Opstelkompetisie vir Hoërskoolleerlinge deur Driekie Grobler | Bydraes | Woes - Kreatiewe platform vir Afrikaans
Titel: Opstelkompetisie vir Hoërskoolleerlinge
Aantal woorde: 3853
Geagte Afrikaans onderwysers
Die GHA en Aksie Vrouekrag loods ŉ opwindende opstelkompetisie in twee afdelings, nl: Graad 7 - 9 en Graad 10 – 12.
Kreatiewe skryfwerk is deel van die sillabus in albei hierdie fases en daarom doen ons ŉ vriendelike beroep op Afrikaans onderwysers om leerlinge die geleentheid te bied en aan te moedig om hierdie projek te ondersteun sonder dat dit te veel ekstra werk verg.
Dit bied ook ŉ ideale geleentheid vir belowende aspirant-skrywers omdat goeie opstelle gepubliseer gaan word en wenner-opstelle se skrywers groot pryse kan wen! Dit is dus ook goeie publisiteit vir u skool indien u leerlinge se opstelle in aanmerking kom vir publikasie en toekennings.
Die TWEE ONDERWERPE waaruit leerlinge kan kies is:
Die Slagtersnek rebellie (1815) en Afrikaans 90 (sedert 1925)
Leerlinge kan enige van die volgende ses opstelsoorte soos bepaal in die sillabus kies. U as onderwyser kan ook dieselfde tipe opstel vir ŉ graadgroep gee as opdrag, bv. ŉ Bespiegelende opstel en dan die leerlinge wat goeie opstelle geskryf het motiveer om in te skryf vir die kompetisie.
Feitelik / verklarende opstel
Leerlinge mag ook meer as een opstel inskryf, met ŉ maksimum van drie inskrywings per leerling.
Dit is baie belangrik dat leerlinge navorsing moet doen oor die onderwerp wat gekies word, selfs al skryf hy/sy ŉ eie kreatiewe verhaal, want dit moet handel oor die gekose onderwerp. So behoort die leerlinge ook meer te wete te kom oor hierdie twee belangrike gebeurtenisse of tydgrepe in ons geskiedenis.
Die werklike geskiedkundige gebeure moet dus op ŉ nuwe kreatiewe manier in ag geneem / verwerk / vertel / bevraagteken / daaroor bespiegel / beredeneer of beskryf word, sonder om plagiaat te pleeg. Dit moet dus die leerling se eie werk wees. Bronne moet op gepaste wyse erken word.
Gr. 7 – 9 350 – 400 woorde
Gr. 10 – 12 450 – 500 woorde
Formaat: Opstelle moet elektronies ingestuur word.
Gebruik Arial, lettertipe 12.
Opstelle moet reeds geproeflees wees wanneer dit ingestuur word vir beoordeling. Die leerling tik dus sy/haar opstel oor nadat dit deeglik nagesien is deur die onderwyseres. Spel- en taalfoute of tikfoute word streng gepenaliseer tydens beoordeling.
Die opstel moet prikkelend, motiverend en interessant wees!
Prikkelend: Dit wat hy/sy skryf moet mense se belangstelling
prikkel in dit wat gebeur. Dit moet ook raak en treffend wees.
Motiverend: Die inhoud van die opstel moet die leser moed gee, positief
stem, aanmoedig, aktiveer om iets omtrent ŉ probleem te
doen. Dit moet dus NIE NET NEGATIEF WEES NIE.
Interessant: Die inhoud, invalshoek, aanbiedingstyl moet lesers se belangstelling gaande maak, hulle aandag trek. Die opstel moet dus boeiend / belangwekkend / onderhoudend wees.
Al drie hierdie vereistes gaan ŉ rol speel in die beoordeling; maak nie
saak watter tipe opstel hy/sy kies nie.
Sluitingsdatum vir die kompetisie: 31 Mei 2015
Baie dankie byvoorbaat vir u bereidwilligheid om hierdie grootse projek
te ondersteun ter wille van die behoud van ons taal en kultuurhistoriese
Ons sien uit om u leerlinge se werk te ontvang.
Kreatiewe Skryfkompetisie 2015 vir Junior Leerders
Graad 7 - 9
1. Hierdie inskrywingsvorm moet volledig voltooi word en tesame met jou opstel(le), die GHA/Aksie Vrouekrag voor of op die sluitingsdatum van die kompetisie, naamlik 31 Mei 2015, bereik.
2. Inskrywings kan per gewone pos of e-pos gestuur word.
3. Letterstyl: Arial 12 punt. Spasie 1.5. Lengte van opstel: 350 - 400 woorde.
4. ‘n Kort lewenskets waarin jy sê waar jy gebore is, waar jy skoolgaan, wat jou belangstellings is en wat jy eendag wil word, ensovoorts, asook ‘n onlangse mooi foto (swart en wit, poskaartgrootte of 2mb) van jouself EN ‘n laserplaat (met jou naam op - indien inskrywing per gewone pos is) met die opstelle in WORD-formaat op, moet jou inskrywingsvorm vergesel.
5. Enige van die opsteltipes mag gebruik word: Verhalende, Beskrywende, Feitelike/Verklarende, Betogende, Beredenerende en Bespiegelende opstel. Opstelle moet in algemeen beskaafde Afrikaans wees. Opstelle wat laster en/of onwelvoeglike taal bevat, sal nie aanvaar word vir beoordeling nie.
6. Inskrywingsgeld: R20 vir elke opstel ingeskryf. Slegs drie opstelle per skrywer word toegelaat.
7. Slegs oorspronklike opstelle van deelnemers mag ingeskryf word.
8. Die GHA-hoofkantoor administreer die kompetisie. Inskrywingsgeld moet in die bankrekening (besonderhede hieronder) inbetaal word. Die inbetaalstrokie moet tesame met u inskrywingsvorm en opstelle aan die onderstaande adres gepos word.
9. Beoordeling is finaal en geen briefwisseling sal gevoer word nie.
10. Die beste gedigte wat aan die beoordelaars se standaarde voldoen, sal in die publikasie, Die Wonder van Afrikaans II gepubliseer word. Om hierdie rede gee deelnemers toestemming aan Aksie Vrouekrag om enige opstelle wat vir hierdie kompetisie ingeskryf is te mag gebruik in bogemelde publikasie asook toekomstige publikasies hetsy elektronies of andersins.
11. Pryse: Algehele Wenner R1000, Naaswenner R500, 12 = Tipe opstel(6) x Onderwerp(2) pryse van R150 elk, asook 50 Slagtersnek Rebellie 1815 medaljes kan gewen word. Die organiseerders behou egter die reg voor om, indien daar na hulle mening te min inskrywings in ’n kategorie is of as die standaard nie hoog genoeg is nie, nie ’n wenner in die spesifieke kategorie aan te wys nie.
12. Die bekendstelling van die publikasie, die bekendmaking van die wenners en die oorhandiging van die pryse sal tydens ‘n glansgeleentheid te Pretoria op 17 Oktober 2015 geskied.
13. Geen opstelle waarop reeds kopie- of enige ander regte deur enige buitestaander behou word, mag sonder skriftelike toestemming van sodanige party ingeskryf word nie.
14. Deelnemers aan hierdie kompetisie en/of hulle ouers/voogde vrywaar Aksie Vrouekrag / GHA van enige eise of ongeopenbaarde aansprake van enige aard wat mag ontstaan uit deelname aan hierdie kompetisie.
Posadres: Kreatiewe Skryfkompetisie,
Bankbesonderhede: Aksie Vrouekrag, Bank: ENB, Rekeningnommer: 7411 5189 033,
Taknaam: Germiston, Taknommer: 252 155
Verwysing: Jou naam en skoolnaam
(KIES asseblief JOU EIE TITEL VIR JOU OPSTEL.)
(a) Die Slagternek rebellie (1815) (b) Afrikaans 90 (sedert 1925)
Kreatiewe Skryfkompetisie 2015 vir Senior Leerders
3. Letterstyl: Arial 12 punt. Spasie 1.5. Lengte van opstel: 450 - 500 woorde.
11. Pryse: Algehele Wenner R2000, Naaswenner R1000, 12 = Tipe opstel(6) x Onderwerp(2) pryse van R250 elk, asook 50 Slagtersnek Rebellie 1815 medaljes kan gewen word. Die organiseerders behou egter die reg voor om, indien daar na hulle mening te min inskrywings in ’n kategorie is of as die standaard nie hoog genoeg is nie, nie ’n wenner in die spesifieke kategorie aan te wys nie.
Tans is die inligting wat daar oor Slagtersnek in geskiedenisboeke en op die internet beskikbaar is, taamlik karig. Daarom deel ek graag die volgende feitelike gegewens met kursusgangers.
In September 1812 het die tweede rondgaande hof Kaapstad verlaat om ongeveer ' n duisend klagtes teen boere op die platteland wat kwansuis gruweldade teen hul werkers en Hottentotte in die algemeen gepleeg het, aan te hoor. Die oorgrootte klagtes was vals of infame leuens en niemand is skuldig bevind nie. Die hof wat in die volksmond as die „Swarte Ommegang“ bekendgestaan het, het egter agterdog teenoor die Britse bewind by Afrikaners veroorsaak.
In 1813 ontstaan ' n dispuut tussen ' n grensboer, Frederik Cornelis Bezuidenhout, en sy Hottentotskaapwagter, Booi. Aanvanklik laat Booi 21 van Bezuidenhout se skape wegraak. As gevolg daarvan het Bezuidenhout besluit om Booi nie sy volle loon te betaal nie. In April 1813 lê Booi ' n klagteen Bezuidenhout by Andries Stockenström, die viselanddros van Cradock. Bezuidenhout kan nie self van sy plaas af weg nie en beantwoord dus die dagvaarding per brief, wat so deur die landdros aanvaar word. Stockenström bemiddel agterna tussen Bezuidenhout en Booi, waarna Booi sy dienste by Bezuidenhout hervat.
Twee maande daarna lê Booi egter nog 'n klag teen Bezuidenhout. Weereens word die saak besleg sonder dat Bezuidenhout verskyn. Dog tussen April 1813 en September 1815 maak Booi nie minder nie as agt klagtes teen Bezuidenhout aanhangig nie. Bezuidenhout het naderhand geïrriteerd geraak en het geweier om hof toe te gaan. Toe hy die agtste keer nie verskyn nie, is hy tot 'n maand tronkstraf weens minagting van die hof veroordeel.
Hierna stuur die Britse owerheid ' n aantal „pandoere“ - gewapende Hottentot- of kleurlingsoldate - onder aanvoering van Londt en luitenant Rossouw om Bezuidenhout in hegtenis te neem. Bezuidenhout het hom egter met wapengeweld hierteen verset en saam met sy seun, Jacob Erasmus en ' n Hottentot genaamd hans in ' n grot naby sy huis gaan skuil van waar hy op die pandoermag teruggevuur het. Frederik Bezuidenhout is noodlottig deur ' n pandoersersant, Joseph, getref terwyl Erasmus en Hans gevang en voor die hof in Graaff-Reinet moes teregstaan. Erasmus word vrygespreek terwyl Hans lyfstraf en drie maande tronkstraf ontvang.
Hier sou die treurspel geëindig het. Maar op die begrafnis van sy broer Frederik, sweer Johannes Bezuidenhout wraak teen luitenant Rossouw, asook 'n veldkornet Opperman wat volgens hom die doodskiet van sy broer kon verhoed het. Sy buurman, Hendrik Prinsloo, het ook baie beswaard oor die voorval gevoel en saam het die twee daarvan begin praat dat hulle die Engelse terug in die see wou jaag. Bezuidenhout het ook sy swaer, Cornelis Faber, gestuur om met die Xhosa-hoofman Gaika te gaan praat om ook sy steun vir die plan te werf. Gaika het hom nie verbind nie, maar bloot belowe om met Ndlambe en ander kapteins te praat.
Ongeveer 60 boere het in opstand gekom, maar is deur landdros Stockenström oorreed om hul plan te laat vaar. Hendrik Prinsloo is egter deur 'n mag van 70 pandoers en Britse soldate in hegtenis geneem terwyl Johannes Bezuidenhout tot die dood toe teruggeveg het. Sy vrou en veertienjarige seun is gewond.
Lord Charles Somerset wou van die rebelle ' n voorbeeld maak om die Britse gesag in die Kaap te vestig en het daarom daarop aangedring dat hulle die doodstraf vir hoogverraad moes kry. ' n Spesiale hof of „kommissie“ bestaande uit P. Diemel en W. Hiddingh as regters en G.B. van Blokland as sekretaris is aangestel om hulle te verhoor. Kolonel Cuyler was die aanklaer.
Die hof het beveel dat ses mans die doodstraf moes kry. H.F. Prinsloo, S.C. Bothma, Theunis de Klerk, A.C. Bothma, Cornelius Faber en W.F. Kruger sou opgehang word. Die eerste vyf moes onder die galg begrawe word, terwyl Kruger se familie toegelaat sou word om hom elders te begrawe. Van die ander rebelle is uit die land verban. Een van hulle, Frans Marais, moes tydens die teregstelling met 'n tou om sy nek staan en kyk, waarna hy vanuit die Kaap verban sou word.
Sewentien van die 39 grensboere wat aangekla is, het allerlei soorte vonnisse soos tronkstraf, boete en ballingskap ontvang.
Deur bemiddeling van kolonel Cuyler is W.F. Kruger begenadig, dus moes slegs vyf opgehang word.
Die teregstelling het op 9 Maart 1816 te Van Aardtspos op Slagtersnek plaasgevind. Ds. Herold van George het 'n laaste keer vir die veroordeeldes gebid. Die beul vanaf George het egter slegs genoeg tou vir die hang van een persoon gebring en moes tou vir die ander vier leen. Al vier die geleende toue het gebreek en onder die omstanders het dit 'n opskudding veroorsaak aangesien hulle gemeen het dat God 'n boodskap gestuur het dat hulle begenadig moes word. Die skare Afrikaners het kolonel Cuyler om genade gesmeek, maar hy het onverbiddelik voortgegaan om Somerset se bevele te gehoorsaam aangesien die goewerneur self die doodsvonnisse bekragtig het. Die mans is daarna weer 'n keer opgehang.
Tweede Britse Besetting: Koms van Engelse na Suid-Afrika
Verhaal van Slagtersnek
Gevolge van Slagtersnek: Groot Trek, ens.
Wat maak ‘n verhaal interessant?
Hantering van tyd
Idee of filosofie
Herkoms van Afrikaans: dit was was eens ‘n koninklike en handelstaal in Europa
Because of a perceived threat to the separate identity of Afrikaners vis-à-vis their English-speaking compatriots, there is a longstanding fear of those international loanwords with cognate forms in English such that they are now regarded as dispensable anglicisms with preference being given to indigenous synonyms. This phenomenon has lead to an overall impression of the vocabulary of Afrikaans being more Germanic than that of Dutch. Many ingenious neologisms, but above all loan translations from English, further contribute to the overall puristic impression of the vocabulary, lugreëling ‘air conditioning’, rekenariseer ‘to computerize’, toebroodjie ‘sandwich'; droogskoonmaak ‘dry cleaning’, muurpapier ‘wall paper’, paneelklopper ‘panel beater’. (König, E., red. The Germanic languages, bl. 503)
Meer praktiese wenke
1. Beskouende opstel:
a. fokus op die opkoms van Afrikaans en die taal se prestasies.
b. Fokus op die probleme wat Afrikaans moes oorkom, Jaap Steyn se Tuiste in eie taal.
c. Fokus op die huidige probleme van Afrikaans: verlies aan taalstatus, instellings, diskriminasie deur die owerheid, verengelsing van baie Afrikaners, ook deur emigrasie.
d. Vir taalgelykheid, taalregte, meer owerheids- of privaat steun vir Afrikaans.
e. Teen ongelyke behandeling en taaldiskriminasie.
f. Ten gunste van moedertaalonderrig en behoud van eie taal en kultuur.
3. Skeppende opstel:
4. Enige van die dramatiese oomblikke in die geskiedenis van Afrikaans oor die afgelope 90 jaar kan skeppend voorgestel word, bv.
5. die aankonding van Afrikaans as amptelike taal in 1925;
6. die Afrikaanse polisiemanne wat in die dertigerjare begin het om Afrikaanse verklarings af te neem;
7. asook die meer onlangse betogings en taalstryde wat daar sedert 1994 gevoer is.