KULTUURDAGBOEK 9 MAART
Die Afrikanervolk het in die tydvak ná die Tweede Vryheidsoorlog die behoefte aan geestelike en politieke uiting gehad. Die Nasionale Pers se publikasies het ter gedeeltelike vervulling hiervan, in en ná 1915 tot stand gekom. In die jare daarna het sy boeke en publikasies grootliks bygedra tot die ontwikkeling van Afrikaans as gevestigde geskrewe taal.
Geskep op 08 Maart 2021 | Druk | E-Pos
2 Kor. 5:11-21
"Daarom, as iemand in Christus is, is hy 'n nuwe skepsel; die ou dinge het verbygegaan, kyk, dit het alles nuut geword. En dit alles is uit God wat ons met Homself versoen het deur Jesus Christus en ons die bediening van die versoening gegee het, naamlik dat God in Christus die wêreld met Homself versoen het deur hulle hul misdade nie toe te reken nie en die woord van die versoening aan ons toe te vertrou." (:17-19).
Geliefdes, wat 'n ontsettende liefde het die Vader nie aan ons bewys nie. Hy wat bereid was om sy Seun, sy Enigste, te offer ter wille van ons versoening met Hom.
"Want so lief het God die wêreld gehad, dat Hy sy eniggebore Seun gegee het, sodat elkeen wat in Hom glo, nie verlore mag gaan nie, maar die ewige lewe kan hê. Want God het sy Seun in die wêreld gestuur nie om die wêreld te veroordeel nie, maar dat die wêreld deur Hom gered kan word." (Joh. 3:16&17).
God het in Jesus Christus die ongehoorsaamheid en opstandigheid teen God, wat reeds van die begin van die skepping af in die mens posgevat het, vernietig. Ja, volgens sy belofte het God in Christus Jesus vir ons 'n oorwinning oor die Bose bewerkstellig.
"En Ek sal vyandskap stel tussen jou en die vrou, en tussen jou saad en haar saad. Hý sal jou die kop vermorsel, en jý sal hom in die hakskeen byt." (Gén. 3:15).
KULTUURDAGBOEK 8 MAART
Theophilus Ebenhaezer Dönges is op hierdie dag op Klerksdorp gebore. As student op Stellenbosch verwerf hy die grade BA en MA (Filosofie) met onderskeiding, waarna hy hom aan die Universiteit van Londen in die regte bekwaam. In 1925 verwerf hy die LLD-graad aan hierdie universteit.
Terug in Suid-Afrika tree hy tot die joernalistiek toe, onder meer as hoof-assistentredakteur van Die Burger.
Geskep op 07 Maart 2021 | Druk | E-Pos
"Maar Hy is ter wille van ons oortredinge deurboor, ter wille van ons ongeregtighede is Hy verbrysel; die straf wat vir ons die vrede aanbring, was op Hom en deur sy wonde het daar vir ons genesing gekom" - Jes.53:5 .
Ons bevind ons vandag in die pylvak van die wederkoms van Jesus en, alhoewel ons nie die dag weet nie, gee die Bybel vir ons voortekens waaraan ons moet weet dat die tyd naby is.
Een hiervan is 'n wêreldwye verval in godsdiens. Kerke gaan die waarheid van God se Woord verlaat. Dit gebeur tans. Kerke bespiegel toenemend of Jesus werklik aan 'n kruis gesterf, uit die dood opgestaan en na die hemel opgevaar het. Gelowiges twyfel vir geen sekonde hieraan nie! Ongelowiges daarenteen soek na tasbare bewyse hiervoor. Hulle glo dat dit versinsels van die mensdom is wat smag om aan iets te glo.
Ons geloofsoortuigings word vandag uitgedaag soos nooit ooit tevore nie.
Dis moeilik om geloofsoortuigings te bewys want ons het teoreties min om op die tafel te sit. Al wat ons het, is vertroue, en dis wat geloof is. As ek my geloofsoortuigings kon bewys, was dit nie geloofsoortuigings nie, want dan was dit nie nodig om te glo nie. "Die geloof dan is 'n vaste vertroue op die dinge wat ons hoop, 'n bewys van die dinge wat ons nie sien nie" (Heb.11:1).
Ongeloof neem oorhand toe en ongelowiges meer uitdagend: "As God liefde is, waarom laat Hy soveel pyn en swaarkry toe?" Miskien het jy ook al daaroor gewonder. Dis 'n moeilike vraag waarvoor daar geen maklike antwoorde is nie. Ons weet net dat ons weens sonde in 'n gebroke wêreld bly; 'n wêreld van swaarkry en pyn.
Het jy al gewonder hoe sal dit wees as alle vorms van pyn skielik sou verdwyn? Mense het geen hoofpyn, tandpyn, spierpyn, gewrigsontsteking of watter ander vorm van pyn nie; algehele pynloosheid? In Amerika was daar 'n geval van 'n babadogtertjie wat haarself verwond het, sonder om te huil. Dokters het toe vasgestel het dat sy geen pyngevoel gehad het nie. Gevolglik kon sy haarself beseer omdat daar nie 'n waarskuwingsmeganisme was nie.
In Wes-Transvaal was lord Methuen se mag op 6 Maart 1902 in 'n skermutseling met 'n klein Boerekommando betrokke en het hy daardie aand op Tweebos oornag, waar hy verneem het dat die Boerekommando met 'n sterk mag onder genl. J.H. de Ia Rey verenig het. Vroeg die volgende oggend het Methuen se mag in 'n noordelike rigting getrek, maar hy is spoedig deur die burgers van De la Rey aangeval.
Die gedagte aan 'n Afrikaanse liederebundel het by die Afrikaanse Studentebond ontstaan. Gedurende 1929 is begin met die versameling van liedjies, maar aangesien die vordering stadig was, versoek die ASB die FAK in 1930 om die onderneming op groot skaal van stapel te laat loop. Op 'n vergadering van 7 Maart 1931 het die Uitvoerende Komitee van die FAK besluit om aan hierdie versoek gehoor te gee. Die Uitvoerende Komitee het 'n FAK-kommissie aangestel om'n FAK-liederebundel saam te stel.
Soos dit ook hier in Suid-Afrika die geval is, is daar talle ander lande waar 'n regering die land in die afgrond in bestuur het, en oral waar 'n regering nie daarin kon slaag om 'n sinvolle toekoms vir sy burgers te skep nie, is ook die geskiedenis afgetakel. Straatname is verander en standbeelde is beskadig, skole se leerplanne is verander deur die inhoud van vakke soos geskiedenis totaal te herskryf, alles in 'n poging om die geskiedenis van die land te probeer ongedaan maak.
Die geskiedenis kan egter nie verdwyn nie want wat gebeur het, het gebeur. Dit kan wel vergeet word wanneer nageslagte nie die moeite doen om dit te bestudeer nie wat 'n groot leemte in 'n volk veroorsaak want die geskiedenis leer die mensdom om nie foute te herhaal nie en verantwoordelik met die toekoms om te gaan. Daarom bewaar die geskiedenis nie net die groot dade van die verlede nie, maar is dit ook 'n voorbeeld en leermeester van die hede sowel as 'n waarskuwing vir die toekoms. Daarom verdien 'n volk wat sy rug op sy geskiedenis draai, om onder te gaan. As hy nie uit die geskiedenis leer nie, word hy daardeur vernietig.
Ongelukkig stel baie van ons volksgenote nie in hul volksverlede belang nie. Geskiedenis is vir hulle niks anders as 'n register van die misdade, dwaashede en rampe nie - mislukte planne en teleurstellende verwagtings. Om so daarna te kyk is rampspoedig want die geskiedenis is lewendig. Dis 'n gesprek sonder einde.
Jan Hofmeyr was wel nie die politikus wat die Afrikanervolk tot hoogtes gelei het nie maar hy was 'n man wat 'n groot liefde vir die Nederlandse taal gekoester het. Dit is opmerklik dat Hofmeyr pleit vir die behoud van Nederlands, en dat hy nie die waarde van Afrikaans besef of ingesien het nie. Die toespraak het gelei tot 'n belangrike debat tussen Afrikaanse geleerdes, predikante en joernaliste oor die onderskeie meriete van Nederlands en Afrikaans, waaraan mense soos Gustav Preller, JHH de Waal en dr DF Malan deelgeneem het en die voortou geneem het om die tweede Afrikaanse taalbeweging van stapel te laat loop.
Geskep op 05 Maart 2021 | Druk | E-Pos
KULTUURDAGBOEK 5 MAART
JF Celliers was die vader van Jan FE Celliers, een van ons bekende Afrikaanse digters.
Johannes Francois Celliers snr is op hierdie dag in die distrik Malmesbury gebore en ontvang sy onderrig in die Paarl. Op 24-jarige leeftyd word hy joernalis by Het Volksblad. Op versoek van pres Burgers gee hy op 8 Augustus 1873 'n pro-regereringskoerant, De Volkstem, in Pretoria uit, wat as teenvoeter vir die Engelse koerante sou dien.
Geskep op 04 Maart 2021 | Druk | E-Pos
Geskep op 03 Maart 2021 | Druk | E-Pos
KULTUURDAGBOEK 2 MAART
Die geskiedenis van die Universiteit van Stellenbosch strek terug tot in die jaar 1866 toe die openbare skool op die dorp volgens die Onderswyswet van 1865 as die Stellenbosch Gynmasium gereorganiseer is.
Die aanvoorwerk vir die totstandkoming van die Gymnasium is gedoen deur proff.J Muray en NJ Hofmeyr van die Teologiese Seminarium in samewerking met die plaaslike predikant, ds JH Neethling. Hierdie drie manne is dan ook as die stigters van die Universteit van Stellenbosch bekend. Die Gynmasium het in 1881 die Stellenbosch College geword.
In 1887, die jaar van die 50 jarige Jubileum van die regering van koningin Victoria van Brittanje, is die naam verander in die Victoria-Kollege van Stellenbosch.
Geskep op 01 Maart 2021 | Druk | E-Pos
KULTUURDAGBOEK 29 FEBRUARIE
In opdrag van goew. Tulbagh, wat graag meer besondere inligting oor die uitgestrekte Oos-Kaap wou bekom, het 'n groep landtoggangers onder aanvoering van Beutler op hierdie dag van die Kasteel vertrek. Altesaam 71 mense en elf waens het die destydse bekende trekroete tot by Mosselbaai gevolg.
KULTUURDAGBOEK 1 MAART
In die begin van 1941 het die Reddingsdaadbond na vore gekom om Volkspele onder sy pas gestigte Afdeling vir Vryetydsbesteding onder sy vleuels te neem. Dit is toe dat die Uniale Komitee vir Volksang en Volkspele en Provinsiale en Gewestelike Volkspelekomitees in die lewe geroep is.
Die eerste Uniale Komitee het bestaan uit dr SH Pellissier (voorsitter); adv JF Marais (sekretaris); dr N Diederichs (namens die Reddingsdaadbond).
Gerugte van ryk kopermyne in die binneland het goew. Simon van der Stel van tyd tot tyd bereik. As handelsliggaam het die VOC sterk daarop aangedring dat waardevolle minerale in sy kolonies ontgin moet word. Toe 'n aantal Manakwas op 'n dag by die Kasteel opdaag sonder koper, het die goewerneur besluit om Isaak Schrijver met 15 soldate en drie mynwerkers saam met hulle na die noorde te stuur om na die kopermyne te soek. Simon van der Stel kon op daardie oomblik sekerlik nie besef het watter fabelagtige ryk minerale bronne in die binneland van Suid-Afrika op ontginning gewag het en watter geweldige invloed dit op die verloop van die Suid-Afrikaanse geskiedenis sou hê nie.
Geskep op 28 Februarie 2021 | Druk | E-Pos
"Toe die HERE sien dat die boosheid van die mens op die aarde groot was en al die versinsels wat hy in sy hart bedink, altyddeur net sleg was, het dit die HERE berou dat Hy die mens op die aarde gemaak het, en daar was smart in sy hart." (:5&6).
"Maar die aarde was verdorwe voor die aangesig van God, en die aarde was vol geweld. Toe sien God die aarde aan, en – dit was verdorwe, want alle vlees het sy wandel op die aarde verderwe." (:11&12).
Geliefdes, wanneer God vandag vanuit die hemel na die aarde kyk, lyk dit regtig beter as in die dae van Noag? Sal Hy nie ook met hartseer aanskou hoedat die mens die aarde met hul goddelose dade besmet nie? Die mens is in ons tyd opnuut besig om die aarde met hul goddelose en bose werke bedorwe te maak en vir God smart in sy hart te veroorsaak. Ons sien oraloor dinge gebeur wat vir God aanstoot gee. Ja, dinge wat vir Hom smart veroorsaak en wat Hy verag. Ons sien homoseksuele praktyke wat boefen word asof daar geen fout mee is nie. Maar geliefdes, God verag dit.
"En as 'n man met 'n manspersoon gemeenskap het soos 'n mens met 'n vrou het, het hulle altwee iets gruweliks gedoen. ..."(Lev. 20:13).
Ons sien hoedat mense weens hul gierigheid mekaar besteel en bedrieg.
"'n VALSE weegskaal is vir die HERE 'n gruwel, maar in 'n volle gewig het Hy behae." (Spr. 11:1).
KULTUURDAGBOEK 28 FEBRUARIE
Die ekonomiese depressie van 1929 tot 1932 het verreikende politieke gevolge vir Suid-Afrika gehad. Genl Smuts het aangedring op die bedanking van die Hertzog-regering sodat 'n ware nasionale regering gevorm kan word.
Hertzog was nie hiervoor te vinde nie en het ook enige koalisie-gerugte ontken. Nasionaliste was gevolglik verslae toe Hertzog op 14 Februarie 1933 plotseling sewe punte bekend gemaak het waarop hy bereid was om met Smuts in 'n koalisie aan te gaan. Die punte het onder meer gegaan oor die handhawing van die Unie se soewerein onafhanklike status.
Op 28 Februarie het Hertzog in die Volksraad aangekondig dat hy en Smuts ooreengekom het om 'n koalisie-regering saam te stel.
Nadat veldmaarskalk Roberts genl. Piet Cronjé se strategiese stellings by Magersfontein omvleuel het, was Cronjé met die tweede belangrikste Republikeinse leër in gevaar om ingesluit te word. Omdat hy sy walaer saam met sy 4 000 man wou red en nie insig genoeg geopenbaar het om Roberts se strategie vooruit te loop nie, is hy uiteindelik op 17 Februarie 1900 op die plaas Wolwekraal, nie ver van Paardeberg nie, teen die Modderrivier, vasgedruk.
Tien dae lank is tevergeefs weerstand gebied teen 'n Britse oormag van 33 000 man, met 120 kanonne wat Cronjé van alle kante bestook het.