Is grondhervorming ŉ realistiese opsie?Foto: Hanzell Vineyard/Flickr.com. Deur Edward Blight Onlangs het die argument rondom grondhervorming weer eens kop uitgesteek met die ANC wat by die koor aangesluit het. Die koor sing oor grondhervorming asof dit die oplossing is wat ekonomiese welvaart en stabiliteit sal verseker. Die liedere word terselfdertyd met ŉ duidelike gebrek aan perspektief oor die effektiwiteit van die beleid verkondig. Ons is oorbewus van die regering en ander organisasies se beweegrede om hierdie soort argumente te bevorder. Tog is daar een komponent wat bitter min bespreek word. In die geval van ŉ beleid waarvolgens hulpbronne van een groep na ŉ ander groep oorgedra moet word is een spesifieke vraag van kardinale belang: Gaan die ontvangers van die toegekende hulpbronne inderwaarheid beter af wees nadat die beleid toegepas is? Ingevolge ŉ teoretiese uitgangspunt moet enige beleid daartoe in staat wees om die vooropgestelde doelwitte van die beleid te bereik, anders is daar is geen sin om die beleid in die eerste plek uit te voer nie. Die praktiese uitvoerbaarheid van die beleid word nie in die artikel geëvalueer nie. Die effektiwiteit van die uitkomstes van die beleid, indien dit uitgevoer word, is die kwessie wat ondersoek behoort te word. Dit is binne hierdie ondersoek waar perspektief broodnodig is. Meeste van die argumente rondom die manier waarop grondhervorming bereik moet word kom uit ŉ era wat nie meer toepassing vind in die moderne ekonomie nie. In die voorgemelde era het mynwese en landbou as die groot dryfkragte van ekonomiese groei opgetree. In die moderne Suid-Afrikaanse ekonomie is dit nie meer die geval nie. Vandag is kleinhandel, kommunikasie, sakedienste en finansiering die sektore wat die meeste bydra tot ekonomiese groei. Dit beteken nie dat mynwese en landbou nie meer absoluut noodsaaklik is nie vir ekonomiese groei nie, maar wel noodsaaklik is vir die welstand van die ekonomie. Die struktuur van die Suid-Afrikaanse ekonomie is van so ŉ aard dat dit baie moeilik sou wees om ŉ gesonde samelewing te handhaaf sonder mynwese en landbou . Mynwese en landbou verseker dat ander bedryfsrigtings suksesvol kan funksioneer. Die ooglopendste is dat ons kos nodig het, maar baie van die ander bedryfsrigtings is op verskeie maniere geïntegreer met die primêre sektore van mynwese en landbou. Mynwese is opsig self een van die fundamentele blokke van die Suid-Afrikaanse ekonomie. Die sektor is ŉ merkwaardige werkgewer. Verder is daar baie ondersteunende nywerhede rondom die mynbou sektor gefokus. Dit is belangrik om te onderskei tussen die grootte van die bedryf in terme van uitsette gelewer en die belangrikheid van die bedryf self. Hierdie onderskeid kan beter verduidelik word aan die hand van die Reserwebank se syfers. Landbou en mynwese vorm die primêre sektor van die ekonomie en het in 2016 vir 10,6% van alle ekonomiese aktiwiteit in die land beslaan. Verder het die primêre sektor in die laaste twee dekades min groei getoon, in vergelyking met bedryfsrigtings soos kleinhandel, kommunikasie, sakedienste en finansiering. Hierdie feit beklemtoon die waansinnigheid van die beleid van grondhervorming. Daar is twee redes vir hierdie stelling. Eerstens, enige beleid wat die reg op spesifieke eiendom ondermyn is gevaarlik. Dit stuur ŉ boodskap aan ander individue, binne in die ekonomie sfeer, dat hul eiendom ook in gevaar is. Hierdie kan dus vinnig na ŉ verdamping van kapitaal lei soos wat mense hul kapitaal op veiliger plekke wil verstig. Met ander woorde, indien sektore soos landbou en mynwese geteiken word sal ander bedryfsrigtings ook benadeel word siende dat kapitale vlug sal toeneem. ŉ Proses wat die ekonomiese stabiliteit van die land erg kan ondermyn. Tweedens, die twee sektore is redelik klein in vergelyking met die ander en gevolglik maak dit glad nie sin om ŉ klein komponent van ekonomiese welvaart te teiken nie. As hierdie welvaartverdeling ooit sou plaasvind gaan slegs 10,6% van die land se ekonomiese aktiwiteite aan die gegewe teikengroep toegeken word. Dit is nie genoeg hulpbronne om ŉ merkwaardige verskil te maak aan die welvaart van die groot hoeveelheid mense wat dit sal ontvang nie. Die analise aangaande die effek van grondhervorming maak ŉ groot aanname en dit is dat die uitsette van die bedryf sal dieselfde bly as voor die toepassing van die beleid. Die sukses van enige bedryf word hoofsaaklik bepaal deur die kennis en vaardighede van die mense wat die bedryf opgebou het, gewoonlik deur jare se ervaring. Met hierdie voorgestelde welvaartverdeling word hulpbronne nie verdeel volgens individue wat oor die nodige vaardighede beskik nie, maar eerder op grond van ander kriteria wat geen verband hou met vermoë nie. Hierdie beleid het na my mening geweldige nadele en weinige voordele. ŉ Nadelige uitwerking is die afbreek van belangrike ekonomiese aktiwiteite wat noodsaaklik is vir ŉ geïntegreerde Suid-Afrikaanse ekonomie. Die “voordele”, ŉ woord wat hier in baie breë terme gebruik word, is dat hulpbronne oorgeplaas sal word om sodoende die doelwitte van die beleid te bereik. Die resultate in laasgenoemde geval sal geen merkwaardige verandering in die samelewing teweegbring nie, anders as om die ekonomie onder ontsaglike druk te plaas wanneer uitsette daal sodra die kundiges uit die bedryf geforseer word.