Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif - Volume 17, Issue 1, January 2006
Volume 17, Issue 1, January 2006
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 3 –4 (2006)
Needs, rights and transformation : adjudicating social rights
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 5 –36 (2006)
Legal and human rights responses to the HIV / AIDS epidemic (lecture, 12 October 2005)
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 37 –46 (2006)
Legal and human rights responses to the HIV / AIDS epidemic
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 47 –90 (2006)
Termination of employment contracts by operation of law - bypassing the unfair dismissal provisions of the labour relations act
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 91 –104 (2006)
Die Wet op Arbeidsverhoudinge 66 van 1995 beskerm werknemers teen onbillike ontslag. Kragtens artikel 186(1)(a) beteken ontslag dat &apos;&apos;&apos;n werkgewer &apos;n dienskontrak met of sonder kennisgewing beëindig het&apos;&apos;. Om binne die bestek van hierdie bepaling te val en die beskerming wat deur die Wet op Arbeidsverhoudinge gebied word te geniet, moet &apos;n werknemer bewys dat &apos;n uitdruklike handeling van die kant van die werkgewer die beëindiging van die dienskontrak tot gevolg gehad het. Die bewyslas verskuif dan na die werkgewer om te bewys dat die ontslag inhoudelik sowel as prosessueel billik was, by gebrek waaraan die werknemer geregtig sal wees op die remedies vervat in artikel 193 van die Wet op Arbeidsverhoudinge. Nie elke beëindiging van &apos;n dienskontrak kom egter op ontslag neer nie en &apos;n aantal moontlikhede bestaan waarvolgens &apos;n dienskontrak regtens beëindig kan word. Outomatiese diensbeëindiging kragtens die Wet op die Staatsdiens 103 van 1994, die Wet op die Indiensneming van Opvoeders 76 van 1998 en die Insolvensiewet 24 van 1936, beëindiging deur tydsverloop in die geval van tydelike kontrakte of deur bereiking van die normale of ooreengekome aftredingsouderdom, of beëindiging as gevolg van onmoontlikheid van prestasie, behels almal vorms van diensbeëindiging wat nie noodwendig op ontslag neerkom nie. Die uitwerking van hierdie outomatiese vorms van diensbeëindiging is dat, mits die voorgeskrewe statutêre of kontraktuele vereistes bevredig word, geen ontslag plaasvind nie en die bepalings in verband met ontslag in die Wet op Arbeidsverhoudinge vermy word. Hierdie artikel ondersoek die reikwydte van dergelike statutêre en kontraktuele vereistes en hul uitwerking op werknemers se aanspraak op beskerming teen onbillike ontslag asook hul grondwetlike reg op billike arbeidspraktyke.
The taxability of insolvent spouses who are married in community of property
Authors: Roger G. Evans and W. Abrie
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 105 –115 (2006)
Normaalweg smelt die boedels van twee persone wat binne gemeenskap van goed trou saam en vorm slegs een gemeenskaplike boedel na die huwelik. Die sekwestrasie van sodanige boedel lei egter tot sekere gevolge rakende verskeie regsgebiede, en verskeie wette speel dan &apos;n rol, en dikwels &apos;n oorvleuelende rol. Byvoorbeeld, die Inkomstebelastingwet maak daarvoor voorsiening dat gades wat binne gemeenskap van goed getroud is afsonderlik op inkomste uit die gesamentlike boedel belas word. Daar is ook ingevolge ander wetgewing en die gemenereg &apos;n paar uitsonderinge op die algemene reël dat alle bates van gades wat binne gemeenskap van goed getroud is tydens solvensie een boedel vorm. &apos;n Bemaking met &apos;n voorwaarde dat die bemaking nie deel van die gesamentlike boedel vorm nie is een voorbeeld. Na sekwestrasie verander die algemene belastingbeginsel en word inkomste wat die gesamentlike insolvente boedel toeval skynbaar apart as &apos;n eenheid belas, dit wil sê die gades betaal nie elkeen soos voor sekwestrasie apart belasting nie. Die feit dat gades bates mag besit wat nie deel van die gesamentlike insolvente boedel vorm nie, word blykbaar tydens insolvensie vir inkomstebelasting-doeleindes geïgnoreer. Na rehabilitasie verander die inkomstebelasting-beginsel weer en sal enige inkomste wat gerehabiliteerde gades na sekwestrasie in hulle persoonlike hoedanigheid toeval apart belas word. Inkomste uit bates wat uitgesluit is by &apos;n gesamentlike boedel beïnvloed dus soms die wyse hoe &apos;n belasbare bedrag bereken word en soms nie. Maar, daar moet in gedagte gehou word dat in gevalle soos hierdie waar daar &apos;n oorvleueling van verskillende regsgebiede plaasvind, daar verwarring met die korrekte uitleg van die verskeie wette en regsbeginsels kan bestaan. Verskeie sulke gevalle van onsekerheid kom in die insolvensiereg voor. Gevolglik moet die Wetgewer in die toekoms uiters versigtig wees in die daarstelling van oorvleuelende wetgewing om verwarring en regsonsekerheid te vermy.
Rape trauma syndrome under South African law : a focus on instituting civil damages for male and female victims of rape trauma syndrome : part 1
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 116 –128 (2006)
Tradisioneel word dit aanvaar dat net vroue verkrag kan word en as gevolg daarvan sielkundige skade kan opdoen. In hierdie artikel word egter geargumenteer dat dit &apos;n mite is dat mans nie verkrag kan word nie. Sodanige verkragting is nie net moontlik uit &apos;n juridiese oogpunt nie, maar het ook soortgelyke psigologiese gevolge as verkragting by vroue. Hierdie gevolge staan bekend as verkragting trauma sindroom (<I>rape trauma syndrome</I>). Daar word verwys na die aard van die seksuele aanslag asook die gevolge daarvan, naamlik die vertoon van simptome bekend as verkragting trauma sindroom en die eendersheid van die aanslag en gevolge by beide geslagte. Die erkenning van verkragting van &apos;n manspersoon word dus aangetoon &apos;n weerspieëling te wees van die moderne werklikheid dat verkragting van &apos;n manspersoon moontlik is tesame met die gevolge daaraan verbonde.
Federalism revisited : the South African paradigm
Author George E. Devenish
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 129 –164 (2006)
In hierdie artikel ondersoek en herbesoek die skrywer die historiese, regs- en politieke basis vir die tipe van federale bestel wat vandag in Suid-Afrika in werking is. Dit speur kortliks die historiese wortels van die federale idee na, asook die vergestalting daarvan in die westerse politieke- en regsleer. Die skrywer ondersoek die federale ondervinding in die Suid-Afrikaanse politieke en staatsregtelike geskiedenis. Alhoewel federale idees in een of ander gedaante altyd tydens vormingsperiodes in ons geskiedenis teenwoordig was, is hulle nooit ingeburger nie en eenheidstelsels het uiteindelik ontwikkel tot met die aanvaarding van die tussentydse Grondwet in 1994, wat &apos;n quasi-federale weergawe daargestel het. Terminologie is &apos;n belangrike oorweging, en dit word bespreek om konseptuele helderheid te verkry. Die betrokke terme soos federaal, quasifederaal, eenheid(staat) en konfederaal word verduidelik aan die hand van toepaslike voorbeelde. Verskillende modelle van federale regering, soos die verdeelde en geïntegreerde modelle, word verduidelik en vergelyk. Die onderhandelingsproses na afloop van Kodesa was om &apos;n quasifederale model te ontwikkel, een wat in die Tussentydse Grondwet vergestalt sou word. Hierdie model is verder ontwikkel en verfyn in die 1996 Grondwet, wat in &apos;n mindere of meerdere mate geskoei was op die Duitse voorbeeld en wat deelnemende federalisme omvat het. Die skrywer verduidelik dat die Grondwet voorsiening maak vir drie sfere van regering, naamlik nasionaal, provinsiaal en plaaslik. Die magte van die sfere word verskans in die Grondwet en dra aldus by tot die oorkoepelende federale karakter van die Grondwet wat nie staties nie, maar dinamies in werking is. Die finansiële lewensvatbaarheid van elkeen van die sfere bei¨ nvloed ook die aard van die federale model voortspruitend uit die Grondwet soos dit in die praktyk verwesenlik word. Federalisme is &apos;n middel waardeur die demokratiese aard van &apos;n Staat versterk word en dit komplementeer sekere aspekte van die demokratiese paradigma soos byvoorbeeld die skeiding van magte en deelnemende regering. Die model van federale regering soos aanvaar in die Grondwet is &apos;n dinamiese een en die federale elemente wat daarin vervat is kan versterk of ontman word. Dit beskik oor die potensiaal om die politieke geleentheid vir die provinsies en hul leiers te ontwikkel ten einde die regering nader aan die burgers te bring en daardeur deelnemende demokrasie te skep.
Authors: C.G. Van der Merwe and Magdalena Habdas
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 165 –189 (2006)
Hierdie bydrae vergelyk die bepalings van die Suid-Afrikaanse Wet op Deeltitels met die bepalings van die Poolse ekwivalent. Deeleiendom in Pole reik terug na 1808 toe die Napoleontiese Wetboek as wetboek vir Pole aanvaar is. Die akute woningsnood tussen die twee Wêreldoorloë het gelei tot die afkondiging van &apos;n Ordonnasie op Wooneenhede in 1934. Met die koms van Kommunisme is hierdie Ordonnansie vervang deur vier ontoereikende artikels in die nuwe Poolse Burgerlike Wetboek van 1964. Deeleiendom is beperk tot eenhede in residensiële huise met &apos;n vasgestelde ruimte per huisgesin. Die demokratisering van Pole lei tot die promulgasie van &apos;n nuwe Wet op die Eiendom van Eenhede in 1994. Sowel hierdie Wet as die Wet op Deeltitels, omskryf &apos;n eenheid as die somtotaal van &apos;n deel en &apos;n proporsionele medeeiendomsaandeel in die gemeenkaplike eiendom. Ingevolge die Poolse Wet kan slegs gedeeltes van die gebou wat vir private gebruik afgesonder is, deel wees van &apos;n deel. Met hierdie algemene omskrywing vermy die Poolse Wet baie van die probleme met die toepassing van die Suid- Afrikaanse Wet wat &apos;n deel omskryf as die kubieke eenheid omring deur mure, plafonne en vloere tot by die middellyn daarvan. In Pole bestaan die grootste persentasie van deeleiendom uit die omskepping van groot privaat huise of geprivatiseerde geboue wat voorheen aan die staat of plaaslike owerhede behoort het. Net soos in Suid-Afrika, het vorige huurders of eienaars &apos;n voorkoopsreg. Beide statute vereis dat die aparte eenhede as sodanig in die Akteskantoor geregistreer word. In Pole kan deeleiendom op verskeie maniere vestig. Hierdie moontlikheid en die feit dat aparte registers vir grond en geboue bestaan, lei tot talle probleme. Die Poolse berekening van die deelneemingskwota deur slegs bruikbare vloeroppervlakte in aanmerking te neem en geen afronding toe te laat nie, lewer oënskynlik billiker resultate as in Suid-Afrika. Omdat deeleienaars anders as gewone huiseienaars saamgebondel word in een kompleks, bevat beide statute beperkings op die vrye uitoefening van eiendomsreg. Die Poolse reg beperk die uitoefening van eiendomsreg deur die reëls van sosio-ekonomiese geregtigheid, wetsbepalings en die ekonomies doel van die objek van eiendomsreg. As een van die bevoegdhede inherent aan eiendomsreg, erken die Poolse reg die bevoegheid om van &apos;n woonstel ontslae te raak indien &apos;n eienaar nie in staat is om sy woonstel te onderhou of sy maandelikse bydraes te betaal nie. Wat die afdwing van verpligtinge betref, volg die Poolse Wet die streng bepalings van die Duitse Wet en laat die deelnemingsbestuur toe om die woonstel te verkoop indien &apos;n eienaar saamleef in die kompleks ondraaglik maak. Die betrokke plaaslike owerheid word verder onthef van enige verpligting om vir huisvesting vir die oortreder te sorg. As gevolg van die groot aantal bestuursopsies wat in Pole gevolg kan word, heers daar wanorde in die bestuur van talle deeleiendomskomplekse wat tot &apos;n mate deur die aanvaarding van &apos;n streng gereguleerde deeleiendombestuursstelsel in Suid-Afrika vermy word.
Deductibility of royalties : a recent case that ruffled feathers [discussion of the judgment of Waglay J. in case number 11454 in the tax court]
Author I. Du Plessis
Source: Stellenbosch Law Review = Stellenbosch Regstydskrif 17, pp 190 –201 (2006)
Hierdie artikel bespreek die onlangse beslissing van die Kaapse Belastinghof waarin bevind is dat die betaling van &apos;n tantie` me vir die gebruik van &apos;n handelsmerk en ander simbole nie aftrekbaar is ten einde &apos;n belastingbetaler se belasbare inkomste te bereken nie. Die hof se beslissing dat hierdie tantième van &apos;n kapitale aard is word ontleed en gemeet aan die regsbeginsels neergelê deur die howe om te bepaal of &apos;n uitgawe van &apos;n kapitale aard is al dan nie. Die gevolgtrekking word gemaak dat die beslissing nie korrek is nie.