Robertson se lang gedig ’n sirkusorrel van kuns | Netwerk24
Deur Loftus Marais 06 Augustus 2018 00:00
Uit die staanspoor: Dié boek is nie almal se ding nie. Dis ’n 220 bladsye lange gedig oor ’n oorlogsveteraan met ’n swak vir noir-rolprente. Dit speel af tussen 1946 en 1953. Dit verg aandag en ’n oop gemoed.
Maar as jy vir Robin Robertson tyd gee, rustig gaan sit met The Long Take en ’n koffie, of selfs ’n whiskey (noir, tog), gaan jy nié spyt wees nie. Jy kan dalk soos ek eindig: effe geobsedeer, aan ’t ou noir-flieks kyk elke tweede aand, die geskiedenis van pragtige geboue in Los Angeles opsoek op die internet, Charlie Parker luister op die agtergrond . . . Wees dus ook gewaarsku.
Ontmoet vir Walker. Net Walker. Sy volle naam bly ’n geheim. Hy kom ná die Tweede Wêreldoorlog in Amerika aan. Hy werk op die dokke. Hy onthou sy idilliese jeug in Nova Scotia, Kanada. Hy onthou ook die gruweldade van die oorlog. Hy ly aan bomskok. Hy word later ’n joernalis op die “city desk” wat ook skryf oor die lot van veterane en haweloses.
Walker doen sy naam gestand. Hy stap en bekyk die stede waarin hy leef – New York, San Francisco, maar veral Los Angeles. Ook, hy gaan na die bioskoop. Hy vrek oor Yvonne de Carlo in Criss Cross, Orson Welles in The Lady From Shanghai, Peggy Cummins in
Deadly Is the Female (later Gun Crazy herdoop).
Robertson is bekend as ’n liriese digter met ’n stewige hand. Maar met sy nuwe boek gebeur iets anders. Dis verhalende poësie met spronge hier en daar na ritmiese prosa, en dis ook ’n deeglike stuk geskiedskrywing. Dit stu voort met ’n mymerende, dreigende energie.
“There were parts of the city that were pure blocks of darkness, / where light would slip in like a blade to nick it, carve it open: / a thin stiletto, then a spill of white; the diagonal gash / of a shadow, shearing; the jagged angle sliding over itself / to close; the flick-knife of a watchman’s torch, the long gasp / of headlights from no­where”.
So beskryf Robertson ’n verligte swembad in die nag: “like the back of a kingfisher”! Walker kyk ook na sy kat, “decanting herself / in one pulse / from the window ledge to the floor.”
Maar Calliope is ook die naam van die Griekse muse vir epiese poësie.
Elke nou en dan skok hy jou met sulke pragtige reëls.
Die boek word as “onklassifiseerbaar” bemark. The Long Take is ook op die Bookerprys se langlys – ’n eer wat net romans te beurt val. Maar moenie geflous wees nie. Dié is poësie. Goeie poësie.
Die karnavalgronde is ’n gegewe in baie noir-films. Daar speel dikwels ’n sirkusorrel op die agtergrond. In een toneel in The Long Take stap Walker verby só ’n “calliope”. Maar Calliope is ook die naam van die Griekse muse vir epiese poësie. En ja, die muse was beslis met Robertson. Sy gedig vermeng die gewilde en die hoë kultuur. Dis ’n sirkusorrel van suiwer kuns.
Loftus Marais is ’n digter en die inhoudsregisseur van kykNET Verslag in gesprek.
SA skrywers reageer op Ondaatje se Man Booker
Onrealisties, vol truuks, maar absoluut héérlik