Kruispad #13 by Kruispad - issuu
Kruispad Uitgawe 13.indd 12009/05/08 12:26:02 PMHO EKO M i s ons hi er?
Kruispad is …
'n eietydse tydskrif met Reformatoriese inhoud, gefokus op aktuele sake, gerig op jong,
groeiende gelowiges om toerusting te gee vir die maak van ingeligte keuses wat lei tot
geloofsgroei.H O E w il ons di t doen?
Deur 'n interaktiewe medium daar te stel wat relevante temas bespreek en jong
gelowiges motiveer om die pad van die kruis van Christus te stap en volwasse in die
geloof te word, sodat God die eer sal kry en die Kerk opgebou sal word.Verklaring
Menings uitgespreek in die artikels verteenwoordig nie noodwendig dié van die redaksie
nie. Die redaksie behou hom die reg voor van
plasing, redigering, verkorting, parafrasering
en uitbreiding van die bydraes.T Y D S K RI F INLIG T ING
Posadres: Posbus 20700, Noordbrug, 2522
Tel: 018 293 2338	E-pos: navrae@kruispad.net
Faks: 086 656 6745
Naam van rekening: GKSA Admin Buro t/a Kruispad
Verwysing: 0562/KRUISPADUitgegee deur die GKSAOntwerp: Sunflood Studios
Tel: 021 887 4477
Drukkers: Zero Plus
Tel: 012 333 6712
E-pos: info@zplus.co.zaD I E R E D A K S I E S P AN
Redakteur & SubredakteurBoekresensiesKreatiefBedryfsredakteurGrafiesAdviseur: JeugdeputateAktueelAdriaan van Wyk
Ds. Hennie van WykAdvies & HulpRed i g ee r de r sMaureen van Helden
kantoor@kruispad.netInteraksie & GIGSDirkie Steyn
interaksie@kruispad.netResensies & Webblad
- Dian Wessels
- Mike Cruywagen
- Karien Bredenkamp
kreatief@kruispad.netDs. Charl van Rooy
charl@gkrandburg.org.zaM E D E W E R K E R S P ANErnalize Groenewald
Annelize EsterhuizenSending & Leefstyl
leefstyl@kruispad.netKruispad Uitgawe 13.indd 22009/05/08 12:26:06 PMIN H O U D S O P GA W Eendaksie
eringRed@Kruispad	Skoolverlaterskamp 2009za
aKruispad Uitgawe 13.indd 34
5Noag â&#x20AC;&#x201C; gebore om mense te bemoedig	6Kom gee 'n jaar!	8Sinode 2009	10Geopende deure	11Sendinghulp: Godsdienstige kultes	12Getuienis	14Calvyn 500 jaar	16Koffie saam met Stephan Joubert	18Poster: Noag tydlyn	20Grootoog na die reĂŤnboog	22Snyers	23Vry om asem te haal	24Vervolgverhaal: Bostik	26BlouAnna	28Kreatief: Ark	29Kreatief: Die Kruispad van vergifnis	30Kompetisie	31Resensies	32Kunstenaarsprofiel: Straatligkinders	34Watdinkjyvan?	36GIGS	38Fotoblad402009/05/08 12:26:08 PMRed@KruispadT E KE N I N O P K RU I SP ADHallo almal,
Hier trek ons nou al in Meimaand en ek kan soggens voel
die winter is op pad! Omdat dit binnekort Moedersdag is (en
omdat Kruispad onlangs sy tweede verjaarsdag gevier het), het
ons met ons sustertydskrif, Lig, 'n ooreenkoms aangegaan en is
daar vir jou 'n Lig as geskenk ingesluit in jou Kruispad-pakkie.
Ek hoop van harte dat jy 'n geseënde Paastyd beleef het, en dat
Christus se soendood aan die Kruis, maar veral sy opstanding
en oorwinning oor die dood opnuut vir jou en jou geliefdes 'n
werklikheid geword het.
Tydens Paasnaweek het die GKSA natuurlik 'n groot verjaarsdagpartytjie in Potch gehou en Kruispad was bevoorreg om ook
deel van dié fees te wees. Persoonlik was die Sondag se erediens in die Amfiteater saam met byna 4 000 medegelowiges,
en die sing van Psalms saam met al daardie mense, vir my 'n
onvergeetlike ervaring. As jy foto's geneem het van die naweek,
gaan plaas dit gerus op die Kruispad en GKSA groepe op facebook óf stuur dit na interaksie@kruispad.net vir ons fotoblad.
Ek hoop jy sal lekker lees aan hierdie uitgawe. Stuur gerus 'n
e-pos aan red@kruispad.net met enige kommentaar of voorstelle.
MaureenStuur jou intekenvorm en bewys van betaling
na een van die volgende adresse:
Slakpos: Posbus 20700, Noordbrug, 2522
Naam: GKSA-Admin buro t/a Kruispad
Rekeningnommer: 670 140 040
Gebruik as verwysing: 0562/004/
(Naam en van OF Naam van gemeente)
Nadat jou bewys van betaling ontvang is, sal jy die daarop volgende uitgawes
ontvang. Terme en voorwaardes geld. Kyk op www.kruispad.net vir meer
besonderhede.Posgeld is nie reeds betaal nie. Plaas asseblief die inskrywingsvorm
in 'n gefrankeerde koevert en stuur dit na die Kruispad-adres.4
Kruispad Uitgawe 13.indd 42009/05/08 12:26:14 PMNo. 125
Kruispad Uitgawe 13.indd 52009/05/08 12:26:14 PMNoag en sy tyd
Callie Opperman (GK Windhoek-Suid)TOE Lameg vir sy baba 'n naam
gekies het, was hy bewus van al
die swaarkry van die boere,
omdat die grond deur God ver-vloek was. Daarom het hy hom Noag,
"Motiveerder", genoem. Hy moes die boere
in hulle swaarkry met droogtes en plantsiektes, veevrektes en ongediertes aanmoedig om nie tou op te gooi nie (Genesis
5:28-29). Maar min het hy geweet dat
hierdie seuntjie later 'n reuse boot (die
ark) sou moes bou om mense en diere teDIT was 'n vreeslike besluit van die Here, die
Skepper van alles op aarde, om die mensdom
met 'n vloed van die aarde af weg te vee. Dink
net aan al die mense, die kinders en ou mense,
hulle huise en plase, dorpe en stede! En al die
diere, reptiele, voĂŤls, spinnekoppe en slange.
Waarom so iets doen?
Die Here is God. Hy het die hoogste gesag.
Hy het van die begin af 'n verhouding met alle
mense gehad. Die mense kon gelukkig op aarde
wees, maar hulle moes aan Hom gehoorsaam
bly. Die mense was nie onbekend met hulle
verantwoordelikhede nie. Daarom kon Hy alles
wat gedoen is, beoordeel. En die uitslag van
die toets was so sleg, dat 'n mens eintlik skaam
kry vir daardie mense. Die Here het boosheid
onder die mensdom gevind. Die aarde was
korrup, die mense se lewens was verrot, geweld
het oorheers. Selfs hulle gedagtes was heeltyd
sleg. Hy het spyt gekry dat Hy mense gemaak
het (Genesis 6:6)! Hy was hartseer en dit wat Hy
gesien het, het Hom gegrief.red van 'n waterdood. Harde werk, maar
terselfdertyd ook ondankbare werk. Hy
sou motiveer en aanmoedig, oproep tot
bekering om God se straf te ontkom. Maar
die mense van sy tyd sou hom spot oor
die boot op droĂŤ grond. Hulle het aangehou om in sonde te leef, asof daar niks
verkeerd was nie. Al die mense, behalwe
Noag se gesin, is deur die watervloed
uitgewis.66KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 62009/05/08 12:26:19 PM'n Paar
Wat die Here in Noag se lewe gesien het, was anders. Die seun
van Lameg het in die regte verhouding met God geleef. 'n Pragtige
getuigskrif word oor hom gegee: "Noag was 'n regverdige man.
Onder sy tydgenote was hy onberispelik en hy het naby God geleef,"
God se besluit oor die vernietiging van alles wat op aarde lewe,
is aan Noag bekend gemaak. Hy het geglo dat daar 'n vloed gaan
kom, maar dat daar ook redding moontlik was (Hebreërs 11:7). Deur
die geloof is Noag en sy familie van die waterdood verlos, omdat hy
die Here se woorde respekteer het en die ark volgens die voorskrifte
Alhoewel Noag se gehoorsame optrede deur die ander mense
gesien is, het hulle bly leef asof daar geen oordeel sou kom nie. Hulle
het op dieselfde korrupte manier geëet en gedrink en getrou (Matteus
24:38). Ek kan dink hoe hulle met Noag se ark-projek gespot het.
Selfs toe die diere in pare na die ark aangekom het, het hulle nog nie
geglo nie. Selfs nie sy bymekaarmaak van kos vir hom en die diere
het hulle van leefstyl laat verander nie. Sy gelowige eerbied vir die
woorde van die Here het 'n veroordeling van die wêreld geword.Die vloed, die reënboog en daarna
DIE Here het sy besluit uitgevoer, deeglik uitgevoer. Die vloed het 'n
dubbele doel gedien. Aan die een kant het dit doodgemaak, aan die
ander kant lewe verseker. Die sonde is van die aarde afgewas. In sy
genade red die Here vir Noag-hulle, asook pare van al die diere en
voëls. Nuwe lewe was moontlik.
Ons het egter die versekering dat so 'n vloed nooit weer oor die
aarde sal kom nie. Elke maal wanneer jy 'n reënboog sien, kan jy
onthou dat God 'n natuurverbond ('n belofte) gemaak het dat die reën
Ons leef dus in genadetyd. Tyd waarin ons die Woord van die
Here kan uitdra, soos Noag destyds. Die dag wanneer Jesus weer
kom, sal soos dan wees – gelowiges en onverskilliges. Ons weet dat
God weer as Regter sal optree. Leef nou reeds soos Noag: Glo in
God en sy Woord. Doen dit wat sy genadepad vir jou aandui. Dan
alleen sal jy gered word. Jesus is jou Verlosser, die liggaam van
Christus (sy kerk) is soos die ark. God sal deur Jesus die deure na sy
koninkryk kom toemaak. Daarna sal daar geen redding meer moontlik wees nie. Koop die tyd uit!• Waar lees ons van Noag?
Genesis 6:5 – 9:29 en ander belangrike
plekke: Hebreërs 11:7; 1 Petrus 3:20;
2 Petrus 2:5; Matteus 24:38 (vgl. Lukas
• Die ark
35 m lank; 22,5 m breed; 13,5 m hoog; die
nok van die dak was 45 cm hoog.
Drie verdiepings hoog, verskillende vertrekke
Een deur aan die kant.
• Jare en maande
Noag was 600 jaar oud toe die sondvloed
40 dae en nagte het dit gereën en het al die
Die aarde was 150 dae lank onder water.
Die water was 7 m hoër as die hoogste berg.
5 maande nadat dit begin reën het, het die
ark op die Araratberge gestrand.
2 ½ maande later word ander bergspitse
40 dae daarna is 'n arkvenster oopgemaak
en eers 'n kraai en toe 'n duif is uitgelaat.
10 ½ maande nadat die mense en diere
binne die ark toegemaak is, het Noag (601
jaar oud) die luik oopgemaak.
Na nog 2 maande was die aarde eers droog
genoeg om uit te gaan.
• Wie en wat was in die ark?
8 mense: Noag en sy vrou, en ook hulle
seuns Sem, Gam en Jafet met hulle vrouens.
7 pare elk van al die rein diere.
1 paar elk van al die onrein diere.
7 pare van al die soorte voëls.
Kos vir al die mense en diere.
• Wie het die ark se deur agter
Die Here self.KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 772009/05/08 12:26:21 PMSO, jou skoolloopbaan kom binnekort tot 'n einde.
Almal wil net weet wat jy gaan doen vir die res van
jou lewe. Dalk 'n toekoms in die besigheidswêreld,
studeer, oorsee gaan … maar eintlik het jy nie 'n clue
nie. Jy gee nou maar sommer 'n antwoord sodat almal
jou net kan uitlos. Veel erger is daardie familie wat vir
jou sê jy is 'n dit of 'n dat, of "ek sien jou as 'n sus of 'n
Wel, hier is dié antwoord op daardie gevreesde
Jy het dalk al gehoor dat die dominee sê die
Gereformeerde kerk begin binnekort die Gee-jaar.
So what! Wat het dit met jou uit te waai? Wel, om dit
so kort en een-voudig as moontlik te sê – alles! Die
Gee-jaar is die "diensjaar" van die GKSA (dis nou die
Gereformeerde Kerk) wat spesifiek gerig is op mense
wat onlangs klaar gemaak het met skool. (Julle kan
maar later dankie sê dat julle nie meer 'n kinners is nie,
maar mense.) In elk geval, die Gee-jaar word spesifiek ontwerp om die Jaargeeërs (jy kan maar die HAT
neersit, die woord is nie daar nie, maar hy lyk tog nice)
toe te rus met teologiese en kreatiwiteitskennis wat deur
die loop van die jaar geoefen en uitgeleef gaan word
met bediening aan jeug.
In alle eerlikheid sou ek nie geval het vir teologie
as bemarkingslokaas nie. Ek het mos katkisasie gehad
en die Heidelbergse Kategismus uit my kop geken.
Wat meer kon ek nog geleer het? Wel, ek het nuus vir
jou, net soos ek self moes uitvind: Daar is 'n magdom
kennis van en oor die Bybel wat nie vir jou geleer kon
word in katkisasie nie. Bloot omdat daar nie genoeg
tyd was om alles aan jou te leer toe jy eindelik jou88breinselle agtermekaar gekry het nie. Ek sê nie dat jy
alles aan die einde van die jaar gaan weet nie, maar
hey, die dominee weet na 30 jaar in die bediening nie
alles nie. Ons gaan jou wel toerus met die gelooflike omvangrykheid van die Bybel sonder om ses jaar
te gebruik. Jy gaan jouself soveel beter leer ken deur
meer van God te leer. Jou oë gaan oopgaan vir jou
rol in God se Koninkryk en dit gaan jou in staat stel om
doelgerig die res van jou lewe aan te pak.
Verder word daar ook 'n kreatiwiteitskursus in
samewerking met die PUK-kampus aangebied. Ons
gaan nie jou graad een kunsprentjies vanuit jou edlab
evalueer nie. Enigiemand kan sy plekkie hier onder
die son vind. Hier word vanaf fotografie tot rekenaarsagteware, ontwerp, video, skryf, teken, verf, dans, en
hope meer, aangebied.
Tydens die Gee-jaar (ironies dat jy soveel meer
gaan kry as wat jy gee) gaan ons almal saam op 'n plot
net buite Potchefstroom bly waar sekere van ons klasse
aangebied gaan word. (Jy sal verbaas wees om te sien
hoeveel Doppers van jou ouderdom daar is). Die teologieklasse word op Maandae, Dinsdae en Donderdae
aangebied, en die kreatiwiteitsklasse op Dinsdag- en
Donderdagaande, en sommige op Vrydae en Saterdae. Verder gaan ons betrokke raak by kerke in die
omgewing en onder hulle jeug werk, en ons gaan ook
'n staptoer, en ander uitreike, deur die loop van die
jaar aanpak. Ons gaan ook uithelp in die Kruispadkantoor en betrokke wees by die Kruispad-tydskrif.
Ek kan nie belowe dat jy aan die einde van die jaar
presies gaan weet wat jy vir die res van jou lewe gaan
doen nie, maar jy gaan weet wie jy is en jy gaan nieKRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 82009/05/08 12:26:30 PMBrahm Robinson
(Kruispad-redaksie)een oomblik spyt wees oor die jaar wat jy voltyds in
diens van die Koninkryk van God deurgebring het nie.
Meer volledige inligting is beskikbaar op die GKSAwebblad. Indien jy enige verdere vrae oor die Geejaar het, is jy meer as welkom om ons te skakel by die
Kruispad-kantoor â&#x20AC;&#x201C; 018 293 2338. Gaan kyk gerus
die video op youtube met "gee-jaar" as die trefwoord,
of sluit aan by die Gee-jaar groep op Facebook en bly
heeltyd op hoogte van wat aangaan. Kom gee 'n jaar!
Ek bid dat die Heilige Gees van julle sal lei om ook
deel te raak van hierdie projek. Ek hoop om baie van
julle te sien wat bereid is om 'n jaar te gee.1 Petrus 2:5-8: "En juis om hierdie rede moet
julle alles in die stryd werp om julle geloof te verryk
met deugsaamheid, deugsaamheid met kennis,
die kennis met selfbeheersing, die selfbeheersing
met volharding, die volharding met godsvrug, die
godsvrug met liefde onder mekaar en liefde onder
mekaar met liefde vir alle mense. As julle dit alles
besit en dit neem steeds toe, sal julle met ywer en
met vrug ons Here Jesus Christus beter leer ken."Brahm Robinson
Gee-jaar koĂśrdineerderKRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 9992009/05/08 12:26:33 PMWerner Smit (GK Middelburg Noord)WAT is 'n sinode? Dit klink soos een of ander
reptiel wat uitgesterf het saam met die
Vir dié wat wonder – die sinode is 'n groep predikante en ouderlinge wat saam vergader, om sake wat
van gemeenskaplike, kerklike belang is, te ondersoek
en besluite te neem wat vir al die kerke geld. Sodoende
word besluit hoe om situasies binne die kerk te hanteer
en hoe om leiding te gee sodat alles tot eer en verheerliking van God en die opbou van sy kerk sal wees.
In Handelinge 15 lees ons van die eerste "sinode".
In daardie tyd was daar mense wat verkondig het dat jy
nie gered is indien jy nie besny is en die wet van Moses
stiptelik onderhou het nie. (Dit is natuurlik bog! Ons
word alleenlik gered deur geloof in Jesus Christus!)
Paulus en Barnabas het hulle daarteen verset en in
'n heftige argument met die Fariseërs betrokke geraak.
Hulle het toe besluit om die insig van medegelowiges,
naamlik apostels en ouderlinge, in te span sodat hulle
tot 'n besluit kon kom oor wie reg en wie verkeerd is.
'n Mens kan net dink wat die uitwerking op die
Christendom vandag sou wees as die bogenoemde
probleem nie uit die pad geruim is nie. Ons sou heel
waarskynlik baie verward en verlore gewees het.
Gelukkig het die apostels en ouderlinge hulle deur die
Heilige Gees laat lei en nie deur mense se sentiment
oor hul eie reëls nie.
Soos in die bogenoemde situasie probeer ons
vandag nog om Geesgeïnspireerde en Skrifgefundeerde besluite oor kerklike aspekte te neem en ons
doen dit deur middel van 'n driejaarlikse sinode.10Op 5 Januarie 2009 het ons as afgevaardiges
van verskillende streeksinodes vir twee aaneenlopende
weke in Potchefstroom bymekaargekom vir die GKSA
se 50ste algemene sinode. Dit was 'n rowwe twee weke
van baie sit, lekker eet en besprekings hou oor talle
onderwerpe wat onder andere die volgende ingesluit
1. Die vrou in die amp
2. Die sing van ander liedere in die erediens
Om maar 'n paar te noem …
Baie van dié werk is aan kommissies oorhandig vir
in diepte ondersoeke en beredenering. Daar is meer
as 180 kommissierapporte behandel … Glo my dit is
Die hoogtepunt was egter dat daar vir die eerste
keer in die geskiedenis van die GKSA 'n multi-kulturele,
algemene sinode in samewerking met die vorige
Sinode Middelande en Klassis Capricorn gehou is!
Daar is tot 'n CD opgeneem met Afrikaanse, sowel as
Noord-Sotho Psalms en Skrifberymings daarop om dit
Dit was 'n sinode wat die fondament vir toekomstige
generasies gelê het! Wit, swart, pienk of pers, almal is
een in Christus!
Ns. Moet asb nie na jou dominee of ouderling
verwys as 'n reptiel nie KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 102009/05/08 12:26:38 PM"EEN oggend het ek gebid en die Here gevra
wat ons kan doen om die plaaslike inwoners te
bereik en die Evangelie in hulle huise te bring.
Die Here het geantwoord: 'Koop spesiale geskenke,
heilig dit, seën dit met liefde en salf dit met olie, en gee
dit aan hulle.' Die Here het my toe meer as 300 spesiale
geskenke laat koop om tydens 'n fees deur konferensiegangers op straat te laat uitdeel. En dit is wat ons gedoen het …"
In die Arabiese Skiereiland werk Geopende Deure
saam met 'n paar groepe en individue en ons het onlangs van die uitkoms van 'n projek saam met een van
hierdie groepe verneem. Ons het hulle gehelp om 'n
gebedskonferensie te reël om kerke en ander mense toe
te rus om vir die Arabiese Skiereiland en die Emirate en
ander lande in hierdie 10/40-venster te bid.
Een van ons plaaslike kontakte het soos volg aan
ons geskryf: "Hierdie konferensie is goed bygewoon en
onderwerpe soos: die eienskappe van 'n voorbidder;
persoonlike toewyding; familie-altaar; voorbidding; bid
vir die nasie; geestelike oorlogvoering; sendinggebed;
tabernakel van Dawid; om die Here te hoor en die
bevordering van die Koninkryk van God is behandel.
Toerusting met dieper kennis oor gebed sal gelowiges en
(uitgeweke) kerke in die omstreke van die Arabiese Skiereiland leer om sensitief te wees vir en besorg te weesoor verlore siele in daardie streek. Hierdie seminaar het
elke persoon se hart voorberei vir wat die Here in die
streek wil doen. Soos C.H. Spurgeon gesê het: 'Wanneer
die Here 'n groot werk wil doen, laat Hy sy mense eers
bid.' Christene op die Arabiese Skiereiland soek heilige
ingryping en tree gedurig in die bres vir die redding van
alle plaaslike mense."
Ons kontakpersoon het voortgegaan: "In Handelinge
19:11-12 lees ons dat die Here buitengewone wonderwerke deur Paulus gedoen het, 'sodat selfs wanneer
doeke of voorskote wat aan sy lyf was, op die siekes gelê
is, die siektes van hulle gewyk en die bose geeste van
hulle uitgegaan het.' Ons het dus gebid en die Here het
vir ons gesê om net so te maak. Baie van die plaaslike
mense was ingenome en verras met die geskenke wat
hulle van ander ontvang het. Kom ons hou aan bid dat
die Here tot hulle harte sal spreek en dat baie van hulle
na ons Here Jesus Christus sal kom."Vir verdere inligting rakende vervolgde Christene, besoek Geopende Deure se webwerf by
www.opendoors.org.za of skakel hulle hoofkantoor by 011 888 9341.KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 11112009/05/08 12:26:42 PMHenk Stoker (GK Rietvallei), Juanita Swanepoel en Rineé Viljoen (Kruispad-redaksie)AT is 'n kulte en wat is nie? Hoe weet ek dat my
vriend of vriendin by een betrokke is? Hoe kan ek
iemand help wat wel by so iets betrokke is?
Hierdie is baie goeie vrae, en al vir 'n baie
lang tyd kontroversiële vrae, so kom ons probeer om dit te
beantwoord.• Een van die eerste waarneembare tekens dat
iemand deur 'n kulte ingetrek word, is dat die persoon
anders begin optree. Kultes gee aan mense 'n nuwe rede
om te bestaan, 'n nuwe visie, wat maak dat hulle navolgers hulle gedrag daarby aanpas. Daar word verkondig
en seker gemaak dat die "hoëre doelwitte" van die kulte by
kultelede voorrang moet geniet bo enige eie (sogenaamd
selfsugtige) doelwitte. Dit word beklemtoon dat net hulle
die waarheid het en dat hulle deur God uitverkore is om
die enigste waarheid aan mense te verkondig. So word die
lede aan mekaar gebind, geïnspireer om alles op te offer,
en om hard te werk vir die "Godgegewe" idees van die
• Slaafse gehoorsaamheid aan die organisasie is baie
belangrik. Kulteleiers kry bogenoemde reg deur beheer uit
te oefen oor hulle lede se denke. Kritiese gedagtes teenoor
die organisasie waaraan hulle behoort, moet gekeer word.
Lede moet dus so sterk glo dat die organisasie die absolute waarheid beet het, dat hulle bereid sal wees om enige
ander inligting deur die bril van die organisasie te beskou.
• Kultelede glo hoe beter hulle met die uitwissing van
"negatiewe" gedagtes vaar, hoe meer het hulle gegroei in
die geloof (terwyl hulle in werklikheid net groter slawe van
die organisasie geword het).
• Ander emosies wat gebruik word om beheer oor
die lede te verseker, sluit vrees, skuldgevoelens en die
behoefte aan sekuriteit in. Navorsers meen dat dit selfs as
emosionele mishandeling of molestering beskryf kan word.
• Die meeste mense reageer baie negatief as hulle
hoor dat 'n vriend of familielid by 'n kulte ingetrek is.
Ongelukkig dryf hierdie reaksie die persoon net verder in
die arms van die kulte in, want daar ontvang hy nou liefde
en aanmoediging. Wanneer die persoon wel agterkom dat12die liefde nie onvoorwaardelik is nie, word hy oorreed om
al harder te werk en dieper by die kulte betrokke te raak.
• Ander maniere waarop kultes beheer oor hulle
lede uitoefen, is om beheer te neem oor die inligting en
omgewing waarin die lede hulleself bevind. Omdat 'n
mens besluite neem op grond van die inligting waaroor jy
beskik, sorg kultes dat net geselekteerde inligting by hulle
lede uitkom. Kultes gee ook aan hulle lede allerhande
"gevaarlike" omgewings waarbinne hulle nie mag beweeg
• Kultes gee verder voor om die enigste ware kerk van
God op aarde te wees. Die kerkgeskiedenis ontmasker
hierdie leuen egter vinnig, want vandat die Here Jesus sy
Nuwe Testamentiese kerk gestig het, het daar vir bykans
2 000 jaar nie 'n groep soos hulle bestaan het nie. Om
hierdie aanspraak as die enigste ware verteenwoordigers
van God te handhaaf, word 'n veranderde geskiedenis aan
• Alles wat 'n lid in die verlede ervaar het, word
verander deur hoe die kulte hom daaroor laat dink.
Negatiewe goed uit die verlede word opgeblaas of uitgedink, terwyl daar doelbewus gepoog word om positiewe
herinneringe uit te skakel.
• Om absolute beheer oor hulle lede te kan uitoefen, gee die leiers van godsdienstige kultes voor dat God
hulle as sy kommunikasiekanaal met mense hier op aarde
gebruik en dat alles wat hulle sê dus onvoorwaardelik
geglo moet word. Deur 'n hele reeks moets en moenies
daar te stel, het kulteleiers 'n belangrike invloed op omtrent
elke aspek van hulle lede se lewens. Gewoonlik word
voorgegee dat die Christelike kerke gedwaal het en God
nou die leier of organisasie as sy spreekbuis uitgekies het.
Hulle leer dat God in beheer van die organisasie is en die
organisasie gebruik om sy doel op aarde te verwesenlik,
maar eintlik is dit andersom. Eintlik "beheer" die kulteleiers
• Kultes sê gewoonlik 'n mens moet as 'n eis vir verlossing of 'n sekere posisie voor God aan hulle groep behoort en volgens die reëls van die groep optree. Deurdat
hulle hul lede oortuig dat die finale seggenskap oor hulle
verlossing en ewige lewe by die groep en sy voorgeskrewe
aktiwiteite lê, val mense in by snaakse en selfs verskriklike
goed wat die leiers aan hulle voorhou om te doen. Hiervan getuig die kulte-moorde, massa-selfmoorde, seksuele
verkeer, diefstal, harde werk, vernietiging van verhoudings,KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 122009/05/08 12:26:52 PMStuur gerus 'n epos na sending@kruispad.net met enige
vrae of opmerkings.ensovoorts. Die organisasie word die middelaar. Alles wat
die leiers sê, moet uitgevoer word as voorvereiste om 'n
lid te wees, en te bly, en so in God se guns te wees. Lede
wat bedank is 'n gevaar vir die organisasie en moet vermy
word deur diegene wat steeds lede is.
• Kultes wil nie werklik die Bybel self laat spreek nie,
maar hulle wil die Bybel hulle dogma laat naspreek. Die
gevolg hiervan is dat by kultes 'n verdraaide "interpretasie"
van die Bybel voorkom om die organisasie te pas.
• Kultes beskou hulle leerstellings as iets wat nie
betwyfel mag word nie, aangesien dit deur God self aan
die leiers geopenbaar is. Juis die unieke leerstellings van
die kulte word aan lede voorgehou as bewyse dat net hulle
"in die waarheid is" en die Christendom aan die dwaal is.
Dit sluit leerstellings in wat radikaal verskil met dié van die
deursnee Christendom, soos byvoorbeeld 'n valse siening
van God Drie-enig, van verlossing, van die Bybel en van 'n
menigte ander sake.Dit is hartseer om te dink dat daar mense is wat glo
hulle is besig om die Here te dien, maar in werklikheid in
misleiding vasgevang is. Vir ons as Christene is dit belangrik om met hierdie mense te praat oor die hoop wat daar
in ons is. As hulle op ons pad kom, moet ons moeite doen
om meer te wete te kom oor hoe om die ware evangelie
aan hulle te bring.Ons moet vir die mense uitwys dat redding nie by leiers
of 'n organisasie berus nie, maar by God. Hulle moet
insien dat dit wat mense leer nie maar net aanvaar mag
word nie, maar dat alles aan die Woord van God gemeet
moet word. Selfs van die leerstellings wat die leier sogenaamd op die Woord van God grond, moet (indien nodig
met hulp) getoets word en daar moet seker gemaak word
of dit werklik is wat God se Woord sê. Hulle moet besef
dat God nie ons werke weeg om te besluit of Hy ons na
hierdie lewe in sy heerlikheid wil toelaat nie, want dit sou
"immers beteken dat Christus verniet gesterf het," (Galasiërs
2:21).Dit vra baie van 'n kultelid om uit 'n kulte te bedank,
omdat sy geestelike, en dikwels selfs fisiese familie, in die
kulte agtergelaat word. Die hele ervaring maak die oudlid
van 'n kulte dikwels baie wantrouig teenoor alle vorme van
Dit is dus van die grootste belang dat ons mense wat
uit 'n kulte kom met ware liefde sal ondersteun. So iemand
moet besef dat dit nie vir ons om "die kerk" gaan soos in 'n
kulte nie. Een organisasie moet nie net met die volgende
vervang word nie. Dit gaan om 'n persoonlike verhouding
met ons God en Verlosser. Die gemeente waar hy of sy
inskakel is slegs 'n instrumente in God se hande.KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 13132009/05/08 12:26:55 PMStefan Steyn (Polokwane)Getuienis 1
14IN my wildste drome het ek nie gedink dat die volgende prentjie ek sou kon wees nie: 'n Blinde man
wat langs 'n besige pad met sy gidshond stap.
Hierdie man is toe wel ek. Dit is 'n prentjie wat
ons almal al gesien het in advertensiemateriaal van
die gidshondvereniging. Toe ek nog kon sien, was die
labradorhondjies op die foto's nogal baie mooi, en
My storie begin toe ek as een van drie seuns
gebore is. Abel, die middelste broer, is blind van
geboorte af, en blinde mense was nie vir my vreemd
nie. Gedurende ons grootwordjare het ons onder andere in Worcester gewoon, en het ek gereeld blinde
persone met kieries en gidshonde gesien. Ek was,
terwyl ek op skool was, vir periodes ook verbonde
aan Prinshofskool vir swaksiendes, asook aan die
afdeling vir swaksiendes van die Skool vir Blindes in
Op daardie stadium het ek gedink my oogtoestand is te wyte aan meningitis wat ek gehad het toe
ek 'n baba was. Die simptome was nagblindheid
en tonnelvisie. Ek het glad nie verwag dat ek sou
blind word nie. Tewens ek het dit probeer wegsteek.
Miskien moet ek op hierdie stadium ook net sê dat
ek vir periodes ook in hoofstroomskole was, en dat
my ontkenning van my sigprobleem, en kinders se
optrede, die lewe nogal moeilik gemaak het.
Dit was veral moeilik as daar sportperiodes was
en ons balspeletjies gespeel het. Natuurlik kon ek, as
gevolg van die tonnelvisie, nooit die balle raak vang
nie. Dit het my selfvertroue nie juis goed gedoen nie.
Terwyl ek op skool en universiteit was, het ek glad nie
oor my oogprobleem gepraat nie.
My sig het egter na my troue so verander dat ek
nie langer my oogtoestand kon wegsteek nie. Met die
geboorte van ons oudste dogtertjie het die pediater
my broer, Abel, gesien en gesê dat ons kindjie Retinitis Pigmentosa gaan hê. Ons het geweet dat dit tot
blindheid kan lei, en was baie bekommerd. Ons het
dadelik met my oogspesialis 'n afspraak gemaak, en
hy het bevestig dat ek RP het, maar dat dit gestabiliseer het. Met verdere ondersoek het dit geblyk dat dit
slegs resessief-oorerflik is, en dat ons kinders nie die
siekte sal hê nie.Die oogspesialis se woorde was kwalik koud, of
my oë het begin agteruitgaan.
Die grootste toets van my geloof het voor die deur
Ek is pa van drie kinders, en ek is besig om blind
In daardie tyd is my dierbaarste vroutjie ook
met borskanker gediagnoseer, hoe kan dit wees?
Vrae met geen antwoorde nie – in elk geval nie
menslike antwoorde nie. Langer kon ek nie meer my
blindheid wegsteek nie. Toe was ook die tyd om uit
die hoek van ontkenning te kom.
Met my blindheid het die Here nie net my geloof
op die proef gestel nie, maar ook vir my geleenthede
gegee om te getuig van sy grootheid in my en my
vrou se lewens.
As ek vandag terugkyk, kan ek net sien hoe Hy
ons in moeilike tye gedra het, en hoe ons geloof
Ek is baie lief vir langafstandpadwedlope, en het
ek baie geleer van hoe die wedloop van die lewe
ooreenstem met 'n regte wedloop. Ons is almal saam
in die wedloop van die lewe en moet mekaar ondersteun. Hy gee ons egter die krag om die wedloop te
voltooi. Ek sê met groot respek dat Paulus iets moes
geweet het van wedlope toe hy die vergelykings in die
Bybel gemaak het.
In my lewe het ek met my blindheid geleer dat ons
nie geheime agente vir Hom kan wees nie, maar dat
ons verleentheid 'n geleentheid vir Hom word. In Filippense 4:13 sê die Woord duidelik dat ons tot alles in
staat is deur Hom wat ons die krag gee, en het ek dit
nie op 'n wonderlike wyse in my eie lewe gesien nie?
Deur sy genade kon ek aanpas om aan te kon
gaan met my beroep as prokureur, kon ek Braille
leer, asook die rekenaarspraakprogramme onder die
knie kry. Hoewel dit 'n moeilike besluit was om vir 'n
gidshond aansoek te doen, is my gidshond vir my ook
'n wonderlike gawe uit God se hand.
Ek is baie lief vir musiek, en daar is 'n wonderlike
lied wat Josh Groban sing met die volgende woorde:
"You raise me up to be more than I can be …" Wat
meer kan ek sê ?KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 142009/05/08 12:26:59 PMGetuienis 2Abel Steyn (GK Lydenburg)AL is 'n mens gestremd, kan jy steeds 'n vol
lewe leef. Jy hoef nie in 'n hoekie te gaan
sit en jouself jammer te kry nie.
Ek is Abel Steyn en van geboorte af
blind. As kind het ek gou agtergekom ek kan nie
sien nie en ek sal moet leer om dinge anders te
doen as my familie en my maats. Ek het geleer
dat die Here vir my ander sintuie gegee het wat ek
moet gebruik. Ek kan hoor, voel en ruik. Daar was
dae wat ek gewonder het hoekom ek na 'n ander
skool toe moet gaan en waarom ek nie soos siende
kinders kan lees en skryf nie, totdat ek die wonder
van Braille ontdek het. Die Here het my met die
vermoë begenadig om vinnig Braille te kan lees en
Die hartseerste dag in my lewe was toe ek as
negejarige kind Worcester (Wes-Kaap) toe moes
gaan om daar na die Skool vir Blindes (nou die
Pionierskool) te gaan. Die koshuislewe was vir my
nuut en vreemd, en ek het baie alleen gevoel so
ver van my familie af al was ek tussen my maats.
Ek het egter gou agtergekom dat dit dié kans is wat
die Here my gegee het om gereed te maak vir die
volwasse lewe. As dit nie vir daardie wonderlike
skool was nie, sou ek nie later kon gaan studeer en
vandag in 'n beroep kon staan nie. Ek is 'n dominee
en dien die Here met my gawes in 'n gemeente. Die
Here is goed vir my, want ek het my vrou, Cobie,
ontmoet en ons het drie kinders wat baie beter as
ek kan sien.
Ja, dit is nie elke dag maklik om te aanvaar dat
ek blind is nie, want daar is dinge wat ek graag
sou wou doen as ek kon sien. Dit sou lekker wees
om die Bybel in my hande te kon vat en met my oë
te kon lees. Ek is lief vir lees. Ek sal graag my eie
kar wil bestuur. Ek sal wil sien hoe lyk my vrou en
kinders. Ek sal graag 'n sonsondergang oor die see
wil sien …
Die Here gebruik my egter net soos ek is om vir
Hom te werk. Hy het vir my deure oopgemaak en
ek het kans gekry om dinge te doen wat ek andersins nooit sou doen nie. Dit is wonderlik om te sien
hoe die Here my in my lewe seën. In Christus is ek
meer as 'n oorwinnaar.KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 15152009/05/08 12:27:01 PM16KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 162009/05/08 12:27:05 PM'n Jeugdige rektor bring die WoordEINTLIK sou ons dink dat hy nog taamlik jonk
was, veral vir die pos as rektor daar in Parys,
Frankryk. Hy was nog in sy twintigerjare, bekend
as iemand wat oop is vir reformatoriese idees,
miskien was hy selfs al 'n Lutheraan. Sy pa was die
persoonlike dokter van Koning François I, koning van
Frankryk. Ons praat van Nicolas Cop, 'n jong mediese
professor. Maar met sy benoeming as rektor van die
universiteit en spesifiek met sy rektorale voordrag sou
op daardie dag, 1 November 1533, 'n bal aan die rol
gesit word waarvan die sneeubal-effek vandag nog
voortduur. Ja, ook hier in Suid-Afrika, sowat 9 000 km
ver van Parys waar alles afgespeel het, beleef ons die
gevolge daarvan. Want Nicolas Cop se rektorale rede
sou anders as die gewone, normale wees. Dit sou vars
wees, 'n nuwe briesie – 'n toespraak met reformatoriese
(Bybelse) gedagtes. Hy sou groot toejuiging en applous
ontvang. Maar ook groot weerstand, want vir die aanhangers van die Roomse koning, vir die lojale Roomse
kerklikes, was hierdie toespraak te rewolusionêr, te
evangelies. Die teenstanders sou nie stilsit nie. Die rektor was nou in gevaar. Maar nie net hy nie, ook iemand
met die naam van Jean, Jean Cauvin. Want Jean het
help skryf aan daardie rede. Ons ken Jean beter onder
die Latynse vorm van sy naam: Johannes Calvinus. Of,
kortweg in Afrikaans: Calvyn.Belowende regsgeleerde vlug vir sy lewe
Slegs enkele weke was verby ná daardie voordrag
deur Nicolas Cop. En as hy, wat darem rektor van
die universiteit was, moes vlug vir sy lewe, hoe kon
hy wat help skryf het daaraan, Calvyn, die vervolging
vryspring? 'n Vriend waarsku hom: Sy naam is reeds op
'n "Gesoek" (Wanted)-lys. Iets wat daardie dae beslis
"dood of lewend" beteken het. En hy was nog nie eers
25 nie. Inderhaas moes hy te perd vlug, het hy waarskynlik die dood net-net vrygespring. Wat 'n verskriklike
dood sou dit nie gewees het nie – om op 'n brandstapel
deur 'n vuur verbrand te word! Sy kamer met al sy besittings en dokumente is nog deursoek."Salig is dié wat vervolg word …"
Maar waarvoor alles? Hoekom wou hulle Calvyn
vang? Sy enigste oortreding was dat hy geglo het, die
Evangelie geglo het, soos dit in die Bybel staan.
Dié wat hom wou dood hê, die owerhede in Parys,
het ook geglo. Hulle was immers belangrike mense in
die kerk. Maar hulle het die "Kerk" geglo … hulle ideevan die "Kerk"; en as iemand iets anders glo as dít wat
die Kerk leer, dan is dit verkeerd, want die Kerk is reg.
Altyd. Al beroep jy jou ook op Christus se evangelie, al
staan dit in die Bybel. Die Kerk is reg want die Kerk was
nog altyd reg. Só het hulle geleer. Dat hulle idee van
kerk iets anders kan wees as die gemeente van Christus
wat Hy uitverkies het en wat Hy met sy Gees en Woord
bewaar, dít het nie eers by hulle opgekom nie.Doodstraf vir die rektor se sekretaris?
Jean, of Johannes Calvyn, wat soos 'n wafferse sekretaris sy vriend die rektor se toespraak vir hom geskryf
het, was tot op daardie stadium 'n jong geleerde met
'n doktorsgraad van Orléans, nog onbekend. Maar nie
meer vir lank nie. Vandag, byna 500 jaar later, weet
mense wêreldwyd van hom.
..........Reeds op 25-jarige leeftyd het hy 'n topverkoper geskryf, die eerste uitgawe van sy Institusie, 'n
bestseller op die grootste boekeskou van daardie tyd in
..........Sy gepubliseerde werke is só belangrik
(saamgevat in die 19de eeu in 59 dik bande met so
22 000 bladsye kleingedruk), dat dit nou weer opnuut
alles in die oorspronklike Latyn en Frans gepubliseer
word. Ook baie van dít wat nog nie vroeër gepubliseer
is nie, sien tans die lig.
..........Deur die loop van eeue is boeke van hom in
tientalle tale vertaal, ook in Afrikaans. Dit word orals
gelees, in Rusland, in Indonesië, in Korea, Japan en
China, in die VSA en Kanada, in Suid-Afrika, in die
Kongo, in Mexiko, in Europa … ook oor die radio hoor
Moslems in Islamstate (byvoorbeeld in Afrika) daagliks
uitsendings wat op sy werk teruggaan.
..........Sowat 100 miljoen gereformeerdes oor die
hele aardbol het groot agting vir hom en sy werk, wat
deur hulle as erfenis gekoester word.
..........Alhoewel Calvyn deur die loop van eeue –
soos dit alle groot figure van die geskiedenis te beurt
val – baie deur teenstanders beskinder en afgekraak
is, veral uit die kringe van die Roomse Kerk maar ook
uit die geledere van hulle wat nie die Skrif as Woord
van God aanvaar nie, staan sy werk steeds. Soos sy
kollega, Beza, gesê het: "So maklik as wat dit is om sy
voorbeeld te beswadder, so moeilik is dit om dit na te
volg." Navorsing het die skinderstories verkeerd bewys.
..........Deur 'n moderne Roomse ensiklopedie word
hy beskou as een van die belangrikste teologiese skrywers van alle tye, ná die groot kerkvader Augustinus uit
die vyfde eeu, dié belangrikste in die Weste.
..........En in 2009 is daar wêreldwyd gedenkgeleenthede vir hierdie man wat die Here aan die kerk gegee
het – van Japan tot Amerika, van Switserland tot Indonesië (die staat met die meeste Moslems), van Mexiko
tot Hongarye, van Suid-Afrika tot Korea en verder in
Maar waarom al die aandag aan iemand wat so
lank gelede geleef het? Volgende keer meer – en ook
… waarom moes Calvyn weer vlug?Victor E. d'Assonville (GK Marble Hall; Akademie für Reformatorische Theologie, Hannover;
Instituut vir Klassieke en Reformatoriese Studies, Bloemfontein.)
KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 17172009/05/08 12:27:07 PMSantie Lourens (Kruispad-redaksie)Stephan JoubertDOKTOR Stephan Joubert is 'n toegewyde Christen en bekende outeur,
wat baie lief is vir lees en koffie. Sy
lewensfilosofie is dat hy net vandag het om vir
Christus te leef - dit doen hy voluit, "buitekant
die boks en vinnig". Hy is uitverkoop aan Jesus,
sy familie, vriende, mense, die lewe, koffie en
goeie boeke. Tans is hy betrokke by 'n klompie
gemeentes, soos Mosaïek en Moreletapark met
leierskaptoerusting en prediking. Van Maandae
tot Vrydae skryf hy 'n stukkie in die Beeld en ses
aande van die week gesels hy op RSG as deel
van die geestelike program. Boekeskryf is deel
van sy lewe en hy is ook betrokke by ekerk,
wat hom en drie tot vier ander voltydse mense
redelik besig hou.
Wat glo u is u roeping hier op aarde?
Om Jesus 24/7 lief te hê. Om te wees en
nie net te doen nie. (Ek sukkel nog hiermee.)
Wat is die pad wat u moes stap om dit te
besef/uit te vind?
Ek was vir dertien jaar 'n boring professor
in Teologie by Tuks. Een van die draaipunte in
my lewe was toe ek in 2001 my professoraat by
Tuks en al my ministry geleenthede in SuidAfrika gelos het ter wille van 'n klein gemeentetjie in Auckland (Nieu-Seeland). Daar het die
Here my regtig ge-strip van 'n klomp nonsens
soos hoogmoed en die alewige behoefte om in
control te wees. Gedurende hierdie tyd het Hy
die visie vir ekerk in my hart geplaas en my laat
terugkom na Suid-Afrika. Nou kan ek nie byhou
soos alles ontplof nie. Ook is ons tans hard aan
die ontwikkel en beplan rondom 'n wonderlike
Leierskap Akademie wat volgende jaar afskop.
Vertel ons meer van ekerk – die ontstaan,
doel, teikengroep(e), missie/visie?
Ekerk is amazing. Die droom het in NieuSeeland begin deur e-posboodskappe wat
ek vir pêlle gestuur het. Kort voor lank het ek
'n paar honderd ouens op adreslyste gehad.
Vandag ontvang duisende mense regoor die
wêreld (ons skattings in die lig van ons databasisse reken dit op sowat 50 000 mense op 'n
keer) twee maal per week 'n e-pos wat ek skryf18
18met 'n boodskap uit die Woord. Ons Engelse
echurch het pas die Afrikaanse website begin
verbysteek wat besoekers betref. Meer as 80%
van ons besoekers by die Engelse webblad is
van oorsee en by die Afrikaanse webblad kom
meer as 50% uit Suid-Afrika.
Ek is die redakteur, maar ek staan uit die
pad van ysters soos Mynhardt van Pletzen wat
ons kreatiewe designs doen en die webblaaie
ontwerp en gereeld opgradeer; of Dries Cronje
wat ons "gemeentebestuurder" is. Hy is eintlik 'n
aktuaris wat nou die ekerk se websites voltyds
dryf. Dries Lombaard is die redakteur van die
Ook het die ekerk 'n groot noodprogram.
Verlede jaar het ons al die geld wat mense
aan ons geskenk het, buiten ons debietorders,
weggegee volgens behoeftes. Party direksielede het kouekoors van skok gekry omdat ons
daarmee salarisse moes betaal, maar die Here
het voorsien. Deur sy goedheid kon ekerk,
onder andere, 'n kar vir 'n leraar in 'n township
gee, veertig bejaardes vir 'n jaar lank kos gee,
sendelinge en bedienings ondersteun, kleuterskole bou, onderwysers en huismoeders by
arm instellings se salarisse betaal, en selfs nog
meer. Dit gee my trane in die oë as ek dink wat
die Vader alles hier gedoen het.
U is 'n bekende skrywer van onder andere
boeke soos Dit kos guts om te bly glo,
Uit die beek, Vrygespreek!, Woorde van
lewe, en ook mede-outeur van Geloof in
Aksie Bybel. Hierdie boeke blyk vir diverse
gehore te wees. Hoe bepaal u telkens
die teikengroep en fokusarea vir 'n nuwe
Ek wens ek het geweet wat die geheim van
skryf is, want ek weet nog nie. Ek skryf alles
vanuit 'n gut-feeling soos wat ek die Woord, die
lewe, mense en myself lees en aanvoel. Boeke
moet elke keer iets nuuts sê, anders is die lesers
gekul. Dit glo ek ook oor elke nuwe boek wat
ek skryf. As dit nie ou en nuwe skatte uit die hart
van God opdiep nie, waarom dit dan koop?
Daarom voel en soek en peins ek totdat 'n
nuwe deur voor my oopgaan en dan begin ek
skryf. Ek het geen voorafuitgewerkte struktuurKRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 182009/05/08 12:27:10 PMas ek skryf nie – boeke groei en ontwikkel rondom
idees. Ek is tans baie excited omdat 'n manuskrip
getiteld, Organic Grace, pas deur 'n groot Amerikaanse uitgewer vir publikasie daar aanvaar is.
Wat, volgens u, is die grootste struikelblok(ke) vir jongmense van vandag, en
hoe kan dit hanteer word?
Sjoe, vergeef my as ek dit so reguit sê: die kerk
in huidige gewaad wat vassit in die stadige baan
teen 20 km/u terwyl die lewe teen 120 km/u en
vinniger gebeur. Jongmense voel dikwels hulle is
op 'n planeet vir bedreigde godsdienstige spesies
as hulle by die meeste kerke instap. Die antwoord
– kerkrade en kerkleiers moet oopoog raak en
besef dis nie hulle kerk nie … Hulle moet ophou sê
jongmense is die kerk van môre, want as dit waar
is, dan is ouer mense die kerk van gister.Gunstelinge:
• Fliek: As niemand uitpraat nie
- Alice in Wonderland; As it is in
• TV-Program: Oues – Seinfeld
en Fawlty Towers en 'n nuwe een
– Top Gear!
• Boek: Baie, maar in besonder
The present future van Reggy
McNeal, en Malcolm Gladwell
se drie boeke Blink, The Tipping
Point en Outliers!Watter boodskap kan u vir jongmense gee
wat vandag 'n sukses van hulle lewens wil
Dit klink holrug-gery, maar ek glo dit: Maak
seker wat jou droom is. Jaag dit. Bid dit. Glo dit.
Leef dit. Jy wil nie op 30-jarige ouderdom nog hoor
jy het potensiaal nie – dan moes jy dit al lankal
Sukses is ook nie dit wat jy ry, wat jy kry en waar
jy bly nie (al drie rym met ly!), maar hoe jy jou een
en enigste lewe voor God laat tel.ie
b• Musiekgroep: U2
• Kar: Honda Accord
• Kos: Pasta
• Drankie: Rooiwyn
• Vakansiebestemming: Balito,
en enige plek in Duitsland - ons
het vyftien maande daar gewoon.
• Sê-ding: In Keeping Up
Appearances sê Mrs Bucket: "It's
the lady of the house speaking …"e?
Woo?is tee• Bybelvers: Handelinge
20:34-35: "Julle weet self dat ek
vir myself en vir die mense wat
saam met my was, gesorg het
deur met hierdie twee hande van
my te werk. Deur my voorbeeld
het ek in elke opsig vir julle gewys
dat ons hard moet werk sodat
ons die armes kan help. Onthou
die woorde van die Here Jesus.
Hy het self gesê: Om te gee,
maak 'n mens gelukkiger as om te
• Gelykenis in die Bybel: Die
onvrugbare vyeboom in Lukas
13:6-9.KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 1919
192009/05/08 12:27:13 PMIn die volgende paar uitgawes van Kruispad gaan ons kyk na spesifieke persone en gebeure in die Bybel. Hiermee saam gaan ons die middelbGENESISDie Bybel gee nie 'n spesifieke datum vir die Skepping nie (e
In hierdie eerste tydlyn gebruik ons dus eerder die jare wat vGenesis 1:1 "In die begin het God die hemel en die aarde geskape." Genesis 1:27-28 "En God het die mens geskape na sy beeld; na d
En God het hulle geseën, en God het vir hulle gesê: Wees vrugbaar en vermeerder en vul die aarde, onderwerp dit en heers oor die visseGen. 4:18 "Vir Henog is 'n seun Irad gebore,
en Irad was die vader van Megujael, en dié
was die vader van Metusael, en dié was die
vader van Lameg."jabal"stroom" Gen. 4:20 "stamvader vanjubal"geskal" Gen. 4:21 "stamvader vantubal-kain
MEGUJAELGen. 4:22 "hy was 'n smid,"lieflik" Gen. 4:22 "Sy suster was NGen. 4:19 "Lameg was met twee vrouens getroud.""man van God""God veg"irad
KAIN Die eersgeborene
ABEL Die eerste martelaar
ADAM "man" (930 jaar) - Gen. 5:3 "Toe Adam honderd en dertig was, het hy die vader geword van 'n seun, sy beeld, een soos hyself.
Adam het hom Set genoem."SET (912 jaar) - Gen. 5:6 "Toe Set honderd en vyf was, het hy die vader geword van Enos." Gen. 4:26 "In daardie tyd
die Naam van die Here aan te roep."ENOS "sterflike" (905 jaar) - Gen. 5:9 "Toe Enos negentig was, het hy die vader geword van Kenan."Volgens tradisie het
Adam 33 seuns en
23 dogters gehad.KENAN (910 jaar) - Gen. 5:12 "Toe Kenan sewentig was, het hy die vader geword van MMAHALALEL "lof van God" (895 jaar) - Gen. 5:15 "Toe Mahalalel vyf en seJERED "afdaal" (962 jaar) - Gen. 5:18 "Toe Jered honderd twee eHENOG "gewyd" (365 jaar) Gen. 5:21-24
Dag	God skep	1	Lig en Donker (Dag en Nag).	2	Hemel: Skeiding van die waters bo en onder die gewelf.	3	See en Droë grond: Skeiding van die waters op die aarde. Plante.
4	Son, Maan en Sterre.	5	Voëls en Visse.	6	Diere en die Mens.	7	Die Rusdag word ingestel.	vyf en sestig was, het hy die vader geword va
Henog het na die geboorte van Metusalag no
jaar naby God geleef en het seuns en dogters
se ouderdom was dus drie honderd vyf en ses
naby God geleef en toe was hy nie meer daa
het hom na Hom toe weggeneem."METUSALAG (969 jaar) - GLAME	SKEPPING0	Genesis 1 & 2Kruispad Uitgawe 13.indd 20130	235	325	395460 622	687	SKEPPING
2009/05/08 12:27:15 PM874	n ons die middelblad gebruik om 'n tydlyn saam te stel waarop jy kan sien wanneer die persone waarvan ons praat, geleef het. Geniet dit! - Rede Skepping nie (en boonop kan ons nie met sekerheid 'n jaartal aan enige gebeure voor ongeveer 2000 vC koppel nie).
rder die jare wat verloop het sedert Adam geskep is, en sy nageslag gebore is (volgens Genesis 4 & 5).na sy beeld; na die beeld van God het Hy hom geskape; man en vrou het Hy hulle geskape.
heers oor die visse van die see en die voëls van die hemel en oor al die diere wat op die aarde kruip."0 "stamvader van die tentbewoners"Geen ouderdomme word vir
Kain se nageslag
gegee nie1 "stamvader van dié wat op die lier en fluit speel"2 "hy was 'n smid, 'n vakman in koper en yster"22 "Sy suster was Naäma"ns getroud."oos hyself.:26 "In daardie tyd het die mense begin omord van Kenan."der geword van Mahalalel"Mahalalel vyf en sestig was, het hy die vader geword van Jered."ed honderd twee en sestig was, het hy die vader geword van Henog."ar) Gen. 5:21-24 "Toe Henog
vader geword van Metusalag.
van Metusalag nog drie honderd
t seuns en dogters gehad. Henog
honderd vyf en sestig jaar. Hy het
s hy nie meer daar nie, want God
eneem."ALAG (969 jaar) - Gen. 5:25 "Toe Metusalag honderd sewe en tagtig was, het hy die vader geword van Lameg."
LAMEG (777 jaar) - Gen. 5:28-29 "Toe Lameg honderd twee en tagtig was, het hy die vader geword van …
Noag."NOAG "bemoediger" (950 jaar) - Gen. 5:32 "Toe Noag vyf honderd was, het
874	930	987	10421056	11401235hy die vader geword van Sem,
Gam en Jafet."12901422	SONDVLOED
Kruispad Uitgawe 13.indd 2116511656Genesis 7 & 82009/05/08 12:27:18 PMan
keEK loop nou die dag laatmiddag van my kar af na
my woonstel, toe ek diep in gedagte met planne
vir "môre" en nadenke van "gister" verskriklik besig
was om alles wat in my kop rondswem tevergeefs te
Skielik word ek ge-ambush deur 'n sproeier wat op 'n
taktvolle manier agter 'n potplant weggesteek was. Ek was,
sonder om doekies om te draai, nogal nat en het maar
eerder gestaan en lag vir myself as om kwaad te raak. Ek
sit toe op die trap en vat vyf aangesien ek te besig was om
eers die sproeier raak te sien voor dit te laat was. Na 'n ruk
tref die son die water op so 'n manier dat mens daardie
klein bonzai reënboog kan sien, jy weet die tipe wat jy
sien as jy once in a blue moon tuin natmaak. Dit was op
sy eie manier nogal 'n pragtige verskynsel wat ek nodig
gehad het na 'n lang en aksiebelaaide (nie die goeie tipe
aksie nie) dag. Dit was asof God vir my iets wou sê van
mense se lewens en hoe ons moet opkyk om die metaforiese reënboog te sien. Daar is 'n gesegde wat my aan die
bogenoemde herinner:	And when it rains on your parade, look up rather than down. Without the rain there would be no rainbow.	Gilbert K. ChestertonJy sien, die reënboog het vir eeue die mens se gedagtes en verbeelding geprikkel met 'n onbeskryflike nuuskierigheid. As 'n mens net gaan kyk na hoe dit gebruik word
in flieks en boeke is dit duidelik dat die mensdom gefassineer is met die boog van vele kleure, en dan het ek nog
nie eens gepraat van die eeu-oue staaltjie van die pot vol
goud aan die einde van die reënboog nie.
As 'n mens kyk na die boog se oorspronklike betekenis
in Genesis, sê God dat dit sy teken is as verbond met ons
dat Hy nooit weer so 'n storm sal bring wat alle mense sal
uitwis nie. Die reënboog kom uit die Hebreeuse betekenis
wat net beteken "boog" (soos in pyl en boog) en die figuurlike betekenis van die boog is "krag".22As 'n mens kyk na die reënboog, is dit
heeltemal anders as dié van die pyl en boog wat
die Hebreeuse teks dit mee assosieer. Nou hoekom
dan? Wat wil God vir ons sê?
Die reënboog is 'n boog wat van al sy dodelike krag
onthef is. Dit is gewoonlik 'n teken van terreur, maar nie
hier nie … Daar is geen snaar wat dodelike krag aan hom
gee nie en ook geen pyl wat dood kan veroorsaak nie.
Dit wys ons dat God sê: "Dis okei." Dit wys sy verbond, en
daar het nog vele ander verbonde gekom na dié een, wat
ons bewus maak dat hy vir ons lief is en ons toe-eien as
In Esegiël en in Openbaring word daar weer oor die
reënboog gepraat en dit dan in assosiasie met Jesus:
"Onmiddellik is ek deur die Gees meegevoer. Ek het
gesien daar staan 'n troon in die hemel en op die troon sit
daar Iemand. Sy voorkoms was soos opaal en karneool.
Om die troon was daar 'n reënboog met die glans van
smarag," (Openbaring 4:2-3).
"Toe het ek 'n ander engel, 'n sterke, uit die hemel uit
sien afkom. Hy het 'n wolk om hom gehad en 'n reënboog
bokant sy kop. Sy gesig was soos die son en sy bene soos
vuurpilare," (Openbaring 10:1).
"Die glans rondom was soos dié van die reënboog in 'n
wolk na die reën. Dit was soos die magtige verskyning van
die Here. Toe ek dit sien, val ek plat en ek hoor 'n stem
praat," (Esegiël 1:28).
Ek dink God wil vir ons wil sê dat daar 'n verband
is tussen die verbond van Noag regdeur tot en met die
laaste verbond van ons Verlosser.
Verder spreek dit van die ewige lewe deur die reënboog, wat Hy eerste in Noag se tyd gebruik het, te kom
plaas op Jesus om te wys dat Jesus gekom het, nie om
almal met 'n verwoestende reën uit te wis nie, maar om te
red en ewige lewe te bring!
Die vloed waarvan daar geskryf is in Handelinge, en
die vloed en revival wat deesdae aan die gebeur is, is nie
'n vloed van water wat verwoes nie, maar van die
Heilige Gees wat uitgestort word om nasies te kom vul
met sy heerlikheid!KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 222009/05/08 12:27:26 PMJohannes Schickerling (Kliniese Sielkundige,
Kruispad-redaksie)DIE radio blêr in die kar, sy hoor dit nie. Sy sit
dit af terwyl die radio-mense skaterlag vir een
of ander grap. Haar kop is stil. Uiteindelik!
Want gisteraand kon hy ophou spin nie, en
nou's sy moeg. Baie moeg. Moeg vir die pad, die kar,
die werk, die lewe … Sy ken die gevoel, sy wil dit nie
weer doen nie, maar dit … dit bring lewe. Haar gedagtes
dwaal na die eerste keer toe sy dit probeer het. "Toe was
jy nog skrikkerig en onseker." Die lem het so gevaarlik
gelyk, so blink en skerp. "Jy was bang jy vrek!" Die eerste
sny was te min. Eers na die derde sny was dit daar. "Rooi
bloed het stadig padjies op my arm gemaak en ek kon
sien daar's lewe. Dat ek lewe!"
Dit was toe ek in graad elf was. Nou begin mense
vrae vra: "Hoekom dra jy altyd lang moue?" "Hoekom
gaan jy so baie badkamer toe?" Blah, blah, blah! Whatever! Ek voel beter okei! Hoe anders moet ek met al die
tension by die huis en werk deal? Bybel lees het nie gehelp nie. Angela is die enigste een wat weet hoe dit voel.
Dat jy dit nie sommer kan los nie. Sy sê dit is soos 'n drug
en mense raak verslaaf. Angela sien nou 'n therapist, en
sy het dit al vir drie maande gelos! "Dealing with the real
issues," sê sy. My ma sal so uitfreak as sy moet hoor! Net
sy sien nie dat ek altyd lang moue dra nie of dat my lemmetjies altyd op is nie of selfs die bloedkolle op my bed
Sny, self-injury, cutting of "SI" is deesdae algemeen
bekend onder jongmense. Daar word selfs beraam dat
40% van skoolkinders dit doen. Jy weet dalk van iemand,
ken hulle persoonlik of doen dit self. Maar waarom
doen mense dit? Wel, ons almal ervaar emosionele pyn
en pressure en ons almal hanteer dit op verskillende
maniere. Cutting is 'n manier vir party mense om met
intense gevoelens te cope. Gevoelens van kwaad, seer,
alleen, gefrustreerd, pas nie in nie, skuld en hartseer
verdwyn as hul sny, klap, slaan, stamp, pyn voel en bloed
sien. "Dit laat my voel ek's weer in beheer, dat ek cope,"
sê party. Ander sê weer: "Dis cool, my vriende het my ingetrek". Maak nie saak hoekom dit gedoen word nie, dit
werk nie! Net soos drugs, drank en dankies, hou dit net
vir 'n rukkie. Dan is die sleg terug en jy moet dit weer-enmeer doen. As jy weer sien het jy 'n bar code op jou arm
en kan jy ook gescan word by die till, maar jy voel nog
steeds soos 'n nul.Die skade aan jou liggaam is lewensgevaarlik en vir
lewenslank. Baie voel sleg omdat hul die "tempel van
God" (jou liggaam) beskadig. Skuldig voel is reeds die
rede hoekom baie nie cope nie. Gelukkig weet God, Hy
is geduldig en Hy ken jou! "My groot krag word sigbaar
in jou lewe wanneer jy swak en hulpeloos is," (2 Korintiërs 12:9). Daarom verstaan God en kan ons juis in die
hulpelose en swak tye na Hom toe draai in plaas van
weghol na lemmetjies toe.So wat gedoen as jy sny of weet van
iemand wat sny?
• Besef dat jy, of hy/sy, nie weird of mal is nie.
• Vertel vir iemand! Jou onderwyser, skoolsielkundige,
afrigter, dokter, jou pêl, enigiemand. As jy belowe het
om vir niemand te sê nie, gaan terug na jou vriend en
verduidelik dat jy nie die geheim kan hou nie, want jy gee
om en het nodig om te help.
• Vra vir hulp. Kry professionele hulp. 'n Geselsie of
twee met die onnie gaan nie help nie.
• Kom agter wat laat jou sny. Om te sny, is om
ontslae te raak van intense emosies of gevoelens. Is
jy kwaad, gefrustreerd, hartseer? Is dit verhoudings?
Pressure om perfek te wees? Vind uit wat jou pla en praat
met iemand daar oor.
• Alternatiewe. Vind 'n ander manier om van jou
pyn en lemme ontslae te raak. Skryf in 'n joernaal, speel
musiek, doen sport, dans, verf, enigiets om jou emosies
minder intens te maak.
• Leer nuwe Coping skills. Sielkundiges is opgelei om
mense te help om nuwe, gesonde vaardighede aan te
• Bid. Vra vir God om aan jou ander maniere te wys
om te cope en mense oor jou pad te bring met wie jy kan
• As 'n vriend sny: bly ondersteunend en sê vir die
persoon jy gee om.
Soos gewoonlik is die eerste stap, om vir mense te sê,
die moeilikste. Vat 'n kans, jy mag dalk net hulp kry en
weer heel voel sonder om eers "stukkend" te wees.KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 23232009/05/08 12:27:28 PMHET jy al saam met 'n pêl gekuier, maar op 'n kol
ongemaklik geraak? Daar was lekker vars lug in die
verhouding, maar toe raak dit bedompig. Dis asof
jy swaar asemgehaal het, asof jy spasie gesoek het. Jy en
die ander persoon was net te ongesond naby aan mekaar.
Iewers is jy oorvra en het die verhouding net eenvoudig jou
identiteit begin wegvreet.
Die grootste dief wat 'n Christen se verhoudingsuurstof
kan steel, is oorafhanklikheid. In sy boek When You Love
Too Much: Walking the Road to Healthy Intimacy vertel
Stephen Arterburn die verhaal van Marisa:
"Lelik, dom en vet" - so het Marisa se boetie haar
ge-label vandat sy ses jaar oud was. Teen die tyd dat sy
12 was, was sy 20 kg oorgewig en het gesukkel om 'n
C-gemiddeld op skool te kry. Sy het altyd uit gevoel by
skoolmaats. Geglo niemand sal in haar belangstel nie en
het haar van almal onttrek.
Marisa het in stilte swaargekry, maar in haar hart het
sy sterk begeer dat iemand vir haar liefde sal gee. Haar
boetie het voortgegaan om haar af te kraak en sy het al
hoe meer agter geraak op skool en al hoe meer obees
Haar pa was 'n marinehandelsreisiger en dikwels
maande lank uitstedig. As hy wel tuis was, was hy erg krities en veroordelend op sy huismense. Die oomblik as hy
weer vertrek het, het haar boetie haar pa se rol oorgeneem
om haar af te breek.
Sy het ook geglo dat God ontevrede is met haar.
Op 13 het sy begin om liefdesverhale lees. Die held
en heldin was gewoonlik eensaam en ongelukkig, maar
hulle seer verdwyn as hulle in mekaar se arms is. Marisa
het begin glo dat liefde en aanvaarding van die regte man
haar seer en onsekerheid permanent sal wegvat. Sy het ure
lank ontvlug in lees van romanses en in eet.Sy het geglo dat net haar gewig nog tussen haar en
die waar word van haar fantasie staan. Sy leer om haar
vinger in haar keel te druk na ete. Sy verloor gewig en kry
'n aantreklike lyfie en seuns begin in haar belangstel. Sy
pas alles toe wat sy in die boeke geleer het om aandag te
kry, en dit werk soos 'n bom … wat toe ook bars met haar
eerste seksuele ervaring met Brad. Soos haar pa was hy
ook hard en afbrekend – sy sou enigiets doen sodat hy net
van haar sal hou.
Daarna soek sy sekuriteit en waarde by feitlik elke
nuwe seun wat sy ontmoet. In die intimiteit voel sy vry
van seer, en goed oor haarself. Na elke quick fix, kom
die leegheid egter terug, depressie tree in en dan soek sy
maar net weer troos by die volgende Prince Charming.
Op 24 was sy reeds deur dosyne destruktiewe verhoudinge, seksuele ontmoetings en drie aborsies. Op hierdie punt soek sy hulp by 'n Bybelse berader, en sy breek
met haar verslawing aan romantiek, verhoudinge en seks.
Miskien herken jy iets van jouself in Marisa. Dalk gaan
jy nie so ver soos sy nie, maar is jy ook te afhanklik van
die goedkeuring van ander mense. As hulle van jou hou,
voel jy jy is iemand. So gee jy aan hulle die reg om jou
te definieer. Jy probeer wees wat jy dink hulle van hou. Jy
laat hulle binne jou grense toe.
Wat moet jy doen as die grense tussen jou en ander
mense onduidelik is? Die oplossing is dat jy die identiteit
wat Jesus Christus vir jou verdien het, sal opneem en
uitleef. Wanneer jy in Jesus Christus glo, ontvang jy:
* Absolute sekuriteit: Jy behoort volkome aan Hom
want Jesus het 'n veilige, permanente plek in God se hart
vir jou verdien.
* Volkome waarde: Ten spyte van jou sonde en gebreke aanvaar die Vader jou op grond van Jesus Christus
* Unieke vermoë: Die Heilige Gees voorsien unieke
talente, gawes en energie.Vorster Combrink (Bybelse berader)24KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 242009/05/08 12:27:38 PMVind jou identiteit in God en nie in mense nie. As jy
geanker is in Jesus Christus sal jy kan vry asemhaal in jou
menseverhoudinge. As God vir jou God is in die verhouding en nie die ander persoon nie, sal jy goeie grense kan
stel – soos in die eerste driehoek. Maar as mense vir jou
swaarder weeg as God, dan is jy in die tweede driehoek.Hoe kan jy dit regkry? As die suurstofwind van die
Heilige Gees deur jou waai (Efesiërs 5:18), dan kan jy
die Here eer in jou verhoudinge met jou vriende, met
jou meisie of ou, met jou ouers, by die skool (Efesiërs
Dan haal jy vry asem!Psalm 150: "Alles en almal wat asemhaal moet
die Here prys!" En Efesiërs 5:19: "Sing tot eer van
die Here!" Sit jouself en ander mense onder God.
Dan kry Hy die eer!Indien jy worstel met enige probleem (of iemand ken wat met 'n probleem worstel), en nie die vrymoedigheid het om met iemand wat jy ken daaroor te praat nie, stuur net 'n e-pos aan help@kruispad.net.
Alle korrespondensie sal natuurlik streng vertroulik hanteer word!
Waaroor sal jy graag advies wil hê in Kruispad? Stuur vir ons jou voorstel na advies@kruispad.net.KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 25252009/05/08 12:27:40 PMDEEL 7
Anneretha CombrinkHaar gedagtes draai en draai, sirkel al rondom
die één paragraaf in die mail. Sy kan haar oë nie
daarvan wegskeur nie; sy word soos 'n magneet
getrek deur die woorde.
Ek wou self met jou praat, Janien. Maar ek kon
jou nie in die hande kry nie …26KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 262009/05/08 12:27:45 PMJANIEN staar na die rekenaarskerm sonder
om iets in te neem. Haar gedagtes is leeg.
Geheel en al blank. Sy knip haar oë, en
kyk afwesig na die blink druppel wat op die
keyboard val. Huil sy? Sy knip weer haar oë en probeer fokus op die woorde in die e-pos. Die woorde
wil nie stilstaan nie.
Jou adres … ma gekry. Jy … weg … nie opspoor nie … moet praat.
Jammer … alles … wens … weer kies.
Dit hou aan en aan. Sy het gedink sy hoef nooit
ooit weer 'n gedagte op Louis le Grange te mors
nie. Sy het gedink dit wat Desember gebeur het,
kan vir altyd in die boksie in haar verlede gebêre
word waarop staan Do not touch. Maar nou het die
verledeboks oopgespring met een helse slag. En
nou weet Janien wat sy al daai aand in Desember
geweet het: Alles, alles het verander. Niks sal ooit
Sy het gehoop sy kan vir altyd wegkruip.
Daarom het sy gesorg dat Louis nie haar nuwe
selfoonnommer het nie, en daarom het sy haar
e-posadres verander. Haar ma moes seker vir hom
die kantoortelefoonnommer en -adres gegee het;
dié dat Dominee Jan haar gister laat roep het toe
Louis gebel het.
Gelukkig was sy nie daar nie. Want sy het haarself belowe sy sal nooit weer met hom praat of eers
aan hom dínk nie. Wat toe nie ge-happen het nie.
Haar gedagtes draai en draai, sirkel al rondom
jou nie in die hande kry nie …
Janien ruk toe sy dit weer lees:
… ek het die Here leer ken hier in Londen, en
daar is so baie dinge in my verlede wat ek wens ek
kon verander. So baie mense wat ek seergemaak
het, en party wat ek gebréék het. Jy is een van
daardie mense. Vergewe my asseblief, Janien. Ek
is verskriklik jammer dat ek jou gedwing het, of
eerder, gemanipuleer het, daardie aand in Desember. Ek weet jy wou dit nie doen nie. Dis nou te laat,
Die woorde eggo onophoudelik in haar kop.
Vergewe my … vergewe my … vergewe my. Die
trane wat vir so lank binne in Janien opgedam het,
bars skielik uit in 'n geweldige vloedgolf. Sy kan
dit nie keer nie. Die e-pos het daardie aand met
vernietigende helderheid teruggebring. Elke detail
speel voor haar af, en elke emosie wat sy sedertdien gehad het, is rou en naby. Die skuldgevoel,
vernedering, pyn, doodsheid, opstand, woede,
vrees. Die eed wat sy gesweer het om nooit weer
'n ou naby haar toe te laat nie, om nooit weer te
vertrou of lief te hê nie.En sy was bang, so bang. Want wat ás … maar
dis nou vier maande later, en gelukkig weet sy nou
dat sy nie swanger is nie. Ten minste. Maar dit
verander nie veel aan wat gebeur het nie.
Dis Marike wat Janien daar in die kantoor voor
die rekenaar kry. Haar bene opgetrek teen haar
lyf, met die harde snikke wat nog onkeerbaar deur
haar ruk. Toe Janien opkyk, staan Marike in die
deur. Sy probeer nog die huil keer, maar dit werk
nie. Haar kop sak op haar knieë.
Marike moes vir 'n rukkie daar in die deur
gestaan het, maar Janien is nie regtig bewus van
tyd nie. Toe sy weer bewus word van wat om haar
aangaan, is Marike se arms om haar en het sy haar
top natgehuil. Marike? Wat maak sy hier in Marike
se arms? Is dit Marike wat haar heen en weer wieg
soos 'n kind, wat troosgeluide maak en haar so
saggies vashou? Janien beur regop en Marike laat
haar sonder 'n woord gaan.
Na 'n lang tyd begin Janien praat. En toe kan
sy nie ophou nie. Sy vertel alles, alles wat sy nie
daardie dag toe sy haar lewenstorie vir die groep
vertel het, gedeel het nie. Toe was dit te moeilik.
Toe was dit die maklikste om net bolangs te praat.
Sy het wel meer detail gegee as wat sy wou, gesê
haar ouers is geskei en dat sy haar pa nooit sien
nie. Maar van dit wat haar van binne af opeet, het
niemand geweet nie. Nie eens haar ma nie.
"Ek wens jy het my lankal vertel," sê Marike toe
Janien stilword. "Ek het gedink jy is so together …
en dit het gemaak dat ek bedreig gevoel het. Ek's
jammer … oor alles."
"Ek's ook jammer," snuif Janien. "Ek het jou nie
vertrou nie, en ek WOU nie vriende maak nie. Met
niemand nie. Maar nou …" Haar gedagtes gaan
terug na die mail. "Wat nou? Ek weet nie of ek hom
kan vergewe nie. Hy het soveel gemors in my lewe
veroorsaak. Nou het hy tot bekering gekom. Wel,
dis great vir hom, maar … ek sit nogsteeds met die
Marike weet nie eintlik wat om te sê nie, Janien
kan dit sien.
Sy wil ook nie eintlik nou raad hê nie. Want sy
sál hom nie vergewe nie. Punt.(word vervolg)KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 27272009/05/08 12:27:48 PM'n Rubriek deur Anneretha CombrinkMaar moenie bang wees nie, want Ek het die
wêreld reeds oorwin. Dit sal donker wees, het Jesus
gesê. Maar Ek is die Lig vir die wêreld.
Die rooi spoor loop deur die wêreld, ja. Maar
dis 'n spoor van hoop … want dis Christus se bloed
wat ons vrygemaak het om lig te bring. Christus se
Goeie Nuus wat deur die eeue stukkie vir stukkie 'n
donker planeet verower. Tot aan die uiteindes van
die aarde en tot elke nasie gehoor het. Dan eers
sal Openbaring finaal verby wees.
ORLOË en gerugte van oorloë. AardbeEkiskyk
af na my hande
ek sien. Ekontsyfer
en as die
wings, vloede en brande. Soms voel ek,
moet julle die woord soek waar
en soms wéét ek, dat ons in die eindtye
is 'n wat
in die Bybel voorkom! Die woorde
leef. Openbaring gaanwaar
oë in vervulling.
is 'n groot vangplek!
Maar meestal voel dit asof
antwoorde voor 31 Julie 1009Geloof
hoop. Asof korrupsie al is wat
slakpos na die Kruispad-kantoor (ons Ek
2). van my donker stad,
mense net mooi niks virdit
verby vrouens wat hulleself verkoop en kinders wat
Dis in elk geval wat die koerante vir my sê.
bakhand staan by McDonalds. Verby shacks en
En dis wat ek sien as ek werk toe ry. By elke
konkavure en groot wit huise waaroor alarms en
robot staan daar mense met kartonplakkate, mense
tralies waghou. Ek steek die wêreld aan die brand
sonder werk en kos en hoop. Op straathoeke vermet die Lig in my hande en die Lig in my hart.
koop vroue (en mans) saans hulle liggame. Sonder
Oorloë en gerugte van oorloë kom en gaan.
hoop. By McDonalds is daar altyd kinders wat
Die koerante verkondig die waarheid. Maar ek lees
by die motorruit geld vra vir gom. Sonder huise,
deesdae 'n ander koerant, een wat vertel van 'n
sonder hoop. Dis in die hospitale en die tronke, dis
oorlog wat gewen is.
in die shacks en in die groot huise agter hoë mure.
Ek vergeet soms.
Die donker. Dit sluip rond in Hillbrow en in SandMaar elke dag herinner Hy my weer aan die
ton. Dis soos daardie Smirnoff-advertensie wat 'n
wat in my leef. En dat dit geloof en hoop en
rooi spoor deur die hele wêreld loop – van Rusland
liefde is wat die donker lig maak.
na Europa na Amerika.
Ons is bang. Almal is bang – om vermoor te
word in Suid-Afrika, om alleen te wees in Australië,
om in 'n motorongeluk te wees, om dit te verloor
wat vir ons kosbaar is … maar ons is veral bang vir
Want ons vergeet.
Ek vergeet dat Jesus ons lankal voorberei het.
In die wêreld sal julle dit moeilik hê, het Hy gesê.O28HIERDIEKRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 282009/05/08 12:27:53 PMKREATIEFD"Dankie." Hy beduie na 'n boom 'n entjie verder.
"Gaan wag daar, daar sal nou-nou iemand met jou
Ek gaan sit onder die boom en maak my oë toe.
Alles wat ek ken, voel so ver en onwerklik. Ek wens my
ma was hier gewees.
"Louise?" My oë vlieg oop. 'n Vrou staan voor my.
Sy glimlag breed. Ek skarrel orent. "Ek het jou lys hier
by my." Sy hou die lys omhoog. "Die lys van prioriteite."
"Onthou jy Noag se ark ?" Ek knik.
"God het Noag gered, gered uit 'n wêreld wat Hom
nie wou ken nie. Dit was 'n wêreld wat te besig was met
hulleself, met hulle eie, klein lewens. Hulle wou Hom
nie daarin toelaat nie." Sy talm. "Ons wou graag jou
lys gesien het, jou prioriteite." Sy kyk af na die lys vir
'n oomblik of twee. Ek voel my hart tamboer. Hoekom
ek? Kon hulle nie die dominee gevra het of daai girl in
die klas wat altyd al die Liewe Jesus-SMS vir almal stuur
nie? "Ek gaan die lys vir jou teruggee." Sy hou dit uit en
ek vat dit verleë. My oë gly weer vlugtig daaroor. Die
letters dans voor my en ek sukkel of hulle in die regte
orde te rangskik. "Jy hoef nie meer saam te kom nie. Jy
kan maar teruggaan. Dis reg so."
Ek probeer die droogheid in my keel wegsluk. Ek
probeer dink aan iets om te sê. Dan is sy weg …
"Louise." My oë vlieg oop. "Ek het vir jou koffie
gebring. Dit is al amper half-sewe."
Ek sien my pa in die deur staan met die skinkbord.
Hy het selfs beskuit saamgebring. Ek kan nie onthou
wanneer laas hy vir my koffie in die bed gebring het
Ek stoot myself orent teen die kussings. "Dankie,
Hy kom nader, sit die skinkbord neer. "Ek …" Hy
stamel. Ek kyk op. Sy hand kom huiwerig uit en vryf oor
my hare. "Ek … ek is lief vir jou, my kind."
Ek reik uit en vat sy groot hand tussen my vingers.
"Ek weet, Pa. Ek is lief vir Pa ook."
Ek gee sy hand 'n ligte drukkie. Hy glimlag en ek
sien die blink in sy oë. "Wys daai fliek wat jy gesê het jy
graag wil sien nog ?"
"Hmm." Ek en my kêrel sou nog gegaan het.
"Kom ons gaan Saterdag en gaan kyk dit."
Ek knik. "Dit sal lekker wees."Michael Laubscher (Kruispad-leser)IT is 'n groot boot. Baie groot, en ek
staan voor by die plank wat na die
boot toe lei. 'n Man staan daar en wag.
Hy kyk stip na my. Sy oë is diepblou en
hy het 'n lys by hom.
"Louise Theron ?" Ek knik.
"Welkom. Die reëls is eenvoudig." Ek probeer konsentreer, maar daar iets bo-aards aan hom. "Veertig
dae en veertig nagte. Jy kan twee van alles saamvat:
twee mense, twee boeke, twee DVD's, twee kossoorte
en twee persoonlike besittings." Ek sluk.
"Verstaan jy ?" Ek knik.
"Dit gaan oor prioriteite; goed wat belangrik is."
Ek wil vir hom sê ek weet wat dit is.
"Kom ons begin by die twee mense wat jy wil saamvat, dis gewoonlik die moeilikste."
My gedagtes hardloop in sirkels, draaie en kringe
en slaan holderstebolder. Vir 'n oomblik of twee kyk ek
op na die blou hemel bo my.
"Goed. Die twee mense
"Ek is … is …"
Hy wag geduldig, pen omhoog. Ek kan nie sonder
my kêrel wees vir veertig dae nie. Sê nou hy vergeet
van my? My ma; ek gaan haar te veel mis. My pa?
Ons kom nie altyd oor die weg nie …
"My kêrel en my ma."
"Is jy seker ?"
"Ja, ja, ek's seker."
Hy skryf die twee name neer. "Twee boeke?"
Ek moet daai liefdestorie klaarmaak waarmee ek
besig is, en dan is daar Oprah se boek. Hy skryf dit
neer, sê niks.
"DVD's?" Ek gee die naam van my gunstelingfliek
en probeer dink aan 'n musiek-DVD. Miskien moet ek
iets geestelik, godsdienstig, saamvat, dit sal darem
beter lyk. Ek noem die naam van die enigste gospel
DVD wat ek ken. Hy kyk vlugtig op toe ek dit doen en
ek verbeel my ek sien 'n fyn glimlag om sy mond.
"Joghurt en provitas." Kan net sowel die geleentheid
gebruik om maer te word.
"En dan twee persoonlike besittings."
Ek huiwer. Dis so moeilik. Kan ek nie maar drie of
vier vat nie? Daar's so baie om van te kies …
"My selfoon en … my dagboek."
Hy skryf dit neer.KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 29292009/05/08 12:27:55 PMKREATIEFVERGIFNIS? Wat beteken dit nou eintlik en is dit
'n keuse of 'n gebaar in my en jou lewe ?
Om iemand te kan vergewe, is soms seker
een van die moeilikste goed wat ons moet doen, tog
beklemtoon God se Woord vir ons hoe belangrik
vergifnis teenoor ander mense is as ons self ook vergifnis wil ontvang. Ons sien die belangrikheid hiervan
as ons bietjie deur die Evangelies (Matteus, Markus,
Lukas en Johannes) blaai. Jesus beklemtoon dit in ons
wyse van gebed, soos ons dit vind in die Onse Vader.
Matteus 6:12 en 14: "en vergeef ons ons oortredings
soos ons ook die vergewe wat teen ons oortree …
as julle ander mense hulle oortredings vergewe, sal
julle hemelse Vader julle ook vergewe." Hierby sluit
die gelykenis ook aan van die onvergewinsgesinde
amptenaar van die Koning. In hierdie skrifdeel vertel
Jesus ons ook hoeveel keer moet ons vergewe … 70
x 7 keer! Sjoe! Doen bietjie jou somme en sien dis
nogal baie keer, eintlik ontelbaar baie! Ek dink ons
is self soms soos daardie amptenaar en wil nie ander
vergewe nie, want ons voel verontreg, verraai, vernederd en selfs hartseer. Ons moet onthou al kom vra 'n
persoon ons nie om vergifnis vir dit wat hulle aan ons
gedoen het nie, moet ons steeds
daardie persoon in ons harte
Ek wil in daardie lig graag
met jou 'n verhaal deel, 'n verhaal
waarmee jy dalk bekend is, maar
vandag deur 'n
nuwe lens gaan
bekyk. Dit is die
storie van Jesus
en sy dissipels en
die dag toe Hy
hulle voete gewas het, slegs ure
voordat Hy die pyn van spykers
aan 'n kruishout sou verduur –
Johannes 13:1-17. Sluit jou oë vir
'n oomblik en imagine …
Dit is skemer en die dissipels
gaan saam met Jesus die huisbinne vir hulle laaste feesmaal saam. Hulle is moeg en
hulle voete is seer na 'n lang dag se stap en woordverkondiging, Jesus wat siekes genees het en skares
mense oral om hulle. Hulle sandale en voete is vol
stof en heimlik wens elkeen in sy binneste dat iemand
hulle voete sal was. (In daardie dae was dit die plig
van die laagste dienskneg om voete te was. Nes alle
ander take wat 'n rangorde het, het die huishoudingpersoneel ook hulle s'n gehad en voete was, was dalk
'n jong seun/dogter se plig.) Jesus staan op vanaf sy
stoel waar Hy 'n wyle gerus het, trek sy bokleed uit, vou
'n wit handdoek om sy liggaam, neem die skottel water
en kniel by die eerste dissipel se voete. Sorgvuldig
verwyder Hy die sandale, plaas die moeë voete in die
skoon water, was dit met liefde in sy oë en droog dit
dan saggies af. So neem Jesus die een na die ander
dissipel se voete en was dit met sorg. Toe kom hy by
Judas … Jesus neem sy voete in sy hande en kyk op in
sy verraaier se oë met die wete dat hierdie man, 'n geliefde dissipel van Hom, Hom gaan verruil, verraai en
verontreg vir 'n paar silwer muntstukke. Tog was Jesus
Judas se voete met dieselfde deernis as al die ander
s'n, alhoewel Hy weet wat op Hom wag.
Wie van ons sal die voete was van 'n persoon wie
jy weet jou gaan kwaad aandoen? Ek dink elkeen van
ons sal heftig ons koppe hier skud eerder as om so
iets te doen! Dit is mos unreal! Om die waarheid te sê,
om waarlik soos Jesus te wees, beteken dat ons soms
unreal moet wees vir mense.
Dit is hier waar jy by die kruispad van vergifnis
kom, waar jy moet besluit of jy links gaan draai en toelaat dat onvergewensgesindheid in jou hart nesskop,
jy ewig wroeg oor die gebeure en wraak vir jouself
toeëien, óf gaan jy regs draai, die gebeure vergeet en
vergewe, en sodoende God se vrede wat alle verstand
te bowe gaan ervaar. Johannes 14:27: "Vrede laat Ek
vir julle na;my vrede gee ek vir julle. Die vrede wat ek
vir julle gee, is nie die soort wat die wêreld gee nie."
Miskien is daar ook 'n Judas in jou lewe, vergewe
hom of haar en spreek hulle vry, sodat jy God se
genesende strale op jou hart kan voel en die wolk van
bedruktheid soos mis voor die son kan verdwyn!
Forgiveness is not a duty, but a Godly choiceEmmerentia van Jaarsveld (Kruispad-leser)No. 12Wil jy graag 'n bydrae instuur vir die volgende Kruispad-uitgawe? Stuur dit vir ons na kreatief@kruispad.net.3030Dit kan enigiets wees – 'n gedig, artikel, foto, skildery, of wat dan ook al! Die redaksie wil graag jou gawes
gebruik om God te eer! (Dus moet jou bydrae God-erend van aard wees.) Ons sien uit daarna om julle
bydraes te ontvang!KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 302009/05/08 12:28:04 PMKOMPETISIEHennie van Wyk (GK Pinetown)Hoe goed is jou algemene kennis? Kyk of jy die volgende tien vrae kan beantwoord. Skryf jou
antwoorde, én die teksvers waar jy die antwoord gekry het, neer en stuur dit aan ons.Die eerste drie korrekte inskrywings ontvang elkeen 'n CUM-geskenkpakkie.
Stuur jou naam, adres, ouderdom en jou korrekte antwoorde voor 31 Oktober per e-pos aan
interaksie@kruispad.net, of stuur dit per faks of slakpos aan die Kruispad-kantoor (ons adres is
op bladsy 2).1) Wie was die Hoofman oor 100 wat Petrus laat haal het?
a) Kornelius	b) Nero	2)	d) Jesajab) Nee	c) Net as hy gedoop is	d) Net as hy 'n Christen isb) 'n Mens	c) Jouself	d) Engeleb) Berea	c) Tessalonika	d) Filippenseb) Nee	c) Soms	d) Net as hulle tempelbelasting betaal het
No. 12In Daniël se visioen, wat was die kleur van die hare van die Oue van Dae?a) Wit	9)	c) Obadja	Is mense wat onrein was as hulle aan 'n lyk geraak het toegelaat om die Paasfees te vier?a) Ja	8)	b) Jona	Watter gemeente het die Skrifte daagliks ondersoek?a) Athene	7)	d) LeviVoltooi: Jy kan nie God en __________________ dien niea) Geld	6)	c) Simeon	Is dit moontlik vir die mens om die tien gebooie te onderhou?a) Ja	5)	b) Dan	Watter profeet het Hiskia gerusgestel toe die Assiriërs Jerusalem beleër het?a) Amos	4)	d) HerodusWie het vir Jakob gesê dat hy die verantwoordelikheid vir Benjamin sal dra?a) Juda	3)	c) Festus	b) Goud	c) Soos vuur	d) Swart	Waar het Johannes (Markus) Paulus op die sendingreis verlaat?a) Pamfilië	b) Listra	c) Ikonium	d) Pafos10)	Hoeveel kanne water het Jesus in wyn verander?
a) 2	b) 4	c) 5	d) 6
KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 3131
312009/05/08 12:28:07 PMTDIJY lees gou 'n stukkie,
jou oë wil-wil toeval, dis
immers al na 23:00 en die
boek Kronieke pas nie lekker in
jou verwysingsraamwerk nie (dis tog
net geskiedenis). Nou nog net 'n vinnige
gebed, kop op die kussing, en droomland toe!
Die volgende oggend kan jy nie mooi onthou
wat jy gelees het nie, wat nog te sê toepas op
jou lewe! Klink dit bekend?
Die Geloof in Aksie-Bybel fokus op geloof
wat oorgaan in aksie. Wat kan ek byvoorbeeld
uit Manasse se lewe leer? Hoe pas ek dit toe
op my eie lewe? Hoe deel ek dit met iemand
anders? Die bestaande teks kom uit Die
Boodskap, 'n baie vry vertaling van die Bybel.
Voor elke Bybelboek is daar 'n inleiding met
die hoofdele van die boek. Hiermee saam het
die skrywers temas geïdentifiseer en dit in drie
• Om te glo: Beskrywings van die dinge
wat gelowiges moet weet oor God, hulself en ander mense. Dit bespreek
W de of
Jo att, we in A
ISB an Ste ker ksi
h s: ePr
ys: : 97 mit an Jan By
Jo v be
ub an l
LEE• Om te gehoorsaam: Wat is God se wil
en hoe moet ek vir Hom leef? Hoe deel ek dit
• Om te volg: Kort karaktersketse oor meer
as 'n 100 mense in die Bybel – hier leer jy oor
hulle lewenskeuses, mislukkings en oorwinnings.
Bogenoemde temas word regdeur die
Geloof in Aksie-Bybel as inligtingblokkies
weergegee. Daar is ook ander interessante
afdelings soos Deel jou geloof, Waarom kan
ons die Bybel glo? en Simbole in die Bybel. Dit
beslaan egter slegs ses bladsye en kon myns
insiens meer uitgebrei geword het. Veral die
hoofstuk Waarom kan ons die Bybel glo? is
baie aktueel en sou gebaat het met 'n meer
Gaan kyk gerus na 'n kort onderhoud van
Johan Smith met Victor Matfield oor hierdie
Bybel. Dit is op Youtube beskikbaar by die
volgende skakel: http://www.youtube.com/
Die boek is ook in 'n luukse leeruitgawe
beskikbaar teen R299,95.ITD
BE em kin
rd mp de
eLUJEREMY Camp het geen bekendstelling
nodig nie. Hy is 'n bekende op die Christian
Rock scene en weereens stel hy nie teleur
met sy nuwe album, Speaking louder than
before, nie. Met sy liedjies, gebaseer op
Skrifgedeeltes en ook sy passie om die Here
te loof en prys, kan 'n mens net in verwondering na sy musiek luister.
Kom ons kyk na 'n paar snitte:
Speaking louder than before is 'n oproep vir
elke gelowige om uit te gaan en Christus se
liefde vir die sondige wêreld te verkondig.
Ons is die lig van hierdie wêreld en ook die
sout van die aarde. Jesus gee ook aan ons
hierdie opdrag in Matteus 28.
There will be a day is vol bemoediging.
Dit maak nie saak wat ons op aarde deurgaan nie, daar gaan 'n dag wees wanneer
ons in Jesus se teenwoordigheid gaan wees
en waarop alle pyn en hartseer iets van
die verlede gaan wees (Openbaring 21:4).
Troubled soul, don't lose your heart 'cause joy
and peace He brings, and the beauty that's in
store outweights the hurt of life's sting.You will be there gaan oor die versekering
dat God altyd by ons is (Psalm 139). Wanneer
ons gaan slaap en ook wanneer ons opstaan,
God hou ons altyd in sy hand. Healing hand
of God wys daarop dat dit nie saakmaak wat
ons pyn en hartseer is nie, Christus het ook op
hierdie aarde geloop en Hy ken alles waardeur ons gaan. He has walked the road before me, He knows just how I feel. When you
feel there's not anyone who understands your
pain. Just remember all of Jesus's suffering.
Die DVD wat jy saam met die CD kry, is
'n bonus. Jeremy Camp deel sy gedagtes oor
elke song op die album en dit voel asof jy na
'n musiekvideo met Bybel-teachings kyk. Daar
is ook 'n making of van die album se opname.
Speaking louder than words is 'n album
wat vanaf die eerste tot die laaste snit God eer
en sy lof toesing. By elke song is daar ook 'n
verwysing na Bybelverse, waarop dit gebaseer
is. Hierdie is 'n album wat by verre uitstaan bo
ander Christian Rock albums. Jeremy Camp
gebruik sy talente om God, met alles wat hy
het, te loof en te prys.
9/1032KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 322009/05/08 12:28:10 PMKe20exs,ict
Sh giss roo
wo eur f
13 od P : Al08nd
ITFIREPROOF is die derde fliek deur
Sherwood Pictures, dieselfde groep wat
so rukkie terug Facing the Giants vir
ons gebring het. Hierdie klomp van die
Sherwood Baptiste Kerk in Albany, Georgia
(VSA) laat nie op hulle wag nie. Hulle maak
Hollywood kwaliteit flieks met 'n Christelike
tema. Om te dink dat dit 'n kerk is wat
Fireproof gemaak het, laat 'n mens in
verwondering staan. Ook die meeste van
die agtergrondakteurs is gemeentelede wat
vrywillig uitgehelp het.
Die film vertel die verhaal van 'n
brandweerman, Caleb Holt (Kirk Cameron),
wat met die leuse leef dat 'n mens nooit
jou partner agterlaat nie. Hy kry respek by
almal in die gemeenskap, maar by die huis
is sy huwelik besig om uitmekaar te val.
Caleb en sy vrou, Catherine (Erin Bethea),
leef verby mekaar tot op die punt dat sy wil
skei. Met die advies van sy pa en met niks
om te verloor nie, neem Caleb deel aan 'n
40-dae lange eksperiment genaamd The
Love Dare om te sien of hy die huwelik van
sewe jaar kan red.Alhoewel dit klink of jy getroud moet
wees om Fireproof te kan verstaan en
waarde daaruit te kan put, is dit glad nie
die geval nie. Dit gaan oor twee mense wat
verby mekaar lewe en met die advies van
vriende hulle verhouding probeer red. Aan
die begin is God nĂŞrens te vinde in hierdie
verhouding nie en al probeer Caleb dit self
red, gebeur daar niks nie. Daar is egter
geen towerformule nie, slegs Jesus Christus
is die antwoord.
Dit is nie jou tipiese Hollywood-fliek
nie en 'n mens moet dit in gedagte hou
wanneer jy daarna kyk. Dit is gemaak deur
Christene met 'n passie om die Here te dien
deur hulle media-bediening. Kirk Cameron
vertolk sy rol as die brandweerman goed
en sy woede-uitbarstings, alhoewel dit
soms bietjie oorboord gaan, gee 'n mens
hoendervleis. Erin Bethea in haar tweede
hoofrol, doen ook glad nie sleg nie. Soms
is daar te veel dialoog en van die karakters
kom aangeplak voor, maar dit beĂŻnvloed
glad nie die boodskap van die storie nie.
Daar is genoeg aksie en komiese
oomblikke in Fireproof om 'n goeie balans
daaraan te gee. Die verhaal begin redelik
stadig om die karakters bekend te stel en
dan tel die spoed van die storie op.
Fireproof is 'n fliek wat 'n mens leer dat
jy niks sonder God kan doen nie. Wanneer
jy glo dat Jesus die Verlosser is, sal jy gered
word (Romeine 10:9).
Of jy nou getroud is of nie, hierdie
verhaal praat met ons almal, oor ons verhouding met God en ook ons verhoudings
met mekaar. Fireproof het 'n goeie klankbaan met songs van Third Day en Casting
Crowns. Daar is geen laster en lelike elemente nie, maar daar word wel verwys na
Caleb wat na internetpornografie kyk. Die
OB 13 ouderdomsbeperking wat toegeken
is, is ietwat verregaande. Fireproof is 'n fliek
vir die hele gesin.KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 33332009/05/08 12:28:12 PMSTRAATLIGKINDERS is vier vriende wat 'n passie vir musiek
en 'n gebroke verhouding met die Here het. Hulle wil graag
(jong)mense help om God se hart te leer ken.Waar en hoe het julle ontstaan?Die band het begin as 'n musiekstokperdjie van Hein, Bennie en
Ruan. Ons het later vir Bouwer gevra om vir ons te sing. Alles het
nogal vinnig gebeur en na twee jaar se harde werk funksioneer
Straatligkinders nou voltyds as volwaardige band.
Die naam is bedink in 'n kreatiewe oomblik – dit gebeur gereeld
met ons dat straatligte waarby ons verbyry aan- of afgaan. Vandaar
dus die naam Straatligkinders.Vertel ons bietjie van prestasies of enige interessanthede/grappige staaltjies wat al in julle groep
gebeur het.Na ons verskyning op 7de Laan het daar nogal vreemde goed begin gebeur: "Ek [Bouwer] was in Spar en 'n vreemde tannie het na my
toe gestap, my 'n drukkie gegee, gesê dat sy ons op die kassie gesien
het en dat sy net wil sê dat ons goeie werk doen. Ek het haar glad nie
geken nie. Dit was vreemd … maar tog ook cool op 'n manier. Sy was
opreg en nie freaky nie."
Eenkeer met 'n optrede by 'n koshuis in Johannesburg, het Bennie
en Hein só rondgespring dat die verhoog gebreek en hulle daardeur
geval het. Dit was baie snaaks.Julle het onlangs 'n nuwe CD uitgebring – vertel
ons meer hieroor?Die album, Sweef soos 'n vuishou, is onlangs vrygestel. Dit het
glad nie 'n gewelddadige konnotasie nie, maar gaan daaroor om te
veg en op te staan vir wat reg is, sonder om geweld te gebruik. Die
sweef van 'n vuishou kan gesien word in die footage toe Nelson Mandela uit die tronk gestap het.
Meestal handel die liedjies oor persoonlike gebeure en dinge
waarmee mense kan relate. Ons skryf gereeld oor foute wat ons al
gemaak het, om mense daardeur te help. Ruan en Bouwer skryf die
lirieke en dan help almal saam aan die musiek.Wat is julle gunsteling liedjie en waarom?'n Liedjie getiteld Gewonde standbeeld wat handel oor Mandela
se invloed op die Straatligkinders en op Suid-Afrika. Ons is groot fans34van Mandela se werk, en die liedjie speel lekker live met 'n treffende
reffrein.Hoe sal julle julle musiek/styl beskryf? En wie is
julle teikenmark?Ons musiek is hard en eerlik met 'n catchy chorus! Sommige
mense wat in hulle 40's is luister na Straatligkinders, maar ons grootste mark is tieners en studente.Wat is die boodskap wat julle deur julle musiek wil
Die boodskap aan luisteraars is om altyd eerlik en eg te wees. As
mens 'n verhouding met die Here het, dink jy soms dat alles perfek
moet gaan, maar daar gaan soms 'n af-dag wees waarin niks sin
maak nie en dit is fine. Dit is deel van menswees.
Ons gooi nie 'n Bybel in die moshpit nie en ons probeer ook nie
mense bekeer nie. Ons wil net vir mense wys God is eg en dat Hy
bestaan sonder dat ons judgmental of arrogant raak.Hoe voel julle daaroor om saam met bands soos
die Polisiekarre op te tree terwyl julle 'n Christelike
beeld probeer uitdra?
[Bouwer]: "… my favourite vraag! As jy jouself 'n Christen noem,
beteken dit dat jy in Jesus se voetspore volg. Jesus se lewe getuig
van samesyn met tollenaars en moordenaars. Die houding wat Jesus
teenoor hierdie mense ingeneem het, was nie hoogmoedigheid nie.
Net so mag ons nie neersien op enigiemand anders nie. Ons het al
goeie vriende geraak met die manne van die polisie-orkes en hulle
het nét soveel vrae soos enige ander Christen … Ons moenie die fout
maak en dink ons is beter as ander nie …"Wat beplan julle in terme van toere en optredes vir
die res van 2009? Is daar moontlik binnekort nóg
'n nuwe CD van julle op die rakke te sien?
Vir die res van die jaar wil ons met die nuwe album (Sweef) toer
en dan hopelik 'n DVD-opname aan die einde van die jaar of vroeg in
2010 maak, in kombinasie met 'n akoestiese album.
Ons koester ook 'n droom om in die Verenigde Koninkryke te
gaan toer, maar sal eers heelwat moet spaar voordat dit kan realiseer.SWEEF SOOSKRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 342009/05/08 12:28:17 PMSantie Lourens (Kruispad-redaksie)Wat is julle toekomsvisie, en waar sien julle julself
oor 10 jaar?root-Ons vat dinge soos dit kom en beplan nie regtig so lank vooruit
nie. Suid-Afrika is 'n baie klein land en mense raak gou verveeld.
Ons dink ook dat 'n band waarskynlik nie so lank sal kan bestaan
nie, maar hoop steeds dat ons oor 10 jaar nog in die musiekbedryf,
iewers in die wêreld, sal besig wees.k wilHoe lyk 'n tipiese dag in die lewe(ns) van Straatligkinders?ss. As
e fouts vir
ali-Bouwer en Bennie staan vroeg op om te gaan werk. Hein en Ruan
staan so 11:00 op en sny dan die gras en kyk na hulle huis … hehe
Almal werk deur die dag aan Straatligkinders. Daar is altyd 'n
interview wat gedoen moet word of 'n hemp of CD wat gepos moet
word. Almal het hulle dagtakies.Gunsteling plek waar julle al opgetree het, en hoekom?KKNK 2008 – MK Kaktus sessies! Dit was 'n eerste keer en die
mense het absoluut mal gegaan tydens hulle vertoning. Dit was lekker
om te besef dat ons actually fans in die Kaap (1 400 km weg) het en
dat mense ons lirieke ken.Grootste fout (blaps) wat julle al in 'n vertoning
gehad het?Tydens ons eerste Oppikoppi optrede het Ruan met 'n drumbeat
begin wat almal deurmekaar gehad het. Hy het gestop en weer begin,
maar almal was steeds deurmekaar en het net ingeval – dit was chaos
en was ook ons slegste optrede nóg.Hoe het die feit dat julle nou deel is van Straatligkinders, wat byna oornag populêr geword het,
julle lewens beïnvloed?Dit is vir ons vier 'n groot voorreg en verantwoordelikheid om musiek
te kan maak vir 'n lewe. Ons glo nie in die hele fame-ding nie; vir
Straatligkinders maak dit nie sin hoe akteurs, musikante, sportsterre
en politici belangriker as onderwysers, verpleegsters, polisiemanne
en dokters kan wees nie. Daarom probeer ons altyd die fame-ding
downplay deur te wees wie ons is.
Ons aanvaar egter steeds die verantwoordelikheid en probeer ons
bes om dit met integriteit te hanteer, sonder om onsself belangriker as
ander te ag.Wat dink julle is die grootste probleem onder die
jeug vandag, en hoe behoort hierdie probleem
aangespreek te word?Jeugdiges vandag ervaar 'n grootskaalse aanvaardingsprobleem
en wend hulleself daarom tot drank, dwelms, seks of wat ook al, om
gehoor en raakgesien te word.
Alhoewel kinders heeldag connected is op Facebook of MXit, voel
hulle disconnected met familie en vriende. 'n Mens se grootste behoefte is om aanvaar en liefgehê te word, as daardie behoefte nie vervul
word nie, word dit elders gesoek.
'n Terugkeer na substansiële menseverhoudings is die antwoord.Wat is julle raad aan jongmense oor die navolging
van 'n droom?Die beste drome word gedroom as jy slaap, maar dan is jy nie
wakker om dit te geniet nie. Om actually wakker te wees in jou
droom, verg harde werk. Daar is nie tyd vir slaap in jou droomwêreld
nie; slegs harde werk gaan jou bring waar jy wil wees.
Bou verhoudings met mense wat jy weet 'n rol gaan speel in die
uitleef van jou droom en wees altyd oop vir kritiek.Foto's: Sean BrandndeKUNSTENAARS
PROFIELWat is julle boodskap aan jongmense wat 'n
sukses van hulle lewens wil maak in die tyd
waarin ons leef?Wees sterk en moenie altyd glo wat mense vir jou sê nie. Vergeet
van die persoon wat gesê het dat jy nooit 'n sukses van jou lewe sal
maak nie. Sukses beteken nie noodwendig baie geld, mooi karre of
baie meisies/ouens nie, al daardie goed is aardse dinge.
Sukses lê in verhoudings met mense en jou verhouding met die
Here en hoe jy dit uitleef.OS 'N VUISHOUKRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 35352009/05/08 12:28:21 PMOMDAT Charles Darwin (die vader van evolusionisme) vanjaar sy 200ste verjaarsdag vier, het
Kruispad dit goedgedink om bietjie by ons lesers te hoor wat hulle van diĂŠ onderwerp dink.
Kyk ook gerus uit vir 'n artikel oor evolusionisme in een van ons volgende uitgawes.Die evolusieteorie is vir my 'n baie interessante onderwerp. Vir my bots dit nie met die Bybelse boodskap nie.
Die Bybel verduidelik aan Wie, deur Wie en tot Wie alles
is en bestaan. Die wetenskaplike teorie van evolusie (deur
natuurlike seleksie) probeer uitpluis hoe alles tot stand
gekom het. God het die wetenskap aan ons gegee om aan
Hom diensbaar te wees.
Michael36Ek glo aan Genesis 1 en 2, die aarde is in 7/24
uur dae geskep. Dit kan selfs wetenskaplik bewys word,
maar al sou dit nie die geval wees nie, glo ek dit. Net
soos ek glo aan die maagdelike geboorte van Jesus, en
sy opstanding uit die dood. Al die miljoene jare wat oral
genoem word in "wetenskappe" is breinspoeling van die
evolusioniste. Ek stem 100 % saam met Creationontheweb.
Evolusie is nie eens 'n teorie of 'n wetenskap nie, dis eintlik
'n geloof, want niks is bewys nie. Geen mens was teenwoordig by die skepping nie, dit kan dus nie 'n wetenskap
wees nie, want 'n wetenskap vereis dat iemand die "eksperiment" moet waarneem.
PetraKRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 362009/05/08 12:28:24 PMEk glo nie regtig aan evolusie nie, veral nie die Big
Bang nie, ek glo God het die aarde geskape soos ons lees
in Genesis, en ook nie dat die aarde biljoene jare oud is
nie, ek dink ons Doppers glo mos die aarde is ongeveer so
6 000 jaar oud?
Die mense wat evolusie verkondig, is stadigaan ook
besig om te besef dat daar baie gate in hulle teorieë is.
Wat evolutionists besig is om vir ons te probeer vertel, is
dat mense van klippe af kom. Ek bedoel … Komaan!
En om in die big-bang te glo, is om te sê dat as jy 'n
groot hoop hout opblaas, daar 'n perfekte houthuisie sal
staan. Wat is die kans??!
Man, eerstens kan ek sê dat ek al redelik op die pad
van evolusie gestap het. 15 jaar terug toe ek op skool was,
sou ek botweg geweier het om iets daarvan te glo. Maar
ek dink tog dat evolusie plaasvind, en mens dit selfs in
die Bybel vind. Soos enigiets hang dit natuurlik af hoe ver
mens dit trek, en as jy dit buite om God sien, verval die
Evolusie vind plaas – ons lyk sekerlik tog nie meer
soos ons voorouers van duisende jare terug nie. Ons
het aangepas by ons omstandighede oor die jare, en bly
verander, of so dink ek. So ook vir enige ander lewende
organisme. Ek dink egter daar word wilde spronge gemaak
– byvoorbeeld aap na mens, vis na dier, ensovoorts. Om
die spronge te maak, het jy na my mening meer geloof
nodig as om in Christus te glo!
Verder dink ek die oerknal is moontlik gewees. Ek kan
my net indink dat toe God die Woord gespreek het met
die skepping dit geweldige energie moes losgelaat het, wat
dus as die oerknal gesien kon word, en so alles geskep
het. Weereens, vanuit God en nie buite God nie.
Astronomie leer ons dat die heelal groei teen 'n
versnellende tempo. (Dus het die oerknal begin, en gaan
al hoe vinniger uit). Dit is bitter interessant want wetenskaplikes wat net oerknal en evolusie aanhang, kan dit nie
verduidelik nie. Newton het tog gevind dat vir versnelling
het jy 'n krag nodig (die hoërskool Natuur- en skeikunde
formule, Krag = massa x versnelling). Dus as die massa
versnel, het jy krag nodig – dit is hier waar hulle vashaak –
waar kom die krag vandaan?? Vir ons is dit maklik … van
Ek dink evolusie bestaan orals, maar in die sin van dat
goed ontwikkel om aan te pas by hul omgewing. Goed
verander nie van wese nie, hulle bly dieselfde ding, hulle
raak net groter of kleiner, sterker of swakker, hul velle raak
dikker of dunner, ensovoorts.
Tonettegesê.) Die mense wat in net evolusie glo, sê dat ons van
'n eenselorganisme evolve het tot waar ons nou is. Met
ander woorde ons was 'n klomp goed (byvoorbeeld ape)
en nou is ons mens, maar daar't 'n wiskundige iewers gesê
die kans dat evolusie net vanself gebeur het, is so klein dat
mens dit sowel kan sien as nul. So wat sê dit vir jou? 1) Óf
evolusie is 'n klomp strooi of 2) God het 'n vashoudende
en skeppende hand in die proses gehad.
Nou laat ek verduidelik hoe ek evolusie sien met die
idee dat God 'n vashoudende hand gehad in die hele
proses. Met ander woorde God het gepraat en beveel en
toe van 'n eenselorganisme het Hy met sy hande gesmee
en bygesit en weggevat en toe het Hy elke lewende ding
geskep. So nee, ek glo nie dat die mens ooit ape was nie
(alhoewel ons soms net soos hulle optree), maar ek skryf
nie die hele proses van evolusie af nie.
Wat mikro en makro evolusie betref, is dat (onder
korreksie, want ek lees maar bietjie oor die goed en ek
swot ontwerp en nie enige wetenskaplike rigting nie) geen
denkende mens mikro evolusie kan afskiet nie. Dit is besig
om te gebeur, klein veranderings in jou liggaam en in
die natuur is heeltyd besig om te gebeur. Mense wat al
'n klompie jare in Afrika bly nadat hulle voorvaders van
Europa af gekom het, is nou al beter aangepas by die
Afrikason, hulle het donkerder velle en minder hare aangesien ons nie meer soos ysbere klomp hare orals moet hê
nie. Klein stappe. Mikro evolusie.
Maar Makro evolusie is, soos ek aan die begin gese
het, die idee dat ons vanself van 'n amoeba kan evolve
tot waar ons nou is. Ek't byvoorbeeld gelees op Wikipedia
dis hoe hulle probeer om te verduidelik hoe 'n dinosourus
eweskielik van scales af vere begin kry het … Ek weet nie
of dit rêrig so possible is om te *POEF* nou's daar vere
waar daar eers nie was nie as dit net vanself gebeur nie.
So, hier's my konklusie. Ek dink dat evolusie (in die sin
dat ons van amoebas tot by mense gekom het) net kon
gebeur het as God 'n hand in die proses gehad het en ek
dink dis nogal pretty amazing as God so involved was in
die skep van my dat Hy soveel aandag daaraan gegee het
om my van 'n eenselorganisme te smee en saam te druk en
uit te trek tot waar ek nou mens is.
Maar ek sê nie dat God nie net kon gepraat het en
*POEF* ek was daar nie. God is almagtig en Hy kan
enigiets doen, maar ek glo die wetenskap is daar om die
klein bietjie wat God aan ons van sy skepping openbaar,
vas te vang. So, ja evolusie met God aan die stuur is vir
my heeltemal plausible.
RicoOkei … Kom ons begin so. Ek GLO met my hele hart
en verstand dat God ons geskape het. Hy't gepraat en ons
is geskep. Ek het van 'n t-shirt gehoor waarvan ek baie
gehou het. Dit sê: "I believe in the BIG BANG. God said it
… and BANG, it happened!"
Die hele heelal is geskep, maar ek glo ook dat die
natuur ons ook na God toe kan lei. In ander woorde die
wetenskap kan jou na God toe lei. (Oe, jammer ek het ditKRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 37372009/05/08 12:28:26 PMGereël deur die Jeugdeputate van Partsinode Pretoria.
Kontakpersoon: Ds. Johan van Heyningen (jvh@gkbrooklyn.org.za)
•	Mootkamp vir graad 10-12:
27 Junie – 4 Julie by Wag 'n bietjie kampterrein.
Kontakpersoon: Ds. Griffel van Wyk, GK Pretoria-Brooklyn.•	Doppers @ C vir graad 12's:
Laaste week van die laaste skoolkwartaal.
Kontakpersoon: Ds. Thys Erasmus, GK Pretoria-Wonderboom-Suid.•	Wwesskamp vir jong werkendes en
7 – 10 Augustus.
Kontakpersoon: Ds. Griffel van Wyk, GK Pretoria-Brooklyn.•	Jeugwerkersopleiding (vir die leiers van die jeug)
Moet nog bepaal word.
Kontakpersoon: Gawie Jooste, GK Wapadrant.•	Brugkamp vir graad 6-7
1 – 4 Oktober by Eduland.
Kontakpersoon: Ds. Attie Venter, GK Pretoria-Annlin.Indien daar binnekort 'n kamp of ander geleentheid in
jou omgewing plaasvind en jy dit graag met die ander
Kruispad-lesers wil deel, stuur gerus 'n e-pos aan
interaksie@kruispad.net.•	Tienerbediening kamp vir graad 8-10 (TB kamp):
1 – 4 Oktober by Zarivongo.
Kontakpersoon: Ds. Thys Erasmus, GK Pretoria-Wonderboom-Suid.http://www.creationontheweb.com
Hierdie is 'n baie interessante webblad om te besoek. Omtrent enigiets van evolusie waaraan jy kan dink,
word hier bespreek. So wonder jy oor iets? Maak gerus 'n bietjie 'n draai op die blad om goed ingelig te
Streetbrand is 'n opwindende digitale Christelike tydskrif vir die jeug en het 'n wye verskeidenheid artikels
wat onder andere artikels insluit oor Christelike musiek, verhoudings, gesondheid, loopbane en nog vele
meer. Wat die site baie lekker maak, is dat dit amper soos 'n Christelike MySpace werk, waar jy met jong
Christene reg oor die wêreld kan gesels.
Die website is gefokus daarop om jongmense te lei om God se manier van lewe te ontdek. Daar is 'n wye
reeks artikels, en belangrike sake soos aborsie, jou voorkoms en woede word onder andere bespreek.
So,wonder jy dalk oor 'n paar van die goed? Gaan loer bietjie in.38KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 382009/05/08 12:28:37 PMWat 'n storie!
DIT is alombeke
nd dat die stude
ntelewe 'n verhaa
is van epiese uitd
se wendings en
e, en 'n mens we
ns soms dat die
lek minder kriptie
s was. Daarom
het daar vanjaa
r meer as 70 nu
ongeveer 20 se
nior studente en
'n predikant by di
aargekom om di
epog aan te pa
k deur 'n week sa
am te gaan kam
Die tema: God
het al op die bu
s begin. Lily de
Jager, 'n rare ka
rakter, is summie
r in Lynnwoodwe
afgelaai toe sy m
en 'n ene Sarel
Venter (maar ni
e van die trailer
Venters nie) het
te verlore gelyk.
Die geskokte sp
anning is darem
met die aankom
s by die kampter
rein deur Griffe
verbreek: Lily is
eintlik glad nie
'n eerstejaar nie,
Sarel is eintlik 'n
groepleier en di
e hele petalje is
vooraf beplan vir
'n bietjie dramat
Die kamp het da
arna skokvry en
verloop. Die stu
dente het mekaa
r tydens kleingroepsessies, do
n'n swemsessie in
die dam, kuierty
en hope ander
leer ken. Die fo
van die besprekin
gs was op 'n be
lewe wat sy oors
prong het in die
storie wat God
reeds van die be
gin af vir ons be
plan. Ons het
dieper gedelf in
wie God is, wie
ons is en hoe di
bepaal hoe ons
en ons kon in di
bande smee met
wat saam met on
s die studentwees
pad gaan stap.
ná die week se
kuier die student
e al weer heerlik
Sondae saam, en
ons sien uit na 'n
ons God se liefd
e en genade sa
am kan ervaar en
e het weereens va
d om "met moed
m", en dit was
Majubaberg te kli
môrekim meer as
kamp bied seni
'n fees. Die Visie
ergie wat 'n
kans om weer di
y deur saam met
'n mens gee, te kr
deer, saam te
die Bybel te bestu
vriende te kuier,
n te pak. Dit is
die berg saam
hou met sulke
nd om stiltetyd te
natuurskoon in sig
jaag het die
g van die stadsge
tief te kry
gegee om pe
orlê en ho
op die jaar wat vo
Die tema, "God
word met God as
el gevorm van di
se Storie", het de
skamp en was 'n
vir die eerstejaar
te meet en so te
n vaste begi
ouding met God
aan van ons verh
groei in die verst
erlik volleybal ge
Verder is daar he
s na die avonture
So is menige
ordeskat en sin vir
kampeerder se wo
nou onder die
knap, en daar is
uitgebrei en opge
g vir die Afrik ns
en lus vir die jaar
nde binne di
van gelowiges.Twee Kruispadlesers, Reneé
Pieterse en Lou-Marie Kriel.
Die foto is geneem by Kaap
L’Agulhas (die Suidste punt
van Afrika).KRUISPAD | UITGAWE 13Kruispad Uitgawe 13.indd 39392009/05/08 12:28:40 PMVisiekamp foto's geneem deur Janneke Van der HoutFoto's van Tuks eerstejaarskamp en Visiekamp40
Kruispad Uitgawe 13.indd 402009/05/08 12:28:47 PMAll pages:23467891011121314151718192021222324252627282930313233343536373839InfoRead laterLikeShareDownloadMoreKruispad #13 Published on Dec 9, 2011 No. 12 1 Uitgegee deur die GKSA Faks: 086 656 6745 Web: www.kruispad.net Adviseur: Jeugdeputate Boekresensies Bedryfsredakteur Dirk Kruger m...See MorewatupublishingFollowRead moreRead moreSimilar toPopular nowJust for youGo explore