Grabber: Thekiso e e atlegileng e kaya go nna le thoto e e tshwanetseng, mo lefelong le le tshwanetseng, ka tlhotlhwa e e tshwanetseng le ka nako e e tshwanetseng.
Sepe ga se ise se ntshiwe la bofelo go fitlhelela se fitlheletse ntlha ya tiriso. Se se raya gore bokgoni jwa kuno efe kampo efe ga bo botlalo go fitlhelela bo lepalepana le tlhoko ya modirisi yo o tlaa kgonang go se dirisa.
Sekao, mašwi ga a ise a ntshiwe la bofelo go fitlhelela a le mo diatleng tsa modirisi yo o tlaa a dirisang ka boitumelo. Ditapole ga di ise di ntshiwe ka botlalo go fitlhelela di le mo mabogong a mmalapa yo o tlaa di apeelang balapa la gagwe. Fela jalo, mmidi ga o ise o ntshiwe ka botlalo go fitlhelela o le mo diatleng tsa modirisi yo o tlaa baakanyang le go o dirisa. Go fitlha mo ntlheng e, montshammidi ga a na go bona poelo epe fela mo peeletsong ya gago mme ke sona kgatothekiso ya tirego ya thekiso e e leng masisi mme e bile e tshwanetse go akanyediwa le pele ga sejalo se jalwa.
Ntshokuno le thekiso ga se ditirego tse pedi tse di aroganeng jaaka bangwe ba akanya; e bile bogolo ke tirego e e tswelelang e le nngwe ya go tlisa diretala mo kgatong e di tlaa nang mosola mo modirisong. Go boammaaruri gore sepe fela ga se a tshwanela go ntshiwa go se ope yo o se batlang.
Sekamela kwa mmarakeng!
Kuno e e tshwanelang go ntshiwa e tshwanetse e bo e batliwa ke badirisi le go tlhagisiwa ka tlhotlhwa e ba ka ratang go e duela. Kgono ya go tshola kgopolotheo ya seikonomi mo tlhaloganyong, e raya gore montshakuno o tsamaisa kgwebo ya gagwe go ya ka dikgopolotheo tsa seikonomi tse di siameng tse di tlaa tlhomamisang go nna ga gagwe mo kgwebong nako e telele. Nnete ke gore ditshwetso tsotlhe tse montshakuno a di tsayang kwa bokhutlong ke ditshwetso tsa thekiso.
Ke ya go ntsha eng?
Ke ya go ntsha go le kana kang?
Ke ya go rekisetsa mang kuno ya me?
Ke ya go ntsha kuno leng ke bo ke e rekisa leng?
Ke ka kgona go dira ditshenyegelo tse di kana kang mme ke ikemiseditse go amogela tlhotlhwa e e kae/jang?
Ke ya go ntsha boleng jo bo jang?
A ke tlaa rekisetsa koporasi ya selegae?
A ke tlaa rekisa ka konteraka?
A ke tlaa boloka kuno ya me le go rekisa moragonyana fa patlego e le kwa godimo kgotsa fa mmaraka o sa tlala thata?
A ke itshilela mmidi wa me kgotsa ke tlaa o fa dikgomo tsa me?
Ke patelesega go rekisa kuno ya me ka bonako jo bo kae mme ke ka kgona go tsaya riseke e kana kang?
Dikarabo tsotlhe tsa montshakuno a di bonelang dipotso tse di tshwanetse go golagana le dikakanyotheo tsa seikonomi tsa motheo tse di umakilweng pelenyana tsa patlego le tiriso tse di nonofileng! Bantshakuno ba rotloediwa go tsaya thekiso tsia fa ba rulaganya ntshokuno ya bona ya setlha.
Le mororo dipalo tse di oketsegang tsa bantshakuno ba lemoga dikgopolotheo tsa seikonomi tse tsa thekiso, go sa ntse go na le ba bantsi ba ba bonang thekiso jaaka tirego e e diragalang morago ga setlhakgolo se se na go simologa, le go akanya gore ba tshwanetse bogolo ba tsepamise tlhaloganyo la ntlha mo tirong ya tota, e leng go jala le go ntsha dijalo!
Ee, ntshokuno mo maemong otlhe a a gaisang a a kgonegang, e botlhokwa thata le yona, fela ka ntlha ya tlhotlheletso e e oketsegang go tswa kgaisanong ya lefatshe lotlhe mo mebarakeng le ditšhono tse di newang ke kgonotheko le kgonothekiso mo SAFEX mo JSE, go botlhokwa thata gompieno go gaisa maloba gore montshakuno a sedimosediwe sentle ka ditšhono tsa thekiso le ditogamaano tsa peotlhotlhwa tse a nang natso.
Serala sa SAFEX ke se se itsegeng jaaka mmaraka wa botswathoto (commodity derivaties market) mme se tsewa jaaka sediriswa se se nonofileng sa bantshakuno go tsamaisa ditšhono le riseke ya ditlhotlhwa tsa mmaraka mo dimmarakeng tsa temothuo tsa Aforikaborwa. Bantshakuno ba ka sireletsa dithoro tsa bona kwa SAFEX, go bona tlhotlhwa e e eletsegang mo isagong. Se se ka fokotsa go jewa ga bona mo mebarakeng e e sa tsepamang mme ka jalo ba di sireletsa mo kgonagalong ya go wa ga ditlhotlhwa tse di botoka ka nako ya thobo fa mebaraka e ka bo e tletsetletse ka tlamelo e e feteletseng.
Ntshokuno ya dithoro mo Aforikaborwa e mo kgatelelong. Ditshenyegelo tsa ditsenngwateng di kwa godimo, diriseke di kwa godimo, tlamelo e feta patlego, le go tlhola tlamelo e e fetileng mme kwa bofelong ditlhotlhwa tse di duelwang ke badirisi di mo kgatelelong mme ga di thuse montshakuno ka sepe mo ditshenyegelong tsa gagwe tsa ditsenngwateng le diriseke tse a di tsereng. Sesala ke gore bantshakuno ga ba kgone go ntsha dijalothoro ka poelo mo maemong a gajaana!
Montshakuno mongwe le mongwe o tshwanetse go sekaseka maemo a gagwe mme a direle kgwebo ya gagwe ditshwetso tse di masisi le ka nako tsa thekiso. Bangwe ba ka bo ba itlhophetse go jala selekanyo se sennye sa dithoro nakwana, go fitlhelela mmaraka o supa botshelo. Bangwe ba ka bo ba itlhophetse go tsepamisa mogopolo mo mekgwatirisong ya ntshokuno e e farologaneng ka maikaelelo a go oketsa bontshakuno fela ba tshola ditshenyegelo tsa ditsenngwateng di le kwa tlase. Bantshakuno ba bangwe ba tlhomamisa tshugommu e nnye kgotsa ya go sa lemeng gotlhelele e e fokotsang ditshenyegelo tsa ditsenngwateng.
Bomadimabe ke gore montshakunothoro ke karolo ya motšhine wa lefatshe lotlhe o o tlhomamisang ditlhotlhwa mme montshakuno a le mongwe ga a ka ke a tlhotlheletsa tlhotlhwa go fetoga a le esi. Se ke sona se dirang gore bantshakuno ka kakaretso ba bonwe e le banewatlhotlhwa go na le go nna babayatlhotlhwa e bile ke sona se togamaano ya thekiso e montshakuno a e tlhophang e tshwanetseng go nna tshwetso e e akantsweng ka kelotlhoko le e e rutegileng, e dirilwe pelenyana thata pele ga setlha sa jalo.