Onwaarskynlik dat mosies slaag, tog bly ‘simboliek’ belangrikPres. Cyril Ramaphosa. (Foto: Elmond Jiyane/GCIS) Die kans dat twee afsonderlike mosies van wantroue – een teen pres. Cyril Ramaphosa en die ander teen sy ganse kabinet – Woensdag in die parlement gaan slaag, is bitter skraal. Roland Henwood, ŉ politieke ontleder van die Universiteit van Pretoria, sê die mosies is nietemin ŉ belangrike stap om rekenskap te verbeter en die foute, mislukkings en swakhede van spesifieke mense uit te lig. Die ATM het ŉ mosie van wantroue teen Ramaphosa ingedien, terwyl die DA ŉ mosie van wantroue teen die hele kabinet – Ramaphosa uitgesluit – ingedien het. In Suid-Afrika stem LP’s as ŉ politieke blok en dit is onwaarskynlik dat genoeg ANC-LP’s ten gunste van ŉ mosie teen hul eie party gaan stem. As daar dus vandag ŉ verrassing in die parlement is en die mosies slaag, sal hy baie verras wees, sê Henwood. Dit beteken egter nie daar is nie nut in die pogings nie. Wat betref die mosie van wantroue teen Ramaphosa, meen Henwood die president het waarskynlik nie veel om oor bekommerd te wees nie. Nie in die parlement nie, in elk geval. “Ek dink nie dit is die plek waar die stryd in die ANC hom gaan uitspeel nie. “Dit beteken egter nie die mosies is nie belangrik nie, want dit vorm ŉ belangrike deel van oorsig en rekenskap en skep ŉ geleentheid vir debatvoering.” In die doodsnikke van oudpres. Jacob Zuma se termyn het talle LP’s – ook verskeie ANC-rebelle – in ŉ mosie van wantroue teen die voormalige president gestem. Daar was nie genoeg stemme om die mosie deur te voer nie, maar daar was steeds genoeg steun vir die mosie om die ANC te laat skrik, sê Henwood. Hoewel daar dus verwag word dat albei mosies later vandag gaan misluk, het soortgelyke mosies elders ter wêreld wél al geslaag. Daar is dus geen werklike waarborge nie. Henwood sê daar is ŉ ratverskuiwing in die benadering wat opposisiepartye nou volg. Die DA fokus spesifiek op swak ministers en hul swak leierskap en die party vestig met die mosie van wantroue in die kabinet die aandag op die mislukkings van die ANC-regering, nie dié van Ramaphosa nie. “Simbolies is dit belangrik en dit is ŉ kreatiewe benadering tot partypolitiek en hoe dit in die toekoms in die parlement bedryf kan word.” Volgens Henwood is die verwagting dat alle ANC-LP’s teen die mosie sal stem – maar deur dit te doen, verbind hulle hul eintlik ook tot die vrotsige leierskap waaraan Suid-Afrikaners in baie gevalle onderwerp word. Hiervan is daar talle voorbeelde. Henwood verwys onder meer na die departement van vervoer – onder leiding van Fikile Mbalula – die “ramp by Prasa” en die sowat 2,5 miljoen motoriste wat ná môre nie meer ŉ geldige rybewys gaan hê nie. Nosiviwe Mapisa-Nqakula, deesdae speaker van die parlement, is as minister van verdediging gepos en verskeie ernstige bewerings, ook van korrupsie, word teen haar ondersoek. Waterwese het ŉ droewige geskiedenis van ministers, openbare ondernemings steier van een krisis na die volgende en die intelligensie-omgewing is die afgelope paar maand herhaaldelik skerp gekritiseer vir sy vertoning. “En dan is daar korrupsie, korrupsie en korrupsie. Kyk wat gebeur op plaaslike regeringsvlak. Kyk hoe word die Covid-19-pandemie en die ramptoestand hanteer,” sê Henwood. “Dit ondermyn alles wat die president probeer doen. “Indien die mosie slaag, sal dit die hele Suid-Afrika help – maar dit is hoogs onwaarskynlik.” Daar word nou nie meer ŉ benadering gevolg dat “alles in die ANC sleg is nie”, maar eerder ŉ geteikende een waar druk op spesifieke mense en kwessies tot praktiese verandering kan lei. Geen geheime Mapisa-Nqakula het vroeër besluit teen ŉ geheime stemmery in die mosie teen Ramaphosa, al het die ATM aangevoer die politieke omgewing is so gespanne en toksies dat LP’s nie volgens hul gewete sal kan stem nie. Henwood sê dit is nie noodwendig ŉ goeie beginsel om geheime stemmings in die parlement te hê nie. Dit is ŉ ruimte wat oop en deursigtig moet wees en boonop geniet LP’s beskerming vir dit wat hulle in die parlement sê. “Daardie voordeel weeg swaarder as dié van ŉ geheime stem. Dit behoort nie ŉ instelling te word dat geheime stemmings in die parlement plaasvind nie want dit kan ook ŉ agteraf bekokery tot gevolg hê wat nie goed is vir die demokrasie nie,” sê Henwood.