Moegheid: Simptoom of sindroom?(Foto: iStock) Ten spyte van ’n behoorlike Desemberblaaskans, en die jaar wat nou eers die stertkant van Februarie nader, is talle mense se gô rééds uit. Of dit nou om die braaivleisvuur of Sondag ná kerk is: Al meer mense kla van ’n futloosheid wat hul energievuur reeds op dié vroeë stadium van die 2023-wedstryd versmoor. Is dit bloot moegheid of ’n mediese toestand met dieperliggende oorsaakwortels? Dit is belangrik om te weet dat chroniese (of langdurige) moegheid en chroniesemoegheidsindroom (“chronic fatigue syndrome” of CFS) nie dieselfde is nie. Moegheid is ’n simptoom, iets wat jy ervaar en kan beskryf, en nie ’n siekte nie. CFS is egter ’n perd van ’n ander kleur. So wat is die verskil? Tensy daar spesifiek na die sindroom (CFS/ME) eerder as die simptoom verwys word, is dit langdurige moegheid. Jou mediese dokter kan bepaal of jou moegheid die gevolg is van ’n diagnoseerbare, langtermyn- mediese probleem soos bloedarmoede of ’n skildklierdisfunksie. Daar kan ’n ooglopende verband tussen die oorsaak en die simptome wees, soos lomerigheid wat jou saam met ’n verkoue bekruip, of ’n tekort aan slaap weens finansiële bekommernis. Simptome kan insluit: Die oorsake van CFS is nie klinkklaar nie. Sommige teorieë sluit in ’n virale infeksie, ’n verswakte immuunstelsel, ’n hormoonwanbalans, emosionele spanning of ‘n kombinasie van faktore. CFS kan enigiemand beïnvloed, al kom dit die algemeenste onder vroue in hul 40’s en 50’s voor. Daar is geen genesing hiervoor nie, maar behandeling is op die verligting van die simptome gerig. Behalwe vir diagnoseerbare oorsake soos bloedarmoede, skildklierdisfunksie, diabetes of spesifieke hartsiektes, kan dit ook toegeskryf word aan leefstylprobleme, stresvolle situasies by die werk, of emosionele trauma en bekommernis. (Foto: iStock) Leefstylprobleme sluit in: Stresvolle situasies by die werk sluit in: Emosionele trauma en bekommernis is ’n vername oorsaak van chroniese moegheid. Dit sluit in: Ten spyte van al meer navorsing oor die onderwerp, bly CFS ‘n ingewikkelde toestand met geen presiese bekende oorsaak en genesing nie. Die herstelkoers word boonop op slegs 5% geraam. Dit kan by tye verdwyn (in remissie gaan), maar later weer kop uitsteek. Die bestuur van CFS kan dus uitdagend wees. (Grafika: Janice du Plessis/Maroela Media) Bykomende bronne: Mayo Clinic, dr. Johann Oberholzer, Better Health Channel, Healthline, NHS en Medline Plus.