17 098 242 km2 (1ste)
6 592 800 myl2
143 600 000 (9de)
8,4 / km2 (217de)
21,5 / myl2
$2 558 miljard (6de)
$18 083 (57ste)
$2 118 miljard (8ste)
$14 973 (49ste)
MOI (2013) 0,788 (55ste) – hoog
Gini (2008) 42,3(83ste) – medium
- Somertyd (UTC+3 tot +12
Rusland (Russies: Россия, Rossija), amptelik die Russiese Federasie (Russies: Российская Федерация, Rossijskaja Federatsija), is 'n land wat gedeeltelik in Europa en gedeeltelik in Asië lê. Die land lê egter vanuit 'n politieke oogpunt in Europa omdat die belangrikste deel, ook die hoofstad, Moskou, Europees is en sowat 70% van die bevolking daar woon.
Met sy oppervlak van 17 098 242 km² is Rusland by verre die grootste land ter wêreld, byna twee maal so groot soos die tweede grootste land, Kanada. Dit grens aan (antikloksgewys van NW na SO): Noorweë, Finland, Estland, Letland, Litaue, Pole, Wit-Rusland, Oekraïne, Georgië, Azerbeidjan, Kasakstan, die Volksrepubliek van Sjina, Mongolië en Noord-Korea. Verder is dit deur 'n see of smal seestraat geskei van die Verenigde State van Amerika (Alaska), Kanada, Turkmenistan, Iran, Turkye, Swede en Japan.
Die geskiedenis van Rusland begin met die oprigting van die eerste Russiese stede Slovensk en Staraya Rusa in 2395 v.C.. Kiëf-Roes het in die 9de eeu ontstaan. Dit is deur Wikings regeer en het in 988 die Christelike geloof van die Bisantynse Ryk aanvaar. Kiëf-Roes het uiteindelik verbrokkel en in talle klein feodale Russiese state verdeel. Die belangrikste hiervan was die Groothertogdom van Moskou of Moskowië. Moskou het mettertyd die omringende Russiese prinsdomme herenig en die plek van Kiëf-Roes ingeneem. Teen die 18de eeu het die land uitgebrei tot die groot Russiese Ryk, wat gestrek het van Pole tot die Stille Oseaan.
In die 20ste eeu het Rusland as die Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek (RSFSR) die kern gevorm van die Sowjetunie, die wêreld se eerste en grootste grondwetlik sosialistiese staat en saam met die Verenigde State van Amerika een van die wêreld se twee supermoondhede. Toe die Sowjetunie in 1991 verbrokkel, is die Russiese Federasie gestig. Rusland is 'n permanente lid van die Verenigde Nasies se Veiligheidsraad en 'n voorste lid van die Gemenebes van Onafhanklike State (GOS) en die G8.
Die Russiese Federasie lê uitgestrek oor die grootste deel van Noord-Eurasië. Vanweë sy grootte is daar groot eentonigheid én afwisseling. Sy klimaat, plantegroei en grondsoorte strek oor 'n groot gebied. Saam met die klimaat wissel die plantegroei: van die toendra van die Oos-Europese Vlakte en die taiga (naaldboomwoude) tot die steppe (grasvelde) en halfwoestyn aan die Kaspiese See. Daar is 23 Wêrelderfenisgebiede in die land.
Die twee punte van Rusland wat die verste van mekaar geleë is, is sowat 8 000 km uitmekaar: die grens met Pole en die verre suidooste van die Koeril-eilande naby Japan. Rusland is oor elf tydsones versprei.
Die land het die wêreld se grootste oppervlakte woude en is bekend as "die longe van Europa". Net die Amasonereënwoud absorbeer meer koolstofdioksied. Dit voorsien Europa en die hele wêreld van 'n enorme hoeveelheid suurstof.
Russiese hengelvlote het toegang tot drie van die wêreld se oseane – die Atlantiese, die Arktiese en die Stille Oseaan – en hulle verskaf baie van die wêreld se visvoorraad. Die Kaspiese See is die bron van wat beskou word as die wêreld se beste kaviaar.
Die grootste deel van Rusland bestaan uit uitgestrekte vlaktes, hoofsaaklik steppe na die suide en digte woude na die noorde met toendra aan die noordelike kus. Bergreekse word aangetref aan die suidelike grense: die Kaukasus, met Berg Elbroes, teen 5 642 m (18 511 vt) is Rusland en Europa se hoogste punt; en die Altai, asook in die oostelike dele, soos die Werchojansk-reeks en die vulkane op die Kamtsjatka-skiereiland. Die Oeralberge strek noord-suid en verdeel Europa en Asië. Dit is ook ryk aan minerale bronne. Altesaam 10% van die wêreld se bewerkbare grond lê in Rusland.
Rusland se kuslyn is langer as 37 000 km aan die Arktiese en die Stille Oseaan, sowel as die Oossee, See van Azof, Swartsee en Kaspiese See. Die Barentssee, Witsee, Karasee, Laptefsee, Oos-Siberiese See, Tsjuktsji-see, Beringsee, See van Ochotsk en die See van Japan is met Rusland verbind. Groot eilande en eilandgroepe sluit in Nowaja Zemlja, die Franz Josef-land, die Sewernaja Zemlja, die Nieu-Siberiese Eilande, Wrangeleiland, die Koerileilande en Sachalin.
Rusland het duisende riviere en mere en het dus een van die wêreld se grootste binnelandse waterbronne. Die grootste van sy watermassas is die Baikalmeer, die wêreld se diepste en mees onbesoedelde varswatermeer. Dit bevat meer as 'n vyfde van die wêreld se vars water. Ander groot mere is onder andere die Ladoga en die Onega.
Van sy 100 000 riviere is die Wolga die land se bekendste, nie net omdat dit die langste rivier in Europa is nie, maar ook vanweë sy groot rol in die Russiese geskiedenis. Rusland se talle natuurlike hulpbronne sluit in petroleum, aardgas, steenkool, hout en minerale.
Verskeie faktore bepaal Rusland se klimaat. Die enorme grootte van die land en die feit dat baie dele ver van die see is, veroorsaak dat daar in die grootste gebied 'n kontinentale klimaat is, behalwe in die toendra en die verre suidooste. Berge in die suide verhinder die vloei van warm lugmassas van die Indiese Oseaan af en die vlaktes in die weste en noorde stel die land bloot aan Arktiese en Atlantiese invloede.
Hoofartikel: Federale deelgebiede van Rusland.
Volgens die Russiese grondwet, wat op 12 Desember 1993 met 'n nasionale referendum aanvaar is, is Rusland 'n federasie en 'n semi-presidensiële republiek, waarin die president die staatshoof is en die eerste minister die regeringshoof. Die Russiese Federasie is in wese 'n verteenwoordigende demokrasie. Die uitvoerende mag lê by die regering. Die wetgewende mag lê by die regering en die twee kamers van die Federale Vergadering. Die regering word gereguleer deur 'n stelsel van skeiding van magte soos bepaal in die grondwet.
Volgens die Russiese grondwet is grondwetlike justisie in die howe gebaseer op die gelykheid van alle burgers, die regters is onafhanklik en net onderworpe aan die wet, verhore moet oop wees vir die publiek en beskuldigdes word verdediging gewaarborg. Sedert 1996 is daar 'n moratorium op die doodstraf, hoewel dit nog nie wetlik afgeskaf is nie.
Die president word deur die volk gekies vir 'n termyn van vier jaar. Hy is vir 'n tweede termyn herkiesbaar, maar nie vir 'n derde termyn nie. Die laaste verkiesing is op 2 Maart 2008 gehou. Regeringsdepartemente bestaan uit die eerste minister en onderpremiers, ministers en ander verkose individue, wat almal deur die president aangestel word.
In die internasionale reg word erken dat Rusland die plek van die voormalige Sowjetunie ingeneem het. Rusland sit die internasionale verpligtinge van die Sowjetunie voort, het dié land se permanente plek ingeneem in die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies en het sy lidmaatskap oorgeneem van ander internasionale organisasies, asook sy regte en verpligtinge wat internasionale verdrae en skuld betref.
Rusland se buitelandse beleid het vele fasette. Die land het diplomatieke betrekkinge met 178 lande en het 140 ambassades. Sy buitelandse beleid word bepaal deur die president en word geïmplementeer deur die departement van buitelandse sake.
As een van die vyf permanente lede van die VN se Veiligheidsraad speel Rusland 'n belangrike rol in die handhawing van internasionale vrede en veiligheid – asook in die oplossing van internasionale konflikte deur sy deelname aan die Midde-Oosterse Kwartet, the sesparty-samesprekings met Noord-Korea en die oplossing van die Kosowo-konflik. Rusland is lid van die G8 (groep van agt nywerheidslande), die Europese Raad, die Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa en die Asies-Pasifiese Ekonomiese Samewerkingsforum. Rusland speel ook gewoonlik 'n leidende rol in streekorganisasies soos die Gemenebes van Onafhanklike State (GOS), Eurasiese Ekonomiese Gemeenskap, die Verdragsorganisasie vir Kollektiewe Veiligheid en die Sjanghaise Samewerkingsorganisasie. Sedert die verbrokkeling van die Sowjetunie het Rusland 'n vriendskapliker dog wispelturige verhouding met die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (Navo). Die Navo-Russiese Raad is in 2002 gestig om samewerking tussen hulle te bevorder.
Rusland het Sowjet-bates oorsee oorgeneem en die meeste van die Sowjetunie se vervaardigings- en verdedigingsgeriewe is in die land self. Die Russiese weermag bestaan uit die grondmag, vloot en lugmag. In 2006 het die weermag 1,03 miljoen lede in aktiewe diens gehad. Rusland het die grootste voorraad kernwapens in die wêreld en die tweede grootste vloot ballistiese-missiel-duikbote. Die land vervaardig al sy eie militêre toerusting en is sedert 2001 die grootste verskaffer van wapens: Hy is verantwoordelik vir sowat 30% van wapenverkope wêreldwyd en voer wapens na sowat 80 lande uit.
Net soos in die Sowjetunie is daar diensplig vir alle manlike burgers tussen 18 en 27 jaar. Weens verskeie probleme is die tydperk in 2008 begin verkort sodat kontraksoldate teen 2010 70% van die weermag kan uitmaak. Verdedigingsuitgawes het die afgelope ses jaar verviervoudig. Die regering se amptelike militêre uitgawes in 2008 is $40 miljard, hoewel verskeie bronne soos Amerikaanse Intelligensie en die Internasionale Instituut vir Strategiese Studies dit heelwat hoër raam. Tussen 2006 en 2015 word sowat $200 miljard bestee aan die opgradering van militêre toerusting.
Die nuwe Sowjet-regering het belowe om die Russiese nywerheidsektor vinnig te ontwikkel en die ekonomiese vooruitgang van onderontwikkelde landelike gebiede te bevorder. Net soos in baie ander wêrelddele het die beleid van industrialisering in Rusland aanvanklik op swaar nywerhede soos die yster- en staalbedryf gekonsentreer. Gedurende Stalin se heerskappy het in die 1930's grootskaalse beleggings in bestaande nywerheidsgebiede in die Europese gedeelte van die land plaasgevind, tog het ook steeds meer nywerhede in die ooste ontstaan. Belangrike projekte het staalfabrieke in die suidelike Ural-berggebied en die Koezbas-steenkoolmynstreek van Wes-Siberië ingesluit.
Teen die einde van 2011 het die totale buitelandse belegging in die Russiese ekonomie VS$ 347,2 miljard beloop – 'n toename van 15,7 persent teenoor 2010.
Die nywerheidsektor het in die eerste ses maande van 2008 32,7 persent van Rusland se bruto binnelandse produk (BBP) opgelewer; die energiesektor was die belangrikste bedryf wat 10,6 persent bygedra het. Die tweede grootste sektor is handel, die gastebedryf en vervoer wat 30,3 persent van die BBP verteenwoordig het. Die finansiële sektor het 14,4, ander openbare en privaat dienste 13,9, die boubedryf 5,7 en die landbousektor 3,0 persent van die BBP opgelewer ('n groot deel van die landbouprodukte word egter op privaat grond verbou en informeel bemark).
Sedert die begin van die huidige eeu het stygende oliepryse, toenemende buitelandse beleggings, hoër binnelandse verbruik en groter politieke stabiliteit Rusland se ekonomiese groei 'n hupstoot gegee. Die land het die jaar 2007 vir die negende agtereenvolgende jaar met ekonomiese groei afgesluit, met 'n gemiddeld van 7% per jaar sedert die finansiële krisis van 1998. In 2007 was Rusland se bruto binnelandse produk (BBP) VS$2 076 miljard, die sewende grootste in die wêreld en 8,1% hoër as die vorige jaar. Die gemiddelde salaris in Rusland was vroeg in 2008 sowat VS$640 per maand in vergelyking met VS$80 in 2000. Sowat 14% van Russe het in 2007 onder die broodlyn gelewe – heelwat minder as die 40% in 1998, toe die ekonomie op sy grootste laagtepunt was sedert die verbrokkeling van die Sowjetunie. Werkloosheid was 6% in 2007 in vergelyking met sowat 12,4% in 1999.
In 2001 het 'n meer gestroomlynde belastingstelsel die las op die land se burgers verlig en staatsinkomste verhoog.
Die ekonomiese ontwikkeling van die land is egter oneweredig aangesien die Moskou-streek 'n buitengewoon groot deel tot die BBP bydra. 'n Groot deel van Rusland, veral plattelandse gebiede, vaar veel swakker. Tog het die middelklas gegroei van net 8 miljoen mense in 2000 tot 55 miljoen in 2006. Rusland het in 2007 altesaam 110 miljardêrs gehad, die grootste getal buiten die VSA.
Ondanks die land se sterk ekonomiese groei lys die Wêreldbank verskeie uitdagings wat die Russiese ekonomie in die gesig staar, onder meer die diversifisering van die ekonomie en die aanmoediging van die groei van klein en middelslag-besighede. Inflasie was tussen Januarie en September 10,6% in vergelyking met 12% in 2007. Stygende kospryse was een van die hoofoorsake. Die uitwerkings van die internasionale finansiële en ekonomiese krisis in 2008 en 2009 op die Russiese ekonomie is moeilik om te bepaal. Laer energiepryse sal egter 'n nadelige effek op die land se ekonomiese groei hê. Die motor-, bou- en metaalbedryf het sedert 2008 die grootste afswaai van alle sektore ondervind.
Die Russiese Federasie het 'n uiteenlopende, veelrassige bevolking van 143,6 miljoen, wat tot sowat 160 verskillende etniese groepe en inheemse volke behoort:
In 2006 het 186 380 immigrante Rusland binnegekom, waarvan 95% van GOS-lande is. Daar is ook sowat 10 miljoen onwettige immigrante van oud-republieke van die Sowjetunie. Die Russiese bevolking neem nogtans af, veral as gevolg van die lae geboortekoers en die lae lewensverwagting van mans (wat onder meer aan drankmisbruik toegeskryf word). Daarnaas is emigrasie 'n beslissende faktor in die land se demografiese ontwikkeling – miljoene Russe het hulle sedert die 1990's in Europese en oorsese lande gevestig. Duitsland is die belangrikste bestemming vir Russiese emigrante met 'n Russiessprekende gemeenskap van sowat vier miljoen – die grootste buite Rusland.
In vergelyking met slegs 18 persent in 1918 woon tans 73 persent van die burgers in stedelike gebiede. Die twee grootste stede is Moskou (11 514 000 inwoners volgens die sensus van 2010) en Sint Petersburg (4 848 000). Elf ander stede het meer as 'n miljoen inwoners: Jekaterinburg, Kazan, Nizjni Nowgorod, Nowosibirsk, Oefa, Omsk, Perm, Rostof aan die Don, Samara, Tsjeljabinsk en Wolgograd.
In prehistoriese tye is die gebied wat later Europese Rusland sou word, bewoon deur veral Slawiese en Fins-Oegriese volke. Die Slawiërs was waarskynlik in 'n gebied rondom die Pripjat-moerasse gekonsentreer en het van daar verder versprei. Hulle het veral handel gedryf met Griekeland, die Krim en later met die Romeinse en Bisantynse ryke.
Kiëf-Roes het bestaan van omstreeks 880 tot die middel van die 12de eeu, met Kiëf as belangrikste sentrum. Die Roes-volk het waarskynlik die huidige Noordwes-Rusland sedert die 8ste eeu oorheers. In die 9de eeu het hulle in 'n mate georganiseerd geraak. Volgens die Primêre Kronieke, die vroegste aantekening van die streek se geskiedenis, het 'n Warangiër (of Wikings) met die naam Rjoerik hom in Nowgorod gevestig. Hy is in 860 deur die volke in die gebied as gemeenskaplike leier gekies voordat hy suid getrek en sy mag na Kiëf, hoofstad van die huidige Oekraïne, uitgebrei het. Hy word in die Kronieke die voorvader van die Rjoerik-dinastie genoem wat tot aan die einde van die 16de eeu oor onder meer Rusland sou regeer.
Kiëf het sy goue eeu beleef tydens die bewind van Wladimir I (980-1015) en sy seun Jaroslaf I die Wyse (1019–1054). In dié tyd is die Christelike geloof van Bisantium aanvaar en die eerste Oos-Slawiese geskrewe regskode opgestel. Die vroeë Roes-heersers was waarskynlik 'n Skandinawiese elite van krygsmanne wat regeer het oor die meerderheid, wat bestaan het uit verskeie Slawiese volke.
Weens die versplintering het dit die Mongole, of Goue Horde, wat die gebied sedert 1223 binnegeval het, nie veel gekos om die prinsdomme omver te werp nie. Mongoolse oorheersing het die gebied se ekonomiese en sosiale ontwikkeling gestrem en sou vir die volgende drie eeue voortduur.
Hoofartikel: Moskowië en Tsaredom van Rusland.
Ná die val in 1453 van Konstantinopel (ook bekend as die Tweede Rome) eien Moskou hom die naam Derde Rome toe omdat dit die laaste sentrum van die Ortodokse Kerk is. Iwan III begin homself "tsaar van die hele Rusland" noem en verwerp die soewereiniteit van die Goue Horde.
Van 1533 tot 1584 regeer Iwan die Verskriklike. Hy is die eerste heerser wat amptelik as tsaar van Rusland gekroon word. Hy beywer hom aanvanklik vir vreedsame hervormings en vernuwings. Hy stel die boekdrukkuns in, onderwerp die kerk aan die staat en standaardiseer rituele en verordeninge.
Sy latere bewind word egter deur 'n periode van terreur gekenmerk. Hy raak betrokke in die sogenaamde Lyflandse Oorlog wat 22 jaar voortsleep en die Russiese ekonomie en leër ruïneer. Boonop sterf sy vrou, Anastasia Romanowna en Iwan glo die bojare het haar vermoor. Hy kom nie hierdie slag te bowe nie en sy gesondheid begin agteruitgaan. Hy gaan geestelik agteruit en word paranoïes en gewelddadig.
Tydens Fjodor se bewind lê die regte mag in die hande van sy swaer en voog, die bojaar Boris Godoenof. Ná Fjodor se dood begin 'n chaotiese tydperk, bekend as die Tyd van Beroeringe, waarin Rusland onder andere deur Vals Dmitri I en Vals Dmitri II regeer word. Laasgenoemde word op 11 Desember 1610 vermoor terwyl hy halfdronk is en dit lui die tydperk van die Huis van Romanof in.
Hoofartikel: Russiese Ryk.
Onder die Huis van Romanof en Pieter die Grote word Rusland 'n wêreldmag. Pieter regeer van 1682 tot 1725. Hy verslaan Swede en in 'n deel van die gebied wat hy van dié land verower, stig hy later Sint Petersburg. Pieter se hervormings het meegebring dat die land geweldig beïnvloed is deur die Wes-Europese kultuur. Katharina die Grote, wat van 1762 tot 1796 regeer, sit sy poging voort om Rusland te vestig as een van die groot magte in Europe. Rusland brei in dié tyd ook geweldig uit.
Hoofartikel: Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek en Sowjetunie.
Teen die einde van die burgeroorlog het 20 miljoen Russe al gesterf en die ekonomie en infrastruktuur was aan flarde. Die Russiese Federatiewe Sosialistiese Sowjetrepubliek stig die Sowjetunie op 30 Desember 1922 saam met drie ander republieke. Die Russiese republiek oorheers die Sowjetunie tydens sy 74-jarige bestaan. Die Bolsjewiste stel gratis mediese sorg en opvoeding in, asook die reg om 'n werk en huisvesting te hê. Vroueregte word aansienlik verbeter. Ná Lenin se dood in 1924 word Josef Stalin 'n diktator. Hy begin met industrialisasie en in 'n kort tyd verander die Sowjetunie van 'n landbouland in 'n groot, magtige nywerheidsmag.
Onder Stalin se opvolger, Nikita Chroesjtsjof, stuur die Sowjetunie die wêreld se eerste kunsmatige satelliet, Spoetnik I, die lug in en die Russiese ruimtevaarder Joeri Gagarin word die eerste mens wat in 'n bemande ruimtetuig (Wostok 1) om die aarde wentel. Spanning tussen die twee supermoondhede neem toe weens die Amerikaanse Jupiter-missiele in Turkye en die missielkrisis in Kuba. Ná Chroesjtsjof se dood ontstaan weer 'n tydperk van gedeelde mag waarin Leonid Brezjnef in die vroeë 1970's na vore tree as die belangrikste figuur in Sowjet-politiek. Tydens sy bewind is daar ekonomiese stagnasie en val die Sowjetunie Afganistan binne.
Tydens en ná die versplintering van die Sowjetunie, terwyl uitgebreide hervormings, onder meer privatisasie, plaasvind, beleef die Russiese ekonomie 'n groot krisis. Die BBP en nywerheidsproduksie neem tussen 1990 en einde 1995 met sowat 50% af. Prysbeheer word afgeskaf en daar word begin met privatisering. Miljoene verarm – volgens die Wêreldbank leef tussen 39% en 49% van die bevolking teen middel 1993 in armoede in vergelyking met 1,5% in die laat-Sowjettydperk. Vertragings in die betaling van lone word 'n langdurige probleem met miljoene mense wat maande en selfs jare te laat betaal word. Die privatiseringsproses bring mee dat beheer van ondernemings grootliks van staatsagentskappe verskuif na groepe individue met kontakte in die regering en die mafia. Gewelddadige kriminele groepe neem dikwels staatsondernemings oor en open met sluipmoorde die pad na afpersing. Korrupsie in die regering word alledaags. Baie van die nuwe rykes neem biljoene se kontant en bates uit die land. Daar is ook sosiale agteruitgang en die geboortesyfer daal geweldig terwyl die sterftesyfer die hoogte in skiet. Wetteloosheid is volop. Misdaadbendes en georganiseerde misdaad floreer en ander gewelddadige misdade vier hoogty.
Die 1990's word gekenmerk deur gewapende etniese konflik, soos in Tsjetsjnië, Noord-Ossetië en Abchasië. Hoë begrotingstekorte en die Asiatiese finansiële krisis van 1997 vererger Rusland se finansiële probleme en laat die BBP nog verder daal.
Op 31 Desember 1999 bedank Jeltsin as president en oorhandig sy pligte aan die pas aangestelde eerste minister Wladimir Poetin, wat daarna die 2000-verkiesing wen. Poetin se gewildheid neem toe nadat hy die Tsjetsjniese opstande onderdruk. Tydens sy bewind herstel die ekonomie en toon nou reeds nege jaar agtereenvolgens 'n groei. Dit verhoog die lewenstandaard en plaas Rusland terug op die wêreldverhoog. Hoewel talle Westerse lande Poetin kritiseer omdat hulle baie van sy hervormings as ondemokraties beskou, neem sy gewildheid binne Rusland toe vanweë die herstel van orde, stabiliteit en vooruitgang.
Rusland se 160 etniese groepe praat sowat 100 tale. Volgens die 2002-sensus praat 142,6 miljoen mense Russies, gevolg deur Tartaars met 5,3 miljoen en Duits met 2,9 miljoen sprekers. Russies is die enigste amptelik staatstaal, maar elke republiek binne die federasie mag sy plaaslike taal kies as tweede amptelike taal.
Russies behoort tot die Indo-Europese taalfamilie en binne dié taalfamilie tot die Slawiese tale. Dit is een van die ses amptelike tale van die Verenigde Nasies.
Hoofartikel: Russies-Ortodokse Kerk.
Die Christendom, Islam, Boeddhisme en Judaïsme is Rusland se tradisionele godsdienste en word beskou as deel van die land se "historiese erfenis", volgens 'n wet van 1997. Skattings van die aantal gelowiges verskil grootliks tussen bronne, en sommige meen dat tussen 16% en 48% van die bevolking ongelowig is.
Russies-Ortodoksie is die grootste geloof in Rusland. Die Kerk het ontstaan in 988, toe grootprins Wladimir die Grote van Kiëf die Christelike geloof aangeneem het as die land se amptelike godsdiens.
Wêreldberoemde komponiste van die 20ste eeu sluit in Scriabin, Strawinski, Rachmaninoff, Prokofijef en Sjostakowitsj. Gedurende die grootste deel van die Sowjet-era is musiek streng beheer om binne die perke van die Stalinistiese beleid van sosialistiese realisme te bly. Russiese konservatoriums het 'n geslag wêreldbekende solokunstenaars opgelewer. Van die bestes is violiste David Oistrakh en Gidon Kremer, tsjellis Mstislav Rostropovich, pianiste Vladimir Horowitz, Sviatoslav Richter en Emil Gilels en die sangeres Galina Vishnevskaya.
Tsjaikofski het die wêreld se bekendste balletwerke gekomponeer, soos Swanemeer en Die Neutkraker. In die 20ste eeu het die Russiese dansers Anna Pawlowa en Vaslav Nijinsky beroemd geraak en impresario Sergei Diaghilef en sy Ballets Russes se toere oorsee het die ontwikkeling van dans wêreldwyd beïnvloed en die Sowjetunie se choreografieskole het die een beroemde internasionale ster ná die ander opgelewer, onder andere Maya Plisetskaya, Rudolf Nureyev en Mikhail Baryshnikov. Die Bolsjoi-ballet in Moskou en die Kirof in Sint Petersburg is steeds wêreldberoemd.
Russiese letterkunde word beskou as van die invloedrykste en beste ontwikkel in die wêreld en dra by tot van die wêreld se bekendste letterkundige werke. Dit dateer uit die 10de eeu en teen die vroeë 19de eeu het 'n plaaslike tradisie ontstaan wat van die beste skrywers van alle tye opgelewer het. Dié periode het begin met Aleksander Poesjkin, wat beskou word as die vader van die moderne Russiese letterkunde en dikwels beskryf word as die Russiese William Shakespeare. Van die bekendste Russiese digters en skrywers van die 19de eeu is Anton Tsjechof, Michail Lermontof, Leo Tolstoi, Nikolai Gogol, Iwan Toergenef en Fjodor Dostojefski. Iwan Gontsjarov, Michail Saltikof, Aleksei Pisemski en Nikolai Leskof was bekende prosaskrywers. Tolstoi en Dostojefski was veral grootse figure wat albei al beskryf is as die beste romankrywers ooit.
Terwyl rolprente in die Weste aanvanklik beskou is as 'n vorm van goedkoop vermaak vir die werkersklas, het die Russiese rolprentwese ná die 1917-rewolusie 'n ernstiger oogmerk gehad. Russiese en later Sowjet-rolprentmakers het grootse prente gemaak soos The Battleship Potemkin. Sergei Eisenstein en Andrei Tarkofski het van die wêreld se innoverendste en invloedrykste regisseurs geword.
In 1932 het Stalin sosialistiese realisme die staatsbeleid gemaak. Dit het 'n demper geplaas op kreatiwiteit, maar baie Sowjet-rolprente in dié genre was geslaagd, onder andere Tsjapajef, Die Kraanvoëls Vlieg en Ballade van 'n Soldaat. Leonid Gaidai se komedies was in die 1960's en 1970's gewild en in 1969 is Wladimir Motil se Wit Son van die Woestyn uitgereik, wat 'n nuwe genre bekend as "osterns" ingelei het. Ruimtevaarders kyk na dié prent voor elke reis na die ruimte.
In die 1980's en 1990's het die Russiese rolprentwese 'n krisis beleef. Hoewel rolprentmakers hulle nou vrylik kon uitdruk, is staatsubsisies drasties verminder en minder prente is vervaardig. Aan die begin van die 21ste eeu het meer mense na die teaters begin gaan en die bedryf het begin groei in die lig van die land se verbeterende ekonomie. Meer prente word reeds hier vervaardig as in Duitsland of Brittanje. In 2007 is $565 miljoen se kaartjies verkoop – 37% meer as in die vorige jaar. Russiese prente word internasionaal steeds hoog aangeslaan. Roesskii Koftsjeg ("Russiese Ark", 2002) was die eerste vollengte-rolprent ooit wat in een lang skoot geskiet is.
Die Russiese avantgarde is 'n oorkoepelende term wat gebruik word vir die groot, invloedryke golf van modernistiese kuns wat tussen 1890 en 1930 gedy het. Dit sluit in verskeie aparte, maar fyn verweefde kunsbewegings wat in dié tyd voorgekom het, soos neo-primitivisme, suprematisme, konstruktivisme, rayonisme en futurisme. Van die bekendste kunstenaars van dié tyd sluit in El Lissitzki, Kazimir Malewitsj, Wassili Kandinski, Wladimir Tatlin en Aleksander Rodtsjenko. Die Russiese avant-garde het sy hoogtepunt bereik in die tyd tussen die 1917-rewolusie en 1932. Hierna het die genre se idees begin bots met die sosialistiese realisme onder Stalin.
Maar ondanks hierdie voorvereistes vir die vryheid van uitdrukking en 'n vrye perslandskap is daar steeds geen landswye uitsaaier wat onafhanklike verslaggewing en inligting oor regeringsake bied en kritiese kommentaar op die regeringsbeleid sou lewer nie. Sedert die ontbinding van die Sowjetunie en die stigting van die Russiese Federasie is volgens statistieke van die Russiese joernalistevereniging meer as 300 joernaliste vermoor. Die Moskouse Buro vir Menseregte berig dat net in 2009 57 joernaliste slagoffers van moordaanvalle geword het.
In Maart 2007 het die destydse Russiese president Wladimir Poetin 'n nuwe nasionale agentskap, Roskomnadsor, in die lewe geroep wat toesig hou oor massamedia, kommunikasie en Rusland se kulturele erfenis. Dit is ondergeskik aan die premier – die amp wat Poetin tans beklee. Alle media en kommunikasiemiddels, insluitende die internet en telekommunikasie met sy gesamentlike inhoud, word deur Roskomadsor gekontrolleer. Dié agentskap reik ook lisensies uit en onderhou 'n databank met persoonlike gegewens van Russiese burgers. Roskomnadsor is sodoende in staat om die internetgebruik van individue byna volledig te monitor.
Volgens die Russiese perswet kan Roskomnadsor media oor hulle optrede vermaan – en 'n medium ná twee waarskuwings laat sluit. So is die dagblad Nowaja Gazeta, wat in besit van die voormalige president Michail Gorbatsjof en die bankier Aleksander Lebedef is en vir sy kritiese houding teenoor die regering bekend staan, al verskeie kere onder druk geplaas. In die najaar van 2010 het Roskomnadsor gedreig om dié koerant se druklisensie te beëindig nadat dit 'n artikel uit die program van 'n neo-nazi-organisasie aangehaal het en weens die "verspreiding van ekstremistiese propaganda" gedagvaar is. Sedert 2001 is tien joernaliste, wat vir Nowaja Gazeta werksaam was, vermoor.
Roskomnadsor verskaf ook inligting oor die medialandskap in Rusland – so het die totale aantal media, wat deur die agentskap gelys, vroeg in 2011 66 032 beloop, waarvan 5 254 televisie-stasies, 3 769 radiostasies, 28 449 dagblaaie en 21 572 tydskrifte. Die meeste media word deur die staat beheer, veral die groot nuusagentskappe en televisie-kanale. Die graad van beheer varieer grootliks.
Volgens meningspeilings deur die Russiese WZIOM-instituut gee 95 persent van die Russiese bevolking die voorkeur aan televisie as hul hoofbron van inligting, maar slegs vyf persent aan koerante. Daar is 'n vinnig groeiende mark vir betaaltelevisie, met die satellietverspreider Tricolor as die belangrikste aanbieder. Die Russiese regering het 'n projek van stapel gestuur om toegang tot digitale televisie-ontvangs vir alle huishoudings te verseker.
Joernaliste kla soms dat die Russiese publiek onverskillig teenoor kwelvrae staan en dus ook nie belang stel in kritiese verslaggewing nie. So was daar gedurende Rusland se transformasie tot 'n demokratiese samelewing wél 'n fase wat deur die stigting van 'n verskeidenheid mediaondernemings (dikwels het oligarge meer as een mediamaatskappy besit) en kritiese joernalisme gekenmerk was. Die euforie van die vroeë 1990's het egter geleidelik plek gemaak vir 'n soort regeringsvriendelike joernalisme wat tipies was vir die Sowjet-tydperk, veral op Rusland se televisiekanale wat baie aandag aan die regering se standpunte gee en moontlik ook nog as spreekbuis vir invloedryke oligarge optree wat die Kremlin-beleid steun. Maar daar is baie kwelvrae waaroor die media heeltemal swyg.
1 2 "Die eerste Russiese stad".
↑ "The Russian federation: general characteristics". Federal State Statistics Service. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 Julie 2011. Besoek op 22 Desember 2013.
1 2 3 4 (en) "Rusland". Internasionale Monetêre Fonds. Besoek op 22 Desember 2013.
↑ (en) "Human Development Report 2013" (PDF). United Nations Development Programme. 14 Maart 2013. Besoek op 22 Desember 2013.
↑ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Besoek op 22 Desember 2013.
↑ UNESCO World Heritage Centre. "Russian Federation". Besoek op 2007-12-27.
↑ Library of Congress. "Topography and Drainage". Besoek op 2007-12-26.
↑ Walsh, Nick Paton. "It's Europe's lungs and home to many rare species. But to Russia it's £100bn of wood". Guardian (UK). Besoek op 2007-12-26.
↑ (Augustus 2006) Fish Industry of Russia — Production, Trade, Markets and Investment. Eurofish, Copenhagen, Denmark. p. 211. Besoek op 2007-12-26.
↑ "Oil prices drive the cost of food". RIA Novosti. Besoek op 2009-02-22.
1 2 The World Factbook. "Russia". Central Intelligence Agency. Besoek op 2007-12-26.
↑ "Lake Baikal—A Touchstone for Global Change and Rift Studies". United States Geological Survey. Besoek op 2007-12-26.
↑ "Lake Baikal". UNESCO World Heritage Centre. Besoek op 2007-12-26.
↑ "Angara River". Encyclopædia Britannica. 2007. Besoek op 2007-12-26.
↑ "Russian Federation: Country Brief". Wêreldbank. Besoek op 2007-12-26.
↑ "Climate". Library Of Congress. Besoek op 2007-12-26.
↑ "The Constitution of the Russian Federation". (Article 80, para. 1). Besoek op 2007-12-27.
↑ "The Constitution of the Russian Federation". (Article 110, para. 1). Besoek op 2007-12-27.
↑ "The Constitution of the Russian Federation". (Article 94). Besoek op 2007-12-27.
↑ "The Constitution of the Russian Federation". (Article 19, para. 1). Besoek op 2007-12-27.
↑ "The Constitution of the Russian Federation". (Article 120, para. 1). Besoek op 2007-12-27.
↑ "The Constitution of the Russian Federation". (Article 123, para. 1). Besoek op 2007-12-27.
↑ "The Constitution of the Russian Federation". (Article 81, para. 1). Besoek op 2007-12-27.
↑ "The Constitution of the Russian Federation". (Article 81, para. 3). Besoek op 2007-12-27.
↑ "Country Profile Russia". Foreign & Commonwealth Office of the United Kingdom. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2003-07-31. Besoek op 2007-12-27.
↑ ""News From Russia", Issue No. 4". The Embassy of the Russian Federation in the Republic of India. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2004-12-27. Besoek op 2007-12-27.
↑ Kosachev, Konstantin. "Russian Foreign Policy Vertical". Russia In Global Affairs. Besoek op 2007-12-27.
↑ "NATO-Russia relations". NATO. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2007-04-11. Besoek op 2007-12-27.
↑ "Chapter 2—Investing In Russian Defense Conversion: Obstacles and Opportunities". Federation of American Scientists. Besoek op 2007-12-27.
↑ "Status of Nuclear Powers and Their Nuclear Capabilities". Federation of American Scientists. Besoek op 2007-12-27.
↑ "US drives world military spending to record high". Australian Broadcasting Corporation. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2006-06-13. Besoek op 2007-12-27.
↑ "Russia arms exports could exceed $7 bln in 2007 – Ivanov". RIA Novosti. Besoek op 2008-01-27.
↑ "Russian defense spending to grow 20% in 2008, to $40 bln". RIA Novosti. Besoek op 2008-03-13.
↑ "Rice: Russia's Military Moves 'a Problem'". ABC News. Besoek op 2008-01-06.
↑ "Overview of the major Asian Powers (page 31)". International Institute for Strategic Studies. Besoek op 2008-01-27.
↑ "World Wide Military Expenditures". Global Security. Besoek op 2008-01-06.
↑ "Big rise in Russian military spending raises fears of new challenge to west". Guardian. Besoek op 2008-01-06.
↑ Ausländische Investitionen in Russland 2011: Zunahme um 66 Prozent. RIANOVOSTI, 28 Februarie 2012
↑ Duitse Departement van Buitelandse Sake: Hoofsektore van die Russiese ekonomie
↑ "Russians weigh an enigma with Putin's protégé". MSNBC. Besoek op 2008-05-09.
↑ "Russia's economy under Vladimir Putin: achievements and failures". RIA Novosti. Besoek op 2008-05-09.
↑ "Russia's unemployment rate down 10% in 2007 – report". RIA Novosti. Besoek op 2008-05-09.
↑ "Russia — Unemployment rate (%)". indexmundi.com. Besoek op 2008-05-09.
↑ Tavernise, Sabrina (March 23, 2002). "Russia Imposes Flat Tax on Income, and Its Coffers Swell". The New York Times. Besoek op 2007-12-27.
↑ "Gross regional product by federal subjects of the Russian Federation 1998–2006". Federal State Statistics Service. Besoek op 2008-06-30.
↑ "Russia: How Long Can The Fun Last?". BusinessWeek. Besoek op 2007-12-27.
↑ Robin Paxton. "A billion dollars not enough for Russian rich list". Forbes. Besoek op 2008-04-19.
↑ Duitse Departement van Buitelandse Sake: Ekonomiese struktuur en situasie van Rusland
↑ Duitse Departement van Buitelandse Sake: Russiese Federasie. Besoek op 22 Junie 2013
↑ "International Migration". Federal State Statistics Service. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2007-05-27. Besoek op 2008-01-13.
↑ "Russia cracking down on illegal migrants". International Herald Tribune. January 15, 2007. Geargiveer vanaf die oorspronklike op September 15, 2008.
↑ Bertelsmann Enzyklopädie 2008, USM, DVD-uitgawe: Russland
↑ "Resident population". Federal State Statistics Service. Besoek op 2007-12-27.
↑ For a discussion of the origins of Slavs, see Barford, Paul M.. The Early Slavs. pp. 15–16: Cornell University Press. ISBN 0-8014-3977-9.
↑ Hamm, Michael Franklin. Kiev: A Portrait, 1800–1917. Princeton University Press. ISBN 0-691-02585-1.
↑ Solovyov, Sergey (2001). History of Russia from the Earliest Times. pp.562–604, volume 6: AST. ISBN 5170021429.
↑ Skrynnikov, R. (1981). Ivan the Terrible. p.58: Academic Intl Pr (March 1981). p. 219. ISBN 0-87569-039-4.
↑ Solovyov, Sergey (2001). History of Russia from the Earliest Times. v.6, pp.751–908: AST. ISBN 5170021429.
↑ Solovyov, Sergey (2001). History of Russia from the Earliest Times. v.7, pp.461–568: AST. ISBN 5170021429.
↑ Cliff, Tony (1984). Class Struggle and Women's Liberation. pp. 138–139: Bookmarks. ISBN 0-906224-12-8.
↑ "Russia: Economic Conditions in Mid-1996". Library of Congress. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2012-09-22.
↑ Branko Milanovic (1998). Income, Inequality, and Poverty During the Transformation from Planned to Market Economy. Wêreldbank. p. 186–189.
↑ Sokolov, Vsevolod (Spring 2004). "From Guns to Briefcases: The Evolution of Russian Organized Crime". World Policy Journal XXI (No 1).
↑ "Russian Federation" (PDF). Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Besoek op 2008-02-24.
↑ Treisman, Daniel. "Is Russia's Experiment with Democracy Over?". UCLA International Institute. Besoek op 2007-12-31.
↑ "Russian Census of 2002". 4.3. Population by nationalities and knowledge of Russian; 4.4. Spreading of knowledge of languages (except Russian). Federal State Statistics Service. Besoek op 2008-01-16.
↑ "The Constitution of the Russian Federation". (Article 68, para. 2). Besoek op 2007-12-27.
↑ Bell, Imogen. "Eastern Europe, Russia and Central Asia". Besoek op 2007-12-27.
↑ "Religion In Russia". Embassy of the Russian Federation. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2001-02-08. Besoek op 2007-12-27.
↑ Garafola, Lynn. Diaghilev's Ballets Russes. Oxford University Press. p. 576. ISBN 0-19-505701-5.
↑ "A Tale of Two Operas". Petersburg City. Besoek op 2008-01-11.
↑ Microsoft® Encarta® Online Encyclopedia 2007. "Russian Literature". Besoek op 2008-01-07.
↑ Kelly, Catriona. Russian Literature: A Very Short Introduction (Very Short Introductions) (Paperback). Oxford Paperbacks. ISBN 0-19-280144-9.
↑ "Russian literature; Leo Tolstoy". Encyclopedia Britannica. Besoek op 2008-04-11.
↑ Otto Friedrich. "Freaking-Out with Fyodor". Time Magazine. Besoek op 2008-04-10.
↑ "History of the motion picture: The Soviet Union". Encyclopædia Britannica. Besoek op 2008-01-07.
↑ "Russia::Motion pictures". Encyclopædia Britannica. 2007. Besoek op 2007-12-27.
↑ "White Sun of the Desert / Beloe solntse pustyni". Film Society of Lincoln Center. Besoek op 2008-01-18.
↑ Dzieciolowski, Zygmunt. "Kinoeye: Russia's reviving film industry". Besoek op 2007-12-27.
↑ "Russian Entertainment & Media Industry worth $27.9 bn by 2011". PricewaterhouseCoopers. Besoek op 2007-12-27.
↑ Bundeszentrale für politische Bildung (bpb)/Inna Hartwich: Die Medienlandschaft in Russland. Das Wort und der Tod, 3 Februarie 2011 (de)