Nadia de Kock | Making meaning: Words, Music, Travel
tags: Caledonian Sleeper, Glacier Express, nagtrein, Royal Scotsman, treinreise, treinritte
Ek het my eerste ernstige seniordoelwit geformuleer: Ek gaan treinry. Hierdie idee laat die romantikus in my se hart vinniger klop.
Terwyl ek nog jonk genoeg is om te boogie en rock shows by te woon, sal ek dit doen, maar ek het die spaarrekening vir my oudagreise reeds geopen. Want dis hoe ek my op hierdie reise sien; ‘n dame van “‘n sekere ouderdom” in ‘n pastelkleurige snyerspakkie, hofskoene en sykouse aan en knieë netjies teen mekaar. Gesig gepoeier en pienk lipstiffie stylvol aangewend.
Of nie. Dalk word ek ongrasieus oud en ry trein met my Roger Waters of Bruce Springsteen T-hemde aan en volstaan ek met my gewone rooi lipstiffie, of dit nou in die plooie inbloei of nie. Dit maak glad nie saak nie, ek gaan treinry en hier is die reise wat ek op my emmerlysie neergeskryf het:
Die Bergenlyn, Noorweë
Die trein het vyf remstelsels om Europa se hoogste treinspoor aan te durf. Die Bergenlyn kronkel van Oslo na Bergen, deur kleurvolle Oos-Noorweegse landboudorpies en strek dan hemelwaarts na die hoë berge van die Hardangervidda plato. Die Hardangerjøkulen gletser kan ook van naby gesien word.
Caledonian Sleeper; ‘n nagtrein.
Wat ‘n droomwoord: Nagtrein. Die Engelse “sleeper” klink nou maar eenmaal nie dieselfde nie. Hierdie reis is boonop binne my bereik. Die Caledonian Sleeper vertrek elke aand van Londen Eustonstasie na Glasgow, Edinburgh, Inverness, Aberdeen en Fort William. Laasgenoemde diens hou die meeste belofte in; dit sluit ‘n volle nag op die trein en ‘n oggend oor asemrowende Hooglandlandskappe in na Fort William, die dorp aan die voet van Brittanje se hoogste bergpiek, Ben Nevis.
Trondheim na Bodo, Noorweë. ‘n Nagtrein met ‘n verskil.
Hierdie trein behoort in die somer geneem te word. Die son gaan skaars onder, wat beteken dat mens nie te veel van die manjifieke Noorweegse landskap om jou mis nie.
Die stadigste “Express”-trein in die wereld met ‘n gemiddelde spoed van 36 kilometer per uur. Hierdie trein neem jou deur die hart van die Switserse Alpe. Die trein ry oor 291 brue en deur 91 tonnels en gaan oor die Oberalp bergpas, 6 706 voet bo seespieel. Die kajuite bied panoramiese uitsigte – selfs via die dak. Die rit van St Moritz na Zermatt duur 7 1/2 uur.
Snak hier na jou asem.
Rusland: Golden Eagle Trans-Siberian Express
Die wereld se langste treinreis teen 6 000 myl. Kajuite het koningsgrootte beddens, ondervloerse verhitting en gaste het ‘n persoonlike butlerdiens. Die trein bied klaarblyklik gemak soos laas in die tyd van die Tsars beleef.
‘n Pianis vermaak gaste in die kroegwa en die kroeg bly oop totdat die laaste gas groet vir die nag.
Die 15-dae reis van Moskou na Vladivostok sluit ook begeleide toere na besienswaardighede in.
Hierdie reis is in potlood op my emmerlysie geskryf. My skip sal beslis moet inkom voordat ek dit kan bekostig.
Myl vir myl blykbaar die duurste treinreis op aarde. Daar is plek vir slegs 36 passassiers in hierdie gerestoureerde vintage trein met sy privaatkajuite van mahoniehoutpanele, ene Eduardiaanse elegansie. Die observasiewa het gemaklike leunstoele en sofa’s en bied genoeg spasie vir al 36 gelukkige gaste. Die twee restaurante het die atmosfeer van ‘n “gentleman’s club” (soos oorspronklik bedoel; elegant, eksklusief en met die klem op diens) en bied die beste van Skotse cuisine: loch prawns en salm. Die verskeidenheid wyn aangebied word slegs die enkelmoutspyskaart oortref.
Wanneer gaste gaan slaap, trek die trein af vir die nag.
Die beste van hierdie 4-dae rit is, volgens my, sekerlik die landskap waardeur mens reis: lochs, valleie, bergpieke, woude. Die tweede beste sal die Skotse stories wat na ete en oor ‘n glas enkelmout deur Hoogland “clansmen” vertel word, wees. Daar is ook begeleide toere na kastele en ‘n distrilleerdery. Ek moet egter erken, die blink mahoniehoutkajuite klink ook hemels.
Die treinrit van Glasgow, Skotland, na Fort William en verder na Mallaig neem jou deur Brittanje se eensaamste landskappe: “A wearier looking desert man never saw” is hoe die held in Louis Stevenson’s se roman “Kidnapped” Rannoch Moor beskryf het. En dit is juis hoekom ek hierdie treinrit wil onderneem; dit spreek tot my melancholiese aard.
The Guardian stel die ervaring van hierdie treinrit so mooi: Britain at its wildest, loneliest and ­loftiest – the Road to the Isles track reaches 411m. After shedding the city, you hug the banks of Loch ­Lomond, then speed through a drama of ­waterfalls, castle ruins and mountain flanks. The bleak expanses of Rannoch moor are so ­inhospitable that no road dares cross it and the track had to be balanced on a mattress of tree roots, earth and ashes. Later Ben Nevis rears over the line ­before you sweep across a 100ft high viaduct given new fame by its appearance in several Harry Potter films.
Begin die groot verlange hier.
(Terloops, die foto van my by hierdie post is by die Angel Tube station geneem. Ek hou selfs van moltrein ry!)
Ter wille van my geesteswelstand kyk ek nie meer nuusprogramme nie. Nou die dag sit ek egter op ‘n oefenfiets in die gym na die ry televisieskerms voor my en kyk toe my oog die beelde van slagting en terreur vang: die krisis in Sirië. En soos dit met hierdie morbiede fassinasie gaan, kry ek my oë nie weggeskeur van die klein skermpie nie en sien ek hoe kinderliggame versigtig op ‘n bakkie, waarop daar reeds ‘n klomp liggaampies lê, gelaai word. Ek sien hoe mense familie en vriende sommer so op straat moet uitken. Groen bodybags word aan die bokant oopgerits, daar word na die gesig binne die sak gekyk en dan volg die skokreaksies, ‘n kreet, ‘n kop wat sonder ophou in ongeloof geskud word . Trane stroom oor wange, ‘n gesig vertrek. Al hierdie tonele is aaklig maar ek bly kyk.
En toe sien ek dit; die toneel wat my tot die dag van my dood sal bybly. ‘n Dokter, grys by die slape, stetoskoop om die nek, laat sak sy gesig in sy hande en sy skouers begin ruk. Hy huil. ‘n Dokter huil.
Hierdie toneel het lank by my gespook en ek het besef dat ek iets positief hierin sal moet kry om dit draaglik te maak. Dit is toe dat ek onthou van my vriendin Judy wat so twee jaar gelede met ‘n genadeskip, ‘n hospitaalskip, teen die ooskus van Afrika opgevaar het om pasiente te behandel. Almal wat op die skepe werk is vrywilligers, maar meer as dit, almal betaal vir hul verblyf op die skip, om sodoende meer geld beskikbaar te stel vir waar die nood is, by die arm pasiënte. Dokters, sjirurge, ingenieurs, bemanning, skoonmakers, kokke, álmal betaal om daar te wees. Judy het talle dokters ontmoet wat boonop hul vakansies op die skip deurgebring het.
Sien, herinner ek myself, daar is geweldenaars en moordenaars onder ons wat wild rondhardloop en verwoestende pyn saai, maar daar is ook mense wat baie opoffer om te help heelmaak. En dít durf ek nie vergeet nie.
from → La bella vita
tags: Boomers, Facebook, i-Phone, iPhone, Skype
Die dag toe ek met die iPhone by die kantoor instap was ek vir ‘n paar minute ‘n heldin onder my jonger kollegas. Hulle het om my ge”oe” en ”aa” oor die sexy, dun stukkie tegnologie in my hand. Hulle was beindruk en ek saam met hulle. Dit ís ‘n mooi foontjie en kort voor lank wys die jeugdiges entoesiasties vir my hoe ek op die Internet kan rondrits en na my eie musiek kan luister en foto’s kan kyk, alles so tussen die oproepe deur.
Ek was nog altyd van mening dat veral ons werkende Baby Boomers, – dié wat in die vyftigs en sestigs gebore is – die gelukkigste generasie is. Ons het fantastiese veranderings in ons leeftyd gesien, veral wat die tegnologie betref; ons leer deurentyd nuwe vaardighede aan. Die Internet help byvoorbeeld nuwe neurale verbindings tussen ons breinselle vorm en hou ons jonk; ons laai self programme af om foto’s mooier te maak en ons rekenaars virusvry te hou. Ons doen al vir jare ons banksake aanlyn, ons bespreek vliegtuigkaartjies en akkommodasie aanlyn en laai musiek áf en ons eie video’s óp na webwerwe soos YouTube. Te cool vir woorde.
Met Facebook maak ons nuwe vriende met mense so uiteenlopend soos dokters, onderwysers en boere. Hierdie gesprekke maak nuwe wêrelde vir ons oop. Facebook-“stoepkuiers” het regte stoepkuiers vervang en ons kuier aande, selfs nagte om in hierdie virtuele wonderwêreld. Ons vorm ferm vriendskappe met vreemdelinge en gesels oor nuwe dinge; nóg ‘n manier om ons breine se neurale netwerke soepel te hou en só jonk te bly.
Ek en ander oumas leer ook om Skype te bemeester en voordat jy kan sê “tegnologies gestrem” maak ons video-oproepe na Amerika of waar ookal, in ‘n poging om deel te bly van ons oorsese kinders en kleinkinders se lewens.
Boonop werk ek in Inligtingstelsels. Dubbelgelukkig. Of so het ek gedink, want die dag toe ek my nuwe selfoon kry, begin ‘n reis wat ek nie beplan het nie.
Die oorgang van my ou foon na die iPhone met sy touchscreen is vol stampe, stote en knikke. Ná twee weke se gesukkel om die regte letters op die skermpie raak te druk en woorde wat drie, vier keer oorgetik moet word, ‘n lys Contacts wat op ‘n kritieke tydstip by die werk spoorloos verdwyn en talle onbedoelde oproepe na so ver as Australië smyt ek die foon een aand keelvol op my bedkassie neer.
Dit is tóé dat ek die stapeltjie half-geleesde boeke werklik raaksien en besef dat my lewe mal geraak het, dat “propvol” en “sinvol” nie noodwendig dieselfde betekenis het nie, dat iets iewers skeefgeloop het en dat my nuwe foon hierdie feit onderstreep.
Ek was byvoorbeeld nog altyd ‘n ywerige leser maar deesdae sukkel ek om ‘n boek klaar te lees; boek ná boek. Hulle kan mos nie almal vrot wees nie? Wanneer ek wel iets lees kan ek maar min kommentaar lewer, veral as ek dit op die Internet gelees het. Dit voel vir my asof ek sukkel om te konsentreer en wonder of die O-woord my nou getref het. Oud. Ek ril by die gedagte en begin navorsing doen.
Dit blyk dat die Internet die grootste sondebok is in ons aandag-afleibaarheid. Ons word heeltyd onderbreek deur e-posse, alerts, sms’e en ander boodskappe. Ons balanseer te veel take en so boet ons aan kreatiwiteit en produktiwiteit in. Hierdie deurlopende onderbrekings, veral wanneer ons op die Net is, het tot gevolg dat ons brein nie die nuwe neurale netwerke stewig in stand kan hou nie.
Die mees kommerwekkende aspek – volgens die Wall Street Journal – is wanneer die kognitiewe effek van die Internet vergelyk word met dié van ‘n vroeëre tegnologie: die boek. Die Internet met sy grafika, skakels en pop-up advertensies trek ons aandag voortdurend af terwyl die gedrukte bladsy bepeinsing, oordenking en introspeksie aan die hand werk; alles broodnodig vir diep, betekenisvolle denke en verhoogde kreatiwiteit.
Dankbaar dat ek blykbaar nie aan die oudword is nie maar dat my rondhoppende gedagtegang ‘n produk van ons tyd is, neem ek ‘n paar leefstylbesluite. Eerstens begin ek elke dag by die kantoor met ‘n koffie in die rusarea, digbundel in die hand. Ek lees een gedig; ek lees gefokus totdat ek dink ek verstaan wat die digter sê. Eers dán skakel ek my rekenaar aan om op die tegnologiese mallemeule te spring.
In die tweede plek het ek nou ‘n elektroniese sononder. Teen half-tien saans skakel ek my skootrekenaar en die TV af en my selfoon op Silent. Ek gaan sit op my stoep (die regte een van baksteen en sement) en kyk na stadsterre, vliegtuigliggies en soms ‘n satelliet. Dit is dan dat ek weet daar op hierdie juiste oomblik ‘n digter is wat luister na die klank van roeispane in ‘n stil nag, na vreemde stemme wat in die windlose donker oor die hawemuur na die hawe gedra word. Of dat iemand nóu na ‘n nagpostrein kyk terwyl dit in ‘n vallei neerdaal met sy vrag; briewe wat dankie sê, briewe wat skinder, briewe wat liefde verklaar, briewe van ooms, tantes en oumas af.
Ek is steeds ‘n Boomer maar ‘n gelukkiger een. Ek het die roerlose middelpunt van ‘n draaiende wêreld gevind; ‘n donker poel waar dit stil en vreedsaam is. Dit is hoogs aan te beveel.
(Net voordat ek bed toe gaan, loer ek gou via my foon na Facebook. Mens kan darem nie op álles uitmis nie.)
(Verskyn gedurende 2011 in rooi rose se Agterstoep)
from → Eie skryfwerk/Own writing