Minister: ‘Dis hoekom jy so lank wag by binnelandse sake’Minister Aaron Motsoaledi. Foto: GCIS/Flickr Een van die hoofredes waarom mense in sulke lang rye wag by sommige kantore van die departement van binnelandse sake is weens die entrepreneurskap van arm en werklose Suid-Afrikaners. Só het die minister van binnelandse sake, dr. Aaron Motsoaledi, in die parlement gesê. Motsoaledi en topamptenare van sy departement het tydens die parlementêre portefeuljekomitee oor binnelandse sake se jaarlikse begrotingsoorsig verskeie probleme wat die departement in die gesig staar, getakel. Een daarvan was die lang rye waarin mense moet staan by sommige kantore van die departement, al kom jy ook hoe vroeg daar aan. Die minister het vertel dat hawelose en werklose mense reeds voor sonop begin tou staan by sommige van die departement se kantore – nie sodat hulle die departement se dienste kan gebruik nie, maar sodat hulle hul plek in die ry kan verkoop aan lede van die publiek. Motsoaledi het uitgewys dat die tragiek van die situasie alkant erg is – die desperaatheid van die armes om ure lank in ŉ ry te staan net om ŉ geldjie te kan maak én die desperaatheid van werkende mense om die verspeelde wagtyd tog net ŉ bietjie minder te maak. Argieffoto Motsoaledi het ook uitgevaar teen die departement van openbare werke en infrastruktuur – die departement onder die ministerskap van Patricia de Lille. Hy sê hy kla al jare lank oor daardie departement, en nou het hulle onlangs geweldige ongerief vir die algemene bevolking veroorsaak. Volgens Motsoaledi het die departement ŉ gebou in Pretoria wat wesenlik die senu-kern van die departement is – alle versoeke vir paspoorte, ID’s, geboorte- en doodsertifikate moet uiteindelik daardeur gaan, waar dit ook al in die land ingedien word. Onlangs is die elektrisiteit na die gebou twee dae lank deur die Tshwane-metroraad afgesny omdat die departement van openbare werke en infrastruktuur nie saamgestem het met ŉ eklektrisiteitsrekening van R36 miljoen wat die metroraad uitgestuur het nie, en dit dus nie betaal het nie. Gevolglik is die elektrisiteit na die gebou 48 uur lank deur die metroraad afgesny, wat beteken het die departement van binnelandse sake het eintlik twee dae lank landwyd by 412 kantore tot stilstand geknars. Die minister het uitgewys dat, as dit die departement van binnelandse sake se besluit was, hy opdrag sou gegee het dat die rekening eers betaal moet word en dat ŉ dispuut daarna met die metroraad verklaar kon word om die geld te verhaal as die rekening foutief sou blyk te wees. Vir R36 miljoen was dit nie die moeite werd om ŉ landwye onderbreking te veroorsaak nie, aldus Motsoaledi. Hy en ŉ paar ander ministers het dus nou vir pres. Cyril Ramaphosa gevra dat hul departemente beheer mag oorneem oor die geboue wat hulle gebruik eerder as om huurgeld wat hulle nooit weer gaan sien nie – in die geval van die departement van binnelandse sake ŉ hele R300 miljoen per jaar – oor te betaal aan die departement van openbare werke en infrastruktuur. Die departement het ook onthul dat hulle wil oorslaan na ŉ sewedag-werkweek omdat werkende mense nie kans het om in die week tou te staan nie en dus eerder oor die naweek hul verpligtinge by binnelandse sake wil afhandel. Die departement stel dus ŉ fleksieweek voor waar werknemers hul naweke op verskillende tye van die week kan neem, en kantore elke dag oop kan wees om aan te pas by veranderde ekonomiese en beroepswerklikhede. Die vakbonde byt nog nie daaraan nie, maar onderhandelings duur voort, het departementele amptenare aangedui.