SA geldeenheid benodig ’n behoorlike bufferFoto: Negative Space/Pexels.com Ontleders waarsku dat daar nog baie onsekerheid op Suid-Afrikaners wag weens die gewipplankryery van die rand. Daar is veral kommer dat die geldeenheid gaan sukkel weens ’n gebrek aan ’n buffer wat hom kan onderskraag. Ontleders sê juis die gebrek ’n gesonde buffer laat verbruikers noustrop trek. Die hoofekonoom by die Efficient Group, Dawie Roodt, sê daar is twee kwessies wat by die rand spook. Dit is die land se mediumtermynvooruitsigte en kommer oor beleid. “Dit lyk net nie of die regering die regte stappe kan of gaan neem om die ekonomie te stabiliseer nie,” het hy gesê. Gister het die rand effe teen die Amerikaanse dollar verstewig. Valutahandelaars se dat China gister tot valutamarkte toegetree het om die yuan – sy geldeenheid – te ondersteun. Dit het op sy beurt die Rand ’n hupstoot gegee. Suid-Afrika en China se valuta is die twee in die Brics-lande wat die meeste blootgestel word aan onstuimigheid op markte. Dit is veral Amerika se handelsoorlog- en politieke praatjies wat op markte spook. Die rand was bestendig vanoggend. Dit het teen R13,63 teen die dollar verhandel. Dit het gister ŉ aks hoër gesluit. Valutahandelaars sê die dollar neem ’n blaaskans in afwagting op die uitreiking van die Amerikaanse Federale Reserwe se jongste notules wat môre uitgereik word en Junie se werkverskaffingsgegewens wat Vrydag uitgereik word. Die syfers sal waarskynlik aan markte ’n aanduiding gee of die Fed een of twee keer nog vanjaar sy uitleenkoers kan verhoog. Valutahandelaars waarsku egter dat die rand se vooruitsigte baie beperk is en dat die geldeenheid nog verder kan vasval. Roodt sê struktureel lei die swakker rand tot hoër inflasie en blaas dit brandstofpryse aan. Hy sê dit is ŉ bewys dat iets aan die geldeenheid gedoen moet word om verbruikers, wat nou vuisvoos is, te beskerm. Nog ’n haakplek vir die rand is markte se negatiewe siening van president Cyril Ramaphosa se onvermoë om die ekonomie aan die gang te kry. Ontleders sê Ramaphosa sal baie dringend aandag moet skenk aan beleggings, werkskepping en ekonomiese groei. Intussen het Moody’s weer eens ’n waarskuwing gerig oor sy skuldlas. Roodt sê dit is duidelik dat die regering te vinnig geld leen en die uitstaande lenings van staatsbeheerde ondernemings nou duidelik ’n groot las is. Van die grootste uitstaande lenings val onder Eskom, Transnet, Sanral en Prasa. Volgens Moody’s het die rand reeds vanjaar met 14% verswak, terwyl portefeulje-uitvloeie wat die kapitaal en aandelemark direk raak, reeds 6,4 miljard dollar beloop. Moody’s gee toe dat baie van die skade deur Amerika se beoogde handelsoorloë-gesprekke veroorsaak is. Maar dit wys daarop dat ontluikende markte soos Suid-Afrika vanjaar kwaai gestraf is. Nog ’n kommer wat die rand pootjie, is Suid-Afrika se stygende tekort op die lopende rekening. Dit het in die eerste kwartaal tot 4,8% gestyg, terwyl dit vir die hele 2017 net 2,5% beloop het. Moody’s sê hy verwag dat die lopende rekening vanjaar tot bo ’n geskatte 2,7% vooruitsig kan styg.