Gee AfriForum om oor die regte plaasmoordstatistieke?Die Solidariteit Beweging het ’n bewusmakingsaksie teen plaasmoorde by die Voortrekkermonument in Pretoria gehou (31 Oktober 2017). Foto: Reint Dykema Deur Kate Wilkinson Wilkinson vra hoekom ŉ burgerregte-organisasie vir minderheidsregte gebrekkige statistiek oor plaasmoorde in Suid-Afrika versprei. Lees ook Ernst Roets se reaksie op Wilkinson se meningstuk op Maroela Media. “Kan ek met Kate Wilkinson praat?” So het ŉ oproep na ons kantoor Maandag begin. Ons ontvangsdame het aan die persoon aan die anderkant van die telefoonlyn gesê ek is nie by my lessenaar nie – ek was by die radiostasie TalkRadio 702 om die statistieke van plaasmoorde te bespreek. Toe die persoon hoor ek is nie beskikbaar nie het hy op die ontvangsdame oor my navorsing begin skree. “Moordenaars!”, het hy geskree. “Moordenaars!” AfriForum, ŉ nie-regeringsorganisasie wat die regte van minderhede beskerm met ŉ spesiale fokus op die regte van Afrikaners, het op 25 November ŉ optog na die Uniegebou gehou. Hulle het ŉ memorandum oor plaasmoorde en aanvalle in Suid-Afrika aan die president oorhandig. Duisende betogers reg oor die land het in Oktober bymekaargekom in ŉ soortgelyke protes wat #SwartMaandag gedoop is. Ernst Roets, die adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum, beweer dat “boere op hulle plase in buitegewone hoë verhoudings vermoor word”. Die “verband” waarna hy verwys, is die boere se moordkoers, aangebied as die aantal boere vermoor per 100 000 in Suid-Afrika. Ek het al ŉ aantal ander plaasmoordstatistieke gedurende my tyd by Africa Check gesien. Pieter Groenewald van die VF Plus het gesê dit is 133 per 100 000 terwyl die ACDP se Steve Swart en dr. Johan Burger van die Instituut vir Sekerheidstudies dit laer as 97 per 100 000 stel. AfriForum het in Oktober nuwe statistieke vir plaasmoorde bekendgemaak. Volgens TimesLive het AfriForum gesê die organisasie het bevind 156 kommersiële boere word uit elke 100 000 in die land vermoor. Die nuusberig beweer dat kommersiële boere 4,5 keer meer geneig is om as die res van die Suid-Afrikaanse bevolking in geheel vermoor te word. In Mei vanjaar het ek met talle misdaadkenners, die Suid-Afrikaanse polisiediens en vakbonde gepraat in ŉ poging om te probeer vasstel of enige van die plaasmoordstatistieke korrek was. My gevolgtrekking? Die getalle wat die rondte doen is foutief en ons het eenvoudig nie genoeg data om ŉ akkurate skatting te bereken nie. Op die oomblik is die berekening van boere se moordkoers “byna onmoontlik”. Die rede hiervoor is omdat daar talle probleme met die beskikbare data is. Eerstens: Alle plaasmoorde word waarskynlik nie aangemeld nie, sê die kenners. Tweedens: Ons weet nie presies hoeveel boere daar in Suid-Afrika is nie en daarom kan ons nie die koers akkuraat bereken nie. Dat boere beslis slagoffers van uiters gewelddadige aanvalle is, word nie betwyfel nie. Wat wel betwyfel word, is hulle risiko vir moord in verhouding tot die gemiddelde Suid-Afrikaner. So, my eerste reaksie toe ek AfriForum se nuwe moordsyfer vir kommersiële boere sien, was nuuskierigheid. “Hoe is dit bereken,” het ek gewonder. “Het hulle toegang tot nuwe data?” Ek het vir Roets ŉ e-pos gestuur. My nuuskierigheid het in ontsteltenis verander. Roets het gesê hulle nuwe statistieke “is dieselfde berekening wat reeds op Africa Check behandel is, maar vir die jaar 2016 bereken is”. Met ander woorde, hulle het statistiek versprei wat hulle weet op ŉ foutiewe manier bereken is. Roets het nie op enige verdere vrae oor die berekeninge gereageer nie. As ek daardie Maandag by die kantoor was en self met die ontstelde inbeller kon gesels sou ek die volgende gesê het: Ek het beslis groot medelye vir die gevare wat mense in landelike gebiede ervaar. Ek weet ook van die vrees wat hierdie gemeenskappe in die gesig staar. Ek het self grootgeword op ŉ plaas in die noorde van KwaZulu-Natal. Ek ken mense wat in ŉ plaasaanval gemartel is. In een so ŉ geval is ŉ familievriend se voetsole van sy voete afgebrand. Hy is altyd in my gedagtes wanneer ek aan hierdie onderwerp werk. Dit is ŉ beeld wat jy nie uit jou gedagtes kan uitvee nie. Om te sê dat akkuraatheid en eerlike statistieke belangrik is, is nie dieselfde as om te sê plaasaanvalle is nie skrikwekkend nie. My vraag is: Gee AfriForum werklik om om plaasmoordstatistieke reg te bereken? Want op die oomblik is hulle oneerlik. Hulle deel bewustelik getalle wat met ŉ gebrekkige metodologie bereken is. Hulle het dit erken. Africa Check het die beskikbare data rondom plaasmoorde en aanvalle met groot omsigtigheid versamel en gepubliseer, maar soos met enige onderwerp wat ons ondersoek, het ons nie ŉ monopolie daarop nie. Ons doel is om akkurate en ingeligte debat oor ŉ onderwerp te help skep. Die beste openbare beskikbare data is maklik toegangklik en verstaanbaar uiteengesit in ons feiteblaaie. Ons verduidelik in my analise ook wat die navorsing kan en nie kan sê nie. As AfriForum werklik vir hulle saak omgee, moet hulle sorg dat hulle die statistieke regkry. Hulle moet eerlik met die getalle wees. Hulle moet eerlik met die publiek wees.