Volume 7, Issue 1, 2010
Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe - Volume 7, Issue 1, March 2010
Volume 7, Issue 1, March 2010
Van (luister)liedjie tot chanson : &apos;n oorsese reis in vertaling
Author Naomi Morgan
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 1 –41 (2010)
Daar is min bronne beskikbaar oor die vertaalproses van liedjies of chansons. Na aanleiding van die onlangse vrystelling van die Afri-Frans-CD word daar in hierdie artikel op &apos;n praktiese wyse gekyk na die kreatiewe (liedjie)vertaalproses binne die taalpaar Afrikaans-Frans. Enersyds word die oorspronklike Afrikaanse tekste, die vertaalde Franse tekste en terugvertalings hiervan na Afrikaans verskaf sodat lesers die vertaalproses kan volg; andersyds word daar met die instrumente tot dergelike vertaler se beskikking gedemonstreer hoe oplossings vir spesifieke vertaalkundige probleme gevind kan word.
Sources pertaining to the translation process of songs or chansons are few and far between. In the wake of the recent release of the Afri-Frans CD this article views the creative (song) translation process from a practical point of view within the Afrikaans-French language pair. On the one hand, the original Afrikaans texts and the translated French texts, retranslated into Afrikaans, are provided for the benefit of readers following the translation process; on the other, the article demonstrates how solutions for particular translation problems may be found by using the tools available to the translator from Afrikaans into French.
//Gãuwa dwaal vennag : Anna M. Louw se Kroniek van Perdepoort ondergrawe deur trieksters en transdans
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 42 –60 (2010)
Die stand van die demokrasie in Suid-Afrika : &apos;n kritiese perspektief
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 61 –98 (2010)
Meer as vyftien jaar nadat Suid-Afrika die volle oorgang na &apos;n inklusiewe demokrasie gemaak het, is baie Suid-Afrikaners trots oor die sukses wat bereik is. Daar heers egter kommer by talle waarnemers oor die vraag of die demokratiese model wel geslaagd is en steeds deur alle akteurs in stand gehou en die waardes en beginsels daarvan onderskryf word. Die eerste groep waarnemers meen dat veral die Mbeki-regering nie die spelreëls van demokratiese regering gedurende sy twee termyne nagekom het nie, maar maatreëls ingestel het wat mag toenemend in die uitvoerende gesag gekonsentreer het, die wetgewende gesag &apos;n blote rubberstempel gemaak het en die regsprekende gesag soms vir eng politieke doeleindes ondermyn het. &apos;n Tweede groep verklaar dat demokrasie gekortwiek is deur inherente strukturele tekortkominge wat teruggevoer kan word na oordeelsfoute tydens die grondwetlike beraad wat die oorgang na demokrasie voorafgegaan het. &apos;n Derde groep beweer dat die swak vordering deur vorige regerings om die sosioekonomiese ongelykhede in die Suid-Afrikaanse samelewing uit die weg te ruim, &apos;n ernstige struikelblok in die weg van suksesvolle demokratiese konsolidasie is, en &apos;n vierde groep dat &apos;n demokratiese kultuur nog nie stewig onder alle Suid-Afrikaners posgevat het nie. In hierdie artikel word die universeel aanvaarde noodsaaklike toestande of vereistes van &apos;n suksesvolle demokratiese bestel ondersoek ten einde ons jong Suid-Afrikaanse demokrasie daaraan te toets. Daar word bevind dat &apos;n demokratiese historiese erfenis, &apos;n twee- of veelpartystelsel, gereelde vrye verkiesings, die reg op belange-artikulasie, burgerregte en -vryhede, burgerverantwoordelikhede, en individuele en organisatoriese outonomie belangrik is, asook &apos;n geletterde, opgevoede burgery, magsverdeling, magskeiding, burgerlike beheer oor die gewapende magte, mediavryheid, &apos;n oorwegend mark-ekonomie-stelsel, respek vir die sosiale kontrak, beperkte kulturele klowings, &apos;n hoë vlak van sosio-ekonomiese ontwikkeling en gelyke verspreiding van politieke hulpbronne essensiële vereistes is. Die huidige bedeling voldoen aan etlikes hiervan of glad nie, of slegs gedeeltelik. Die slotsom is dus dat talle waarnemers se kommer oor die vooruitsigte vir suksesvolledemokratiese konsolidasie in Suid-Afrika nie heeltemal ongegrond is nie.
More than fifteen years since South Africa made a full transition toward an inclusive democracy many South Africans are proud of the success achieved. However, there are many observers who are concerned about whether the democratic model is successful and whether all actors are still committed to maintaining it and adhering to its values and principles. The first group believes that particularly the Mbeki government did not adhere strictly to the basic rules of democratic governance during its two terms of office and took measures that concentrated power in the executive, used the legislature as a mere rubber stamp and at times undermined the judiciary for narrow political ends. A second group declares that our democracy is hampered by inherent structural shortcomings traceable back to errors of judgement during the constitutional summit preceding the formal transition. A third group believes that previous governments&apos; poor performance in eradicating the socio-economic disparities in South African society are a serious hindrance to successful democratic consolidation, and a fourth group that a democratic political culture has not yet firmly taken root amongst all South Africans. This article attempts to identify those universally accepted conditions or requirements necessary for successful democracy in order to determine whether our young South African democracy meets them. It is concluded that conditions such as a historic democratic legacy, regular free and fair elections, a two- or multiparty system, interest articulation, civil rights and freedoms, civil responsibilities, and individual and organisational autonomy are important prerequisites, as are a literate, educated citizenry, division of power, separation of power, civil control over the military, media freedom , a predominantly market economy, respect for the social contract, limited cultural cleavages, a high level of socio-economic development, and equal distribution of political resources are essential. The current dispensation satisfies only some of these requirements, and some only partially. The concern of many observers regarding the prospects for successful democratic consolidation cannot, therefore, be wholly dismissed.
Gay- en queer-kodes in geanimeerde films
Author Terrence R. Carney
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 99 –115 (2010)
Vroeë Hollywood-films het van bepaalde kodes en betekenare gebruik gemaak om sekere aspekte wat ná die Groot Depressie deur sensuurrade verbied is, te impliseer. Deur dié kodes en betekenare te gebruik was dit vir filmmakers moontlik om in die geheim meer te sê as wat hulle aanvanklik toegelaat was om te sê. Soms het hierdie kodes en betekenare ongesiens by filmgehore verby gegaan en ander kere het ingeligte filmgangers die storie agter die storie besef. Dieselfde geld vir moderne geanimeerde films. Daar word geargumenteer dat animeerders van soortgelyke kodes en betekenare aan dié wat in vroeë Hollywood-films aanwesig was, gebruik maak om te impliseer dat bepaalde geanimeerde karakters gay en queer is. Ter ondersteuning van dié argument word die Shrek-trilogie deur &apos;n sogenaamde queer bril gelees om sodoende die queer- en gay-kodes daarin uit te wys.
Early Hollywood films made use of certain codes and signifiers to imply aspects that were banned by boards of censors after the Great Depression. By using these codes filmmakers were able to say secretly much more than they were allowed to say. Sometimes these signifiers went unnoticed by audiences and sometimes informed audience members could immediately read between the lines. The same can be said for modern-day animated films. The point of argument is that makers of children&apos;s animated films make use of the same type of signifiers and codes which were used in early Hollywood films to imply that certain characters are queer or gay. To demonstrate the point of argument, the Shrek trilogy will be read through so-called queer lenses to point out these queer and gay codes.
Die grande dame van die Vlaamse poësie : Christine D&apos;haen (1923-2009) - tot lof van &apos;n vroulike stem
Author Zandra Bezuidenhout
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 116 –142 (2010)
Christine D&apos;haen het besondere luister aan die Vlaamse poësie verleen. Haar afsterwe in September 2009 bied die geleentheid om haar te huldig vir haar bydrae tot die literêre kanon van die Lae Lande deur haar werk aan &apos;n groter lesersgroep in Suid-Afrika bekend te stel. Afgesien van die talryke toekennings vir haar poësie en poësievertalings en haar biografie oor Guido Gezelle, is sy bekroon vir haar omvattende bloemlesing van gedigte oor en deur vroue en haar outobiografiese prosa. In 1992 was sy die eerste vrou wat die gesogte Prijs der Nederlandse Letteren verower het. Sy het tot in haar rype ouderdom voortgegaan om te publiseer, en ná haar versamelbundel (Miroirs, 2002) het etlike nuwe titels gevolg, tot haar oeuvre in 2007 met Innisfree afgesluit is. Die unieke eienskappe van haar digkuns verklaar waarom dit nie binne &apos;n bepaalde kategorie ingedeel kan word nie en los staan van enige stroming of tradisie. Hierdie artikel kontekstualiseer D&apos;haen se posisie as vrouedigter in die Nederlandse taalgebiede gedurende tweede helfte van die vorige eeu. Met behulp van &apos;n aantal gediganalises word aangetoon hoe haar eiesoortige stem die aard en omvang van die poësie van vroue binne en buite haar geboorteland verryk het.
Christine D&apos;haen lent exceptional lustre to contemporary Flemish poetry. Her death in September 2009 presents an excellent opportunity to honour her contribution to the literary canon of the Low Countries by introducing her work to a wider circle of readers in South Africa. Having won numerous awards for both her poetry and poetry translations, she was laureated for her biography on Guido Gezelle, as well as for her comprehensive anthology of poems by and about women and for her autobiographical prose. In 1992 she became the first woman to receive the prestigious Prijs der Nederlandse Letteren. She continued writing well into her old age, producing several new titles after the publication of her collected poems (Miroirs, 2002), until her oeuvre was concluded with Innisfree in 2007. Due to the unique properties of D&apos;haen&apos;s poetry, it resists categorisation and stands outside any particular school or tradition. This article contextualises her position as a woman poet in the Dutch-speaking world since the second half of the previous century. A number of her poems are analysed to illustrate how her distinctive voice enhanced the scope and character of women&apos;s poetry in her home country and beyond.
Verskille in nieverbale kognitiewe vermoëns van eentalige teenoor tweetalige meisies
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 143 –158 (2010)
Artistieke oorsprong en oorspronklikheid by Nietzsche en Heidegger
Author Frikkie Potgieter
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 159 –175 (2010)
Die hedendaagse wêreldwye bestuursmanie, wat ook aan Suid-Afrikaanse universiteite manifesteer, is onsensitief met betrekking tot die skep van &apos;n ruimte waarin die "begeerte na die onbekende" nagestreef kan word. In hierdie artikel word geargumenteer dat die kuns en die skryfwerk van die Kontinentale intellektuele tradisie hierdie ruimte op voortreflike wyse geskep het. Die hoofdoel van hierdie artikel is om te help om hierdie ruimte oop te hou deur ons geheue te verfris oor hoe twee hooffigure van hierdie tradisie, Friedrich Nietzsche (1844-1900) en Martin Heidegger (1889-1976), hierdie ruimte oopgeskryf het. Hulle het dit gedoen hoofsaaklik deur &apos;n metaforiese artistieke spel tussen die verlede en die toekoms, tussen oorsprong en oorspronklikheid, aan die orde te stel.
Aspekte van diaspora in drie Afrikaanse dramatekste na 2004
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 7, pp 177 –199 (2010)
Hierdie artikel ondersoek die vraag of sommige Afrikaanse Suid-Afrikaanse dramas weerspieëlings van die begrip diaspora bied wat bydra tot die spanning tussen "post-postkoloniale" sentrums en marges. Onderliggend aan die probleem is die aanname dat vorme van postkolonies in dramatekste ingebed kan word. Ek vertrek in hierdie artikel van die hipotese dat die onderstaande dramas op werklike gemeenskappe gebaseer is en op hul aard as postkolonies kommentaar lewer. Hierdie aanname en hipotese skep die moontlikheid om drie variasies van diaspora te onderskei. Tom Gouws se drama Nag van die lang messe (2006) hou die nouste met die eerste vorm verband, naamlik &apos;n klassieke diaspora. Die drama bied &apos;n voorstelling van sewe uitgeweke Suid-Afrikaanse mans wat as Team 4 Emergency Operations onder Caring Cross-moltreinstasie werk. In die teks verwys hierdie naam na Charing Cross-moltreinstasie, wat in werklikheid bestaan en in Westminster, Londen, geleë is. Die voorstelling van transnasionale gemeenskappe, of &apos;n moderne diaspora, vorm die agtergrond vir Deon Opperman se drama Kaburu (2008). Kaburu het &apos;n dubbele fokus, naamlik sommige Afrikaners se historiese verspreiding na Brits-Oos-Afrika (tans Kenia) en die huidige diaspora van Afrikaners na Kanada. Die derde vorm van diaspora, inwaartse/interne diaspora, het op Christiaan Botha se drama //Kabbo op die ysterspoor (2005) betrekking. Die drama bied &apos;n voorstelling van die titelkarakter se verplasing na die groot god Eloib se werklikheid. Histories was die werklike //Kabbo &apos;n sjamaan en was die San die eerste bewoners van Suidelike Afrika. Botha se drama herinner ons daaraan dat voorstellings van diaspora in die Afrikaanse drama nie slegs Afrikaners en hul bande met &apos;n tuisland, gasheerland en postkolonie betrek nie.
The problem dealt with in this article derives from the question whether some Afrikaans South African plays reflect expressions of diaspora that add to the tensions between "post-postcolonial" centres and margins. Underlying the problem is the assumption that theatre can inscribe empires as representations of postcolonies in play texts. In this article I start from the hypothesis that the chosen plays reflect, and comment on, real communities as postcolonies. Building on this assumption and hypothesis enables one to distinguish between three variations of diaspora. Afrikaans playwright Tom Gouws&apos;s play Nag van die lang messe (2006) relates most closely to the first variation, namely a classical diaspora. The drama depicts seven expat South African males operating as Team 4 Emergency Operations below Caring Cross Station. In the play, this is the name used to refer to Charing Cross Tube Station, which in reality is situated in Westminster, London. Expressions of a transnational community, or modern diaspora, on the other hand, inform Deon Opperman&apos;s play Kaburu (2008). Kaburu has a double focus, namely some Afrikaners&apos; historical dispersion to British East Africa (presently Kenya), and the contemporary diaspora of Afrikaners to Canada. The third expression of diaspora, inward/internal diaspora, applies to Christiaan Botha&apos;s play //Kabbo op die ysterspoor (2005). The play depicts the title character&apos;s transportation to the realm of the great god Eloib. Historically //Kabbo was a shaman, and the San people were the first inhabitants of Southern Africa. Botha&apos;s play serves as a reminder that expressions of diaspora in Afrikaans theatre do not exclusively involve Afrikaners and their links with homelands, hostlands and postcolonies.