how do veneers work in Rockville MD
emax veneers in Palos Heights IL
Hispanic laser dentistry 60126
bond teeth in Webster 77598
Japanese dentist cosmetic in Boca Raton FL
find a dentist Bracebridge ON
Female dental specialist VA Versindaba » Blog Archive » Digstring: Doekvoet (Corné Coetzee)
As jy nog vir doekvoet wil groet,
ou doekvoet met die glimlagstreep,
moet jy aanstaltes maak.
Gaan dadelik, al is dit laat,
ver, tot diep in die dorsland,
tot by die digte naat van ’n droë rivierloop,
soek ’n uitkykklip,
Kort voor dagbreek, wanneer jy begin raai:
hier is ’n struik, daar ’n klip,
sal doekvoet dalk
regop onder ’n Suidwesdoring sit,
klein, skaars twee hande vol,
haar swart glimlag luiters,
haar ore fyn skottels waardeur die rooison netnou glim.
Sy sal kom soek vir draaibos en ganna en ankerkaroo,
snuif aan bitterbos en riet
en omdraai en op haar harige voete
langs die loop afspring
en jy sal uitasem
en ver kyk, hartseer.
Maar gaan liewer nie.
Sou jy lank genoeg stilsit, doodstil, klipstil,
sodat jy stom word,
deur die dag tot kraanvoëls
in klein formasie koer en kir,
die ganse lug vlamgoud waai,
kleure van kriedoring en klip en grond
en stadig die donker bewillig,
en deur die nag
terwyl sterre oor jou uitsif,
die wilde geur van boegoe en salie en kapok
’n stil pryslied
totdat jy die mantel van die aarde hoor ruis,
kan jy wortelskiet, vasraak,
en tyd sal sy hek vir jou oopmaak.
Dan sal jy die vleiland rondom jou sien tot by die einders,
druppende biesies en varing en mos
en voorvaders van die likkewaan en skilpad
Jy sal die son sien opkom en ondergaan
en die wind voel na die suide waai en na die noorde draai;
jy sal vure sien brand en droogte, en sand,
jy sal skerpioen sien en slang,
kwagga en bloubok en klein, ligvoetmense
en rustig en glimlaggend, doekvoetvolk.
Jy sal die goue kleed van die aarde sien
en weet die bewoners besit haar nie.
Sy bring haar kinders voort,
sy laat hulle gaan,
en die een geslag ken die ander nie.
Sy ken jou, sy roep jou.
Jou groet is geen afskeid nie
maar omhelsing, kén.
(Uit: hier nou, H&R 2017)
Dis vroeg in 2017 geskryf en het ontstaan uit my belangstelling in die omgewing. As omgewingsjoernalis vir verbruikerstydskrifte het ek ’n artikel oor ’n bedreigde “Klein Vyf” ­ – ’n skilpad, seeperdjie, pikkewyn, paddatjie in KwaZulu-Natal en die oewerkonyn of doekvoet – geskryf. Die navorsing daaroor was interessant en droewig neerdrukkend en was die eerste inligtingsbron en inspirasie vir “Doekvoet”. Die Karoo hou al jare lank ’n groot bekoring vir my in al is ek net ’n sporadiese besoeker. Paul Miles het my vertel hoe ruik die Karoo in die nag. Dit alles het gewag om in ’n gedig saamgevoeg te word.
Dit het dalk ’n paar weke geneem. By my is daar gewoonlik nie soseer weergawes nie as ’n proses, wat ek weet nog nie klaar is nie. Die proses bestaan uit ’n eerste, voorlopige, lang storie neerskryf en dan geleidelike snoei, sif, ritmes en weerklanke vind.
Alles voel soos wroeg, maar dis maar dinkwerk, bymekaarmaak, speurwerk, soos byvoorbeeld om die etomologie van ’n woord na te lees – werk soos in “kuns-werk” in teenstelling met arbeid of labour. Die oewerkonyn het homself voor my kom plaas. Selfs die “gevonde voorwerpe”, soos die reëls uit Prediker en die Koran wat ek toevallig teegekom het, is opgesoek en in hul wyer konteks gelees en bedink (wat ’n pure plesier was) sodat hulle hul behoorlike plek kry in die gedig kon kry.
Die narratief in die gedig is redelik eenvoudig, dit is die (verbeelde) chronologie van Karoo toe ry, stilhou, deur heinings klim en veld-in stap. Dan is daar die geologiese chronologie. Maar gesamentlik moes die hele gegewe ’n verdere laag betekenis hê. Dié kom van die begin af, ’n mens kan dit nie later byvoeg nie.
Ek werk alleen aan ’n gedig tot ek meen hy’s klaar. In hierdie geval het ek wel wat ek gemeen het ’n voltooide gedig was vir Charl-Pierre Naudé gewys, wat voorgestel het dat ek die slotreël, as ek reg onthou, ’n slotwoord, verander.
Dit is vroeër vanjaar geskryf en toe in die bundel gepubliseer.
Die feite is dat die oewerkonyn, vleihaas of doekvoet kritiek bedreig word en dat sy natuurlike habitat drasties verskraal weens beweiding en indringerplante – menslike optrede dus. Die groter werklikheid is dat ons volgens wetenskaplikes reeds in die epog van die sesde of antroposene massa-uitwissing is – hoofsaaklik weens menslike optrede. Die “fiksie” neem die vorm van magiese realisme aan.
Dit is ’n treurdig vir ’n spesifieke spesie wat gevaar loop om uit te sterf, maar betrek alle spesies, ook ons eie. Die “opdrag” aan die leser (“gaan dadelik, al is dit laat”) is eintlik ’n soort verwyt omdat dit nie nagekom sal word nie, want wie gaan dan nou opstaan en die oewerkonyn vaarwel toeroep? en wil terselfdertyd ’n dringendheid suggereer. Dit is ’n pryslied aan die Karoo. Dit is ’n meewarige aanvaarding dat die aarde sal bly voortbestaan en lewe voortbring, al sal ons nie altyd hier wees nie.
Ek vermoed ek het die eerste keer as kind van doekvoet gelees in Rikie Postma se kinderboek uit die 1920’s Elsie die veldkindjie, dalk daarom dat die oewerkonyn vir my ’n blye weersiens was toe ek uitvind een van sy ander name is doekvoet. Dan was daar Google, gesprekke met Bonnie Schumann van die Trust vir Bedreigde Natuurlewe se oewerkonynbewaringsprogram, Christpoher Lloyd se boek What on Earth Happened? en besoeke aan die James Kitching-fossielsentrum en die Ganora- fossielmuseum en -gasteplaas by Nieu Bethesda.
Ek skryf vir myself, as ek dink oor hoe mense of lesers of ’n naamlose, kritiese “hulle” iets sal lees of begryp, du ek myself ferm terug na my eie oordeel.
Dit is minder persoonlik as die meeste van die vroeë gedigte. Dit is langer, wat vir my ’n nuwe skryfervaring was. Gewoonlik reduseer ek, hier wou ek juis uitbrei, die net wyer gooi.
Die haas, die Nama-Karoo.
Ek wens steeds vir ’n wonderbaarlike allesomvattende laaste woord, maar laat gaan die gedig nou, hy moet nou staan soos hy staan.
Oor dié gedig het ek nog net Charl-Pierre se reaksie gekry, dit was positief, behalwe vir sy voorbehoud oor die laaste reël. Nelleke de Jager, my wonderlike redigeerder by H&R, het wel gemeen die gedig moet in die sterk laaste posisie staan in die bundel; sy het geen vrae daaroor gehad nie, dalk beteken dit sy hou daarvan. Oor die algemeen voel ek: As lesers daarvan hou, gaaf, as hulle nie daarvan hou nie, ook goed.
Op laerskool, op pad huis toe van die skool af. Ek het ’n tuinwerker op sy hurke sien onkruid uithaal. Ek was dalk agt jaar oud. Iets van die klonkie (ek is ’n kind van Verwoerd) sit/ in die tuin en spit,/ hy is seker baie fit. Iets het vir my gesê “fit” is nie reg nie. Ek het dit nietemin vir my ma opgesê en sy het gesê ek moet dit vir Die Jongspan stuur. Dit het eerstens ’n werkswyse aan die gang gesit wat ek nou nog van hou: om te stap en aan woorde te dink. Omdat ek ontevrede was met die poging, ten spyte van die aanprysing, het ’n tweede gewoonte net daar begin, om niemand se oordeel te vertrou nie, behalwe my eie.
Tags: Digstring Corné Coetzee
Wednesday, October 25th, 2017 | Digstring.