Xikongomelo xa kharikhulamu I ku tumbuluxa eka mudyondzi unwana na un'wan vuswikoti lebyi hetisekeke. Ku vumba mudyondzi wa vutomi hinkwabyo, loyi a nga na vutitshembi, na ku tiyimela, ku kota ku tsala no hlaya, vuhlayeri na swikili-nyingi, ntwela-vusiwana, na ku xixima mbangu na vuswikoti byo nghenelela eka swa mahanyelo ya vanhu tani hi muaka tiko wa tinghitsi na ku xopaxopa. Lowu i nxaxamelo wa minsinya leyi tivekaka eka matsonga na vatshami vale matiko-xikaya ya la dzongeni bya tiko-nkulu wa Afrika. Nxaxamelo lowu wu tshegiwe eka ntirho wa Henri Junod loyi a tsaleke kuya hi vutivi lebyi a byikumeke eka va aki va le Rikatla. Entiyisweni, a swi olovi ku ri kuma nikatsongo hambiloko munhu a tiva leswaku ri kona. Loko ntsena u ri endzeni ka bakwa, u ti hambanise hi ku helela. Mixo a ku ri Wavuntlhanu. Makwakwa na Bilankulu a va tshamile endzeni ka yindlu le ka vaMisaveni. A va tshamile eswitulwini va langutile ehansi. Vakhegula vambirhi na vona a va lo tshama kwalaho sangweni. A ku miyerile ngopfu lero na nhongana loko yi famba ekhumbini munhu a a ta yi twa. Un'we wa vakhegula lava a a pfimbile chelele. Xikandza xa yena a xi visinganile wonge a ku ri movha loko wu tlumbile murhi. Mahlo ya yena a ma tshwukile wonge a a suka eku kandzeni ka viriviri. Miri wa yena hinkwawo a wu rhurhumela. "Misaveni ndzi n'wi lava laha! Handle ka swona nkosi wu nga ka wu nga yi mahlweni! Nkarhi wo n'wi lava ndzi mi nyikile kambe mo khoma laha mi tshika, mi khoma lahaya mi tshika! He!" "Twisisani laha manana, hi ringetile hi laha hi nga kota ha kona. Ha ha ta endla yini swin'wana ke" "Tlheriselani nkosi wu ya ka vhiki leritaka, mi n'wi lava mi kondza mi n'wi kuma. Mufi a nga ka a nga swi amukeli leswi." Ku sindzisa mukhegula, a koka nguvu a tisula xikandza. "Swi nga ka swi nga pfuni nchumu manana. Hi tsandzekile hi tsandzekile. Ku tlherisela nkosi endzhaku swi ta endla leswaku swivavi swi tlakuka ka vanhu. Vanhu va ta hi teka hi ndlela yin'wana. Hi tlhelo hi nga ka hi nga yi kumi mali yo va mufi a tshama moxari nkarhi lowu hinkwawo. Vanhu vona va ta dya yini" Ku vula Bilankulu. "Manana, vanani kahle. Mi nga chavi! Nkosi wu ta famba kahle." Ku vula Makwakwa. "Loko ku ri leswaku N'wa-Bilankulu loyi a nga etlela namuntlha wa vona, u ta va a swi vonile leswaku hi ringetile hi matimba ku lava Misaveni. Ku tlhandlekela kwalaho, u ta va a tiva laha Misaveni a nga kona. Loko ku ri leswaku u lava a va kona u ta n'wi vuyisa. Mi nga hlamala ku ri yena a nga n'wi susa laha ka hina. Ku tiva mani Mi to na ku mi vuyisa Misaveni, mi kuma leswaku nkosi a wa ha fambi kahle. Ku hava loyi a tivaka!" Mukhegula a tlharamuka exikandzeni. A amukela leswi Makwakwa a a swi vula hi ku twisisa swinene. "Ndza khensa n'wananga. Ndzi swi twisisile. A ndzi langutile swilo hi tlhelo rin'we ntsena. Kunene swi nga endleka ku ri Samariya loyi a nga laveki leswaku Misaveni a va kona loko a lahliwa. Ku hava loyi a swi tivaka. A hi swi amukeleni. Mi ngo hlamala loko ha ha ku heta ku lahla Misaveni o fika." "Ma swi vona!" Ku vula Makwakwa, a nyanyukile?