Moontlike redes vir die rand se 10%-verswakkingFoto: Stevepb/Pixabay.com Wêreldmarkte het Maandagoggend swakker geopen nadat onsekerheid oor die Turkse lira toegeneem het. In die proses het die rand tot sy swakste vlak in twee jaar gedaal nadat dit in een stadium met bykans 10% gesink het. Ontleders se die lira het ŉ negatiewe effek op ontluikende valuta gehad. Buiten dat die rand getuimel het, is markte in Asië ook deur die Turkse onstuimigheid getref. En in ’n vroeë verhandeling vandag was daar aanduidings dat Europese markte swakker gaan open. Ontleders sê die Turkse lira se insinking kan nuwe probleme vir die rand bied. Die lira is ook gepootjie nadat die Amerikaanse president Donald Trump nuwe tariewe op Turkse staal en aluminiumproduksie aangekondig het. Turkye se groot skuldlas ondermyn veral die lira en daar is vrese dat dit na Europa kan uitbrei. Die markontleder Wayne McCurrie sê beleggers moet uit die verlede leer. Hy sê in gevalle waar die geldeenheid so skerp val, moet beleggers kalm bly en nie die rand verkoop nie. Hy sê goeie waarde vir die rand is R14 teenoor die Amerikaanse dollar. McCurrie is egter positief dat die rand kan herstel. Die geldeenheid was ook swakker teenoor die euro en die Britse pond. Ontleders is egter bekommerd dat die huidige swak waarde van die lira verder kan uitbrei. Die euro, die valuta van een van Suid-Afrika se grootste handelsvennote, is ook onder druk weens die Europese Unie se blootstelling aan Turkse skuld. “Ons kan ons gereed maak vir ’n rowwe tyd wat voorlê. Terwyl Turkye met sy enorme skuldprobleem sit, gaan onsekere tye die rand in die gesig staar,” het een ontleder bygevoeg. Die rand het in Junie 2016 laas teen R15 teenoor die Amerikaanse dollar verhandel. Ander ontluikende valuta wat in die vroeë oggendure vanoggend gestonk was, was die Indiese roepee en Indonesiese se roepia. Vanoggend se daling in Asië het ook die JE se swaargewig, Naspers, getref. Sy hoofbelegging, die Chinese maatskappy Tencent het in Hongkong met 2,3% geval. En in Sydney het die mynreus BHP Billiton, wat ook in Suid-Afrika genoteer is, met 1,25% gedaal. Die markontleder David Shapiro het op sy Twitter-blad voorspel dat vandag nie ’n goeie dag vir plaaslike markte sal wees nie. Hy het daarop gewys dat faktore teen positiewe markstemming is.