‘12 000 polisiemanne’ sal nie anargie keerKenners meen hoewel die president se erkenning noemenswaardig is, veel meer as net ŉ paar nuwe polisiemanne nodig is om die lendelam veiligheidskip om te draai. (Foto: SA Polisie) Pres. Cyril Ramaphosa het Donderdagaand in sy staatsrede erken dat die regering die skuld moet kry vir die verpletterdende Julie-onluste en die gevolge daarvan. Om te verhoed dat dit weer gebeur, het die president onderneem om 12 000 nuwe polisiemanne op te lei en groter klem op gemeenskapspolisiëring te plaas. Kenners meen hoewel die president se erkenning noemenswaardig is, veel meer as net ŉ paar nuwe polisiemanne nodig is om die lendelam veiligheidskip om te draai. Dit sluit in die oplos van verskeie maatskaplike kwessies wat deur armoede en ongelykheid aangevuur word. Dr. Hennie Lochner, ŉ onafhanklike navorser en forensiese deskundige, sê vir veels te lank is die verkeerde mense in die verkeerde poste in die polisie aangestel. Hy glo ook nie dat die duisende nuwe polisiebeamptes wat nou aangestel gaan word, binnekort hond haaraf gaan maak nie. “Wanneer gaan hulle ontplooi word? Opleiding duur ŉ jaar lank en teen daardie tyd lewer Ramaphosa weer ŉ staatsrede en kan hy dalk sê ons het gister of eergister 12 000 polisiebeamptes aangestel. “Jy skop nie ŉ polisiebeampte agter elke bos uit nie. As jy ŉ goeie speurder wil word, sal jy ŉ goeie speurder word. Dit is ŉ roeping. En om ŉ patrollievoertuig te beman, is ŉ wetenskap en ŉ kuns. Dit is nie net iemand met ŉ rybewys in ŉ voertuig nie. Mense moet behoorlik opgelei word.” Die duisende voornemende beamptes moet deur ŉ keuringsproses gaan en hulle agtergrond moet nagegaan word, sê Lochner. “Of gaan ons nou maar net weer vat wat kom? Jy is nog nie ŉ cowboy net omdat jy cowboy-hoed dra nie.” Hy sê die enigste manier om die polisie om te keer, is om die regte mense aan te stel, ongeag hul velkleur, geloof, geslag of seksuele oriëntasie. “Die polisieskip is al op die rotse, hy vaar nie meer daarheen nie. “Mense is aangestel nie om Suid-Afrikaners te beskerm nie, maar omdat hulle die regte kaart dra. Ons sal eers die regte polisiebeamptes kry om die werk te doen, wanneer die brood-en-botter-aangeleenthede bepaal wie die regering van die dag is, wanneer mense honger is en die strate invaar en bloed vloei. Niemand wil anargie aanblaas nie, maar jy moet by die wortel van die probleem kom.” Pres. Cyril Ramaphosa kom Donderdagaand by die Kaapstadse stadsaal vir die lewering van sy staatsrede aan. (Foto: Elmond Jiyane/GCIS) Ramaphosa het ook in sy staatsrede gesê indien die paneel wat die gewelddadige onluste in Julie 2021 ondersoek het, enigiets blootgelê het, was dit dat “armoede en ongelykheid die oorsaak van desperaatheid onder Suid-Afrikaners is”. Prof. Daniel Meyer, verbonde aan die Universiteit van Johannesburg se Skool vir Sake en Ekonomie (CBE), sê werkloosheid en armoede bly styg en as dié skip nie omgekeer word nie, kan ŉ revolusie veral onder jong mense ontstaan. “As jy jare lank onsuksesvol werk soek, gaan jy in ŉ stadium iets anders probeer.” Hiermee stem dr. Johan Burger, ŉ navorser verbonde aan die Instituut vir Sekerheidstudies (ISS), saam. “Daar is in die verslag egter ook groot klem geplaas op sosio-ekonomiese probleme en ongelykhede wat ŉ teelaarde skep vir ŉ breë vlak van opstand.” Burger sê dit is juis gevaarlik omdat mense, wanneer hulle vir lang tye verwaarloos word, in diepe armoede verkeer en spartel met die ontberings wat daarmee saamgaan, ŉ renons en gevoel van verontregting ontwikkel. “As dit toegelaat word om te lank te smeul, kan dit op twee maniere tot uitbarsting kom. “Die eerste manier is ŉ spontane uitbarsting wat geweldige druk op enige land se veiligheidsmagte veroorsaak. Dit is egter ŉ situasie wat deur politiek veroorsaak is en wat die polisie nie kan oplos nie. Die polisie en ander veiligheidsmagte is skerp gekritiseer vir die hantering van die oproer in Julie verlede jaar. (Foto: GCIS) “Die tweede manier is deur uitbuiting, soos ons in KwaZulu-Natal gesien het. Dit is waar jy ŉ klein groepie aanhitsers het wat die vonk by die kruitvat plaas.” Burger sê Ramaphosa se aankondigings oor die ekonomie en planne om struikelblokke uit die weg van ekonomiese groei en ontwikkeling te neem, word dan eindelik belangriker as verwysings na die gebreke in die veiligheidsomgewing. “Hy het minstens erken daar is ŉ probleem, ŉ verwaarlosing en ŉ noodsaaklikheid om dit te hanteer. Ek dink stilswyend het hy ook erken daar is potensiaal vir ŉ massa-opstand, of in ander terminologie: ŉ revolusie.” Ramaphosa het ook gesê teen 30 Junie sal ŉ aksieplan voorgelê word in reaksie op die Zondo-kommissie se verslag oor staatskaping en hy het steun uit die private sektor om die vaardighede te verskaf wat nodig is om ondersoek in te stel en vervolgings te doen, verwelkom. Die regering oorweeg dit ook om ŉ afsonderlike hofrol te skep om sake van korrupsie en staatskaping te hanteer. Meyer sê tot dusver is niemand egter nog na aanleiding van enige getuienis voor die Zondo-kommissie vervolg nie. “Hulle [die betrokkenes] is te bang vir mekaar. Daar is oral korrupsie en daarom wil hulle mekaar nie aankla nie.”