Nuuskommentaar: Eers skiet ons die Kubane, nou vereer ons hulle…Die Kubaanse vlag. Vir baie Suid-Afrikaners is dit nog swaar om positief te wees oor wie die land sedert 1994 as vriende beskou. Eertydse aartsterroriste word omarm, en is hedendaagse helde. Of so hoor ons op die TV, en so lees ons in die koerante – soms selfs onkrities waar die joernalis en die “kanaal” tot finale publikasie almal produkte is van die post-1994-“feite”-skoling. Soms laat Suid-Afrika se keuse van vriende selfs die grootste deel van die saakmakende wêreld verstom, soos SA se besluit om in VN-forums hetsy buite stemming te bly of teen veroordeling te stem van lande en instansies soos die IS (voorheen Isis), die destydse tirannie van Mianmar en Noord-Korea. Vir ’n sekere garde is dit moeilik om te dink hul land se regering is in die bed met diegene wat hulle as die vyand ervaar. Vir die Amerikaners is daar darem die “hasie” wat voor die jaghonde losgelaat is – die normalisering van betrekkinge met Kuba geskied in ’n era nadat die diktator Fidel Castro weens gesondheidsredes die tuig moes neerlê. ’n Beeld van ŉ “nuwe Kuba” onder die leiding van Raul Castro word geskep – of daar nou meriete in is of nie. Suid-Afrika kry egter die Kubaanse verering van “die Jurassic-soort” in met onder meer die CR Swart-gebou in Bloemfontein wat pas tot die Fidel Castro-gebou herdoop is. ’n Standbeeld van die ou despoot word ook reeds gegiet. Die wiel het inderdaad erg gedraai – maar beslis nie vir almal nie. Die morele logika bly ontwyk. Die bekende Amerikaanse denker en skrywer wat veral deur Fox News bekendheid verwerf het, John Stossel, het pas in ’n artikel, Heroes, Villans, na die kwessie gekyk. Hy wys daarop hoe rolprente deur die jare “slegte” ouens gevind het, soos in die dae toe die cowboys die helde en die Indiane die skurke was, net om later wanneer dit politiek inkorrek word, te moet aanbeweeg en nuwe slegte ouens moes vind. Ook die Japannese (eens die uitvoerders van die Pearl Habour-aanval) is lank nie meer die “Japs” wat sonder enige gevoeligheid vir ander denke as die skurke aangebied is nie. Stossel wys daarop dat daar tot ’n groot mate nou “geparkeer” is in die ruimte waar die korporatiewe sakewêreld die gewetenlose skurke is. Ook hierdie beeld is dikwels verkeerd – die sakewêreld sou logiesergewys wou toesien dat dit goed gaan met die publiek sodat hulle meer kon bestee. Om helde te vind sou makliker wees. Fritz Haber en Carl Bosch se ontwikkeling van sintetiese kunsmis het na raming 2,7 miljard lewens gered. Karl Landsteiner en Richard Lewisohn het ook na raming meer as ’n miljard mense se lewens gered deur bloedoortappings moontlik te maak. Op die oomblik is daar ook in die Afrikanergeledere ’n groot mate van verwarring oor wie nou eintlik die helde en wie die skurke is. Dit is soms verstommend hoe die oogklappe ingespan word om Wladimir Poetin, die Russiese president, as hetsy die nuwe skurk in die “nuwe” Koue Oorlog uit te beeld, of net so verbete ’n saamgeflanste mengsel van feite en fiksie op te dis om van die einste Poetin ’n held te maak. Dis ’n maalkolk waar vergeefs met harde feite geargumenteer kan word – idees is vooraf opgestel en as feite ter stawing ontbreek, word dit bloot gefabriseer en feite tot die teendeel gewoon geïgnoreer. Die een Afrikaanse akademikus sal ’n saak uitmaak dat Afrikaans onder druk op universiteitsvlak is, net om in ’n opvolgrubriek deur ’n ander Afrikaanse akademikus “gerepudieer” te word. Albei bly onbuigsaam in hul opvattings, al spreek die feite en realiteite kliphard die teendeel. Die manier waarop die individu en die volk regte en verkeerde keuses kan maak is deur alles waardegedrewe te beskou. Gert Coetzee, wat die afgelope jaar as redakteur van Volksblad waargeneem het, skryf vandag in die koerant oor hoe die wêreld in baie opsigte verander het, ook die joernalistiek. Hy lê egter klem op hoe die joernalistieke waardes dieselfde behoort te bly, en dat joernaliste volgens hul prestasies om hierby te bly erkenning geniet. ’n Lang lys van waardes kan en behoort opgestel te word waarvolgens elkeen sy of haar beoordeling van die werklikhede om hom of haar behoort te skoei. Waardes soos dat die waarheid as vertrekpunt moet dien. Die goeie moet teen die slegte ondersteun word – soos dat korrupsie altyd verkeerd is en nie soms “geregverdig” kan word omdat dit “’n Westerse konsep” sou wees nie. Dat daar onvervreembare regte is (ook in die grondwet verskans) soos taalregte wat op universiteitsvlak neerslag behoort te vind, godsdiensvryheid en vele meer. Mits ons natuurlik die nodige inligting kry. Ons sal nie weet van die nuwe “wêreld” wat ontvou namate New Horizon al nader aan Pluto en sy mane kom nie “omdat ek nie in die ruimte belangstel nie”, maar net so “omdat ek nie in politiek belangstel” nie, of “ek stel nie belang in wat die Amerikaners / Nederlanders / Grieke doen nie” en maar deurlopend in geselskap weens onkunde in ŉ verleentheid gestel word. En in die proses verkeerde vriende maak. Dit bly ’n skrikwekkende gedagte dat ŉ volslae oningeligte op stemdag deur sy of haar kruisie net soveel mag het as die goedingeligte. Daardeur struikel die demokrasie. Ons beleef dit deur ’n blapsende regering wat die fout oral elders soek – ook die howe.