Honderde gesinne in Orkney na veiligheid gebringDie Orkney Vaal-woongebied het vroeër vandeesweek oorspoel. (Foto: Riaan Roux/Facebook) Honderde huisgesinne is reeds in dele van Orkney in die Noordwes na veiligheid gebring, nadat die Vaalrivier die afgelope paar dae erg opgestoot en wydverspreide oorstromings veroorsaak het. Baie van hierdie mense is bejaardes. Die plaaslike munisipaliteit, die Orkney-polisie en die gemeenskapspolisiëringsforums (GPF) het intussen werk daarvan gemaak om kos, klere en selfs beddens aan die hawelose inwoners op die dorp te verskaf. Die Matlosana- plaaslike munisipaliteit sê hy het reeds 25 huisgesinne, oftewel 86 mense, wat verplaas is by ŉ skuiling in Orkney gehuisves. “Die Vaalrivier se watervlak het skerp gestyg en dit lyk asof baie families nog wag op alternatiewe verblyf, aangesien die meeste mense hul besittings in die oorstromings kwyt is,” sê die munisipaliteit. Volgens AO Elize van Schalkwyk, woordvoerder van die Orkney-polisiestasie, het die polisie in samewerking met die GPF en ander nooddienste ŉ databasis begin om te bepaal hoeveel mense werklik verplaas is. Hoewel die presiese getal mense nog onbekend is, is daar reeds bepaal dat sowat 74 huise by die Vaalrivier-bootklub oorstroom het, 84 huise by Orkney Vaal, 21 huise by die Vaalrivier Gliding-klub en byna 80 huise by ander woongebiede aan die oewer van die Vaalrivier. Van Schalkwyk voer aan dat sowat 80% van die mense wat hier woonagtig is, bejaard is en permanent na Orkney verhuis het vir hul aftrede. “Mense het alles in die oorstromings verloor en baie het na ons toe gekom met net ŉ plastieksak vol besittings op hul naam,” sê sy. Talle huise aan die oewer van die Vaalrivier is tot by die dak met water oorstroom, terwyl strate so oorspoel het dat mense met klein bote van punt A na punt B moet beweeg. Talle brûe wat gebiede met mekaar verbind, is ook oorspoel en ontoeganklik. Hoewel die watervlak skynbaar gestabiliseer het, kan dit tot twee weke neem om heeltemal te sak. Daarna sal honderde mense met herstelwerk aan hul huise moet begin. Dit kan nog ŉ verdere twee maande vat. “Ons het daarom besluit om skenkings wat inkom by ŉ gesentraliseerde gebied bymekaar te bring sodat dit so gou moontlik aan behoeftiges versprei kan word,” sê Van Schalkwyk. “Die goedere wat geskenk word, word deeglik genoteer en daar word boekgehou van hoeveel items in- en uitgaan en wie dit geskenk het.” Gemeenskapslede wat self deur die oorstromings geraak is, het reeds voertuie vol niebederfbare produkte, van babadoeke tot matrasse, by die Orkney-gemeenskapsaal in Miltonlaan afgelaai. Vrywilligers het Dinsdag meer as 200 kospakkies uitgegee, maar teen 12:00 was al die opgegaarde skenkings uitgedeel. Volgens Van Schalkwyk het hulle nou niebederfbare produkte nodig, asook kruideniersware soos vrugte, groente en melk, allerlei toiletware, produkte vir babas, klere en ander noodsaaklikhede soos gasstofies en matrasse. “Die plaaslike munisipaliteit het reeds ŉ klompie komberse by ons afgelaai, maar ons sal nooit nog komberse, handdoeke of klere van die hand wys nie,” sê sy. “Ons help almal in die gebied en maak seker dat ons pakkies al die benodighede het om mense vir ŉ paar dae deur te trek.” Die polisie is nie gemagtig om kontantskenkings te aanvaar nie en as sodanig het die Helpende Hand-tak in Klerksdorp hiermee bystand gelewer. Watervlakke gemonitor Die nasionale departement van water en sanitasie sê intussen hy monitor nog die invloei van die water in die Vaaldam “om te verseker dat die nodige voorsorgmaatreëls ingestel is om infrastruktuur te beskerm en oorstromings te beperk”. Die Vaaldam is tans op 120%-kapasiteit en 12 sluise was teen Dinsdag nog oop. Die Vaaldam ontvang tans water teen 3 000 kubieke meter per sekonde en laat dit teen 2 300 kubieke meter per sekonde deur die sluise vry. Die uitvloei van Bloemhofdam is tans 3 200 kubieke meter per sekonde. Die departement het byna twee weke gelede begin om die sluise oop te maak soos wat die invloei toegeneem het weens swaar reënval stroomop. Volgens die departement het hy hierdie maatreëls ingestel in ŉ poging om enige onklaarrakings aan die dam se infrastruktuur te vermy en ŉ groot ramp in die land te voorkom. “Aangesien reënval en oorstromings ŉ natuurlike verskynsel is, doen die departement ŉ beroep op gemeenskappe om nie noodsaaklike dienste of woongebiede binne dele van die vloedvlaktes, waar daar waarskynlik gereelde oorstromings is, te bou nie.”