gaan.
"Die departement beslis ook baie keer dat jy dié persoon terugwerkend moet vergoed en dit word afgedwing. Jy het geen keuse in die saak nie. Jy word dus wetlik verplig om die korrekte minimum loon te betaal," sê hy.
Marius Scheepers, 'n prokureur by Marius Scheepers & Co Prokureurs, sê mense wat nié die minimum loon betaal nie, word regtig swaar gestraf en hy sien al meer dat dit in die praktyk gebeur.
Moet ons 'n nuwe kontrak aangaan?
Nee, julle hoef nie 'n nuwe kontrak aan te gaan nét om die verandering ten opsigte van minimum loon aan te dui nie. "Dit is egter altyd 'n goeie idee om op die maandelikse betaalstrokie aan te dui hoeveel ure gewerk is en om daarvan boek te hou," sê Willie.
Indien jy die huiswerker se werkstyd of -ure wil verander, moet dit egter in die kontrak aangedui word.
Ek kan nie die verhoging bekostig nie, wat nou?
"In die huidige ekonomiese klimaat is dit 'n groot bekommernis dat meer afleggings weens die verpligte verhoging gaan volg," sê Willie.
Indien jy nie die verhoging kan bekostig nie, raai Willie werkgewers aan om hul werkers se ure te verminder.
"Jy kan 'n bylae tot die werker se kontrak maak wat die ure en dae wat die persoon werk, asook die bedrag en betaaldag stipuleer. Albei partye moet egter instem tot die reëling en albei partye moet dit teken. Die betaling moet ook steeds voldoen aan die minimum loon per uur," sê hy.
Indien die huiswerker nié daartoe instem nie, gaan 'n afleggingsproses heel waarskynlik volg, bloot omdat jy nie meer die werker se dienste kan bekostig nie.
Hoe lê ek my huiswerker af indien ek nie meer die werker se diens kan bekostig nie?
Aflegging moet in ooreenstemming met artikel 189 van die Wet op Arbeidsverhoudinge geskied, anders kan dit jou volgens kenners duur te staan kom.
Vir meer inligting oor dié aspek van die wet, klik hier.
Die bepalings van artikel 189 behels onder meer dat jy die werknemer skriftelik in kennis moet stel van die aflegging; dat kennis van tot 'n maand gegee (afhangend van die jare diens) word en dat een week se vergoeding vir elke jaar se werk uitbetaal moet word.
"Indien jy nie dié uitbetaling eenmalig kan betaal nie, kan jy 'n ooreenkoms met die huiswerker aangaan om die uitbetaling oor 'n tydperk af te betaal, maar dit moet skriftelik ooreengekom word," sê Willie.
Werkgewers mag nie geld aan werknemers leen nie.
"Slegs geakkrediteerde instellings mag geld leen. Werkgewers mag wel 'n voorskot op hul salaris vir werknemer gee, maar die werkgewer moet dié bedrag met die volgende betaling aftrek en die aftrekking moet skriftelik aangedui word," sê Willie.
Alle huiswerkers wat vir meer as 24 uur per maand vir jou werk, moet 'n kontrak teken én by die Werkloosheidsversekeringfonds (WVF) geregistreer word.