Solidariteit-werkers by Sasol begin staakLede van Solidariteit begin eerskomende Maandag by Sasol staak oor die maatskappy se personeelaandeleskema wat wit werknemers uitsluit. Dit sal die eerste keer in Suid-Afrika se geskiedenis wees dat wit werknemers oor rasse-uitsluiting staak. 89% van die Sasol-werkers van Sasolburg en Secunda het ten gunste van die staking gestem. “Die oorweldigende steun vir die staking dui op die frustrasie van die werknemers. Ons het ses massavergaderings by die verskillende aanlegte van Sasol gehou. Van die vergaderings was so vol dat mense op die grond moes sit,” vertel dr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit. “Die onderliggende boodskap was: Genoeg is genoeg. Die werknemers is moeg daarvoor om uitgesluit te word. Sasol het ’n aggressiewe regstellendeaksiebeleid en die nuwe skema het werkers laat voel dat daar ’n streep getrek moet word. Sasol het net te ver gegaan.” Sasol het onlangs ŉ nuwe personeelaandeleskema, Khanyisa, bekend gemaak. Ingevolge die skema is wit werknemers asook buitelanders van dié tienjaarskema uitgesluit. Khanyisa volg op ŉ vorige skema, Inzalo, wat wel wit werknemers ingesluit het. Inzalo word nou in die eerste been van Khanyisa afgesluit. In die tweede been, wat die nuwe skema vir die volgende tien jaar gaan wees, word wit mense egter uitgesluit. Solidariteit meen Sasol het dus ŉ geskiedenis van insluiting gehad, maar het nou ŉ toekoms van uitsluiting. Volgens Hermann beteken die nuwe skema in praktyk dat ŉ Sasol-werker wat 30 jaar by Sasol werk, niks kry nie, maar iemand wat drie maande by Sasol werk, kry aandeelwaarde van R500 000. “Sasol bereken die wit werkers se waarde aan die hand van ŉ bemagtigingstelkaart. Hul lojaliteit, produktiwiteit en werksetiek word deur ŉ sakrekenaar nietig verklaar,” sê hy. “Die staking is nie oor wit en swart nie, maar oor reg en verkeerd. Die konsepmynbouhandves bepaal ook dat wit werknemers nie uitgesluit mag word van personeelaandeleskemas nie. Sasol se skema druis dus selfs lynreg in teen die mynboubemagtigingshandves en die algemene praktyk by myne.” Hermann sê die staking sal Maandag met verskeie protesaksies begin. Dit sal opbou na Woensdag wanneer ŉ nasionale dag van steun vir die Sasol-werkers gehou sal word. ŉ Volledige staking begin Donderdag met ŉ massasaamtrek van die gemeenskap by die Secunda-aanleg en die Sasol-steenkoolmyne. Die fokus gaan dan na Sasolburg verskuif en later gaan beide aanlegte en die Sasol-steenkoolmyne gesamentlike aksies hou. “Ons het reeds vir drie weke se aksie beplan. Ons gaan egter slim staak. Ons 6 300 lede is hoogs opgeleide werknemers wat strategies vir Sasol van groot belang is. Ons beplan om daagliks ŉ ander deel van Sasol af te skakel. Ons beplanning is strategies en baie fyn gedoen. Ons het die kennis en invloed om dit te doen. Ons storm nie in om die maatskappye en werkers moeg te staak soos dikwels deur vakbonde gedoen word nie. Almal hoef nie vir drie weke uit te gaan nie. Sasol gaan die krag van kennis beleef. Ons beplan om Sasol te wys wat die gevolg gaan wees as ons die maatskappy uitsluit. By ons staking sal ook nie vensters gebreek, bande gebrand of asblikke omgegooi word nie. Ons gaan dinge anders doen,” sê Hermann. Solidariteit beplan om Secunda Donderdag toe te maak. “Ons kry oorweldigende steun uit die gemeenskap. Ons verwag dat honderde mense uit die gemeenskap saam met die Sasol-werkers gaan deelneem aan ŉ massasaamtrek. Daar is selfs besighede wat gesê het hulle gaan toemaak sodat hulle kan deelneem. “Hierdie kwessie is nie net ŉ saak vir die Sasol-werknemers nie, maar ŉ beginsel wat baie wyer as Sasol strek. Die Sasol-werkers word ŉ simbool van hoe baie mense voel. Hulle neem standpunt in oor ŉ frustrasie wat baie mense net by braaivleisvure uitspreek. Die manne in blou oorpakke doen iets. Simbolies is baie wit mense ook maar Sasol-werkers. In die lig daarvan het ons besluit om eerskomende Woensdag ŉ nasionale dag van steun vir Sasol-werkers te hou,” sê Hermann verder. Solidariteit gaan Woensdag honderde memorandums van steun vir die Sasol-werknemers en uit protes teen rasse-uitsluiting in die algemeen by maatskappye oorhandig. Werknemers by onder meer Eskom, Telkom, Denel, verskeie myne, Mittal, die SAPD, landboukoöperasies en lugvaartmaatskappye gaan Woensdag memorandums oorhandig. Solidariteit het ook ŉ beroep op Suid-Afrikaners gedoen om eerskomende Woensdag nie Sasol-petrol in te gooi nie ter ondersteuning van die Sasol-werknemers. Mense word ook aangemoedig om die dag blou aan te trek. Intussen het Solidariteit by Nedlac aansoek gedoen sodat al sy lede in solidariteit met die Sasol-werknemers op een dag wettige protes by honderde werkgewers in Suid-Afrika kan aanteken. Nedlac het geweier om toestemming te gee en Solidariteit beplan om volgende week hof toe te gaan om dié besluit van Nedlac te betwis.