Die krisis in Turkye is nie uniek nie en ’n land soos Suid-Afrika kan saam met ander ontwikkelende lande soos Mexiko en Argentinië ’n paar belangrike lesse hieruit leer.
Die huidige Turkse president, Recep Tayyip Erdoğan, het reeds meer as tien jaar gelede besluit om ’n proses in werking te stel waarvolgens hy uitgebreide politieke en ekonomiese mag oor Turkye kon verkry. Vandag is Erdoğan in ’n baie sterk posisie in Turkye met ’n nuwe grondwet en ’n presidensiële stelsel wat geweldig baie mag aan hom toeken. Daar is bitter min onafhanklike media in Turkye oor, en onafhanklike burgerlike organisasies is ook op die agtervoet.
Om sy magsgreep te kon uitvoer, moes Erdoğan die nodige steun onder ’n meerderheid van Turkse kiesers kry. Hy het dit reggekry deur rentekoerse kunsmatig laag te hou, staatsbesteding wesenlik uit te brei en kunsmatige ekonomiese groei te verwesenlik. ’n Paar jaar gelede was Turkye een van die snelgroeiendste ekonomieë in die wêreld. Dit het Erdoğan gewild gemaak en nadat sy opponente hom met ’n staatsgreeppoging uit die kussings probeer lig het, het hy die gaping gevat om sy magsposisie wesenlik uit te brei deur die grondwet te verander en sy opposisie op brutale wyse stil te maak.
Die Turkse ekonomie is sterk verbind met Europese ekonomieë en ’n grootskaalse skuldkrisis in Turkye kan banke in Europa op risiko plaas. Turkye se grootste handelsvennoot is die Europese Unie en die EU sal nie wil sien dat Turkye in die moeilikheid beland nie. Verder is Turkye steeds ’n lid van die Noord Atlantiese Verdragsorganisasie en is die Weste nog nie gereed om Turkye as militêre bondgenoot te vervreem nie. Suid-Afrika beskik oor geen van hierdie sterkpunte nie.
Die werklike probleem is dat Suid Afrika het met die wêreld se kundigheid binnelands gesit om die ekonomie aan die gang te kry, maar nee toe word hordes blankes in Zuma se tyd genoop om die Land te verlaat en die land boer op elke gebied agteruit. Hulle kniehalter ekonomiese groei met drakoniese wette en regulasies gedryf deur hul ideologie, dus het hulle nie self die kapasiteit en kennis om die land te laat groei nie, hulle faal jammerlik.
En as die regering dan nou nie ‘n begrip van die ekonomie het nie, wat dan? Ek sien elders in die media prof Jannie Rossouw van Wits sê in ‘n artikel dis tyd dat adj. pres. David Mabuza en die res van die kabinet ’n “basiese ekonomie 1-lesing” kom bywoon – en hy is bereid om dit vir hulle aan te bied. Ek dink CR moet ook daar ‘n draai gaan maak.