Hoe vaar Brasilië onder Jair Bolsonaro?Die regsgesinde kandidaat, Jair Bolsonaro, het beslissend gewen met 56% in die Brasiliaanse presidentsverkiesing. Foto: Jair Messias Bolsonaro/Facebook.com Dis nou presies ’n halwe jaar sedert Jair Bolsonaro aan die begin van 2019 die president van Brasilië geword het, nadat hy verlede jaar in Oktober die verkiesing oortuigend gewen het. Die internasionale media het voor en ná die verkiesing die donkerste moontlike prentjie geskets van die “verregse, rassistiese, homofobiese” presidentskandidaat. Dit alles klink na die opinies wat oor president Donald Trump die wêreld ingestuur word en wat ook twee en ’n halwe jaar ná sy bewindsaanvaarding niks van hulle skerpheid en histerie verloor het nie. Nogtans kan selfs polities oningeligtes hier en daar optel dat Trump dalk tog ’n paar dinge regkry, want feite kan ook nie vir altyd geïgnoreer word nie. Anders as by Trump, hoor ’n mens sedert die verkiesing min nuus van Bolsonaro buite Suid-Amerika. Indien wel iets in die internasionale nuus beland, dan gewoonlik negatiewe nuus oor ’n toename in die vernietiging van die Amasone-reënwoud en dat hy sy eie seun as ambassadeur in die VSA wil aanstel. Ook die ekonomie, Bolsonaro se sterk punt, is na bewering nie te rooskleurig nie. Nou is dit natuurlik geen geheim nie dat die gewone hoofstroomnuusbronne soos CNN, BBC, The New York Times, The Guardian, Der Spiegel, ensovoorts, net so min iets goeds oor Bolsonaro sal berig soos oor Trump. Die nuus oor hulle moet dus met skeptisisme benader word. Brasilië is ná dekades van sosialistiese presidente so swak bestuur dat ’n paar maande van Bolsonaro se bewind geen wonderwerke kan bring nie. Die uitwerking van sy beleid sal eers oor ’n ruk voelbaar wees. ’n Groot land soos Brasilië is soos ’n reuseskip: om van koers te verander en spoed op te tel, neem ’n ruk. Die toestand van die wêreldekonomie beïnvloed die uitvoergedrewe land Brasilië natuurlik ook negatief. Bolsonaro maak egter gereed om ’n ingrypende hervorming deur te voer, wat die land ’n ekonomiese hupstoot kan gee soos wat die belastingverlagings van president Trump dit vir die VSA gedoen het. Hy wil die uiters vrygewige pensioenwetgewing verander. Uit die aard van die saak is daar teenstand van die staatsdiensvakbonde, maar dit is noodsaaklik as die land nie vorentoe bankrot wil gaan nie. Die pensioene plaas ’n groot las op die staatskas en dra tot die begrotingstekort by. In Brasilië eet die pensioene ’n tamaai 45% van die begroting, wat kort vir infrastruktuur, skole, gesondheid en polisie. Die land het van die vroegste aftreeouderdom ter wêreld, naamlik 55 jaar, en boonop is dit baie ongelyk verdeel, met veral staatsamptenare en militêre personeel wat vroeg en met volle salaris aftree, terwyl die gemiddelde werkers sukkel. Om op 55 te kan aftree, is luuks en ver onder die gewone aftreeouderdom van 60 plus. Selfs welvarende eerstewêreldlande skuif die aftreeouderdom op, van 60 na 65 en selfs 67, doodgewoon omdat mense vandag heelwat ouer word as in die verlede en nie meer gemiddeld 10 jaar pensioen trek nie, maar 20 en meer jaar. Boonop betree mense deesdae al hoe later die arbeidsmark. Bolsonaro, wie se party geen eie meerderheid in die parlement het nie (die president word direk gekies), het reeds ’n belangrike veldslag gewen deurdat hy die huis van verteenwoordigers kon oortuig om met ’n groot meerderheid ten gunste van die hervormings te stem. Nou moet die senaat nog toestem, waar nog heelwat debat voorlê. Soos altyd sal daar heelwat uitsonderings en aanpassings wees totdat die meerderheid in die senaat ten gunste daarvan sal stem, maar as die pensioenwet deurkom, sal dit ’n deurbraak vir Brasilië en vir Bolsonaro wees. Daar is egter nog ’n ander dimensie van Bolsonaro se beleid behalwe die ekonomie, wat dalk nog belangriker is, naamlik ’n kultuurverandering. Onder Bolsonaro word weer behoudende waardes bevorder: dissipline, waardes en nasietrots in skole en in die openbare lewe, die verwerping van sosialistiese denke, ’n bekamping van dwelmhandel en -gebruik en beter veiligheid. Brasilië is nie net ekonomies nie, maar ook sielkundig deur die lang sosialistiese bewind afgetakel en kyk nou na Bolsonaro as hul heilsbringer (en toevallig is Jair Bolsonaro se tweede naam Messias).