Vakbonde, staat by kantelpunt in salarisstrydArgieffoto (Foto: stevepb, Pixabay) Vakbonde en die staat is nou in die verwagte reusestryd gewikkel oor die minister van finansies, Tito Mboweni, se aankondiging in verlede maand se begrotingsrede dat staatsdienssalarisse se verhogings veel laer sal wees. Nadat die regering ‘n salarisverhoging van 0% aangebied het, het al die vakbonde wat tans by die onderhandelinge betrokke is, die aanbod verwerp. Een vakbond, naamlik die National Education, Health and Allied Workers’ Union (Nehawu), is so ontstoke dat hulle dreig om op 30 Maart te staak en ‘n massa-optog te hou vir hoër salarisse en lone. So ‘n staking van spesifiek gesondheidswerkers kan baie negatief inwerk op die land in ‘n tyd dat die korona-epidemie sy kloue behoorlik begin inslaan. Maar, so sê Maroela Media se bronne in die onderhandelings, in hierdie benadering staan Nehawu alleen. Geen ander vakbond steun tans hul benadering nie – deels omdat dit in die huidige klimaat as teenproduktief gesien word, en deels omdat die ander vakbonde meen dis in hierdie geval makliker om die regering (as hul werkgewer) in die hof uit te knikker. Oor moontlike sukses in die hof staan die vakbonde se argument op twee bene. Eerstens is vanjaar die derde jaar van ‘n driejaarooreenkoms oor salarisverhogings, wat die staat nou eensydig verbreek. Die vakbonde meen dus al wat nodig is, is dat die hof die bestaande ooreenkoms afdwing deur dit ‘n hofbevel te maak, wat volgens die vakbonde ‘n noodwendigheid is, want die geskrewe ooreenkoms is volgens hulle bindend. Die tweede punt wat die vakbonde in so ‘n hofsaak sou wou aanvoer, is dat die staat ‘n verhoging van 4,2% toegestaan het aan twee sektore werkers wat ook deur die staat betaal word, maar onder ander salaris-regimes as die res van die staatsdiens val, te wete die nasionale tesourie en die regsprekende gesag (regters en landdroste). Regters en landdroste se salarisverhogings is trouens Woensdag deur die Nasionale Vergadering goedgekeur in hul heel laaste handeling voordat die parlement onbepaald verdaag het weens die koronavirus. Dit het die ontevrede vakbonde ekstra woema gegee in hul stryd teen die 0%-verhoging. As die vakbonde wen, gaan dit baie moeilik wees vir Mboweni om sy begrotingsplanne deur te voer.