Net meer as ’n jaar nadat hy as vrywilliger in Knysna die brande help beveg het, moes Nataniel Oelf Donderdag in Karatara, naby Knysna, saam met die polisie deur roet en as sif vir die oorskot van sy familie.
Net buite ’n bibberkoue Buffelsbaai trek hy ’n kombers stywer om hom vas voordat hy versigtig verder praat.
Hy was Maandag op pad werk toe, gesus deur die wete dat die brand in die berg volgens die owerhede “onder beheer” was.
“Ek was so 2 km van Karatara af toe ek vuur sien. Ek bel toe ’n boer, Rob Dormehl, saam met wie ek verlede jaar in Knysna gaan vuur slaan het en sê ek is reg om te gaan veg in Karatara.”
Oupa Ben Oelf (65), patriarg van die familie en ’n tradisionele leier van die Khoisan in die omgewing, vertel verder: “Die Oelfs ken die natuur hier. Ons het geweet daar is probleme toe die bergwind opstaan.”
Hy en sy 44-jarige dogter het begin om al om die huis en buitekamer water te gooi. Die brand was toe al in die plantasie, reg langs die enkelstraat-bosboudorpie Farleigh met sy 26 huise, toe Ben sy kleindogter by die bure gaan soek.
“Ek het net deur die tuinhekkie gehardloop toe ek die eerste kool sien val – reg langs die huis oorkant. Toe ek daar kom, was die vuur klaar deur ’n venster in die huis.”
By sy huis gekom, was die brand daar ook. “Die agterkant van my huis was aan die brand. Daar was nie tyd vir eiendom red nie, ons moes uit!”
“Ek het vir hulle gesê ons moet pad op hardloop en laag hou vir die rook. Die wind was rof, ons kon van al die rook amper niks sien nie en die vlamme was oral.”
Sy seun Simea het vroeër ’n karbattery gaan haal en toe die familie uithardloop, het hy deur die digte rook daarmee aangekom. Hy wou weet waar sy swanger meisie was.
“In die groot deurmekaar kon ons haar nie sien nie. Ek hardloop toe by die huis in om haar te soek, maar sy was nie daar nie. Die rook was so erg binne ek kon nie eens my eie agterdeur kry toe ek wou uit nie.”
“Ek weet nie wat hulle gedink het nie. Miskien was dit die rook, miskien was dit die deurmekaar of die bang, maar hulle het na die brandende huis oorkant die pad gevlug. Hulle almal is daar dood.”
“Van die 26 huise in Farleigh is 13 afgebrand, maar ons gaan nêrens heen nie. Dis ons geboreplek, die plek waar ons voorouers begrawe is en nou ook die plek waar ons kinders dood is. Ons wil ’n monument hier oprig – en bly sal ons hier bly.”
* Die familie het gevra dat hul gestorwe familielede se name verswyg word uit respek vir die oorledenes.