Die vraag in hierdie opskrif gaan baie Afrikaanssprekendes die horries laat kry. Ek wéét, want dit laat my die horries kry! Maar hoekom dan so ‘n vraag? Waldimar Pelser, redakteur van Rapport, het in 2016 soos volg geskryf: “Die maak van hierdie kreoolse taal (Afrikaans) en sy verwante, en die kultuurgoedere wat in elke soort Afrikaans gestalte gekry het, is ’n enorme prestasie.”
Maar wat is die “verwante” waarna Pelser verwys het? Die vraag het my begin prikkel na ek ’n artikel van ’n Afrikaanse taalman gelees het. Hy is maar bekommerd oor die toekoms van Afrikaans en blameer die regering se maatreëls om Afrikaans te verongeluk, die eietydse Lord Milners en ja, ons self wat Afrikaans so (skandelik) verslons.
Maar Afrikaans het tog geen maklike paadjie tot hiertoe geloop nie. Hy is al as kombuistaal afgemaak, en die Nederlanders verwys daarna as ’n leuke taaltjie.
Maar die eerste dokument wat ek oor die verbintenis met Kreools kry, verwyt “hulle” (sonder om “hulle” te identifiseer), en die Nederlanders omdat hulle Afrikaans steeds as Kreools beskou. En as mens die definisies lees, het “hulle” moontlik ’n punt beet.
Vandag vind daar gereelde motorfiets-saamtrekke plaas, dikwels vir ’n goeie doel soos fondsinsameling vir kankerpasiënte, en so voort. Daar is selfs ’n biker-kerk hoewel daar ook lidmate is wat nie self bikes besit nie. Hierdie beeld verskil baie van die bikers van die sestigs, wie se subkultuur sterk met die destydse ducktails (eendsterte) ingeweef was. Legendes loop nog oor die reuse gevegte tussen die bikers, die studente en troepe van die weermagbasis in die omgewing, met my tuisstad Bloemfontein wat nie agtergebly het nie. Veral die bikers kon op versterkings van Welkom en omgewing gereken het. Hoffmanplein, kaplaks in die middel van die middestad, was die gebruiklike saamtrekpunt. Volgens oorlewering was die polisie in die middestad skaarser as hoendertande wanneer die groot geveg op hande was, en is die stad se buitewyke voos gepatrolleer. Die bikers se zefferkaanse “dialek” het byvoorbeeld duidelik geblyk wanneer hulle met die plaaslike bevolking kommunikeer (bedel). “Hei ghabba, hoe lykit met ’n las daar (ek sê).”
Ek hou van die vergelyking wat Sophia Kapp op VivA se Facebook-blad geplaas het die afgelope week: Taal is soos klere – vir verskillende geleenthede trek mens verskillend aan. As jy by ‘n formele dinee wil opdaag in jou swembroek moet jy daarmee tevrede wees om uitgelag te word. As jy jou in Zefferkaans of Kaaps by ‘n akademiese voorleg wil uitdruk of in Akademikaans langs die sportveld wil skree dan moet jy maar daarmee verlief neem dan niemand jou ernstig sal opneem nie.