Na ‘n ruk kom ons ondersteuningsvoertuig ook op die pan aan. Strat-hulle het lank agter die vasgevalde bakkie gestaan en ek kan sommer sien hy’s suur. Ons gesels ‘n bietjie oor die werkverrigting van die karretjies en dan spring ons weer weg. Ek looi die Nanyi en Yian klou! ‘n Paar duine verder is daar ‘n vurk in die pad. ‘n handgemaakte teken verduidelik dat links vir die “manne” is, en regs, vir die ‘woosies” Links is ‘n laaaang rooi duin en regs is grondpad. Halfpad teen die duin op lê ‘n Kia op sy pens in die sand… Ek stop, trek diep asem in en storm die duin. Aan die voet van die duin is nog ‘n handgemaakte kennisgewing wat eenvoudig sê; “Faster!” Ek druk die toereteller in die rooi in, en in tweede rat hol die karretjie die bult op, by die vasgevalde Kia verby en bo-oor die kruin. Trouens, ons kom so vinnig bo aan dat ons met al vier wiele in die lug oor die kruin spring!
Ons land hard en dan het ek net tweede rat… Ons sukkel vir nog so ‘n kilometer aan en dan sien ek ‘n koelteboom. Ons trek onder die boom in en Yian spring aan die werk. Eers maak hy die luik oop wat net onder die handrem tussen die sitplekke lê. Hy vroetel met sy vingers in die gat rond, maar spring dan uit en begin onder die boom na iets soek. Yian praat nie Engels nie, so ons kommunikasie is beprek tot handgebare. Hy kom terug met twee kameeldoringtakkies wat hy soos Sjinese eetstokkies in sy vingers vasklem. Met die implemente krap hy in die holte tussen die sitplekke rond en kom dan triomfantlik met ‘n halfmaanvormige stukkie metaal te voorskyn. Hy skuif die kabel wat van die rathefboom na die ratkas toe loop in posisie, druk die die stukkie metaal in plek en kap dit met ‘n klip stewig in posisie in. Hy gooi die klip weg, maak die luik toe en wys my ek moet ry. Ek voel – voel met die rathefboom en die karretjie gly gemaklik in eerste rat in. Ons trek met ‘n brul weg en ek loer vir Yian. Hy sit agteroor met ‘n breë glimlag op sy bakkies, duidelik trots op homself.
Ek wonder oor hom. Hy’s ‘n begaafde ontwerper en ingeneur, maar hy kan nie ‘n taal praat waarin ons kan kommunikeer nie. Hy bly in ‘n reuse industriële sentrum in Sjina saam met ses miljoen ander mense. Was hy al ooit in ‘n woestyn? Was hy al ooit uit die stad uit? Is dit sy eerste besoek aan ‘n ander land? Aan sy paspoort, splinternuut, lyk dit nie of hy ‘n gesoute resiger is nie. Bob het my vertel dat Yian 47 jaar oud is. (Bob self is 27) Is hy getroud, het hy kinders? En hier sit hy langs ‘n mal man wat soos ‘n besetene deur die woestyn jaag en aanmekaar op die nippertjie staan van ‘n moerse ongeluk. Die enjintemperatuur is aanmekaar in die rooi en die veerstelsel werk sekerlik harder as wat Yian ooit bedoel het dat dit moet werk toe hy dit ontwerp het. Hulle het ons egter gevra om hulle te help om die karrtjies te ontwikkel as ernstige renmotors en daar is net een manier om dit te doen. Ry die ding so hard jy kan, en kyk wat breek. Maak seker jy weet hoekom dit gebreek het en verbeter dit sodat dit nie weer sal breek nie. So hou jy aan tot jou voertuig so sterk is dat jy met ‘n geruste hart deur die bosse kan jaag sonder om te bekommer dat iets gaan afval en jou gaan dood- of seermaak.
Ons haak hom toe maar agter die Isuzu en sleep hom dorp toe. Ons kry die Landy weer aan die loop en maak die grenspos net-net. Meneer Vuil, Willie en Gilo ry vooruit met die Chev en die lang sleepwa, en ek ry die 150 kilo’s agter Strat aan tot op Koës. Ons ry by die skool se hekke in en slaan kamp op, op die rugbyveld.
Ek wou jou kom vra wat is ‘n plan- kloper en besef nou vir die eerste keer jy is eintlik ‘n plank-loper.