Nuuskommentaar: FW en die stryd om AfrikaansFW de Klerk. Foto: FW de Klerk-stigting/Facebook Die gereelde kritiek van FW de Klerk en die FW de Klerkstigting op die ANC, het onlangs kritiek van die ANC ontlok. Maar kan die Afrikaner sy belange legitiem bly opeis sonder dat die FW de Klerkstigting, as laaste bastion van die onderhandelinge van Afrikanerbelange by Kodesa, nie ook gesag daaraan gee nie? Oud-president FW de Klerk se onlangse kritiek op die ANC was nie heeltemal nuut nie. Die geleentheid vir die toespraak, waarop mense steeds reageer in die koerante se briewekolomme, was met die jaarlikse herdenking van sy bekende toespraak op 2 Februarie 1990. Netwerk 24 se opskrif van die berig was “ANC op pad om wit minderheid te ‘verdryf’”. Die ANC het woedend hierop reageer deur te sê FW het geen respek vir swart mense se sukses nie. ŉ Bekgeveg woed al jare oor of FW ŉ held of verraaier van Afrikanerbelange is en gaan stellig nog lank onderling onbeïnvloedbaar woed. Maar hoekom, soveel jare nadat hy uit die politiek getree het, bly die naam FW polities “aktief” en beteken FW in die tegnologiese era nie bloot “Forward” nie? (Bedoelende eintlik “Fast Forward” omdat baie lesers klaarblyklik ander nuus verkies.) Een van die hoofredes is dat die Nasionale Vredesakkoord, ten spyte van die wye rits instansies en partye wat dit onderteken het, tog meer ŉ handeling tussen ŉ ou en nuwe regering was. Op ŉ staatkundige vlak dra ŉ verdrag baie gewig, soos Duitsland wat met die totstandkoming van Israel, die Joodse staat se onafhanklikheid en bestaan gewaarborg het. Duitsland het dit gedoen ten spyte daarvan dat nugter voorsien moes word dat Israel en Duitsland se belange nie vir altyd in harmonie kon bly nie. Tog sal Duitsland periodiek laat blyk dat hy hom tog by sy onderneming hou. ŉ Verdrag impliseer minstens twee partye of groepe wat elk die belange van die ou strydende groepe verteenwoordig. Met die NNP se opname in die ANC, het die “verteenwoordiger” van Afrikanerbelange, in die konteks van die Vredesakkoord, sielkundig verdwyn. Die FW de Klerkstigting en sy filiaal, die Sentrum vir Grondwetlike Geregtigheid, het in ŉ sekere sin daardie rol oorgeneem en die ANC is gereeld streng aangespreek. Hoewel gering in getalle, is die sentrum danksy knap regsgeleerdes goed toegerus om ŉ wakende oog te hou oor die handhawing van die juridiese verantwoordelikhede wat die skep van ŉ volwaardige (hoewel effens gebrekkige) regstaat teweeg gebring het. Hiervandaan is die beoordeling van die Stigting se rol en aandeel in die handhawing van Afrikaans en minderheidsbelange (wat Afrikanerbelange insluit) subjektief en lyk dit of transformasie ŉ logistieke probleem skep om “reg oor te kom” en teikengehore te bereik. Waar die Stigting aanvanklik baie gesteld was daarop dat alle mediaverklarings in Engels en Afrikaans is (al sou die Afrikaanse teks eers later op die Afrikaanse segment van die webwerf beskikbaar wees), is dit nou met hoë uitsondering slegs in Engels. Wanneer die huidige uitvoerende hoof, dr. Theuns Eloff, iets uitreik, is ŉ Afrikaanse teks wel beskikbaar. Die indruk wat van buite gekry word as na die name van betrokke personeel gekyk word, is dat daar eenvoudig nie meer ŉ interne kapasiteit is om teks in Afrikaans voor te berei en versorg nie. Transformasie het skynbaar ŉ groot rol hierin gespeel. Die regstreekse Afrikaanse betrokkenheid, soos die Stigting se aktiewe rol om te keer dat Afrikaans ŉ regverdige aandeel in onderrig op die US verbeur, het op die oog af in die slag gebly. Die FW de Klerk-stigting is lank nie die enigste instansie wat in hierdie soort troebel water beland het nie. Betrokkenheid by internasionale organisasies en transformasie-aanstellings dra op die oog af by dat heelwat materiaal, wat deur Agri SA aan die media vrygestel word, nou net in Engels is. Verskeie politieke partye, wat op nasionale vlak alles slegs in Engels uitreik, verklaar in reaksie bloot “die media kan dit mos self vertaal.” Die probleem is egter dat die media ook die afgelope dekade of wat deur sy eie “transformasie” beweeg het en die gemeenskapsradio- en koerantwese beskik selde oor die personeel om nog te vertaal ook. Hierdie media sal nie hul eie kele afsny deur belangrike nuus, wat slegs in Engels aangebied word te ignoreer nie, maar dit sal waarskynlik in die kortste moontlike weergawe neerslag vind. In die verlede het die FW de Klerkstigting dit ook duidelik gemaak dat van die lang mediastukke eintlik vir koerante se middelblad bedoel word, dit wil sê, die blad vir prestige-tipe artikels teenoor die hoofartikelblad. Selfs koerante of koerantgroepe met ŉ sterk vertalingskapasiteit moet groot waarde heg daaraan om so ŉ artikel te vertaal, in plaas van ŉ horde berigte wat in Engels van nuusagentskappe ontvang word. Op ŉ manier slaan dit ook deur na meer tradisionele media wat wel voltydse vertalers in diens het. Gaan kyk byvoorbeeld na die groot aantal mediaverklarings wat die DA daagliks slegs in Engels uitreik op die DA se webwerf en vergelyk dit met die aantal wat die plaaslike Afrikaanse koerant haal. Kortom, die FW de Klerkstigting, soos ander instansies wat tradisioneel baie Afrikaanssprekendes verteenwoordig, maak homself effektief ontoeganklik vir ŉ groot deel van die Afrikaanssprekende bevolking wat die gemeenskapsmedia verkies. Afrikaans betaal reeds ŉ duur prys vir die vertalings wat reeds deur mense gedoen word wat nie werklik hiervoor opgelei is nie. Let maar op hoe lustig word die Engelse “billion” met “biljoen” vertaal (terwyl daar ŉ reuse verskil is) en hoeveel instansies word “verban” uit die Engelse “ban”, terwyl hulle eintlik net verbied of ingeperk word. (Taalkenners maak gereeld ellelange lyste van hierdie goggas bekend.) Intussen kla professionele vryskut-vertalers dat hulle nie werk inkry nie. Miskien vereis die moderne tegnologie dat gekyk word na ŉ goed-georganiseerde, gesentraliseerde, professionele vertalersentrum waarheen instansies met sterk Afrikaanse belange, maar sonder ŉ eie Afrikaanse kapasiteit, hul materiaal vir vertaling en versorging kan stuur. Elke deelnemende instansie moet egter ŉ tarief betaal ooreenkomstig sy benutting. Daar is meningsverskil oor of die nasionale vredesakkoord nog bestaan en enigsins neerslag vind, of behoort te vind in die land. Vanuit ANC-geledere kom opmerkings, soos dat dele nie meer bestaan nie, of heronderhandel moet word. Ander meen soos wat die grondwet van hierdie beginsels ondervang, “verdwyn” dit as afsonderlike dokumente. Daar is dus ook onsekerheid oor die juridiese posisie van die grondwetlike beginsels wat onderhandel is en as bylae in die oorgangsgrondwet opgeneem is. Daar bly dus ŉ behoefte aan ŉ instansie wat met gesag kan sê wanneer die ANC van die beginsels van die ooreenkoms afwyk en waaroor die grondwet self vaag is of swyg. Met dié soort gesag kan ander instansies, wat wel oor die nodige middele beskik, met gesag tot die kwessie toetree en waar van toepassing, dit selfs hof toe sleep. Om hierdie soort belange te beskerm, vereis egter dat die mense daarop moet inkoop. Dit moet doeltreffender aan die mense oorgedra word en dit beteken dat die betrokke mense se taal ten volle gerespekteer moet word. En miskien moet FW de Klerk ernstig daaraan dink om, soos ŉ bekende ontleder ook onlangs voorgestel het, te erken dat dinge met die onderhandelinge gebreke gehad het. Om vol te hou dat die NNP en regering se onderhandelaars baie goed gedoen het, rym nie met gereelde en goed-gemotiveerde kritiek op die uitkoms nie. Vir baie is dit ŉ groot struikelblok in die weg van geloofwaardigheid. Die les is egter dat die Afrikaner nie kan bekostig om sy rug op die FW de Klerkstigting, met sy bande met onder meer die Konrad Adenauerstigting, te verbreek nie. Dit is die laaste stem wat outentiek en met gesag kan praat oor wat in die letter en gees van die Vredesakkoord, in Afrikanerbelange, opgeneem is.