Beurtkrag kom dalk nou ‘amper elke dag’(Argieffoto: Unsplash) Indien onbeplande instandhouding tydens die somermaande tot meer as 14 500 MW toeneem, kan Suid-Afrikaners verwag dat beurtkrag vir 20 dae per maand of selfs meer ingestel sal word. Só het Eskom vandeesweek in ŉ uiteensetting van die stand van die stelsel en die vooruitsigte vir die volgende paar maande aan die gesamentlike portefeuljekomitee oor openbare ondernemings en minerale hulpbronne en energie gesê. Onbeplande onderbrekings het die afgelope maande gereeld die 14 000-kerf oorskry. Daar was sedert Januarie vanjaar reeds 91 dae van beurtkrag en 20 dae van ladingsvermindering. Wanneer daar na die afgelope boekjaar gekyk word, was daar altesame 65 dae van beurtkrag en 22 dae van ladingsvermindering. Redes vir die inwerkingstelling van beurtkrag of ladingsvermindering (kliënte wat hul kragverbruik in opdrag van Eskom kan verminder) sluit in ŉ gebrek aan opwekkingskapasiteit, verhoogde en onbeplande onbeskikbaarheid van krag, beperkte brandstofbeskikbaarheid, die behoefte om noodhulpbronne op te vul en te bewaar sowel as swak gehalte steenkool. In sy plan om instandhoudingswerk in die somermaande te doen, neem Eskom onder meer die beskikbare opwekkingskapasiteit, vraag na krag en beplande en onbeplande instandhoudingswerk in ag. Die kragvoorsiener waarsku egter dat daar bitter min beweegruimte in die plan is om instandhoudingswerk na ander tye te skuif, te verleng, of om enige bykomende onderbrekings te akkommodeer. “Alle hulpbronne en finansiering moet beskikbaar gemaak word om die plan uit te voer. Enige veranderings gaan ŉ rimpeluitwerking hê wat die plan van daardie punt af gaan raak,” sê Eskom. Die sukses van sy plan om die ligte aan te hou berus ook op genoeg diesel om die kragnetwerk tydens tydperke van groot onbeplande instandhoudingswerk te ondersteun. “Versuim om genoeg diesel te voorsien, gaan tot verdere beurtkrag lei.” Eskom waarsku ook dat dit nie moontlik is om meer as R2,4 miljard se diesel per maand te gebruik nie, weens die fisieke beperkings om die brandstof by oopsiklus-gasturbines te kry. Indien die vraag na diesel dus groter word, kan bykomende beurtkragfases verwag word. Die plan maak ook geen voorsiening vir verdere probleme wat by kragsentrales kan onstaan weens arbeidsonrus of betogings deur werkers nie en vereis die gebruik van oopsiklus-gasturbines gedurende die week en lae dieselgebruik oor sommige naweke. Die probleme by Medupi se eenheid 4 het egter die afhanklikheid van dieselopwekking verhoog om die kragnetwerk te bestuur. Volgens die kragvoorsiener is fase 4 die hoogste wat hy verwag om in die somermaande in werking te moet stel. Die vooruitsig word in drie scenario’s opgedeel. Onder die beste omstandighede word instandhoudingswerk tot 13 000 MW beperk en in hierdie geval sal beurtkrag, indien nodig, tot fase 1 beperk word en kan daar 24 dae van beurtkrag ingestel word. Wanneer onbeplande instandhoudingswerk tot 14 500 MW toeneem, kan fase 2-beurtkrag gereeld ingestel word. Eskom verwag dan dat beurtkrag maandeliks sal moet geld – en tot 20 dae elke maand. In die ergste situasie, wanneer onbeplande instandhoudingswerk die 16 000 MW-kerf verbysteek, sal fase 3 en moontlik fase 4 waarskynlik byna elke dag tussen September en Maart ingestel moet word. Eskom sê hy is besig om nuwe opwekkingskapasiteit te ontwikkel wat die bestaande netwerk insluit, asook invoere uit die res van die streek, die inwerkingstelling van eenheid 5 en 6 by Kusile en die herstel van eenheid 4 by Medupi wat in Augustus 2024 verwag word. Eskom het in Junie en Julie vanjaar vir die eerste keer sedert 2019 fase 6-beurtkrag ingestel en het dit onder meer toegeskryf aan ŉ onwettige staking by sommige van sy fasiliteite. Volgens die kragvoorsiener kan die gevaar van beurtkrag oor die volgende drie jaar egter aansienlik verminder word indien al die planne, soos vervat in die regering se kragplan wat onlangs aangekondig is, in werking gestel word.