Dampraatjies - INK - INKDampraatjies - INK
Datum gepubliseer: 11 Maart 2019 Aantal woorde: 1185 128 Kere gelees ♥2
"Wag, ek moet julle díé vertel." groet Hettie Welgemoed haar kletsvrinne. Sy is skoon uitasem van die vinnig stap na die bankie onder die wilgerboom by die eendedam. Dis Saterdag-agtermiddag, en die kletsvrinne kom oudergewoonte bymekaar om nuus uit te ruil oor 'n glasie wyn of iets.
Hulle kuier wel heeldag en aldag oor en weer in Skemerkelkie Aftree-oord, maar Sáterdag-agtermiddag se kuiers is die hoogtepunt van die week. Dan is al wat kind of kleinkind of verlangse familielid of wie ook al kom kuier het huis toe, en die kletsvrinne tot barstens toe vol met nuwe nuus.
"Kry net eers jou asem Hettatjie, ek skink so lank 'n ietsie. My kleinseun is mos nou so handig met 'n stookketel en toe bring hy vir my 'n botteltjie perske-mampoer." Zitse moet altyd die eerste brag inkry.
"My oorle pappie het so witblits gestook. Mense het van heinde en verre gekom om sy mampoer te koop. Hy het altyd gesê die geheim van 'n goeie mampoer is in die… "
"Nee wag nou met jou oorle pa se sêgoed Rina. Luister híérna" val Hettie vir Rina in die rede. Sy het haar asem terug en haar nuus kan nie langer wag nie.
"Dorrie is in die ander tyd!" laat bars sy haar groot skinderbom.
"Wat! Dorrie van Dummy? Daai Dorrie?" vra Sus grootoog van skok
"Einste!" antwoord Hettie trots. Nie een van die ander gaan hierdie storie vandag troef nie.
"Gooi nog een ou Zitse, ek's nou so geskok ek het skoon hartpalpitasies." Linda hou haar glas uit maar bly in afwagting na Hetta kyk: "Wie's die pa?" vra sy kortasem van opgewondenheid.
"Wat vir 'n simpel vraag is dit nou Linda? Sy is mos getroud met Arrie. Wie anders sal dan nou die pa wees? Ek weet ook nie wat is nou so danig daaraan dat sy swanger is nie. My oorle mammie het altyd gesê as die kinders net eers …"
"Ag Rina, bly stil! So wie is die pa?" vra Linda weer.
"Ek sê mos vir jou dis Arrie! Sy is getroud met Arrie!" Rina trek haar dun lippies nog dunner. Sy kan haar so vererg vir Linda wat haar altyd in die rede val.
"Rina, hy kan nie kinders hê nie, hy was mos in die ongeluk toe het hy sy water en ligte verloor. Jy onthou mos!" help Sus net weer vir Rina op die regte spoor.
"O! Ja! Ek onthou nou. Shame, so kort na die troue. Hulle was op pad met honeymoon nê? Ag siestog. Toe lê hy in die hospitaal die hele tyd. Oorle mammie het my vertel van die arme ou paartjie wat ook so ongelukkigheid op hals geloop het die dag toe…"
"Rina! Kan jy net vir 'n oomblik stilbly! Toe, vertel nou Hetta, wie's die pa?" vra Linda ongeduldig en gluur vir Rina oor die raam van haar bril.
"Wat bedoel jy met hy het sy water en ligte verloor?" vra Rina
"Dit beteken hy kan nie kinders hê nie." proes Sus agter haar glasie witblits. Sy geniet vir Rina verskriklik. Sy kan nie glo een mens kan so onkundig en naïef wees nie.
"Nou wat het water en ligte te doen met kinders kry? Ons het al die jare op die plaas nooit 'lektriek gehad nie, net kerse en paraffienlampe. Ook net boorgat water en ek en Stoffel het agt kinders gehad. Mense kan kinders hê sonder water of ligte. Oorle pappie het vir my gesê as 'n mens 'n kers en 'n …."
"Hoe de hel het jy agt kinders gehad en weet jy nog steeds nie van die dinge van die lewe nie?" Linda is nou goed warm onder die kraag. Die knertsie witblits wat Litze gooi help ook nie haar gemoed bedaar nie.
"Ek weet alles van die dinge van die lewe Linda Swanepoel! My mammie het my alles vertel! Ek hoef dit nie te gaan uitvind in die donker stegies saam met al wat broek gedra het op die dorp nie!" Rina is nou ook goed omgekrap. Linda moet nie vir háár kom danig hou hier nie. Sy wat Rina is ken elke storie oor Linda Tert.
"Ekskuuuuus?" Linda rek die woord ekstra lank uit en haar groen oë blits gevaarlik: "Ten minste het ek nie met die eerste lunsriem getrou wat kom vlerksleep het nie. Dis nie mý skuld jy moes maar vat wat jy gekry het omdat jou ou mammie en pappie jou nie verder as die voordeur sonder toesig laat gaan het nie."
"Los my mammie en pappie uit! Dis ook nie mý skuld dat jou pa dronk gelê het in elke kroeg en jou ma moes uitwerk om kos op die tafel te sit nie! Almal weet julle het wild grootgeword."
Die twee gluur mekaar aan soos twee katte by dieselfde bak room.
"Ja, toe nou maar julle twee. Drink nog 'n knertsie en begrawe die strydbyl vir ander dag." paai Sus en Zitse skink nog 'n rondte.
"Die boetie blykbaar" sê Hetta in die ongemaklike stilte.
"Wie se boetie nou?" vra Linda.
"Arrie se boetie." antwoord Hetta.
"Wat van Arrie se boetie. Was hy ook in 'n ongeluk?" vra Rina. Sus proes weer.
"Die pa jou simpel." antwoord Zitse.
"My pappie was nie simpel nie Zitse Koekemoer!" Rina is dadelik weer op haar perd. Sus begin hardop lag.
"Nie jóú pa nie man, die kind se pa." kap Zitse terug.
"Watter kind se pa? Ons praat van ons jongdae Zitse en jy praat nou weer oor iets heeltemal anders. Ek dink jy het te veel van jou kleinkind se mampoer in. My pappie het altyd gesê as mens mampoer…"
"So waar as wragtig, vandag klap ek vir jou tot anderkant die eendedam Rina Verster! So help my!" Linda se moermeter is nou diep in die rooi.
"Wag nou wag nou." paai Sus en sukkel om haar lag weg te steek. "Dorrie se baba se pa is Arrie se boetie." kleur sy vir Rina die prentjie mooi tussen die lyne in.
Rina se oë verdubbel in grote: "Sy verwag haar eie swaer se kind!" fluister sy geskok.
"Gooi vir haar 'n stywe een Sitze sy is so wit soos 'n laken. Arme ding is baie beskermd grootgemaak. Haar pa was mos hoof-ouderling sy hele lewe lank." sê Linda besorg en waai met haar sakdoek in 'n poging om Rina te lawe wat wasbleek sit en nikssiende voor haar uit staar.
Rina vat 'n slukkie mampoer toe Sus die glasie teen haar lippe tilt. Sy stik so paar keer, hyg na asem, neem nog 'n slukkie en knip die trane uit haar oë. Pappie se mampoer het ook 'n mens se oë so laat traan.
"Kom ons praat oor iets anders. Hierdie dinge ontstel net vir Rina." stel Sus voor.
"Zitse jou kleinseun se mampoer is eersteklas, net soos my oorle pappie s'n." kom dit flouerig van Rina.
Niemand weet van Stoffel se skietongeluk pas na hul troue nie. Net sy, Stoffel en Sarel, Stoffel se ouer broer wat nooit getrou het nie en by hulle aan huis gewoon het, het geweet dat Sarel se onverskillige skoot dáái dag vir Stoffel getref het daar waar sy kinders vandaan moes kom…
Applous applous vir hierdie lekker-lees storie!!
My gesin skilderMy ma kan skilder, kon skilder. Rumatiek het die hande krom en vingers dom gemaak. Ouderdom het die oë swak en kleure en lyne dof gemaak. Sy het laat in haar lewe begin drink uit haar kunsfontein, maar hoe het sy nie gedrink nie! Groot slukke wat my huis se mure versier in elke vertrek ... nie net mý huis nie, maar al drie ons kinders s'n, en sommer baie ander mense s'n ook. My man se fontein borrel ongebruik. Daar is mos altyd eendag ... wanneer die kinders uit die huis is ... wanneer ons op pensioen is ... wanneer ons ons pas begin vertraag. Ons begin ons pas vertraag ... die kinders is uit die huis ... tyd loop uit. Diabetes steel stukkie vir stukkie sy sig en ongemerk begin sy hande bewe, soos dié van sy oupa, sy ma en sy broer. Gaan sy fontein te vergeefs borrel, of gaan hy, soos my ma, en ek, diep skep, laat in ons lewens? My oudste dogter skep bekers vol uit haar fontein. Sy teken geboue en paaie op rekenaarprogramme en geniet die presisie en wiskundige berekenings wat vereis word. Die gebou moet kan staan tot die aarde vergaan, en in dié pad mag daar nooit 'n sinkgat val nie. Sy begin versigtig, soekend drink uit al groter wordende houers en teken pragtige meubelprente in my huis. 'n Ou tafel wat 'n belediging vir 'n ashoop is, word die pronkstuk in die eetkamer. 'n Pot wat vergete en nutteloos in 'n kas staan, word die fokuspunt in die sitkamer. Weggooi t-hemde , vloerlappe sê my ma, kry 'n tweede lewe as 'n lappiesdeken op haar bed. My jongste drink klein slukkies uit 'n soortgelyke fontein as haar ouma. Op tekenpapier, met kwas en potlood, kryt en pastel, teken sy die mooiste prente. Prente? Nee kunswerke. Teken? Nee, dis meer as teken, sy skilder. Daar is nog baie leë kolle op die mure in my huis. Die vertrekke wat ousus met ou tafels en potte en dinge mooi maak kort nog iets – iets unieks – iets besonders – soos daai tekening van die uil wat sy in Graad 10 se kunsklas gemaak het ... of daai skets van haar gesig gekombineer met haar indiaan-spirit-animal wat sy vir haar Graad 12 kunseksamen ingegee het ... of daai skilder wat nog sluimer in haar hande en kunstenaarsiel. Jy begin vroeg, jy het baie tyd, drink diep my kind. En ek? Ek teken met woorde, uitroeptekens, vraagtekens, koppeltekens, kommas en punte ... op leë Word Document bladsye, ...op my laptop se wit skerm. Vir die grootste deel van my lewe het ek net vaal korporatiewe prente geteken – advertensies, persvrystellings, toesprake, pamflette, brosjures, interne nuusblaaie ... Ek kon myself nie help nie en het telkens die vaalgeit probeer inkleur, maar in die koue, grys wêreld van harde besigheid in die finansierings industrie, is swart en rooi syfers al kleur wat geduld word ... en my siel het stukkie vir stukkie gesterf. Maar nou ... nou het ek tyd ... die kinders is uit die huis ... ek werk nie voltyds nie .... nou wil ek drink ... diep drink uit my eie borrelende fontein .... ek wil kleurvolle, woordprente skilder .... op die leë wit skerm ... in Word ... op my laptop.