PressReader - Landbouweekblad: 2018-10-12 - Landbou in die Vrystaat
Landbou in die Vrystaat
Die droog­te het die landbou in die Vrystaat in al­le op­sig­te kwaai ge­tref, maar in die af­ge­lo­pe sei­soen het die be­dryf in de­le van dié pro­vin­sie sy kop op­ge­tel.
Landbouweekblad - 2018-10-12 - Inhoud - NAVRAE: Web­werf: RPO: www.rpo.co.za; Graan SA: www.grain­sa.co.za
Hoe­wel die stro­pe­ry in die Vrystaat aan­sien­lik lan­ger as ge­woon­lik ge­duur het, is die pro­duk­sie­sy­fers oor die al­ge­meen die af­ge­lo­pe sei­soen goed, sê mnr. Lu­an van der Walt, ’n e­ko­noom by Graan SA. “Die stro­pe­ry is meest­al klaar, maar daar is boe­re wat nog tot by­na mid­del-Sep­tem­ber mie­lies ge­stroop het. Die an­der ge­was­se was reeds vroe­ër af­ge­han­del,” sê hy.
Hoe­wel die pro­duk­sie­sy­fers goed is, was daar wel de­le waar aanplantings van mie­lies laat was met ge­volg­li­ke s­wak­ker op­brengs­te. In die dis­trik Bult­fon­tein kan tal­le boe­re nie pro­duk­sie le­nings vir van­jaar be­kom nie weens 2015-’16 se droog­te, laat plant weens 2017 se re­kord­pro­duk­sie en vroeë ryp.
“As jy net na die Vrystaat kyk, is 5,4 ton/ha die naas­hoog­ste ge­mid­del­de op­brengs van mie­lies wat nog in die Vrystaat be­haal is. Die hoog­ste was 6,3 ton/ha ver­le­de jaar met die re­kord­sei­soen. Die ge­mid­del­de op­brengs oor tien jaar vir die Vrystaat is 4,5 ton/ha.
“Die pro­vin­sie se son­ne­blom op­brengs vir die sei­soen was 1,55 ton/ha ter­wyl die ge­mid­del­de op­brengs oor tien jaar in die Vrystaat so­wat 1,37 ton/ha is.”
Oor die al­ge­meen was die Vrystaat se op­brengs­te bo­ge­mid­deld vir die mees­te so­mer­gra­ne. Grond­bo­ne se ge­mid­del­de op­brengs was hier­die sei­soen la­er as die ge­mid­del­de op­brengs op lang ter­myn.
Van der Walt sê die grootste pro­bleem wat boe­re hier­die sei­soen in die ge­sig ge­staar het, was om be­tyds te plant.
“Die sei­soen het in die grootste deel van die land en ook in die Vrystaat laat be­gin. Die la­ter aanplantings as ge­woon­lik het die boe­re se ri­si­ko ver­hoog.
“Dit het nie net ’n invloed op die op­brengs ver­wag­tin­ge nie, maar dit ver­hoog ook die ri­si­ko van ve­ral moont­li­ke vroeë koue aan die ein­de van die sei­soen.
“Daar was eg­ter de­le in die wes­te van die Vrystaat waar die aanplantings reg­tig baie laat was. In daar­die om­ge­wings was die op­brengs­te oor die al­ge­meen nie so goed nie.”
Aan­sien­lik meer ko­ring as ver­le­de jaar is hier­die sei­soen aan­ge­plant, sê Van der Walt.
Vol­gens die Na­si­o­na­le Oes­skat­tings­ko­mi­tee (NOK) se eer­ste win­ter­graan-pro­duk­sie­skat­ting wat ein­de Au­gus­tus be­kend ge­maak is, is die op­per­vlak­te ko­ring wat in die Vrystaat
aan­ge­plant is 105 000 ha vir die sei­soen. Pro­duk­sie word op 362 250 ton ge­skat.
Ver­le­de sei­soen is 80 000 ha aan­ge­plant en die pro­duk­sie was 336 000 ton.
Wei­dings toe­stan­de in die Vrystaat i snou bo nor­maal goed, sê mnr. Neels de Vil­liers, dag­be­stuurs­lid van die Vry­staat­se Rooi­vleis pro­du­sen­te-or­ga­ni­sa­sie en voor­sit­ter van die Vry­staat­se Die­re ge­sond­heid s fo­rum.
Ty­dens die droog­te tot in 2016 het boe­re hul veekud­des met 30% tot 40% ver­klein. Die af­ge­lo­pe twee jaar se goeie re­ën het die veld we­lig laat groei.
Van­weë die klei­ner vee­sta­pel het vee en aan­teel­pry­se dras­ties toe­ge­neem. Graad A2-bees­vleis was teen ein­de Au­gus­tus R48/kg en graad A2-lams­vleis R83/kg. Speen­kal­wers, na ge­lang van die ge­wig, kos on­ge­veer R35/kg en stoor­lam­mers se prys
“Rooi­vleis­pry­se neem traps­ge­wys toe. Op die oom­blik be­weeg rooi­vleis­pry­se sy­waarts. Dit is waar­om daar in ’n sty­gen­de fa­se so’ n ver­brui­kers weer­stand teen rooi­vleis is. Rooi­vleis bly eg­ter die bes­te pro­te­ïen­bron en Suid-Afrikaanse rooi­vleis is glo­baal die goed­koop­ste.”
De Vil­liers sê rooi­vleis­boe­re het be­slis nog kon­tant­vloei pro­ble­me om­dat vrou­li­ke die­re in
die voerkraal be­land. “Boe­re is nog be­sig om weer hul kud­des op te bou. Dit sal nog on­ge­veer twee tot drie jaar duur, mits ons nor­ma­le re­ën­val­ja­re het.”
Die rooi­vleis­be­dryf is roos­kleu­rig, maar die prent­jie kan heel­te­mal ver­an­der as bek-en­klou­seer weer uit­breek. “Dit sal ’n ver­lies van R6 mil­jard vir die to­ta­le vee­be­dryf be­te­ken. So­wat 20% van Suid-A­fri­ka se rooi­vleis word reeds uit­ge­voer.
Suid-A­fri­ka pro­du­seer on­ge­veer 18% van die wêreld se wol. Aus­tra­lië is die grootste wol­pro­du­se­ren­de land met ’n pro­duk­sie van on­ge­veer 71%. “Die rooi­vlei­sen die wol­be­dryf sal on­der groot druk wees, wat die SuidA­fri­kaan­se vee­be­dryf nie kan be­kos­tig nie.”
Wat ge­mid­del­des be­tref, is die af­ge­lo­pe sei­soen se op­brengs­te die naas­hoog­ste sy­fer wat al in die Vrystaat aan­ge­te­ken is.
Dit het die af­ge­lo­pe twee jaar goed in die Vrystaat ge­re­ën. Om­dat die voor­af­gaan­de droog­te die vee­sta­pel met 30% tot 40% laat krimp het, het die re­ën tot die goeie wei­dings­toe­stan­de ge­lei.
Mnr. Neels de Vil­liers dien in die dag­be­stuur van Vry­staat­se Rooi­vleis­pro­du­sen­te-or­ga­ni­sa­sie en is voor­sit­ter van die Vry­staat­se Die­re­ge­sond­heids­fo­rum. Hy boer met Bonsmaras na­by Ven­ters­burg.