Statebondspele: Soveel geld in die waterFikile Mbalula, minister van sport en ontspanning, Dinsdag (14 Maart 2017) tydens ‘n mediakonferensie in Durban. Foto: ANA Fikile Mbalula, minister van sport en ontspanning, het Dinsdag gesê die land se huidige ekonomiese status het veroorsaak dat die Suid-Afrikaanse regering nie aan die verwagting kon voldoen om meer geld te verskaf as wat die kabinet vir die 2022 Statebondspele goedgekeur het nie. Hy het tydens ŉ mediakonferensie by die Moses Mabhida-stadion in Durban gepraat, ŉ dag nadat dit aan die lig gekom het dat die stad nie meer die gasheer vir die Statebondspele in 2022 sal wees nie. “Die Suid-Afrikaanse regering het met spyt kennis geneem van die verklaring wat deur die Statebondspelefederasie uitgereik is. Ons wil dit duidelik maak dat hoewel ons nie met die inhoud van die verklaring saamstem nie, aanvaar ons die besluit,” het hy gesê. Mbalula het gesê die besluit is geneem ten spyte van die positiewe reaksie van die spele se evaluasiekommissie oor Durban se potensiële kapasiteit. “Toe die spele aan Suid-Afrika toegeken is, het ons nog nie die gasheerooreenkoms geteken nie. Klousules in die ooreenkoms sou Suid-Afrika ernstig benadeel en die regering was nie bereid om ŉ oop waarborg te teken, wat aandui dat die regering enige potensiële tekort in die begroting vir die voorbereiding en aanbieding van die spele sal dek of dat die regering subsidies of huurkostes verbonde aan die Statebondspeleblyplek waarborg nie.” Volgens Mbalula het daardie vereistes daartoe gelei dat Durban se finansiële waarborg as die gasheerstad vertraag is. Hy het gesê die minister van finansies het in Junie 2016 ŉ operasionele begroting van R2 660 928 000 en ŉ gebeurlikheidsbegroting vir die spele onderteken. Hy het gesê uit lesse wat tydens die aanbied van vorige groot geleenthede geleer is, was die regering nie bereid om ŉ oop waarborg te onderteken of ŉ groot bedrag van die fondse aan ŉ nuutgestigte private entiteit oor te betaal nie. Alec Moemi, die direkteur-generaal vir sport en ontspanning, het egter tydens die mediakonferensie aangedui Suid-Afrika het reeds R118 miljoen bestee om die gasheerregte te bekom en hierdie geld kan nie verhaal word nie. Mbalula het gesê die verlies is betreurenswaardig, maar die land is nie in ŉ posisie om groot finansiële beloftes te maak wanneer hy so baie sosio-ekonomiese uitdagings moet hanteer nie. “Die aansoek om gasheerregte is versigtig gedoen. Ons het nou ervaring, ons kan nie geflous word nie; ons weet wat ons wil hê.” Hy het gesê om die spele aan te bied, sou beslis voordele vir Suid-Afrika ingehou het, maar dit kon nie “ten alle koste” gedoen word nie. Hy het bygevoeg die land sal in die toekoms weer aansoek doen om ander groot geleenthede aan te bied. In 2022 sou dit die eerste keer gewees dat die Statebondspele, wat elke vier jaar gehou word, op die Afrika-kontinent aangebied word. Die Statebondspelefederasie het Maandag gesê na ŉ in-diepte hersiening is vasgestel daar is “nou beduidende afwykings van die ondernemings wat in Durban se bod gemaak is”. Die federasie het gesê hy oorweeg nou ander opsies. Die volgende Statebondspele word in 2018 aan die Goue Kus in Australië aangebied.