Frankryk en Duitsland: Beslissings vir Fillon, MerkelMarine le Pen van Frankryk se Front National. Foto: Facebook. Frankryk hou volgende jaar, op 23 April, sy presidentsverkiesing. Die president word deur die bevolking gekies en daar is twee rondtes: die eerste rondte waar ŉ groot verskeidenheid van groot en klein partye se kandidate staan en die uitkloprondte, waar die wenner en naaswenner teen mekaar te staan kom. Die Franse stelsel het ŉ paar ooreenkomste met die Amerikaanse stelsel, soos om deur middel van voorverkiesings deur partylede, ŉ kandidaat vir ŉ party aan te wys. Die president het uitvoerende gesag en wys die eerste minister aan, wat aan hom ondergeskik is. Die gematigde konserwatiewe party, Die Republikeine (voorheen UMP, Unie vir ŉ Volksbeweging) het verlede Sondag sy voorverkiesing gehou tussen 7 kandidate, maar net 3 veteraanpolitici is as ernstige aanspraakmakers beskou: Nicholas Sarkozy, president van 2007-2012, Alain Juppe, eerste minister van 1995 tot 1997 en volgens meningspeilings die voorloper en Francois Fillon, eerste minister onder Nicholas Sarkozy van 2007 tot 2012. Al drie is bekende gesigte in die Franse politiek, maar Sarkozy het veral die kalklig gesteel omdat hy besig is om aan sy terugkeer na die politiek te werk nadat hy in 2012 die presidentsverkiesing teen die sosialis, Francois Hollande, verloor het. Sarkozy het die rol van populis gespeel en gehoop op ŉ Trump-effek. Fillon is deur die media as ‘n vervelige, oncharismatiese en voorspelbare kandidaat beskou en het in die peilings laaste onder die drie voorlopers gekom, terwyl Juppe as die ideale konsensuskandidaat, wat gematig, ervare en waardig is, voorgehou is. Die uitslag het dinge redelik op sy kop gekeer: Fillon het onverwags 44% gekry, die gunsteling, Juppe, slegs 28% en Sarkozy ŉ teleurstellende 20%. Vier ander kandidate het almal minder as 5% gekry. Sarkozy se terugkeerpogings tot die politiek is daarmee aan flarde en hy het sy onttrekking uit die politiek aangekondig. Fillon en Juppe gaan nou deur na die uitkloprondte, maar dit is ŉ uitgemaakte saak dat Fillon gaan wen, want hy het reeds Sarkozy en nog ŉ ander kandidaat se steun en sal maklik bo 50% kry. Hoewel Fillon in die verlede as redelik gematig en voorspelbaar oorgekom het, het hy die verkiesing met ŉ uitgesproke nasionalistiese program gewen, wat in talle punte taamlik naby aan die een van die Front National is. Fillon wil Moslem-immigrante aan bande lê deur die terugkeer na streng sekularisme, wat moskeë en koranskole aan streng staatlike beheer onderwerp, welsynstoelae en gratis medies vir immigrante beperk en kontakte met radikale Islamitiese organisasies verbied en hard straf. Die instroming van immigrante na Frankryk sal ook streng beperk word. Op ekonomiese gebied wil Fillon met ŉ neo-liberale beleid die groot mag van die vakbonde breek, die getal staatsamptenare verminder en afstap van die 35 uur-werksweek en ander welsynstaatpraktyke waaraan die Franse gewoond geraak het. Sarkozy het eweneens probeer om punte te wen met uitgesproke nasionalistiese voorstelle, maar anders as by Fillon glo die mense hom nie meer nie, omdat hy as president min van sy beloftes nagekom het. Die meningspeilings het weereens die meerderheid van die kiesers se sentimente verkeerd vertolk. ŉ Konserwatiewe, landelike en katolieke grondvlakbeweging het ook die afgelope jare in Frankryk ontstaan in reaksie teen die linkse beleid van president Hollande en radikale stappe soos gay-huwelike. Fillon blyk daardie “stille meerderheid” se kandidaat te wees. Daarmee is Francois Fillon die Republikeine, Frankryk se groot hoofstroom-regse party, se kandidaat en sal na alle verwagting in die verkiesing teen die Front National se Marine le Pen te staan kom. Die sosialiste en ander linkse partye vaar tans so swak in peilings en die sosialistiese president, Francois Hollande, is so ongewild dat hulle min kans het om deur te dring tot die uitkloprondte. Dit kan ŉ herhaling wees van 2002 se presidentsverkiesing, waar Jaques Chirac van die UMP (die Republikeine se voorgangerparty) teen Jean-Marie Le Pen (Marine se pa) te staan gekom het en alle stemme van gematigd regs tot links op hom verenig het. Nogtans is die politiek toenemend onvoorspelbaar en ŉ oorwinning vir Le Pen is onwaarskynlik, maar nie uitgesluit nie. In Duitsland was die aankondiging van Angela Merkel, om in volgende jaar se verkiesing vir ŉ 4de termyn as bondskanselier te staan, grootliks verwag. Hoewel sy taamlik glans verloor het, is daar niemand in haar eie party, die Christen-Demokrate (CDU), wat haar kan of wil uitdaag nie. Sy het reeds die afgelope jare alle moontlike kompetisie uitgewerk en is omring deur oncharismatiese lojaliste. Slegs op grondvlak is daar ontevredenheid met haar linkse koers, wat die Christen-Demokrate skaars onderskeibaar van die Sosiaal-Demokrate (SPD), met wie hulle in ŉ koalisie is, maak. Die Sosiaal-Demokrate vaar al ‘n geruime tyd swak in meningspeilings en dat sy moontlike kandidaat, die partyleier, Sigmar Gabriel, Merkel kan klop, is hoogs onwaarskynlik. Boonop het Merkel reeds ŉ beduidende toegewing aan die SPD gemaak deur sy kandidaat vir bondspresident (anders as in Frankryk, slegs ŉ seremoniële posisie), Frank-Walter Steinmeier, wat tans minister van buitelandse sake is, te ondersteun. Dit maak Steinmeier se verkiesing ŉ uitgemaakte saak. Merkel kan in ruil verwag dat die SPD na die verkiesing weer as koalisievennoot beskikbaar is en haar as kansellier sal steun, al sal hy nominaal sy eie kandidaat opstel. Binne die SPD is daar grondvlaksteun vir die beëindiging van die “groot koalisie” met die CDU en die vorming van ŉ linkse koalisie met die Linksparty (voormalige kommuniste) en die Groenes. Merkel se Steinmeier-skuif maak dit egter nou onwaarskynlik en Gabriel en ander het veilige posisies in die regering, ten spyte van hul party se kwynende steun. Met Merkel as kansellier vir nog ŉ termyn, sal die Duitse politiek so vervelig en verlammend bly soos wat dit al die afgelope jare was. Merkel word internasionaal ook beskou as ŉ verteenwoordiger van die ou orde van liberale demokrasie, wat moet keer dat populiste soos Donald Trump, Vladimir Poetin, Marine Le Pen en Geerd Wilders internasionaal veld wen.