Busstaking dreig voor Paasnaweek(Foto: Ant Rozetsky / Unsplash) Pendelaars landwyd kan dalk oor die langnaweek gestrand sit indien die vakbond Numsa met sy dreigemente om te staak voortgaan. Numsa waarsku dat ŉ nasionale staking in die passasiersbussektor dalk nog voor die Paasnaweek kan plaasvind indien werkgewers nie ŉ sinvolle aanbod vir ŉ verhoging en mediese voordele ter tafel lê nie. “Ons doen ŉ beroep op gemeenskappe om alternatiewe planne vir die langnaweek te maak, want die staking sal waarskynlik dienste ontwrig. Ons het ŉ dringende vergadering met werkgewers voorgestel, verkieslik binne die volgende 48 uur. Die bal is in hul hande om hierdie ramp af te weer.” Numsa sê die vakbond probeer al sedert die begin van die jaar deur die Suid-Afrikaanse padpassasiersbedingingsraad (SARPBAC) met werkgewers onderhandel en dat hy in Februarie ŉ dispuut verklaar het. Die werkgewers word deur die Commuter Bus Employers Organisation (COBEA) en die South African Bus Employers Association (SABEA) verteenwoordig. Volgens Numsa weier werkgewers egter volstrek om werknemers ŉ sinvolle verhoging te gee. Werkgewers het glo ook nie enige mediese voordele nie. “Die kwessie wat die [moontlike] staking aangevuur het, is dat die werkgewers weier om oor mediese voordele te onderhandel,” het Numsa se nasionale woordvoerder, Phakamile Hlubi-Majola, gesê. Numsa het reeds ŉ sertifikaat bekom om te staak en dreig om dit nasionaal af te dwing indien werkgewers nie gou hul deuntjie verander nie. Die enigste voorstel wat tans op die tafel is, is glo deur die bemiddellaars voorgestel. Dit sluit in ŉ twee jaar lange ooreenkoms van 1 April 2023 tot 31 Maart 2025, ŉ jaarlikse verhoging van 7% op die minimum loon en ŉ 7%-verhoging op alle toelae wat werknemers vir die volgende twee jaar ontvang. Wat mediese voordele betref versoek bemiddelaars dat die kwessie binne elke maatskappy hanteer en nie deur die Nasionale Bedingingsforum (NBF) onderhandel word nie. “Ons wil vooraf sê dat die bemiddelaarsvoorstel nie die posisie van die meerderheid vakbonde weerspieël nie,” het Hlubi-Majola gesê. “Numsa is die meerderheidsvakbond in die passasiersbussektor en ons het nie die voorstel onderskryf nie. Ten spyte van ons bedenkinge oor hoe dit gedoen is, verwelkom ons egter die geleentheid om die voorstel [by onderhandelings] te betrek en hoop dat ons aanpassings daaraan kan maak sodat dit aan meer van ons eise voldoen.” Volgens Numsa het werkgewers ŉ aanbod direk aan werknemers gemaak vir ŉ verhoging van 6% vir drie jaar. Dié voorstel is egter op voorwaarde dat werknemers hul versoeke vir mediese fondse en mediese versekering laat vaar. “Werkgewers het dit nie by die NBF ter tafel gelê nie, wat die formeel erkende struktuur vir onderhandelinge is. Dit is omdat hulle nie gesentraliseerde bedinging respekteer nie en hulle die NBF om elke draai wil ondermyn. Werkgewers moet daarvoor veroordeel word en in die lig hiervan verwerp ons hul voorstel. “Mediese versekering is ŉ saak van lewe en dood vir ons lede, van wie die meerderheid nie ŉ mediese fonds op hul salarisse kan bekostig nie. Die laags betaalde werkers verdien gemiddeld sowat R7 800 per maand, daarom is ŉ mediese fonds onbekostigbaar.” Hlubi-Majola sê voorts dit is ŉ bekende feit dat openbare hospitale en klinieke in duie stort en die vakbond daarom mediese voordele in die private gesondheidsektor eis. “Hoewel ons verstaan ​​dat baie pendelaars deur die staking verontrief sal word, doen ons ŉ beroep op hulle om hul frustrasies aan COBEA en SABEA te rig.”