“Toe stap Hendrik (mnr. H. L. Greyling, hoofbestuurder van die Kleurling-Ontwikkelingskorporasie) my kantoor binne met ’n gespanne uitdrukking op die gesig en kyk net woordeloos na my. Na ’n paar sekondes sê hy: “Dis alles verby. Het jy gehoor?” Hy het in die Nederlandse klub geeet, en toe die nuus van die aanslag daar uitkom, is hy na Die Burger se kantoor, waar hy die doodsberig gehoor het.
In die stede was daar uiteraard nie so ’n sigbare afname in die gewone bedrywighede nie. Maar die aand was dit stiller as op ander aande. Bioskoopvertonings is oor die hele land heen afgelas en talle ander byeenkomste gekanselleer.
Op Heidelberg, wat deur dr. Verwoerd in die Volksraad verteenwoordig is, is die eeufeesligte afgeskakel en die res van die dorp se eeufeesviering opgeskort.
Aan die weskus het meer as duisend vissers hul nette neergelê en die aand tuis gebly. Dit was ’n groot opoffering, veral aangesien die visseisoen aan die einde van die maand sou sluit en almal graag soveel vis as moontlik wou inhaal.
Soos Die Burger op die oggend na die moord gese het: „Verstand en gevoel wil dit haas nie vat nie: dat Suid-Afrika se leier en Eerste Minister in sy bank in die Volksraad moes val voor die mes van ’n sluipmoordenaar.”
Die polisie het gereed gestaan vir gebeurlikhede, maar daar was min werk vir hulle. Net aan die Rand was die aand ’n klompie insidente. Mense wat die verkeerde afleiding uit Tsafendas se Grieksklinkende naam gemaak het, het hulle teen Griekse kafee-eienaars en andere gerig. Verskeie kafee-eienaars het na die moord die ondervinding gehad dat hulle deur ou klante beledig is. In Germiston moes een vlug toe ’n klomp mense sy kafee binnestorm, en elders is die seilafdak voor ’n Griekse vrugtewinkel aan die brand gesteek. ’n Leier van die Griekse gemeenskap is oor die telefoon met die dood gedreig en talle mense het die Griekse ambassade opgebel om te eis dat die ambassadeur die land verlaat.
“In Suid-Afrika se reaksie op die sluipmoord op sy Eerste Minis­ter,” het die blad geskryf, “kom mooi en groot hoedanighede na vore . . . Dit is goed om daarna te kyk en vir altyd te onthou dat dit daar is agter die spanninge, wrywinge en botsings van ons bestaan in hierdie land.
“Suid-Afrika het sy naam met nuwe eer en waardigheid beklee deur die manier waarop hy hom onder die slag van hierdie wrange week gedra het.”
Uit die aangrensende Rhodesië (Zimbabwe) het berigte gekom oor die diepe gevoel van verlies wat daar ontstaan het. Die mense van die land, so is berig, het aan dr. Verwoerd gaan dink as ’n wyse ou oom op wie se simpatie en steun hulle kan reken.
In Salisbury, hoofstad van Rhodesië, het ’n groepie Swartes wat vroeer in Suid-Afrika gewoon of gewerk het, hulle gevoeg by die mense wat tou gestaan het om die rouboek in die kantoor van die Suid-Afrikaanse diplomatieke sending te teken.
Enkele wanklanke het uit die verre vreemde gekom. Een insident wat natuurlik wye publisiteit geniet het, was die kommentaar van ’n nie-blanke in Brittanje, die vyandigste land tot vandag teenoor die Blanke in Suid-Afrika, in ’n verfilmde onderhoud wat oor die beeldradiodiens van die B.B.C. uitgesaai is. Hy het gesê dat die dag van die moord op dr. Verwoerd die heuglikste dag in sy lewe was en dat hy net wens dat hy die moord self kon gepleeg het. ’n Konserwatiewe Britse groep, The Monday Club, het die B.B.C. darem daaroor skerp tereggewys.
Aan die ander kant was daar uitinge van venyn, soos in ’n koerantartikel waarin dr. Verwoerd as ’n “missionary of hate” bestempel is.