Vrystaatse paaie verkrummel weens groot reënDie paaie verkrummel in Bethlehem (Foto: Verskaf) Die swaar reën wat die afgelope maand in die Vrystaat geval en in sommige dorpe selfs oorstromings veroorsaak het, het ernstige skade aan talle paaie in dié provinsie aangerig. Verskeie paaie en brûe het verspoel of is nou onbegaanbaar vir motoriste. Vrystaat Landbou (VL) het gewaarsku dat die Vrystaat se padinfrastruktuur in ŉ uiters swak toestand is en het ŉ dringende brief aan die provinsiale departement van polisie, paaie en vervoer gerig en gevra dat dringende stappe gedoen moet word om paaie vir noodsaaklike toegang te herstel. Volgens die landbouorganisasie is die paaie in die Vrystaat die afgelope paar jaar kwalik in stand gehou en die onlangse verkrummeling daarvan weens die erge reën is ŉ bewys dat die belangrike infrastruktuur, wat nodig is vir voortgesette ekonomiese bedrywighede in landelike gebiede, besig is om ineen te stort. “Boere sal dit toenemend moeilik vind om produkte na markte te vervoer. Daarbenewens plaas die verhoogde stremming van beweeglikheid die lewe en lewensbestaan van gemeenskappe in gevaar. Baie arm mense het byvoorbeeld nie toegang tot mediese sorg nie en plaaswerkers vind dit ook toenemend uitdagend om na en van hulle werk te reis,” sê Francois Wilken, VL-president. “Indien die situasie nie aandag kry nie, sal plaasbewoners soos pensioenarisse en skoolkinders nie toegang tot dienste kan kry nie; taxi’s weier lankal om hierdie paaie te gebruik en klinieke en ambulanse sal nie toegang tot plase kan kry om chroniese medisyne af te lewer en ernstig siek pasiënte te vervoer nie. Dit maak alles inbreuk op die basiese menseregte van ons landelike burgers.” Slaggate in Bethlehem (Foto: Verskaf) Wilken sê boere het reeds begin om sekere paaie te herstel, maar benodig finansiële en materiële steun om verdere rampspoed af te weer. “Daar is ŉ dringende versoek vir die beskikbaarstelling van toerusting soos padskrapers en veeldoelige laaigrawe aangesien die staat se verouderde geel vloot basies buite werking is weens swak instandhouding. Verder is materiaal soos bitumen of teer, beton, kasduikerpype en diesel vir boere se toerusting wat die herstelwerk doen, nodig.” ‘n Pad heeltemal verspoel in Heilbron (Foto: Verskaf) Volgens Wilken finaliseer VL ŉ interne plan om die swak toestand van paaie te probeer verbeter. Hy sê indien daar nie aandag aan padinfrastruktuur gegee word nie, sal VL-lede gedwing word om paaie te herstel waar toegang van kritieke belang is. As ŉ onmiddellike stap win VL intussen die mening van regs- en ander kenners in oor wat burgers en ander instellings kan doen om paaie te begin herstel. “In Maart 2019, ná die oorstromings naby Rouxville in die Mohokare-munisipaliteit, het dit drie maande geneem om die plaaslike raad sover te kry om ŉ plaaslike noodtoestand te verklaar om sodoende finansiering van die departement vir paaie beskikbaar te stel om onbegaanbare paaie te herstel. Tans, byna twee jaar later en met die verklaring van ŉ noodtoestand, is hierdie paaie steeds nie behoorlik herstel nie. “Met swaar reënbuie sal die bietjie gruis wat op die paaie oorbly, wegspoel en die paaie lewensgevaarlik vir reisigers word. Dit gaan selfs duurder word om hierdie paaie te herstel. Om hierdie rede doen VL ’n beroep op politieke hoofde om die afkondiging van ŉ noodtoestand te bespoedig en hulpbronne beskikbaar te stel om ons landelike bewoners by te staan.” Die gebiede wat die ergste deur oorstromingskade geraak is, sluit in Bultfontein, Hoopstad, Parys, Vredefort, Viljoenskroon, Heilbron, Bothaville, Wesselsbron, Kroonstad, Steynsrus, Reitz, Lindley, Bethlehem, Fouriesburg, Slabberts, Paul Roux, Clarens, Ficksburg, Marquard, Senekal, Harrismith en Kestell. Isoldé Laesecke, ŉ gemeenskapsleier van Bethlehem, sê as inwoner is sy al raadop oor die slegte paaie op die dorp wat nie net onrybaar is nie, maar ook ŉ groot uitwerking op plaaslike sakeondernemings het. Inwoners en boere spring in om self die slaggate in Bethlehem reg te maak (Foto: Verskaf) “Sakeondernemings is die hartklop van enige dorp en op die oomblik ly ondernemings hieronder. Die paaie maak die aflewering en vervoer van goedere bykans onmoontlik,” sê Laesecke. “Die paaie is ook gevaarlik en beskadig ons voertuie.” Laesecke sê hulle het al telkemale aan die plaaslike munisipaliteit se deur gaan klop, maar kry geen terugvoer oor hoe die probleem getakel gaan word nie. Inwoners en boere van die omgewing het intussen ingespring om self die slaggate reg te maak. “Die slaggate op die dorp kom al vir jare. Hoewel reën ŉ rol speel in die verkrummeling van ons paaie, is dit nie alleen verantwoordelik daarvoor nie. Ons paaie word al vir jare nie onderhou nie.” Slaggate in Bethlehem (Foto: Verskaf) ‘n Oorspoelde pad digby Heilbron (Foto: Verskaf) Motoriste moet omtrent uitswaai vir slaggate in Bethlehem (Foto: Verskaf)