GEPF: ‘Te veel van ons eiers in dié 3 mandjies’ | Netwerk24
Deur Nellie Brand-Jonker 13 Junie 2018 11:34
Afgetrede staatsamptenare is bekommerd oor hoeveel van hul pensioenfonds se eiers in drie beleggings gekonsentreer is, en veral oor die enorme belegging in die sukkelende Eskom.
Pensioentrekkers ly nog aan Steinhoff-bomskok omdat die gebeure by dié maatskappy gewys het wat die impak van een groot belegging op hul aftreegeld kan wees. Foto: iStock
Pensioentrekkers ly nog aan Steinhoff-bomskok omdat die gebeure by dié maatskappy gewys het wat die impak van een groot belegging op hul aftreegeld kan wees.
’n Ontleding van die Staatsdienspensioenfonds (GEPF) se beleggings deur die vereniging vir die monitering en voorspraak van staatspensioene (AMAGP) wys daar is oormatige konsentrasie in sy beleggings.
Kyk ook na die grafika onderaan die berig wat die GEPF se beleggings uiteensit.
Dit beteken as iets skeefloop by een van die maatskappye waarin die GEPF se geld gekonsentreer is, kan die fonds groot verliese ly. Hy het nie die beskerming van voldoende diversifikasie nie.
AMAGP sê hy het reeds in Desember hieroor vrae aan die GEPF gestuur, maar het ses maande later nog geen antwoord gekry nie. (Sien die GEPF se reaksie op Netwerk24 se vrae onderaan die artikel.)
Die GEPF is so groot dat hy dikwels die grootste enkele aandeelhouer in genoteerde maatskappye is. Einde Maart verlede jaar het sy belang in Naspers 16% beloop en in Steinhoff 10%.
Sy geld word deur die Openbare Beleggingskorporasie (OBK) bestuur, wat die afgelope tyd weens omstrede beleggings baie in die nuus was.
Drie beleggings is 35%
Volgens AMAGP verteenwoordig drie van die fonds se beleggings 35% van sy totale portefeulje van R1 664 miljard.
Hierdie beleggings is:
1. Naspers: Die belegging se waarde beloop R161,9 miljard. Dit verteenwoordig 18% van die fonds se beleggings in genoteerde aandele van R882,9 miljard. (Sien meegaande grafiek wat deur Netwerk24 uit die GEPF se jaarstate vir die boekjaar tot einde Maart 2017 opgestel is.)
2. Eskom: Die belegging in Eskom se skuldbriewe en wissels is R85,8 miljard. Dit beloop 16% van die totaal van R548,6 miljard wat in skuldbriewe belê is.
3. Suid-Afrikaanse staatseffekte: Sy belegging in staatseffekte beloop R327 miljard.
AMAGP is spesifiek bekommerd oor die belegging in Eskom omdat dit op 16% meer hoër is as die perk wat die GEPF se beleggingsmandaat plaas op hoeveel in een onderneming se skuldbriewe belê mag word.
Op die GEPF se eie webwerf word in die artikel “Die GEPF belê verantwoordelik” gesê die OBK het ’n mandaat om in skuldbriewe met ’n minimum gradering van BBB te belê. Nie meer as 5% mag in die skuldbriewe van ’n onderneming belê word wat ’n A-gradering het nie en ’n perk van 2% word gestel op ’n onderneming wat ’n BBB-gradering het.
In sy jaarverslag vir die jaar tot einde Maart 2017 word Eskom se gradering as BBB aangegee, maar dit is intussen verder afgegradeer.
Toe Eskom ’n gradering van BBB gehad het, moes die perk van 2% van die portefeulje vir skuldbriewe al toegepas word, maar dit is nie. Hoekom nie?
“Toe Eskom ’n gradering van BBB gehad het, moes die perk van 2% van die portefeulje vir skuldbriewe al toegepas word, maar dit is nie. Hoekom nie?” vra AMAGP in sy verslag.
AMAGP meen insae in die noulettendheidstudies en notules van vergaderings van die OBK se beleggingskomitee sal help om te verduidelik hoekom soveel in een staatsonderneming belê is.
Die gebeure by Steinhoff illustreer die gevaar: Toe Steinhoff se aandeelprys op R64 was, was die waarde van die GEPF se belegging in Steinhoff sowat R27,6 miljard.
Steinhoff verhandel nou teen sowat R1,30.
Boonop toon die GEPF se jaarstate hy het in 2016 R9,35 miljard geleen aan die swart beleggingsvoertuig Lancaster 101 om aandele in Steinhoff te bekom. Dié lening is die grootste van sy regstreekse lenings (sien die meegaande grafiek).
“Ongeag dat Naspers ’n goeie aandeel is – kan die GEPF nog ’n Steinhoff-tipe ineenstorting bekostig?” vra AMAGP.
Konsentrasie van eiers
Die meegaande grafiek wys watter ander groot konsentrasies van eiers in die GEPF se mandjie is.
1. Skuldbriewe van maatskappye: Die grootste belegging is in die skuldbriewe van Pareto Bpk. van R8,5 miljard. Dit beloop 23% van die belegging in maatskappye se skuldbriewe.
2. Ongenoteerde aandele: Die grootste belegging is in Pareto Bpk. van R10,5 miljard. Dit beloop 23% van die geld wat die OBK in ongenoteerde aandele belê het.
3. Buitelandse skuldbriewe: R13,5 miljard is by BlackRock Advisors belê. Dit is 73% van die belegging in buitelandse skuldbriewe.
4. Kollektiewe beleggingskemas: R86,6 miljard is by BlackRock Advisors van Brittanje belê. Dit is 93,7% van die beleggings in kollektiewe beleggingskemas. In die jaarverslag word aangedui die bedrag is in twee fondse – die BlackRock Global Equity Fund en die BlackRock Global Emerging Market Fund – belê. In die jaarverslag, onder risiko’s van teenpartye, word BlackRock Advisors as die grootste teenparty getoon weens die totale bedrag van R100 miljard wat by hom belê is.
Die GEPF swyg oor risiko
Hierdie verslag oor die risiko van konsentrasie is met drie vrae aan die OBK aangestuur. Die OBK het dit op sy beurt aan die GEPF gestuur:
Stem die OBK saam met die verslag dat daar ’n konsentrasie-risiko is?
Is daar ’n plan om die omvang van dié risiko te verminder?
Stel die GEPF perke vir die blootstelling aan ’n individuele belegging?
Nêrens in die fonds se reaksie aan Netwerk24 word na die risiko van konsentrasie verwys waaroor AMAGP se verslag handel nie.
Die GEPF belê sy geld op grond van ’n versigtig deurdagte strategie wat daarop gemik is om langtermyngroei vir die fonds te lewer.
Al wat die GEPF oor diversiteit sê, is dat die fonds se portefeulje in ’n verskeidenheid bateklasse belê is, soos in sy jaarverslag getoon word. (Dit is dié inligting wat Netwerk24 gebruik het om die grafika saam te stel.)
Die GEPF het geantwoord hy hersien gereeld sy beleggings om geskikte diversifikasie te bereik.
Verder lui sy reaksie: “Die GEPF belê sy geld op grond van ’n versigtig deurdagte strategie wat daarop gemik is om langtermyngroei vir die fonds te lewer. Die strategie is daarop gemik om te verseker dat ons die fonds se bates so toewys en bestuur dat die huidige en toekomstige aanspreeklikhede nagekom of oortref kan word. Dit is baie suksesvol in die GEPF se 22 jaar lange bestaan gedoen.
“Die GEPF belê ’n groot deel van sy geld in plaaslik genoteerde bates soos deur ons beleggingsbeleid bepaal word. Dit is tot voordeel van die ekonomie.
“Vanweë die GEPF se grootte is sy vertoning regstreeks gekoppel aan die prestasie van plaaslike markte. Die fonds se beleggingsopbrengste is hoogs gekorreleer met die ekonomie. As die ekonomie nie groei nie, groei die GEPF se beleggings nie.”
Meer oor: Dan Matjila | Staatsamptenare | Aftrede | Gepf | Pensioenfondse | Aftreebeplanning | Staatsdiens
Steinhoff: OBK al in Julie gewaarsku