14. Oorsake vir Verskille. | Bybelverskille
← 13. Vasstel van die Teks.
15. Foutiewe sien, 2: Haplografie en Dittografie. →
14. Oorsake vir Verskille.
Posted on 2011/05/10 by Herman of bibledifferences.net
Die Oorsake vir Variasies.
Met groot sorg, moeite en harde werk is elke kopie gemaak. Die kopieerder het daarna gestreef om sy kopie foutloos te maak. Omdat kopieerders vroeg reeds agtergekom het dat daar variasies in afskrifte van die Nuwe Testamentiese dokumente bestaan het, het hulle gewoonlik probeer om meer as een manuskrip as bron te gebruik om hul afskrif van te maak. Gewoonlik is die werk van die kopieerder ook deur 'n opsigter nagegaan en korreksies aangebring voordat die dokument die kopieersentrum verlaat het. Enige noodsaaklike regstellings is dadelik aangebring. So is alles in die stryd gewerp om te verseker dat die kopie sonder enige afwyking van die oorspronklike is.
Ten spyte van al die voorsorg het menslike foute nogtans ingesluip wat variasies, "korreksies" en selfs growwe foute tot gevolg gehad het. Variasies kom voor in alle handgeskrewe dokumente.
Ons let op enkele algemene foute wat variasies veroorsaak het.
Dit is foute wat toevallig ingesluip het en waarvan die kopiëerder self nie bewus was nie.
1. Foute as gevolg van verkeerd sien.
(a) In die Unsiale lettertipe lyk sommige Griekse letters baie na mekaar en kan maklik verwar word. Veral twee letters wat naby mekaar geskrywe is, kan as een letter gesien word. Dit gebeur maklik in handgeskrewe materiaal, veral as die kopieerder aan astigmatisme ly, of die bronteks verslete is of die vorige skrywer nie duidelik geskryf het nie. Ek bied 'n voorbeeld in die unsiale of "hoofletterskrif" wat algemeen tot 900nC. gebruik is.
Letters wat maklik verwar word, is die volgende:
Alfa, Delta en Lambda. (A-D-Λ);
Sigma, Epsilon, Theta en Omicron. (ς-Є-θ-O);
Gamma, Pi en Tau. (Γ-Γ-Π-Τ);
Twee Lambdas gesien as 'n Mu. (Λ-Λ-M);
Lambda en Jota gesien as 'n Nu. (Λ-Ι-N);
Ek plaas letters geneem uit die volkome leesbare Kodeks Sinaïtikus om te verduidelik: Voorbeeld:
2Pet.2:18. Hier het 'n verwarring tussen 'n Nun en Tau (NT) en 'n Lambda, Jota en Gamma (ΛΙΓ) in sommige geskrifte voorgekom.
Die woord "ontōs" (ONTως) ="Really", werklik, verseker, waarlik.
is verwar met: oligōs (OΛIΓως) "Scarcely", net-net, sopas, pas. Weereens Letters geneem uit die Sinaïtikus: (Hou in gedagte dat die bronkopie moontlik verslete of in onduidelike letters geskryf kon wees, of letters baie naby aan mekaar geskrywe kon wees. Ek vertrou u sien die moontlikheid raak.)
Dit het veroorsaak dat die teks verskillende betekenisse kan hê:
AOV: "…verlok hulle deur begeerlikhede van die vlees en ongebonden­heid dié wat waarlik die mense ontvlug het wat in dwaling wandel."
ANV: "Met wellus en losbandigheid verlei hulle dié mense wat ­pas vrygekom het uit die kring van die mense wat op dwaalweë verkeer."
Die vraag is; word mense wat 'n grondige besluit geneem het verlei, of word mense wat pas tot bekering gekom het, verlei?
Die teksgetuies is ons belangrikste norm. Die eeu waarin die manuskrip geskryf is, word in hakies gegee.
"ontōs" (waarlik) word gerugsteun deur Sinaiticus (IV), Ephraemi (V), Cyprius (IX) en Porphyrianus (IX), verskeie ander manuskripte. Slegs die Armeniaanse vertaling steun hierdie betekenis.
"oligōs" (so pas) kom voor in p72 (III), Vaticanus (IV), Alexandrinus (V) en Atous Laurae (VIII) asook verskeie latere manuskripte. Die meeste ou vertalings soos oud Latyn, die Vulgaat, die Siriese, Koptiese en Ethiopiese vertalings steun almal hierdie betekenis. Wat ook van belang is, is dat hierdie vertalings oor 'n wye gebied ontstaan het. Hulle kon dus nie uit dieselfde bronteks vertaal gewees het nie.
Beide die ouderdom van die manuskripte, asook die wye verspreiding van die ou vertalings laat die tweede moontlikheid swaarder weeg; "oligōs" sopas of pas.
Wanneer vertalers vandag 'n keuse moet maak, neem hulle soveel moontlik inligting in ag. In hierdie geval is die manuskript-bewyse en antieke vertalings van groot belang. Verder word die moontlikheid van 'n fout deur kopieerders in ag geneem. Ten laaste word ook gekyk na wat moontlik binne die konteks die beste moontlike keuse sou wees. Sou mense wat lank gelede Christene geword het en daarom "waarlik" gelowig is, verlei kon word, of sou dit eerder die mense wees wat "pas" tot geloof gekom het wat verlei sou kon word?
Volgens al hierdie kriteria val die keuse eerder op "oligōs", sopas of pas.
Ek vertrou dat u hierdie voorbeeld interessant en leersaam gevind het. Dit beklemtoon die uiters delikate en verantwoordelike werk van die vertaler om die Woord van God suiwer aan ons te bring. Die vertaler mag nie maar sommer 'n manuskrip aanvaar net omdat 'n drukker daardie manuskrip 500 jaar gelede gebruik het, sonder om van die variasies te weet!
Bid gedurig ook vir ons vertalers!
Vertalings vir spesifieke groepe
This entry was posted in Verskille: Verkeerd sien. Bookmark the permalink.
10 Responses to 14. Oorsake vir Verskille.
2011/05/12 at 23:10
2011/05/13 at 06:32
Baie dankie vir jou vinnige reaksie en belangrike antwoord.
Die saak wat jy op die tafel sit i.v.m. "keuse" is juis die uiters intense saak waarmee ons as volgelinge van Jesus te doen het. Ons wil graag die Woord van God hê voordat mense daarmee gepeuter het en ons begin dwing het in die maak van "keuses".
Ek stem met jou saam oor jou toelassing van 2Pet.2:18. Albei die groepe, dié wat pas tot bekering gekom het, èn die wat al lankal Jesus volg (en dalk nou op hulle louere rus), kan verlei word! Maar dit is juis die punt. Indien ons weet wat God oorspronklik laat neerskryf het, kan ons van daar af die Woord interpreteer en toepas. Dis mos die kern van die werk van die predikant! Maar as ons nie weet wat oorspronklik is en wat reeds iemand anders se interpretasie of "toepassing" is nie, kan ons net verder borduur op andere se borduursels.
Op die ou end moet die Woord en ons bestudering daarvan ons nader aan God bring sodat ons die influistering van die Heilige Gees beter kan onderskei. Die kern is tog om 'n lewende verhouding met ons Vader te hê!
Hans, ek waardeer jou saamdink en saamworstel en saambid om by die kern van God se Woord uit te kom! Baie dankie!