Nuuskommentaar: Plek van die Jollie-JeukTydens die onlangse oproerigheid in Senekal, ter opvolging van ’n plaasmoord, het die EFF ’n groot poging aangewend om die gemoedere verder op te jaag. By dié geleentheid het Floyd Shivambu ’n beroep daarop gedoen dat Senekal se naam na Matwabeng verander moet word. Matwabeng is die naam van Senekal se oudste township. Shivambu se beswaar was dat Senekal na ’n Boere-aanvoerder vernoem is “wat swart mense geskiet het”. Matwabeng, volgens Shivambu, was “nog altyd” die plek se naam. Maar is Shivambu se feite korrek? Selfs ’n wye soektog na geverifieerde feite, dr. Google, en ander bronne werp nie werklik lig op die saak nie. Dit strook egter nie met die feite van die Mfekane en die gevolge nie, asook nie met die selfs vroeëre bewoningsgeskiedenis van die San, en daarna die Khoi en gemengde stamme soos die Koranna nie. Die EFF het egter ’n baie vloeibare konsep oor wie Suid-Afrika se “first nation” is en die opvatting dat die swart mense (verkeerdelik) hierdie voortvloeiende regte opneem, word slegs met afwisseling opportunisties erken. Daar is egter ’n interessante verhaal, soos wat die uwe by ’n senior amptenaar van die destydse Ontwikkelingsraad op Senekal verneem het. Volgens hom was die swart woongebied voorheen in ’n gedeelte bekend as Stinksloot gevestig. Soos uit die naam afgelei kan word, was dit nie die gesondste gebied in die omgewing nie, en daar is besluit om die woongebied te verskuif eerder as om dit te probeer rehabiliteer. Die nuwe gebied was ooglopend meer geskik. Die mense het geskuif, maar nie lank nie, toe breek die vreeslikste jollie-jeuk onder hulle uit. En, volgens die bron, is dit waar die nuwe township sy naam gekry het – die Plek van die Jollie-Jeuk. Dit was glo vreeslik soos die mense gejeuk en gekrap het. Van “jollie” was daar glo nie baie sprake nie. Die beskikbare bronne is vreemd swygsaam oor wat Matwabeng se naam sou beteken, selfs ’n swart skrywer met ’n duidelike verering vir Julius Malema, wat ook op die toneel was. Hy verduidelik wel waar Senekal se naam vandaan kom, maar Matwabeng se naam word sonder agtergrond genoem. Die ironie is dat daar die afgelope paar weke behoorlik figuurlik hande op Senekal gejeuk het – van die “jollie” was daar nie sprake nie. Wit en swart se hande het gejeuk om die ander reg te sien. Die Vryheidsfront Plus het ’n klag van haatspraak teen Malema en die EFF ingedien. Dis nie die eerste keer dat ’n plaasmoord in Senekal wye buitelandse nuusdekking kry nie. ’n Eertydse Vrystaatse premier, Winkie Direko, het tydens ’n besoek aan die platteland ook Senekal aangedoen ná plaasaanvallers ’n boer en sy vrou daar vermoor het. Die hartseer en vooruitsigloosheid van die plaaswerkers, toe werkloos, het haar geruk. So ontsteld was sy dat sy vir die plaaslike polisiehoof iets in dier voege gesê het: Die polisie moet plaasaanvallers sommer doodskiet voor hulle in hegtenis geneem word. Kort hierna het sy die nasionale sensus se Vrystaatse projek amptelik bekend gestel, en haar ontsteltenis met die room van die provinsie se media gedeel. Oomblikke later het die nuus landwyd, en ’n aks later wêreldwyd geloop. Sy het haar woorde daarna teruggetrek, vermoedelik weens druk vanuit die ANC. Nie lank tevore nie het sy nog die destydse president Thabo Mbeki se opskorting van die kommandostelsel en plaasmoorde as prioriteitsmisdaad verwelkom, en onder meer na die kommandokantore as struikrowerneste verwys. Die jongste plaasaanval by Senekal het in vele opsigte ’n kantelpunt gebring, maar ook so eenkant weer die debat heropen of plaasaanvalle as terreur beskryf kan word. Gelukkig is daar ook vredespogings en debatte oor vergifnis, maar ongelukkig is daar valse narratiewe wat kwaadwillig ingespan word om die konflik tot uitbarsting te laat kom. Van die EFF se verduidelikings oor waarom hulle op Senekal saamgetrek het (hulle is onder meer met busse aangery), naamlik dat hulle hul grond kom “terugvat” het, is ook pikant gegewe die historiese feite, soos dat die omgewing tot voor die Mfekane deur Tswanasprekende mense bewoon is (die sogenaamde byekorfbewoners wie se byekorfvormige kliphutte nog plek-plek bly staan het). Die Suid-Sotho’s, wat nou die grootste bevolkingsgroep in die Vrystaat is, het eers daarna ontstaan. Die feit dat die EFF blatant “Kill the boer, Kill the farmer”, ’n verklaarde haatspraaklied, gesing het, dui ook aan dat naakte terreur (onder meer in die vorm van plaasaanvalle) gestook word. Hierteenoor het die besoekende minister van staatsveiligheid, Ayanda Dlodlo, met haar ewewigtige houding beïndruk. Gelukkig lyk dit of die minister van polisie se vloermoer-strategie om die boere te blameer, nou ook (vir eers) laat vaar is en dat daar vordering gaan wees met landelike veiligheid. Die kwessie of die boeregemeenskap nie weer de facto uit die landelike veiligheidstrategie uitgesluit gaan word soos vantevore nie, sal nou in die praktyk getoets word.