Noa o Ile a ‘Lotwa le ba Bangwe ba Šupago’ | Ekišang Tumelo ya Bona
NOA le ba lapa la gagwe ba be ba kgobokane ge pula ya matlorotloro e le gare e ena. Leka go ba bona ka leihlo la kgopolo, ba sa bonagale gabotse ka leswiswaneng seetšeng seo se panyapanyago sa lebone la makhura, ba tomotše mahlo ge ba dutše ba theeditše ge pula e ena wa diphororo tlhakeng gomme e itia ka matla ka mahlakoreng a areka. Modumo wa gona e swanetše go ba e be e le o mogolo kudu.
Ge Noa a dutše a lebeletše difahlego tša lapa la gagwe leo le rategago—mosadi wa gagwe yo a botegago le barwa ba gagwe bao ba mo thekgago gotee le basadi ba bona—ga go pelaelo gore pelo ya gagwe e be e tletše tebogo. Le ge go be go le thata, mohlomongwe o ile a kgothatšwa ke ge a ipona a na le batho bao a bego a ba rata kudu. Gape ba be ba phela e bile ba šireletšegile. Ga go pelaelo gore o ile a rapelela ba lapa la gagwe thapelo ya tebogo, a hlabošitše lentšu e le gore ba mo kwe modumong woo o mogolo.
Noa o be a na le tumelo e matla. Ka baka la tumelo ya Noa, Modimo wa gagwe, Jehofa, o ile a tutueletšega go šireletša yena le lapa la gagwe. (Baheberu 11:7) Eupša na ba be ba ka nyefiša tumelong ge pula e thoma go na? Aowa, seka seo se be se tla nyakega matšatšing a latelago a thata. Go ka bolelwa se se swanago le ka rena mehleng ye ya khuduego. Ka gona, a re boneng seo re ka ithutago sona tumelong ya Noa.
“MATŠATŠI A MASOMENNE LE MAŠEGO A MASOMENNE”
Ka kua ntle, pula e ile ya na “matšatši a masomenne le mašego a masomenne.” (Genesi 7:4, 11, 12) Meetse a ile a hlatloga, a hlatloga a ba a hlatloga. Ge a dutše a hlatloga, Noa le yena o ile a bona gore Modimo wa gagwe, Jehofa, o be a šireletša ba lokilego e bile a otla ba kgopo.
Meetsefula a ile a fediša borabele bja barongwa ba bangwe. Ka ge barongwa ba bantši ba be ba tutueditšwe ke moya wa boithati wa Sathane, ba be ba tlogetše “bodulo bja bona bjo bo swanetšego” legodimong gore ba tlo dula le basadi, gomme ba belega bana bao e lego motswako wa batho le barongwa, bao ba bitšwago Banefilimi. (Juda 6; Genesi 6:4) Ga go pelaelo gore Sathane o ile a thaba kudu ge borabele bjoo bo thoma, ka gobane bo ile bja goboša batho kudu, bona bao e lego tlholo ya Jehofa yeo e di phalago ka moka lefaseng.
Lega go le bjalo, ge mafula a dutše a hlatloga, barongwa ba marabele ba ile ba gapeletšega gore ba apole mebele ya nama gomme ba boele lefelong la moya, gore ba se tsoge ba ikapešitše mebele ya nama le ka mohla. Ba ile ba šia basadi ba bona le bana ba bona gore ba bolawe ke meetsefula gotee le lekoko la batho la mehleng yeo.
Go tloga mehleng ya Henoge, mo e nyakilego go ba nywagakgolo e šupago pele ga moo, Jehofa o be a lemošitše batho gore O be a tla fediša batho ba kgopo bao ba sa boifego Modimo. (Genesi 5:24; Juda 14, 15) Ga e sa le go tloga nakong yeo, batho ba mpefetše le go feta, ba senya lefase le go le tlatša ka bošoro. Ga bjale ba be ba fedišwa. Na Noa le ba lapa la gagwe ba ile ba thabišwa ke go bona batho ba ehwa?
Aowa! Gaešita le Modimo wa bona yo a nago le kgaugelo o be a sa thabišwe ke seo. (Hesekiele 33:11) Jehofa o be a dirile sohle gore a phološe batho ba bantši ka mo go ka kgonegago ka gona. O be a romile Henoge gore a ba lemoše e bile a laetše Noa gore a age areka. Noa le ba lapa la gagwe ba be ba tšere nywagasome e mentši ba šoma ka thata modirong woo o mogolo, ba bonwa ke batho ka moka. Se sengwe gape ke gore Jehofa o be a laetše Noa gore a hlankele e le “mmoledi wa toko.” (2 Petro 2:5) Go etša ge Henoge a be a dirile pele ga gagwe, Noa o ile a lemoša batho ka kahlolo yeo e bego e tla tlela lefase. Bona ba ile ba arabela bjang? Jesu, yo a ilego a bona ditiragalo tšeo a le legodimong, ka morago o ile a gopola batho ba mehleng ya Noa ge a be a re: “Ba se ele hloko go fihla Meetsefula a etla a ba gogola ka moka.”—Mateo 24:39.
Akanya kamoo Noa le ba lapa la gagwe ba swanetšego go ba ba be ba ikwa ka gona matšatšing a mathomo a 40 ka morago ga ge Jehofa a tswaletše areka. Ge dipula tša matlorotloro di dutše di nela areka matšatši ka go latelelana, mohlomongwe batho bao ba seswai ba ile ba tlwaela go phela ka tsela e itšego—ba hlokomelana, ba hlwekiša legae la bona le go fepa diphoofolo ka mašakeng a tšona. Lega go le bjalo, nengneng ke ge moago woo o mogolo ka moka o šikinyega le go thekesela. Areka e be e sepela! E kukilwe ke meetse ao a hlatlogago, areka e ile ya ya godimo kudu go fihlela e “phaphamala godimo ga meetse mo lefaseng.” (Genesi 7:17) A pontšho e makatšago ya bogolo bja Modimo Ramatlaohle, Jehofa!
Noa o swanetše go ba a ile a leboga—e sego feela gore yena le ba lapa la gagwe ba be ba šireletšegile, eupša o ile a leboga le kgaugelo ya Jehofa ge a ba dirišitše go lemoša batho bao ba ilego ba hwela ka ntle ga areka. Nywaga yeo ya go šoma ka thata e ka no ba e be e bonagala e sa bušetše ka selo ka nako yeo. Ruri batho ba be ba sa arabele! Nagana ka se—go ka direga gore Noa o be a na le bana babo, dikgaetšedi le batlogolo bao ba phetšego pele ga Meetsefula; lega go le bjalo, ga go na yo a ilego a mo theetša ge e se ba lapa la gagwe feela. (Genesi 5:30) Ga bjale, ka ge batho bao ba seswai ba be ba šireletšegile ka arekeng, ga go pelaelo gore ba ile ba homotšwa ke go nagana dilo tša morago mabapi le nako ka moka yeo ba bego ba e feditše ba nea batho sebaka sa go ka phologa.
Jehofa ga se a fetoga ga e sa le go tloga mehleng ya Noa. (Maleaki 3:6) Jesu Kriste o hlalositše gore mehla ya rena lehono e swana kudu le “mehla ya Noa.” (Mateo 24:37) Mehla ya rena e swailwe, ke nako ya mathata a magolo ao a tla felago ge go fedišwa tshepedišo ya lefase e kgopo ya dilo. Lehono, batho ba Modimo le bona ba iša molaetša wa temošo bathong ka moka bao ba tlago go theetša. Na o tla arabela molaetšeng woo? Ge e ba o šetše o amogetše therešo ya molaetša wo o phološago bophelo, na o tla tšea karolo go o botšeng batho ba bangwe? Noa le ba lapa la gagwe ba re beetše mohlala ka moka ga rena.
‘BA ILE BA PHOLOŠWA MEETSENG’
Ge areka e dutše e šutha meetseng ao a bilogago, ga go pelaelo gore bao ba bego ba le ka arekeng ba ile ba kwa mašata ao a sepedišanago le modumo wa ge dikota tše dikgolo di gohlana. Na Noa o be a tshwenyegile ka bogolo bja maphoto goba gore areka e tiile gakaaka’ng? Aowa. Babelaedi ke bona ba ka tshwenyegago ka dilo tšeo lehono, eupša Noa e be e se mmelaedi. Beibele e re: “Ka tumelo Noa . . . a aga areka.” (Baheberu 11:7) O be a dumela go eng? Jehofa o be a dirile kgwerano, tumelelano ya semolao, ya gore o tla phološa Noa le bohle bao ba nago le yena Meetsefuleng. (Genesi 6:18, 19) Na Motho yo a bopilego legohle, lefase le dilo ka moka tše di phelago go lona o be a ka palelwa ke go šireletša sekepe seo? Ruri ga go bjalo! Noa o be a na le lebaka le le kwagalago la go bota gore Jehofa a phethagatše kholofetšo ya Gagwe. Ruri yena le ba lapa la gagwe ba ile ba “phološwa meetseng.”—1 Petro 3:20.
Ka morago ga ge go fetile matšatši a 40 le mašego a 40, pula e ile ya ba ya khula. Go ya ka khalentara ya rena, e be e le nengneng ka December 2370 B.C.E. Eupša lapa leo le be le sa le kgole le go tšwa ka arekeng. Sekepe seo se tletšego diphedi se be se itshepelela meetseng ao a tletšego lefase, ka godimodimo ga dithaba. (Genesi 7:19, 20) Re ka akanya ka Noa a rulaganya mošomo o boima kudu gore yena le barwa ba gagwe e lego Sheme, Hama le Jafete ba dule ba fepa diphoofolo ka moka, ba di hlwekiše le go di boloka di phetše gabotse. Ke therešo gore yena Modimo yo yo a tlwaeditšego diphoofolo tšeo tša naga gore di tsene ka arekeng o ile a kgona go di boloka di le boemong bjoo nakong ya Meetsefula. *
Go bonagala Noa a be a boloka pego ya ditiragalo ka kelohloko. Pego yeo e hlalosa nako yeo dipula di thomilego le go khula ka yona. Gape e utolla gore meetse a ile a tšea matšatši a 150 a aparetše lefase. Mafelelong, meetse a ile a thoma go kokobela. Ka letšatši le lengwe le bohlokwa, areka e ile ya dula ka boiketlo “dithabeng tša Ararate,” tšeo di lego kua Turkey ya mehleng yeno. Seo se ka ba se diregile ka April 2369 B.C.E. E bile ka morago ga matšatši a 73, ka June, moo ditlhora tša dithaba di ilego tša thoma go bonagala. Ka morago ga dikgwedi tše tharo, ka September, Noa o ile a phetha ka go tloša karolo e itšego ya tlhaka ya areka. Ruri ba ile ba putswa bakeng sa modiro woo o boima ge go be go tsena seetša le moya o hlwekilego ka arekeng. Pejana, Noa o be a ile a thoma go lekola ge e ba tikologo e be e šireletšegile e bile e ka dulega. O ile a ntšha legokobu, leo le ilego la tla gomme la tloga ka nakwana, mohlomongwe le fela le kotama arekeng ge le dutše le fofa; ka morago Noa o ile a ntšha leeba, leo le ilego la dulela go boela go yena go fihlela ge mafelelong le hwetša moo le ka dulago gona.—Genesi 7:24–8:13.
Go molaleng gore Noa o be a etelela pele borapeding bja lapa gaešita le dinakong tše thata kudu
Ga go pelaelo gore Noa o be a sa dutše a etišitše dilo tša moya pele kudu. Mo gongwe re ka akanya ka lapa leo le bokana ka mehla gore le rapele mmogo le go boledišana ka Tatago bona wa legodimong yo a ba šireletšago. Noa o be a ithekga ka Jehofa ge a be a dira phetho e nngwe le e nngwe e bohlokwa. Gaešita le ge Noa a be a bona gore mafelelong “lefase le be le omile”—ka morago ga ge ba tšere lebaka la ka godimo ga ngwaga ba le ka arekeng—ga se a ka a bula mojako le go etelela lapa la gagwe pele go tšweng ka sekepeng seo. (Genesi 8:14) Go e na le moo, o ile a letela lentšu leo le tšwago go Jehofa!
Lehono dihlogo tša malapa di ka ithuta mo gontši go monna yoo yo a botegago. O be a dira dilo ka thulaganyo, a šoma ka thata, a sa fele pelo e bile a šireletša bohle bao a bego a ba hlokometše. Lega go le bjalo, o be a etiša thato ya Jehofa Modimo pele ga dilo tše dingwe ka moka. Ge e ba re ekiša tumelo ya Noa dikarolong tše, re tla dira gore bohle bao re ba ratago ba šegofatšwe.
“ETŠWA KA AREKENG”
Mafelelong, Jehofa o ile a ntšha taelo. O ile a re go Noa: “Etšwa ka arekeng, wena le mosadi wa gago le barwa ba gago le basadi ba barwa ba gago.” Ka go bontšha go kwa, lapa le ile la etelela pele gomme diphoofolo ka moka tša latela. Bjang? Na di be di bakile tlhakatlhakano e bile di gatana? Le gatee! Pego e re “tša tšwa ka arekeng go ya ka mehuta ya tšona.” (Genesi 8:15-19) Ge Noa le ba lapa la gagwe ba šetše ba le ka ntle ba hema moya o hlwekilego wa dithabeng gomme ba lebeletše mebotong ya Ararate, ba ile ba bona naga yeo e hlwekišitšwego yeo e bego e ikadile ka pele ga bona. Go be go se sa na Banefilimi, bošoro, barongwa ba marabele gotee le lekoko ka moka la batho ba kgopo! * Batho ba be ba na le sebaka sa go thoma bophelo lefsa.
Noa o be a tseba seo a swanetšego go se dira. O ile a thoma ka borapedi. O ile a aga aletare gomme a diriša tše dingwe tša diphoofolo tšeo Modimo a bego a di lebelela di hlwekile—tšeo ba bego ba tsene le tšona ka arekeng di sepela ka “tše šupago”—gomme a direla Jehofa sehlabelo. (Genesi 7:2; 8:20) Na borapedi bjoo bo be bo thabiša Jehofa?
Beibele e araba ka mantšu a a kgothatšago, a rego: “Jehofa a kwa monko o bose.” Bohloko bjoo Modimo a bego a bo kwele ge batho ba be ba tlatša bošoro lefaseng bo ile bja tšeelwa legato ke maikwelo a khutšo le a thabišago a go bona mo lefaseng go na le lapa la barapedi ba botegago bao ba bego ba ikemišeditše go dira thato ya gagwe. Jehofa o be a sa letela gore e be ba phethagetšego. Temana yona yeo e tšwela pele ka gore: “Pelo ya ngwana wa motho e rata bobe go tloga bjaneng bja gagwe.” (Genesi 8:21) Ela hloko kamoo Jehofa a ilego a kwela batho bohloko ka go se fele pelo gape.
Modimo o ile a tloša thogako mmung. Morago kua mehleng ya borabele bja Adama le Efa, Modimo o ile a tsebiša ka thogako yeo, e lego seo se ilego sa thatafiša go lema mmu ka mo go sa tlwaelegago. Tatago Noa, e lego Lamege, o be a reetše morwa wa gagwe leina la Noa, leo mohlomongwe le bolelago “Go Khutša,” goba “Khomotšo,” gomme o be a boletše e sa le pele gore morwa wa gagwe o be a tla lebiša batho nakong ya go ikhutša thogako yeo. Noa o swanetše go ba a ile a thaba kudu ge a be a lemoga gore bjale o be a tla bona boporofeta bjoo bo phethagala le gore lefase le be le tla tšweletša kudu ge le lengwa. Ga go makatše ge ka morago ga nakwana Noa a ile a thoma go lema!—Genesi 3:17, 18; 5:28, 29; 9:20.
Noa le ba lapa la gagwe ba ile ba tšwa ka arekeng ba fologela lefaseng le le hlwekišitšwego
Ka nako yona yeo, Jehofa o ile a nea ditlogolo ka moka tša Noa melao e kwagalago le e bonolo ya gore e ba hlahle bophelong—go akaretša le thibelo ya go bolaya le go diriša madi gampe. Modimo gape o ile a dira kgwerano le batho, a holofetša gore o be a ka se tsoge a tlišitše meetsefula gore a fediše bophelo ka moka lefaseng. Go bontšha gore Jehofa o be a tla phethagatša kholofetšo ya gagwe, e be e le la mathomo a bontšha batho mabotse a tlhago, e lego molalatladi. Go ba go fihla mehleng ye, molalatladi o mongwe le o mongwe wo re o bonago o re gopotša ka mo go homotšago ka kholofetšo ya Jehofa e lerato.—Genesi 9:1-17.
Ge nkabe taba ya Noa e be e fo ba nonwane, nkabe molalatladi woo e bile wa mathomo le wa mafelelo. Eupša Noa e be e le motho wa kgonthe, e bile bophelo bja gagwe bo be bo tloga bo se bonolo. Mehleng yeo go be go tlwaelegile gore batho ba phele nako e telele, gomme monna yoo yo a botegago o ile a swanelwa ke go kgotlelela nywaga e mengwe e 350, ka gona nywagakgolo yeo e ile ya mo kweša bohloko kudu. O ile a dira phošo e kgolo nakong e nngwe ge a be a tagwa, eupša phošo yeo e ile ya kopana le ya ge setlogolo sa gagwe Kanana se be se dira sebe se segolo kudu, e lego sebe seo se ilego sa tlišetša lapa la Kanana ditlamorago tšeo di nyamišago. Noa o ile a phela nako e telele ka mo go lekanego moo a ilego a bona ditlogolo tša gagwe di wela ditirong tša sebe tše bjalo ka bohlotlolo le bošoro mehleng ya Nimirode. Eupša tše dibotse ke gore o ile a bona morwa wa gagwe yo a bitšwago Sheme a beela lapa la gagwe mohlala o mobotse kudu wa tumelo.—Genesi 9:21-28; 10:8-11; 11:1-11.
Go swana le Noa, re swanetše go dula re botega go sa šetšwe mathata. Ge ba bangwe bao ba re dikologilego ba hlokomologa Modimo wa therešo goba gaešita le go kgaotša go mo hlankela, rena re nyaka go dula re le tseleng go etša Noa. Jehofa o tloga a tšeela godimo kgotlelelo e bjalo ya go botega. Go etša ge Jesu Kriste a boletše, “yo a kgotleletšego go fihla bofelong ke yena a tlago go phološwa.”—Mateo 24:13.
^ ser. 17 Ba bangwe ba boletše ka kgonagalo ya gore Modimo o ile a boloka diphoofolo di le boemong bja go se dire selo ka tekanyo e itšego, go swana le ge diphoofolo di le lebakeng la go khutša marega, ka go re’alo di sa nyake dijo tše dintši. Go sa šetšwe gore o ile a dira bjalo goba go se bjalo, ruri o ile a phethagatša kholofetšo ya gagwe, a kgonthišetša gore diphedi tšohle tšeo di bego di le ka arekeng di a šireletšega le go phologa.
^ ser. 22 Gape lefaseng go be go se sa na le mohlala wa Serapa sa Edene sa mathomong, seo mohlomongwe se fedišitšwego ke meetsefula. Ge e ba go le bjalo, gona bakerubi bao ba bego ba dišitše moo go tsenwago gona ba ile ba lokollwa gore ba boele legodimong, ka go re’alo mafelelong ba phethile kabelo ya bona ya nywaga e 1600.—Genesi 3:22-24.