Van Kuruman tot Cootamundra – die lied van ŉ volk in ‘verstrooiing’Dr. Dirk Hermann saam met Carl Koekemoer, die eienaar van Biltong en Boerewors in Australië. Foto: Verskaf. Ons land in die pragtige stad Sydney. Ons beleef die Sydney-operahuis, die Sydney-hawebrug, watertaxi’s en talle ander goed wat nie aan ons in Suid-Afrika bekend is nie. Daar is tog dinge wat bekend is, soos die Britse argitektuur wat van dieselfde tydperk dateer as die argitektuur van ons stede. Die mense lyk nogal soos ons. Britse kolonialisme het kennelik ŉ stempel op ons almal afgedruk. Nog bekender is die musiek – Afrikaanse musiek – wat ons hoor. My skoonsus, Yolanda, het ons by die lughawe kom oplaai. Sy en haar man het so 12 jaar gelede na Australië geëmigreer. Haar man, Jacques, is ŉ mediese dokter en hulle woon in die dorpie Cootamundra in Nieu-Suid-Wallis in Australië. In haar motor speel Afrikaanse musiek. Terwyl ek so na die Afrikaanse musiek in die vreemde luister, betrap ek my dat ek in my kop “En hoor jy die magtige dreuning” neurie, maar my kop verander die woorde wat daarop volg na “…die lied van ŉ volk in verstrooiing wat harte laat sidder en beef”. Hierdie harte is verlangharte, nostalgieharte, die harte van Skype-oumas wat kleinkinders mis, verskeurde harte, maar harte wat steeds Afrikaanse harte is. Jacques het gevra ons moet speserye en biltong saambring en so ry ons ŉ draai om dit by die winkel Boerewors en biltong te gaan kry. Boerewors en biltong is so ŉ plekkie buite Sydney waarheen Afrikaners gaan om tuis te voel. Daar word jy in Afrikaans bedien; daar is biltong, boerewors, Mrs HS Ball’s se blatjang en talle ander produkte wat boeretroos bring. Die eienaar Carl Koekemoer gesels land en sand. Hy vertel van die gom wat Afrikaners in die buiteland saambind, van kunstenaars wat opvoerings in die buiteland kom aanbied en van netwerke wat in stand gehou word. In die motor loer ek na die Facebook-profiele van vriende in Australië. Hulle hou van Afrikaanse kunstenaars, is ingeskakel by Afrikaanse groepe en ondersteun Suid-Afrikaanse rugbyspanne. In Cootamundra aangekom laai ons ons bagasie af. Ons word verwelkom deur die klanke van Bokradio wat oor die internet in die huis speel. Die Woensdag ná ons aankoms het ek ŉ radio-onderhoud met ’n stasie wat op Woensdagaande tussen 20:00 en 21:00 in Afrikaans uitsaai. Ons verlang na Jacques, Yolanda, Zach en Mariné en hulle verlang na ons. Hulle verlang egter nie net na ons nie; hulle is nog ons. Dit bring ons by die vraag oor die verhouding tussen Afrikaners in die buiteland en Afrikaners in Suid-Afrika. Moet Afrikaners verstrooi wees of kan Afrikaners oor die wêreld heen steeds aan mekaar gebind wees? Is emigrante verraaiers of kan hulle ambassadeurs wees? Trek Afrikaners oor en weg van Afrikaner-grense of word Afrikaner-grense globaal? Vir Afrikaners is dit nuwe vrae – vrae wat ons dikwels vermy. Vir die Joodse gemeenskap sal die feit dat ons hierdie vrae vra vreemd wees. Die Jode is globaal aanmekaar gebonde en is ambassadeurs vir mekaar. Hulle val binne die Joodse grense wat groter is as dié van die staat Israel, maar hulle is almal gebonde aan die Jode in Israel en help bou aan die Joodse enjinkamer wat Israel is. Steven Silbiger skryf in sy boek The Jewish Phenomenon dat die invloed van geloof, etnisiteit en ŉ gedeelde geskiedenis in die Joodse sukses wêreldwyd totaal onderskat word. Hy skryf dat Jode die wêreld oor deur hul tuisland Israel, hul geloof, tradisie en taal aan mekaar gebonde is. Hy sê die benaming “Jode” dui op meer as bloot geloof. Hy beskryf die Jode eerder as ŉ “tribe”. Volgens Silbiger isoleer dit nie die Jode nie, maar stel dit hulle juis in staat om in die groter gemeenskap te kan presteer. Hy voer aan dat hoe verder jy van die bron van jou tradisie is, hoe kleiner raak jou bydrae wat jy in ŉ nuwe bestemming, soos Amerika, kan maak. Die Jode ondersteun mekaar oor die wêreld heen, maar ondersteun veral diegene in Israel. Hulle help om hulp- en gemeenskapsorganisasies van die grond af te kry. Hulle stig fondse om die selfhelpdoelwitte van hul gemeenskap oor die langtermyn te bereik. Hul doel is om hul “tribe” so ver as moontlik onafhanklik te maak van die hulp van ander groepe. Die soort hulp wat hulle aan hul gemeenskap gee, het ten doel om die ontvanger van daardie hulp selfstandig te maak. Die hulp wat hulle verleen, eindig egter nie by hul “tribe” nie. Hulle neem ook aktief deel aan plaaslike politiek en is betrokke by groter gemeenskapkwessies. Hulle gebruik hul kulturele kapitaal en belê dit ook in die groter wêreld waarbinne hulle leef. Ek het iets daarvan by Jacques en Yolanda beleef. Hulle leef nog uit hul kulturele kapitaal. Daar is steeds ŉ verbintenis aan die Afrikaner-“tribe”. Jacques dra maandeliks by tot ŉ projek vir bejaardes van Solidariteit Helpende Hand en hy oorweeg dit om saam met ŉ paar ander Afrikaanse dokters ŉ studiefonds vir Afrikaanse studente te begin. Ons onderskat die rol wat Afrikanertradisie, -geloof, -etiek en die geborgenheid van ŉ gedeelde geskiedenis in die sukses van Afrikaners in die buiteland speel. Daar loop ŉ draad met baie kulturele kapitaal wat Afrikaners dwarsoor die wêreld aan mekaar bind en dié draad moet ons erken en ontgin. Die Afrikaner-“tribe” is dus groter as net diegene wat in Suid-Afrika woon. As ons die krag daarvan begin ontdek, kan honderdeduisende Afrikaners oor die wêreld heen belê om, soos Jacques, hul “tribe” selfstandig en suksesvol te maak. Hulle kan help om kulturele enjins soos Afrikaanse universiteite, gemeenskapsorganisasies, hulporganisasies en vele meer te bou. In ruil daarvoor verskaf die “tribe” kulturele energie aan sy lede om suksesvol in hul gemeenskap te wees, of dit nou in Kuruman of Cootamundra is. Die “tribe” in die land help ook om ŉ veilige omgewing vir familie, oupas, oumas en vriende van lede van die “tribe” wat in die buiteland woon in Suid-Afrika te skep. Verstrooiing word dan gebondenheid aan mekaar wat baie sterker as bloot Skype-kontak is.