September | 2008 | Rosalind Franklin
Die dag toe ek doodgegaan het
September 30, 2008 in goeters
Sleutelwoorde:annie leibovitz, dood, hospitaal, lewe, susan sontag, verdrin
Ek het een keer doodgegaan, of seker amper doodgegaan, want as ek regtig dood gegaan het, sou ek nie vandag hier gewees het nie.
Die was in die somer van 1979.
Ek het die dag by my maatjie gaan swem, maar eintlik kon ek nog nie regtig swem nie. Ek het maar hier in die vlakkant rondgeplas. My maatjie en haar sussie, wat baie ouer as ons was, was soos visse in die water.
Toe ewe skielik, is ek te ver van die vlakkant af, ek voel nie meer die grond onder my voete nie. Verward gryp ek na die kant van die swembad, maar dit is te ver vir my. Ek trap en spartel, maar my kop sink onder die water.
Ek kry nie asem nie. Niks.
Ek spartel en probeer skree, maar ek kan nie. En toe skielik is ek net heeltemal onder die water.
Ek kyk op na die lug daar buite. Dit is wasig blou, soos deur ‘n vuil venster. Ek kan die son sien. Dit lyk of hy beweeg. Ek onthou dit baie goed.
En skielik was alles net swart. Om dood te gaan is net swart. Daar is niks meer of niks minder nie.
Ek het bygekom met my maatjie se sussie se mond op myne, waar ek langs die swembad le. Sy het my soos ‘n hondjie uigevis, het ek later gehoor en “my lewe gered”, met een of ander kinderlike lewensreddings-tegniek. Sy was 13, ek was ses.
Ek was tegnies nie dood nie, maar dit het soos doodgaan gevoel. Gevoel.
“Ons mag nie vir ons ma’s hiervan se nie. Want dan sal ons nie weer mag swem nie. Okay? Belowe jy?”, se hulle.
Ja, het ek half kotsend gese.
Ja, knik die lewensredder-sussie ook haar kop.
En van daai dag af het ek anders begin gedink oor die dood (en die lewe). Ook maar goed want in 2001 was ek amper weer dood, en toe ken ek daai swartword reeds.
Ek het nog nooit vir my ma gese ek het al een keer (amper)verdink nie.
Susan Sontag, sowat 6 weke voor haar dood
Foto: Deur Annie Leibovitz, uit die boek: “A Photographer’s Life 1990-2005.” , NY Times, 6 Oct, 2006
September 26, 2008 in goeters
Sleutelwoorde:time out; weg
Ek het ‘n vinnige kwaad-word en ‘n staaaaadige kwaad-word. Die laaste een is die moeilike een want sy draad dink ek, is nou effe geknip. Hy sal weer regkom.
Ek aanvaar ook dit is deel van blogging – maar nouja, elkeen se tekkies kan ook net soveel loop, voor dit begin skaaf, al het jy dit self aangetrek. Verstaan?
Eerlikwaar? Ek het dit al was dit geduldig, sien kom, van ver af soos ‘n stoffie in die pad, tot hy nou eensklaps ‘n storm geword het. Boef! het ek my SO verfokkenvies ….
… is beter dat ek bietjie Time Out neem. Baai.
Foto van die fantastiese Susan Sontag deur die ewe briljante Annie Leibovitz
(Drank)kabinet en paniek
September 24, 2008 in goeters
Ai tog, sê ek vir Liefie gisteraand, dis sowaar net Tannie Zuma en Tannie Manto oor in die kabinet. Sug.
En tannie Manto sit seker weer en geniet ‘n knertsie (of twee) whiskey, en dan sit sy die pyn op iemand anders se lewer.
Ja, iemand sê nou die dag dalk word sy president en dan maak sy haar adjunkte Johnny Walker en Jack Daniels. En niemand hoef dan meer pille te koop nie, ons gaan sommer almal Fruit & Veg toe.
Moet net nie weier om langs haar in ‘n vliegtuig te sit nie, sy flippen sal jou dalk net vloek en sommer jou nier/lewer uitpluk, of sorg dat jou nier vir jou uitgehaal het. Ek sal maar te bly wees as niemand langs my wil sit in ‘n vliegtuig nie. Dan kan ek my knoffel, beet en suurlemoen in vrede geniet.
En hoeka sit Tannie Zuma ook met ‘n glasie innerlike versterking, seker op ‘n vliegtuig iewers heen oppad. Ek onthou nog lank terug toe sy nog kommunikasie-minister was het sy een keer Australië toe gevlieg, Sydney toe.
Maar hulle het eers in Perth geland en toe klim sy daar af. Ai, dit was ‘n lelike storie gewees.
Maar Tannie Zuma het gereeld loop eet by een van Rosalind se gunsteling-eetplekke. So suiker sy daar in, haar vriendelike self en besluit toe nee, die rookwet word hier nie reg toegepas nie. Ek kom daar verby: Gesluit. Die plek is beboet, verkoop en weer oop, maar die goeie kos is weg.
Dankie hoor, Tannie.
So ja, ons sit vandag met die drankkabinet wat oor is, sê Liefie.
Wat om te doen as jy panic
Vlug met jou gesin en troeteldiere die berge/vlaktes in, maar onthou wees parraat, soos daai groep verregses sê wie se naam ek nie wil noem nie, netnou spoor hulle my op.
– Naarpille, maagwerkpille, kopseerpille, baie, baie pille
– Baie skoon water
– Baie blikkieskos (maar moet nie die eet wat opgeswel het nie, ek weet. Die mense wat in die padkamp gewoon het naby my ouma-hulle toe sy klein was, het so doodgegaan).
– Wat is ‘n blikke sonder ‘n blikoopmaker
– . . .stortkappie (‘n moet as jy wil verstaan waaroor vigs gaan)
Oe jinne nou klink dit vir my na te veel moeite, ek is gans en al te lui om te vlug terwyl almal aan anargie dink. Ek bly sommer net in die bed, eintlik maak dit nie soveel saak nie.
Sleutelwoorde:DNS, haplogroep, mdna, migrasie, y-chromosoom
Was ek maar ‘n Valkyrie
September 18, 2008 in antropologie
Sleutelwoorde:gene, valkyries, viking
. . . dan sou ek jou lyf vol bloed en sweet optel van die slagveld, en jou was in water waar dit blou is.
Ek sou jou laaste rit volmaak maak op my perd en jou sag deurlaat by die poorte van Valhalla. Ek sou jou vir laas teen my bors druk en soen.
Dan sou ek omdraai en nog ‘n held gaan kies, een wat waardig is om sy lyf te laat gly by die poorte van die Noorderlig.
En op die Aarde rig jou mense vir jou ‘n rune (ou Germaanse skrifteken) op, met al jou heldedade, sodat die nageslag jou kan onthou.
Die Valkyries (Choosers of the Slain) was volgens die Noorse lande of Vikings, die godinne wat hulle opgeneem het na Valhalla. Wanneer ‘n krysman braaf op die slagveld gesterf het, is hy deur een van die Valkyries opgeneem na die paradys waar hy dan soos ‘n koning geleef het.
Baie is al geskryf oor die beskawing se ongelooflike moed en heldhaftig optrede, is dit juis die belofte aan so ‘n wonderlike ewige lewe in hulle kultuur wat hulle gedryf het? Moontlik. Diegene wat gekies is, sal dan ook saam met die gode in oorlog (einherjar) tree, ‘n groot eer.
Die beskawing is nou dood en hul gode ook.
Die Valkyries se vlerke was gemaak van swaanvere en daarom kon hulle ook vlieg. En daar is ‘n hele paar bekendes wie se name in ou gedigte en vertellings voorkom.
Hulle het ook bepaal wie is die oorwinnaars in die oorlog en wie sal sterf, in diens van die oppergod Odin.
Then gleamed a ray
shone beams of light
– Bulfinch’s Mythology (1855)
Baie van ons is natuurlik afstammelinge van die Vikings (Skandanawiese/Noore) wat wyd Brittanje en Europa beset het, van die 8ste tot die 11de eeu. Omdat hulle so wyd gereis het, met hulle langbote het hulle gene ook wyd gereis.
(O ja en die Vikings was nie ‘n klomp wilde vuil mense nie, in hulle leeftyd en konteks was hulle nie minder of meer as die ander mense van die tyd nie. Hulle was wel besondere ontdekkers.)
Later bietjie meer oor bekende mense se DNS en waar hul vandaan kom. En raai wie het vandag meer as een miljoen afstammelinge?
Hans met die skerp tande
September 17, 2008 in verhaal
Dit was op ‘n Sondagmiddag wat ek ‘n regte, egte, lewende “monster” by my Ouma-hulle se huis gesien het. En hy het gekom vir my.
Agter my Ouma-hulle se huis was ‘n braai-area, buite-toilet en druiwe prieel. En as ek my besige speelroetine moes onderbreek om gou toilet toe te gaan, het ek knyp-knyp na die toilet toe gehol.
Die betrokke middag het ek weer daar gaan piepie. Net toe ek by die toilet uitkom, staan hy daar.
Regop rooi hare. Oë wat die kant toe trek. Skewe hande wat na my uitreik. En toe hy sy mond oopmaak, het hy sulke spits, skerp tande.
Ek het nog nooit sulke tande gesien nie! En hy sê: Aaaarrrghhh. Eeeeuuuuu!
Die volgende oomblik trippel hy, nie loop nie, trippel hy, op die punte van sy tone na my toe. Sy arms is na my uitgestrek.
Ek het geweet die dag gaan kom. Ek het geweet daar is spoke en monsters. Maar ek het nie gedink een sal my kry in die dag nie. Ek het gedink dit sal in die nag wees.
Die tuinpaadjie is te nou en besluit om regdeur my Ouma se petunias koers te kies. Ek ruk daai tuinhekkie oop dat hy so klap teen die muur se verf. Ek hoor hoe trippel hy agter my aan.
Nee! Hy kom in die paadjie agter my aan na ons huis toe. Neeeeeeeeeee!
Ek hardloop vir my lewe en hol teen ons deur vas, kan nie die onderdeur gou genoeg oopkry nie. Skreeuend in die gang af, vertel ek my ma daar kom ‘n “monster-man”.
Sy gaan kyk vieserig. Intussen het hy homself gehelp aan ‘n piesing in ons kombuis. Ek loer agter my ma uit en sien weer die vreemde skerp tandjies.
“O, dis net Hans, van tannie Marie-hulle. Hulle kuier seker by Ouma-hulle.”
“Dis okay Hans, eet maar die piesing, wil jy koeldrank hê,” sê my ma.
Aaargh-Aaargh knik Hans sy kop.
Later stap my ma terug saam met Hans om hom na sy ouers terug te neem. Hy is al ouerig.
Sy verduidelik vir my hy is erg gestremd, hy kan nie praat nie en hy kan nie help sy arms, bene en tande lyk so nie. Hy is so gebore, sê my ma. En hy is nie ‘n monster nie.
Ek was seker 6 toe toe gebeur het. Ek verstaan, knik ek.
Daarna het ek vir Hans nog baie gesien. Ek het my gedra en nie weggehol nie. Hy het my nog so bietjie bang gemaak met sy skerp tande en vreemde geluide.
Maar hoe groter ek geword het, hoe minder bang was ek vir hom. En hoe meer het ek verstaan. En meer en meer, met deernis. Vandag verstaan ek heeltemal.
Vandag sal ek opstaan, en het ek ookal, vir iemand soos Hans, as hy in onkunde deur ‘n volwassene ‘n monster (of wat ook al) genoem word.
Net meer genade.
Vinnger as lig?
September 16, 2008 in wetenskap
Sleutelwoorde:einstein, fisika, hawking, Proxima Centauri, relatiwiteit, ruimte, ruimte-tyd, tyd
Ruimte en tyd is soos ‘n twee kante van ‘n lemoen, jy kan dit nie skei nie. En dit is hoekom die drome om terug of vorentoe in tyd te reis, so moeilik is.
Vandag besluit Rosalind sy gaan ons naaste ster Proxima Centauri besoek (4 ligjaar weg). Volgens Einstein is die vinnigste manier wat ek daar kan kom teen die spoed van lig – as ek so rit kan oorleef. Dit sal my 8 jaar neem, heen en weer.
Sou ek besluit om na die middel van die Melkweg te reis, sal dit my 100 000 jaar neem. Vir julle wat sit en wag mag dit lank voel, maar indien ek terugkom hier, is ek dalk net ‘n paar jaar ouer. (Dit is danksy die tweeling-paradoks, wat beteken dat daar nie so iets soos absolute tyd is nie. Elke individu het volgens die teorie van relatiwiteit sy eie maatstaf van tyd afhangend van waar hy is en hoe hy beweeg.)
So om die reis nou lewensvatbaar te maak volgens fiksie moet ek vinniger as die spoed van lig reis. Dit sou beteken dat ek ook terug in tyd sal kan gaan. Die probleem is: Die krag wat benodig word om my skippie so te versnel word meer en meer hoe nader ek aan die spoed van lig kom.
Ons weet dit nou juis uit die eksperiment wat tans aan die gang is by Cern in die Groot Hadron Versneller. Die protonbundels gaan al hoe vinniger en vinniger in hulle sirkelbaan. En maak nie saak wat die wetenskaplikes daar doen nie, hulle kan die deeltjies nie vinniger as 99,99% van die spoed van lig versnel nie.
‘n Reis deur tyd is net moontlik indien jy die sogenaamde ligspoed-grens kan breek. Die enigste manier is om van punt A na punt B te gaan – nie om die lemoen nie – maar deur die lemoen. In die denkbeeldige wurmtonnel. Die dun tonnel in ruimte-tyd wat twee plat areas wat ver van mekaar is kan konnekteer. Daarvoor het mens ook ‘n area van ruimte nodig met negative ruimtekromming.
As dit dan moontlik is om na die verlede te reis, hoekom het niemand nog teruggekom om ons te vertel hoe om dit te doen nie? Hier is nie mense van die toekoms of verlede met ons nie.
Of natuurlik jy reis “verkeerd” tot so ‘n mate dat jy na ‘n plek reis wat nog nie daar is nie, soos dat jy 5 miljard jaar gelede na die Aarde reis en hy was toe nog nie hier nie.
Al is ruimte-tyd so gekrom sodat ons kon teruggaan, is dit so dat wat in ruimte-tyd gebeur ooreen moet kom met die wette van fisika. Mens kan nie teruggaan in tyd as die geskiedenis nie in die hier en nou wys dat jy reeds daar was nie! Byvoorbeeld, jy kan nie teruggaan en jou oupa doodmaak voordat jou pa gebore was nie, want dan kon jy nie hier gewees het nie.
Of nog erger iemand anders maak jou ouers dood. Waar plaas dit jou dan?
En sou jy teruggaan kan jy nie die reeds opgetekende geskiedenis verander nie, jy kan dit slegs volg. Dus ‘n tydreisiger het nie vrye wil nie.
Of gaan ‘n tydreisiger en teken alternatiewe geskiedenis aan? Soos wat Richard Feynman sy kwantumteorie uitdruk.
Of werk die wette van fisika so dat dit keer dat makroskopiese liggame inligting na die verlede dra?
Dalk wil ek eerder onsigbaar wees . . .
Bron: A Briefer History of Time; Stephen Hawking
September 12, 2008 in boeke
Sleutelwoorde:boek, gunsteling, Patrick Süskind, reuk
Hy het die fynste neus in die vuil strate van die 18de eeuse Parys, maar self geen reuk van sy eie nie. Die betrokke man in die verhaal.
Hy kan alles ruik, letterlik alles. En dit afbreek in die fynste dele.
En die mooiste reuk op aarde, ‘n vrou natuurlik, of die kombinasie van ‘n klomp vroue. Elkeen, wat iets bepaald verteenwoordig. Maar hoe op aarde vang ‘n mens die reuk van ‘n vrou, haar essence op?
Die boek Perfume van die skrywer Patrick Süskind het ek in 1995 vir die eerste keer gelees, later weer gelees en ek sal hom in my lewe weer lees. Hy sal op my boekrak bly.
Die emosie en sensualiteit van ruik, regtig ruik word in hierdie klassieke boek wat vir die eerste keer in 1985 uitgekom het, onbeskryflik beskryf. Die neem jou op ‘n sensoriese reis soos mens jou net nie kan voorstel nie.
Die boek ontstig natuurlik ook so bietjie, seker omdat manipulasie ‘n rol speel en moraliteit. Maar ek sal nie te veel weggee nie.
Die fliek Perfume het ‘n jaar of wat gelede uitgekom en die het ek ook geniet. Alhoewel ek altyd die boeke verkies. Maar dit was een van die min flieks wat goed uitgebeeld is.
Elke nou en dan sal ek skryf oor van my gunsteling boeke – in hulle eie kategorie.
Onrustig het so rukkie gelede geskryf oor die idee om oor boeke te skryf, so die inspirasie is ook aan hom te danke.
hpyhvbheuwe@gmail.co… oor Die slaaf in jou bloed
dwwllf@gmail.com oor Die slaaf in jou bloed
fhoonjrqin@gmail.com oor Die slaaf in jou bloed
xrdbus@gmail.com oor Die slaaf in jou bloed
mwxqbhxp@gmail.com oor Die slaaf in jou bloed
Blog at WordPress.com. Ontwerp: Twenty-eight Thirteen.