Nuuskommentaar: Selfs ŉ dwaas kan terugskouend wys weesPres. Cyril Ramaphosa tydens die lewering van sy staatsrede. (Foto: Elmond Jiyane/GCIS) President Cyril Ramaphosa het gister sy repliek op die debat oor die staatsrede gelewer. In sy repliek het hy wel die opposisiepartye gekasty vir die sogenaamde “geswets en moddergooiery” in hulle debatstoesprake. Hulle was volgens Ramaphosa veels te negatief en het eintlik die “maklike” roete gekies deur die regering net van voor tot agter te beledig. Hieroor het hy gesê dat selfs ŉ dwaas terugskouend wys kan wees. Dit is maklik vir die opposisie om die regering te beledig en kritiseer – dit is altyd makliker om na die tyd kritiek te lewer as wat dit is om aanvanklik met oplossing vorendag te kom. So ook het Ramaphosa ŉ beroep op Suid-Afrikaanse burgers gedoen om meer klem te lê op dit wat nog goed en reg aan die land is, eerder as om heeltyd te kla. Een van die goed waaroor ons positief moet wees, is die diepte en diversiteit van kundigheid in wetenskap, navorsingsinstellings, universiteite, agentskappe en staatsentiteite wat deur die pandemie blootgelê is. Ten spyte daarvan het Ramaphosa weereens bevestig dat die regering die alleenaankoper van die entstowwe gaan bly. Hulle wil dus ons diversiteit prys, maar dit nie toelaat om in die vryemark te floreer nie. Een van die regering se grootste probleme is dat hulle vasklou aan die sentralisering van entstowwe. Lande soos Israel, die VSA, Brittanje, Rusland en Meksiko het almal reeds in Desember van 2020 begin inent. Ander lande soos China, Brasilië, Indonesië, Bangladesj en Estland het reeds in Januarie vanjaar met inentings begin. Selfs Mianmar, wat tans in die middel van ŉ staatsgreep is, het voor ons begin inent! Die Verenigde Arabiese Emirate (VAE) het reeds meer as die helfte van hulle bevolking ingeënt. Israel het reeds 78% van hulle bevolking ingeënt – dit beteken dat hulle reeds kudde-immuniteit behaal het. Dit voordat ons nog eers ons eerste mens ingeënt het. Dit beteken dat ons nie net te min entstowwe te laat bekom het nie, maar ook dat ons ver agter die res van die wêreld is. In die lig hiervan is dit eintlik ondenkbaar dat die regering steeds aan sentralisering vasklou. In die lig hiervan is Ramaphosa se kritiek teen die opposisie eintlik ironies: “Selfs ŉ dwaas kan terugskouend wys wees.” Die regering kritiseer die opposisie omdat die opposisie niks anders doen as om die regering te kritiseer nie. Tog kan ŉ mens niks anders doen as om die regering te kritiseer nie – hulle doen niks prysenswaardig nie. Sodoende is dit eintlik belaglik om die opposisie so te kasty wanneer hulle kritiek teenoor die regering eenhonderd persent geldig is. Die regering self sal ten beste ook nét met ŉ terugblik wys kan wees. Ramaphosa se opmerking herinner aan Venezuela se onlangse skuif na privatisering. Bloomberg berig hoe Venezuela nou, nadat hulle deur sosialisme verwoes is, in stilligheid na privatisering terugskuif. Dié regering dra tans dosyne maatskappye in staatbesit in die stilligheid aan private eienaars oor. Dit is almal maatskappye wat oor die afgelope twee dekades deur die regering “gekonfiskeer” is en sodoende gely het onder hulle swak sosialistiese beleid. Die bestuurders van dié maatskappye is in beheer van salarisse, beleggings en produklewering – al wat hulle dan doen is om ŉ persentasie van hul inkomste aan die regering oor te dra. Dit is natuurlik ver van ŉ ideale en vrye mark af. Dit is egter ook myle verwyderd van Venezuela se harde sosialisme van die afgelope paar dekades. Die regering het gesien dat hulle volledig en finaal ten gronde sal gaan indien hulle nie ŉ plan maak nie. Sodoende maak hulle sekere toegewings ingevolge beleid – net om te oorleef. Dit is waarskynlik nie ŉ radikale swaai na ŉ beter ideologiese uitkyk op die lewe nie. Hulle besef net dat hulle enige iets gaan moet doen – selfs dit waarvan hulle nie hou nie. Dan sê ŉ mens weereens: “Selfs ŉ dwase (sosialis) kan terugskouend wys wees!” Ons land is regtig nie op pad om oornag in dieselfde puin as Venezuela te verval nie. Tog word ons geteister deur dieselfde slegte idees wat hulle tot ŉ val gebring het. Ons regering wat entstowwe in ŉ proeflopie vir die Nasionale Gesondheidsversekering wil verander, spruit maar uit dieselfde idees as Venezuela wat alles genasionaliseer het. Dit kom alles neer op sentrale beheer – dit is so eenvoudig soos dit. Ons regering gaan duidelik nie binnekort wys word nie. Die voordeel wat ons het – in vergelyking met ŉ land soos Venezuela – is dat ons ŉ ongelooflike veerkragtige en goed georganiseerde burgerlike korps het. Dit gaan waarskynlik ook een van die deurslaggewende faktore wees wat maak dat ons nie soos Venezuela eers wys gaan word wanneer dit te laat is nie. Net as ŉ bewys. Al meer dorpe in die Vrystaat begin met amptelike regrukprojekte om hul vervalle dorpe te help red. Inwoners van Kroonstad maak byvoorbeeld al maande lank die dorp skoon. Die sakeondernemings neem weer verantwoordelikheid vir die instandhouding van verkeersirkels. Inwoners van Winburg beplan weer om in Maart hulle konsentrasiekampkerkhof te begin skoonmaak. In Bethlehem het inwoners onder die vaandel van #onssalself begin om vullis op te tel en die lang gras langs sypaadjies te sny. Inwoners van Ventersburg doen ook onlangs dieselfde tipe instandhouding self. Senekal het ook verlede jaar die dorp begin regruk en verfraai. Die Senekal-Matwabeng-gemeenskapsforum kom maandeliks bymekaar om slaggate te vul, padstrepe te verf en gras te sny. Verder is Koster en Swartruggens in Noordwes ook onlangs beheer oor die munisipaliteit se water- en sanitasiewerke gegee – juis omdat die munisipaliteit te onbevoeg is om dit self suksesvol te bedryf. Hierdie tipe projekte wat al meer met al meer spontaniteit, al meer volhoubaarheid en al meer energie begin en voortgesit word, is juis dit wat ŉ mens hoop moet gee. Die regering gaan waarskynlik aangaan met hulle slegte idees en onbevoegde regering. Dit beteken egter nie dat ons aan ŉ hooplose toekoms uitgelewer gaan word nie. Die praktiese wysheid en veerkragtigheid van gemeenskappe gaan telkens hoop gee waar die regering se dwaasheid volhard.