Die berugte Van Zylspas in Kaokoland is nie iets wat jy sonder handskoene – of ’n koppelaar – wil aanpak nie. Die leser Herman van Staden vertel sy storie.
Ons het skaars aan die berugte Van Zylspas begin ry, met net die rowwe ent pad voor die pas agter ons. Sonder selfoonontvangs en ’n satellietfoon (en ’n koppelaar) is ons letterlik gestrand, sowat 900 km noord van Windhoek in die hartjie van Kaokoland.
Ons kan seker terugdraai Okangwati toe, sowat 80 km noordoos (en vier uur se ry) van hier, maar daar sal ons beslis nie gehelp kan word nie. Die “vulstasie” op dié nedersetting pomp nog diesel met ’n handpomp uit oliedromme. Van herstelwerk is daar nie sprake nie. En onderdele vir ’n Geländewagen kan jy maar op jou maag skryf.
Ek sleep die Geländewagen na ’n plat, sanderige plek langs die pad sodat ons onder die voertuig kan inseil. Die probleem is gou duidelik: Die rubbergedeelte van die hidrouliese koppelaarpyp het gebars. Waarskynlik die werk van ’n skerp klip.
“Gaan jy sonder koppelaar die pas kan afry?” vra ek my swaer nadat ons die stukkende rubberpyp uitgehaal het.
Die Kunene het ná die oorvloedige reën wyd geloop en die pad is plek-plek verswelg. Die eienaar van die lodge het die vorige dag probeer om die sowat 100 km rivierlangs na Epupa met ’n ou Samil 20-vragmotor te ry, maar is in sy spore gestuit.
Ons enigste keuse is nou om die makliker roete, binnelands om van Swartbooisdrif af, waar die Dorslandtrekkers die rivier oorgesteek het, oor Okangwati tot by die waterval te ry.
Die Epupa-waterval is ’n ervaring wat woorde nie eintlik kan omskryf nie. Hier tuimel die Kunene met ’n hoofval en ’n klomp sekondêre valle oor rooi granietrotse. Op eilande tussen die valle groei ’n paar kremetartbome, oënskynlik uit soliede rots. Asemrowend.
Sowat 15 km voor die pas by die dam (dis die enigste dam in die omgewing en mense wat die roete ken, praat almal net van die “dam”) besluit ons om te oornag sodat ons die volgende dag heeldag opsy kan sit vir die pas.
Hoewel die pas net sowat 11 km lank is, moet jy dit baie stadig en versigtig ry en soms padbou as jy nie jou voertuig wil seermaak nie. Ons vorder fluks aan die deel voor die pas tot die koppelaarprobleme ons vordering stuit.
Martin vaar die bosse in om ’n plan te bedink, Charmelle en Annelize slaan ’n tafel op en begin middagete aanmekaarslaan. Ons is omring deur klipkoppe, maar die onsekerheid hang swaar in die lug en ons neem maar min van dié bosagtige wildernisgebied in.
Ná ’n ruk is Martin terug – met ’n plan. Hy gaan die staalgedeelte van die koppelaarpyp herlei en op dié manier die gebarste rubbergedeelte omseil.
Twee uur later, nadat die staalpyp by sy hegpunte losgemaak, ’n paar draaie reguit gebuig is en outomatiese ratkasolie nou in die plek van remvloeistof loop, is ons gereed vir die res van die pas. (Terloops, Martin se selfdoen-herstelwerk het tot aan die einde van die vakansie gehou.)
Omdat die Pajero ’n outomatiese ratkas het, moet ek redelik rem trap. Boonop is daar kort-kort ’n wiel wat nie meer grond raak nie, maar gly-gly en skuif-skuif kom ons veilig onder. (As jy die herstelwerk buite rekening laat, het dit ons twee en ’n half uur gevat om die pas te ry.)
Onder spoeg die pas ons uit op die Marienfluss, ’n grasvlakte tussen die Otjihipa- en die Hartmannberge wat jou noordwaarts na die Kunene terugvat.
Die Marienfluss is oortrek met lang gras ná die reën, maar nou en dan sien jy ook kolle sonder gras – die sogenaamde feetjiesirkels.
Noordwaarts tot by die Kunene is die pad sanderig en goed sinkplaat gery, maar as jy jou bande afblaas, vind jy gou ’n spoed waar die sinkplaat nie te veel pla nie. Ons ry met gemak teen 60 km/h.
Die oggend van die derde dag vertrek ons vroeg en ry terug deur die Marienfluss, verby die afdraai na Van Zylspas en oor die Rooidrompas.
Hoewel dit nie werklik ’n pas is nie, is die pad af en toe baie skurf en moet jy maar stadig oor die klippers. En moenie ’n petrolstasie by Rooidrom verwag nie. Al wat daar is, is ’n rooi geverfde drom.
In dié deel van Namibië kan jy wild soos renosters, koedoes, sebras en kameelperde in hul natuurlike omgewing sien. Maar eintlik is ons hier vir die reuse van Kaokoland, die woestynolifante. (Nadat ons daar was, het ek gehoor mense het leeuspore in die rivier gekry. As ek dit geweet het, sou nie ek so maklik snags badkamer toe gestap het nie…)
Ons ry verder rivieraf in die rigting van die Hoarusibpoort, en ná ’n ruk kry ons ’n trop van ses olifante. Hier het die rivier heelwat meer water en kan ons nie verby die olifante kom sonder om hulle te steur nie. Stadig kruie ons agter hulle aan terwyl hulle al etende in die rivier afstap.
Ná ’n ruk besluit Martin om die stroom oor te steek. Maar net aan die ander kant van die lopie sak sy voorwiele weg in die sagte, nat sand. Ek kry hom gou uitgesleep, maar ons besef ons sal versigtiger moet wees, veral op die nat dele.
Ons kruie nog ’n ruk lank agter die olifante aan. Toe die grootpote ’n tydjie later in digte oewerbos inswenk, sien Martin sy kans om verby hulle te kom. Ek besluit om eerder deur die rivier te ry, en stuur Jacques te voet vooruit om die rivieroorgang te verken. Sonder sukkel kom ons daardeur, almal uiteindelik verby die olifante.
Nog twee keer hierna moet ek Martin se voertuig uit die sagte sand sleep. Met dié uitslepery kom ek agter die kolle sagte sand is betreklik klein – jy loop nog op stewige grond, en val die volgende oomblik kniediep weg in ’n soort dryfsand.
Ná die tweede uitsleep neem ek die voortou en besluit om vinniger te ry om die probleem van die vasvallery te oorkom. Dis net jammer ’n mens kry nie pille vir onnoselheid nie…
Intussen begin ek en Martin om die Pajero op te domkrag, maar die klippe onder die domkrag word net weer in die sand ingedruk. Uiteindelik kry ek ’n groot klip op die rivieroewer wat ek nader rol en onder die domkrag sit. Die domkrag sak eers effens weg, maar steek toe vas, en ons kry die agterkant van die kar opgelig.
Ons ry traag terug na die “beskawing”, en probeer ons Kaokoland-avontuur so lank as moontlik uitrek. Die terugtog deur die Hoanibrivier, Sesfontein en Palmwag, en die mense wat ons teëgekom het, het bevestig wat ons al lankal vermoed: As Kaokoland jou eers byt, skud jy dit nie sommer af nie.
Neem kontant saam. Baie kampe en lodges aanvaar nie kredietkaarte nie.Ons was spyt ons het nie ’n lugsakdomkrag saamgeneem nie.
Wees goed toegerus om jou voertuig uit die moeilikheid te kry. Om met ’n enkelvoertuig te ry is ’n risiko.