Plaasperspektiewe - Diskoers
Posted on Julie 9, 2019 April 24, 2020
Op 'n fundamentele vlak is alles wat kenmerkend is aan die Afrikaner toeskryfbaar aan die ontwikkeling van 'n volk uit 'n plattelandse boeregemeenskap. Op 'n fundamentele vlak is alles wat fout is met die afrikaner egter ook toeskryfbaar aan die plaas en alles wat daarmee saam gaan. Ek wil egter nie graag hê die logiese gevolgtrekking moet wees dat alles wat kenmerkend is aan die Afrikaner 'n fout is nie, maar wel dat die twee heersende, teenstrydige narratiewe nie vereenselwigbaar is nie. Of dit versoenbaar in verskeidenheid is, is 'n vraag op sig self en dít is waarom Plaas die P-woord is wat Afrikanerskap verteenwoordig.
Die teenstrydige narratiewe is nie omlyn en uiteengesit in konkrete volksverdelings nie. Dus is die argument as sodanig nie die hoof fokus nie, maar die uitkyk. Die oogpunt waaruit ander beskou word (soos hieronder) is dus die enigste manier om te bepaal waar elk van hierdie twee strominge vandaan kom.
Die perspektief op plaas is dus die faktor wat veg of vlug bepaal, en enigeen van die twee strome is afkeurenswaardig uit die ander se oogpunt:
Of dit nou Plaas-Pretorianers of Plaas-Potchers is, die dominante pro-platteland stroom sien die ander as ruggraatlose hênsoppers sonder voorliefde vir volk en vaderland (wat natuurlik beperk is tot menskleur velle en kombuisklanke). Plaasjapies hunker na 'n eenvoudiger bestaan waar hulle volk op die voorgrond was, waar die veelvlakkigheid van die Suid-Afrikaanse probleme ontken kan word in Nampo-biertente en om braaivleis radikaliseringsirkels. Die neo-nostalgie, hunkering na vervloë tye uit subjektiewe vertellinge, 'n tweedehanse nostalgie, manifesteer in hutsmerke, handelsname, hentiesbaai-vakansies en husse met lang ore waarin alle onaangename werklikhede oor Afrikanerskap ontaard.
Dinge gaan lekker in hierdie laer en die lewe loop, want pro-plattelanders ontken die mede-verantwoordelikheid van die Afrikaner om brûe te bou tussen Suid-Afrikaners en die bane te breek wat die rykdom van die land na die Boergeoisie kanaliseer.
Gemak grou die plaas mentaliteit dieper en dieper in, want sodra dit lekker is om die rol van 'n slagoffer te speel, word dit maklik om verontwaardig te word as enigiemand jou kritiseer. Nie dat veel kritiek by die boere uitkom nie want die plaas mentaliteit (al manifesteer dit as 'n polo met 'n tukslandbou sticker op) kom saam met 'n eggo-kamer van nabye narratiewe. Gemak gaan egter verder. 'n Vooropgestelde, vaste identiteit in volksverband maak dit makliker om jou grense en gedrag te defenieer. Die self hoef nie gevind en geskryf te word nie, want die self word gegee. Enige ander vorm van bevraagtekening verval in onbruik en volk vol skape ontstaan.
"Patriorisme" teenoor die plaaslewe onderhou die patriargie. Waar daar 'n plaas is, moet daar 'n baas wees, of hoe? Die onlosmaakbare heteronormatisme van hierdie baas beteken dat die romantisering van die plaaslewe onvetwisbaar bydra tot die onderhoud van die apartheid-mentaliteit in die mees omvattende sin.
Pessimisme word in hierdie omvattende konsep verteenwoordig, want die pro-platteland narratief noop hulle om op 'n pragmatiese vlak die magsverhouding in die land te verwerp. Omdat dit vir hulle afstootlik is, word die huidige as onwerkbaar verklaar en alle uitdagings, probleme en foute word met een swiepende stelling platgevee.
Die plaas, platteland en patriargie is gebind deur 'n onlosmaakbare meerderwaardigheid en kortsigtigheid wat veroorsaak dat die Afrikaans alternatives, die hipsters en die rebelle tot stand gekom het, as protes teen die plaas en al die probleme wat met pro-plattelanders gepaard gaan. Ons steek vas teen stereotipering, sosio-ekonomiese onderdrukking en oningeligte rasiste.
Oh Boereplaas, geboortegrond, jou het ek lief bo alles. Die pro-plaas stroom van jong Afrikaner het die grond lief. Nie omdat hulle nie die land liefhet nie, maar omdat identiteit en verantwoordelikheid spruit uit 'n verbitenis met die grond.
Die Hipster, Afrikaner-alternatief beweging wat die idee van plaas en alles wat daarmee saam kom verwerp, spruit uit 'n rebelsheid sonder rede. Dit is makliker om fout te vind en aan te val as om die realiteit van die belaaide plaasidentiteit in die gesig te staar. Die paradoksale verantwoordelikheid wat op die Afrikaner se skouers rus is maklik om op te lê: Die Plaas-stereotipe boertjie moet kompenseer vir die verlede en terselfdetyd fokus op die toekoms want ons herkoms is afgryslik en verby ander se foute kyk want ons moet verstaan waar hulle vandaan kom.
Die onverstaanbare onmoontlikheid is juis dan nou die oorsprong van die voëlvry 2.0. Die plaasverwerpers en die protes"leiers" sal al wat plattelands is verwerp vir die kampvegter identiteit en die hipsterisme wat daarmeesaam kom.
Die hipsteristiese wannabes is landsburgers wat hulle identiteit verwerp. Hulle verwerp verantwoordelikhede want dit is makliker om foute uit te wys en verantwoordelikhede op te lê as om self met die Plaas pligte en nadele te sit. Hierdie aanvalle gaan emosionele gate groter krap wat die Afrikaneridentiteit afbreek omdat hulle maak asof dit nie in hulle eie vlees is nie.
Die kulturele apatie sit agter hierdie mentaliteit. 'n Oordrewe agting vir individualiteit het gemaak dat kulture en groepsidentiteit irrelevant word. Die kritiek-kultuur hel hipsters helde gemaak ten koste van alles waarvoor die Pro-Plaas groepering probeer veg. Verbete, maar sonder sukses. Voortdurend geviktimiseer en van voor af veroordeel.
Vellies en verandering blyk die enigste twee konstantes te wees. Die daaglikse diskoers het beide hierdie strome geskep. Die perspektiewe pak mekaar selde, en die Plaas praatjies, of dit spottenderwys en sarkasties of seker en sielvol is, defenieer die twee groepe. Plaasjapies, pro-plattelanders en die wat plaasprotes aanteken beklemtoon net weereens hoe die boereplaas onlosmaakbaar in sy defeniërende odanigheid is.
Ons hart lê waar die teerpad eindig en jou John Deere sticker pas perfek op die Polo. Ons vuiste bal teen die vrese van ons voorouers en Freedom of movement lag al die pad bank toe. Elk Aftikanergroep Plaas die klem elders, so kom ons praat en peins bietjie vir 'n slag oor die watter trajek ons perspektiewe weerspieël.
Lielie Viljoen is 'n derdejaar Veeartsenykunde student aan die Universiteit van Pretoria. Sy is 'n jong, toekomsbewuste Suid-Afrikaner wat op verskeie vlakke betrokke is by gemeenskapsopheffingsprojekte en deelneem-aksies. Dit klop wildernis in haar binnekant.