Hennie van Deventer se Blog » 2012 » March
03.17.12 “SNAPS” WAT SKOK
Posted in Uncategorized at 6:20 am by Administrator
‘n Jong HvD aan Die Volksblad se subtafel circa 1964 (let op die das!). Links is Jaap Steyn (hoofsub) en Wiets Beukes (assistent-redakteur). More uit Melkbos Teleks – in die gesels hier en op Facebook oor die telegram-era het die woordjie telkens ter sprake gekom. Die bewoording op ‘n telegram is naamlik op ‘n verre teleksmasjien uitgetik en is dan raserig by sy bestemming se poskantoor ontvang. Dit is in strokies op die telegram geplak, vratte (meesal tikfoutjies) en al. Berigte het op dieselfde wyse by koerante ingestroom. Die telekskantoor met sy horde kletterende masjiene was die hart van die koerant. Die dinamiek van ‘n vorige generasie koerante is in daardie geluid vasgevang. My eerste kennismaking met ‘n redaksiekantoor was een aand in Desember 1958. Wiets Beukes het hierdie beurshouer aan die vooraand van sy eerste skof vakansiewerk gaan rondwys. Die bedrywige telekskantoor het my geboei en my bloed laat bruis. Die bysiende Bennie Lean het die aand diens gedoen. Hy was besig om bladsy vir bladsy af te skeur soos dit onophoudelik uit ‘n verskeidenheid bronne opdaag, en vir die hoofsubredakteur se aandag te rangskik. Van Sapa, Sapa-AP en Sapa-Reuter (deesdae net Reuters) is woorde in die snelle tempo van geweervuur uitgespoeg. Van die susterskoerante Die Burger en Die Oosterlig (daar was nog nie ‘n Beeld nie) en van die sogenaamde buitekantore (in Londen, aan die Rand en in die Goudveld) het nuus uit hul kontreie van eie verteenwoordigers ingestroom. Oor poskantoorlyne het korrespondente hul stories oor groot pampoene en dies meer uit die platteland hoopvol aangebied. Op Vrydagaand 22 November 1963 het ek een van my onvergeetlikste teleks-ervarings opgedoen. Ek, jong verslaggewer, het vroegaand ‘n berig kom tik. Toe roep Bennie (of was dit dalk sy adjudant, Smittie?). Uit Dallas, Texas, het een skokstorie na die ander begin rol oor die sluipmoordmoord (die dubbele “moord” is glo deesdae die korrekte vorm) op pres. J.F. Kennedy by Dealy Plaza. Die een “snap’ (flitsberig) na die ander. Ek het die ontvouende drama met intense aandag gevolg, maar gelukkig die teenwoordigheid van gees gehad om die assistent-redakteur, Bart Zaaiman, te bel. “O, gatta, ou Hendrik,” het hy gesê (hy het nie juis sterker taal gebruik nie) en die wiele aan die rol gesit vir ‘n spesiale poging die Saterdagoggend. Die Volksblad was toe nog ‘n middagkoerant.
Die uwe was daardie Saterdag een van die herskrywers. Ek onthou ek het vertaal Jackie Kennedy was “met bloed bespat”. Oom Bart het afkeurend gefrons. Met bloed bekoek,” was sy voorstel. Dit is met akklamasie aanvaar. Op 6 September 1966 was ek hoofsub toe Bennie Lean die middag kort na 14:15 sy kop deur die luik tussen die telekskantoor en die subkantoor druk, bewend met ‘n “snap” in sy hand: “Dr. Verwoerd stabbed by knife in Assembly”. (Dit was ‘n taalglipsie in die harwar van die oomblik van ‘n Sapaverslaggewer wat klaarblyklik Afrikaans ge-oriënteer was, soos vele van sy kollegas. Verwoerd is immers “by” “a messenger” ge-“stab”. “With a knife”. Dit daar gelaat. Wat ‘n holderstebolder middag het dit nie ingelui nie. Die gewone laat uitgawe, pas klaar, is onmiddellik ingrypend oorgemaak met ‘n banier van groot houtletters – letters wat gewoonlik vir ‘n oorlog gereserveer word – op die voorblad: “Dr. Verwoerd vermoor”. Dadelik is begin om kooragstig aan ‘n spesiale uitgawe te werk. Ek het nooit weer daardie middag gesit nie – net, hoewel self bleek en bewend van ontsteltenis, in staande posisie vooroor gebuig by my lessenaar berigte gekeur en opskrifte help skryf om die Bloemfonteinse leserspubliek oor die jongste nuus in te lig. In die koerant was o.m. ‘n aangrypende ooggetuieverslag van wyle J.J.J. Scholtz. Van die staatmaker (ook wyle) Alf Ries, politieke beriggewer, is ‘n raakvat-berig ontvang met al die vernaamste elemente. Van die redakteur was daar ‘n spesiale voorbladhoofartikel in ‘n rouraam. Alles het begin met daardie “snap” en Bennie Lean wat onmiddelik gesnap het dis ‘n “snap” met nuus wat Suid-Afrika soos ‘n voorhamer sou slaan. Die teleks is soms ook deur grapjaste misbruik, en veral een geval het nogal ‘n eienaardige nadraai gehad. Daarvan vertel ek ‘n volgende keer. (HvD) Permalink
Comments	03.15.12 TELEGRAM VIR TOKKIE (2)
Posted in Uncategorized at 6:44 am by Administrator
More uit Melkbos Toe daag ‘n “telegram” werklik jou vanoggend by Tokkie op. Vroegoggend op haar “clickety click”!
Dit is nie ‘n regte, egte, outydse telegram nie – sien my blog “Telegram vir Tokkie” van 11/3 – maar ‘n gesimuleerde poging van Sarel en Liesbeth Venter van Bloemfontein. Oulik en oorspronklik – en dalk die eerste “telegram” wat Tokkie op haar verjaardag kry sedert ek op 15 Maart in 1965 op haar tedere 19 vir haar uit Leeusig, Kaapstad, getelegrafeer het: “Jy is nou amper groot”. Binne twee jaar daarna was ons voor die kansel. ‘n Foto van die rekenaar-kunswerk verskyn hierbo. Lyk werklik outentiek met die =D= =LX=, die lot. Al is vandag se “telegram” nie deur ‘n bode met ‘n leersakkie om die nek en klingelende klokkie per fiets afgelewer nie, het Sarel en Liesbeth se e-pos-boodskap netjies daardie beeld in die gees opgetower. Dit lui: “MORE MENEER! HIER IS ‘N TELEGRAM VIR MEV . TOKKIE VAN DEVENTER. JA, MENEER, ‘N TELEGRAM.
DANKIE, MENEER. KOEBAAI, MENEER!” Ek voel so ietwat voorgespring. Het Woensdag mos geskryf ek sou graag weer vir Tokkie ‘n telegram op haar verjaardag wou stuur. Toe gee mede-blogger Kobus Victor van Durbanville die wenk: laat iemand vir jou een ontwerp en stuur dit saam met ‘n bos rooi rose. Hy’s ‘n romantiese ou doring, die Kobus!
Nietemin, ek sien toe op teen die uitdaging. Fabriseer toe maar ‘n gewone kaartjie. Sit dit tog wel in ‘n koevert waarop staan: ‘n Telegram vir Tokkie. Toe vat die Venters die gaping. Kon my met ‘n veertjie omtik toe ek die e-pos oopmaak. En Tokkie – sy het gestraal. Haar “clickety click” is op besonderse wyse daardeur opgekikker. (HvD) Permalink
Comments	03.14.12 BOBBEJAANSTUIPE
Posted in Uncategorized at 4:46 am by Administrator
More uit Melkbos Bobbejane word verpes deur boere oor die plundering van hul landerye en deur diegene wat gedurig “huisbesoeke” van die sekelsterte moet afweer, soos ons in Sabiepark. Duisende wrewelrige woorde het al uit die uwe se pen gevloei oor lyding aan die hand van balhorige bobbejane – ook op hierdie blog. Kinders (en heelparty grootmense) geniet bobbejane se manewales langs die pad in natuurreservate en wildtuine – hulle is “dan so baie amper-mens”. Bobbejaanmoeders se sorgsaamheid is ‘n kenmerk. In die politiek is enige verwysing na “bobbejaan” taboe – party ouens se nerwe is bra dun oor die moontlike konnotasie. Selfs “baviaan” soos in “Baviaanskloof” word met agterdog bejeën. Bobbejane sorg vir humor. T. O. Honiball het Adoons-hulle geskep – ‘n tekenreeks oor bobbejaanstreke wat die harte van generasies van waarderende lesers verower het. Deesdae spot spotprenttekenaars lekker met bobbbejane, soos Fred Mouton vanoggend in Die Burger n.a.v. die fees van die bobbejane na die Argus-fietsren. Ek “leen” by Fred die prentjie hierbo van die “Koning van die Berge”. Bobbejane figureer in talryke spreekwoorde. My studentevriend Arend de Waal van Windhoek opper ‘n ander bobbejaan-element: die gevaar wat daardie nare geel slagtande vir mens en dier inhou. Arend sluit hom aan by die internetlys oor gevaarlike diere en ons koshuismaat, Piet Henning, se reaksie uit Louis Trichardt (vorige blog). Arend skryf: Ek het met groot belangstelling gelees van jou lys van gevaarlikste diere en Piet se aanvulling daarby. Ek ondersteun Piet se standpunt oor die luiperd. Waar ek groot geword het in die omgewing van Otavi het ons met leeus en luiperds te doen gehad. Nou sê ek vir jou as iemand wat op albei se spore gestap het (natuurlik met `n geweer), jag ek te voet eerder leeu as luiperd. Hy is uiters gevaarlik omdat hy slu is . `n Gekweste luiperd jag jy nie sonder honde wat weet wat om te doen nie; honde wat nie op jou spoor draf nie, maar wat in sirkels om jou beweeg om hom op te spoor. Daar is egter een dier vir wie `n luiperd nogal ontsag het. Dit is `n bobbejaanmannetjie. `Mens misgis jou maklik met `n bobbejaan. Het jy al so `n groot mannetjie se slagtande gesien? Mense sien nie die bobbejaan as so gevaarlik nie, want hy beweeg gewoonlik weg van mense af . Maar moenie hom vaskeer nie. Luiperds is mal oor bobbejaanvleis en val gewoonlik in die nag aan as die bobbejane in hol kranse slaap. Maar as mannetjies stelling inneem, maak hy spore . In `n geveg is daar geen dier wat die spoed van die `n bobbejaanmannetjie klop nie. Hy skeur sy vyand eenvoudig uitmekaar. Moet sê: persoonlik sou ek verkies om in die veld skielik ‘n bobbejaanmannetjie teen te kom eerder as ‘n luiperd of leeu. Maar ek kan nie van Arend verskil nie dat mense wat bobbejane as onskuldige pretmakers beskou, buitengewoon naïef is. ‘n Vasgekeerde bobbejaan is bepaald nie kinderspeletjies nie. Die woord “bobbejaanstuipe” vir ‘n uitbarsting van woede is nie uit die lug gegryp nie. (HvD)
Comments	03.13.12 GEVAARLIKSTE KALANTE
Posted in Uncategorized at 9:11 am by Administrator
En die luiperd dan? Sou jy hom nie in die Top Tien moet plek gee nie? Dit is die vraag wat by my ontstaan het n.a.v. een van daardie lysies wat gereeld op die e-pos-kringloop opduik: hierdie keer ‘n lys oor die tien “vreesaanjaendste roofdiere op aarde”. Op die internetlys verskyn: die bobbejaanspinnekop, die mamba, die pirhana, die wolf, die komodo, die grizzliebeer, die Nylkrokodil, die orcawalvis, die haai en die leeu. G’n luiperd. Vir wie sou ek kon vra? In my vriendekring kom onmiddellik een naam na vore: Piet Henning, studentemaat op Tukkies, boorling van die Waterberg en boer van Chiredzi, nou in ‘n regstryd gewikkel om die eienaarskap van SY grond. Piet se antwoord, plaas ek graag hier volledig – verstommend vir my op grond van die man se kennis, insigte en spesiale slag met formulering, veral vir iemand wat primêr in Engels kommunikeer. Piet reageer soos volg: Interessante lys. Soos jy vra, en wat van die luiperd?
“Ten most feared predators…” Dalk moet ‘n mens liewer ‘n onderskeid tussen “vreesaanjaendste” en “gevaarlikste” tref. Die bobbejaanspinnekop is allermins gevaarlik, behalwe in Suid-Amerika waar glo ‘n redelike giftige spesie is. Ons s’n maak eerder bang as wat hy enige gevaar inhou. In SA is mos vier nare spinnekoppe, nl. die sak-, knopie- , viool-, -en sandspinnekop (dodelik). Australië het ‘n taamlike wye keuse in hierdie verband, met die tregterweb (funnelweb) van Sydney vooraan die lys; een hap en jy moet baie vinnig by die hospitaal kom.
Die mamba … Wat meer kan ‘n man sê van “bangmaak”? Australië het egter tien slange wat giftiger is as die swartmamba, party wat met aldrie giwwe bewapen is om via jou senuwees, bloed of verrotting van die weefsel (soos in pofadder) jou lewe te verkort.
Almal weet nou al die piranha se vermoë is oordryf.
Die wolf is die duiwel van ons Westerse kleuterverhale en legendes, ‘n aansien wat hy nie maklik kan verloor nie. Hoeveel mense eet hy egter jaarliks op teenoor ‘n krokodil byvoorbeeld?
Die komodo vul my met walging, ‘n kêrel wat ek sou vermy, want byt hy jou aan die been en jy ontkom, dan val die vrot ledemaat buitendien na ‘n week af weens die bakterië in die ding se bek.
Die Nylkrokodil (en wat van die soutie van Oz, Inonesië ens?), is meedoënloos en laat my my doodgril. Herinner my in my verbeelding aan die Russiese OGPU of NKVD van ouds. Krok, die haai en skerpioen. Wil hulle nie sien nie, altans nie van naby nie.
Ek hou ook nie van die reusagtige grizzlie nie. Hy bly vir my ‘n tamaaie slobberjak, erger as tien rottweilers en mastiffs saam, venynig en onvoorspelbaar, vlugvoetig en gulsig. Hoop nie ek ontmoet hom op ‘n voetpad in Alaska of Kodiakeiland nie. Die orca? Gevaarlik, natuurlik, maar uitsoekerig, en skyn nie eintlik homo sapiens (weet nie van homo poefterensis nie) op sy spyslys te hê nie. Ek hou van die orca, hy’s ‘n aantreklike vent met aansien.
Haaie – vir my die nagmerrie-ongedierte. Vreesaanjaend.
En ons eie vuilbaard? Die Koning van die Aarde. Soos ek al voorheen geskryf het: listig, sterk en hou daarvan om dood te maak. Maar nie sonder verdraagsaamheid nie as ‘n mens moet glo wat jy op die TV sien – daai ou wat met hulle stoei, of die Amerikanertjie wat hulle binne meters in die veld benader met sy kierie.
Die lys van tien laat ‘n paar menere uit. Eerste op my lys sou die luiperd wees. Hy is relatief baie dunner gesaai as die leeu, dog ek weet van meer luiperdaanvalle op mense as aanvalle deur leeu. Die KNP alleen kan in die afgelope tien jaar getuig van etlike slagoffers.
Dink jy nie die Bengaalse tier verdien ‘n plek nie? Byna ‘n kombinasie van leeu en luiperd, wat dan ook graag swem?
Die ergste van almal? Weer eens Australië met sy boks-jellievis, die miniatuur-seekat wie se naam ek vergeet, en die tregterspinnekop reeds genoem. Algar absoluut dodelik, en waar daar gewoonlik nie uitkoms is nie!
Dit dan my beskeie menings!
Nou-ja, daar het jy dit. Dankie Piet. Hy noem dit in sy brief tot toestemming vir verdere verspreiding ewe beskeie ‘n “bietjie algemene kennis wat uit uit ‘n lekebelangstelling kom, alledaags”.
Piet spreek ook die hoop uit dat dit nie “verontwaardiging uit ekspertekringe” sal lok nie.
Esksperte se toon, Piet. Hoop elke leser van die blog, ekspert of te nie, put dieselfde genot uit my vriend se kommentare as die uwe. Naskrif: Piet verskyn Donderdag weer in die smerige klein magistraatshof op Chiredzi oor sy “besetting van staatsgrond(!)”. Kom ons hou almal duim vas dat reg en geregtigheid teen alle verwagting in sal geskied. (HvD) Permalink
Comments	03.12.12 BLOSENDE BRUIDJIE
Posted in Uncategorized at 6:07 am by Administrator
In die telegram-era (vorige blog) was ‘n bruilofstradisie dat die seremoniemeester, strooijonker of so iemand gelukwensings per telegram voorlees – gewoonlik tot skaterlag-plesier van die bruilofsgangers, maar soms tot diepe ongemak van die blosende bruidjie. Dikwels is stouterige telegramme “voorgelees” wat uit die duim gesuig is, byvoorbeeld: “Bruidegom (naam), het jy kaal foto’s van jou bruid (naam)? Wil jy koop?” Of: “Dra sy nog ‘n kondoom in haar handsak?”
‘n Ander kamma-telegram was van die “bestuurder van die wittebroodshotel”: “Het jul gewone kamer bespreek. Hoop dis in orde?” Onthou, dit was in konserwatiewer tye, en mense kon dalk wonder. Waar ‘n rokie draai ….
Ek en Tokkie het ‘n hand geskrewe telegram met die volgende raad ontvang: “Stoot die bedjies teen mekaar en stuur die rekening aan die ooievaar” (die teleks het seker opgepak). Ook ene met ‘n waarskuwing: “Slaap maar lekker. Volgende jaar is daar ‘n wekker.” (Ons het die raad gevolg, maar die waarskuwing was nie dadelik van toepassing nie Daar was darem nie so gou al ‘n wekker nie!)
Die telegram was ‘n beproefde kommunikasiemiddel tussen ouers en hul studentekinders doer ver, studerende (of dalk nie) by die een of ander universiteit of kollege. ‘n Student sou, volgens oorlewering, vir sy pa getelegrafeer het: “No mon, no fun, your son”. Pa het abrupt geantwoord: “Too bad, so sad, your dad.” ‘n Bekommerd pa van ‘n ander ou het getelegrafeer: “Geslaag of gedruip?” Dadelik het die telegram teruggekom: “Ja.” Pa telegrafeer daarop: “Ja wat?” Seun: “Ja, Pa.”
Woordekonomie was klaarblyklik ‘n vereiste, want die afsender is per woord bereken. Skoonma Marietjie, ‘n deugsame vrou wat haar sente omgedraai het, het hierdie vername les armswaaiend met nogal ‘n stortvloed van wrewelrige woorde vir Tokkie geleer.
Die twee stap poskanbtoor toe op BUltfontein om ‘n telegram vir ‘n tante te stuur. Tokkie moet die skryfwerk doen. Sy pen by die ontvangerse naam neer : (se maar) mej. G. N. P. van Wyk. Skoonma loer oor haar skouer, sien wat sy aanvang en raas: “Wat vang jy aan, meisiekind? Ek moet betaal vir elke woord. Daardie mej., G, N, P en aparte van is vyf ekstra woorde. Jy moenie geld so mors nie. Stuur dit net aan Sina Vanwyk!”
Comments	03.11.12 TELEGRAM VIR TOKKIE
Posted in Uncategorized at 9:32 am by Administrator
More uit Melkbos Op 15 Maart 1965 skuins na 13:00 het ek by die Leeusig-poskantoor in Kaapstad ingestap en ‘n telegram vir Tokkie van Wyk in die McDonaltehuis aan die Bloemfonteinse Onderwyserskollege gestuur. “Baie hartlik geluk,” lui die telegram, “Nou is jy ampertjies groot. Liefde. Hennie.” Sy was toe 19 jaar oud. Donderdag is sy “clickety click” – in Bingotaal. Telegramme bestaan lank nie meer nie. Ook nie die Leeusig-poskantoor nie, sien ek in die boekie met poskodes. Maar daardie telegram van 15 Maart 1965 bestaan nog. Dit is saam met ‘n hopie telegramme, gedateer 31 Desember 1966, in ‘n hoekie van Tokkie se swaar embuia-trousseaukis in die slaapkamer – ‘n ware skatkis van kosbare herinneringe. Op 31 Desember 1966 – Tokkie was nog nie 21 nie! – is die Van D’s op Bultfontein getroud. Vriende en familie het van oral per telegram – party ernstig, party luimig en party amper-amper stout – hul gelukwense oorgedra. Sy het nog elkeen. Dat telegramme nie meer bestaan nie, het ek enkele jare gelede eers agtergekom toe ek na ‘n soektog Hazyview se goed versteekte poskantoor opgespoor het om ‘n telegram te stuur. ‘n Wat? Die dametjie agter die toonbank was uit die veld geslaan. Die ontdekking van die telegram se heengaan het ons nogal geskok. E-pos is nie oral beskikbaar nie. SMS? Is dit werklik so persoonlik-intiem soos ‘n telegram wat ‘n posbode per fiets by die huis kom aflewer? Om sy nek was so ‘n leersakkie met die telegramme, onthou? In poskantore het die klerke gou geweet as daar ‘n belangrike verjaardag, ‘n huwelik of ‘n nuwe baba op die dorp is. Die telegramme het van vroeg ingestroom – sommige sierlik geraam met allerlei blommetjies en dinge. Dit was ‘n sogenaamde groetetelegram. Daar was, helaas, ook telegramme net slegte nuus: ‘n sterfgeval in die familie, ‘n belangrike eksamen wat gedruip is of ‘n afdanking. Soos jy drome kon help bou, kon jy ook brutaal en kortaf in ‘n telegram iemand se drome verongeluk.
Die letters op die telegram is deur die teleks op sulke smal strokies getik en, vratte en al, op die telegramvorm geplak. Op die foto hierbo is my verjaardagtelegram aan my aspirant-bruid en drie ander. Dit sluit ‘n groetetelegram in.
‘n Vreemde latere ontdekking was hoe lank die telegram al van die toneel moet wees. ‘n Jong vriendin van Tokkie, ma van twee kindertjies, het byvoorbeeld nie geweet waarvan my vrou praat toe sy onlangs oor ‘n teekoppie die onderwerp van telegramme aanroer nie. Tokkie het na ‘n vurige pleidooi haar telegramme vir my uit die kis gehaal vir doeleindes wat ek nie aan haar wou verklap nie. Ek het belowe om dit veilig terug te besorg. Sy wil vir die kinders daarvan present gee, en vir die kleinkinders. Dis “Africana”, meen sy. Ek sou graag Donderdag vir haar ‘n telegram wou stuur op haar “clickety-click”. Dink net hoe romanties dit sou wees as die posman per fiets met klingelende klokkie voor Penguin Place 11 ‘n es sou kom gooi om my mooiste wense, liefde en waardering vir my liewe vrou oor te dra op ‘n dokument wat sy, soos ‘n kwitansie, in haar trousseaukis kan toesluit – om my, wanneer sy dit nodig en wenslik ag, aan my woorde te herinner! Permalink
Comments	03.10.12 FACEBOOK-VERRASSING
Posted in Uncategorized at 11:44 am by Administrator
Of Facebook vir jou fassinerend is of ‘n flou perd wat jou verveel – ek is een van diegene vir wie Facebookers se aktiwiteite soms uiters veeleisend raak! – is verrassings op die sosiale network nie uitgesluit nie. Ons Randburgse bure van die jare 70, Neil en Estelle McLeod (foto). het na 40 jaar via Facebook weer by die Van Deventers opgeduik. Ek kon Tokkie verras met die nuus dat Mike (Mikie) McLeod verlede Saterdag trou. Ons het in die tweede helfte van die 70’s oorkant die McLeods gewoon in Maroelastraat, Randparkrif 3. Kinders was nog klein – het saam in die stil straat gespeel en soms saam met die ma’s, wat hegte vriendinne was, gaan piekniek maak. In 1980 is ons Bloemfontein toe. Neil se besigheid – Mr. Gate – het in heersende omstandighede gefloreer, en hulle het in Sandton ‘n herehuis gebou. Kontak het, soos dit maar gaan, met die jare minder geword. Saterdag kon ek egter vir Estelle laat weet: “Afrikaanse bure …. Afrikaanse gelukwense. Hoop Mike en die gelukkige nooi loop ‘n lang, gelukkige pad saam en die liewe McLeods van Maroelastraat, Randparkrif, kry net vreugde uit die verbintenis.” Estelle het verras gereageer: “We have all come such a long way. Best of love to all your family.” Ek dink ek skuld die McLeods ‘n verskoning. Na ons Amerikaanse jaar in 1976/77 het ons een aand met ‘n bliktrommeltjie vol skyfies – die ou garde sal skyfies onthou – by hulle opgedaag en die arme twee drommels ure lank met ‘n amperse fotografiese totaalbeeld van die Van D’s se Amerikaanse dinge opgesaal. Dit was wreed. Die arme Estelle het later ingedut en al hoe rustiger begin asemhaal. Neil skuld dalk weer vir Tokkie ‘n verskoning. Sy het ons posbus op die hoekpaal van die heining vasgegom. Die buurman met sy meerdere tegniese kennis was bra skepties – “sallie hou nie!” Wel, Neil, my vriend, dit het gehou – totdat ons in 1980 uit die Rand weg is. Of dit weer gom gekry het, weet ek nie, maar 20 jaar later het ons by ons ou huis verbygery. Toe staan die posbus nog op presies dieselfde plek. Neil het nie boeremeisies van Bultfontein geken nie. Ek en Neil het meermale saam gaan krieket kyk op die Wanderers. Ons het ook ‘n paar biere in ons lewe saam geknak. Hy had die wonderlike buregewoonte om met ‘n bottel wyn oor te stap en aan te kondig: “As jy glase het, ek het vir ons wyn.”
Tokkie onthou hoe sy een oggend haar as afgeskrik het toe sy vir Estelle bel op haar verjaardag. Toe die telefoon lui, se Neil: “Hi. Tokkie.” My vrou was in die beskutte omgewing van haar slaapkamer in die minimum onderklere. Sy dag die slimme Neil het ‘n manier geprakseer om oproepers op ‘n skerm te sien, en wil met alle geweld onder die bed induik. Toe blyk dit darem Neil het via sy kantoor verneem dat hy ‘n oproep van sy oud-buurvrou te wagte kan wees. Sy het by die kantoor aangeklop vir die nommer.
Mike, die bruidegom, moet ook al ‘n man van anderkant 30 wees. ‘n Geheimpie rakende hom wat ons al lank saam met ons dra, was sy kinderlik-onskuldige verduideliking een keer hoekom pappa nie die telefoon kan kom beantwoord nie: “Daddy is poo-ing”!
Ek dink ons moet moeite doen om vir die McLeods te gaan kuier. Buiten vir al die oor-en-weer-uitvraery en die ekskuus-vra vir dit en dat, soos hierbo uiteengesit, sal ek die geleentheid sommer ook wou benut om met my buurvrou ‘n appeltjie te skil. Tokkie beweer die volgende woorde het op ‘n keer oor Estelle se lippe gekom: “As jy jou arm sou verloor, sou Hennie net op ‘n dag wil weet: ‘Hoekom loop jy dan so snaaks?’” Ek wil dit nie graag glo nie. Maar ek moet. Dis nog ‘n goeie eienskap van my vrou., Buiten dat sy posbusse vir ewig kan staan maak met ‘n paar smere gom, lieg sy nie. (HvD)
Comments	03.08.12 DRIE GROTES
Posted in Uncategorized at 3:33 pm by Administrator
Middag uit Melkbos Sommer ‘n lawwigheidjie n.a.v. nou die dag se foto van Tokkie by die walvis. Ek herinner haar toe daaraan dat sy ook al saam met ‘n olifant afgeneem is in ‘n foto wat nogal taamlike opspraak onder vriende veroorsaak het. (Was o.m. op die buiteblad van my 60-boek, Halfpad Hemel Toe.) En saam met my. Saam met drie grotes dus. Hier is ‘n kompilasie in dier voege. Ek sou ook nog vir Tokkie by ‘n leeu (darem verdoof) en ‘n kameelperd kon byvoeg. Dan het ons ‘n splinternuwe Vyf Grotes of Groot Vyf, soos die meeste mense verkies om die olifant, leeu, buffel, renoster en luiperd te beskryf.
Terloops: daardie walvis had yslike swart en wit kolle. My beskrywing daarvan as ‘n orca word egter wyd bevraagteken. Was Die Burger dalk in die kol met sy “suidelike noorkapper”? Weet iemand? (Naskrif: Sien iewers ‘n suidelike noorkapper kan so groot raak soos 10 olifante. Sjoe!)
Comments	03.06.12 LOS DIE LASTIGHEID LINKS!
Posted in Uncategorized at 8:46 am by Administrator
More uit Melkbos ‘n Langer lys “verduidelikings en regstellings” “versier” vandag Die Burger se bladsy twee as in ‘n lang tyd. Daaroor veroorloof ek my geen grinnik nie. In my eerste boekie oor koerante se feilbaarheid, Scoops en Skandes (Tafelberg 1993), het ek al geskryf: “Die alewige gejaag van koerante om saktyd te haal, open inderdaad ‘n enorme spul bose gevare van liederlike foute, wat regskape redakteurs in wanhoop uitroepe uit die weer laat maak.”
Ek verklaar ook dat ‘n wakker beskermengel onontbeerlik is om die dreigende slagysters te help vryspring wat elke dag op die loer lê. Met terugkerende pyn onthou ek verskeie geleenthede toe my eie beskermengel ‘n uiltjie geknip het. Moet my asseblief nie daaraan herinner nie!
Dat koerante nuus misvat, is ook geen onbekende verskynsel nie. Die nie-verskyning in Die Burger gister van ‘n klaarblyklike baasbrein in die renosterstropery wat vasgetrap is met vars horings, druppende van bloed, en miljoene rande aan skynbare bloedgeld in sy besit, is iets wat in die beste koerantefamilies kan gebeur. Die diefstal van die Oppenheimerjuwele in die jare vyftig uit Little Brenthurst in Johannesburg is byvoorbeeld deur ‘n wyd gerespekteerde Suid-Afrikaanse oggendkoerant as on-nuuswaardig gewag. (Noem liewer nie die naam nie, want ek is bang ek onthou ná ‘n halfeeu verkeerd!) Die uwe het in die sestigs self die Beatles se aanspraak dat hulle gewilder as Christus is, soos in dit in koerantidioom lui, op die pen geslaan omdat hy dit as godslasterlik beskou het. Dit is snippermandjie toe, liewe vriende, tot konsternasie van ‘n redakteur wat nie kon glo dat sy “oulike jong hoofsub” so ‘n warkop kan wees nie. ‘n Ontsnapte luiperd het in die 70’s deur ‘n toiletvenstertjie vir ‘n pas aangestelde kollega gegrom terwyl die wêreld en sy maat in Bloemfontein op sy spoor was … en die nuwe “koerantman” het nie die gesonde verstand gehad om die insident aan sy verstomde nuusredakteur bekend te maak nie. Ai, ai … die mens – ook koerantmense – openbaar meermale irrasionaliteite wat ‘n yslike vraagteken oor die begrip homo sapiens laat hang. Die toets is: hoe reageer ‘n koerant as hy so ‘n “mistykie” gepleeg het? Wat ek aan die voete van my Gamaliëls geleer het en loopbaanlank probeer toepas het, is ‘n beleid van hard terugslaan. Jy span jou beste mense in om te help red wat te redde is. Jy katrol die beste beskikbare kreatiwiteit in om op dag twee die opposisie te troef met so ‘n goeie opvolg dat hulle trane in hul oë kry, en eintlik half spyt is hulle het jou die vorige dag ge-scoop. Deesdae gebeur dinge anders. Vandag op dag twee is Die Burger steeds sonder ‘n woord oor die polisiedeurbraak op die drumpel van die Krugerwildtuin. So ‘n beleid van “los die lastigheid links” het ek voorheen ook al rede gehad om te vermoed, juis met ‘n vorige swaargewig-renosterstorie. De Wet Potgieter het in die koerant New Age die nuus gebreek dat ‘n uiters bekende veearts en bewaringskundige deur die polisie gegryp is oor die beweerde verskaffing van spesiale moeti vir die stropers se doofpyle. DB had niks .. en die volgende dag weer niks … en die volgende dag weer niks. ‘n Week later was daar ‘n onbenullige beriggie op ‘n binneblad versteek. Sou dit wees omdat die Wildtuin se renosters nie Stormertruie dra nie? (Naskrif: Dalk was die renosterstorie in ander uitgawes van DB. Ons Melkbossers was vir ons inligting egter van ander media afhanklik.) (HvD)
Comments	03.05.12 JUWEELMENS VAN A TOT Z
Posted in Uncategorized at 12:24 pm by Administrator
Links: Swanie Human saam met haar man, Barnie, by sy 70ste. Regs: Swanie Human (nee Swanepoel) in die 40′s op Bainsvlei. Middag uit Melkbos Vergeet ons so gou? Die vraag kom by my op toe ek vanoggend die volgende boodskap van ’n vriend en oud-kollega, Sarel Venter, uit Bloemfontein ontvang: “‘n AVBOB-kennisgewing by die geklassifiseerde advertensies is al wat Volksblad-lesers vanoggend inlig dat Swanie Human oorlede is en Woensdag begrawe word.”
Dit ruk ‘n mens. Sy was so ‘n vorstelike dame met soveel grasie (Swanie – die swaan!), swier, styl en vriende. Nou sterf sy so onbesonge. Maar sic transit gloria mundi – glorie van die een era gaan onglorieryk heen in ‘n nuwe. Swanie, tydloos soos sy was, het by die einde van haar era verbygeleef.
By die 70ste verjaardag in 1994 van haar eggenoot, die legendariese motormagnaat Barnie (wat in 2006 oorlede is), is ‘n gedenkboek gepubliseer, opgedra aan Barnie en Swanie, “want Barnie beteken Barnie en Swanie”. ‘n Treffende en raak woord! Wat sou Oom Barnie tog sonder Swanie aan sy sy gewees het? Sy het die vorstelikheid in die Human-huwelik gebring, ook die elegansie en sjarme: ‘n model-vrou wat jy altyd deur ‘n ring kon trek. Een met elke haartjie op sy plek. Smaakvol en stylvol letterlik van die kroontjie tot die toontjie. ‘n Vrou van wie jy kennis geneem het as sy by ‘n deur inkom. Haar huise, hul hoofhuis in Albrechtstraat, Bloemfontein, met sy lushof-tuin wat al dekades lank die omgewing domineer; op Ramsgate, hul prentjiemooi uitspanplek; asook die karaktervolle plaasopstal op die ou Brandfortpad, was altyd eksieperfeksie. Elkeen het die stylstempel van Swanie Human gedra. Daar, omring met die beste in elke opsig, was sy atyd die perfekte gasvrou, met gasvryheid ewe legendaries as haar man se sakesukses.
Vriende wat die voorreg gehad om by enigeen van die plekke saam te kuier – veral by al drie! – reken daardie geleenthede by die Groot Feeste in hul lewens. Ai, hoe verplaas ek my nie nou in my gedagtes Ramsgate toe nie, waar ‘n mens kon sien en beleef hoe die Humans waarlik ontspan –terwyl hul gaste soos konings bederf word! Drie akker van eksotiese tuine met onder meer iets soos 3 000 anthiriums, private rolbalbaan, snoekerkamer, verhitte swembad en wat nog langs die dreunende Indiese oseaan. Onvergeetlik. Onvermydelik het die kosbare landgoed, soos verwag kon word, ook voor ontwikkeling moes swig.
Oor Swanie Human sou jy lank liries kon uitwei, maar om ewewigtig te wees, verg dat jy ook haar sin vir eenvoud vermeld, haar oop hart en beursie vir mense in nood (gestremdes was veral na aan haar hart, onthou ek) asook die deernis jeens haar ewemens wat sy selfs teenoor wildvreemdes kon openbaar. My vriend Sarel onthou byvoorbeeld: “Vanjaar 44 jaar gelede het ons op Port Edward vakansie gehou. Gerhard was ‘n jaar oud. Hy kry toe herpes met sy hele mondjie vol sere. ‘n Kiem op die strand in die sand opgetel, seg ‘n dokter. Hy had verskriklike koors en ons besluit om huis toe te kom. Ry deur na Durban se lughawe. Sit hom en Liesbeth die Sondagmiddag op ‘n vliegtuig wat direk na Bloemfontein vlieg. En ek vat die pad deur die nag huis toe; skoonpa en skoonma saam met my. In die vliegtuig sit Liesbeth met die siek Gerhard toe naby Swanie en haar dogter, Christa. Swanie was moederlik besorg oor die siek kind en het aangebied om vir Liesbeth huis toe te bring van Bloemfontein se lughawe af.” En hoeveel skatryk vroue was hul eie ondergoedjies? Swanie het al die jare, want “dit is duur en moet opgepas word”. Barnie en Swanie het mekaar, volgens oorlewering, op 20 Mei 1943 op ‘n huispartytjie ontmoet (toe hierdie ou gryse nog net ‘n raps oor die twee was!). Sy was ‘n nooi Swanepoel van Bainsvlei. “Daar sit my vrou,” het hy glo aan ‘n vriend gesê. Op Woensdag 26 Desember 1945 is hulle in Bloemfontein getroud. Barnie Human was ontsettend lief vir sy karre. Dit weet almal. Hy was selfs nog liewer vir sy mooi vrou, Swanie. Dié dat hy haar in ‘n goue Jaguar laat ry en met juwele oorlaai het wat in ‘n paleis se brandkas sou skitter. Natuurlik behoort hy haar te bederf het. Swanie was die juweel van sy lewe. Trouens, sy was van A tot Z ‘n juweelmens. (hvd) Permalink