Ek wil vir jou so bietjie vertel van ‘n wonderlike initiatief waarby ek al ‘n geruime tyd betrokke is. Dit is die Herdenkingsritte.
“Uit die stof aan ons Hoewe ontsteek die vonk van ons Herkoms, Uit die ink van ons vere vlam die Trots van ons Toekoms…” (Ons leuse)
“Dink maar net by jouself aan so klein hondjie vroeg op ‘n wintersoggend. Hy is baie gretig om jou oral in die huis rond te volg in die hoop vir ‘n bietjie aandag of dalk ‘n ietsie lekkers. Jy gaan staan met jou wol slippers in die kombuis, tap die ketel vol water en skakel dit dan aan. In onbeheersde afwagting staan wagter-tjie hier voor jou op die yskoue teelvloer en rondtrippel. Naderhand raak die wag net te veel om op al vier pootjies te staan en wil die’ mos nou gaan sit. Eerste probeerslag regaf is ‘n mislukking want die vriesende koue teels kontamineer sy minder koue teelgoed en spring hy vinniger op as wat die gedagte by hom op gekom het om te gaan sit. Dan, nadat hy die eerste keer geleer het skuif hy sy agterstewe na die regterkant toe om maar skuins op sy regteboud te gaan sit. Vir so paar oomblikke blyk dit meer aanvaarbaar te wees maar dan vlie hy weer op draai so twee keer in die rondte en herhaal die oefening na die linkerkant toe…
Stelselmatig buig jy jou knieë wat jou lyf na onder laat beweeg en jy word bewus, tot ontsteletenis toe bewus van alles wat verkeerd is in jou lyf. Jou hakskene wat voel asof dit van jou achilles-tendon af skeur. Die skaafmerke op die binnekant van jou kuite. Die dowwe steekpyn in die regterkant van jou linkerknieg. Jou liesspiere wat stywer as kitaarsnare jou laat snik van die ongerief. Die dowwe ongemak in jou lae-rug wat voel asof jy nou net ‘n 400m wedloop gehardloop het. Jou arms wat onsamehangend maar net automaties doen wat hulle doen omdat dit nou al vyf dae so aangaan. Jou nekspiere wat in geen normale posisie gemaklik en nie seer is nie. En laastens maar definitief nie die minste nie, jou bas wat op die koue harde saal op jou kouer nat rybroek moet gaan sit…
Nie net het hulle die erfenistereine besoek nie, maar ook vir ‘n paar dae ervaar hoe die kommandolewe in die Vrystaat was.
Dit laat my so dink aan die burgers se gevoel direk na die Anglo-Boereoorlog. So het Wynand Malan oor sy aandeel in die oorlog verduidelik: Oorlog is soos jag – as jy eers daarmee begin, kry jy nie genoeg nie.
Vir menige burger het die kommandolewe ‘n lewenswyse geword wat hy nie in die burgerlike lewe maklik weer sou vind nie.
Dit is veral Fiona wat die verlies sterk voel. Hoe verskriklik pynlik moes dit nie vir beide Boer en Brit tydens die oorlog gewees het as hul na maande van hul getroue perdekamerade afskeid moes neem nie.
“Dit was die derde Herdenkingsrit wat ons meegemaak het in ’n poging om die Afrikaner se geskiedenis vir die nageslag lewend te hou.
“Elke lid van die groep sal nou een hoefyster as aandenking hou en met die res van die hoefysters gaan ’n beeld van ’n vlam gebou word, omdat dit die simbool van die Herdenkingsritgroep is.”
Die span is weer saam en die gemoedere is hoog. Perdemeester Heki, wat gewoonlik vir Groot Trok Generaal bestuur, ry saam op sy perd en sorg vir groot pret.
“Die ‘oorlog‘ lyk vir my maar ’n bietjie vervelig. Die burgers is vir die grootste deel van die dag besig om hulle Mausergewere skoon te maak en om skyf te skiet. Die seuns, wat penkoppe genoem word, en van die ander jong manne speel vreemde speletjies. Hulle stoei en boks met oop hande en sommige is besig met ’n lawwe spel wat beesvelry genoem word. Ek kan my oë nie glo nie! Die manne sny gate aan die kante van ’n geslagte os se vel vir vashouplek. Izak sit in die middel van die vel terwyl agt ander jong mans rondom die vel gaan staan. Hulle tel die vel op, gooi hulle gewig agteruit en skiet Izak in die lug in. Met die afkomslag trek hulle die vel weer styf en skiet Izak dat hy daar trek. Hy gil van opgewondenheid: “Hoër kêrels, hoër! Ek vlieg!”