My lewe as 'n museum (Reeks #2) Rewind en respek – Geloofsentrum Universitas
My lewe as 'n museum (Reeks #2) Rewind en respek
Andre Oosthuizen (andrej@webafrica.org.za)
Verlede week het ons die reeks begin: my lewe as 'n museum. Ons het gehoor dat ons elke dag bou aan ons lewensmuseums. En dat ons eendag 'n testament moet nalaat. 'n Testament wat betekenisvol is.
Kyk gou weer na die video oor jou lewe as museum. https://youtu.be/M9rXdDbQ-3E
Voor ons saam lees, kom ek verduidelik net waarom ons uit Tessalonisense soek na skilderye of uitstallings wat in ons lewensmuseum moet hang.
In 1 Tessalonisense gee Paulus riglyne vir hoe kinders van die Here die verskillende fasette van ons lewe moet inrig. Of dan, in die lig van ons reeks, hoe die uitstallings van ons lewensmuseum moet lyk. Paulus praat van skilderye oor ons seksuele lewe (4:3-8), onderlinge liefde (4:9-10), jou ingesteldheid teenoor arbeid en jou beroep (4:11-12), hoe jy moet treur wanneer iemand naby aan jou doodgaan (4:13-18). En in 5:12-28 fokus Paulus spesifiek op die beginsels van verhoudinge.
Ø 12-13 – ons verhouding teenoor ampsdraers
Ø 14-15 – ons onderlinge verhoudings
En hy maak eintlik net 'n paar kriptiese opmerkings. Hy gee 'n paar sleutelbegrippe of sleutelbeginsels, maar bespreek dit nie verder in detail nie. So asof hy ons aanmoedig om self verder daaroor te gaan dink.
Skriflesing: 1 Tessalonisense 5:12-28
Kan jy jouself 'n lewe indink sonder 'n rewind knoppie? 'n Lewe waarin jy net een keer na 'n liedjie kan luister en nie weer en weer kan oor speel nie. Waar jy nie 'n fliek kan rewind en 'n bepaalde gedeelte oor kyk nie. Of 'n rugbywedstryd sonder 'n kyk-weer? Die lewe sal totaal en al anders wees, want ons lewe is ingerig rondom die feit dat ons rewind kan druk. Ons kan altyd terug gaan en weer luister na wat ons nie gehoor het nie, of weer gaan kyk wat ons iewers misgekyk het. Ons het altyd 'n kans op 'n kyk-weer.
Nou vanmôre se eerste skildery wat in ons lewensmuseum ophang word, wil ek 'n opskrif gee. En die opskrif, is respek. En julle sal netnou sien wat respek en rewind met mekaar te doen het.
Vriende, een van die min skilderye wat deesdae in mense se lewensmuseums opgehang word, is dié van respek. Ek bedoel, jy hoef net die koerant oop te slaan of die nuus te kyk om te sien dat respek deesdae dikwels totaal en al in ons samelewing ontbreek.
Mense is eenvoudig disrespekvol teenoor ander mense se goed. Hulle sal steel en afbreek en afbrand. Maar mense is sommer disrespekvol teenoor mekaar. Ons sien hoe ons leiers in die parlement mekaar vloek en skel en slaan. En hierdie disrespek spoel natuurlik oor na ons samelewing. In skole is dit 'n groterwordende uitdaging om kinders te leer om respekvol teenoor onderwysers op te tree.
En as jy mooi daaroor dink, is respek een van die boustene van enige verhouding. As die Here Jesus sê in Matteus 22 ons moet God en mekaar liefhê, is respek 'n bestanddeel van hierdie liefde vir mekaar. Want as daar nie respek vir God is nie, kan ons Hom nie waarlik liefhê en gehoorsaam nie. Trouens, respek teenoor God is om gehoorsaam te wees aan wat Hy vra. Disrespek is om ongehoorsaam te wees aan wat Hy vra.
In vers 12 sê Paulus: "Maar ons vra julle broers, om respek te betoon aan diegene wat ywerig onder julle werk en julle in die Naam van die Here voorgaan en teregwys."
Nou binne hierdie konteks praat Paulus natuurlik van die ampsdraers. Die mense wat vir hulle gepreek en geleer het, hulle onderwysers. Maar Paulus gebruik die beginsel van respek ook binne baie ander verhoudinge en kontekste. Die woord wat met respek vertaal word kan ook beteken om te eer of eerbied te hê. Byvoorbeeld:
Rom. 12:10: "Betoon hartlike broederliefde teenoor mekaar; bewys eerbied teenoor mekaar en wees mekaar daarin tot voorbeeld."
Ef. 5:21: "Wees uit eerbied vir Christus aan mekaar onderdanig."
Ef. 5:33: "… en die vrou moet haar man eer."
Die vraag natuurlik is, wat beteken eerbied of respek prakties vandag vir ons binne die verskillende fasette van ons lewe? Met ander woorde, as ons sê daar moet in ons lewensmuseums skilderye hang of uitstallings wees van eerbied en respek, hoe lyk dit?
En ek het 'n baie interessante ontdekking gemaak oor die woord respek wat ons dalk kan help in die toepassing. Respek of die engels "respect" kom van die Latynse woord respectus.
Re- weer en spectus – om te kyk.
Met ander woorde, wat beteken respek? Dit beteken om weer te kyk! En dit is vir my 'n mooi beskrywing van hoe ons met respek na mekaar moet kyk! As ons met eerbied en respek na mekaar kyk, moet ons leer om weer te kan kyk. Ons moet kan rewind! Want as ons weer kyk sal ons dalk iets anders in iemand raaksien wat ons nie die eerste keer gesien het nie. En rewind of kyk-weer sal ons help om met eerbied en respek teenoor mekaar te lewe. Kom ek gee 'n paar voorbeelde van 'n lewe met respek:
Hoeveel keer het jy al net so in die verbygaan na iemand gekyk en klaar jou mind opgemaak of jy van die persoon hou of nie? En daardie een kyk het julle verhouding bepaal! Dit bepaal jou gesindheid en jou lyftaal teenoor daardie persoon. Ons doen dit baie. Ons kyk een keer en vorm 'n opinie. En partykeer is daardie opinie 'n slegte opinie van mense wat lewenslank aan hulle bly kleef. Daarom sal ons mense dikwels verkeerdelik net een kyk gee en afskryf. Dit is disrespekvol teenoor mense, want ons gee hulle nie 'n kans om te wys wie hulle regtig is nie.
'n Ander voorbeeld van 'n kyk-weer. Mense kan ons baie vinnig afsit of irriteer met iets wat hulle doen of iets wat hulle sê. En gevolglik is ons op die plek ongeduldig of kwaad of geïrriteerd met mense. Dit kan gebeur met vreemde mense maar gebeur baie meer in 'n verhouding met mense vir wie jy baie lief is. Maar wat sal gebeur as jy 'n tweede keer kyk of 'n tweede keer luister en nie onmiddellik reageer nie? As jy weer kyk sal jy dalk raaksien wat die persoon bedoel en agterkom vanuit watter hoek hy/sy redeneer. Jy sien, as ons dan weer kyk en weer dink oor wat hulle gesê het en weer kyk en weer dink oor ons eie reaksies sal ons dalk meer begrip hê en anders optree. Baie gevegte sal so gestop word. Ons sal met meer respek teenoor mekaar praat en optree as ons weer kyk en weer luister. Maar dikwels reageer ons op 'n eerste kyk. En die reaksie getuig gevolglik baie keer van disrespek vir mekaar.
Re-spect, kyk-weer leer jou ook om dieper te kyk. Dit laat jou goed raaksien wat jy nie met die eerste oogopslag sou raaksien nie. Kyk met hoeveel respek het Jesus teenoor mense opgetree. Selfs mense wat in ander se oë nie hulle respek verdien het nie. Neem maar net die vrou wat op owerspel betrap is en wat almal disrespekvol met klippe wou doodgooi. Jesus kon dieper kyk. Verby die velkleur en die klere. En as jy dieper kyk, weer kyk, sal jy dalk mense anders raaksien.
Respek en liefde het alles met vergiffenis te doen. Ek kan nie vanmôre daarby stilstaan nie, maar ons sal iewers moet gesels oor die skildery van vergiffenis wat in ons lewensmuseums moet hang. As ons mekaar vergewe, tree ons in eerbied teenoor God op. Want God verwag dat ons mekaar sal vergewe soos Hy ons vergewe. As jy eenvoudig God se opdrag ignoreer, is jy disrespekvol teenoor God! Be kind rewind. Jy sien, respek het alles te doen met rewind. En rewind is 'n funksie op ons lewens-remote wat ons moet leer druk. Hoeveel keer druk Jesus rewind vir jou lewe? Hoeveel keer begin Hy met jou oor? Hoeveel keer rewind en vergewe Hy? Hoe kan jy dan anders as om te rewind en te vergewe? Ons behoort mense te wees in wie se museums daar uitstallings hang van verhoudinge wat ons rewind het. Mense wat vir mekaar kan sê: luister, kom ons begin oor, want ons respekteer mekaar, maar ons respekteer vir God wat dit van ons verwag!
Jy sien, mense wat kyk-weer mense is, wat mekaar respekteer sê Paulus in vers 13, leef in vrede met mekaar. En dit is so eenvoudig soos dit! As daar respek is vir mekaar, respek vir mekaar se goed, respek vir mekaar se opinie, respek vir mekaar se gevoelens, respeke vir mekaar se diversiteit, dan sal daar vrede wees tussen mense. En die interessante van hierdie vrede waarvan Paulus in vers 13 praat, is dat dit nie net 'n gevoel is wat mense teenoor mekaar het nie. Dit is 'n keuse! Jy kies om vredevol te lewe en vredevol op te tree. Jy kies om respekvol te wees. Jy kies om twee keer te kyk, jy kies om twee keer te luister, jy kies om rewind te druk. En as jy dit kies sal jy in vrede met mense bly lewe.