Spraakdisfunksie - WelstandWelstand
Tuis / Advies / Spraakdisfunksie
Anders as enige ander sigbare gestremdheid waarvoor daar byvoorbeeld rolstoeltoegang tot 'n gebou aangebring word of waar 'n gestremde met deernis en hoflikheid behandel word, is die spraakgeïnhibeerde se gestremdheid onsigbaar en word hul disfunksie misken. Grappies oor hakkelry mag miskien snaaks wees, maar die alledaagse lewe vir 'n spraakdisfunksionele persoon, soos om bloot jou naam te sê of 'n telefoonoproep te maak, is meesal 'n nagmerrie.
Hoewel die meeste kinders op 'n stadium van hul ontwikkeling stotter, ontgroei 70-90% van hulle dit teen die tyd dat hulle volwassenheid bereik. Seuns is twee maal meer geneig om te stotter as dogters en dit kom gewoonlik voor tussen die ouderdomme twee en sewe. Die rede hiervoor is nie duidelik nie, hoewel navorsing toon dat persone met hoë dopamienvlakke in die brein meer geneigd is om te stotter. Die dopamien is betrokke by motoriese kontrole en is die brein se boodskapper. 'n Ander moontlike rede kom by die aanleer en ontwikkeling van taal; wanneer iemand in die gesin stotter, sal die kind dit naboots en aanvaar as normale spraak. Daar is egter geen bewys dat daar genetiese oorsake vir hakkel is nie. By volwassenes kan 'n skielike aanslag van hakkel 'n neurogeniese oorsaak hê, soos 'n breindisfunksie as gevolg van 'n beroerte of ander beserings. Ander bydraende faktore kan emosionele stres wees wat die sneller is of dat die persoon net nie die stotter ontgroei het tydens die taalontwikkelingsfase nie.
Daar is nie 'n geneesmiddel daarvoor nie en breinsjirurgie is nie 'n opsie nie. Om glanspersone wat hul spraakdisfunksie oorkom het, soos Koning George VI, Marilyn Monroe met haar verleidelike stem of Winston Churchill, aan 'n hakkelaar te noem, is min troos omdat hy/sy reeds te skaam is om hulp te soek. Die hakkelaar voel gefrustreerd en verleë, het waarskynlik 'n lae selfbeeld as gevolg van stigmatisering en voel gemarginaliseer en onintelligent omdat hy/sy nie die woorde vinnig genoeg kan vind om 'n bydrae tot 'n intelligente gesprek te maak nie.
Met terapie en deursettingsvermoë kan daar egter verandering intree.
Indien jou kind hakkel, moet jy bewus wees van jou eie of gesinsgedrag wat teenproduktief sal wees. Luister aandagtig na jou kind en hou oogkontak sodat hy/sy weet jy luister. Moenie woorde of sinsfrases namens hom/haar voltooi nie, al raak jy ongeduldig. Moenie onderbreek of korrigeer of kritiseer nie. Moenie fokus op die stotter deur te sê hy/sy moet tyd neem of stadiger praat nie. Reduseer jou kind se blootstelling aan stresvolle situasies: moenie jou kind dwing om aan skoolkonserte deel te neem waar hy/sy moet praat nie. Praat stadiger en sonder om gejaagd te wees met jou kind. As jou kind geboelie word, bring dit onder die aandag van sy/haar onderwyser en maak gebruik van die spraakterapiedienste wat die onderwysinstansie bied. Moenie van die onderstelling uitgaan dat as jou kind kan sing sonder om te stotter, hy moet kan praat sonder om te stotter nie; wanneer hy sing, is daar geen tydsdruk nie, en geen rede om woorde of frases te vind nie – dit is reeds daar en die brein funksioneer anders wanneer daar gesing word. Dieselfde aanbevelings geld vir 'n volwasse stotteraar.
Indien jy as volwassene 'n spraakdisfunksie het, is daar wel 'n paar tegnieke wat jy kan oefen om jou te help, hoewel 'n spraakterapeut die aangewese persoon is om te spreek. Analiseer jou spraakprobleem: is dit byvoorbeeld die eerste woord van die sin wat jou kniehalter, is dit 'n spesifieke klank wat jy nie kan voortbring nie, waar in jou spraakorgane voel jy 'n spanning as jy praat?
Probeer om stadiger en afgemete te praat; fraseer in beheerbare stukke; dit verminder stres. Vermy snellerwoorde, vind alternatiewe daarvoor. Moenie situasies vermy wat jou sal laat stotter nie maar bestuur dit eerder, byvoorbeeld om oogkontak te behou met die persoon met wie jy praat. Indien jy 'n telefoonoproep moet maak, probeer dit voor 'n spieël doen waar jy oogkontak met jouself hou.
Ondersoek jou eie negatiewe gedagtes oor jouself wat deur die jare aan jou kom kleef het en besef wat se juweel jy eintlik is. Verander jou houding en emosies oor jouself en moenie toelaat dat jou spraakdisfunksie jou lewe ruïneer nie. Moenie probeer wegsteek dat jy 'n disfunksie het nie, byvoorbeeld as jy vir 'n onderhoud moet gaan, laat jou onderhoudvoerder weet jy het 'n disfunksie maar dat dit nie jou werk sal beïnvloed nie. Wees gemaklik met jouself. Onthou dat dit nie is hoe jy dit sê nie, dit is wat jy sê wat belangrik is.
Indien jy nie by 'n spraakterapeut kan uitkom nie, is daar aanlyn webwerwe wat jy kan besoek wat oefeninge en raad voorstel. Die pad na spraakbeheer is lank en moeisaam en sal terapie en deursettingsvermoë vereis, maar daar sal 'n verbetering kom.