PressReader - Beeld: 2017-05-18 - Beur­sies ef­fe o­per, maar kan dit die suk­ke­len­de e­ko­no­mie red?
Beur­sies ef­fe o­per, maar kan dit die suk­ke­len­de e­ko­no­mie red?
Beeld - 2017-05-18 - Sake - Han­lie S­tad­ler
Ver­brui­kers het in Maart vir die eer­ste keer in drie maan­de meer geld in win­kels be­stee na­dat die uit­wer­king van prys­sty­gings af­ge­trek is.
Dit is wel moont­lik net ’n ty­de­li­ke op­flik­ke­ring om­dat baie fak­to­re ver­brui­kers steeds be­noud maak, sê ont­le­ders.
K­lein­han­del­ver­ko­pe van­dees­maand was vol­gens S­ta­tis­tie­ke Suid-A­fri­ka (SSA) 0,8% ho­ër as ’n jaar ge­le­de in re­ë­le waar­de (dus as in­fla­sie ver­re­ken is).
Vir die drie maan­de tot ein­de Maart was ver­ko­pe eg­ter 1,1% la­er as in die vo­ri­ge drie maan­de. Dis dié drie­maan­de­sy­fers wat die e­ko­no­mie straks ’n siel­kun­di­ge knou gaan toe­dien wan­neer die bru­to bin­ne­land­se pro­duk vir die eer­ste kwar­taal in Ju­nie uit­ge­reik word. As die he­le e­ko­no­mie oor die drie maan­de ver­klein het, sal SuidA­fri­ka hom vir die eer­ste keer se­dert 2009 in ’n teg­nie­se re­ses­sie – twee kwar­ta­le van ne­ga­tie­we groei – be­vind.
Ver­vaar­di­ging­sy­fers wat ver­le­de week uit­ge­reik is, dui ook op ’n re­ses­sie. Myn­bou het in die eer­ste kwar­taal goed ge­vaar, maar straks nie goed ge­noeg om die he­le e­ko­no­mie te on­der­steun nie.
Die klein­han­del­sy­fers sal ge­lees moet word saam met groot­han­de­len mo­tor­han­del­sy­fers vir Maart wat SSA eers van­dag
uit­reik. Die han­del­sek­tor het teen ein­de 2016 17% van die land se e­ko­no­mie ver­teen­woor­dig, wat dit saam met fi­nan­si­ë­le diens­te (20%) en die staats­diens (17%) een van die drie groot­ste sek­to­re van die e­ko­no­mie maak.
Vol­gens SSA het ver­ko­pe in spe­si­a­li­teits­win­kels, soos de­li’s en bak­ke­rye, met 14,8% ge­styg ver­ge­le­ke met ’n jaar ge­le­de – die hoog­ste van al­le ka­te­go­rieë. Dit het ook die groot­ste by­drae tot die 0,8%-jaar­groei ge­le­wer.
In die ver­le­de het ont­le­ders dié ka­te­go­rie se veer­krag­tig­heid ver­klaar as ’n te­ken dat ry­ker ver­brui­kers hul­self nog met luuk­se eet­goed kan be­derf, selfs al skaal hul­le af op groot uit­ga­wes.
Daar was ook ’n ver­ras­sen­de sty­ging van 8,2% in die ver­ko­pe van meu­bels en huis­hou­de­li­ke toe­stel­le, ’n sek­tor wat die af­ge­lo­pe jaar baie swak ge­vaar het.
Die ver­ko­pe van me­di­sy­ne, toi­let­wa­re en kos­me­tiek het met 7,2% ge­styg.
In die drie maan­de tot ein­de Maart ver­ge­le­ke met die­self­de drie maan­de van 2016 was daar ’n da­ling in ver­ko­pe in vier uit die se­we ka­te­go­rieë wat SSA meet. Ver­ko­pe by al­ge­me­ne han­de­laars – waar die mees­te SuidA­fri­ka­ners hul kos koop – het met 1,1% ge­daal.
Ver­ko­pe van kle­re en skoe­ne het die skerp­ste ge­daal met 6,4%. ’n Deel van die ver­kla­ring daar­voor is dat baie Suid-A­fri­ka­ners in die ver­le­de hul kle­re op skuld ge­koop het en al hoe meer ver­brui­kers reeds te diep in die skuld is om nog skuld aan te gaan. Tru­wort­hs en an­der kle­re­win­kels be­twis tans die streng be­kos­tig­baar­heids­kri­te­ria wat in die wy­si­gings aan die Na­si­o­na­le K­re­diet­wet in­ge­sluit is.
In hui­di­ge rand­waar­de ge­meet – dus as in­fla­sie nie af­ge­trek word nie – was ver­ko­pe in Maart 6,5% ho­ër as ’n jaar ge­le­de. Dit is die bes­te groei se­dert De­sem­ber.
Vir die drie maan­de was daar wel steeds ’n da­ling, hoe­wel klein, van 0,1% in ver­ko­pe, ver­ge­le­ke met die eer­ste kwar­taal van 2016. Ver­ko­pe van kle­re en skoe­ne was ook in die kwar­taal ne­ga­tief in hui­di­ge rand­waar­de op -1,4%. Dis die e­nig­ste van die se­we ka­te­go­rieë waar­in ver­ko­pe in die kwar­taal la­er was as ’n jaar ge­le­de.
K­lein­han­del­ver­ko­pe het teen ein­de Maart ef­fens ge­styg, maar is dit ge­noeg om ons suk­ke­len­de e­ko­no­mie ’n hup­stoot te gee?