Die Stockdale-paradoks en AfrikanersFoto: Unsplash/Pexels.com Deur Christoff van Wyk Om in geloof te glo dat ‘n mens ‘n uitdaging uiteindelik te bowe sal kom ongeag wat gebeur, maar steeds die moed aan die dag te lê om die harde feite in die gesig te staar, is ’n rare verskynsel, veral – so wil dit voorkom – onder sekere Afrikaners en Afrikanerorganisasies. Admiraal James Stockdale was ŉ offisier in die Amerikaanse weermag wat tydens die Viëtnam-oorlog gevange geneem is en vir byna agt jaar lank aangehou is. Stockdale, wat tydens sy gevangenskap meer as 20 keer gemartel is, skryf in sy boek oor hierdie ervaring dat hy nooit getwyfel het dat hy sal vrykom nie, maar ook dat hy geweet het dat dié ervaring hom sou verryk vir die res van sy lewe. Die bekende Amerikaanse besigheidskonsultant, Jim Collins het tydens sy navorsing vir sy boek, Good to Great, met Stockdale ŉ onderhoud gevoer en na aanleiding hiervan die sogenaamde Stockdale-paradoks neergepen. Collins het tydens sy onderhoud vir Stockdale gevra wie van sy medegevangenes nie oorleef het nie en sy antwoord was eenvoudig: die optimiste. Stockdale verduidelik dat die optimiste aanhou glo het dat hulle vrygelaat sou word teen ‘n sekere tyd, en wanneer dit nie gebeur nie, hulle teleurgesteld was. In sy eie woorde: “And they died of a broken heart.” Hul geloof was daar, maar nie hul vermoë om die harde feite van hul situasie in die gesig te staar nie. Wat kan ons as Afrikaners hieruit leer? Eerstens dat geloof die kern moet vorm van ons plan om in Suid-Afrika te oorleef. In dié verband is Afrikaners bevoorreg omdat ons ‘n ryk Christelike tradisie het waarop ons kan voortbou en nie nodig het om geloofspronge in die onbekende in te maak nie. Ons kan nooit hierdie geloof verloor nie, want dit sal die einde van Afrikaners beteken. Tweedens sal Afrikaners die vermoë moet aanleer om die harde feite in die gesig te staar en dan, ten spyte daarvan ‘n vaste geloof te hê in ‘n positiewe uitkoms, al is die spesifieke tyd wanneer dit gaan gebeur nie seker nie. Dit blyk toenemend moeilik te wees. Ons sus onsself gedurig deur ons hoop te plaas op verkiesings of hofsake of selfs politieke leiers en hul partye. Dié verskynsels kom en gaan, maar dit is die mense wat hul hoop hierop plaas wat uiteindelik moed verloor en as’t ware doodgaan van ‘n gebroke hart. Ons sit tans in die gevangenekamp met geen vooruitsig oor wanneer ons hier gaan uitkom nie. Ons het politieke mag verloor. Ons is besig om teen ‘n geweldige tempo ekonomiese mag te verloor. Ons is ook besig om ons mense te verloor deur emigrasie, lae aanwas en ook as gevolg van assimilasie, veral onder die jeug. Stockdale en sy medegevangenes het egter nie ledig rondgesit tydens hul gevangenskap nie. Hulle het onder meer hul eie morsekode ontwikkel om ongemerk te kommunikeer en mekaar moed in te praat, maar ook ‘n gedragskode ontwikkel wat toegepas is wanneer hulle gemartel is om sodoende die marteling so goed as moontlik te deurstaan. Hierdie en vele ander klein handelinge tesame met hul geloof het uiteindelik die momentum verskaf wat nodig was vir hierdie mans om aan te hou en uit te hou. Uiteindelik is daar twee goed wat ons voor oë moet hou: