Tieners druk hier deur tot die einde | Netwerk24
Deur Magdel Vorster 01 September 2019 00:00
Spoekie' deur Jason Reynolds, in Kaapse Afrikaans vertaal deur André Trantraal, en Annerle Barnard se debuut, 'Sweepslag', is twee boeiende romans wat sy graag vir jong volwassenes aanbeveel, skryf Magdel Vorster.
Spoekie deur Jason Reynolds, vertaal deur André Trantraal. Uitgewer: Lapa. Prys: R180.
Kaapse Afrikaans lees nie altyd maklik nie, maar, soos Valda Jansen dit stel, "begin dinge sin maak sodra jy die klanke in jou kop hoor". Vir lesers wat gereeld Kaaps hoor of gebruik, geskied hierdie proses natuurliker, maar gelukkig sal Reynolds en Trantraal se boeiende verteltrant en knap karakterisering sorg dat alle lesers ná die eerste hoofstuk in die verhaal verdiep sal wees.
Spoekie vertel die storie van die 12- of 13-jarige Castle Cloete wat verkies om Spoekie genoem te word. Spoekie het drie jaar gelede begin hardloop nadat sy pa op hom en sy ma geskiet het. Hy kan egter nie die kwaad binne hom ontsnap nie, is gereeld by onderonsies (sy skoolhoof se woord) betrokke, en het al 'n "dik file" by die skool. Wanneer hy Coach en die res van die Defender-klub ontmoet, begin sy natuurlike talent 'n ander betekenis aanneem. Boonop het sy nuwe vriende almal 'n unieke rede wat hulle om die baan dryf.
Soos in die lewe van soveel jong lesers is daar ook nie vir Spoekie 'n kitskuur om spoke te verjaag nie. Al slaag die skrywer daarin om hoop te laat seëvier, is dit Spoekie se daaglikse stryd om onderonsies en erger dinge te systap waarmee lesers sal identifiseer en wat hulle sal bybly (of wat dalk by hulle sal spook).
Die veelbekroonde Amerikaanse skrywer Jason Reynolds se oorspronklike roman Ghost (2016) is meesterlik in Kaapse Afrikaans vertaal deur André Trantraal, en lewer 'n belangrike bydrae tot Afrikaanse jeuglektuur wat "vê bietere" is as baie ander plaaslike jeugboeke wat ek onlangs gelees het.
Lesers wat ná Spoekie nog Kaapse Afrikaans wil lees, moet onthou van Lang pad onnetoe, 'n briljante vertaling van Reynolds se Long Way Down (2017) deur Nathan Trantraal, André se broer, wat verlede jaar by Lapa verskyn het. Lang pad onnetoe is in versvorm geskryf en bied 'n eerlike oorsig oor die trauma van geweld en wraak deur die oë van die 15-jarige Will wat sy pa en broer verloor het. Hoewel hierdie teks meer interpretasie as Spoekie vereis, is die natuurlike ritme van Kaapse Afrikaans 'n gemaklike pasmaat vir die styl waarin dit geskryf is.
Sweepslag deur Annerle Barnard. Uitgewer: Tafelberg. Prys: R190.
Met haar debuutroman, Sweepslag, pak Annerle Barnard menseroof, dwelmhandel, prostitusie en selfdood aan. Die twee tienerhoofkarakters, Paul en Alicia, beland oënskynlik onskuldig in 'n gruwelhuis, wat die leser dan deur hul ervarings en interpretasies beleef.
Barnard skryf goed en leesbaar – lesers sal nie maklik die boek voor die einde kan neersit nie. Hoewel die storie glad nie voorspelbaar is nie, kry die leser wel deurgaans die gevoel dat minstens een van die hoofkarakters die trauma sal oorleef.
Paul se dialoog en gedagtes is deurspek met skerp, oorspronklike vergelykings, kwinkslae en beskrywings. Hy verwys na 'n slang as "Eva-en-die-appel se maatjie" en Miguel is "so cool hy pie slush puppie". ('n Mens wonder wel of "as hy hier wil uitkom met enige emalje op sy tande" deur iemand in doodsgevaar se gedagtes sal gaan.)
Probeer die soms onnatuurlik parmantige, byna lighartige dialoog en skryfstyl die leser oortuig dat die held en heldin uiteindelik oorwin? Of word dié "taktiek" moontlik gebruik om die afgryslike boodskap meer verteerbaar te maak? Of is dit die voortvarendheid van 'n adolessent?
Ondanks dié enkele krapperighede oor die wipplankryer tussen spanning en effe oordrewe humor, maak Barnard haar lesers deur 'n goeie storie bewus van die gevare van dwelms en prostitusie.
Ek beveel Sweepslag vir 14- tot 18-jarige lesers aan en sien uit na Sindikaat, wat op die kortlys is vir vanjaar se Sanlamprys vir jeuglektuur, veral omdat Barnard Sweepslag met 'n paar kinkels en nuwe karakters afsluit.
Magdel Vorster is 'n voormalige kinderbib­liotekaresse en eienaar van 'n kinderboekwinkel. Sy skryf vir oorsese publikasies oor plaaslike boeke in dié genre.