In die sleutelteks, sien ons Dawid se reaksie op Saul en Jonatan se dood – hy rou en beveel die hele Israel om dieselfde te doen deur die klaaglied te leer wat hy sing hieroor.
Tesame met hierdie ervaring van die dood in Dawid se lewe, wat steeds ook in elkeen van ons se lewe teenwoordig is. Die ander tekste gaan daaroor om ons vertroue op God stel. Psalm 130 is 'n hulpgeroep na die Here en uiteindelik stel die digter sy vertroue op Hom.
2 Korintiërs 8:7-15 is 'n aanmoediging om te deel wat ons het, omdat God sy rykdom met ons gedeel het. In die evangelieteks sien ons hoe 'n onbekende vrou en een van die raadslede van die sinagoge, Jaïrus, soos Dawid in 'n ervaring van dood en siekte hulle vertroue in die Here.
nie te min nie." h
Samuel 1:1, 17-27
Dawid was toe al twee dae terug in Siklag na sy oorwinning oor die Amalekiete. Die man se klere was geskeur en daar was grond op sy kop. Toe hy by Dawid aankom, het die man voor hom op sy knieë geval en gebuig.
Hy het toe vertel dat die leër uit die geveg weggevlug het, dat 'n groot deel van die leër gesneuwel het, en dat Saul en sy seun Jonatan ook dood is.
6Hy het geantwoord: "Ek was heel toevallig op Gilboaberg. Daar merk ek toe dat Saul hom met sy spies om die lewe probeer bring, terwyl die Filistyne se strydwaens en hulle drywers kort op sy hakke was. 7Saul het omgekyk en my gesien. Hy het my nader geroep en ek het gevra: 'Wat kan ek vir u doen?'8Hy vra my toe: 'Wie is jy?' en ek antwoord: "n Amalekiet.'9'Kom staan hier langs my en maak my dood,' beveel hy, 'want ek leef wel nog, maar my toestand is kritiek.'10Ek het toe nader gestaan en hom doodgemaak, want ek het besef dat hy, nadat hy homself probeer doodmaak het, nie sou bly lewe nie. Ek het die kroon van sy kop af gegryp, ook die armband van sy arm af, en dit vir u gebring."
Hy het geantwoord: "Ek is nie 'n landsburger nie. Ek is 'n Amalekiet."
ou liefde was vir my wonderliker
2. AANBIDDING – 'n Sentrale fokus in die boek is die ware aanbidding van God. Dit begin met die profesie teen Eli (2:29), wat God se voorskrifte verag het. Dan fokus dit op die verlies van die Ark van die verbond (hfst. 4-7), waarmee die glorie of eer van Israel weggevat is (4:22). Aan die begin van Dawid se heerskappy, is dit dus 'n sentrale tema om die Ark weer terug te bring na Jerusalem (2 Sam 6), waarna Dawid 'n tempel vir God (en die Ark) wil bou, wat hom verbied word. En die boek eindig met die altaar wat gebou word op die dorsvloer van Arauna (2 Sam 24) waar lesers sou weet, die tempel uiteindelik gebou sou word (2 Kron 3:1)
Samuel weer was 'n man van integriteit, wat met moed en wysheid die Israeliete gelei het van die Rigtertyd af tot en met die oorgang na die koningstyd. Hy salf beide vir Saul as Dawid as koning, terwyl hy steeds waarsku daarteen dat God nie as die eintlike koning geëer word nie. En hy nooi Israel uit om sy integriteit as leier te toets. Daarbenewens tree hy op as leier van die eerste profeteskool.
In die eerste vier hoofstukke van 2 Samuel wys die skrywer duidelik uit dat Dawid niks te doene gehad het met die dood van Saul nie, onder andere deur die klaaglied in hoofstuk 1 oor die helde wat geval het. Anders as Saul, raadpleeg Dawid die Here met elke besluit, en word gelei om eers in Juda koning te word.
Dit tref 'n mens dat Dawid so geroer is deur die dood van Saul. Oor Jonatan sou 'n mens dit nog kon verstaan, maar oor Saul, die een wat verantwoordelik was vir soveel van Dawid se ontberinge?
Dawid teken egter weereens vir Saul as die gesalfde van die Here. Sy respek vir die amp van Saul is dus ten diepste respek vir die Here. En dié grens sou hy nooit oorsteek nie, om die reg in eie hande te neem, die gesalfde van die Here te vernietig, selfs al bedreig hy Dawid se lewe.
Dat die Amalekiet dit moet ontgeld, is grusaam, maar tekenend van Dawid se integriteit en lojaliteit. Niemand mag hulle hand aan die lewe van die gesalfde van die Here slaan nie. Selfs nie aan sy familie nie, sal ons later in hoofstuk 4 lees.
Dawid neem later Mefiboset, seun van Jonatan in sy sorg (hoofstuk 9), hoewel daar egter ook nog die grusame verhaal van die seuns van Rispa en Merab sou kom (hoofstuk 21).
Lied 147 "Dis goed om God se lof te sing 1,2,3,4" (2e Melodie)
Wet: (1 Johannes 4)
Dele van die die gebed van Manasse (Uit Ou Testament Apokriewe)
Toewyding: Lied 309 i
Geloofsbelydenis: (ahv Efesiërs 1 en 4)
Epiklese: (Psalm 130)
Flam 87. "Maak My Nou Stil, Heer"
Skriflesing: 2 Samuel 1:1, 17-27
Gebed: (ahv Lied 292)
Wegsending: Lied 571 "Here hoeveel blye dae 1,2,3,4"
Seën: (2 Korintiërs 13 Die Boodskap)
Antwoord: Lied 312/313/314/315/
Aan die gemeente van God in ……………………………………….. en aan almal wat aan die Here behoort-
2Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus! (2 Korintiërs 1)
Here Almagtige, God van ons vaders, van Abraham, Isak en Jakob,
en van hulle regverdige nageslag;
wat die hemel en die aarde gemaak het en alles wat daaraan toebehoort;
wat die see deur 'n bevel ingeperk het, wat die watervloed opgesluit
en dit met u vreeslike en heerlike Naam verseël het;
alles sidder en beef ten aansien van u mag,
want ondraaglik is die majesteit van u heerlikheid,
en niemand kan u dreigende toorn teen sondaars verduur nie!
Tog is die genade wat U beloof het, onmeetlik – niemand kan dit peil nie.
Want U is die allerhoogste Here, mededoënd, geduldig en groot van genade,
en u het berou wanneer mense weens hul sondes ly.
Want deur u groot genade, o God, het U bekering en vergifnis belowe aan diegene wat teen U sondig,
en deur u grenslose genade het U bekering vir sondaars, as die weg tot verlossing, aangewys.
My oortredinge het vermenigvuldig, o Here,
my oortredinge het vermenigvuldig,
en ek is dit nie werd om op te kyk en die hoë hemel te aanskou vanweë die omvang van my sondes nie.
Nou neig my hart hom [tot U] en [ek] smeek om u genade.
Ek het gesondig, Here, ek het gesondig, en ek bely my oortredinge.
Ek bid en smeek u, spaar my, o Here, spaar my.
Vernietig my nie met al my oortredinge nog op my hoof nie,
wees nie vir altyd vir my kwaad nie,
moenie die kwade vir my opberg nie!
Moet my nie tot graf veroordeel nie,
want U, o Here, is die God van die berouvolles.
U sal nog u goedheid teenoor my laat blyk,
want U sal my red, hoe onwaardig ek ook al is.
En ek sal u voortdurend prys al die dae van my lewe.
Die leërskare van die hemel lofsing U en u heerlikheid, tot in alle ewigheid!
Toewyding: Lied 309 "My lewe bly aan U gewy 1,2,3"
6Ek wag op die Here … Amen
As jy die reeks oor Dawid gaan doen, stel Carolyn Brown voor dat jy 'n prent van Dawid gebruik en elke week iets byvoeg soos die storie vorder. Hierdie week twee trane – een vir Jonatan en een vir Saul. (Kyk hier)
Vertel die agtergrond van vandag se skriflesing: wie was Jonatan, hoe is Saul en Jonatan oorlede, ens.
Jy kan gesels oor vriendkap. Fokus op die vriendskap tussen Dawid en Jonatan. Nooi almal om 'n gedig te skryf oor goeie vriende deur die volgende patroon te volg:
Vriend se naam:
Twee woorde wat vriend beskryf:
Drie goed wat julle graag saam doen:
een woord wat jy graag vir die vriend wil sê:
Jy sou ook die geleentheid kon gebruik om te gesels oor die sterk gevoelens wanneer iemand hartseer is. (Dit help kinders om te besef dat sulke gevoelens normaal is.) Ralph W. Klein sê: "The church should be a place where death can be faced realistically and our grief over loss can be safely expressed. David's dirge keeps us from moving too quickly to joy and praise after serious loss." Luister hier Daar is ook genesende krag in die proses van treur en onthou. Oorweeg wie in jul gemeente treur of waaroor jul gemeente treur en watter stories mense het om te vertel. Lees die pragtige storie van TESS'S TREE deur Jess M. Brallier. Tess het 'n ou boom waaronder sy speel en waaraan sy swaai. Op 'n dag word die boom afgesaag. Hieroor was Tess eers hartseer en toe kwaad. Uiteindelik besluit sy om 'n viering van die boom se lewe te hou, waar almal kom stories vertel oor die boom. Jy kan die hele storie met illustrasies hier kry.
Die dood van Diana, prinses van Wallis, op 36-jarige leeftyd het 'n wêreldwye publieke uitstorting van hartseer en rou veroorsaak. Oral het mense bymekaar gekom om hul verlies uit te druk. Blomme en kaartjies op publieke plekke, soos by Buckingham-paleis, het getuig van die leemte wat sy in mense se harte gelaat het.
Diana se begrafnis, op 6 September 1997 uit die Westminster Abdy, is deur tweeduisend mense bygewoon. Meer as 32 miljoen Britte het die begrafnis op TV gesien, terwyl meer as twee biljoen mense die gebeure wêreldwyd gevolg het.
Elton John, 'n goeie vriend van Diana, het sy hartseer en verlies tydens haar begrafnis uitgestort met die aangepaste woorde van sy lied uit 1973, Candle in the wind. Hier is 'n uittreksel uit die teks:
Elton John se lied het mense woorde en begrip gegee vir die intense emosies wat hulle beleef het. Hy het die smart verwoord. Die verlies aan 'n jong moeder met klein kinders wat vir baie 'n simbool van omgee en hoop geword het, kon gesê, gedink, gevoel en gesing word. Elton John het mense se emosie beskryf, uitgedruk en onbeskryflik mooi publiek uitgestort.
Hierdie is ook 'n politieke lied. Elton se beskrywing van Diana se deernis en meelewing staan in skrille kontras met die publiek se woede oor die afsydige en emosielose reaksie van die Britse monargie op Diana se dood. Sy verteenwoordig die mooiste en beste van Brittanje, maar is gekneus en gebreek deur 'n harde monargale sisteem wat haar nodig gehad het om kinders voort te bring. Vir haar as mens, en vir ander mense, het die politieke sisteem skynbaar nie veel omgegee nie.
Toe die lied op 13 September 1997 as 'n enkelsnit uitgegee is, het dit onmiddellik 'n wêreldwye treffer geword.
Klaaglied oor Saul en Jonatan
Ons teks is ook so 'n publieke uitstorting van emosie en rou. Hier gaan dit oor die dood van Saul en sy seun Jonatan op Gilboaberg. Dawid gee opdrag dat sy treurlied aan die mense geleer moet word en wyd gesing moet word. 'n Uittreksel:
Jou trots, Israel —
Hoe het die helde geval?
Jonatan lê verslaan op die hoogtes,Ek is bedroef oor jou,
Jy was baie na aan my hart. (19, 24-26)
Ons teks kom uit 2 Samuel hoofstuk 1. Die vorige boek, 1 Samuel, eindig dramaties met 'n verhaal van Israel se ondergang teen die Filistyne op die berg Gilboa (1 Sam 31:1-13). Om sy eer te spaar vra Saul vir sy wapendraer om hom dood te maak, maar toe hy weier, neem Saul sy lewe deur op sy eie swaard te val. Saul se seuns, Jonathan ingesluit, sterf ook in die vernederende nederlaag teen die Filistyne. Die verhaal eindig in 'n gespartel om Saul en sy seuns se lyke van vernedering onder die Filistyne te spaar en hulle van 'n behoorlike begrafnis te voorsien. Hoewel die uiteindelike begrafnis van Saul en sy seuns in Jabes 'n mate van verligting verskaf, bly die verhaal onopgelos en oop. Hoe gaan hierdie nederlaag Israel as volk beïnvloed? Wie gaan by Saul oorneem as koning? Waar is Dawid?
2 Samuel begin as 'n "meanwhile, back at the ranch . . ." vertelling, teen die agtergrond van hierdie onopgeloste probleem. 2 Samuel 1:1-16 vertel die einste gebeurtenis waarmee 1 Samuel eindig, maar hierdie keer uit die perspektief van Dawid wat na sy oorwinning teen die Amalekiete deur 'n vreemdeling van Saul en Jonathan se dood te hore kom. Die jong bywoner Amalekiet wat vir Dawid die nuus bring, vertel egter 'n ander weergawe van Saul se dood waarin hy self vir die beseerde koning Saul van 'n genadedood voorsien het. Saam met hierdie verskriklike nuus handig die Amalekiet ook die koninklike armband en kroon wat Saul gedra het oor aan Dawid. Dawid en sy manne reageer tipies deur hulle klere te skeur, te rou en te vas. Die gedeelte eindig met 'n bevel van Dawid om die Amalekiet dood te maak vir die misdaad waarvan hy self ook getuig het; die moord van die Here se gesalfde.
Binne hierdie verhaal lê ons sleutelteks, naamlik, Dawid se roulied oor Saul en Jonathan (2 Sam 1:17-27). Die teks onderbreek die ritmiese afloop van 1 en 2 Samuel se geskiedskrywing met 'n stukkie digkuns van hoë gehalte. Dawid se lied van rou oorbrug en verbind die gebeurtenis van Saul se dood en Dawid se salwing tot koning van Juda in die volgende hoofstuk.
Hierdie besondere lied, wat verhewe digkuns is, het twee betekenisse. Soos Elton John se lied van rou stort dit die hartseer van Dawid se verlies uit. Maar nes Elton John se lied, het dit ook 'n publieke boodskap oor Dawid se verwagte rol as nuwe koning.
Dawid se onbeskryflike mooi lied is beide poësie en politiek. Oor beide kan ons waarderend oordeel. Dit is goed en reg so. Net soos die meeste mense positief sal oordeel oor die poëtiese en politieke funksies van Elton John se lied by Diana se begrafnis.
As poësie is hierdie lied 'n huldeblyk aan Saul en sy seun Jonatan, 'n hartsvriend van Dawid. Net soos die verwerkte Candle in the wind is dit bedoel om by 'n begrafnis gesing te word.
Die lied treur oor Israel se trots wat verslaan lê op die Gilboaberge. Koning Saul se swaard en Jonatan se boog het sy werk goed gedoen, maar is nou verslaan. Saul en Jonatan was vinniger as arende en sterker as leeus, maar nou het die helde geval. Die lied eindig met roerende woorde oor Dawid se verlies met sy vriend Jonatan se dood.
Mense deel die lied gewoonlik in twee dele op, naamlik vers 19-24c en vers 25-27. In die eerste deel betreur Dawid die vernedering van Israel, die val van koning Saul en die verlies van die twee oorlogshelde, Saul en Jonatan. In die tweede, meer persoonlike deel van die roulied, skuif die klem egter onverdeeld na Jonatan.
'n Nota vooraf: Gelowiges oordeel dikwels negatief oor politiek en wil dit nie 'n verband bring met die kerk en geloof nie. Dit is egter werklik naïef. Die effek is dat gelowiges hulle onttrek aan die openbare lewe, en nie dink geloof het iets daarmee te doen nie. Ons los dan die politiek vir die politici, wat hulle mag misbruik en hulself verryk.
Wie negatief oor politiek en geloof dink, probeer ook vromer as die Bybel wees, probeer dalk selfs heiliger as God wees, en beperk die koningskap van Jesus die Here tot die harte van mense, terwyl Jesus koning oor die ganse kosmos is.
Wanneer ons hier dus oor die politieke doel van Dawid se lied praat, bedoel ons dit as positief en reg. Die vraag is nie of dit politieke gevolge het nie, die vraag is of dit die regte politieke gevolge het, ooreenkomstig die wil van God.
'n Nuwe koning
Saul was die eerste koning van Israel. Saul het misluk, omdat hy nie die Here se wil vir sy koningskap gesoek het nie, maar sy eie politieke agenda wou dien. Met die instelling van die koningskap in Israel is juis gevrees dat dit sou gebeur. Die koning, die gesalfde van God, sou kon vergeet dat hy God moet dien.
Saul was toe so 'n koning. Hy het sy eie kop gevolg. Reeds in 1 Samuel 15:23 kondig Samuel aan dat die Here Saul se koningskap verwerp omdat Saul die woord van die Here verwerp het. In 1 Samuel 16 salf Samuel Dawid as koning, terwyl Saul nog lewe.
Daar was intense spanning tussen Saul en Dawid. Dit is geen geheim dat Dawid en Saul nie vir mekaar ooghare gehad het nie. Die dood van Saul sou 'n draaipunt word in Israel se politieke geskiedenis. Dawid staan hier, hoe hartseer ook al, op die drempel van die koningskap en dit na 'n lang, bloedige tydperk waarin Saul stadig maar seker van sy troon geval het.
In sy lied vereer Dawid sy dooie opponent en betreur sy dood. So wys Dawid vir sy gehoor dat hy nooit Saul se dood kon begeer het nie. Dit word bevestig deur Dawid wat Saul se lewe spaar in 'n grot by En-Gedi (1 Samuel 24). Dawid wil bewys dat hy nie magshonger is en nie wil gryp na die koningskap nie. Hy het tot die einde respek vir Saul as gesalfde van die Here gehad.
Terselfdertyd is daar ook kritiek op Saul in Dawid se treurlied:
Die verwysing na Jonatan se boog en Saul se swaard (22) as 'n eerbetoon aan die dooies se militêre sukses, dra 'n verskuilde verwysing wat vir Saul in 'n slegte lig plaas. Die laaste keer wat Jonatan se boog ter sprake gekom het, was toe hy ten gunste van Dawid sy vader Saul verraai het (1 Sam 20:18-42).
Saul se swaard is nog vars in die leser se geheue as die wapen waarmee hy homself doodgemaak het (1 Sam 31:3-4). Sy swaard is nie net 'n simbool van dapperheid nie.
Daar is 'n verdere spanning tussen Dawid se herinnering aan Saul en Jonatan; as "die bemindes en lieflikes, is hulle in lewe en in hulle dood nie geskeie nie" en die verhouding tussen vader en seun in regte lewe. "In hulle lewe" was hulle inderdaad geskei en selfs nou "in hulle dood" maak Dawid 'n skeiding tussen hulle in die uitleg van sy lied.
Dawid se emosie is duidelik op Jonatan gerig. Saul se dood vertrap Israel se trots, Jonatan se dood is 'n persoonlike verlies.
Dawid, vanaf die volgende hoofstuk die nuwe koning, sou inderdaad 'n nuwe begin vir Israel beteken. Dawid se koningskap is gekenmerk deur die soeke na God se wil vir Israel se openbare lewe. Reeds in 1 Samuel 2, onmiddellik na hierdie lied, raadpleeg Dawid die Here oor sy optrede. Hy gaan met God se seën na Hebron en Juda, en word daar deur die inwoners tot hul koning gesalf.
Uiteindelik word Dawid tot koning van die hele Israel gesalf. Hy was sewe en 'n half jaar koning oor Juda in Hebron, en daarna drie en dertig jaar koning oor die hele Israel.
Dawid het ook enorme foute gemaak, en die wil van God meer as een keer verbreek. Hy het onder andere owerspel en moord gepleeg. Daar is 'n donker, menslike kant aan sy bewind. Tog was hy ook die man na God se hart. Aan hom het God 'n ewigdurende koningskap belowe. Dawid se koningshuis en koningskap sal altyd vas bly staan, beloof die Here, sy troon sal altyd voortbestaan (2 Samuel 5:16).
Dawid en sy koningshuis is God se strategie om God se koningskap oor die ganse aarde te vestig. Wanneer Jesus aarde toe kom, word Hy uit die nageslag van Dawid gebore. Hy is die Seun van Dawid. Waar Dawid en die ander konings uit sy huis dikwels gesondig en misluk het, voorsien God in Jesus die volmaakte koning deur wie God se bedoeling met Israel en die nasies volkome uitgevoer word.
Jesus is die koning wat Dawid nooit kon wees nie. Maar Hy is dié koning in die geslagslyn van Dawid, die vervulling van God se beloftes aan Dawid. Deur Jesus word God se koningskap vervul, word al die beloftes van die Ou Testament waar.
Jesus is die kroon, deur God self voorsien, op Dawid se worstelende en mislukkende strewe om God se wil op aarde te doen, soos in die hemel.
Ons moet vra wat hierdie teks vir ons beteken. Die Gereformeerde oortuiging is dat die hele Bybel die Woord van God en God se lig op ons pad is. Wat leer ons uit hierdie teks oor die navolging van die Here?
Waardering en grasie
Wanneer mens iemand opvolg, veral as dit jou opponent was, is jou natuurlike geneigdheid om daardie persoon te "nail." Daar is baie voorbeelde in die geskiedenis van mense wat hulle opponente se ondergang soek, en hulle uiteindelik verslaan en verneder. Dit is nie net konings en politici nie, maar ook ambisieuse mense by die werk en in groot maatskappye.
Dawid se treurlied is 'n voorbeeld van iemand wat respek gehad het. Hy het Saul gerespekteer, want Dawid het respek vir die Here gehad. Hy het 'n morele kompas gehad, wat alles met sy geloof en sy toewyding aan die Here te doen gehad het.
Dawid se lied is 'n uitdrukking van sy waardering vir Saul – al is dit nie ongekwalifiseerd nie – en sy trou en respek teenoor God se volk, waarvan Saul die koning was. Dawid tree met grasie op.
Ons leef in 'n tyd waar politici grootskaals droogmaak. Mens hoef maar net die naam Nkandla te noem. Dit is nie mense wat die Here se wil polities soek nie.
Publieke verset teen hierdie vergrype moet egter self moreel wees. Daar is diepe suspisie teenoor leierskap van alle soorte. Hoewel dit verstaanbaar is, is die beledigings en dreigemente teenoor leiers kommerwekkend. Mens staan verstom met hoeveel vrymoedigheid mense bv. op sosiale media leiers kan beledig en verdag maak. Allerhande elektroniese media word gebruik. Enkele resente voorbeelde (ten tye van die skryf van hierdie preek):
In 'n onlangse onderhoud met Beeld vertel Nelus Niemandt hoeveel beledigende, selfs dreigende SMS'e en ander boodskappe, hy in die Artikel 1-proses kry.
In 'n onderhoud met Netwerk 24 vertel Gideon du Plessis, hoofsekretaris van Solidariteit, van kru boodskappe wat die Solidariteit-beweging uit sekere Afrikanerkringe gekry het toe hulle in 2012 besluit het om 'n kleuterskool in Diepsloot te help opknap. Dieselfde gebeur toe hy onlangs Soweto besoek om die gemeenskap oor die kragkrisis toe te spreek.
Dieselfde geld ook nuusberigte in koerante. Op facebook vra Max du Preez waarom Rapport swart rektore konstant deur innuendo, halwe waarhede en naamlose kommentaar in 'n slegte lig plaas. Dink aan beriggewing oor Russel Botman (Stellenbosch), Jonathan Jansen (Vrystaat) en Dan Kgwadi (Potchefstroom).
Niemand het iets teen die verantwoordbaar hou van publieke figure nie. Die styl en etiek daarvan is egter ontsettend belangrik. Publieke waardering en grasie vir die opponent, selfs die een wat jou onreg aangedoen het, skep 'n klimaat waarin die samelewing 'n veiliger, meer liefdevolle plek word.
Die wonde van verskeurdheid
Dawid is ook 'n voorbeeld van 'n leier wat die historiese vyandskappe en verdeeldhede van die verlede kon help genees. In sy klaaglied leer ons 'n toekomstige koning ken wat weet hoe om mense te verenig, te inspireer en te lei.
By die sing van hierdie lied is Israel 'n diep verdeelde nasie. In Saul se koningshuis is daar diep spanning en verdeeldheid. Na Saul se dood loots sy seun, Is-Boset, met die hulp van 'n magtige generaal, Abner, 'n inisiatief om die troon van die noordelike stamme te bekom. Dit lei tot 'n burgeroorlog waarin intrige, moord en verraad hoogty vier.
Selfs na die stryd besleg en Dawid koning van die hele Israel geword het, was die vrede in die ryk broos. Dawid het egter regverdig, ferm en met wysheid opgetree as koning van die hele ryk, en nie net 'n segment daarvan nie. Hy het oortreders gestraf, en respek teenoor sy opponente betoon.
Hy het nasionale eenheid in God se volk geskep deur Jerusalem – op die grens tussen die noordelike en suidelike stamme in die ryk – te verower en dit die hoofstad te maak. Jerusalem was 'n simbool van eenheid, gebou op vertroue in die Here.
Dawid vertoon al hierdie kwaliteite – wysheid, 'n gesindheid van versoening, 'n oog vir saambinding en eenheid – in die treurlied wat sing.
Wanneer mens Dawid se verhaal (en sy rouklag) lees, smag jy vir dieselfde kwaliteit van leierskap in Suider-Afrika. Hier moet ons egter na die kwaliteit van ons eie leierskap kyk, en ook ons rol as gemeente en ons gemeentelike leierskap in die samelewing:
Is ons mense wat verdeeldheid, wantroue en vrees teenoor ander aanblaas?
Streef ons na eenheid, vennootskap, saamstaan?
Kweek ons begrip vir die posisie van die ander?
Soek ons eers daarna om te verstaan, as om verstaan te word?
Saamgebind deur pyn
Dawid se treurlied is 'n uitstekende voorbeeld van hoe mense deur gemeenskaplike pyn en verlies saamgebind kan word. Hier is nie net Dawid die politikus nie, maar veral Dawid die kunstenaar, die digter op die voorgrond.
Wanneer mense saam verlies herken en beleef – al is almal se verlies nie dieselfde nie – en almal dit saam uitstort in 'n publieke klag, het dit besondere samebindende krag. Dit skep die sosiale kohesie wat gemeentes en samelewings nodig het.
Dawid help ons om die krag van klaagpsalms in ons geloof te herontdek. Hy help ons verstaan hoe publieke rou – dink aan die wêreld net na figure soos Diana en Madela se dood – mense kan saambind, ook in God se Naam.
In alle leierskap – ook gemeentelike leierskap – is die kunste van kardinale belang. Alan Roxburgh, bekende missionale teoloog, verwys na die rol van die poet as leier in gemeentes, naas die profeet, priester en apostel. Die digter help die diepste gevoelens, vrese en oortuigings by mense identifiseer en verwoord. Die digter help ook die diepste samehang van die evangelie ontdek, en help mense om in hulle tyd vanuit die evangelie te leef en te reageer op dit wat God vra.
Dit is wat Dawid reggekry het. In die oomblikke van smart, toe die tafel na Saul se dood gedek was vir verwoestende binnegevegte, help hy mense om hul gevoel te verwoord, die beskaming wat hulle aan die hand van die Filistyne beleef het uit te spreek, en gereed te maak vir die oorgang na 'n nuwe era van leierskap.
Die onvolmaakte Dawid
Mens moet versigtig wees as jy Dawid net as 'n rolmodel wil waardeer. Daar is baie skadukante, soos sy sonde met Batseba, sy moord op Uria, die slegte episodes met Tamar en Absalom, om maar enkeles te noem. Dawid was egter iemand wat sonde kon bely en sy skuld kon erken.
Wanneer ons terugkyk op die voorbeeld van Dawid, doen ons dit uit 'n land en konteks wat self gebroke is. Dis 'n situasie waarvoor ons verantwoordelikheid moet neem: deur ons eie skuld te erken, maar veral deur verantwoordelikheid vir die heropbou van ons samelewing te neem.
Uiteindelik kyk ons terug op die lewe van Dawid deur die bril van die Een uit geslag van Dawid wat op die troon sit. Jesus is die hoogste voorbeeld en finale openbaring van God wat egte leierskap demonstreer.
Soos Dawid self gedoen het met Saul, kyk ons waarderend terug op die lewe van Dawid. Ons neem die goeie daaruit, en dupliseer wat vir ons tyd nodig is. Ons doen dit onder bewind van Jesus Christus, wat op die troon sit, aan Wie alle mag in hemel en op aarde gegee is.
Leierskap in Suider-Afrika
Ons het 'n Dawid nodig in Suider-Afrika. Eintlik sommer baie Dawid's. Politieke figure met sy leierskapskwaliteite. Gemeentelike leiers van sy statuur. Ons het leiers nodig wat ons op God se pad kan vat.
Mag die Here ons help verstaan waar ons self geroep is om so 'n Dawid te wees.
Wat gaan jy anders doen, en hoe gaan jy jou invloed anders aanwend na die oordenking van vandag se teks?