53 Eskom-sake deur Valke ondersoek(Foto: Dirk Hermann/Facebook) In die lig van groeiende bewerings van grootskaalse korrupsie – nogal deur belangrike ministers in die kabinet – by Eskom, het die polisie bevestig die Valke ondersoek reeds 53 sake wat ŉ regstreekse uitwerking op beurtkrag het. Altesaam 31 mens is ook al in verband hiermee in hegtenis geneem. Brig. Athlenda Mathe, nasionale polisiewoordvoerder, sê die Valke kyk “holisties” na al hierdie sake. Aanklagte teen verdagtes wat reeds in hegtenis gemeem is, wissel van kabeldiefstal en die diefstal van geleiers, transformators en brandstof, tot beweerde sabotasie. Die polisie het in opdrag van die nasionale polisiehoof, genl. Fannie Masemola, ook ŉ toegewyde span wat permanent sake in eMalahleni (Witbank) en Middelburg in Mpumalanga – die episentrum van die land se kragvoorsieningsvermoë – ondersoek. Die polisie ondersoek tans 39 sake en 86 mense is al aangekeer. In die meeste gevalle spruit die aanklagte uit beweerde onwettige steenkool-mynbedrywighede en altesame 30 sake is tans op die hofrol, sê Mathe. Volgens Mathe het die nasionale gesamentlike operasionele intelligensiestruktuur, bekend as NatJoints, ook ŉ komitee op die been gebring om spesifiek die ontwrigting van bedrywighede, bedreigings van nasionale sleutelpunte, strategiese instellings, kritieke infrastruktuur, voorvalle en noodgevalle wat met die nasionale kragstelsel verband hou, te pak. Die prioriteitskomitee vergader weekliks en daar is ŉ bykomende komitee wat “permanent by Eskom gesetel is en 24 uur van die dag werk om daaglikse misdaad wat gepleeg word te monitor en om te verseker alle misdaadtonele word hanteer”. Die komitee mobiliseer ook die nodige hulpbronne, sê Mathe. “Die mandaat van die komitee is die koördinering van alle sake wat verband hou met operasionele sekuriteit oor energie.” Die Valke het nog nie op versoeke om kommentaar gereageer nie. Richard Mantu, woordvoerder van die departement van openbare ondernemings, het by navraag gesê minister Pravin Gordhan “verafsku” korrupsie in alle vorme en veroordeel dit ten sterkste. Dit nadat hy in mediaberigte geïdentifiseer is as die einste minister wat André de Ruyter sonder sukses genader het met bewerings van korrupsie deur ministers in die kabinet. “Die minister doen ŉ beroep op alle Suid-Afrikaners, ongeag hul posisie in die samelewing, om te onderskei tussen agterdog, gerugte en bewyse; indien enigiemand bewyse oor korrupsie het, moet hulle dit eerder aan wetstoepassingsowerhede oorhandig,” sê Mantu. Hy sê maatskappybestuur vereis van die Eskom-raad om die feite te bepaal en te beraadslaag oor die kwessies wat De Ruyter in die TV-onderhoud geopper het. Daar moet dan aan die departement en die parlement terugvoer gegee word en afhangend van die bewyse wat voorgelê word, moet wetstoepassingsowerhede ook ingelig word. “Korrupsie was ongetwyfeld ŉ kenmerk in Eskom en verskeie ander openbare en private instellings, soos tydens die Zondo-kommissie se verhore en gevolglike bevindings en aanbevelings gehoor is. “Mense pleeg korrupsie tot hul eie voordeel. Ons weet ook dat staatskaping in die formele sin dalk geëindig het, maar korrupsie is steeds ŉ plaag wat ons as aandeelhouer en regeringsverteenwoordigers uit ons instellings wil uitroei. “Eskom is geen uitsondering in dié verband nie,” sê Mantu. Gevaarlike kartelle Daily Maverick het intussen Maandag onthul dat twee senior kabinetslede glo bande het met vier misdaadkartelle wat in Eskom bedryf word. Weens regsredes het die webwerf nie die name van die betrokke ministers bekend gemaak nie. Die kartelle staan bekend as die Presidential Cartel, Mesh-Kings Cartel, Legendaries Cartel en die Chief Cartel. Intelligensie wat reeds oor die kartelle ingesamel is, verbind die misdaadgroepe met die sabotasie van Eskom se kragsentrales, asook met ŉ program van politieke destabilisering en het met ŉ waarskuwing gekom: “Indien jy vermoor wil word, kom speel jy hier.” Luidens die berig dui intelligensie daarop dat die sogenaamde gebiedsleier (waarvan die naam weerhou word) verantwoordelik is vir die aanhitsing van openbare oproer in Mpumalanga – deur ŉ moordebende wat as Team Shikisha bekend staan – en dat dit gedoen word ter ondersteuning van dié leier se pogings om president te word. Die gebiedsheerser het glo ook ŉ vertroueling, ŉ senior polisie-offisier, wat enige ondersoeke na sy belange in die wiele ry of ondermyn. Die intelligensie lui volgens die berig voorts: “Die betrokkenheid van hooggeplaaste politieke rolspelers bly ongelooflik moeilik om na te speur. Dit is hoofsaaklik omdat niks op skrif gestel word nie en alle kommunikasie deur derdepartye gedoen word, wat enige direkte verband omseil. Verskeie onafhanklike bronne dui op soortgelyke spore van betrokkenheid [deur die ‘gebiedsleier’].”