Finansiёle Oorlewing: 'n Les van die Baske.
Ons gesels en kyk op hierdie Kletsblad na baie verskillende opsies van hoe ander volke hulle verdrukking oorleef het.
Kortliks het ons verlede week net aan Kataloniё geraak. Die Spaanse groep wat egter die grootste stryd gestry het en nog steeds nie handdoek ingegooi het nie, is die Baske.
Waarskynlik is die rede waarom hulle redelik stil is op die oomblik omdat hulle eers wil sien wat die Katoloniёrs doen voordat hulle weer met hulle onafhanklikheidstryd begin. Op die oomblik egter geniet hulle volle outonomie maar volle soewereiniteit is steeds waarna hulle streef.
Hulle vryheidspad slegs die afgelope bykans 100 jaar was met verraad en bloed besaai. Met die uitbreek van die Spaanse Burgeroorlog (1936-1939), het die linkse groep wat deur Rusland se Stalin befonds was, die Baske onafhanklikheid beloof indien hulle saam met hulle veg en die oorlog wen.
Genl. Francisco Franco het met 'n ystervuis teen die Baske opgetree. Nadat Franco as oorwinnaar uit die stryd gekom het, het hy die Baske verder gestraf deur hulle te verbied om vir 'n periode van vyf jaar in Spanje te werk.
Toe die ellende op sy hoogste was, het 'n jong priester op die toneel verskyn. Hy het met 'n plan vorendag gekom wat die Baske nie net laat oorleef het nie, maar sy model wat hy in werking gestel het, is dieselfde model wat vandag nog deur die Baske suksesvol toegepas word.
Geskool op Bybelse beginsels, het hy dit die soewereiniteit van arbeid gedoop. Hy het groepe mans bymekaar gemaak en gevra wat kan hulle uit die oorlogsrommel vervaardig. Aanvanklik het hulle olielampies gemaak wat goedkoop verkoop is aan 'n bevolking in wie se land daar geen infra-struktuur oor was nie. Die groep werkers is gewettig in 'n ko-operatiewe beweging en die leuse was dat as jy nie werk nie kan jy nie eet nie. Aan die einde van die maand is die wins gelykop aan elke werker uitbetaal.
Vyf jaar later was hierdie klein ko-operatiewe fabrieke die grootste verskaffers van olieverwarmers aan Spanje en Europa. Die beweging is uitgebou met die hulp van vyf opgeleide tegnici wat jongmense in tegniese kolleges opgelei het – alles as ko-operasies en vandag is hulle die grootste vervaardigers van alle wit goedere, soos yskaste, mikrogolfoonde, ens., in Europa.
Vandag is die Baske suksesvol. Hulle bereidwilligheid om saam te werk en saam te staan het gemaak dat hulle talle aanslae die hoof kon bied. Hulle finansiёle instellings, gesondheisdienste, universiteite en lesbes ook plase, geskied alles binne die ko-operatiewe model.
Na die Tweede Wêreldoorlog het hulle terroriste-beweging die ETA bloedige aanvalle teen Spanje geloods. Eers in 2011 het ETA na drie vorige mislukte pogings ontbind en het die politici aangekondig dat hoewel sesessie die einddoel is, sal hulle dit op vreedsame wyse soek.
Miskien is die les wat hieruit geleer kan word dat soewereiniteit begin in die gees, vind uiting in arbeid en kom tot wasdom in 'n soewereine staat. Per slot van rekening is jy nie vry as jy finansieel 'n slaaf van 'n vreemde ras is nie.
Daar word gesê – dalk anekdoties, dalk waar – dat elke Bask vra elke oggend drie vrae: Wie is ons? Waar kom ons vandaan? Wat eet ons vanaand?