US-taalbeleid skend menseregte – taalgroepLede van die DAK Netwerk, ŉ groep vir voorheen benadeelde Afrikaanssprekendes, tydens ‘n vroeëre betoging in Stellenbosch. (Foto: Mia Slabbert) Die DAK Netwerk, ’n Afrikaanse belangegroep uit die bruin gemeenskap, meen die Universiteit van Stellenbosch se nuwe taalbeleid ontneem Afrikaans van sy status as amptelike én inheemse taal. Dít, meen die organisasie, grens aan menseregtevergrype en die minagting van kulturele en linguistiese erfenis. Die netwerk is gestig vir die bemagtiging en vooruitgang van agtergestelde Afrikaanssprekendes en vernoem na die Khoi-leiers Doman, Autshumao en Krotoa. Maroela Media het vroeër berig belanghebbendes kan nou op die tweede konsep van die Universiteit Stellenbosch (US) se hersiene taalbeleid (2016) kommentaar lewer. Partye het tot 14 Augustus om kommentaar te lewer. Volgens Danie van Wyk, uitvoerende hoof van die DAK Netwerk, staan twee potensiële twispunte uit. “Dit is nodig dat die 2016-taalbeleid van die universiteit deur verskeie belangegroepe en drukgroepe teengestaan word, gegewe die ‘dwalinge’ in die hofsake waar oor die aangeleentheid beslis is,” het Van Wyk gesê. “Daar is veral bedenkinge oor bepaalde omskrywings, definisies, bepalinge en interpretasies. Een voorbeeld hiervan is dat dit steeds kommerwekkend is dat Xhosa pertinent as ŉ inheemse taal gemeld word, terwyl hierdie status Afrikaans ontsê word.” Volgens Van Wyk volhard die departement van hoër onderwys in hul taalraamwerk dat Afrikaans ŉ uitheemse taal is. Slegs sogenaamde “Suidelike Bantoetale” (die departement se terminologie) is op inheemse status geregtig. “Die DAK Netwerk wil dit onomwonde stel dat die ontkenning hiervan aan menseregtevergrype, minagting, disrespek en die afgradering van die kulturele en linguistiese erfenis van bogenoemde groeperinge grens. Om iemand te ont-taal is om daardie persoon te ont-mens,” sê Van Wyk. Die Universiteit Stellenbosch. Hy het verwys na ’n onlangse uitspraak van regter Steven Majiet in die Grondwethof, en het gesê dat ons die taal moet toe-eien. “Dit kom daarop neer dat Afrikaans gestroop is van haar Suid-Afrikaanse sowel as Afrikawortels. Afrikaans is ŉ ontwikkelde akademiese taal met ŉ bewese rekord. Hiervan getuig die talle hoogs gekwalifiseerdes in verskillende beroepsektore van ons samelewing,” sê Van Wyk. Die tweede kwessie wat die DAK Netwerk volgens Van Wyk wil opper, is moedertaalonderrig. “Vir die DAK Netwerk is hierdie ŉ ononderhandelbare saak. In al ons onderhandelinge met die Universiteit Stellenbosch (US) het ons dit onomwonde gestel dat ons baie sterk op meertaligheid steun en selfs die ontwikkeling van ander inheemse tale aanmoedig,” aldus Van Wyk. “Tans is moedertaalonderrig in die grondslagfase in Suid-Afrika verpligtend en nie onderhandelbaar nie. Soos internasionale praktyk dit ook het, is dit tot met gr. 3 verpligtend. Ons is egter oortuig dat moedertaalonderrig tot ŉ eerste voorgraadse universiteitskwalifikasie deurgevoer moet word. “Ons is maar te bewus dat taal mense bemagtig. Indien Afrikaans in haar spore op die US gestuit word, word derduisende, veral bruin Afrikaanssprekende landelike en selfs stedelike studente, ŉ toekoms ontsê,” het Van Wyk gesê. Hy meen die groot uitvalkoers op universiteit is getuienis van die belang van moedertaalonderrig. DAK Netwerk meen dat die Universiteit Stellenbosch met die opstel die finale taalbeleidsdokument moet poog om weereens ŉ taal- en kultuurwarmte aan die huidige en plattelandse student uit te straal.