Om gate toe te stop | George Herald
Om gate toe te stop
Hannes Visser | 13 June 2019
Ek hou vroegoggend voor my gunsteling koffiewinkel stil. Een van daardie plekke waar mens halfsewe reeds oop deure en gewillige personeel kry. Alhoewel dit nog pikdonker is, is die motorwag met sy kruppelbeen op sy pos aan die oorkant van die straat.
Toe ek uitkom en sy fooitjie gee, vra hy hoekom ek so lanklaas daar was. Ek verduidelik dat koffie deesdae ietwat van 'n luuksheid geword het. Nie omdat die koffie duurder geword het nie, inteendeel dié plek se koffie is al vir meer as twee jaar dieselfde prys.
Hy knik sy kop "Ja, Meneer ek weet die lewe het duur geword. Daai bekeerde man wat elke oggend hier stop en vir my ook 'n koffie koop het nou die dag gesê hy kan nie meer elke dag een koop nie."
Dit laat my dink aan die grootte van die gate wat elkeen van ons in sy eie situasie moet toestop. Vir een is R15 of R25 vir 'n koffie nie duur nie, vir 'n ander een is dit die verskil tussen 'n brood vir die dag of niks om te eet nie.
Tydens die bekendstelling van my digbundel in Stellenbosch twee weke gelede het ek soos gewoonlik verwys na die rol van huishulpe wat telkens in die bundel voorkom en hoe hulle tot 'n groot mate misken was toe ek 'n kind was.
Een van die gaste vra toe vir my hoe voel ek oor mense wat vandag steeds misken word en steeds in uiterste armoede lewe. Dit was een van daardie vrae wat nie in 'n kort sin beantwoord kan word nie, want die realiteit is dat daar altyd skatryk mense en brandarm mense sal wees. Dit is 'n waarheid en realiteit van alle eeue.
Die volgende vraag was hoe help ons wat het, diegene wat nie het nie? Nog 'n moeiliker vraag om te beantwoord, want om iemand te help is veel ingewikkelder as 'n koppie warm koffie of R5 vir 'n paar snye brood. Hierdie twee vrae spook al twee weke by my.
Oor die klasseverskil kan bitter min gedoen word; dit sal altyd in elke sfeer van die mensdom daar wees. In George Orwell se Animal Farm slaan die hoofvark, Napoleon, die mite dat alle mense gelyk is, vir 'n ses as hy sê: "All animals are equal, some are just more equal than others."
En dit bring my terug na die tweede vraag oor hulp aan die wat minder as ons het. Hieroor is daar 'n boek vol gesegdes waarvan die bekendste een seker is dat jy iemand vir 'n dag voer as jy hom 'n vis gee, maar vir sy hele lewe voer as jy hom leer visvang. Hier lê ons probleem met ons moderne gejaagde lewe.
Niemand het tyd om iemand te leer visvang nie. Dis veel makliker om 'n boks gevriesde visse te koop en vir elkeen 'n vis te gee. Dit maak 'n magie vol en dit sus 'n gewete. Dit is my oortuiging dat 'n stelsel waar almal vir almal wil help bloot omdat hulle sukkel, nie volhoubaar is nie. Daar word 'n kultuur geskep waar mense verwag om gehelp te word, bloot omdat ander mense meer het. Die realiteit is dat die mandjie waaruit die hulp kom al kleiner raak en die behoefte al groter.
Terwyl daar mense is wat hul bes doen om iets te verdien is daar 'n groot groep wat net bakhand sit of staan. Soos die man by 'n kruising in Bloemfontein toe ek verlede naweek daar was. Hy staan tjoepstil in die verkeer, die hartseerste uitdrukking op sy gesig, met 'n groot stuk karton voor hom: WERKLOOS MET 'N GESIN. HELP ASEBLIEF. DIE HERE SEEN U. By die volgende verkeerslig stap 'n man met 'n groot glimlag heen en weer en verkoop klerehangers, sonbrille en swartsakke.