Is beproewing en tug nie maar net 'n ander variasie van straf nie?
Vraag: Straf God nog gelowiges deesdae of is dit beproewings en gevolge en tugtiging wat ons beleef? Is dit nie maar dieselfde ding nie?
Antwoord: Jou vraag sny 'n baie wye veld aan en een wat vandag baie aktueel is. Daar is soveel standpunte oor hierdie saak wat mense verwar en ook in 'n geloofskrisis kan dompel. Daarom is ek baie bly dat ons deeglik na hierdie saak kan kyk.
Jesus se werk en wat dit vir ons verhouding met God beteken moet vir ons duidelik wees voor ons hierdie vraag kan antwoord. Jesus is as mens gebore en het hier op aarde geleef, Hy is gekruisig en het gesterf. Op die derde dag het Hy opgestaan uit die dood. Elkeen wat in Hom glo word ingelyf/deelgemaak van sy dood en opstanding (Rom 6, Filip 3). Dit wat Christus gedoen het, naamlik om sonder sonde te leef en om vir al my sonde te betaal, het my eiendom geword deur die geloof. Daarom is ek nou kind van God en erfgenaam van al sy skatte en gawes (Rom 8:16,17). Wanneer God na my kyk, sien Hy my asof ek nooit enige sonde gedoen het nie en asof ek die hele wet, elke oomblik nagekom het -Hy ky so na my omdat Jesus se lewe vir my tel.
Voorbeeld: Die buurman se seun slaan golfballe in hulle erf, en ek waarsku hom om nie my ruit uit te slaan nie. Indien dit gebeur dat hy die ruit uitslaan, eis ek van hom of sy pa vergoeding vir die skade. Hulle moet vervang wat hulle beskadig het. Die skade en die straf is direk eweredig. Indien my eie seun golfballe slaan en die selfde waarskuwing van my kry en ook nie luister nie, maar die ruit uitslaan, wat nou? As ek bloot van hom eis om die ruit te vervang ter wille van myself, tree ek nie soos 'n pa op nie. As pa gaan ek hom miskien straf, maar die doel is om hom te leer om gehoorsaam en versigtig te wees. My verhouding met hom is anders as my verhouding met die buurman se seun. Die gelowige en God staan ook in 'n Vader-Kind verhouding. Die tug of straf wat ons ontvang is nie eweredig met die sonde wat ons gedoen het nie omdat die doel slegs opvoeding is.
My sonde is dus ten volle betaal deur Christus. Daarom sal ek nooit meer deur God in toorn vergeld word vir my dade nie. My verhouding met God het onherroeplik verander na 'n Vader - Kind verhouding. God sal nou niks met my laat gebeur wat nie vir my goed sal wees nie. God is nou vir my/aan my kant en sal nooit weer teen my wees nie (Romeine 8). Daarom kan ons met sekerheid sê dat God se houding teenoor ons nooit meer sal wees: 'jy wou mos, daarom hier is jou straf' nie. Wanneer God ons tug, is dit om ons daardeur op te voed en kom dit uit sy liefde (Hebr 12).Ons kan dus die onderskeid maak tussen straf as vergelding (soos die hof iemand straf vir sy misdaad, dit is wat Jesus gedra het aan die kruis) en straf of tug waarvan die uitsluitlike doel is opvoeding en geen vergelding nie. Die gelowige sal nooit weer straf as vergelding van God ontvang nie.
2. Hoe is God betrokke by siekte en lyding?
Hierdie vraag sluit ook aan by die vraag oor waar siekte en lyding vandaan kom. Sommige mense sê dat God niks met siekte en lyding te doen het nie, dit kom uitsluitlik van die satan af. Ander mense sê weer dat alle siekte en lyding 'n straf van God is. Kom ons kyk wat die Bybel ons hieroor leer.
2.1. Lyding en siekte kan voortvloei uit 'n sondige lewenswyse
· Die manier waarop jy dink en doen het 'n invloed op jou gesondheid en vrede
Spreuke 14:30 'n Rustige hart is die lewe vir die vlees, maar hartstog 'n verrotting vir die gebeente. God laat jou soms die gevolge dra van jou eie onverantwoordelike lewenstyl.
· Sonde kan siekte, lyding en dood te weeg bring, ook as straf van die Here.
Psalm 38:3 (38:4) Daar is geen heel plek in my vlees vanweë u grimmigheid nie; daar is niks gesond in my gebeente vanweë my sonde .
Johannes 5:14 Daarna het Jesus hom in die tempel gekry en vir hom gesê: Kyk, jy het gesond geword; moenie meer sondig nie, sodat daar nie iets ergers met jou gebeur nie.
1 Korintiërs 11:27 -30 Wie dan op onwaardige wyse hierdie brood eet of die beker van die Here drink, sal skuldig wees aan die liggaam en bloed van die Here. Maar die mens moet homself beproef en sò van die brood eet en uit die beker drink. Want wie op onwaardige wyse eet en drink, eet en drink 'n oordeel oor homself, terwyl hy die liggaam van die Here nie onderskei nie. Daarom is daar onder julle baie swakkes en sieklikes, en 'n aantal het ontslaap.
Handelinge 12:21-23 En op 'n bepaalde dag het Herodes 'n koninklike kleed aangetrek en op die troon gaan sit en hulle toegespreek. Daarop het die volk hom toegeroep: 'n Stem van 'n god en nie van 'n mens nie! En onmiddellik het 'n engel van die Here hom getref, omdat hy die eer nie aan God gegee het nie; en hy is deur wurms verteer en het gesterwe.
1Samuel 6:19 En Hy het onder die mense van Bet-Semes 'n slagting aangerig; Hy het naamlik onder die volk sewentig man en vyftig duisend man gedood, omdat hulle die ark van die HERE bekyk het; en die volk het getreur, omdat die HERE 'n groot slagting onder die volk aangerig het.
Dit is dus duidelik dat die Here ingrypend kan optree in die ongelowige en in sy volk se lewe. Hy kan selfs groot ellende op hulle pad bring as daar by hulle minagting vir Hom is en hulle volhard in 'n verkeerde gesindheid. God se doel vir sy kinders is egter om hulle tot bekering te roep.
2.2 God bring soms lyding en siekte oor ons pad
· Vanweë sonde in ons lewe
2 Samuel 12:14, 15 Maar omdat u (Dawid) die vyande van die HERE deur hierdie saak aanleiding gegee het om grootliks te laster, sal die kind wat vir u gebore is, ook sekerlik sterwe. Toe gaan Natan na sy huis. En die HERE het die kind wat die vrou van UrÃ­a vir Dawid gebaar het, getref, sodat hy ernstig siek geword het. Alhoewel die Here reeds aan Dawid vergifnis geskenk het, sterf sy kind, al smeek hy die Here om hom te laat lewe. Die hele volk het van Dawid se sonde geweet en ook God se vyande. God wys deur die kind se dood dat Hy sonde haat en nie maar ligtelik daarmee handel nie. Hy is dus nie besig om Dawid te straf nie, sy doel is om eerbied en ontsag by die volk en by Dawid te wek, sodat hulle ook die sonde sal haat en sal soek om naby Hom te leef.
· Om ons te onderrig
Deuteronomium 8:2-6 En jy moet dink aan die hele pad waarlangs die HERE jou God jou nou veertig jaar lank in die woestyn gelei het tot jou verootmoediging en beproewing, om te weet wat in jou hart is, of jy sy gebooie sal hou of nie. En Hy het jou verootmoedig en jou laat honger ly en jou die manna laat eet wat jy en jou vaders nie geken het nie, om aan jou bekend te maak dat die mens nie van brood alleen lewe nie, maar dat die mens lewe van alles wat uit die mond van die HERE uitgaan. Jou klere het aan jou nie verslyt en jou voet het nou veertig jaar lank nie geswel nie. Erken dan in jou hart dat die HERE jou God jou onderrig soos 'n man sy seun onderrig, en hou die gebooie van die HERE jou God om in sy weë te wandel en Hom te vrees.
Psalm 119:75 Ek weet, HERE, dat u oordele regverdig is en dat U my uit getrouheid verdruk het.
Gen 22:1,2 Nà hierdie dinge het God Abraham op die proef gestel en aan hom gesê: Abraham! En hy antwoord: Hier is ek! Toe sê Hy: Neem jou seun, jou enigste, wat jy liefhet, Isak, en gaan na die land MorÃ­a en offer hom daar as brandoffer op een van die berge wat Ek jou sal aanwys.
Hebreërs 12:5-8 En julle het die vermaning heeltemal vergeet wat tot julle as seuns spreek: My seun, ag die tugtiging van die Here nie gering nie en beswyk nie as jy deur Hom bestraf word nie; want die Here tugtig hom wat Hy liefhet, en Hy kasty elke seun wat Hy aanneem. As julle die tugtiging verdra, behandel God julle as seuns; want watter seun is daar wat die vader nie tugtig nie? Maar as julle sonder tugtiging is, wat almal deelagtig geword het, dan is julle onegte kinders en nie seuns nie.
Filippense 1:27-30: Alleenlik, gedra julle waardig die evangelie van Christus, sodat, of ek kom en julle sien dan wel of ek afwesig is, ek van julle omstandighede kan hoor dat julle in een gees vasstaan en, een van siel, saam stry vir die geloof van die evangelie, en dat julle jul in geen opsig laat afskrik deur die teëstanders nie. Dit is vir hulle wel 'n bewys van verderf, maar vir julle van redding, en dit van God;omdat dit aan julle ter wille van Christus genadiglik gegee is om nie alleen in Hom te glo nie, maar ook vir Hom te ly, terwyl julle dieselfde stryd het as wat julle in my gesien het en nou van my hoor.
Handelinge 9:15,16 Maar die Here sê vir hom: Gaan, want hy is vir My 'n uitverkore werktuig om my Naam te dra voor nasies en konings en die kinders van Israel. Want Ek sal hom toon hoeveel hy vir my Naam moet ly.Hoe onbegryplik dit ookal vir ons is, die Here gebruik soms die swaarkry, lyding, beproewing om ons te laat groei in ons geloof en om sy naam daardeur te verheerlik. Daarom mag ons dit nooit as straf van die Here sien nie, maar dat dit 'genadiglik' aan ons gegee is om ook vir Hom te ly.
2.3 Siekte word gesien as deel van die normale proses van lewe en dood Elisa wat soveel wonders in die krag van die Here gedoen het, sterf aan 'n siekte : 2Konings 13:14 En toe ElÃisa siek was aan die siekte waaraan hy sou sterwe, het Joas, die koning van Israel, afgekom na hom en oor hom geween en gesê: My vader, my vader, wa van Israel en sy ruiters! Die siekte van Elisa word as iets normaals gesien. Hy deur wie God so baie wonders gedoen het, aanvaar dat dit deel is van die normale lewensprosesse dat elkeen van ons iewers moet sterf en dat dit kan wees as gevolg van 'n bepaalde siekte. Die Here het Elisa beslis nie gestraf deur die siekte nie en hoor niks dat die duiwel hier betrokke is nie.
Lasarus was 'n bedelaar en was tot die einde van sy lewe arm en siek, tog is hy kind van God wat die ewige lewe beêrf. Hy ontvang die slegte dinge in sy lewe en die goeie daarna (Lukas 16). Luk 16:20-25 En daar was 'n bedelaar met die naam van Lasarus wat vol swere voor sy poort gelê het. En hy het verlang om hom te versadig met die krummels wat van die ryk man se tafel val. Ja, selfs die honde het gekom en sy swere gelek. En toe die bedelaar sterf, is hy deur die engele weggedra na die boesem van Abraham. En die ryk man het ook gesterwe en is begrawe. En toe hy in die doderyk sy oë ophef, terwyl hy in smarte was, sien hy Abraham van ver af en Lasarus aan sy boesem. En hy roep en sê: Vader Abraham, wees my barmhartig en stuur Lasarus, dat hy die punt van sy vinger in water kan insteek en my tong verkoel; want ek ly smarte in hierdie vlam. Maar Abraham antwoord: Kind, onthou dat jy jou goeie dinge in jou lewe ontvang het, en so ook Lasarus die slegte. En nou word hy getroos, maar jy ly smarte.
Ons kan dus nooit veralgemeen deur te sê dat iemand wat siek is of swaarkry, nie deur God geseën word nie of dat so iemand se geloof nie groot genoeg is nie, of dat hy deur God gestraf word vir iets nie. Ons kan ook nie sê dat ek altyd voorspoedig en ryk gaan wees as ek God in opregtheid dien nie. Ek het een keer gehoor van iemand wie se seun siek geword het en daar is vir hulle gesê dat as hulle met 'n opregte geloof bid hulle kind definitief genees sal word. Dit het egter nie gebeur nie, hulle kind het gesterf. Agterna is aan hulle gesê dat hy gesterf het omdat of hulle of hy nie werklik geglo het nie. Sy dood was dus die gevolg van hulle ongeloof en amper God se straf omdat hulle nie goed genoeg geglo het nie. Dit is 'n wrede ding om as mens vir 'n ander mens te sê. Dit kan wees dat ons soms nie ontvang wat ons vra nie omdat ons selfsugtig bid (Jakobus 4:3), maar soms is dit net deel van God se ewige raadsplan dat iemand nou moet sterf. Al bid ons dan opreg, God weet beter en besluit om ons nie te gee wat ons vra nie omdat Hy weet wat die beste is vir almal betrokke. Ons mag nie so oor 'n ander oordeel nie.
2.4 God gebruik lyding om sy koninkryk te laat kom.
Handelinge 9:15,16 Maar die Here sê vir hom: Gaan, want hy is vir My 'n uitverkore werktuig om my Naam te dra voor nasies en konings en die kinders van Israel. Want Ek sal hom toon hoeveel hy vir my Naam moet ly.
1Korintiërs 4:9-12 Want dit lyk vir my dat God ons apostels die laaste plek aangewys het as tot die dood veroordeel; want ons het 'n skouspel geword vir die wêreld, vir die engele sowel as vir die mense. Ons is dwaas ter wille van Christus, maar julle is verstandig in Christus. Ons is swak, maar julle sterk. Julle is in aansien, maar ons in oneer. Tot op hierdie uur ly ons honger en dors, is ons naak en word geslaan, en swerwe ons rond en swoeg ons deur met ons eie hande te werk. Word ons uitgeskel, ons seën; word ons vervolg, ons verdra dit; word ons belaster, ons troos; soos uitvaagsels van die wêreld het ons geword, die afskraapsel van almal tot nou toe.
Filippense 1:27 Alleenlik, gedra julle waardig die evangelie van Christus, sodat, of ek kom en julle sien dan wel of ek afwesig is, ek van julle omstandighede kan hoor dat julle in een gees vasstaan en, een van siel, saam stry vir die geloof van die evangelie,en dat julle jul in geen opsig laat afskrik deur die teëstanders nie. Dit is vir hulle wel 'n bewys van verderf, maar vir julle van redding, en dit van God; omdat dit aan julle ter wille van Christus genadiglik gegee is om nie alleen in Hom te glo nie, maar ook vir Hom te ly , terwyl julle dieselfde stryd het as wat julle in my gesien het en nou van my hoor.
1Petrus 3:17 Want dit is beter, as die wil van God dit eis, dat julle ly wanneer julle goed doen as wanneer julle kwaad doen. Want Christus het ook eenmaal vir die sondes gely, Hy die Regverdige vir die onregverdiges, om ons tot God te bring'”Hy wat wel gedood is na die vlees, maar lewend gemaak deur die Gees;
1Petrus 1:6,7 Daarin verheug julle jul, al word julle nou'”as dit nodig is'”'n kort tydjie bedroef onder allerhande beproewinge, sodat die beproefdheid van julle geloof, wat baie kosbaarder is as goud wat vergaan maar deur vuur gelouter word, bevind mag word tot lof en eer en heerlikheid by die openbaring van Jesus Christus; (Soms is dit nodig dat ons ly om ons geloof daardeur te laat groei.)Uit hierdie gedeeltes is dit duidelik dat God soms swaarkry aktief gebruik om sy Naam te laat verheerlik, om groei by sy kinders en sy koninkryk te bring.
2.5 Siekte word nie in die Bybel gesien as iets wat noodwendig van die duiwel af kom nie.
Paulus gee vir Timoteus raad vir sy maag en ander kroniese siekte-probleme: 1Timoteus 5:23 Moenie langer water alleen drink nie, maar gebruik 'n bietjie wyn ter wille van jou maag en jou herhaalde ongesteldhede.
Elisa sterf aan 'n siekte, sonder dat dit gesien word as iets wat van die bose kom: 2Konings 13:14 En toe Eli­sa siek was aan die siekte waaraan hy sou sterwe, het Joas, die koning van Israel, afgekom na hom en oor hom geween en gesê: My vader, my vader, wa van Israel en sy ruiters!
Jesus spreek Homself duidelik uit teen die opvatting dat sonde en siekte noodwendig aan mekaar verbind is: Johannes 9:1-7 En toe Hy verbygaan, sien Hy 'n man wat blind was van sy geboorte af. En sy dissipels vra Hom en sê: Rabbi, wie het gesondig, hierdie man of sy ouers, dat hy blind gebore is? Jesus antwoord: Hy het nie gesondig nie, en sy ouers ook nie; maar die werke van God moet in hom openbaar word. Ek moet die werke doen van Hom wat My gestuur het, so lank as dit dag is; die nag kom wanneer niemand kan werk nie. So lank as Ek in die wêreld is, is Ek die lig van die wêreld. En toe Hy dit gesê het, spuug Hy op die grond en maak klei van die spuug en smeer die klei aan die oë van die blinde man en sê vir hom: Gaan was jou in die badwater Silòam, wat vertaal word: Uitgestuur. En hy het gegaan en hom gewas; en hy het siende teruggekom. Jesus maak hom gesond sonder dat daar enige-iets oor die duiwel en sy werk ter sprake is. Indien die duiwel hier betrokke was sou mens, op grond van die vraag wat die dissipels gevra het, verwag dat Jesus sou sê dat dit nie sy of sy ouers se sonde is nie, maar die duiwel se werke. Hy sê dit nie, inteendeel Hy suggereer dat God dit so laat gebeur het dat die man blind is sodat Hy die werke van God kan doen.
Die boek Job is vir ons die duidelikste hierin. Die Here vra vir die Satan of hy opgelet het na Job. Job is vroom en opreg. Daar is nie nog een soos Job nie. Die Satan se teorie is dat Job God net dien omdat God dit met hom goed laat gaan. Hy glo dat Job sy geloof sal verloor as die voorspoed ophou. God gee dan vir satan toestemming om Job se besittings en familie weg te neem. Maar God stel ook 'n perk, Job self mag nie aangetas word nie.
Satan laat Job sy besittings en sy kinders verloor. Job bly egter glo. Satan sê dan vir God dat Job sy geloof sal verloor as hy sy gesondheid kan wegneem. God gee daarvoor toestemming, maar Job mag nie sterf nie. God bepaal dus satan se grense in sy aanslag teen Job. Satan tref Job met swere: Job 2:6-8 En die HERE sê aan die Satan: Kyk, hy is in jou hand; spaar net sy lewe. En die Satan het weggegaan van die aangesig van die HERE, en hy het Job met bose swere getref, van sy voetsool tot sy skedel. En hy het vir hom 'n potskerf geneem om hom daarmee te krap, terwyl hy in die as sit. Job se vriende kom by hom sit. Hulle glo dat Job gesondig het, al kan hulle iks aantoon wat Job verkeerd gedoen het nie, glo hulle hy moes iewers in die geheim gesondig het en dus skynheilig voorgegee het dat hy vroom en opreg is. Die som wat hulle maak is dus so: Siekte en lyding is 'n straf van die Here. As jy siek is of ly dan moes jy gesondig het. As jy reg lewe dan sal jy nie siek wees nie en sal dit met jou goed gaan (Job 22).
Job daarenteen hou vol dat hy nie sonder sonde is nie, maar dat hy opreg is voor God en dat daar nie sondes is wat hy wegsteek of in volhard nie. Job glo dit is God wat met Hom besig is in alles wat met hom gebeur. Job 23:14-16 Want Hy sal volbring wat oor my besluit is, en baie sulke dinge is daar by Hom. Daarom is ek verskrik voor sy aangesig; as ek daarop ag gee, vrees ek vir Hom. En God het my hart week gemaak, en die Almagtige het my verskrik. Job 27:1-5 En Job het verder sy spreuk aangehef en gesê: So waar as God leef wat my my reg ontneem het, en die Almagtige wat my siel bitterheid aangedoen het'” want my asem is nog heeltemal in my, en die lewensasem van God is in my neus'” my lippe spreek geen onreg nie, en my tong verkondig geen bedrog nie! Dit is ver van my dat ek julle gelyk sou gee; totdat ek die asem uitblaas, sal ek my onskuld nie prysgee nie.
Saam met Psalm 73 glo Job dat dit soms met die goddelose goed gaan hier op aarde en met die vrome sleg. Maar God is regverdig en sorg vir sy kinders en die goddelose kry uiteindelik hulle straf. Waarvan Job egter oortuig is , is dat dit wat met hom gebeur van God af kom en dat dit nie straf is op sy sonde nie.
Wanneer God Job antwoord verduidelik Hy Hom hoe groot Hy is. Nêrens sê hy vir Job dat Job vir satan moet kwaad wees oor wat met Hom gebeur het nie en dat God heeltemal niks daarmee te doene het nie. Intendeel as God vir Job antwoord deur sy eie grootheid te beskryf sê Hy vir Job dat hy nie die reg he tom God te bevraagteken nie. Job verstaan dit ook so as hyA sê dat hy sy hand op sy mond sit en nie meer sal teëpraat nie.
Uiteindelik sê God dat Job se seining van sake reg was en die van die vriende verkeerd. Dit is dan duidelik dat ons nie met siekte kan werk in terme van oorsaak en gevolg nie - jy is siek omdat jy gesodig het, of, jy is siek omdat die satan 'n houvas op jou het nie. Job 42:7,8 En nadat die HERE Job toegespreek het met hierdie woorde, sê die HERE aan Elifas, die Temaniet: My toorn het ontvlam teen jou en jou twee vriende; want julle het nie reg van My gespreek soos my kneg Job nie.Neem dan nou vir julle sewe bulle en sewe ramme, en gaan na my kneg Job en bring 'n brandoffer vir julle, en laat my kneg Job vir julle bid; want hom alleen sal Ek in guns aanneem, sodat Ek aan julle nie die dwaasheid laat vergelde nie; want julle het nie reg van My gespreek soos my kneg Job nie. Uit Job is dit duidelik dat God in beheer bly van alle dinge, selfs die kwaad wat op ons pad kom. Al is dit nie sy wil dat die kwaad op ons pad kom nie, kan satan ook nie kwaad of siekte op ons pad bring sonder God se toestemming nie. Indien satan onafhanklik, buite God se beheer om, kon maak wat hy wil sou ek in vrees gelewe het, want as hy dit aan Job kon doen wat kan hy aan my doen?
Ons moet of sê dat God almagtig is en as koning oor alles regeer en daarom ook bepaal wat oor ons mag kom en wat nie. Of as ons sê dat siekte net van satan kom en dat God niks daarmee te doen het nie, moet ons sê dat sekere dinge buite God se beheer om gebeur. As ons dit sê dan moet ons 1 Korintiërs 10:13 uit ons Bybel skeur: 1Kor 10:13 Geen versoeking het julle aangegryp behalwe 'n menslike nie; maar God is getrou, wat nie sal toelaat dat julle bo julle kragte versoek word nie; maar Hy sal saam met die versoeking ook die uitkoms gee, sodat julle dit sal kan verdra.
God bly in beheer, ook van die beproewing, versoeking en die siekte wat op ons pad kom, al kan dit van satan kom. Satan kan om nie roer of beweeg sonder God se wil nie. Daar kan nie eers 'n haar van ons koppe afval buite die wil van ons Vader nie, wat nog ernstige siekte of ongeluk? (Lukas 12:7)
Alle swaarkry in die gelowige se lewe is slegs met God se toestemming daar. God belowe dat Hy nie iets in ons lewe sal toelaat wat nie meewerk tot ons redding, geloofsgroei en uiteindelike verheerlikking in die hemel nie. Jesus het finaal alles vir sy kinders betaal en die toorn van God gedra. Wanneer ons swaarkry, is dit 'n liefdevolle Vader wat met sy kinders besig is en vir hulle die heel beste bewerk.