Tito Mboweni: ‘Julle gaan spyt wees Afrikaans is weg by Tuks’Tito Mboweni se twiet. (Skermskoot) Tito Mboweni, minister van finansies, het Donderdag gesê hy is gekant teen die Universiteit van Pretoria (UP) se besluit om Afrikaans as onderrigtaal by dié instansie uit te faseer. Mboweni het behoorlik sy kop in ŉ byenes gedruk deur te twiet: “Ek stem openlik, en in my persoonlike hoedanigheid, nie saam met die uitfasering van Afrikaans as een van die tale van onderrig by die Universiteit van Pretoria nie. As ŉ land, skiet julle julself in die voet. Julle sal oor 30 jaar hieroor spyt wees,” het hy getwiet. Sommige sosialemediagebruikers het Mboweni geloof vir sy siening, maar hy het hom grootliks kritiek op die hals gehaal. Een van die kritici was EFF-leier Julius Malema wat geantwoord het: “Maar jy word nou te veel, dit is nie meer snaaks nie.” Verskeie mense het na Hector Pieterson (12) verwys en gesê dié seun het nie gesterf vir Afrikaans as onderrigtaal by Suid-Afrika se onderriginstellings nie. Hector is in 1976 deur die polisie doodgeskiet tydens gewelddadige jeugopstande teen Afrikaans in skole. ŉ Foto deur Sam Nzima van die sterwende Hector in die arms van een van sy skoolmaats het ŉ ikoniese foto geword wat oor die hele wêreld bekend geraak het. Die taalbeleid van die UP het vandeesweek weer onder die vergrootglas gekom nadat AfriForum ŉ mediaverklaring uitgereik het waarin die organisasie sê hy veroordeel ten sterkste die aankondiging van die UP se nuwe visekanselier, Tawana Kupe, dat die universiteit van vanjaar af net in Engels sal funksioneer. Rikus Delport, die universiteit se woordvoerder, het egter teruggekap en gesê AfriForum praat “snert”. Hy het verduidelik dat Engels van vanjaar af die taal van onderrig en studie in alle eerstejaarprogramme word, maar dat studente wat reeds by die universiteit ingeskryf is die geleentheid kry om hul onderskeie studies in Afrikaans klaar te maak. Tito Mboweni, minister van finansies. Foto: Shayne Robinson/SAPA Tukkies se raad het reeds in Junie 2016 ŉ nuwe taalbeleid aanvaar ingevolge waarvan Engels die primêre onderrigtaal word. Ook is besluit dat Afrikaans as onderrigtaal geleidelik uitgefaseer word. Alana Bailey, adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum verantwoordelik vir taalkwessies, sê dat die UP aanvoer hy wil meertaligheid en sosiale kohesie bevorder, maar dit lyk asof die bestuur nie die woord “meertalig” verstaan nie. “As studente op die kampus, in onderriglokale en selfs in studentebehuising slegs een taal – naamlik die koloniale taal Engels – gebruik, is daar van eentaligheid sprake, nie van meertaligheid nie, want daar is immers geen ruimte vir meer tale in die formele universiteitsomgewing nie,” sê Bailey. Sy het daarop gewys dat die UP graag noem dat die aantal moedertaalsprekers van Afrikaans aan die universiteit afgeneem het, maar vra hoeveel van die UP se studente se moedertaal Engels is. “[Dit] teenoor die sprekers van ander moedertale wat nou in hul tweede, derde of selfs vierde spreektaal onderrig word,” sê sy. Bailey sê die UP verwys na geen plan om in die toekoms enige ander taal tot gelyke status as Engels te bevorder nie; dus is daar geen verbintenis tot moedertaalonderrig nie.