Parotitis (parotitis): simptome, behandeling
Parotitis is 'n ontsteking van die parotisklier. Die klier swel sterk, wat pyn en 'n kakebeen kan veroorsaak. Parotitis kan deur verskillende patogene veroorsaak word. Afhangend van die oorsaak, genees die parotitis sonder gevolge of kan dit met ernstige komplikasies geassosieer word. Lees hier meer oor die oorsake, simptome en diagnose van parotitis, behandeling en prognose!
Daar word onderskei tussen akute en chroniese vorme van parotitis (parotitis):
Akute parotitis is bakteries of viraal. Die bekendste voorbeeld is die pampoentjies (boketer, parotitis epidemica), wat deur die pampoentevirus veroorsaak word. Kleuters wat nie ingeënt is nie, word siek.
Dokters praat van 'n chronies-herhalende parotitis as die parotitis herhaaldelik herhaal. Dit is die algemeenste vorm van parotitis en kan by kinders sowel as volwassenes voorkom.
Parotitis: anatomie van die klier
Die parotis klier (Glandula parotidea, kort genoem Parotis) is aan weerskante van die gesigrand voor die ore geleë. Dit is een van die belangrikste speekselkliere en verseker die afskeiding van speeksel tydens kou. Die uitskeidingskanaal van die klier is geleë op die mondslijmvlies oorkant die boonste molêre.
Die parotis word omring deur 'n bindweefselkapsule. Inflammasie van die parotis klier swel dit, en die kapsule word onder spanning geplaas. Hierdie kapselspanning is pynlik.
Inflammasie van ander speekselkliere
Benewens die parotis klier, is daar twee ander groot speekselkliere. U kan meer lees oor hul ontsteking in die artikel Speekselontsteking.
By parotitis kan die aangetaste parotisklier opwel. Die swelling is aan die buitekant sigbaar: dit loop van die wange na die ore, aan een of albei kante.
Die swelling kan lei tot 'n kaakklem, wat dit vir pasiënte moeilik maak om voedsel te neem. Boonop kla hulle van pyn in die parotisklier. Dit is dikwels gebaseer op die spanning van die kapsule rondom die parotis.
Alhoewel chroniese herhalende parotitis geassosieer kan word met pus, wat in die mondholte kan uitloop, is die sekresie by epidemiese parotitis taamlik waterig. Koors kan voorkom by beide siektes, sowel as moegheid en 'n algemene ongemak.
Parotitis: oorsake en risikofaktore
Akute parotitis word veroorsaak deur virusse of bakterieë. Die algemeenste virale patogeen is die pampoentevirus (parotitis epidemica): hier verskyn die eerste simptome (inkubasietydperk) ongeveer 17 tot 21 dae na die infeksie.
Selde veroorsaak ander virusse akute parotisklierontsteking, soos die sitomegalovirus.
Bakteriese patogene van akute parotitis behoort meestal tot die stafilokokke of streptokokke. Die kieme kan vanaf ander liggaamsgebiede styg via die bloed- of limfkanale in die parotisklier. Ook versteurde speeksel met onvoldoende inname van die vloeistof en 'n swak immuunstelsel lei soms tot 'n bakteriële parotisontsteking.
Die oorsake en patogenese van chroniese herhalende parotitis is nog nie duidelik gemaak nie. Daar word geglo dat virusse of bakterieë verantwoordelik is vir die akute terugval. Dit is onduidelik waarom die kieme vermeerder en oor en oor ontsteking kan veroorsaak. Verskeie oorsake word bespreek:
Blokkering van die uitskeidingskanale
As die speeksel verdik, kan sogenaamde speekselstene in die kanale van die speekselkliere ontwikkel. Hulle kan die drein blokkeer en inflammasie veroorsaak. Hier kan u meer leer oor die speekselsteen.
Parotitis: ondersoeke en diagnose
As u 'n aanhoudende swelling van die parotisklier opmerk en pyn of ander tekens van siekte het, moet u mediese hulp kry. Die spesialis in die behandeling van parotitis is die oor-, neus- en keelarts.
Eerstens voer u 'n onderhoud met u in detail oor u mediese geskiedenis (mediese geskiedenis). Moontlike vrae sluit in:
Sedert wanneer het u die klagtes?
Het u koors? Indien ja, hoeveel verhoog dit?
Ly u aan 'n chroniese siekte?
Is u ingeënt teen pampoentjies?
Het u in die verlede soortgelyke simptome gehad?
Parotitis: liggaamlike ondersoek
Daarna volg die fisiese ondersoek. Die dokter kyk eers na die kop- en nekstreek. Hy let op die moontlike swelling van die parotisklier en die rooiheid van die vel. Dan skandeer hy die parotis en die nek. Benewens die swelling van die speekselkliere, kan dit ook swelling van die limfkliere op die nek opspoor.
In geval van akute bakteriële parotitis, masseer die geneesheer die opgehoopte etter uit die kanaal van die klier. Soms word die pus ook leeg, en die dokter kan 'n smeer neem en die presiese bakteriële patogeen bepaal. Dan kan hy die optimale antibiotikum vir terapie kies.
Die diagnose van akute parotitis kan dikwels gebaseer word op die simptome, die fisiese ondersoek en die geskiedenis van die siekte.
Sialografie by chroniese herhalende parotitis
Veral met 'n chronies-herhalende parotitis is soms 'n verdere diagnose nodig. Met behulp van 'n sogenaamde sialografie – 'n spesiale X-straalondersoek – kan die dokter die parotisklier sowel as die uitskeidingskanaal en vertakking daarvan in die klier voorstel. Hiervoor word kontrasmedium in die klierkanaal ingespuit en dan word 'n röntgenfoto geneem:
In die geval van chroniese herhalende parotitis, is die eerste tekens die snoeragtige ganglia wat ontwikkel het as gevolg van littekens. In die verdere verloop van die siekte word die gange vernietig. In sialografie is slegs enkele passasies sigbaar. Speekselstene, goedaardige en kwaadaardige gewasse kan ook met die ondersoek opgespoor word.
Om speekselstene, absesse of gewasse op te spoor, is 'n ultraklankondersoek soms voldoende. In seldsame gevalle kan magnetiese resonansbeelding (MRI), rekenaartomografie (CT) of endoskopie van die klierkanaal (sialendoskopie) nodig wees om parotitis op te klaar. Laasgenoemde ondersoek word onder lokale verdowing uitgevoer en laat ook die verwydering van 'n weefselmonster toe. Daarbenewens kan dit terapeuties gebruik word om die klierkanaal te spoel.
Baie vloeistofinname, sagte voeding en noukeurige mondhigiëne is algemene behandelings vir parotitis. Koeverte koel water, maaskaas of salf kan die pyn verlig. Daarbenewens word speekselstimuleringsmiddels (Sialogoga) soos lekkers, kougom of suur sappe aanbeveel: die verhoogde speekselvloei maak die klierkanale skoon.
Hierdie simptoomverligtende maatreëls is die enigste wat met virale parotitis gedoen kan word (soos by pampoentjies). Indien nodig, kan u ook antipiretiese pynstillende middels gee, soos asetaminofen of ibuprofen. Ibuprofen belemmer ook inflammasie.
As u bakteriële parotitis het, sal u dokter u antibiotika voorskryf. Dit maak bakterieë dood of voorkom hul voortplanting. As 'n abses (ingekapselde pusopbou) reeds gevorm is, moet dit chirurgies oopgemaak word. Sodat die pus kan dreineer.
As antibiotika nie help nie en / of die parotitis herhaaldelik voorkom, kan die parotis (parotidektomie) verwyder word.
Parotitis: siekteverloop en prognose
Akute parotitis genees gewoonlik binne 'n paar dae heeltemal. As 'n vernouing van die klierkanaal egter die sneller is vir die ontsteking van die parotisklier en dit nie behandel word nie, kan die ontsteking weer en weer voorkom.
Chroniese herhalende parotitis is, soos die naam aandui, 'n herhalende ontsteking van die parotisklier. As kinders siek word, genees dit gewoonlik sonder gevolge tydens puberteit. By volwassenes bly daar egter skaars veranderinge agter. Dit kan die vloei van speeksel belemmer en uiteindelik later 'n parotidektomie noodsaak. Die risiko bestaan ​​dat die gesigsenuwee, wat verantwoordelik is vir die bewegings in die gesig, beskadig word. Dan is geen of slegs beperkte gesigsuitdrukkings moontlik op die aangetaste helfte van die gesig.
Pampoentjies kan ernstige komplikasies veroorsaak. Dit sluit in doofheid, 'n ontsteking van die brein of meninges (enkefalitis, breinvliesontsteking) en ontsteking van die pankreas (pankreatitis) of testes (orgitis). Aan kinders voor die parotitis epidemie en die moontlike gevolge, is daar 'n entstof. Dit word gewoonlik gegee in kombinasie met 'n entstof teen masels en rubella (MMR-entstof).