Sy liriek volg hier musiek | Netwerk24
Sy liriek volg hier musiek
Die digter, skrywer, vertaler en sanger Philip de Vos verklap iets van die ontstaan van sy nuutste boek, Prente by ’n uitstalling.
My jongste twee boeke met dieselfde sketse, maar met Afrikaanse en Engelse versies, is boeke waar musiek ’n groot rol speel of wat deur ’n klassieke werk geïnspireer is. Selfs in my heel eerste boek, O togga, ’n gogga! (1984), was die eerste versie oor musiek:
blaas die fluit
tokkel twintig deuntjies uit
as môremiddag kom
met my katjiepiering blom.
My tweede en derde boeke het albei ’n musiektema gehad: Wolfgang Amadeus Muis en daarna Belladonna Primadonna wat in ’n operahuis met ’n opvoering van Tosca afspeel.
Selfs die boek waarvoor ek die Eugène Marais-prys in 1989 gekry het, het ’n musikale titel: Daar’s bitterals in die Heuningwals.
Aan die einde van die 1990’s is ek deur Samro genader om versies te skryf vir Saint-Saëns se Karnaval van die diere en dié is toe in 1998 uitgevoer met ’n simfonieorkes by die KKNK, met my as voorleser van my eie verse. By dieselfde uitvoering het ek ook my Afrikaanse beryming van Pieter en die wolf voorgelees.
Piet Grobler het reeds sketse gemaak vir hierdie boek en eers ná die maak van die sketse het ek my versies geskryf – eers die Afrikaanses en toe in Engels. Maar die Engels was nie ’n vertaling van die Afrikaans nie.
Elkeen is nuut geskep en geïnspireer deur Saint-Saëns se musiek. Later is my Engelse versies in die VSA gepubliseer, maar ook in vertaalde vorm in Italiaans, Duits en Nederlands.
Prente by ’n uitstalling is dus weer eens soos die voriges ’n voortsetting van versies wat geïnspireer is deur ’n klassieke werk – hierdie keer op die musiek van Moessorgski.
Ná die publikasie van Karnaval het Piet Grobler voorgestel dat ek ook versies vir Moessorgski se beroemde Prente by ’n uitstalling skryf. Hy het veral verwys na een van die bewegings waar die heks Baba-Jaga uitgebeeld word.
Die musiekwerk beeld die besoek aan ’n kunsgalery uit met tien skilderye, maar ook met vyf promenades wat uitbeeld hoe ’n besoeker van die een skildery na die ander beweeg.
Met die eerste luister het ek dit veels te Europees gevind. Daar word onder meer die volgende uitgebeeld: die Tuileries-tuine en die katakombes in Parys, die mark by Limoges en die groot hek by Kiëf.
Met die luister het ek besluit om dit meer universeel en toeganklik te maak, maar om steeds die gevoel te behou: Die Tuileries-tuine beeld nou spelende kinders in ’n park uit; die katakombes word die Land van Slaap en Rus; en die markplein beeld ’n spul skinderbekke uit.
Die enigste werklike verandering was die groot hek by Kiëf wat nou die deur van glas aan die einde van elkeen se lewensreis uitbeeld.
Ek het eers Engelse versies in 2008 geskryf en ’n jaar daarna (2009) het die Afrikaanse versies gevolg. Maar ek moet weer eens sê dat die een nie ’n vertaling van die ander is nie.
My konsertpianis-vriendin Tertia Visser-Downie het onmiddellik voorgestel dat ons saam die werk uitvoer met haar as pianis en met my as voorleser.
Dit het toe wel so gebeur by die KKNK en Woordfees en elders in die Kaap en ook in Potchefstroom en Pretoria.
Eers later het ek die werk vir publikasie voorgelê. Dit was ’n lang proses nadat ’n tragedie Piet getref het, maar nou is die twee boeke met dieselfde voorkoms, maar met verskillende tekste in Afrikaans en Engels, uiteindelik gepubliseer.
Hierdie boek(e) beeld dan in vers en illustrasie die besoek aan ’n kunsuitstalling uit. Daar is tien skilderye en ons sien hoe twee hoofkarakters daarop reageer.
In die promenade-gedeeltes sien ons mense by ’n opening, met baie wat meer geïnteresseerd is in die drank as in die toespraak of selfs die skilderye.
Al ken ’n mens nie die musiekwerk nie, glo ek die boek(e) staan elkeen onafhanklik van die musiek as ’n werk op sy eie.
Terloops, ná die skryf van Prente by ’n uitstalling het ek ook Afrikaanse en Engelse versies geskryf, geïnspireer deur Robert Schumann se Kinderszenen (kinderherinneringe) en Engelse versies vir Vivaldi se Vier seisoene.
Philip de Vos en Tertia Visser-Downie gee op 28 Mei ’n uitvoering van Prente by ’n uitstalling en Kinderszenen in die Erin Hall, Erinstraat, Rondebosch, Kaapstad. Hy tree op 10 en 11 Junie op as voorleser met die Gautengse Filharmoniese Orkes by die Brooklyn-teater in Pretoria met sy versies vir Karnaval van die diere en sy Afrikaanse beryming van Pieter en die wolf.