Groot-Brittanje: skok-verkiesingsuitslagTheresa May. Foto: AP Photo/Kirsty Wigglesworth Die vervroegde verkiesing vir die Britse Laerhuis het heel onverwags uitgedraai. Die Konserwatiewe Party onder premier Theresa May het wel die grootste party gebly, maar sy meerderheid verloor. Die party het 318 setels verower, 8 duskant die volstrekte meerderheid van 326. Dit is 12 setels minder as met die laaste verkiesing in 2015. Die party se steunbasis is veral in die suide en ooste van Engeland, maar hy het met die verkiesing sy steun in Skotland aansienlik verhoog, terwyl hy in sy vestings steun verloor het. Die Arbeidersparty met leier Jeremy Corbyn het beter gevaar as die vorige keer en sy getal setels van 230 tot 261 opgestoot (+31). Corbyn is ŉ sosialis en sy beleid was die bekende linkse boodskap van “belas die rykes en gee vir die armes”. Die boodskap en die veldtog het egter heelwat voorheen apatiese ondersteuners, veral jong mense, gemobiliseer. Die vestings van die Arbeidersparty is veral in die groot stede en meesal in Noord- en Sentraal-Engeland, tradisioneel die armer deel van Brittanje. Die uitslag was nie net ŉ terugslag vir die Konserwatiewe Party en dus ook vir Brexit nie, maar ook vir die Skotse Nasionale Party (SNP) en vir die kanse op ŉ tweede referendum oor Skotse onafhanklikheid. Die SNP het meer as ŉ derde van sy setels verloor, en van 56 tot 35 teruggesak. Die Liberaal-Demokratiese Party het 12 setels gekry, ŉ wins van 4. Die party is die mees uitgesproke pro-EU-party en vaar goed onder die liberale, stedelike elite. Die Verenigde Koninkryk Onafhanklikheidsparty (UKIP), ŉ groot voorstander van Brexit, het op groot skaal verloor. Die party het wel net een setel gehad wat hy nou verloor het, maar sy persentasie het van 13% in 2015 tot 2% tans teruggesak. Die rede is dat die Konserwatiewe veel van UKIP se beleid, soos Britse soewereiniteit en streng optrede teen immigrante en Moslem-ekstremiste, oorgeneem het. Ander, meesal streeksgebonde partye wat nog setels gewen het, is die Demokratiese Unionisteparty DUP (die verteenwoordiger van die Protestante in Noord-Ierland) met 10 setels (+2), Sinn Fein (wat veral die Noord-Ierse Katolieke verteenwoordig) met 7 (+3), die Walliese Nasionaliste Plaid Cymru met 4 (+1) en die Groenparty met 1. Die fout wat die Konserwatiewe Party en May gemaak het, was om te aanvaar dat hulle ver gaan wen. Die verkiesing was vervroeg omdat die Konserwatiewe Party vroeër vanjaar baie sterk in die meningspeilings gevaar het en May die geleentheid wou aangryp om vir haar ŉ sterk mandaat vir die Brexit-onderhandelinge te laat gee. Dit was ŉ dobbelspel en sy het dit verloor. Die verkiesingsveldtog was ondoeltreffend, sonder fut en net op May ingestel. Haar hoofboodskap was “maak my sterker sodat ek ŉ goeie Brexit kan beding”. Die verkiesingsuitslag kan deels as wraak vir Brexit gesien word. Met verlede jaar se Brexit-referendum het die voorstanders daarvan om aan te bly in die EU en veral die jong mense aanvaar hulle gaan ver wen en hoef nie moeite te doen om te gaan stem nie, en nou was dit andersom. Dit was veral groot getalle jong mense en ander wat gewoonlik nie in politiek belangstel nie wat vir die Arbeidersparty en sy uitgesproke linkse leier Jeremy Corbyn gestem het. Brittanje is gewoond aan stabiele regerings van een party met ŉ volstrekte meerderheid. Nou moet ŉ koalisie- of minderheidsregering gevorm word. Die Konserwatiewe Party het geen natuurlike koalisievennoot nie. Die enigste party wat redelik naby hulle is, is die DUP. Intussen lyk dit asof die Konserwatiewe met die informele steun van die DUP ŉ minderheidsregering sal lei. Die groot vraag is natuurlik nou hoe die uitslag die Brexit-onderhandelinge gaan beïnvloed. May gaan nou swakker na die onderhandelinge, wat oor minder as twee weke moet begin. Heel moontlik gaan die onderhandelinge eers uitgestel moet word. Sy het haar verkiesingsveldtog geskoei op ŉ “harde Brexit” waar Brittanje bereid is om alleen te staan as dit moet. Ander, ook in haar eie party, verkies egter ŉ “sagte Brexit”, waar Brittanje deur talle verdrae aan die EU verbind bly.