Video: Viroloog antwoord vrae oor Covid-19-entstofFoto ter illustrasie. (Foto: Hakan Nural/Unsplash) “Jy kan nie Covid-19 kry van die entstof nie, en dié entstowwe kan ook glad nie met jou DNS peuter nie.” Dit is van die antwoorde wat dr. Jean Maritz, ŉ kliniese viroloog verbonde aan PathCare, verskaf het op vrae oor die entstowwe wat tans in inentingsprogramme wêreldwyd teen die Covid-19-virus uitgerol word. Maritz het Donderdag in ŉ regstreekse gesprek op Solidariteit se Facebook-blad meer duidelikheid verskaf op talle kwelvrae oor die entstowwe na dié organisasie oorval is met navrae oor die entstowwe en die veiligheid daarvan. Hy het verduidelik die hooffunksie van ŉ entstof is om die liggaam teen ŉ virus te beskerm. “Dit oortuig die liggaam se selle om teenliggaampies teen ŉ virus te ontwikkel deur ŉ geheue van die virus op te bou, sodat dit die virus vinniger kan blok. Daar is tans sowat 300 vaksine-kandidate wat ondersoek word, en elke entstof het sy eie samestelling om Covid-19 te bestry.” Kykers het veral vrae gehad oor die newe-effekte van die entstowwe. Daar was onlangs berigte oor mense wat oënskynlik erge allergiese en neurologiese reaksie teen die entstowwe getoon het na inentings. “ŉ Mens word nie met ŉ lewende virus ingeënt nie en die newe-effekte wat mense toon, moet in konteks beskou word. ŉ Reaksie soos koors en effense lyfseer na die inenting is te wagte en ŉ bewys dat jou immuunstelsel besig is om sy werk te doen.” Hy het bygevoeg dat ŉ allergiese reaksie teen inentings niks nuuts is nie. “Tydens die proewe van die AstraZeneca-entstof het twee mense erge allergiese reaksie getoon, maar hulle het ŉ geskiedenis van erge allergieë gehad. “Ons moet onthou dat hoe meer dosisse daar van die entstowwe toegedien word, hoe meer verskillende reaksies sal ons sien. ŉ Mens moet dit egter altyd in konteks sien en vra of die entstof die oorsaak was en wat die pasiënte se gesondheidgeskiedenis behels.” Maritz erken die entstowwe is wel veel vinniger as gewoonlik ontwikkel, maar het bevestig dat dieselfde proses gevolg is om die Covid-19-entstof te toets as wat met enige ander entstof gevolg is. “Die enigste verskil is dat van die fases van die proewe in parallel gevolg is, wat gehelp het om die tydsduur te verkort. Die enigste rede waarom dit gedoen is, is omdat hierdie so ŉ groot openbare gesondheidskrisis is.” Hy glo verder dat mense met komorbiditeite nie skepties oor die entstof hoef te wees nie, omdat mense met van hierdie onderliggende siektes wel by die proewe ingesluit is. “Dit moet eerder opgeweeg word wat sal gebeur as so ŉ persoon glad nie die entstof ontvang nie.” Op nog ŉ vraag oor of die entstowwe ook immuniteit teen die nuwe variante van die Covid-19-virus sal verskaf, het Maritz gesê daar was al verskeie nuwe variante van die virus en uit die aard van ŉ virus sal daar nog talle nuwe variante wees. “Ons het ongelukkig tans niks beter as die huidige entstowwe wat ontwikkel is om ons te beskerm nie, en dit is nog steeds beter as geen entstof nie. Sonder ŉ entstof is die kanse ook skraal dat ons ooit ten volle ŉ soort kudde-immuniteit teen Covid-19 sal ontwikkel.” Hy meen dit is belangrik dat elke persoon die voordele en nadele om die entstof te neem, vir hulself sal opweeg en ŉ persoonlike besluit daaroor sal neem. “Wees net bewus daarvan dat daar risiko’s verbonde is aan albei kante van so ŉ besluit. Die Covid-19-entstof het neurologiese newe-effekte by sommige mense veroorsaak, maar die virus het ook selfs meer neurologiese newe-effekte veroorsaak by mense wat dit al opgedoen het. “Ek verstaan waar mense se kommer vandaan kom, maar ek wil beklemtoon hierdie is die beste beskerming wat ons het aanvullend tot sosiale distansiëring en maskers. “As dit beteken ons moet jaarlikse inentings teen Covid-19 kry, is dit ŉ realistiese uitkoms. Dit sal soos die griepinspuiting wees, wat jaarliks verander omdat die griepvirus jaarliks muteer.” Hy het ook bygevoeg dat dit nie net oor persoonlike beskerming teen Covid-19 gaan nie, maar dit ŉ mens die res van ŉ bevolking in ag moet neem wat nie die entstof kan kry nie. “Daar heers nog groot onsekerheid oor of swangervroue die entstof moet kry – daarvoor moet nog navorsing gedoen word – maar as jy die vaksine neem, help jy om beskerming aan hulle te bied.” Maritz het verder gesê dit is nonsens dat daar ŉ mikroskyfie in enige entstof is wat gebruik kan word om mense na te spoor. “Miskien weet ek te min van tegnologie, maar so iets sal nie eers in ŉ spuit kan pas nie, wat nog die naald.” Op Solidariteit se aanlyn meningspeiling oor die gebruik van die entstof was gebruikers Donderdagoggend nog verdeeld oor of hulle die entstof wel sal kry. Een van die groot regsvrae wat tans ook nog oor dié entstowwe hang, is tot watter mate werkgewers of die staat die entstof kan verpligtend maak. “Solidariteit meen dat geeneen verplig kan word om die entstof te neem nie. Ons is besig om ŉ regsopinie daaroor te skryf want dit is ŉ ingewikkelde saak,” het Morné Malan, Solidariteit se hoof van nuus en publisiteit, gesê. Maroela Media het vroeër berig Solidariteit en AfriForum sleep dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, minister van samewerkende regering en tradisionele sake, hof toe oor die regering se implementeringplan vir die entstof. Dit gaan Suid-Afrika bykans R20 miljard kos om die land se inentingsprogram te befonds. Die Suid-Afrikaanse regering beskik tans nie oor die geld hiervoor nie en wil nou belastingbetalers die kostes laat dek. Verder het die regering in 2020 sy voete gesleep om planne te maak vir die aankoop en verspreiding van die entstof, terwyl dit vir hom die reg toegeëien het om die enigste aankoper van entstowwe in Suid-Afrika te wees.