Nuuskommentaar: Klein begroting: Het die bottel nou gebars?Minister van finansies, Nhlanhla Nene Foto: Departement van kommunikasie Die meer negatiewe kant, soos die hoofekonoom van Investment Solutions, Lesiba Mothata, twyfel of die regering in staat sal wees om te hou by sy voorneme om die bruto staatskuld op 50% van die BNP te stabiliseer. (Staatskuld het van die afloop van die resessie van 26% tot 47% vanjaar toegeneem, aldus Sacci.) Min. Nene het juis ná afloop van die minibegroting aan verslaggewers gesê hy verwag nie die land sal verder afgegradeer word nie omdat beoog word om die staatskuldvlak te stabiliseer. Waaroor daar konsensus is, is dat die staat se uitgawes danksy rojale uitgawes en ’n te groot staatsdiens met ’n hopeloos te groot gemiddelde salarisrekening per amptenaar vir die staat onhoudbaar is. Dié nuus is egter allesbehalwe nuut en ekonome maan al lankal vrugteloos teen ’n muur waar die kabinet se ekonomiese portefeuljes deur kleiharde kommuniste beheer word. Daar is ook al ’n ruim geskiedenis van burgemeesters wat hulle eenvoudig aan die minister se besparingsmaatreëls afvee soos met die aanskaf van luukse vuurwaens. Sal nou op groter skaal gehoor gegee word? ’n Groot deel van die probleem kan natuurlik na Suid-Afrika se enorme groot kabinet teruggevoer word waar die belaglike situasie bereik is dat Suid-Afrika 35 ministers het, en die VSA sewe. (Die VSA is ’n suiwerder federasie wat wel reeds uitgerafel is en ’n groot hoeveelheid adjunkministers verg.) Die ironie is dat daar in die VSA ’n liederlike stryd woed met enersyds diegene wat meen die staat se aandeel in die samelewing het onder die bewind van pres. Barack Obama te groot geword, en andersyds diegene wat meen daar is nog ruimte vir uitbreiding. Vuilspel, soos die misbruik van die polisie om teenstanders van hierdie uitbreiding in die bek te ruk, is volgens gesaghebbende ontleders aan die orde van die dag. Trouens, as dit geloofwaardig is, het dit nogal baie gemeen met Suid-Afrika waar daar planne is om meningsvryheid (soos persvryheid) aan bande te lê en veral die strooptogte op fluitjieblasers wat streng gesproke deur die Grondwet nie net beskerm word nie, maar aangemoedig word. Lees gerus twee pas-verskene ontledings, Stop Obama’s War on Watchdogs en Forced Silence. Die raakvlakke raak ’n bietjie meer onrusbarend met die waarskuwings (soms effe oorgedramatiseerd in die twee artikels) wanneer Mothata daarop wys dat die regering vasbeslote bly oor sy kernkraguitbreidingsprogram en die instelling van ’n nasionale gesondheidsversekeringsorgplan. Groot wolke van geheimhouding en weersprekings op die hoogste gesag tussen owerheidsliggame hang oor die kernontwikkelingsplan, terwyl die vertragings met die instelling van die gesondheidsorgplan (Suid-Afrika se ObamaCare wat in die VSA nog met groot groeipyne gepaardgaan) onlangs nog by die ANC se hoofraadskongres as een van die agt hoofprioriteite uitgewys is. Nog lank voor min. Nene die klein begroting gelewer het, het ekonome en landbou-ekonome daarop gewys dat die regering se grondhervormingsdoelwitte hopeloos onbekostigbaar is. Die ANC se reaksie was om te sê dat die 50-50-misbaksel nou amptelike regeringsbeleid is. ’n Groot blok aan die been vir herstel is dat die minister nou voorsien dat waar die ekonomie in Februarie nog ’n groeikoers van 2% vir hierdie jaar voorsien het, dit nou net 1,5% sal wees, en volgende jaar 1,7% sal wees in plaas van 2,4%. Maar is daar oplossings? Die Vryheidsfront Plus som dit soos volg op: “Ten einde sakevertroue te herstel en ekonomiese groei te stimuleer het Suid-Afrika spesiale maatreëls nodig om ons uit die huidige ekonomiese krisis te kry. Sakelui sit met miljarde rande wat hulle in Suid-Afrika wil belê, maar tans terughou omdat die klimaat nie gunstig daarvoor is nie. Mnr. Nene, minister van finansies, se toespraak was egter ‘besigheid soos altyd’ sonder enige verbeeldingryke voorstelle om die ekonomie te stimuleer of hierdie sakelui aan te moedig om te belê. “Die minister se poging om beleggingsekerheid te skep, is weerspreek deur die gebeure binne en buite die parlement tydens die begrotingsrede. Die chaos stuur ’n boodskap dat die regering beheer verloor. “Die VF Plus verwelkom die minister se aankondiging dat hy regulasies vir staatsondernemings beoog ten einde korrupsie en die mors van geld te voorkom. Die belastingbetaler kan nie meer hierdie ondernemings finansier waar hulle soos stout kinders geld mors en dan telkens terugkom vir verdere lenings en hulp nie. Privatisering bly die antwoord.” – Dr. Pieter Mulder. Die kleinbegroting kom te midde van die landwye studentemoleste. Terwyl die ANC sy uiterste bes doen om nie afstand tussen hom en die studentesentimente te plaas nie, maak die Nene-feite dit in die praktyk byna onmoontlik en sal die EFF aan die een kant, en die Solidariteit Beweging se Plan B aan die ander kant, na verwagting as die groot “oorwinnaars” uit hierdie stryd (of chaos) tree. Die ANC het self die lat vir sy alie gepluk deur pres. Jacob Zuma as president te behou. Dit ontneem hom nou die geleentheid om ’n staatshoof met statuur na die studente te stuur en die situasie te ontlont. Sy “regterhand” hier (eintlik erg links), dr. Blade Nzimande, het duidelik ook nie meer die gesag nie, en deur ’n klomp jabroers en -susters om hom te versamel, lyk dit ook nie of iemand anders uit die enorme kabinet die statuur gaan hê om sake te ontlont nie. Die studente se veldtog gaan nog enorme druk op die uitgemelkte belastingkoei hê, en die geweld en vandalisme wat nou plek-plek uitslaan, gaan nie help nie. Ekonome wys daarop dat die reusekabinet wel ’n enorme uitgawe behels, maar dat dit teen die groot geheel slegs ’n druppel aan die emmer is. Die duiwel sit in die uitkringeffek soos die talle onnodige departemente met peperduur topbesture (wat nie altyd bekwaam is nie), bykomende luukse reisuitgawes vir allerlei bedenklike redes, baie meer gevolglik onnodige tussendepartementele skakeling op alle vlakke, meer werk vir parlementêre portefeuljekomitees met gevolglik meer reise vir amptenare na Kaapstad waar hulle dikwels swak voorberei is terwyl van hul ministers in elk geval in hul afwesigheid skitter. Met ’n president wat hande gevou sit waar hy moes vasvat, in plaas van dat hy hom met veronderstelde onafhanklike grondwetlike strukture soos die Openbare Beskermer en die Nasionale Vervolgingsgesag bemoei. Het die bottel reeds gebars? Waarskynlik nee. Ekonome is intelligente mense en as span in sy geheel is daar gewoonlik heelwat planne om die ruimte vir beweging ongelooflik te rek. Maar op die politieke front brand die lont nou gevaarlik kort … Wat steun vir Plan B ’n gesonde belegging maak.