Groepsgeding van miljarde oor ‘onveilige’ omgeboude taxi’sWeens ŉ tekort aan taxi’s en ŉ baie hoë vraag daarna, is daar egter ŉ paar jaar gelede begin met die ombouing van die paneelwaens om aan die groeiende behoefte na taxi’s te voldoen. (Argieffoto: Netcare911) Daar is in die Johannesburgse hooggeregshof begin met regstappe teen verskeie motorhandelaars en vier van die land se groot banke in ŉ poging om miljarde rande te eis namens mense wat niksvermoedend vir sogenaamde regte Toyota-taxi’s opgedok het, terwyl dit inderwaarheid onveilige omgeboude paneelwaens was. Die aansoek is verlede week ingedien en op altesame 74 respondente beteken. Dit sluit in Toyota SA Motors, Toyota Finansiële Dienste, Wesbank, Absa, Standard Bank, Nedbank, SA Taxi Finance en verskeie gebruikte motorhandelaars. Die saak wentel om Toyota-paneelwaens wat oorspronklik vervaardig word om slegs drie mense te vervoer, maar jare lank omgebou is om tot 16 passasiers te vervoer en dan as ŉ regte Toyota Quantum-taxi verkoop is. Zain Lundell, ŉ litigasiespesialis wat die saak namens die kopers van dié taxi’s hanteer, sê regte taxi’s word gebou om die veiligheid van passasiers in die voertuig te verseker en bevat veiligheidsmaatreëls soos rolstawe en ŉ versterkte agterkant. Die omgeboude paneelwaens word nié so gebou nie. Dit is gemaak om drie mense voor in te vervoer, terwyl slegs vrag in die ruim vervoer moet word. Dit is gewis nie veilig vir die vervoer van mense nie. Vensters word onder meer in die kantpanele ingesny wat die struktuur verswak, terwyl sitplekgordels aan die sitplekke en nie die voertuigstruktuur vasgemaak word nie. Weens ŉ tekort aan taxi’s en ŉ baie hoë vraag daarna, is daar egter ŉ paar jaar gelede begin met die ombouing van die paneelwaens om aan die groeiende behoefte na taxi’s te voldoen. Verskeie Toyota- en ander handelaars wat die handelsmerk verkoop, het die voertuie omgebou, bloot sitplekke agterin op die dun vloer geïnstalleer en dit as die ware jakob aan niksvermoedende taxi-kopers verkoop. Handelaars het ook die registrasies van die voertuie namens kopers by lisensiekantore behartig. Lundell sê hulle het tientalle voorbeelde van kopers wat – nadat hulle besef het hulle het nie regte taxi’s gekoop nie – probeer het om dit aan handelaars terug te gee sodat dit met ŉ egte taxi vervang kon word. Hulle het ook die banke wat die finansiering verskaf het, daaroor gekontak. In sommige gevalle het die banke die omgeboude taxi’s teruggeneem nadat die oorspronklike eienaars nie meer hul paaiemente wou of kon betaal nie. Die banke het sommige daarvan glo opnuut op veiling aan ander niksvermoedende kopers verkwansel. In 2007 was die prys van ŉ doelgeboude Quantum-taxi sowat R214 000 (BTW ingesluit). ŉ Kortwielbasis-Quantum-paneelwa het in dieselfde tydperk verkoop vir sowat R175 000 (BTW ingesluit) en die langwielbasis het sowat R197 500 (BTW ingesluit) beloop. Daardie omgeboude voertuie is vir gemiddeld R250 000 elk verkoop. Toyota Suid-Afrika weet al sedert 2005 van die onwettige ombouings maar het nietemin – nes verskeie finansiële instellings – glo self die ombouings gefinansier. Die maatskappy het vroeër gedreig om agentskappe wat onwettige ombouings doen vas te vat, maar het glo tot dusver nog nie ŉ vinger teen hulle verroer nie. In ŉ poging om enige aanspreeklikheid te omseil het handelaars glo byvoorbeeld aanbeveel dat kliënte wat die ombouings gedoen wil hê, nie die voertuie as taxi’s registreer nie, maar as paneelwaens. “Hulle het ŉ reusewins gemaak deur nie-gehomologeerde taxi’s te verkoop en te lieg aan die mense wat dit gekoop het,” het Lundell aan eNCA gesê. Soms het die owerhede boonop op die omgeboude taxi’s beslag gelê omdat dit onpadwaardig was en is ŉ taxi-eienaar sy hele onderneming kwyt.