Written by webmeester on May 26, 2012 . Posted in Menswaardigheid
Koning Dawid pleeg owerspel met Batseba die vrou van Urija’n soldaat in sy weermag. Dawid probeer sy seks met haar toe smeer. Sy raak swanger en Urija sterf. Die regerende party leier Zuma (vandag SA president) het seks met sy niggie en stort sy skuld af. Dit kom vir my voor dat pres. Zuma soos Dawid van ouds seksbehep en lief vir vroue is. Dan is daar tussen die twee tydperke die brutaliteit van Herodus se soldate wat onskuldige seuntjies doodmaak om sy mag te bekragtig en God se liefde wil ontmagti; dit herinner ook aan die Farao se kinder massamoord.
Daar bestaan ooglopende ooreenkomste in die drie verhale, maar ek wil nie die ooreenkomste oorbeklemtoon en geforseerde afleidings maak nie. Ek is nie ‘n kunskenner nie, kriminoloog of seksoloog nie, maar ‘n Bybelleser wat deeglik bewus is van al die magspel en vergrype wat in teks vir die leser geskets word. Verhale van korrupsie, onreg, moord en seksuele vergrype kom gereeld in die Bybel voor. Die mooi van ontblote liggaamlikheid en die lelike van blote sekslus en die deernis vir die geringstes en die boosheid van die verdrukkers word sonder om doekies om te draai in die Bybel duidelik uitgebeeld.
Ek dink ‘n sentrale tema van die drie skilderye is mag. Die preokkupasie van tradisionele mag word deur manlike vooroordele gevorm, as ‘n modus van dominasie en beheer. Die tipe mag het skadelike gevolge in die vorm van verdrukking en geweld. Dit word in religieuse taal as afgode van brutale krag, selfgesentreerdheid, onverskilligheid en perversiteit gereken.
Jesus in die Christelike geloof wys op die prysgee van mag, maar die gawe van bemagtiging wat tot vryheid, geregtigheid en transformasie van almal veral die geringstes, kwesbares, swakkes en weerloses lei.
Ons het ‘n vrye keuse! Ons kan saam met die ANC beswaardes of anti-naaktes teen Murray se Zuma beeld, protesteer en dit toesmeer; of ons kan die spirituele kommentaar van Murray raaksien, daaroor nadink en indien dapper genoeg standpunt teen magsmisbruik inneem.
Ek stem met Julian Müller saam:“ ’n Keuse vir Jesus en sy evangelie is ’n keuse teen elke oorheersende en onderdrukkende magsisteem. Dit vra standpuntinname teen die populêre tendense”.
Murray se kuns spieëlbeeld vir my iets van die realiteit van mag en die potensiaal van die misbruik van tradisionalisme, chauvinisme, gender diskriminasie en Leninisme. Dit is soos ‘n twee-snydende swaard, dit ontbloot seksuele en politieke mag en neem standpunt daarteen.
Die Bybel leer ons in die een kant om die gesag van die owerheid te respekteer (Rom 13); maar aan die ander kant om verdrukkers teen te staan (Openbaring 13), soos in die dae van apartheid. Deesdae behoort ons teen die magmisbruikers, homofobiste en sekslustiges standpunt in te neem en Murray se kuns op ‘n volwasse wyse te waardeer en te evalueer. Andersins hoef jy bloot net nie te kyk nie, hy het in die eerste plek nie vir ‘n kerkgehoor geskilder nie.
Terloops “The Spear” bestaan nie meer nie, Murray se storie is kort geknip.
Written by webmeester on May 23, 2012 . Posted in Menswaardigheid
Wat ookal jy dit noem, dit geld egter nie net vir predikante nie, noem nou maar enige manier van menswees en iemand gaan ‘n bepaalde stereotiepe daaraan heg. Van motorwerktuigkundige tot prokureur, van doktor tot skoonmaker, van onderwyser tot orrellis. Zulu, Xhosa, Afrikaner. Ryk en arm, geleerd of ongeleerd. Bruin of wit, Afrikaans of Engels. Gelowige of ongelowige. Al hierdie name skep sekere prentjies in mens se gedagtes en maak bepaalde verwagtinge in ‘n mens los.
Wanneer ons egter kyk na die stories wat vertel word oor die groot geeste van toeka tot nou, sien ons keer op keer mans en vroue wat teen die stroom op, die stereotipes van hul konteks afbreek en in die plek daarvan ‘n nuwe manier van menswees vir die res van ons wys. Van Ghandi tot Ingrid Jonker, van Antjie Krog tot Moeder Theresa, van Che Quervo tot Madiba, van Koos Kombuis tot Nataniel, van Aartsbiskop Tutu tot my buurman die kunsinnige Sandton prokureur wat in sy rooi volksie werk toe ry en skaamteloos tussen mercedes en porsch parkeer.
Een van my gunsteling stories van een van hierdie tydlose geeste is die een waar ‘n Samaritaanse vrou met ‘n baie agterdogtige reputasie vir Jesus op ‘n snikhete Midde-Ooste middag by ‘n waterput ontmoet. Dis net hulle twee. Dis heeltemal ongehoord. As die kerkmense hiervan sou hoor, sou die tonge los wees.
En dan begin Jesus met haar gesels. Sy reageer met skok en verbasing: “Hoe vra wat ‘n Jood is, vir my, ‘n Samaritaanse vrou water om te drink?” Jesus is besig om die sosio en religiuese gedragskodes van sy Joodse identiteit te ondergrawe. Hy kan in groot moeilikheid beland. Skande op die huis, om die minste te verwag.
Maar so begin Jesus, met ‘n beker water die mure van stereotipes tussen hom en die vrou afbreek. Kort voor lank deel sy haar lewensverhaal met Jesus en voor sy (en die dorpie) en Jesus hulle oë kon uitvee, is almal se lewens vir goed verander!
Nog ‘n mooi storie wat vertel word is van die wit Anglikaanse priester wat tydens die storm en drang jare van ons land se geskiedenis, met ‘n doodgewone gebaar van hoflikheid die mure van rassisme afgebreek het. ‘n Swart vrou en haar seuntjie stap op die sypaadjie in die rigting van die priester, toe hulle groetafstand van hom is, haal hy sy hoed af en groet haar en haar seun vriendelik. Die seun word groot, hy word ‘n man, hy word ‘n profeet, hy word deel van die revolusie, hy is nog steeds die gewete van die volk. Die seun is Aartsbiskop Tutu.
Dis net tot ons eie nadeel wanneer ons kies om die stereotipes oor die sogenaamde ander in stand te hou. Ons verarm onsself en ontneem ons van die krag van die koms van die Koninkryk van Jesus wanneer ons te gou, te vinning iemand wat nie soos ons lyk, praat en dink nie, in ‘n boksie probeer sit.
‘n Mensgerigte ekonomie broodnodig vir Suid-Afrika
Written by webmeester on December 14, 2011 . Posted in Menswaardigheid
In wese beteken ekonomie die wyse waarop mense in verhouding tot mekaar die beskikbare bronne benut. Kyk jy na die etimologie van hierdie woord, dan sien jy dit het te make met “huisbestuur”. Loer jy verder, dan kom jy by die religieuse betekenis daarvan, naamlik “die geestelike bestuur van die wêreld”. Ekonomie het met verantwoordelike rentmeesterskap te make. Maar die hart, die gees, die menslikheid van die ekonomie is aangetas. Die ekonomie word tans deur meedoënlose kompetisie, ‘n uitermatige verbruikerskultuur en groot winsneming gekenmerk. Natuurlike en menslike bronne word uitgebuit ten spyte van wetgewing wat die ekologie en arbeiders probeer beskerm. Die ekologie het met ekonomie te maak (eko verwys na huis); ekologie en ekonomie is interafhanklik.
Die waardes van die heersende ekonomiese stelsel trek al hoe meer skeef – korrupsie is aan die orde van die dag. Die planeet se vermoë om mense te voed en te onderhou neem af. Dit is veral te wyte aan gierigheid, en aan die fel en genadelose wedywering om meer geld te maak. Reeds 350 jaar v.C. het die Bybelse filosoof Qohelet die volgende oor die sinloosheid van die sug na rykdom gesê: “Die mens vir wie geld alles is, het nooit genoeg geld nie; die mens vir wie rykdom alles is, kry nooit genoeg in nie.” Hy wys daarop dat rykes aan slapeloosheid ly; hulle slaap onrustig, want hulle is nie seker of hul geld veilig belê is nie (Prediker 5).
Die liberale ekonomie fokus op die skep van welvaart – wat opsigself nie sleg klink nie. Maar dit lei in werklikheid tot ‘n ongesonde ekonomiese balans, want veral die menslike faktor word verwaarloos; dit is juis nie-materiële aspekte soos die psigologiese, spirituele en sosiale behoeftes wat volhoubare sin in die lewe gee. In Suid-Afrika raak armes armer en rykes ryker. Met swart ekonomies bemagtiging (SEB) word op skandalige wyse slegs ‘n klein groep uit die swart elite verryk. Werkloosheid neem toe. Die Gini-koëffisiënt wat materiële ongelykheid meet, kan wissel van 0 (heeltemal gelyk) tot 1 (wat beteken 1% van die bevolking verdien 100% van die inkomste). Suid-Afrika se Gini-telling was onlangs ‘n uiters hoë 0,6.
Die verbruikerskultuur gegrond op wedywering vererger die stand van sake. Ons stuur op ‘n rewolusie af. Die geldhebbers gaar meer rykdom op, terwyl die geldloses frustrasie beleef in hul sug na die luukse waaraan hulle op kunsmatige wyse blootgestel word (deur byvoorbeeld advertensies). Hoe hoër die mure om eiendomme in die voorstede gebou word, hoe laer raak die moed en geduld van die geldloses in die townships. Aggressie groei, en protes raak alledaags. Ons kan nie die gevolge van die soustrein op ons land se ekonomie en werkloosheidsyfer ontken nie. Die miljoene wat sommige amptenare en sportmanne verdien, maak mens klaar siek.
Voorstanders van die sogenaamde na-moderne ekonomie keer terug na die idee dat ekonomie ‘n menswetenskap en in diens van mensontwikkeling is; dit is aards en behoort iets van Afrika se gewaardeerde waarde van medemenslikheid (Ubuntu) te weerspieël. Medelye pleks van mededinging; samewerking in teenstelling met kompetisie het vroeër hier die voorkeur geniet.
Die ryke gevolge van samewerking word wonderlik deur die moderne biologie geïllustreer. Ons liggame is ‘n uiters goeie voorbeeld van samewerking tussen selle en organe. Terwyl verskillende groepe selle in harmonie funksioneer, bly die liggaam gesond. Met kanker woeker party selle ten koste van ander, en word die oorlewing van die liggaam bedreig. ‘n Ander voorbeeld is die eensellige amoeba. Amoebas “vreet” apart wanneer die woud se vloer ryk, groen en sappig is. Met droogte maak hulle nie soos mense tipies sou reageer nie, maar groepe “smelt” as ‘t ware saam en oorleef as ‘n tipe slak.
Die Tsonga- spreekwoord “Jy kyk nie in die mond van die melkman nie” verwys na die verhouding tussen werkgewer en werknemer. ‘n Werkgewer wat met ander meeding, wil natuurlik nie sy profyt deel nie – maar dit is kortsigtig. Die moderne ekonomie laat nie die melkman toe om van die melk wat hyself gemelk het te drink nie. ‘n Mensgerigte ekonomie gegrond in Afrika – gewortel in samewerking en deling – sal op die lang duur die samelewing heel. Die spreekwoord dui op ‘n koöperatiewe verhouding, mede-verantwoordelikheid en wedersydse respek tussen werker en eienaar.
Die ekonomie van ons land behoort aan almal, ook aan gewone en arm mense. Almal is gelas met die saak. Ons moet hart, gees en menslikheid in die ekonomie terugbring, sodat die Afrika-son op almal skyn, anders kom daar nag!