Versindaba Keurverslag Archives : Versindaba
Posts Tagged 'Keurverslag'
Louis Esterhuizen. Verwoestende "Dankie, maar nee dankie"-briewe
Alle skrywers ken dit. Daardie weke en maande van naels kou na jy jou manuskrip aan die uitgewer besorg het tot jy die keurverslag ontvang; 'n verslag wat al te dikwels nie heeltemal dieselfde entoesiasme jeens jou skryfsels toon as wat jy daaroor koester nie. Want uitgewers word daagliks toegegooi onder manuskripte met die gevolg dat daar gewoon nie tyd (of mannekrag) beskikbaar is om die manuskrip met dieselfde liefdevolle aandag te hanteer as wat jy as skrywer daaraan geskenk het nie. En uiteraard is daar ook ánder oorwegings wat die uitgewer in gedagte moet hou, soos die verkoopspotensiaal van 'n bepaalde boek; hoe goed geskryf dit ook al mag wees.
Nietemin, op The Atlantic se webblad het hulle nou enkele van die meer legendariese "Dankie, maar nee dankie"-briewe geplaas wat selfs van die vernaamste skrywers in wêreldliteratuur op hul dag te bowe moes kom.
Soos byvoorbeeld Gertrude Stein wat die volgende skrywe in 1912 van haar uitgewer, Arthur Fifield, ontvang het nadat hy 'n manuskrip van haar te 'woordryk" bevind het:
En in 1956 tref dieselfde lot vir Vladimir Nabokov wat op daardie stadium op soek was na 'n uitgewer vir sy roman Lolita. Die manuskrip het hy aan die uitgewer AA Knopf voorgelê en aangesien hy en Blanche Knopf bevriend was, het sy hom persoonlik geantwoord met daardie epogmakende reël "I wonder if any publisher will buy it" so half terloops daarin vervat:
This office has taken a long time to say no to your Lolita which you and I both know was impossible at least for us. Do you want the books back? I don't imagine so in which case we will keep it for our blank department. But let me know. I wonder if any publisher will buy it.
Ook die wegwys van Sylvia Plath se outobiografiese The Bell Jar is insiggewend. Aanvanklik het sy die manuskrip onder 'n pseudoniem, Victoria Lucas, voorgelê aan AA Knopf en een van hul keurders, ene Jbj, het dit summier afgekeur. Nadat dit egter bekend geword het dat die skrywer inderdaad Sylvia Plath is, het sy dit 'n tweede keer gelees. Met dieselfde negatiewe oordeel. Die manuskrip is ook deur 'n tweede Knopf-keurder, Patrick Gregory, weggewys:
 I have now re-read-or rather read more thoroughly-"The Bell Jar" with the knowledge that it is by Sylva Plath which has added considerably to its interest for it is obviously flagrantly autobiographical. But it still is not much of a novel. The trouble is that she has not succeeded in using her material in a novelistic way; there is no viewpoint, no sifting out o the experiences of being a Mademoiselle contest winner with the month in New York, the subsequent mental breakdown and suicide attempts, the brash loss of virginity at the end. One feels simply that Miss Plat is writing of them because [these] things did happen to her and the incidents are in themselves good for a story, but throw them together and they don't necessarily add up to a novel. One never feels, for instance, the deep-rooted anguish that would drive this girl to suicide. It is too bad because Miss Play has a way with words and a sharp eye or unusual and vivid detail. But maybe now that this book is out of her system she will use her talent more effectively next time. I doubt if anyone over here will pick this novel up, so we might well have a second chance.
Hier ter lande kan 'n keurverslag selfs nog meer verwoestend wees as bogenoemde aangesien dié delikate proses meestal anoniem verloop; weliswaar vir 'n goeie rede aangesien ons opset so klein is en objektiwiteit derhalwe deur hierdie gewaande anonimiteit gewaarborg behoort te word. Maar helaas, terselfdertyd gee dit aan bepaalde 'anonieme' keurders die vryhand om met veel meer venyn te reageer as wat (dalk) wenslik is.
Daar moet egter ook onthou word dat dit dikwels die minder vriendelike keurverslag is wat besonderse voordele tot gevolg het. So mag die betrokke skrywer woedend voortskryf, júís om die keurder verkeerd te bewys en uiteindelik word 'n manuskrip van veel beter gehalte as die aanvanklike gelewer. (Al die voorbeelde soos aangehaal op The Atlantic se webblad het uiteindelik uiters belangrike en suksesvolle publikasies tot gevolg gehad.)
Persoonlik kan ek ook hiervan getuig aangesien die volgende anonieme keurverslag (wat ek in 1980 ontvang het van 'n toentertydse Perskor-keurder) vandag nog vir my 'n pertinente bron van inspirasie is tot volgehoue skryfdrif. Terloops, enkele jare later is die verbeterde manuskrip wel deur Human & Rousseau aanvaar en my debuut, Stilstuipe, was die resultaat. Die gekose titel vir my debuutbundel was eweneens in reaksie op hierdie verslag.
Vir jou sardoniese leesplesier tik ek dit hier oor:
Oor hierdie manuskrip kan ek kort gaan. Dit dien geen doel om uitvoerig oor swak werk te skryf nie.
As mens kyk na die inhoudsopgawe dan lyk die opset "indrukwekkend". Esterhuizen bedien hom op die oppervlak van 'n fugale struktuur: daar is preludes en bewegings, selfs 'n coda waarmee die manuskrip sluit, wat blykbaar veronderstel is om 'n resumé van die gehele inhoud te gee. Maar lees mens die verse en probeer jy ernstig na sin en verband soek, dan sien jy alles is maar slimdoenery – heel dikwels in die spore van ander (Breytenbach, Cussons, Van Wyk Louw); daar is 'n vertoon van kennis: verwysings na skilders, ander digters, die Bybel: maar dis 'n uiterlike verfraaiing om 'n innerlike magteloosheid te verdoesel. Die meeste verse is yl van tekstuur en niksseggend. Daar word met groot gebaar en geskal aangekondig, maar die pit ontbreek: die verse wil nie tot spreke kom nie. Trouens, met die uitsondering van die paar gedigte tot op p.5 – waar daar 'n vervlugtige stemming raakgevat en – gesê word, is dit 'n kompliment om hierdie pogings poësie te noem: Daar is deurgaans 'n geforseerdheid, 'n stroefheid, 'n gebrek aan diskoers, 'n hinderlike neiging tot herhaling – kortom, 'n gebrek aan talent.