Die vergelyking in die Afrikaanse skryf- en spreektaal
So groen soos gras, so wit soos was, so rooi soos bloed, so suikersoet—dis 'n stokou raaisel in die vorm van 'n volksrympie en dit bevat 'n aantal vergelykings. Die antwoord van die raaisel is natuurlik 'n waatlemoen... met sy groen skil, wit dop, rooi vleis en soetigheid. Sonder sy kleurryke vergelykings is Afrikaans maar net nie Afrikaans nie. Lees hieronder hoe die vergelyking ons taal verlewendig...
EN jy iemand met lang wenkbroue soos 'n skilderkwas? Met waterige oë soos 'n fonteinpadda en wegstaan-ore soos 'n windskerm? Jy sal waarskynlik wil dink of jy van iemand weet wat aan hierdie grafiese beskrywings voldoen, maar ons omgangstaal is deurspek met sulke kleurryke uitdrukkings. Ons kom immers uit die stal van goeie, landelike mense, wat na aan die aarde gelewe het, maar ook nie altyd met finesse na hul medemens gekyk nie. Die vergelyking vorm gevolglik 'n groot en onlosmaaklike deel van Afrikaans se ryke skat van idiome.
Baie van die vergelykings—plaaslik geskep of uit Europa hierheen oorgeplaas—het soveel ingang gevind en is so wyd gebruik dat hulle tot vaste uitdrukkings in die taal verhef is. Ontelbare ander is miskien een keer deur 'n woordkunstenaar of gesprekvoerder gebruik en het net daar gesneuwel omdat geen leser of toehoorder dit die moeite werd geag het om dit self weer te gebruik nie.
Hier volg lyste van sekere van die bekendste vergelykings in Afrikaans. Dit word gevolg deur 'n handjievol onbekendes wat nietemin baie omtrent die volkshumor verraai.
Vergelykings—nie vaste uitdrukkings nie, maar koddig
BAIEMAAL hoor 'n mens in die spreektaal 'n vergelyking wat (nog) nie tot die vaste uitdrukkings in jou taal behoort nie, maar wat so raak is dat 'n mens daaroor moet glimlag. Die lysie hieronder is sekeres wat al opgeteken is. Ken jy nog sulke vergelykings wat jy êrens gehoor het?