Bohwa bja naga ke karolo ya boithekgo goba tikologo yeo e bopago boitšhupo bja yona. E tsenya gare histori ya naga yeo le ka moo e anegwago ka gona ke batho ba yona, setšo sa yona, dikgabo, didirwa le maleme, le dijo tšeo batho ba yona ba di kgethago, mmino woo ba o hlamago le ka moo meago ya yona e akanyeditšwego le go agwa ka gona.
Ka Afrika-Borwa motswako wo o humilego wa dibopego tša go fapana tša bohwa o dira gore batho ba rena e be ba ba ikgethago mono lefaseng. Bohwa bja rena bo re arogantšha le ditšhaba tše dingwe mme bo re dumelela go phagama bjalo ka setšhaba se se ikgethago sa go ikgantšha sa molalatladi.
Ga go moo boitšhupo bja setšhaba bo laetšwago ka botlalo mme bo hlagišwago phatlalatša go feta ka go dika tše tharo tša setšhaba tšeo di angwago ka pukwaneng yekhwi - Folaga ya Setšhaba, Koša ya Setšhaba le Sefoka sa Setšhaba.
Ngwana, mogolo, sekolo, bokgobapuku, di-NGO, di-CBO le kgoro ya mmušo ya Afrika-Borwa ka fao di ka tseba, tša kwešiša mme tša ikgantšha ka go ba le pukwana ye le diteng tša yona.
Tona ya Bokgabo, Setšo, Saense le Theknolotši.
Dika tša rena tša setšhaba keng?
Dika tša rena tša setšhaba ke maswao a semmušo a a bonwago le a mantšu ao a re hlaolago bjalo ka setšhaba. Dika tša setšhaba di hlalošišwa go ya ka dipeelano tša Molaotheo gomme nepo ya tšona ke go hlatloša poelano le kago ya setšhaba.
Ditshwanelo tša batho ka moka ba bagolo tša go bouta, lenaneo le le swanago ka bophara la bakgethi, dikgetho tša ka mehla le pušo ya temokrasi ya makgotlantši, go kgonthiša maikarabelo, boikarabelo le tokologo.
Sefoka sa Setšhaba seo re se bonago meagong ya mmušo, dingwalweng, dinamelweng, bj.bj.
Folaga ye mpsha ya Setšhaba ya Repabliki ya Afrika-Borwa e thomile go dirišwa ka la 27 Aprele 1994. E ile ya phagamišwa morago ga bošegogare ge setšhaba se sefsa se tswalwa. Moakanyetšo le mebala ya folaga ke magokgo a mebala ye megolo ya histori ya folaga ya Afrika-Borwa, go tloga mehleng ya mathomo go fihla nankhono.
Bohwibidutšhilisi (bohwibidu le namune),bošweu le botalalerata di hlolegile nakong tše di fetilego tša histori ya folaga ya Afrika-Borwa; mola botalamorogo, boso le gauta di tšweletše la mathomo mo folageng ya rena ngwagakgolong wa lesomesenyane . Mebala ka moka ye e selelago e tšweletše ka mmetela mo difolageng tša kgauswana tša Afrika-Borwa.
Ge go etla go tlhathollo ya mebala ye, go swanetše go elelwa gore mebala ka o tee ka o tee e ka ba le ditlhathollo tše di fapanego bathong ba go fapana. Ka lebaka leo, go se be le o tee wa mebala yekhwi o fiwago tlhathollo e tee. Mang le mang o swanetše go lokologa gore a be le tlhathollo ya gagwe mabapi le seo se emelwago ke mebala ye. Se ke seo se ilego sa kwanelwa ge go rerišanwa ka ga peakanyo ya temokrasi ka 1994.
Moakanyetšo wa gare wa folaga wo o thomago e le "V" gomme o kopanago bogareng bja folaga, o katologela pele bjalo ka mothaladi o tee wa go otlologa go ya mahlakoreng a ka ntle a sephaphasedi, o ka bonwa bjalo ka ge o emela dielemente tšeo di kopanago tša setšhaba sa Afrika-Borwa, tšeo bjale di welago tseleng ye e lego ka pele mmogo bjalo ka sehlopha. Gapegape kgopolo yekhwi e tlemagana le moano wa Sefoka se sefsa sa Setšhaba, e lego !ke e:/xarra //ke, ka polelo ya batho ba /Xam, gomme e rago gore "batho ba fapanego ba a kopana". Moakanyetšo wo o ikgethile gare ga difolaga tša lefase.
Folaga ya Setšhaba e tla ba ya khutlonne ka tekanyo ya pedi ka bophareng go tharo ka boteleleng; mokgako ka mokgako go tloga sephagamišing, mokgako wa ka godimo ke wa bohwibidutšhilisi mola mokgako wa ka fase e le wa botalalerata, ka khutlotharo ye ntsho sephagamišing; godimo ga methaladi ya karogantšho go na le mokgako wa botalamorogo wo e lego teehlanong ya bophara bja folaga, o rumilwe ka bošweu papelong le bohwibidutšhilisi le botalalerata; le gauta morumong wa khutlotharo ye ntsho ya sephagamiši; gomme bophara bja mokgako le merumo ya wona ke teetharong ya bophara bja folaga.
Folaga e swanetše go swarwa ka tlhompho. Ga ya swanela go gogobišwa mabung goba gwa mamaretšwa selo godimo ga yona.
Folaga e balwa bjalo ka puku - go tloga ka godimo go ya ka fase le go tloga ka nngeleng go ya ka mmagojeng. Ka fao e swanetše go bontšhwa ka tshwanelo.
Ge e bontšhitšwe ka go rapama, sephagamiši se swanetše go ba ka nngeleng ya mmogedi gomme mokgako wo mohwibidu o be ka godimodimo. Ge folaga e fegilwe ka go kgonamišwa gona e šupa gore naga e mahlokong.
Ge e bontšhwa ka tsepamo hleng le lebota, mokgako wo mohwibidu o swanetše go ba ka go la nngele la mmogedi gomme sephagamiši se be ka godimodimo.
Ge e bontšhitšwe kgauswi le goba ka morago ga seboledi, e swanetše go bewa ka letsogong la mmagoja la seboledi.
Fegwa pele gomme e fološwe morago.
ka nngeleng ya babogedi ge e bontšhitšwe dikoteng tša go fapantšhwa, le gona kota ya yona e swanetše go ba ka pele ga kota ya folaga ye nngwe.
Ge go gwantwa (matšhwa) ka mmagojeng mo molokolokong le folaga / difolaga tše dingwe.
Nkosi Sikelel' iAfrika e hlamilwe ka 1897 ke Enoch Sontonga, Morutiši wa boromiwa bja Methodist. Mantšu a temana ya mathomo mathomong a be a ngwadilwe ka Sethosa bjalo ka sefela sa kereke. Ditemana tše šupago tša tlaleletšo ka Sethosa di ile tša tsenywa ka morago ke sereti Samuel Mšhayi. Taodišo ya Sesotho e gatišitšwe ke Moses Mphahlele ka 1942. Nkosi Sikelel' iAfrika e ile ya tumišwa dikhonsateng tšeo di bego di swarelwa Johannesburg ke Ohlange Zulu Choir ya Moruti JL Dube. E ile ya fetoga sefela se se tumilego seo ka morago se ilego sa amogelwa bjalo ka Koša ya Setšhaba dikopanong tša dipolitiki. E be e opelwa bjalo ka seka sa kgwabo nywageng ya kgethollo (aparteiti). Gantši temana ya mathomo e opelwa ka Sethosa goba ka Sezulu gomme ya latelwa ke taodišo ya Sesotho. Go fihlela ge e hlalošišwa ke mmušo, go be go na le ditaodišo tše dintši tša Nkosi Sikelel' iAfrika, tšeo di ka opelwago mabakeng a sedumedi ka ntle le go tsentšha Die Stem. Dilete tše dingwe tša Afrika le tšona di amantše ditaodišo tša Nkosi Sikelel' iAfrika ka go dikoša tša tšona tša setšhaba. Le ge go le bjalo, ge Maafrika-Borwa a kopana go opela koša ya bona ya setšhaba, a swanetše go opela karolo ye e tletšego ya semmušo, yonayona fela.
Sefoka sa Setšhaba goba Seka sa Mmušo, ke seka sa godimodimo se se bonwago sa Mmušo. A nke o dio ipha nakwana ya go tsinkela ditiragalo tše bohlokwa bophelong bja gago - matswalo, nyalo, lehu le disetifikeiti tša sekolo, pasporoto ya gago - ka moka di dirilwe gore e be tša semmušo ke Sefoka sa Setšhaba. Pepetlana ya gago ye nnyanenyane e na le sona ka lehlakoreng le lengwe la yona. Ge o tlogile nageng ye gomme wa bona seka sekhwi mo maswaong a meago ya botseta gona se se šupa legae le le lego kgole le legae. Sefoka sa Setšhaba gape ke karolo ye bohlokwa ya Setempekgolo (Great Seal), seo ka setlwaedi se bego se tšewa go ba seka sa godimodimo sa Mmušo. Maatlamoka a fiwa sengwalwa se sengwe le se sengwe ke kgatišo ya Setempekgolo godimo ga sona, ka ge se se šupa gore se na le thekgo ya Mopresidente wa Afrika-Borwa.
Sefoka se sefsa sa Setšhaba, se tšere maemo a seo se šometšego Afrika-Borwa go tloga ka la 17 Setemere 1910. Phetogo ye e laetša maikemišetšo a mmušo go bontšha phatlalatša phetogo ya temokrasi ka Afrika-Borwa le moya wo mofsa wa boratalabo.
Sefoka se ke molokoloko wa dielemente tšeo di rulagantšwego ka tekano goba dipopego tša motopo tše di hlatlagantšhitšwego.
Moano - ka gare ga sekasediko se setalamorogo ke : !ke e: /xarra //ke. O ngwadilwe ka polelo ya Makhoisan a batho ba /Xam, gomme ntšukantšu e ra gore "batho ba go fapana ba a kopana". E dira boipiletšo go batho go kopana ka moya wa go ba batee le boikgantšho - Kopano ka Phapanong - Meno a tlou - a swantšha bohlale, maatla tekanetšo le bosafelego.
Diako tša korong - ka sebopegong sa motopo se se bopilwego ke meno a tlou - se swantšha monono, kgolo le tlhabollo ya bokgoni, phepo ya batho le mabaka a temo a lefase.
Kotse - sebopego sa kotse ya gauta ke sa bokamoropa. Se na le mehola ye mebedi: pontšho ya boitšhupo le boitšhireletšo bja moya.
Dipopego tša batho go tšwa go bokgabo bja Makhoisan - tše di tšerwego go diswantšho go tswa go leswika la Linton la go tuma- mohlala wa praemari wa Bokgabo bja Maswika bja Afrika-Borwa, leo bjale le lego ka Museamong wa Afrika-Borwa- ye e laetšwago ka go maikutlo a tumedišo le kopano, e swantšha: Kopano ka Phapanong. Lerumo le thoka - dikapedi tša tšhireletšo le bolaodi- le tšona di emela maoto a maatla a hlame. Lerumo le thoka di patlamišitšwe, go laetša khutšo.
Protea - seka sa botse bja naga ya rena le go khukhuša ga bokgoni bja rena bjalo ka setšhaba phegelelong ya Tsošološo ya Afrika - e swantšha kopanyo ye e phethagetšego ya dira tše di tšwago lefaseng, gomme di fepša go tšwa godimo.
Hlame - e swantšhitšwego e fofa - pheletšo ya tlhago ya kgolo le lebelo. Ke nonyane ye maatla yeo maoto a yona - a laeditšwego bjalo ka lerumo le thoka - a e thuša ka mešogofela go tsomeng ga yona gammogo le tšhireletšong ya yona. Ke morongwa wa magodimo gomme e sepediša mogau wa yona lefaseng, ka tsela yekhwi ke seka sa bogolo bja Modimo. Maphego a yona ao a kuketšwego godimo ke seka sa go hlatloga ga setšhaba sa rena, mola e bile e re fa tšhireletšo ya yona.
Letšatši le le hlabago - seka sa letago le phadimo. Le swantšha kholofetšo ya tswalolefsa, ditho tša mafolofolo tša kakanyo, kahlolo ye e nepagetšego le monagano wo maatla. Ke seka sa mothopo wa bophelo, wa seetša le botlotla bja Ntho.
Sebopego se se phethagetšego sa Sefoka sa Setšhaba se kopanya sediko sa ka fase le sa ka godimo ka tshwantšho ya bosafelego (nako ye e se nago bofelo). Tselana yeo e kopanya morumo wa sekorolo, go tšwelela ka methaladi ya meno a tlou, ka bogomapono ka godimo moo letšatši le hlabago ka godimo, e bopa sebopego sa sa lee la khosmiki leo go lona go rotogago hlame. Se se swantšha tswalolefsa ya moya wa setšhaba sa rena se segolo se bogale.
Dika di šetše di dirišitšwe bjalo ka tsela ya go matlafatša ka mokgwa wa temokrasi kudu Maafrika-Borwa ao lebakeng le letelele a bego a kgaphetšwe ka thoko mo go bontši bja ditshepetšo tša tšeosephetho mo nageng yekhwi.
Dikamotheo tša setšhaba tše tharo tše re boletšego ka tšona ka pukwaneng ye, di emela temokrasi ye mpsha gomme di tšea maemo a dika ka moka tše di fetilego tša go swana natšo. Dikelo tše bohlokwa tše di thekgago dika tše difsa tšekhwi ke poelano, kopano ka phapanong le kagosetšhaba. Ka tšona dika tšekhwi, Moafrika-Borwa yo mongwe le yo mongwe o tutuetšwa, rapiwa, matlafatšwa le go hlohleletšwa go dira go ba ya gagwe, tshepetšo ya go iša setšhaba sekhwi go tloga go lebaka le lefetilego la karogano go ya go bokamoso bjo bo kopanego.