‘Tydkapsule’ wys Eskom-probleme is nou groter(Foto: AFP PHOTO/GIANLUIGI GUERCIA) Eskom sê wanneer hy nou terugkyk na waar die entiteit 25 jaar gelede was, is dit interessant om te sien dat die grootste uitdagings destyds al die nie-betaling van elektrisiteitsrekeninge was. Ter viering van Eskom se 100ste bestaansjaar op 1 Maart het die maatskappy ŉ tydskapsule met verskeie aandenkings, briewe, verslae, koerantuitknipsels en ander dokumentasie oopgemaak wat in 1999 begrawe is. Die doel van die kapsule was om tydens Eskom se eeufeesviering as “geskenk” vir werknemers in 2023 te dien, en sal binnekort weer met nuwe aandenkings gevul word. ŉ Onafhanklike kenner meen egter dat Eskom teen die huidige trant dalk nie die volgende 20 tot 30 jaar sal sien nie. Te midde van Eskom se huidige uitdagings was die opgrawingseremonie “diskreet” en volgens Eskom deur net 20 werknemers bygewoon. Die geleentheid het reeds op 15 Februarie by Megawatt Park plaasgevind waar die voormalige uitvoerende hoofde Allen Morgan en André de Ruyter die kapsule oopgemaak het. Eskom sê in ŉ verklaring wanneer die kragvoorsiener nou terugkyk na waar die entiteit 25 jaar gelede was, is dit interessant om te sien dat die grootste uitdagings destyds al die nie-betaling van elektrisiteitsrekeninge en die behoefte aan meer opwekkingskapasiteit was. “Die grootste verandering tussen toe en nou is die miljarde rande wat nou aan Eskom verskuldig is, onder meer deur munisipaliteite, die noodsaaklikheid om meer opwekkingskapasiteit te genereer en die huidige en erg verswakte prestasie van sy kragstasies. “Ons moet egter in gedagte hou dat die stasies nou 25 jaar ouer is, en dat die algemene leeftyd van ŉ kragstasie 40 tot 50 jaar is.” Eskom sê die maatskappy kan wel nou voortbou op die beste praktyke van 25 jaar gelede, toe Eskom een van die grootste en beste kragvoorsieners ter wêreld was. Die items in die tydskapsule van 1999 sal in Eskom se Megawatt Park-biblioteek te sien wees, asook op Eskom se webwerf. Die tydskapsule sal weer in Februarie 2024 met aandenkings van 2023 gevul word sodat personeel dit in die toekoms kan sien. In ŉ onderhoud met Pretoria FM oor Eskom se 100ste bestaansjaar sê die onafhanlike energiekenner Corneels Schabort dat Eskom beslis nie meer aan sy eertydse doelwitte voldoen nie. Te midde die voortslepende kragkrisis is dit moeilik om te glo dat Eskom in 2001 deur The Financial Times as die beste kragvoorsiener ter wêreld aangewys is. Vandag sukkel Eskom egter om 50% van sy geïnstalleerde kapasiteit beskikbaar te stel. Schabort sê ŉ maatskappy het nie werklik ŉ vervaldatum nie, maar dat ondernemings ouer as 100 jaar ŉ duidelike visie moet hê en ook baie “aanpasbaar en veerkragtig moet wees”. “Dis waar Eskom die laaste paar jaar gefaal het. Ons moet besef elektrisiteitvoorsiening wêreldwyd het radikaal verander. Die klassieke manier in die verlede was steenkool- en kernkragstasies. In vandag se samelewing het ons hernubare krag. Wind- en sonkrag is baie meer dinamies en kompleks. “Eskom gaan homself moet herposisioneer en herdefinieer wat sy rol in Suid-Afrika is, anders is Eskom binne die volgende 20 tot 30 jaar iets van die verlede.” AFP berig dat Eskom homself sedert oudpres. Jacob Zuma se leierskap in die middel van ŉ korrupsiestorm bevind. “Korrupsie is nie die rede waarom die kragkrisis ontstaan het nie, maar dis ŉ groot deel van die rede waarom dit steeds nie opgelos is nie,” het prof. Roula Inglesi-Lotz, ŉ professor in ekonomie aan die Universiteit van Pretoria, aan AFP gesê. Eskom het boonop in die afgelope 15 jaar meer as 12 verskillende uitvoerende hoofde gehad. De Ruyter is die jongste uitvoerende hoof om die tuig neer te lê en is uitgesproke oor die korrupsiegreep waarin Eskom homself bevind.