Nuuskommentaar: Zuma – die ewige gevangene van politieke onregOudpres. Jacob Zuma. (Foto: Sandile Ndlovu/Pool) “Ek sal in die tronk rondloop as die eerste gevangene van die Konstitusionele Hof.” Só het oudpres. Jacob Zuma gister in ŉ 21 bladsy lange brief aan hoofregter Mogoeng Mogoeng geskryf. Die Zondo-kommissie het onlangs die Konstitusionele Hof gevra om Zuma van minagting van die hof skuldig te bevind. As deel van die proses het Mogoeng Zuma, soos gebruiklik is, die geleentheid gegun om in ŉ beëdigde verklaring te sê wat hy as gepaste straf vir dié aanklag sou sien. Die sperdatum hiervoor was Woensdag 14 April. In plaas daarvan om dié beëdigde verklaring in te dien, het Zuma in 21 bladsye verduidelik waarom hy nie die beëdigde verklaring hiervoor sal aflê nie. Hy noem uitdruklik hoe hy nie legitimiteit aan die proses en mense gaan verleen wat onregverdiglik agter hom aan is nie. Dit wat die Konstitusionele Hof tans doen, is ŉ flagrante misbruik van regterlike gesag, voer hy aan. Hy aanvaar dit as ŉ gegewe dat hy wel skuldig bevind gaan word, maar gaan bloot nie legitimiteit aan die proses verleen deur amptelik daaraan deel te neem nie. Hy verduidelik ook hoe buitengewoon dit is dat die Konstitusionele Hof, van alle howe, hom hieraan skuldig wil bevind. Omdat dié hof hom vervolg, gaan Zuma sodoende die eerste gevangene van die Konstitusionele Hof word. As die hoogste hof in die land kan hy bloot nie teen die uitspraak appelleer nie – dit is daarom finaal en beslissend. Gegewe die inhoud en aard van die brief het Zuma eintlik maar sy wapen teen die Zondo-kommissie gekies. Die Zondo-kommissie het reg en geregtigheid gekies en Zuma ŉ wapen van populistiese politiekery. Zuma het van die begin af die Zondo-kommissie en gepaardgaande gebeure as ŉ politieke sluipmoord teen sy karakter geskets. Die Zondo-kommissie was volgens hom nog altyd ŉ partydige instrument wat met die onreg en onregverdigheid soortgelyk aan dié van die apartheidsregering op hom neergedaal het. Zuma meen hy was nog altyd die slagoffer van dié karaktervervolging. Alles wat Zuma in reaksie doen, poog daarom om die kommissie van alle regslegitimiteit te stroop. Met alles wat Zuma doen, verander hy dit wat veronderstel is om regsprosedures te wees in politieke speletjies. Hy doen dit omdat dit sy enigste kans op oorlewing is. Dit tel ook in sy guns omdat dit absoluut perfek by die ANC se huidige faksiegevegte inpas. Zuma skets hierdie hele proses as een van goed teenoor sleg. Daar is geen grys area tussenin nie. Jy is óf vir óf teen hom. Diegene téén hom is die Zondo-kommissie, die Konstitusionele Hof en enige ander persoon of party wat dié prosesse en instellings ondersteun en legitimiseer. Aan sý kant is weer diegene wat onthou dat hy net ŉ ou man is wat die meeste van sy lewe opgeoffer het om teen die onderdrukkende apartheidsregering te baklei – hy het nog nooit enigiets anders gedoen as om vir reg, geregtigheid, vryheid en menswaardigheid vir sy mense te veg nie. Dit kom basies neer op ŉ geveg tussen die (onregverdige) instellings en meganismes van staatsmag teenoor die nederige leier wat om reg en geregtigheid vir die massas wil baklei – Zondo teenoor Zuma. Die situasie pas perfek in by die huidige ANC-polarisering. Aan die een kant is ook die Ramaphosa-faksie wat reg en geregtigheid deur die instellings en meganismes van die staat wil bevorder. Aan die ander kant is die Magashule-faksie wat baie meer staatmaak op populisme en die massa as basis vir hul leierskap en invloed. Dit is ŉ geveg tussen die faksie van onderdrukkende staatsmag teenoor edele populistiese politici. Zuma en Magashule se kant van die faksie baat daarby om Ramaphosa se regering en faksie deurentyd aan die apartheidsregering gelyk te stel. Die vorige keer wat mense soos Zuma en Magashule deur die staat vervolg was, was tydens apartheid. Nes die staat hulle destyds onregverdiglik vervolg en geteiken het, teiken die staat hulle nou weer onregverdiglik. Die morele onreg wat dié vervolgings destyds was, herhaal hulself nou bloot in die gedaante van Ramaphosa se faksie. Hierdie harde lyne van verdeling impliseer dat daar geen moontlikheid vir versoening is nie. Jy is of aan die kant van die immoreel en onderdrukkende staat of jy is aan die kant van die struggle-helde. Oudpres. Jacob Zuma (Foto: AP) Sodoende dek Zuma ook die tafel vir ŉ bloedige partystryd. Albei kante van die faksiegeveg wil eintlik die party en die staat “reinig”. Ramaphosa wil die staat reinig van diegene wat die pad byster geraak het in korrupsie. Zuma en Magashule se kant wil die party reinig van diegene wat soos die immorele, onregverdige apartheidsregering geraak het – die kant van die staat wat nou ou struggle-helde in die tronk wil stop. Zuma probeer tans vir so lank as moontlik so goed as moontlik oorleef. Hy is deeglik bewus van hoe sleg die prentjie lyk wat hy skets. Dit is ŉ politieke prentjie wat vir Ramaphosa feitlik geen morele beweegruimte laat nie. Ramaphosa gaan uiteindelik die mens wees onder wie ŉ “edele struggle-held” sy apartheidshel herleef. Zuma maak die prys vir Ramaphosa om sy doelwitte te bereik ongelooflik hoog – albei weet dit ook. Die laaste paragraaf in Zuma se brief lui: “I shall await the decision of your esteemed Court and am preparing myself for it’s obvious although unjustified severity.” Zuma was nog altyd skelm, maar nog nooit polities onnosel nie. Met hierdie brief het hy sy hand vir Ramaphosa gewys – hy gaan dit verpolitiseer in ŉ stryd om oorlewing. ŉ Vraag oor skuld of onskuld gaan uiteindelik nié deurslaggewend wees nie. Zuma én Ramaphosa weet dit. Die vere van vervolging gaan uiteindelik die voël maak – hoe dit lyk wanneer Zuma onder Ramaphosa se presidensie tronk toe gaan, gaan veel belangriker wees as die vraag oor óf Zuma enigsins tronk toe behoort te gaan. Die brief is eintlik ŉ blanko tjek vir Ramaphosa. Die geveg is reeds aan die gang, gevegslyne is getrek en kante is gekies. Zuma dwing Ramaphosa bloot om te sê wat hy bereid is om te betaal vir ŉ oorwinning.