Nuuskommentaar: Zuma en die vyfdekolonnersDie lokaal in die parlement word voorberei vir die geheime stemmery (8 Augustus 2017). Foto: Twitter via @ParliamentofRSA ’n Hol oorwinning as daar ooit een was. So kan die uitslag van gister se mosie van wantroue in pres. Jacob Zuma in die parlement beskou word. Hoewel die ANC, en veral Zuma, oor die uitslag spog, is dit ’n feit soos ’n koei dat die ANC nie eens die helfte van die stemme plus een kon kry wat die opposisie nodig gehad het om Zuma afgedank te kry nie. Die redes sluit in LP’s wat nie die sitting bygewoon het nie, vyf LP-setels wat vakant is, en ’n aantal wat buite stemming gebly het. En dan was daar die sowat twee dosyn vyfdekolonners – daardie mense wat as ’n bykomende oorlogsfront dien, maar wat van binne die vyand se geledere opgestel is. Die vier konvensionele kolonne wat om Fort ANC saamgetrek is, is nie sterk genoeg om Zuma te midde van al sy statutêre verskansings plat te loop nie. Die eerste kolon is sekerlik die gesamentlike opposisie, die tweede burgerlike instellings soos South Africa First en Outa, derde die publiek en die vierde die onafhanklike media. Wat het die ANC vir al sy moeite “gewen”? ’n President by wie selfs akademiese ontleders nie meer die moeite doen om die woord “beweerde” te gebruik wanneer na Zuma as korrup, skelm ensovoorts verwys word nie. En die media plaas dit net so, terwyl selfs ’n vermeende plaasmoordenaar wat op heterdaad betrap is, of die dronkbestuurder wat iemand se lewe gekos het, die “na bewering” bykry tot ’n bevoegde hof hulle skuldig bevind het. En dis nie net die meer as 700 aanklagte wat skynbaar onbehoorlik teen Zuma teruggetrek is wat eersdaags weer soos ’n klip en honderde ongeskilde turksvye in die ANC se pens kan kom lê nie. Feitlik daagliks, soos ook gisteroggend op die dag van die wantrouemosie, het #GuptaLeaks nog ’n skadelike onthulling gedoen. Nugter weet hoeveel skandale van “epidermiese” omvang wag nog op Zuma, en dus die ANC – iets waarvoor die ANC gister gulde geleentheid gehad het om aan te ontsnap, maar skandelik verslons het. Sedert die uitslag van die geheime stemming bekend geword het, kan die ANC net homself blameer dat hy steeds die houe moet vat wat eintlik aan Zuma se adres gerig is. Die onbesonne helde wat so byna die skip laat draai het, is die vyfdekolonners – ANC-LP’s wat saam met die opposisiepartye teen Zuma gestem het. Die beslissing dat die stemming in die geheim sou plaasvind het dit moontlik gemaak dat die impak van die vyfdekolonners gevoel kan word. Hoewel die ANC deur goedkoop propaganda-“tegnieke” probeer om sy ondersteuners danksy die uitslag agter die ANC te konsolideer, sal bitter baie kiesers verder kan dink en besef Zuma se posisie is nou verswak. Hy is selfs na die stemming as ’n “politieke zombie” beskryf. Dit is wel moontlik dat die vyf oorblywende lede van die ANC se Groot Ses (Zuma ingesluit) nou kan besluit dat pleistertjies opplak nie meer genoeg is nie, en dié keer vir Zuma sal vra om sy tassies te pak. Die SAKP se standpunt is immers bekend dat Zuma die trekpas moet kry, wat eintlik druk op SAKP-lede, soos adjunksekretaris-generaal van die ANC, Jesse Duarte, en Gwede Mantashe, sekretaris-generaal plaas om meer aktief druk op Zuma te plaas. Dit lyk ook of die ANC-voorsitter en speaker, Baleka Mbete, begin boordensvol raak het om kort-kort gelooi te word, ook deur die konstitusionele hof, in haar pogings om Zuma ter wille te wees. Haar lojaliteit aan Zuma is reeds “beloon” deur Zuma wat sy eksvrou, dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, as volgende president gesalf het. Terwyl Mbete dit duidelik gemaak het dat sy self presidensiële kandidaat wil wees. Kortom, die ANC moet nou die feite onder oë kry: As die party ná 2019 steeds aan bewind wil bly, sal hy so gou moontlik van Zuma ontslae moet raak. Die boodskap wat Mantashe en ander nou uitgestuur het, is dat Zuma se verwydering wel aangewese kan wees, maar dat dit net nie as iets beskou moet word waarin die opposisie ’n dominante rol gespeel het nie. Vrouedag Het gister se mosie van wantroue die vrouekandidate se kans om president te word enigsins beïnvloed? Zuma, onder andere, maak voorbrand daarvoor dat die land se volgende president ’n vrou moet wees. Dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, voer in weerwil van die ANC se “verbod” op verkiesingsveldtogte in hierdie stadium, kliphard en openlik haar stryd. Sy word deur Zuma gesteun, wat net sowel vir Dlamini-Zuma ’n albatros om die nek kan wees. Dit is ondenkbaar dat sy ná gister se uitslag onder die indruk kan verkeer dat Zuma ’n aanwins vir haar verkiesingsveldtog kan wees. Die voortgesette steun van die Vroueliga kan ook problematies word weens die tameletjie op tameletjie waarin die liga se president, Bathabile Dlamini, in haar hoedanigheid as minister verantwoordelik vir maatskaplike dienste (insluitend Sassa), strompel. Sy kan ’n regte blok aan die been wees. Lindiwe Sisulu: Sy is deel van die ANC-“adel” wat vir veral ouer ANC-lede baie punte beteken. Sy is reeds deur die ANC se Oos-Kaapse tak van die ANC benoem, wat in die proses die nasionale Vroueliga ’n skop in die tande gegee het. Met Zuma wat nou ’n “politieke zombie” is, lyk dit of ander vertakkings van die Vroueliga ook kan besluit om Sisulu eerder te steun. Baleka Mbete, die speaker, het met die beslissing om gister se mosie per geheime stemming te laat plaasvind, haarself skerp in die kollig geplaas. Sy is ook van die Oos-Kaap waar sy voorheen te midde van wye TV-dekking, by haar stam, stamhoof en voorvadergeeste seën gaan kry het vir haar veldtog. Sy was voorheen adjunk-president, en sou, as gister se mosie geslaag het, vir die volgende dertig dae waarnemende staatspresident gewees het. Dit sou haar beste kans wees om haar kandidatuur vlerke te gee. Daarsonder staan sy waarskynlik nie ’n kans nie. Nie een van hierdie kandidate is waarskynlik presidentsmateriaal nie (al sou hulle ligjare beter as Zuma kon vaar), wat egter nie beteken daar is nie geskikte vroue in die land is om ŉ suksesvolle president te wees nie. Name wat onlangs genoem is, maar waarskynlik nie gaan hande opsteek nie, is die voormalige Openbare Beskermer, Thuli Madonsela, asook die ANC-LP dr. Makhosi Khosa.