7 TLHAHISO YA SONEBLOMO MADE POSSIBLE BY OPOT ka tsa tsona tsa bodulo, e leng tsa tlhaho hammoho le palo e eketsehang ya batho lefatsheng. Ha batho ba fihla sebakeng se itseng, dibaka tsa bodulo ba dinotshi di a fediswa ka ha batho ba ena le bothata ka dinotshi. Ka 2010 mmasepala wa Barberton, Mpumalanga o ile wa fana ka taelo ya ho fedisa dibaka tse 900 tsa bodulo ba dinotshi. Dr Gerhard Verdoorn, motsamaisi wa Setsha sa The Griffon Poison Information o ile a re ketso ena ha e hlokahale empa dinotshi di ka mpa tsa batlelwa tulo kapa sebaka se seng. O boetse a hatella mathata a bakwang ke tshebediso e fosahetseng ya ditjhefo tse bolayang dikokwanyana kaha matlo a dinotshi a ntse a fediswa ka dibolayakokwanyana ho sa hlokahale. Taba ena e na le bothata hobane dikokwanyana tsena di thusa dimela ka tsamaiso ya pholene, mme di thusa kemarisong le tlhahisong ya dimela tse ding tse ntjha. Keletso ya hae e bile hore haeba dinotshi di le teng tulong e itseng moo di sa beheng bophelo ba batho kotsing, di tshwanetse ho tlohelwa di le jwalo hobane di bohlokwa temong le ho tse melang tsa tlhaho. Le ha ho le jwalo, haeba di beha bophelo kotsing, bahlokomedi ba profeshene, ba tsebang ho sebetsana le tsona, ke bona ba tshwanetseng ho di fetisetsa dibakeng tse ding ho ena le ho di fedisa ka tjhefo. Re tshwanetse ho qala re sheba dinotshi e le leruo la rona la bohlokwa, ese ng dintho tse behang bophelo ba rona kotsing, haeba re batla ho bona phetoho ditshekamelong tsena tsa lefatshe. Tshebediso ya dinotshi phetisetsong ya pholene soneblomong Soneblomo ke semela sa boraro se seholo dijothollong tsa Afrika Borwa, mme ke sejothollo sa bohlokwa haholo ho bareki. Soneblomo e sebediswa haholo tlhahisong ya ole ya soneblomo e sebediswang ke batho hammoho le oil cake e sebediswang ho fepa diphoofolo. Afrika Borwa e hlahisa ditone tse ka bang tsa soneblomo ka selemo. Hore molemi a fihlelle kuno e ntle, o tshwanetse ho hlokomela sejothollo sa hae hantle. Hona ho kenyeletsa tshebediso ya taolo e nepahetseng ka dikhemikhale kgahlanong le mahola le dikokwanyana hammoho le tshebediso e ntle ya manyolo. Tsena ke dinnete tse tsebahalang haholo, empa seo balemi ba ntseng ba tswela pele ho se lemoha ke bohlokwa ba ke tsahalo ya tsamaiso ya pholene hore kuno e ntle e fihlellwe. Soneblomo e ho la hantle moo ketsahalo ya tsamaiso ya pholene e leng ntle. Ho etsa bonnete ba hore sena se a fihlellwa, balemi ba bangata ba hira matlo a dinotshi hore a behwe masimong a bona a soneblomo, mme ba etsa bonnete hore ketsahalo ya tsamaiso ya pholene e a etsahala dijothollong tsa bona. Dilemong tse fetileng tse balwang ka mashome, mohato ona o ne o sa hlokahale hobane dinotshi tse ngata di ne di le teng tse neng di etsa mosebetsi ona, empa kajeno hona e se e le tlwaelo e seng e atile, mme e se e bile e le kgwebo e ntle ho batho ba bolokang dinotshi. Haeba re ka baballa dinotshi tikolohong ya tsona ya tlhaho, mme ra phehella ho eketsa palo ya tsona hape, mohlomong balemi ba tla kgona ho babala tjhelete ya ho hira dinotshi. Balemi ba ka etsa eng ho tshireletsa palo ya dinotshi? Ka hoo, potso e a botswa, re ka etsa eng rona balemi le beng ba malapa ho fokotsa kotsi ena le ho tshireletsa palo ya dinotshi? Ha sehlopha sa dinotshi se kena tikolohong ya baahi, ketso ya pele e tlang dikelellong tsa batho ke ho fedisa dinotshi ntle le ho nahana ka sekgahla seo di nang le sona ho rona. Ho ena le ho di bolaya ka ho di peitela le ho sebedisa tjhefo ya dikokwanyana, re tshwanetse ho ela hloko keletso ya Dr Gerhard Verdoon; ho ne ho ka ba molemo ho tlosa dinotshi kapa ho mpefatsa maemo a bophelo a potapotileng moo di phelang teng ho ena le hore tsona ka botsona di itlose tulong eo. Ho teng ditsebi tse ngata tse kang baboloki ba profeshene ba bolokang dinotshi, ba nang le tsebo le disebediswa tsa ho isa dinotshi dibakeng tse ding. Ba bangata ba bona ba tla thabela ho thusa tabeng ena haeba ba kopuwa ho etsa jwalo. Haeba o hloleha ho fumana ditsebi tsena, mohato o hlahlamang wa hao ke wa ho etsetsa dinotshi mosi hore di tlohe moo. Hona Ha di ntse di tloha semeleng se seng ho ya ho se seng, pholene ena e a tsamaiswa, mme ketsahalo ena e fetisetsa pholene ho tse ding, e leng ketsahalo ya boikeketso ba semela. ho ka etswa ka ho tjhesa ntho e tala jwalo ka mahlaku a matala haufi le moo di leng teng, mme mosi ona o motsho o tla di qobella ho tloha moo di leng teng. Ela hloko hle: Ho bohlokwa HAHOLO ho ba sedi haholo nakong ya ha o etsa mosebetsi ona! Ema thoko le sebaka sena, o etse bonnete hore bana ha ba yo ba ntseng ba bapala haufi le moo. Re le balemi re tshwanetse ho sebedisa tjhefo ya dikokwanyana e seng kotsi ho ka sebediswa. Botsa baemedi ba selehae ba dikhemikhale mabapi le kgetho e nepahe tseng. Nahana hantle nakong eo o sebedisang dikhemikhale mesebetsing ya hao polasing. Ke boikarabelo ba rona balemi ho ba bababalli ba tlhaho le tsohle tsa yona. Tlhahong dintho tsohle di tshwarahane, mme ha re tlosa karolo e itseng, kaekae ditlamorao di tla ba teng. Ka mehla hopola hore ka ntle ho dinotshi bongata ba dimela tsa rona bo tla hloka ketsahalo ya tsamaiso ya pholene. Ena ke ntlha ya ho qetela eo re sa rateng ho e bona, haholoholo lefatsheng lena leo ho lona tlhoko ya dijo e ntse ng e hola letsatsi le letsatsi. Ditaba tsena re di kumelwa ke Gavin Mathews, Kgau Tsamaisong ya tsa Tikoloho. Ho tseba haholwanyane romella e-meile ho 7