5 Boek-minute met Eugene Cussons
JY LEES NOU 5 Boek-minute met Eugene Cussons
Eugene Cussons is 'n man met 'n missie: Om sjimpansees uit haglike omstandighede te red en hulle 'n kans op 'n lewe sonder kettings en klein, bekrompe hokke te gee.
Buiten die wetenskaplike feit dat hulle meer as 98% van ons DNS deel, is hul intelligensie byna sonder gelyke. Wanneer jy met hulle werk, is dit 'n baie lonende ondervinding, want hul intelligensie stel hulle in staat om dankbaarheid en vriendskap te wys – veral teenoor dié wat hulle herken as deel van hul reddingspoging en herstelproses. Ek glo dis nie iets wat 'n mens noodwendig so sterk sal ervaar by minder intelligente spesies nie.
Jy was 'n gas op 'n hele paar TV-programme, onder meer Ellen DeGeneres en The Tonight Show with Jay Leno. Was daar reaksie van kykers en dink jy dit het 'n impak gehad?
Ek dink die geselsprogramme het bygedra tot my internasionale profiel en het 'n bewustheid geskep van die reservaat. Ek het beslis die meeste pret gehad op Ellen se program. Tog het ek baie goeie vriende gemaak by die Tonight Show, want hulle is 'n fantastiese groep mense. Hierdie programme het baie goeie kykergetalle, maar ek glo die ontbytprogram The Today Show het baie mense bereik, want kort daarna het derduisende mense Animal Planet begin kyk.
Jy neem ywerig deel aan ekstreme sportsoorte soos valskermspring, skubaduik en rotsklim. Het dit jou enigsins gehelp in die werk wat jy met sjimpansees doen?
Dit gee my die nodige vaardighede om sekere hindernisse te oorkom. Omdat ek byvoorbeeld self kan vlieg, weet ek watter beperkings bepaalde vliegtuie het en wat gepas sal wees wanneer dit kom by reddingspogings op verskillende terreine, asook wat die beste ontsnaproete moet wees. My klimvaardighede is 'n groot voordeel wanneer ek saam met die sjimpansees klim, en ook om die woude in stand te hou in die kampe op die reservaat. My ondervinding van om in Afrika te reis het my die vaardigheid gegee om rondom menslike obstruksies te onderhandel. Dít dink ek is my beste vaardigheid.
Het jy tydens jou werk met sjimpansees 'n ervaring gehad waar jy gevoel het jou lewe is op die spel?
Ek het, buiten vir 'n paar ekspedisies, elke keer bedreig gevoel. Soms het die bedreiging gekom van die dier waarmee ek gewerk het, wat geen vertroue in mense het nie en wat nie sou huiwer om my uit woede dood te maak nie. Ander kere was dit wanneer ek voorgegee het ek is 'n handelaar om sjimpansees wat in die sluikhandel verkoop word, te vind. Dis belangrik om te noem dat dit my nie afgeskrik het nie, maar gemotiveer het om die ongeregtigheid te probeer regstel. Dit was meer die burokratiese obstruksies wat my ontmoedig het.
In Libanon was dit 'n faktor, maar soos my ervaring gegroei het, so het ek ook geleer om dit te hanteer. Korrupsie kom algemeen voor en dit is beslis iets waarteen ons moet veg om hierdie oorlog te wen. Daar is egter ook amptenare wat hul werk met integriteit en waaksaamheid doen. Hulle is ongelukkig in die minderheid en daar is 'n behoefte aan beter polisiëring. Dit sal net gebeur deur groter druk uit die internasionale gemeenskap en meer finansiële hulp.
Wat was die moeilikste reddingspoging waarby jy betrokke was?
Dis 'n moeilike vraag, maar ek sou sê die reddings van 5 sjimpansees uit Angola. Dit moes oornag gebeur. Die boek vertel die volle verhaal van hoe ek kratte moes bou, burokratiese elemente moes bestuur, onmoontlike logistiek moes reël, en lojale, vindingryke vriende moes bymekaar kry om te help met hierdie 72 uur van "geen-slaap-en-kan-nie-stop-nie"- uitreik. Ironies genoeg moes ek ná my aankoms in Suid-Afrika, toe ek drie-uur die oggend uit kwarantyn stap, regstaan vir die voorbladfoto van hierdie boek, omdat die kameraman van Animal Planet wat 'n beperkte skedule gehad het, sewe-uur weer moes vertrek.
Die beste manier om te ontspan is om alleen in die reservaat te stap, en as die tyd dit toelaat, kom my gesin soms saam. Die bos en diere wat nie 'n vrees het vir hul menslike oppassers nie, laat my herleef.
Ek dink nie dié verhouding bestaan tussen die mens en wilde sjimpansees nie, en ek dink ook nie wilde sjimpansees sal dit spesifiek ondersoek soos ander diere uit die natuur soos byvoorbeeld die wolf nie. Nogtans, wanneer sjimpansees in 'n reservaat gekonfronteer word deur mense wat op verstaanbare vlak met hulle kommunikeer, dink ek daar is geen twyfel dat hulle die mens as 'n vriend sal aanvaar en selfs sal insluit in 'n groep nie.
Wat is die vooruitsigte vir sjimpansees om in die natuur te oorleef, of sal daar 'n tyd kom dat sentrums soos joune die enigste plek sal wees waar hulle betekenisvol kan voortbestaan?