Laslappie: Grand Canyon
Beeldwerk van eeue der eeue
Vreemde rotsformasies... groots en ontsagwekkend en deur die Coloradorivier oor baie eeue uitgekerf... die Grand Canyon word nie verniet as een van die sewe natuurwonders van die wêreld beskou nie...
BO: Die Grand Canyon met die Colorado wat deur die landskap keep.
ETLIKE honderde kilometers ver sny die vretende rivier deur die plato... deur die dorre uitgestrektheid wat nogal baie soos ons Karoo lyk. Dit is 'n indrukwekkende voorbeeld van die erosiewerking van 'n rivier.
Die reusagtige kloof is een van die beroemdste toeriste-attraksies op aarde. Die gesteentes in hierdie deel van die Amerikaanse woestyn is so ryk aan kleure en kleurskakerings dat die naam ''Painted Desert'' daaraan gegee is.
BO: Vlotte op die rooi gekleurde Colorado, met 'n kleurspel van gesteentes wat omhoog troon aan die oewers.
En in die erosiedal onder die hoogvlakte wemel dit eweneens van die tinte en kleure. 'n Menigte rotse troon hier omhoog in rooi, wit, groen, bruin en swart, en in die klip sien jy allerhande gedaantes soos kastele, forte, skepe en nog meer.
Die Grand Canyon, wat deur Coloradorivier uit die dorsland gekerf is, is 446 km lank, plek-plek byna 30 km breed, met enorme rotswande van tot 1 800 m hoog. Dat die honger rivier hom selfs ná al die eeue nog nie versadig gevreet het aan die klip nie, sien jy aan sy eie kenmerkende kleur: rooi van die modder. (Trouens, die naam Colorado is die Spaanse woord vir ''rooierig'' of ''gekleur''.)
Die Coloradorivier raas oor versnellings, kolk en draai om rotse heen en skuim waar dit om die volgende hoek verdwyn. In die proses is van die gekleurde rotse deur die millenniums heen ook wonderlik gepoleer.
Die erosieproses wat die Grand Canyon laat ontstaan het, is dieselfde as wat die koppies en rante—en spoelslote—gevorm het wat jy sien as jy, sê maar, deur die Vrystaat of Karoo ry. Die skaal is net ontsaglik groter. As 'n mens byvoorbeeld op die rand van die canyon staan en ondertoe kyk, lyk 'n man op 'n perd daar onder soos 'n klein stippeltjie. En probeer jy 'n klip gooi tot op een van die ''tafelbergies'' halfpad ondertoe, val dit net hier by jou teen die afgrond.
Die Grand Canyon se erosie is ook dieselfde lot wat selfs die hoogste berge op aarde tref. Die proses van afbreek is immers gedurig aan die gang, weens die eroderende werking van water en wind.
REGS: Die Colorado met die Grand Canyon op 'n foto wat uit 'n Amerikaanse pendeltuig in die ruimte geneem is.
So enorm en haas ontoeganklik is die canyon dat die hart daarvan net te voet, per muil of per boot bereik kan word. 'n Interessante inheemse dier is 'n pienk ratelslang wat met die pienk sandsteen in die canyon versmelt. Wetenskaplikes sê 'n groot deel van die geskiedenis van die aarde word in die gesteentes onthul.
In die jongste tyd, minstens die afgelope 4000 jaar, was dit die tuiste van Indiane. Die eerste Spaanse ekspedisie wat die gebied in 1540 besoek het, het teruggekeer nadat hulle drie dae lank 'n pad na die canyon probeer vind het. Daar is geen getuienis dat enige Europeërs voor 1776 weer soontoe gegaan het nie.
LINKS: Besoekers op 'n rots verkyk hulle aan die asembenemende toneel.
Foto: U.S. National Park Service.
Joseph Ives, 'n Amerikaanse ontdekkingsreisiger wat die canyon in 1857 besoek het, het die streek as ''totaal waardeloos'' afgemaak en voorspel dat dit ''die laaste geselskap witmense'' sou wees wat hierdie ''nuttelose terrein'' besoek. Hoe verkeerd hy was, sien ons aan die meer as vier miljoen besoekers (van alle rasse) wat jaarliks stroom na hierdie diep dalkloof wat as een van die sewe natuurwonders van die wêreld beskou word.
'n Gewese Amerikaanse president, Theodore Roosevelt, som die gevoelens op van almal wat al die majestueuse skoonheid van die canyon aanskou het en daardeur geraak is: ''Die indrukwekkendste natuurtoneel wat ek nog ooit gesien het... Dit is pragtig en verskriklik en onaards... Los dit soos dit is. Jy kan nie daarop verbeter nie.''