Nuuskommentaar: SAUK se verlies kan nóg groter weens Hlaudi-sleureffekSABC-gebou in Kaapstad Foto: Maroela Media Na berig word is die SAUK-raad heel punt in die wind oor die SAUK-jaarverslag wat pas bekend gemaak is … met ’n verlies van meer as R400 miljoen. Nou word berig dat die voorsitter meen dit is onmoontlik vir ’n openbare uitsaaier om ’n wins te maak. Intussen meen ’n kenner die verliese gaan nog groter word as gevolg van die SAUK se besluit van 90% plaaslike inhoud vir radiostasies en SABC 1 en 2, en 80% vir SABC 3 wat veronderstel is om kommersieel te funksioneer. Dit is al ’n geruime tyd dat Afrikaanssprekendes kla dat hulle eintlik nog net die nuus kyk. Goeie programme (soos goeie Amerikaanse speurreekse) word eenvoudig te laat in die nag uitsaai en is boonop dikwels herhalings. Hlaudi Motsoeneng se aankondiging dat sekere gewilde programme soos Dr. Phil nie meer aangekoop gaan word nie (want daar moet ’n plaaslike Dr. Phil gevind word) help ook nie om entoesiasme in die toekoms van die SAUK te behou nie. En nie alle Afrikaanssprekendes kan DStv bekostig nie. Oor die algemeen is daar tevredenheid met RSG se uitsendings, maar Motsoeneng het reeds aangedui RSG gaan onder die vergrootglas geplaas word weens onder meer ’n vermeende gebrek aan transformasie. Van die gehaltedrywers is afgedank, maar is weens die onwettige aard daarvan weer deur die hof in hul poste herstel. Die persone agter die onwettige afdanking is ook gelas om die regskoste uit hul eie sakke te dra. Teen dié agtergrond is ’n mens verstom om te hoor die SAUK-raad is hoog in sy skik met Motsoeneng – selfs nadat die appèlhof Motsoeneng verlof tot appèl geweier het teen die Wes-Kaapse hooggeregshof se bevinding dat sy aanstelling as bedryfshoof irrasioneel en onwettig was. Die raad het hom eenvoudig op ’n bedenklike wyse in ’n ander senior pos ontplooi. Die kabinet sowel as die ANC het nou vrae gevra oor die bevoegdheid van die raad en ’n ondersoek na sy bekwaamheid aangevra. Maar hierin kom die tikkie pikante ironie. In wese is dit die ANC in die parlementêre gekose komitee wat die raadslede aanstel, en minstens sommige van die ontplooiings word vanuit Luthuli-huis voorgeskryf. Die ANC is nou langlippie vir sy eie brouwerk. Hiervandaan moet ’n mens baie goeie binne-inligting hê, of met die spreekwoordelike helm gebore wees om te kan beoordeel wat werklik aan die gang is. By gebrek daaraan word die feite wat beskikbaar is so goed as moontlik onder die loep geneem en so akkuraat as moontlik ontleed. Op die oog af lyk dit of daar ’n sterk groep in die ANC is wat pres. Jacob Zuma se ontplooide kornuite – veral dié wat regtig droogmaak – in die openbare oog bring en diskrediteer. Waar dit moontlik is, word die kornuite uitgewerk. Die SAUK-raad tree op die oog af duidelik in die pro-Zuma-kamp op. Motsoeneng word as Zuma-gunsteling beskou. Die band tussen die raad en die minister, Faith Muthambi, is opsigtelik heg en dit is bekend dat sy ’n Zuma-lojalis is. Die ANC doen beroepe op die minister om teen die raad op te tree. Ook op ander gebiede probeer prominente ANC’s (asof hulle namens die ANC praat) om die Zuma-lojaliste te isoleer en onder druk te plaas. Minister Zwane is pas die hoeveelste keer deur ’n senior kabinetslid gekritiseer oor sy aankondiging dat die banke wat die Guptas die rug gekeer het, ondersoek gaan word. Intussen ontvou ’n bisarre verhaal van hoe die Londense beeldpoetsers van die Guptas al lank daarvoor druk op onder meer Netwerk 24 probeer uitoefen het om die “nuus” te publiseer. Dit lyk of Zuma in die jongste tyd ook die gewoonte aangeleer het om lojaliste wat in die sop beland vir die wolwe te gooi – of dalk in suiwerder Suid-Afrikaanse terme, onder mini-bus-taxi’s in te slinger. Net dalk kan ’n mens hierin lees dat Zuma se houvas op die ANC besig is om los te torring. Of word daar wel geleidelik daarin geslaag om Zuma na ’n meer seremoniële rol uit te rangeer? So het hy pas gerugte dat ’n kabinetskommeling op hande is ontken, terwyl almal weet sy hande jeuk om sekere ministers te pos. Die Grondwet gee hom hierin absolute mag. Maar dit het in die verlede ook al gelyk of die president meer seremonieel aangewend word, soos om saam met die kwien deur Londen se strate in ’n koets te ry. Maar dan maak Zuma met mening ’n terugkeer om sy mag en gesag te toon, gepaardgaande met ’n reuse-blaps of twee. Dit kan só maklik weer gebeur.