Tikopi ta tsalwa leri ta kumeka ku suka eka tiofisi ta va dayirekta: Hofisi ya le xikarhi ni ya Xifundzha, Ndzawulo ya Dyondzo, Pretoria.
Dokhumente leyi yi fanele ku hlayiwa tanihi xiphemu xa Xitatimendhe xa Kharikhulamu xa Rixaka Giredi R-9.
Mavonelo yo angarha.
Xana Mbuyelo wa Dyondzo i ncini 16 Xana Switandati swa maasesele i ncini 17 Xana hi kwihi ku hambana eka Switandati swa maasesele 17 ni mimbuyelo ya Dyondzo?
Ku humelela ka kharikhulamu ya rixaka i ntlhontlho lowu kulu swinene eka tiko rin'wana ni rin'wana. Hi ku angarhela, sisteme ya dyondzo ya hina ni kharikhulamu ya kona swi phofula ku titwa ka hina tani hi vaaka-tiko ni xivono xa leswaku hi ni mavonelo wahi ya xivumbeko lexintshwa xa ku navela ku humelela hi vana ni vadyondzi. Hi nhlawulo wa leswi swi nga kona eka kharikhulamu, lebyi i vuyimeri bya swihlawuriwa-nkulu ni vuehleketeri bya vunene bya leswi swi nga vuriwaka 'dyondzo yo saseka' eka levhele ya vundzeni.
Kharikhulamu leyi yi tsariwile hi vaaka-tiko va tsalela vaaka-tiko kulobye lava va rhandzaka hi ku hetiseka nsimeko ni maendlelo ya xidimokrasi. Laha hi katsa xivono xa hina xa mathicara ni vadyondzi lava va nga na ntivo-ndzingano ni swikili swo hambana-hambana, lava tekelaka enhlokweni ni ku xixima swa mbangu ni ku kota ku hlamula ni ku teka magoza ehenhla ka mintlhontlho leyo tala leyi tiko ra Afrika-Dzonga ri langutaneke na yona eka malembe-xidzana lawa.
Kambe hi fanele kuva ni ntiyiso wa leswi kharikhulamu yi nga kotaka ku swi fikelela ni leswi yi nga tsandzekaka ku swi fikelela. Dyondzo yo ka ndzingano ni vusweti byo pfumala swa ha ri swirha eka dyondzo ya laha tikweni, ku koka ku tika ka mindyangu ni vana va kona i swikombiso leswinene swa ku pfumala loku. Kharikhulamu leyi yi nga ha hlamuseriwa hi tindlela ni mavonelo yo hambana-hambana. Leswi hi faneleke ku swi tiva hileswaku hi ta yi antswisa (kharikhulamu), ni ku yi simeka hi vutlharhi ni vuswikoti lebyi hi nga na byona hinkwabyo. Hi ta tlhela nakambe hi vona leswaku hi endla hi matimba hinkwawo leswaku xivono lexi, xi fikeleriwa hi ku lulamisa swiphiqo leswi nga yimaka endleleni ya nhluvuko wa vudyondzisi no dyondza.
Ku fikelela swibumabumelo leswi boxiweke laha henhla, ku laveka ku ti yimisela lokukulu swinene ni vuhoxa-xandla bya hinkwavo lava tirhaka eka Ndzawulo ya Dyondzo. Hi lava ntirhisano ni nseketelo wa mfumo hi ntalo, vatswari, mathicara, vadyondzi ni hinkwavo vaaka-tiko hi ku angarhela. Ndzi ni tshembo ni ku pfumela leswaku Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka lexi antswisiweke xi ta angarhela miehleketo hinkwayo leyi nga ta tlakusa xiyimo xa ntwanano ni ntirhisano lowu.
Mpfapfarhuto wa Xitatimende xa Kharikhulamu ya Rixaka eka Tigiredi ta R -9, leswaku Holobye a swi amukela. Swi yisiwile no amukeriwa eka Khansele ya Vaholobye va Dyondzo eka nhlengeletano ya vona ya 29 Ndzhati 1997, ti ri tidokumente ta tipholisi tinharhu to hambana, ta Feyisi ya Masungulo, Feyisi ya le Xikarhi na Feyisi ya le Henhla.
Kungu leri ra Mpfuxeto wa Xitatimende xa Kharikhulamu ya Rixaka eka Tigiredi ta R - 9 ya le swikolweni, swi siva tidokumente hinkwato leti nga laha henhla. Swi hangalasiwile tanihi Mavonelo-angarhela, Swiyenge swa Dyondzo swanhungu, na dokumente ya xivumbeko xa minthwaso. Mavonelo-angarhela ya ta va hi xivumbeko xo nghenisa ku ndlandlamukisiwa ka Minongonoko (tiprogiramu) ta Dyondzo. Mimbuyelo hinkwayo ya swiyenge swa dyondzo yi ta tirhisiwa eka Tiprogiramu ta Dyondzo, ku tiyisisa mfikelelo wa mimbuyelo ya swiyenge swa Dyondzo na switandati swa maasaselo leswi fambisanaka na yona, leswi ku pfumelelaniweke haswona etikweni hinkwaro.
Xitifiketi xa Dyondzo na Vuleteri swa Hinkwavo, xa vadyondzi va le xikolweni, xi ta va xi ri xo hetiseka xa nthwaso wa le xikolweni, lexi nkoka wa xona wu nga ta tiyisisiwa hi Nawu wa Afrika-Dzonga wo Lawula swa Mathwaselo (no 58 wa 1995). Xi ta languteriwa no kambisisiwa hi ku ya hi milawu ya Pholisi ya Dyondzo ya Rixaka.
Eka nhlengeletano ya vona ya 30 Mawuwani 2001, khansele ya Vaholobye ya Dyondzo yi pfumerile leswaku Mpfuxeto wa Xitatimende xa Kharikhulamu ya Rixaka, wu va na Tiprogirame ta Dyondzo tinharhu, eka Feyisi yo Sungula: Litheresi, Numeresi na swikili swa Vutomi.
Pholisi ya Maasaselo leyi nga kona sweswi, ya 23 N'wendzamhala 1998 (Gazete ya Mfumo 19640) ni pholisi ya Dyondzo ya Tindzimi ya 14 Mawuwani 1977, yi fanele ku hlayiwa xikan'we na kungu leri ra xitatimende, na swiphemu leswi faneleke swa Xitatimende xa Xiyenge xa Dyondzo xin'wana na xin'wana. Leswi vuriweke ro hetelela swi na swiletelo swa maasaselo, marhekhodelo, marhipotelo, kun'we na matirhiselo, na maavelo yo karhi, naswona swi kunguhatiwa ku va xiphemu xa Pholisi ya Maasaselo ya Rixaka.
Ku fikela hi lembe ra 2008, pholisi leyi lawulaka switifiketi yi ta tshamisa sweswo. Endzhaku ka sweswo Dyondzo yo Angarhela no Letela ya Switifiketi leyi katsiweke eka Xitatimendhe lexi Pfuxetiweke xa Kharikhulamu xa Rixaka yi ta sungula ku tirhisiwa.
Dyondzo yo Angarhela no Letela ya Switifiketi swo bohelela swa malembe xidyondzo swi hundzuka minthwaso ya swikolo leyi kongomisiweke eka mimbuyelo ya Dyondzo leyi fikeleriwaka hi Switandati swa maasesele ya Giredi 9.
Mfumo wa xidemokrasi wa Afrika-Dzonga wu tekelele mikhuva ni tisisteme to ava hi ku nga ringani eka swa dyondzo. Ehansi ka mfumo wa xihlawuhlawu, Afrika-Dzonga ri vile ni khume-kaye wa tindzawulo ta swa dyondzo to hambana-hambana, ti aviwile hi ku landza muhlovo, ndhawu ni maehleketelo-vonele. Dyondzo ya muxaka lowu a yi lulamisa vana hi tindlela to hambana eka tindhawu to hambana leti a va languteriwa ku ya eka tona endzhaku ka tidyondzo ta vona, tani hi swa vutomi, swa ikhonomi na tipolotiki ehansi ka mfumo wa xihlawuhlawu. Ehansi ka ndzawulo yin'wana ni yin'wana, Kharikhulamu ya dyondzo leyi, yi vile ni xiave lexikulu eku tiyisiseni ka dyondzo yo kala ndzingano. Leswaku i yini kumbe njhani, a swi nga tekeriwi enhlokweni, kambe vana a va dyondzisiwa hi ku landza swilaveko swa tindhawu ta lomu va humaka kona.
Ku hundzuka ka Kharikhulamu eku sunguleni ka mfumo lowuntshwa wa Afrika-Dzonga, ku sungurile hi ku nghwetla endzhaku ka nhlawulo wa lembe ra 1994, loko Dyondzo ya Rixaka ni Foramu ya swa Vuleteri, va sungula tindlela ta maantswisele ya silabasi ni vuhangalasi bya tidyondzo. Xikongomelo xa maendlele lawa i ku lulamisa ni ku veka masungulo ya silabasinkulu ya rixaka. Ku tatisa eka vuhangalasi byo ringanisa ni ku tiyisisa silabasi leyintshwa, ya Kharikhulamu ya Foramu ya swa vuleteri na Dyondzo ya Rixaka va susile Silabasi ya Xihlawuhlawu, kutani va yi siva hi leyintshwa yo pfumala muvala ni xihlawuhlawu. Ku vile ro sungula ku va kharikhulamu yi hlanganeriwa hi miehleketo hi ku nyiketa vanhu va vulavula leswi va lavaka leswaku silabasi yi langutekisa xiswona. Kambe maendlele ya NETF a ya vanga wona, kumbe ku va ni miehleketo ya maantswisele ya maendlele ya Kharikhulamu.
Dokumente ya Dyondzo ya hi laha ku nga heriki ya Mpfapfarhuto wa Kharikhulamu ya Rixaka ya yi vile nchumu wo sungula lowukulu lowu endliweke hi mfumo lowuntshwa wo pfumala xihlawuhlawu wa Afrika-Dzonga. A yi leteriwa hi milawu yo huma eka Tsalwa ra Nkanerisano wa swa Dyondzo na Vuleteri. , Nawu wa Mathwasiselo wa Afrika-Dzonga wa nomboro ya 58 na Nawu wa Pholisi ya Dyondzo ya Rixaka (nomboro ya 27 wa 1996).
Pheji madyondziselo ni madyondzelo eAfrika -Dzonga. Yi tlhele yi tshikelela xidingo xo suka eka maendlelo ya ntolovelo ya swikongomelo, ku ya eka Dyondzo ya Mimbuyelo.
Nawu wa Pholisi ya Dyondzo ya Rixaka.
Hi Nhlangula 1997, Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka, xa tigiredi ta R-9 xi kongomisa, xi hangalasiwile ku ya hi xitiviso xa mfumo wa 1445. Pholisi ya mahlelelo eka Bandi ra Dyondzo ya Hinkwavo ni Vuleteri (GET), leri kongomisaka eka tigiredi ta R-9, na Dyondzo ya Lavakulu ya Masungulo na Vuleteri, yi tivisiwile hi N'wendzamhala 1998 (xinawana xa 19640). xi tivisiwile eswikolweni hi lembe ra 1998. Kharikhulamu 2005 na ku simekiwa ka yona swi hleriwile hi Komiti ya Holobye hi 2000.
Pheji xivumbeko na madizayinelo ya kharikhulamu na ku antswisiwa ka mathicara, ku letela na nhluvukiso, switirhisiwa swa dyondzo na ku tiyisisa kharikhulamu, na minkarhi yo simeka. Komiti yo langutisisa yo huma hi le ka hofisi ya Ministara wa Dyondzo yi nyikete xiviko xa yona hi siku ra 31 Mudyaxihi 2000.
Komiti yo hlela, hi yona yi bumabumeleke leswaku ku tiyisisiwa ka kharikhulamu swi dinga ku ololoxa swihlawulekisi swa madizayinelo na ku olovisa ririmi hi ku landza ku tumbuluxiwa ka Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka lexi cinciweke. Komiti yi yile emahlweni yi bumabumela leswaku Mpfuxeto wa Xitatimende xa Kharikhulamu ya Rixaka wu fanele ku hunguta swihlawulekisi swo dizayina swi suka eka nhungu swi ya eka nharhu: Mimbuyelo yo Dyondza yo ehleketisisa, na mimbuyelo yo dyondza yo hluvukisa, na swipimelo swa makambelelo. Wu fanele ku tlhela wu fambelanisa kharikhulamu na makambelelo. Ku ngetelela ku bumabumeriwile leswaku yi fanele ku tiyisiwa hi ku antswisiwa ka vuleteri na vutivi bya mathicara, matheriyali lama seketelaka ku dyondza, na nseketelo wo huma eka tiprovinsi. Ku tlhele ku bumabumeriwa ku engeteriwa ka minkarhi yo simeka.
Hi khotavuxika 2000, Khansele ya va Ministara va Dyondzo yi pfumelelanile ni swibumabumelo swa Kharikhulamu.
Maantswisele ya Xitatimendhe xa kharikhulamu ya Rixaka, lexi faneleke ku tirha hi ririmi ro olova no twala, hi ku landza swilaveko swa kharikhulamu, eka tilevhele na tifeyisi to hambana, ya fanele ku sunguriwa hi ku hatlisa. Xitatimendhe xa muxaka lowu xi fanele ku lulamisa swiphiqo leswi nga kona eka Kharikhulamu, mayelana na ndhwalo lowu nga eka kharikhilamuku, na ku ya fanele ku nyika nhlamuselo yo twala ya mudyondzi loyi a tumbuluxi-waka, mayelana na vutivi, swikili, swa risima, ni mavonele - leswi languteri-waka eku heteleleni ka Bandhi ra Dyondzo ya Hinkwavo ni Vuleteri (GET).
Ku pfuxeta ka Kharikhulamu ya 2005 swi vile na mbuyelo wa ku mpfapfarhutiwa ka Mpfuxeto wa Xitatimende xa Kharikhulamu ya Rixaka. Mpfuxeto lowu wa Xitatimende xa Kharikhulamu ya Rixaka wu hangalasiwile ku ya hlela hi ntshungu hi siku ra 30 Mawuwani 2001. Wu pfuxetiwile ku ya hi miehleketo ya ntshungu hi 2001/2002.
Mavonelo lawa yo angarhela ya matimu ya Switatimendhe swa Swiyenge swo Dyondza swa nhungu, leswi nga xiphemu xa masungulo ya Mpfuxeto wa Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka eka Bandi ra Dyondzo ya Hinkwavo na vuleteri.
Hi le tlhelo, loko ntirho wa mpfuxeto lowu wa kharikhulamu wu ri karhi wu ya emahlweni. Loko Mpfuxeto wa xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka wu va pholisi, wu bakanyela etlhelo hinkwaswo switatimende swa pholisi ya kharikhulamu na makambelelo. Ku simekiwa ku pimiwe leswaku ku va hi 2004.
Vumbiwa bya Riphabliki ya Afrika-Dzonga, 1996 (Act 108 of 1996) byi nyika masungulo ya mahundzuluxele ya kharikhulamu ni nhluvukiso eka Afrika-Dzonga wa namuntlha.
Ku horisa timbanga ta xihlawuhlawu xa tolo ni ku tumbuluxa vumunhu lebyi simekeke timintsu eka swa xidimokrasi, nhlayiso wa nawu ni swa timfanelo ta vanhu.
Ku antswisa swa vutomi eka vaaka-tiko hinkwavo, xikan'we-kan'we ni ku pfumelela ndlandlamuko wa vutivi eka n'wana un'wana ni un'wana.
Ku veka masungulo ya dimokrasi ni vanhu vo pfuleka laha mfumu wu vekiweke/ku fambisiwa hi ku navela ka vanhu naswona n'wana un'wana ni un'wana u sirheleriwile hi nawu.
Ku aka vun'we bya Afrika-Dzonga lontshwa wa xidimokrasi loyi a faneleke ku teka ndhawu ya yena ni vutshamo eka tiko.
Manifesto ya Swa Risima, Dyondzo na Xidemokrasi (Ndzawulo ya Dyondzo, 2001), yi kombisa swa risima swa khume swa le ka Vumbiwa.
Ku pfumala xihlawuhlawu xa rixaka, ni xihlawuhlawu xa rimbewu.
Manifesto yi ya emahlweni yi humesa maqhingha ya 16 yo toloveta vantshwa va Afrika-Dzonga hi swa risima swa Vumbiwa.
Ku kondletela ntolovelo wa ku vulavurisana ni ku nghenelela exikolweni.
Ku va Xikombiso; Ku tlakusa ku tinyiketa na vuswikoti exikarhi ka vadyondzisi.
Tiyisisa leswaku muaka tiko un'wana na un'wana wa laha Afrika-Dzonga wa swi kota ku hlaya, ku tsala, ku hlayela na ku ehleketa.
Ku hlanganisa klilasi na ntolovelo wa timfanelo ta vanhu.
Ku endla ndhavuko na mfuwo swi va xiphemu xa kharikhulamu.
Ku tlherisela dyondzo ya matimu eka kharikhulamu.
Ku Dyondza hi mfuwo wa vanhu hi ku hambana hambana ka vona kun'we ni ku kholwa ka vona hi swa misava leswi endleke Afrika -Dzonga ava leswi anga xiswona namuntlha.
Ku endla leswaku vundzimi-nyingi byi humelela.
Ku tirhisa mintlangu ku vumba ku tirhisana ka vanhu, na ku kondletela ku akiwa ka rixaka exikolweni.
Ku tiyisisa ku fikeleriwa ka swa dyondzo.
Ku kondletela ku pfumaleka ka xihlawuhlawu exikolweni.
Ku tshunxa vuswikoti bya vanhwana hambi va ri vafana.
Ku lwa na HIV/AIDS na ku kondletela ntolovelo wa vutihlamuleri eka swa masangu na swa mahanyelo ya vanhu.
Ku endla swikolo swi va tindhawu to hlayiseka ku dyondza no dyondzisa, hi ku tiyisisa nawu wa mafumele.
Ku kondletela swa vumunhu na swa mbango.
Ku kondletela moya wa vuaka-tiko lebyintshwa, kumbe ku tiyisisa vuaka tiko byo yelana.
Ntlhotlho wa mpfuxeto wa Xitatimende xa Kharikhulamu ya Rixaka I ku xana swikongomelo na swa risima swa vululami bya mahanyelo ya vanhu, ndzinganiso na xidemokrasi swi nga hlanganisiwa eka kharikhulamu hinkwayo ke. Ntlakuso wa swa risima I swa nkoka, ku nga ri ntsena eka mhaka ya ku hluvuka ka vun'winyi, kambe na ku tiyisisa leswaku vutivi bya rixaka bya Afrika-Dzonga byi akiwa ehenhla ka swa risima leswi hambanaka na leswi a swi ri milawu ya dyondzo ya xihlawuhlawu. Ku lemukisa exikarhi ka vadyondzi hinkwavo ni ku twisisa ka ku hambana ka mimfuwo, ku katsa ni ku pfumela ni ku tshembha eka swa misava leswi endleke Afrika Dzonga ava leswi anga xiswona namuntlha.
Ntlhotlho lowu kulu eka Xitatimendhe lexi pfuxetiweke xa Kharikhulamu xa Rixaka hi leswaku xana swikongomelo-nkulu swa kharikhulamu na nkoka wa swa vululami, ku ringanisa na xidemokrasi swi nga hlanganisisiwa ku yini eka Kharikhulamu. Ntlakuso wa vumunhu i wa nkoka ku nga ri ntsena eka ku aka munhu ntsena, kambe ku endla ntiyisiso wa leswaku vutitivisi bya yena tani hi muaka-tiko wa afrika-Dzonga a simekiwa eka timfanelo ta vumunhu leti hambaneke swinene ni maendlele ya nkarhi lowu hundzeke wa xihlawuhlawu hi ku kongomisa eka swa dyondzo.
Muxaka wa mudyondzi loyi a languteriwaka hi loyi a nga ta va a n'welerile hi swa risima a va na vutirheli bya vanhu, swi simekiwile eka nxiximo wa xidemokrasi, ndzinganiso, vumunhu, vutomi na vululami bya mahanyelo ya vanhu.
Xikongomelo xa kharikhulamu I ku tumbuluxa eka mudyondzi unwana na un'wana vuswikoti lebyi hetisekeke. Ku vumba mudyondzi wa vutomi hinkwabyo, loyi a nga na vutitshembi, na ku tiyimela, ku kota ku tsala no hlaya, vuhlayeri na swikili-nyingi, ntwela-vusiwana, na ku xixima mbangu na vuswikoti byo nghenelela eka swa mahanyelo ya vanhu tani hi muaka tiko wa tinghitsi na ku xopaxopa.
Vadyondzisi eka swiyenge hinkwaswo i vahoxi va swandla lavakulu eku hundzuluxeni ka xiyimo xa dyondzo eAfrika -Dzonga. Mathicara va ni xiphemu xa nkoka swinene lexi va faneleke ku xi tirha. Xitatimendhe xa Kharikhulamu xa Rixaka xi langutele mathicara lava nga thwasa, va va ni vuswikoti, ku tinyiketela no twela naswona va ri lava nga ta kota ku fambisana swin'we ni swilaveko swa milawu ni swinawana swa dyondzo swa 2000 (Gazete ya Mfumo ya nomboro ya 20844). Milawu leyi yi teka vadyondzisi tani hi vayima-xikarhi eka swa Dyondzo, vahundzuluxi ni vadizayini va minongoloko ya Dyondzo ni switirhisiwa, varhangeri, valawuri ni vamanejara, swikolara, valavisisi ni va-tinyiketeri eka swa dyondzo, vaaka -ndhawu, vaaka -tiko na vafundhisi, vaas-esi, ni lava tokoteleke swa swiyenge swa dyondzo kumbe vatokoteli va tifeyisi.
Ku na swiyenge swa Dyondzo swa nhungu eka xitatimendhe xa kharikhulamu ya rixaka. Xiyenge xa Dyondzo I xiphemu xa vutivi, swkili na swa risima, leswi nga na swihlawulekisi swo fana swoxe, na ku hlangana na swiphemu swin'wana, na Swiyenge swa Dyondzo swin'wana.
Sayense ya malawulelo ya ikhonomi.
Mpfuxeto wa Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka wa swikolo (Giredi R-9) wu vumbiwile ehenhla ka xivono na swa risima swa Vumbiwa na Kharikhulamu 2005.
Xitatimendhe lexi Pfuxetiweke xa Kharikhulamu ya Rixaka xa tigiredi ta R-9 (Swikolo) swi aka eka xivono ni vumunhu lebyi tshikileriwaka hi vumbiwa na kharikhulamu ya 2005.
Kharikhulamu yi ni nkoka swinene eku tumbuluxeni ka ndzemukiso wa vuxaka bya timfanelo ta vanhu ni mbangu, mahanyele lamanene ni nkatsakanyo.
Hi ku tirhisa Switatimende swa Swiyenge swo Dyondza, Mpfuxeto wa Xitatimende xa Kharikhulamu ya Rixaka wu lemuka swikongomelo na mimbuyelo, leswi faneleke ku fikeleriwa hi ku xakelana ka mimbuyelo ya dyondzo na swipimelo swa makambelelo. Mimbuyelo yo dyondza ya Xiyenge xa Dyondzo xin'wana na xin'wana yi ta nyikiwa edhaku nyana kwala ka ku angarela loku. Swipimelo swa makambelelo swi le ka Switatimende swa Xiyenge xa dyondzo leswi hangalasiweke eka xiengetelo xa mavonelo lama yo angarha.
Mimbuyelo na swipimelo swa makambelelo swi tshikelela dyondzo ya ku nghenelela leyi kongomisaka eka mudyondzi, na ku va na swa migingiriko. Yi siya ndhawu yo ringana ya vutumbuluxi hi tlhelo ra mudyondzisi, ku twisisa leswi a faneleke ku swi dyondzisa, na madyondziselo.
Vonelo ra Afrika-Dzonga ra dyondzo ya mimbuyelo ri kongomisa eka ku hlohlotela miehleketo ya vantshwa leswaku va kota ku nghenelela hi ku hetise-ka eka swa ikhonomi ni mahanyelo ya vanhu. Yi na xikongomelo xo tiyisisa leswaku vadyondzi hinkwavo va hluvuka na ku fikelela vuswikoti bya vona byo hetiseka, na ku va va hlomisiwile ku va vadyondzi va vutomi hinkwabyo.
Kharikhulamu, yi nga va ni nkoka kun'we ni xiave eku tlakuseni ka swa timfanelo ta vanhu ni swa mahanyelo ni ku lulama ka mbangu. Eka matiko man'wana leswi swi endliwa hi ku landza tidyondzo, to fana ni sivhiki. Mpfuxeto wa Xitatimendhe xa Kharikhulamu xa Rixaka wu ringetile ku vona leswaku Switatimendhe swa Dyondzo hinkwaswo swi katsiwa na minsinya yo kendliwa kunene ku fana ni swa vanhu, ni swa vululami bya mbangu, hambi ti ri timfanelo ta vanhu ku ya hi tinhlamuselo ta Vumbiwa. Hi ku kongoma, Kharikhulamu yi ringeta ku va ni vuxiyaxiya bya timhaka ta vusweti, ku kala ndzingano, swa muvala, rimbewu, malembe, ku tsoniwa ni ku tsakela rimbewu ro karhi na mitlhontlho yo fana na HIVAIDS?
Mpfuxeto wa Xitatimendhe xa Kharikhulamu xa Rixaka xi teka maendlele ya nkatsakanyo yi ri mhaka ya manghenele hi ku kongomisa eka swilaveko swa mindzinganiso eka vadyondzi hinkwavo.
Pheji vanhu, swa vutitwi bya xindzeni na vuhandle. Hi maendlele lawa vadyondzi va ta kuma xintshuxo xa leswi tumbuluxiweke, ni nhluvukiso wo kongona hi ku landza Minongoloko ya Dyondzo.
Mpfuxeto wa Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka wu kongome eku antswiseni ka vutivi bya le henhla na swikili swa hinkwavo. Yi veka na ku tlakusa leswi vadyondzi va Afrika-Dzonga va nga swi fikelelaka. Vululami bya swa vanhu byi langutela leswaku swiyenge leswi eku sunguleni swi twisiweke ku vava, hi ku kandziyeriwa, hi ku pfumaleka ka vutivi ni swikili ku nga leswi swi faneleke ku langutisisiwa swinene eka vuhlomisi ni vuhavexerisi bya vutivi ni swikili swa ku hanya.
Wu swi endla hi ku andlala ku hlangana ka vutivi byintsongo na swikili leswi faneleke ku fikeleriwa hi vadyondzisi eka giredi yin'wana na yin'wana, na ku veka switandati swa le henhla leswi fikelekaka, eka Swiyenge hinkwaswo swa Dyondzo.
Mpfuxeto wa Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka wu ni xikongomelo xa ku twarisa na ku fikeleleka eka swa dizayini na ririmi. Swihlawulekisi swimbirhi swo dizayina, mimbuyelo yo dyondza na swipimelo swa makambelelo-swi andlalela vadyondzi hinkwavo kahle swikongomelo ni mimbuyelo leswi va faneleke ku swi fikelela ku hundzela eka levhele leyi landzelaka ya sisiteme. Ku engetela, Mpfuxeto wa Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka wu ta kumeka hi tindzimi hinkwato, ku katsa na ra mabofu ra breyili.
I swa nkoka leswaku kharikhulamu yi andlala hi ku yisa emahlweni, leswi languteriwaka, swo bohana, swo enta na swo anama, eka vadyondzi. Ku ya emahlweni ka tikhonsepte I theme leri tirhisiwaka ku hlamusela xihlawulekisi lexi xa kharikhulamu eka Mpfuxeto wa Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka.
Swipimelo swa makambelelo swa Xitatimendhe xa Xiyenge xa Dyondzo xin'wana ni xin'wana xi kombisa vundzenihato bya marito ni ku ya emahlweni eka giredi yin'wana na yin'wana.
Hi le tlhelo, vadyondzi a va fanelanga ku tirha na swipimelo swa makambelelo swi ri swoxe. Ku fanele ku va na nhlangano exikarhi ka swipimelo swa makambelelo na Swiyenge swa Dyondzo. Ndzingano exikarhi ka nhlangano na le ndzeni, ku ya emahlweni ka xikhonsepte eka giredi yin'wana na yin'wana, mhakankulu eka kharikhulamu leyi.
Ku ni nhungu wa Swiyenge swa Dyondzo eka Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka. Xiyenge xa Dyondzo i tshangava ra vutivi, swikili na nkoka wa dyondzo leyi Swi ni swihlawulekisi swo fana swoxe kun'we ni ku va ni vudyelwana ni matshangava man'wana ya vutivi ku katsa ni swiyenge swa dyondzo.
Sayense ya Malawulelo ya ikhonomi.
Xivumbeko ni tikhonsepte leti tirhisiweke eka Switatimendhe swa Swiyenge swa Dyondzo.
Xivumbeko ni tikhonsepte leti tirhisiweke ekaSwitatimendhe swa Swiyenge swa Dyondzo.
Manghenelo: Xiphemu lexi xi tivisa Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka na Swiyenge swa Dyondzo hi ku kongomisa -swikongomelo swa yona swi katsa ni swihlawulekisi swo fana swoxe. Xiphemu xo karhi eka mimbuyelo ya dyondzo ni switandati swo asesa: Leswi swi hlamusela swinene-nene swilaveko ni leswi swi languteriweke eka vadyondzi hi tigiredi eka masungulo (giredi R - 3), ya le xikarhi (giredi 4 - 6) ni ya le henhla (giredi 7 - 9) ya tifeyisi. Mimbuyelo ya dyondzo ni switandati swo asesa swi fanele ku voniwa tani hi vutivi bya nkoka, vumunhu na swikili leswaku swi katsiwa kun'we kambe swi nga vi hinkwaswo leswi swi dyondzisiwaka. Swi humelerisa hi swikombiso swa nkoka ku yisa emahlweni hi ku tirhisa tisisteme leti tunbuluxiweke ku suka eka Giredi 9 ni swilaveko. Xiphemu xa maasesele: Eka xiphemu lexi ku hlamuseriwa minsinya ni swiletelo swo asesa ni swibumabumelo swo rhekhoda na mimbiko ya maasesele. Nongoloko wa Rheferense: Xiphemu lexi hi xitalo xi katsa minkomiso, tiakronimi na dlosari.
Xana mbuyelo wa Dyondzo i ncini?
Xana mbuyelo wa Dyondzo i ncini?
Mbuyelo wa Dyondzo wu huma eka swo ehleketisisa ni mimbuyelo ya swa nhluvukiso. I swa nhlamuselo yo hetiseka ya swivutiso (vutivi, mahungu, swikili, mavonele ni vumunhu) vadyondzi va fanele ku vona ni ku kota ku endla mintirho leyinene eku heteleleni ka Bandi Ra Dyondzo na Vuleteri bya hinkwavo . Ntlawa wa Mimbuyelo ya Dyondzo yi fanele ku vona leswaku vuhlanganisi na ku ya emahlweni swi hundzuka nhluvukiso wa marito, swikili ni nkoka hi ku landza switandati swa maasesele. Mimbuyelo ya Dyondzo a yi hlamuseli hi ku koxometa vundzeni kumbe maendlele.
Xana Switandati swa Maasesele I ncini?
Xana Switandati swa Maasesele I ncini?
Switandati swa Maasesele swi hlamusela levhele leyi vadyondzi va faneleke ku kombisa hi ku hetiseka leswi va swi kumeke hi mpfuneto wa Mimbuyelo ya Dyondzo ni tindlela (vuenti ni vuanami) to kombisa mimbuyelo. I tigiredi hi ku kongoma ni ku kombisa hilaha ku yisa emahlweni ka marito ku humelelaka hakona eka swiyenge swa dyondzo. Ku kumeka eka swona vutivi, swikili ni nkoka lowu wu lavekaka ku kota ku humelela eka mimbuyelo ya dyondzo. Kambe a yi hlamuseli maendlele.
Switandati swa Maasesele swi hlamusela levhele leyi vadyondzi va faneleke ku kombisa hi ku hetiseka leswi va swi kumeke hi mpfuneto wa Mimbuyelo ya Dyondzo ni tindlela (vuenti ni vuanami) to kombisa mimbuyelo. I tigiredi hi ku kongoma ni ku kombisa hilaha ku yisa emahlweni ka marito ku jumelelaka hakona eka swiyenge swa dyondzo. Ku kumeka eka swona vutivi, swikili ni nkoka lowu wu lavekaka ku kota ku humelela eka mimbuyelo ya dyondzo. Kambe a yi hlamuseli maendlele.
Xana hi kwihi ku hambana exikarhi ka Switandati swa Maasesele ni Mbuyelo wa Dyondzo?
Xana hi kwihi ku hambana exikarhi ka Switandati swa Maasesele ni Mbuyelo wa Dyondzo?
Mimbuyelo ya Dyondzo yi hlamusela swinene-nene leswi vadyondzi va faneleke ku va xiswona na leswi va faneleke ku swi tiva na leswi va nga fanelangiki ku swi endla, loko switandati swa maasesele swi hlamusela levhele ya ndzinganeko, vuenti ni vuanami laha vutivi ni ku kota ku endla swi kombisiwaka eka vuswikoti byo karhi. Hi maendlele yo khomeka leswi swi vula leswaku mimbuyelo ya dyondzo yi nga endla leswaku mudyondzi a swi kota ku tirha eka swiyimo swo hambana. Leyi yi fanele ku va mhaka yo fana ku suka eka giredi yin'wana ni yin'wana.
Switandati swa maasesele swi hoxile xandla eka swa minthwaso. Mayelana na Dyondzo ya Hinkwavo ni Tindlela ta bandi ra Vuleteri, leswi swi vula Dyondzo ya Xitifikheti ni Vuleteri bya Hinkwavo.
Mimbuyelo ya Dyondzo yi tala ku va yi nga kongomi, loko switandati swa maasesele swi tala ku va leswo kongoma hi xivumbeko.
Pheji kongoma hi nhlamuselo, swi nga ha va swo khuma kumbe swo anama. Muxaka wo anama wa switandati swa maasesele, hi wona wu tsakeriwaka no tekeriwa enhlokweni ku kota ku nyika mpfumelelo wa vukulukumba bya ma olovele eka xiyenge xa vadyondzisi eka ku nyika movonele ya vona hi nkarhi wo dyondzisa.
Switirhisiwa swo pfuneta eku dyondziseni ni minongonoko yo hluvukisa ya mathicara yi ta va ni xiave kun'we ni ku nyika nkoka eka ku nyika mavonele ni ku nyika mbulavulo eka Mimbuyelo ya Dyondzo ni Switandati swo Asesa.
Mpfuxeto wa Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka wa tigiredi ta R-9 wu ta simekiwa eswikolweni hi ku tirhisa minongoloko yo Dyondza. Loko Mpfuxeto wa Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka wu kombisa tikhonsepte, swikili na swa risima hi giredi hi giredi, Minongoloko yo Dyondza yi kombisa xikopu xa migingiriko ya madyondzele na maasaselo, feyisi hi feyisi. Minongoloko yo Dyondza yi tlhela yi va na swikedulu leswi kombisaka rivilo na malongoloxelo ya migingiriko leyi, lembe na lembe, na swikombiso swa minkunguhato ya tidyondzo leyi nga simekiwaka nkarhi wun'wana na wun'wana loko swi fanerile. Nsinya-nkulu na swa risima swa Mpfuxeto wa Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka, wu tlhela wu va nsinya-nkulu wa minongoloko yo Dyondza.
Eka Feyisi ya Masungulo, ku ni minongoloko yo Dyondza minharhu: litheresi, Numeresi, na swikili swa vutomi.
Eka Feyisi ya le Xikarhi, Tindzimi na Metse swi tshama swi ri Minongonoko yo Dyondza yo hambana. Eka Swiyenge swin'wana swo Dyondza, swikombelo mayelana na nhlangano swi Ndzhawulo ya Dyondzo ya Provhinsi fanele ku endliwa hi swikolo na/kumbe tidisitiriki, swi pfumeleriwa hi Ndzhawulo ya Dyondzo ya Provhinsi. Tiprovhinsi ta hari na matimba yo ndlandlamuxa swiboho swo anama swa tiprovhinsi swa ku hlanganisa eka Feyisi ya le Xikarhi.
Eka Feyisi ya le Henhla, ku ni minongoloko ya nhungu yo dyondza, yi simekiwile eka Swiyenge swa Dyondzo.
Vadyondzisi va ta va na vutihlamuleri byo ndlandlamuxa minongoloko. Ndzawulo Ya Dyondzo yi ta tisa swiletelo swa pholisi swo ndlandlamuxa minongoloko yo dyondza ku ya hi switatimendhe swa Swiyenge Swo Dyondza, ku endlela ku seketela maendlelo lawa. Tiprovhinsi ti ta engetela swiletelo swin'wana laha swi faneleke, leswaku swi nghenisa ku hambana.
Ku vona ku fikeleriwa ka swilaveko swa mfumo wa le xikarhi leswi vekiweke hi Xitatimendhe xa Kharikhulamu xa mfumo-xikarhi lexi pfuxetiweke, hi ku kongomisa eka minongoloko ya dyondzo leyinene, minongoloko leyi ya dyondzo yi ta ndlandlamuxiwa eka levhele ya rixaka hi ku leteriwa hi mpfampfarhuto wa swiletelo swoswoleswo. Pholisi ya Dyondzo ya Rixaka (1996, xiyenge xa 3 ndzimana ya 4)yi nyika Ministara wa Dyondzo matimba yo boha swin'wana na swi'wana tani hi swiletelo swa pholisi ya rixaka eka mapulanele ya minongoloko.
Vuleteri, ndlandlamuxo ni vukorhokeri.
Swiletelo leswi swi ta tirhisiwa hi ku kongomisa eka pholisi leyi nga kona ni vuleteri bya mpfampfarhuto Ku fana na maphepha-mbisi ya 6 ya swa dyondzo, pholisi ya dyondzo ya rixaka ya , Nawu lowu lawulaka swikolo swa Afrika-Dzonga wa na Nawu wa Vutholi bya swa Dyondzo wa . Swiletelo swa minongoloko ya dyondzo swi ta nyika mpfampfarhuto ku lulamisa swilaveko swo karhi leswi kongomaneke na dyondzo.
Hi ku ya hi xiyenge xa 4 xa nawu wa vuthori bya swa dyondzo, wa 1998, masiku ya xikolo lama nga nawini ya fanele ku va tiawara ta 7.
Xitatimendhe xo Pfuxetiwa xa Kharikhulamu ya Rixaka xi hlanganisa Kharikhulamu na pholisi ya maasesele endzeni ka Milawu ya Maasesele leyi nga eka (Gazete ya mfumo 19640 ya 1998). Swiletelo swa mathicara leswi yelanaka swa kumeka emakumu ka xiyenge xin'wana na xin'wana xa Xitatimendhe xa dyondzo.
Hinkwaswo swo dyondzisa ni swa vuleteriwa ku sukela eka Giredi ya R ku fika eka 9 yi ni xiave eka muxaka wa xichudeni lexi languteriweke hikokwalaho ka nsusumeto lowu tisaka hi Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka . Maasesele ya tidyondzo ta muxaka lowu ya va kona nkarhi hinkwawo ku fikela khume ra malembe ra swa dyondzo naswona xitifiketi xa tidyondzo leti xi kumiwa eku heteleleni ka Giredi ya 9 loko vadyondzi va kotile ku fikelela swilaveko. Kutani va ta nyikiwa switifiketi hi va Dyondzo yo angarhela na Xitifiketi xa Vuleteriwa.
Dyondzo yo angarhela na Xitifiketi xa Vuleteri, bya dyondzo yo tlimbeleta a hi yona ya mpimo-ndzingano hi swa mapasele. Kambe i nkatsakanyo wa tidyondzo hinkwato leti endlaka leswaku mudyondzi a tikuma a hundzele eka xitandati lexi landzelaka hi ku leteriwa hi switandati swa maasesele.
Ku fikela elembeni ra 2008,pholisi ya switifiketi swa dyondzo yi ta va tano. Endzhaku ka sweswo, Dyondzo yo Angarhela na Xitifiketi xa Vuleteri, swi ta hlangana na Xitatimendhe xa Kharikhulamu ya Rixaka leyi Pfuxetiweke, ivi swi sungula ku tirhisiwa.
Eka tiko ra tindzimi-nyingi ku fana na Afrika Dzonga, i swa nkoka leswaku vadyondzi va tiva tindzimi leti nga riki ehansi ka timbirhi leswi hetisekeke va tlhela va kota ku vulavula na letin'wana tindzimi.
Vadyondzi hinkwavo va fanele ku dyondza ririmi ra manana kumbe ra le kaya va tlhandlekela hi rin'we ro engetela ri ri ra ximfumo.
Vadyondzi va komba vuswikoti swinene eka ririmi ro engetela, loko va ri karhi va yisa emahlweni ku dyondza no antswisa vutivi eka ririmi ra vona.
Tindzimi ta vadyondzi ta le kaya ti fanele ku tirhisiwa eku dyondziseni no letela lomu swi faneleke. Leyi i mhaka ya nkoka swinene ngopfu-ngopfu eka vana lava ha sungulaka tidyondzo ta vona eka Feyisi yo sungula laha vana va ha dyondzaka ku hlaya na ku tsala. Loko vana va fanele ku hundzela eka xiyenge lexi landzelaka, vupulani bya xiyimo xa le henhla mayelana na ririmi ra le kaya bya laveka swinene.
Ku yingisa: Mudyondzi u kota ku yingisa timhaka hi ndlela yo ti tsakela, ivi a kota ku hlamula hi ndlela yo kombeta vutlhari swinene hi ku landza xiyimo xin'wana na xin'wana.
Ku vulavula: Mudyondzi u kota ku vulavula hi ndlela yo komba vutitshembi, a hlamula hi ku landza swiyimo swa tindhawu.
Ku hlaya ni ku hlayisisa: Mudyondzi u kota ku hlaya ni ku hlayisisa mahungu hi ku twisisa a tlhela a tiphina hi swona, a hlamula hi ndlela yo komba vutlhari swinene hi ku kongomisa eka mfuwo ni swa vumunhu eka matsalwa.
Ku tsala: Mudyondzi u kota ku tsala matsalwa yo hambana-hambana, tani hi yo kongomisa eka timhaka ntsena kun'we ni yo ehleketelela.
Ku ehleketa no ehleketisisa: Mudyondzi u kota ku tirhisa ririmi eku ehleketeni no ehleketisisa a tirhisa vuxokoxoko lebyi a byi kumaka ku yisa emahlweni swa tidyondzo.
Xivumbeko xa ririmi ni matirhisele ya rona: Mudyondzi wa tiva no kota ku tirhisa ririmi eku xopaxopeni ka mimpfumawulo, marito ku tumbuluxa ni ku paluxa matsalwa.
Ku yingisela no vulavula, Ku hlaya no hlayisisa, ku tsala, Ku ehleketa no ehleketisisa, na vutivi bya mimpfumawulo, marito, na ntivo-ririmi, hambiloko minchumu leyi yi hlamuseriwile hi ku avana eka mimbuyelo hi ku hambana ka yona, eku heteleleni minchumu leyi kumbe swikatsa leswi swi fanela ku katsiwa ku vumba nchumu wun'we.
Metse i migingiriko ya vanhu leyi katsaka ku xiyaxiyiwa, vuyimeri byo karhi, ku lavisisa tipheteni ta matirhele, ku katsa ni vuxaka bya swo hlayela eka swa vutomi, hi ku endla sweswo maendlele lamantswa ya swa metse ya tumbuluka. Kunene metse wu tirhisa ririmi ra wona, leri katsaka tisimbolo, na nothexini, ku hlamusela swo hlayela jometriki na swa vuxaka bya tigirafu. Marito ya metse ya akelelana ehenhla ka yan'wana, hi ku tumbuluxa swivumbeko swo khomana.
Matematiki i xikumiwa xa ndzavisiso wa mimfuwo yo hambana, i nghingiriko lowu pfunaka eka xiyimo xa rihanyu, tipolitiki na swikongomelo swa ikhonomi na swiphiqo.
Ku hlengeleta Mahungu: Mudyondzi u kota ku twisisa no kumbetela, xikan'we no hlamusela no kuma ku hambana loku nga kona.
Leswi namuntlha swi tiviwaka tanihi 'Sayense swi tumbuluka eka mimfuwo ya Afrika, Arabu, Asian, Amerika na mimfuwo ya Yuropa. Swi lulamisiwile hi ku lava ku twisisa ntumbuluko hi ku wu xiyaxiya, ku wu lulamisa no ringeta miehleketo, laha swi heteleleke swi va xiphemu xa mfuwo wa tinxaka hinkwato. Swi tala ku tihlawulekisa hi ku nyika tinhlamuselo ta xiviri leti faneleke ku kamberiwa McGraw-Hill Concise Encyclopaedia of Science and Technology, 2nd Edition, p.
Nhlamuselo ya Xivandla xa Dyondzo ya Sayense ya Ntumbuluko xi na xikongomelo xo dyondzisa no dyondza eka mbangu lowu amukelaka leswaku vanhu va Afrika-Dzonga va na tindlela to hambana to dyondza na mavonele yo hambana lama nga na nkucetelo eka mfuwo. Xivandla xa Dyondzo ya Sayense ya Ntumbuluko xi sungula eka mhaka yo va vadyondzi hinkwavo va fanele ku kuma dyondzo ya nkoka ya sayense. Dyondzo ya nkoka yi fanele ku simekiwa eka vadyondzi. Yi fanele ku pfuna vadyondzi ku twisisa vutivi bya sayense na timhaka ta mbangu na misava hinkwayo. Xivandla xa Dyondzo ya Sayense ya Ntumbuluko xi na xikongomelo xo va masungulo lama vadyondzi va nga dyondzaka eka wona vutomi bya vona hinkwabyo.
Xivandla xa Dyondzo ya Sayense ya Ntumbuluko xi tlakusa dyondzo ya sayense.
Sayense ya Mahanyele yi dyondza vuxaka exikarhi ka vanhu, na le xikarhi ka vanhu na mbangu. Vuxaka lebyi bya hambana hi minkarhi na tindhawu. Byi tlhela nakambe byi kuceteriwa hi mahanyele, tipolitiki, ikhonomi na swiyimo swa mbangu, na mahanyelo/minkoka, mavonele na leswi vanhu va kholwaka eka swona.
Tikhonsepte, vutshila na maendlelo ya matimu na ntivo-misava swi vumba swiphemu swa nkoka eka Nhlamuselo ya Xivandla xa Dyondzo ya Sayense ya Mahanyele. Dyondzo ya ta Mbangu na dyondzo ya timfanelo ta ximunhu i ta nkoka eka matimu na mbangu.
Nhlamuselo ya Xivandla xa Dyondzo ya Sayense ya Mahanyele xi languta mhaka ya leswi dyondziwaka hi vadyondzi na leswaku va dyondza njhani, na ndlela leyi vadyondzi va kumaka vutivi hi yona. Nhlamuselo ya Xivandla xa Dyondzo yi khutaza vadyondzi ku vutisa no kuma tinhlamulo ta swivutiso hi vaaki na mbangu lowu va tshamaka eka wona.
Nhlamuselo leyi ya Xivandla xa Dyondzo yi na xikongomelo xo hluvukisa vaaki lava nga na vutivi, va xopaxopelaka no va ni vutihlamuleri lava kotaka ku nghenelela hi ndlela ya kahle eka mimfuwo ya vaaki vo hambana. Swi tlhela swi pfuna vadyondzi ku pfuneta eku hluvukiseni ka tiko ra kahle no va ni xidimokirasi.
Nhlamuselo ya Xivandla xa Dyondzo ya Vutshila na Mfuwo yi khumba timhaka to hlaya ta maendlelo ya vutshila na mfuwo wa Afrika-Dzonga. Vutshila na Mfuwo i swiphemu swa nkoka swa vutomi, leswi angarhelaka vukhongeri, minchumu, vutlhari na timhaka ta ku titwa ka vanhu endzeni ka vaaki.
Mfuwo wu tihlamusela hi ku tirhisa vutshila na tindlela ta vutomi, tipatironi ta mahanyele, ndzhaka, vutivi na tindlela ta swikholwa-kholwani. Mimfuwo ya hundzuka - yi nga va na matimu na swiyimo, no cinca, ngopfu-ngopfu loko yi hlangana na mimfuwo yin'wana.
Ku twisisa ndlela leyi vutshila byi kombisaka, tlakusaka no hlohletela mfuwo ha kona.
Vonele ra vutshila eka Nhlamuselo ya Xivandla xa Dyondzo lexi ri sukela eka ntokoto wo enta lowu katsaka swivumbeko swo hambana swa vutshila endzeni ka swiyimo swa mimfuwo yo hambana ku ya eka vutivi byo enta na vutshila eka gireyidi ya 8 na gireyidi ya 9. Nkoka wa vutshila byo hambana na nkoka wa mintokoto yo dyondza swa amukeriwa. Nhlamuselo ya Xivandla xa Dyondzo yi ringeta ku tumbuluxa ku ringana exikarhi ka nhluvukiso wa vutivi bya vuxaka bya Vutshila na Mfuwo, na vutivi swin'we na vutshila byo hlawuleka eka xivumbeko xin'wana na xin'wana xa vutshila.
Ku tumbuluxa, Hlamusela no Kombisa: Mudyondzi u kota ku tumbuluxa, hlamusela, no kombisa/nyiketa ntirho hi xivumbeko xin'wana na xin'wana xa vutshila.
Ku Kombisa: Mudyondzi u kota ku kombisa hi ku xopaxopela hi maendlelo ya vutshila na mfuwo, swikumiwa na tindlela swa swiyimo swa nkarhi lowu nga hundza na nkarhi wa sweswi.
Ku nghenelela no Tirhisana: Mudyondzi u kota ku kombisa vutshila bya ntirhisano a ri yexe na ku nghenelela eka migingiriko ya ntlawa ya Vutshila na Mfuwo.
Ku Hlamusela no Vulavurisana: Mudyondzi u kota ku kambisisa no tirhisa tindlela to hambana to vulavurisana no hlamusela eka Vutshila na Mfuwo.
Khonsepe ya Swiletelo swa Vutomi yi angarhela nkoka wa leswi Nhlamuselo ya Xivandla xa Dyondzo yi ringetaka ku swi fikelela. Yi lawula no lulamisa vadyondzi hi vutomi na leswi nga va humelelaka. Swiletelo swa Vutomi swi dyondzisa vadyondzi hi nkoka wa vutomi na ku humelela eka vaaki lava cincaka no hundzuka hi ku hatlisa.
Tindhawu ta mpakaniso leti ta ntlhanu hinkwato ta Xivandla xa Dyondzo ya Swiletelo swa Vutomi ti vulavula hi timfanelo ta ximunhu na mbangu leti hlamuseriweke eka Vumbiwa.
Swiletelo swa le ntirhweni: Mudyondzi u kota ku endla swiboho leswi nga ni vutivi hi ku yisa emahlweni tidyondzo no hlawula mintirho.
Nhlamuselo ya Xivandla xa Dyondzo ya swa Ikhonomi na Mafambiselo yi katsa vulavisisi bya phurayivhete, bya vaaki kumbe ku tirhisiwa ka swipfuno swo hambana ku eneta swilaveko swa vanhu, laha hi tlhelo ku kombisiwaka kahle nkhumbo wo tirhisiwa ka swipfuno hi ndlela yo homboloka eka mbangu na vanhu.
Vutshila bya mabindzu na vutivi lebyi lavekaka ku fambisa vutomi bya vanhu na mimbangu.
Vutivi na Vutshila bya Mabindzu: Mudyondzi u kombisa vutivi bya mabindzu, vutshila na mavonele.
Thekinoloji a yi ri kona na khale tanihi nghingiriko lowu eka wona vanhu va tirhisaka vutivi byo hambana, vutshila na swipfuno leswi nga kona ku kuma swintshunxo swa swiphiqo swa swilaveko swa vona swa masiku hinkwawo. Swin'wana swa swintshunxo leswi, swi nga va hi xivumbeko xa swikumiwa, kasi swin'wana swa swona swi katsa swikumiwa swo hambana leswi ku endla tisisiteme.
Vanhu va masiku lama va ha ri na swilaveko. Swintshunxo swa swiphiqo swa ha hluvukisiwa hi migingiriko leyi katsaka vutivi, vutshila na swipfuno leswi nga kona. Hambisiwiritano, vutivi, vutshila na swipfuno leswi tirhisiwaka namuntlha swi hambanile hikwalaho ko hluvukisiwa hi ku hatlisa ka thekinoloji. Vanhu va masiku lawa va hambana no kala va nga twisiseki. Timhaka ta swa Ikhonomi na mbangu na mavonele yo hambana na mahanyele swi fanele ku tekeriwa enhlokweni loko ku hluvukisiwa swintshunxo swa swiphiqo swa thekinoloji.
Ku tirhisiwa ka vutivi, vutshila na swipfuno ku fikelela swilaveko swa vanhu hi ku hluvukisa swintshunxo swa swiphiqo leswi kotekaka kambe ku langutiwa timhaka ta mahanyele na mbangu.
Maendlelo ya Thekinoloji na Vutshila: Mudyondzi u kota ku tirhisa maendlelo ya thekinoloji na vutshila kahle na hi vutihlamuleri hi ku tirhisa mahungu lama faneleke na vuhlanganisi bya tithekinoloji.