Versindaba » Blog Archive » Digstring: Charl-Pierre Naudé. Twee diewe
Digstring: Charl-Pierre Naudé. Twee diewe
Deur twee vreemdelinge, ‘n jong vrou en ‘n dogtertjie.
Soos ‘n besoeking van oorkant die groot skeidslyn.
‘n Toets natuurlik, of iemand tuis is of nie.
Ek het geluister vir die breekysters, ‘n broodmes in my hand.
In ‘n fladdering, soos twee duiwe wat uit ‘n sysak ontsnap.
Haar dogter wil graag ‘n blaar van my boom hê, omdat dit silwer is.
Vra God vir ‘n blaar, dis sy boom, sê ek nors.
‘n Ander man wou ons skiet, het die kind trots gesê,
(c) Charl-Pierre Naudé (uit: “In die geheim van die dag“, 2004: Protea Boekhuis)
Wanneer het jy dié gedig geskryf, Charl-Pierre? Hoe het dit ontstaan?
Ek het die gedig rondom 2000 geskryf. Ek het ‘n vae atmosferiese ingewing gehad, wat toe tot ‘n idee gestol het. ‘n “Digterlike idee” is, vir my, ‘n wesensidee – dus ‘n paradoks of ingewing of insig wat iets wesenlik sê oor die lewe of die ervaring. Ek probeer om sulke wesenlike “idees” te beliggaam in baie spesifieke terme. Daar ontstaan dus ‘n spankrag tussen die wesenlikheid (universaliteit, vryswewendheid, “oorkoepelende bevatting”, objektiwiteit) en spesifiekheid (subjektiwiteit, geworteldheid, stolling).
Die eerste, wesenlike weergawe het baie vinnig gekom, in ‘n oggend, in een sitting. Die finale weergawe was jare later gefinaliseer tydens die uitgewersproses.
“Gegee”: (70%). “Bloedsweet”: 50%.
Ek is nie seker wat om te verstaan onder “ordeningsbeginsel” nie. Dit was eerstens baie belangrik dat die vers een strofe moet wees. Miskien vir ‘n “slice of life” gevoel? Verder moes die illusie bewaar bly deurgaans, dat iets gesê word waarvan dit die teenoorgestelde is wat EINTLIK gesê word. ‘n Bepaalde vaart van ontplooiing is belangrik by narratiewe liriese verse, vandaar die feit dat my tweede bundel oënskynlik effens minder beeldend is as sy voorganger: Beelde vat plek op. Beknoptheid is allerbelangrik by hierdie tipe vers. En ook: die vertelling self word die beeld.
Nee, aan niemand gewys nie. Geen klankbord. Deesdae gebruik ek ‘n kollega of twee as klankbord.
Die vers is vir die eerste keer deur Tirade-tydskrif, Nederland, gepubliseer (in Afrikaans) in die afloop van Poetry International 2000, Rotterdam, waar ek ‘n vroeër weergawe daarvan voorgelees het. Ek dink dis ook in ‘n Noorweegse tydskrif gepubliseer, in vertaling natuurlik. Die vernaamste verstelling wat plaasgevind het daarna was die weglating van twee reëls na aan die einde. Dié briljante voorstel is gedoen deur Jeanette Ferreira, my teksversorger by Protea tydens publisering.
Ja, ek wou ‘n storie skep – dus fiksie – wat ‘n aktuele werklikheid (die misdaad en paranoia daaroor in SA) – dus feit – weerspieël. ‘n Aspek van hierdie soort vers wat soms misgekyk word, is die fiktiewe aard van die verteller. Vir hierdie vers se doeleindes was dit belangrik om ‘n vertelstem te skep wat ‘n “val” teen die einde beleef; juis nie ‘n tragiese val nie, die teenoorgestelde daarvan – want die verteller moet juis ‘n effens verwronge (oftewel baie feilbare) mens wees.
Vergun my ‘n verdere opmerking: Dis baie belangrik vir die begrip van hierdie soort (liries-narratiewe) vers om te besef dat die vertelling self die voertuig vir die hermetiese eienskappe van die vers is. In die tradisionele liriese vers is die narratiewe aspek meestal ‘n meer vasstaande gegewe, juis ‘n ankerpunt, die hermetiese aspekte van die vers lê elders. Hierdie swyende feit oor die oorgelewerde liriese vers word soms verkeerdelik van toepassing gemaak op die latterday narratiewe liriese vers, soos “Twee diewe”. Die narratiewe aspek by laasgenoemde soort vers is juis ontsporend, misleidend, oëverblindery, vol gate, vol inversies, hiatusse, ellipse, ensovoorts. Die vasstaande aspek word verplaas na (byvoorbeeld) die sintaksis. Dit moet so deadpan as moontlik wees.
Dis ‘n vraag wat geen digter behoort te beantwoord nie. J
Die tafereel-aspek van Van Wyk Louw se vers “Arlesiennes” het ‘n invloed gehad. Geen musiek of film nie, hoewel ek reken dat die invloed van film en film-matigheid (soos die Nuus op TV, byvoorbeeld) ‘n invloed gehad het op die ontstaan van hierdie soort liriese vers, ook elders in die wêreld. Ek het Wislawa Szymborska gelees ten tye van die skryf van die gedig; of daar ‘n invloed is, weet ek nie. Ek dink Ceszlaw Milosz het eerder ingefluister.
Dis minder “konvensioneel” liries as my eerste gedigte. Maar ek dink daar is ‘n soort vormvastigheid daaraan wat bloot ‘n “vertaling” is van die sonnet-vorm van my eerste bundel.
Die storie daarvan.
Ek het dit beslis afgehandel. Dis nou soos dit moet wees.
Ja, ek dink so.
Charl-Pierre Naudé werk as vryskutjoernalis en woordpraktisyn en woon in Stilbaai. In 1995 publiseer Tafelberg sy debuut, Die nomadiese oomblik, waarvoor hy die Ingrid Jonker-prys wen. Sy tweede digbundel In die geheim van die dag verskyn by Protea Boekhuis in 2005 en hy ontvang die MNet-prys en Protea Poësieprys hiervoor. Laat in 2007 verskyn ‘n tweetalige bundel met nuwe Afrikaanse gedigte met Nederlandse vertalings, Sien jy die hemelliggame, wat gunstig in die pers bespreek is in Nederland en te lande.
Tags: Charl-Pierre Naudé, Twee diewe
Thursday, May 20th, 2010 | Digstring.
3 Kommentare op “Digstring: Charl-Pierre Naudé. Twee diewe”
Ander mense kan oordeel oor die literatuurteoretiese goed wat Charl-Pierre hier skryf, maar van my kant: wonderlike gedig, fassinerende bundel. Ek het, nadat Charl-Pierre my eenkeer met blou verf wou toetakel, die bundel vir ‘n rukkie geboikot, maar deedae geniet ek dit weer 🙂
May 20th, 2010 at 7:42 pm
Desmond, jy kan bly wees dit was blou verf en nie ‘n broodmes nie.
Baie dankie vir hierdie digstring… dis ‘n fantastiese gedig en baie helder bespreking.
Petrus Malherbe :
Hierdie is vinnig besig om een van die klassieke verse in Afrikaans te word. Indien ek – of wie ook al – ooit bedenkings gehad het oor die sogenaamde “vertelvers”, staan hierdie gedig as toonbeeld van watter effekte daardeur verkry kan word.
Ten slotte – dankie vir ‘n fantastiese webblad en veral dankie vir al die digters wat dit vir ons as gewone poësieliefhebbers so ‘n heerlike kuierhoekie maak.
My rekenaar se muispad elke oggend Versindaba toe is telkens die hoogtepunt van my dag.