Die gesproke stem in mondmusiek is ’n radikale stelling. Dit stel melodie sentraal in die afwesigheid daarvan, impliseer die stil-word van die horisontaal-lineêre dimensie van musiek. Dit wys op musiek se impotensie.
Wonderlik gestel, maar oor Breyten se woorde en klanke kan ek om die dood nie ’n akademiese verhandeling skryf nie; die troebadoer met die toringhart sodat hy ons van ver kan sien kom. In hierdie land word nasionale skatte soos hy soms uitgejou en aangesê om liewer nie weer huis toe te kom nie as hy voor die volk staan om die koers uit die woestyn aan te dui met ’n staf wat bewe van woede en wraak, waarskuwings stotterende onder sy tong totdat sy kiesvleis flenters is van bitter woorde kou. In hierdie land word nimlike poedinggesig-minnesangers met haarjel en brabbeltaal-lirieke in massahisterie op skouspelverhoë aanbid. In hierdie land waar ’n jagse leier met ’n kop soos ’n gierige bosluis onverhinderd met bonsende mantiete ronddans en kinders maak, waar welvarende ouer romansiers bebeurs en oor en oor bekroon word terwyl die Groot Afrikaanse Roman, ongenooid, skaars ’n rimpeling in die troebel poel veroorsaak, in hierdie land, in hierdie taal is daar veel skoonheid en soveel daarvan is deur hom geskep: beste Breyten, ons sjamaan, ons onblusbare liefdesbriefskrywer. Hy laat ons liefde jonk bly soos die hele aarde, hy droom van ’n huis vol sterre, die wurms in die heelal. Hy stuur ons oë met helikopters uit, hy slaan ons oë op na die berge met rakette. Hy hou rooiborsduiwe en trossies mimosamane uit en asem mantras in en uit ons verrukte oor.
Daar is ’n stel oorfone op die mark wat bekend staan as “skull candy” en wat my betref is hierdie CD presies dit: soetgoed vir die skedel. Die titel beste breyten is in die kol: die CD is ’n brief, ’n bitter intieme brief van en aan Breyten. Die omslag is treffend, na ’n foto van Cloete Breytenbach, met romantiese Breyten-tafeljafels wat soos cowboys of dissipels aansit vir vis en wyn. Dis nagmaal. Sit, sien, luister.