Veeplaas - latest Issue
Volume 11 Number 5, May 2020
Author Melville Price
Source: Veeplaas 11, pp 47 –47 (2020)
Mikroörganismes in die retikulorumen van die herkouer, besit die vermoë om vlugtige vetsure (energie), proteïene, vet en vitamiene te vervaardig uit plantmateriaal en grane, mits die nodige minerale vir die herkouer beskikbaar is.
Mineraal- en vitamienaanvulling in die droë seisoen
Source: Veeplaas 11, pp 49 –51 (2020)
Hoewel vitamiene en minerale 'n kritiese rol in die gesondheid in 'n produserende dier se dieet speel, strek die rol hiervan veel verder. Daar is ander prosesse in die dier se liggaam wat grootliks afhanklik is van die korrekte balans van minerale en vitamiene wat die gesondheid en doeltreffendheid kan maak of breek. Volgens Alheit du Toit, professionele veekundige by Feedtek Animal Feed Solutions op Cradock in die Oos-Kaap, bly doeltreffende rumenwerking die belangrikste faset om in gedagte te hou by die formulering van winterlekke vir vee – maar dit gaan verder. Die meeste liggaamsfunksies en prosesse kan eenvoudig nie doeltreffend plaasvind as die dier nie genoegsame minerale en vitamiene inneem nie.
Mikotoksiene in perspektief
Source: Veeplaas 11, pp 53 –53 (2020)
Mikotoksiene is giftige verbindings wat op 'n natuurlike wyse deur sekere tipes skimmel geproduseer word. Dit kan graan- en proteïenbestanddele besmet en is uiters giftig vir lewendehawe, selfs in lae konsentrasies. Veeplaas het met kundiges gesels om meer uit te vind oor mikotoksiene en die risiko's daaraan verbonde.
Oesreste: 'n Ekonomiese en doeltreffende weidingsbron
Author Danie du Toit
Source: Veeplaas 11, pp 55 –55 (2020)
Met die uitdagings wat landbouprodusente in die gesig staar, moet grond, weidings, vee en oesreste ten volle benut word om winsgewendheid te verseker. Natuurlike weiding in die oostelike dele van Suid-Afrika bestaan uit suurgras wat baie goeie voedingswaarde in die somer bied, maar marginaal tot laag is in die winter. Oesreste van kontantgewasse soos mielies, graansorghum, sonneblom en sojabone, maak 'n belangrike deel van die voervloeiprogram van veeboerdery in die saaigebiede uit. As weidingsbron kan oesreste as goedkoop beskou word. In die geval waar insetkoste van graanproduksie verhaal word, kan reste byna verniet gereken word. Landerye met 'n hoë opbrengspotensiaal sal gewoonlik oor 'n hoër drakrag beskik as landerye met laer opbrengspotensiaal. Die algemeenste gewasse wat vir weiding gebruik word is mielies en sojabone. Dus fokus hierdie artikel veral op dié gewasse.
Herfskommandowurm : 'n Jaarlikse kopseer in Suid-Afrika
Authors: Hannalene du Plessis and Johnnie van den Berg
Source: Veeplaas 11, pp 56 –57 (2020)
Die herfskommandowurm (Spodoptera frugiperda) is in 2017 as 'n plaag in Suid- Afrika aangemeld. Met sy oorsprong in Suid-Amerika is dié insek 'n tropiese/subtropiese plaag wat aangepas is om by warm toestande voort te plant en te oorleef. Die aanvanklike vraag was derhalwe of die klimaatsomstandighede in Suid- Afrika geskik sou wees vir die permanente vestiging van hierdie indringerplaag. Indien wel, beteken dit dat die herfskommandowurm 'n blywende plaag is en dus 'n jaarlikse probleem sal wees, veral vir graanprodusente.
Gasvorming tydens inkuiling
Source: Veeplaas 11, pp 59 –59 (2020)
Daar is verskillende gasse – kuilvoerbyprodukte wat deur fermentasie veroorsaak word – wat tydens, sowel as in die dae ná inkuiling, vorm. Veral een van hierdie gasse dien as 'n bron van kommer tydens die inkuilingstydperk. Tydens die fermentasieproses vind gasvorming plaas op drie maniere: as gevolg van sellulêre respirasie, 'n chemiese reaksie wat veroorsaak word, asook deur middel van aërobiese en anaërobiese mikroörganismes. Meeste van die gasse wat op hierdie manier gevorm word, dra by tot die verlies van droëmateriaal (DM), aangesien elke gasmolekule 'n element dra wat deur die kuilvoer self geproduseer word, byvoorbeeld koolstof en stikstof.
Domestifisering se impak op wild
Source: Veeplaas 11, pp 61 –61 (2020)
Wanneer word die aanhou van wilde diere 'n domestifiseringsprogram en wanneer maak ons bloot wilde diere mak sodat ons met hulle kan boer? Dit is so 'n sensitiewe onderwerp, dat die debat grootliks vermy word. Die groot rede daarvoor is dat die effek onomkeerbaar en ingrypend is. Dit verwys na die verandering van 'n spesie na iets anders as waarmee jy begin het.
SA Stamboek-syfers staaf die Beefmaster se voortreflikheid
Source: Veeplaas 11, pp 62 –63 (2020)
Die jongste statistieke en tendense rakende die Beefmaster-ras wat deur SA Stamboek uitgereik is, bied interessante leesstof wat noukeurige ondersoek verdien. Hier volg 'n oorsig van die belangrikste syfers. Tabel 1 toon duidelik dat die Beefmaster die tweede grootste ras in die land is, met verreweg die meeste geregistreerde diere per teler. Dit dui op die ekonomiese lewensvatbaarheid van die ras en op die feit dat die meeste kuddes op grootskaalse kommersiële basis geboer word.
Volhoubaarheid en die Drakensberger : Verander jy die omgewing of die bees?
Source: Veeplaas 11, pp 65 –67 (2020)
Die vraag of die bees by die omgewing moet aanpas, en of die omgewing verander kan word om die bees optimaal te laat funksioneer, is lank reeds deur Drakensbergertelers beslis. Hulle het onomwonde die benadering dat die bees aanpasbaar moet wees in die omgewing. Maar wat is die effek van hierdie benadering, spesifiek ten opsigte van winsgewendheid, volhoubaarheid, bestuur en arbeid? En wat is die etiese kwessies daar rondom? Veeplaas het met vier Drakensbergertelers hieroor gepraat. Hulle is dr Liesel Foster van die Quaggafontein Drakensbergerstoet by Zastron, Koos van Niekerk van KOJO Drakensbergers by Amersfoort, Klaas Venter van die plaas Grootvlei by Heidelberg, en Pikkie Uys van die plaas Gryshoek by Wakkerstroom.
Reën ná die droogte bring soms nuwe moeilikheid
Source: Veeplaas 11, pp 69 –69 (2020)
Droogtegeteisterde gebiede soos die Oos- en Noord- Kaap het onlangs goeie reën gekry en vir baie boere is die droogte gebreek en kan hulle weer asemhaal. Dit is egter nie nou die tyd om agteroor te sit nie. Dr Louis du Pisani, nasionale bestuurder van produksieadvies en ontwikkeling by die Nasionale Wolkwekersvereniging (NWKV), glo dat die probleme nie verby is as dit begin reën nie. Inteendeel, dit is juis dán wanneer 'n veeboer moet wakker slaap en sy boerdery kundig moet bestuur.
Logix se nuwe skouperd : Die Horse Champ-rekenaarprogram
Author Herman Labuschagne
Source: Veeplaas 11, pp 70 –70 (2020)
'n Behoefte wat binne die perdesportwêreld ontstaan het is deur SA Stamboek, in samewerking met verskeie perdetelersgenootskappe, omskep in die ontwikkeling van 'n rekenaarprogram wat die administrasie van 'n perdeskou ten volle kan hanteer.
Eie weerstand is die eerste prys
Source: Veeplaas 11, pp 71 –71 (2020)
Daar is sekere algemene siektes waaraan vee blootgestel word wat nie doeltreffend voorkom kan word deur die vermindering van blootstelling nie. In sulke gevalle moet vee by wyse van inenting beskerm word teen siektes waarvoor daar wel 'n doeltreffende entstof bestaan. So 'n inentingsplan word op plaasvlak deur die veeboer, in samewerking met sy kuddeveearts opgestel, omdat die veearts deur middel van die siekterapporteringstelsel op hoogte van heersende siektes is. In die geval waar diere na 'n skou of tentoonstelling geneem word, moet daar 'n bestaande inentingsplan in plek wees; inentings moes reeds volgens dié plan toegedien gewees het voor die diere na die skou vervoer word. Hier volg 'n kort uiteensetting van siektes waarteen veeboere self moet inent en wat dan ook van groot belang is vir diere wat na 'n skou of tentoonstelling gebring word.
Bekamp bees respiratoriese siekte só
Source: Veeplaas 11, pp 73 –73 (2020)
Beeste het klein, plat longe in verhouding tot hul liggaamsmassa en is baie vatbaar vir lugweginfeksies. Algemene longontsteking in beeste staan bekend as bees respiratoriese siektekompleks (BRS) en dui op brongopneumonie, wat ontsteking van die lugweg en kraniale gedeeltes van die longe behels. Volgens dr Schabort Froneman van Zoetis, is BRS 'n multifaktoriale siekte wat deur verskeie omgewings- en gesondheidsfaktore veroorsaak word. "Die tipiese verloop van die ontwikkeling van BRS begin gewoonlik met 'n stresvoorval. As beeste vir lang tydperke geweldige spanning ondergaan, stel hul liggame 'n oormaat kortisol vry wat hul immuunstelsels onderdruk. 'n Onderdrukte immuunstelsel skep houvas-plek vir verskeie virale en bakteriese patogene," sê hy.
Anaplasmose : 'n Beheerbare probleem
Source: Veeplaas 11, pp 75 –75 (2020)
Die somer was vanjaar weer besonder warm, terwyl baie dele van die land ook goeie reën gehad het. Saam met die hitte en vogtige weer is daar egter gesondheidsprobleme wat in 'n beeskudde kan kop uitsteek. In die laat somer en herfs is eengasheerbosluise op hul bedrywigste en as 'n bosluis eers aktief begin raak is anaplasmose, of bosluisgalsiekte soos dit in die volksmond bekendstaan, een van die gevolge wat kan voorkom.
Source: Veeplaas 11, pp 76 –79 (2020)
Hierdie nuusbrief bevat belangrike inligting direk vanaf u veearts, in belang van veegesondheid en produksie op 'n streeks- en nasionale grondslag.
Die begrotingsrede : teken van verligting of 'n las wat wag?
Source: Veeplaas 11, pp 81 –81 (2020)
Die jaarlikse begrotingsrede word gewoonlik voorafgegaan deur voorspellings van verskillende rolspelers en kundiges in die Suid- Afrikaanse ekonomiese landskap. Hierdie voorspellings lig normaalweg minstens 'n paar van die veranderinge uit wat later deur die minister van finansies aangekondig word. Vanjaar is voorspel dat die belasting op toegevoegde waarde (BTW) sowel as die superbelastingkoers verhoog kan word. Maar voor die veranderinge (of blywende aspekte) van die begrotingsrede bespreek word, moet die huidige ekonomiese landskap eers oorweeg word.
Artikel 12J-fondsbeleggings in die landbousektor
Source: Veeplaas 11, pp 82 –82 (2020)
Ek het al voorheen geskryf oor die voordele wat Artikel 12J van die Inkomstebelastingwet, 1962 (Wet 58 van 1962) vir beleggers inhou.
Skep ruimte vir jou kinders op die plaas
Source: Veeplaas 11, pp 84 –85 (2020)
Die oorgee van die boerdery aan die volgende geslag kan soms met groot trauma gepaardgaan. Maar, sê Boetie Steenekamp van Barkly-Oos, dit hoef nie so te wees nie. In hulle geval het hy en sy vrou, Dienie, reeds toe hulle kinders nog op skool was, gaandeweg begin voorbereidings tref om eendag die boerdery oor te gee.
Goeie boedelbeplanning is goud werd
Source: Veeplaas 11, pp 88 –88 (2020)
'n Boerdery is 'n vloeibare besigheid wat een jaar baie winsgewend kan wees, maar ander jare deur die landboupendulum na die ander kant geswaai kan word. 'n Boer moet voorbereid wees op elke moontlike scenario en sy geldsake só beplan, dat hy enige krisis die hoof kan bied. Net so moet hy ook voorsiening maak vir die dag as hy nie meer daar is nie.
Boorgatpomptoetse vir die berekening van volhoubare lewering
Author Gert Nel
Source: Veeplaas 11, pp 89 –89 (2020)
Daar heers heelwat verwarring rondom die toets van boorgate om volhoubare lewering te bepaal. Die term 'pomptoets' word ook losweg gebruik en deesdae reken enige persoon met 'n boorgatpomp dat hulle 'n pomptoets kan doen. 'n Pomptoets wat behoorlik gedoen word en waarvan die data wetenskaplik geëvalueer word, gee 'n goeie aanduiding van die volhoubare lewering waarteen die boorgat gepomp kan word. Geen pomptoets wat gedoen word oor ses tot 72 uur binne een bepaalde tyd in die geskiedenis van 'n boorgat, kan die volhoubare lewering van die boorgat bepaal nie. Werklike volhoubare lewering hang af van 'n goeie pomptoets, gevolg deur goeie bestuur van die boorgat en 'n goeie begrip van reënvalveranderings en ander onttrekkings binne die omgewing. Die bestuur van 'n boorgat behels gereelde metings van die watervlak tydens en na gebruik, gereelde metings van die lewering, en aanpassings indien die watervlak oor 'n tydperk van drie tot twaalf maande te veel afsak en nie voldoende herstel nie.