Djengis Khan - Wikipedia
(Aangestuur vanaf Genghis Khan)
Khagan van die Mongoolse Ryk
1227 (op 65)
Djengis Khan (uitspraak: ˈdʒɛŋɡɪs ˈkɑːn; Mongools: Чингис Хаан; Tsjingis Chaan) (omstreeks 1162–1227), gebore as Temoedjin (betekenis: ystersmid), was die stigter, khan (heerser) en khagan (keiser) van die Mongoolse Ryk, die grootste aaneenlopende ryk in die wêreld se geskiedenis.
Hy het aan die bewind gekom deur die vereniging van baie van die nomadiese volke van Noordoos-Asië. Nadat hy die Mongoolse Ryk gestig en verklaar is tot "Djengis Khan", het hy met die Mongoolse inval en strooptogte in ander lande begin. In sy leeftyd het die Mongoolse Ryk eindelik groot dele van Sentraal-Asië en China beslaan.
Djengis was op 13 reeds die leier van ’n Mongoolse stam as opvolger van sy pa, Jisoegei, wat vergiftig is deur die Tartarstam toe Temoedjin maar nege jaar oud was. Mongolië, in Midde-Asië, het met sy geboorte uit sowat 30 verskillende stamme bestaan. Die Mongole was ongeletterd, verspreid en het op godsdienstige gebied Sjamanisme ondersteun. Hy het eers deur alliansies en later deur baie gevegte die Mongole verenig tot 'n volk. Deur sy oorlogmagte aan te vul met dié wat hy verower het, het hy sy magsgebied voortdurend vergroot. In 1202 het hy hom teenoor die Tartare, wat sy pa vermoor het, gewreek deur hulle totaal te vernietig.
Die Mongoolse Ryk
Asië in die 12de Eeu
Temoedjin is in 1206 op ouderdom van ongeveer 40 by 'n groot koeriltai (byeenkoms) benoem tot Djengis Khan, wat "sterk heerser" beteken.
Hy het sy oorwinnings te danke gehad aan drie faktore:
Gevorderde beweeglikheid, wat veral bereik is deur gemakliker gevegsdrag en uitnemende ruiterskap.
'n Voortreflike strategiese aanslag wat gekenmerk is deur dissipline, uithouvermoë en gekoördineerde gevegstegnieke. Hy het die eerste suksesvolle winterinval geloods teen Rusland weens die mobiliteit van sy ruiterwag op die bevrore riviere.
Die genadelose inboeseming van vrees by sy vyande. Die Mongole het byvoorbeeld pyle ontwerp wat fluit as hulle afgevuur word. Hulle was ook meesterlik met die besetting van stede en die gebruik van reusagtige slingers. Hulle het selfs lyke met die slingers na hul vyande geskiet.
Voor Djengis Khan se dood in 1227 het hy Ögedei Khan as sy opvolger aangewys en sy ryk in khanate verdeel tussen sy seuns en kleinseuns. Hy is op ’n onbekende plek in Mongolië begrawe. Teen dié tyd was sy ryk van 12,5 miljoen km² omtrent dubbel so groot as die gebied wat in die 4de eeu v.C. deur Alexander die Grote verower is.
Sy nageslag het voortgegaan om die Mongoolse Ryk uit te brei oor die grootste deel van Eurasië deur die verowering van grondgebied in hedendaagse China, Korea, die Kaukasus, Sentraal-Asië en groot dele van Oos-Europa en die Midde-Ooste.
Ratchnevsky, Paul (1992). Genghis Khan: His Life and Legacy [Čingis-Khan: sein Leben und Wirken]. tr. & ed. Thomas Nivison Haining. Oxford, UK; Cambridge, Mass., USA: B. Blackwell. ISBN 0-631-16785-4.
↑ The American Heritage Dictionary of the English Language: Fourth Edition (2000).
↑ Bourgoin, Stella (2002). "The Life and Legacy of Chingis Khan". Universiteit van Kalifornië, Berkeley. Besoek op 29 April 2008.
Brent, Peter (1976). The Mongol Empire: Genghis Khan: His Triumph and His Legacy. Londen: Weidenfeld & Nicholson. ISBN 0-297-77137-X.
De Hartog, Leo (1988). Genghis Khan: Conqueror of the World. Londen: I.B. Tauris & Co. Ltd.
Smitha, Frank E. "Genghis Khan and the Mongols". Macrohistory and World Report. Besoek op 2005-06-30.
Man, John (2004). Genghis Khan: Life, Death and Resurrection. Londen; New York: Bantam Press. ISBN 0-5930-5044-4.
Saunders, J.J. (1972). History of the Mongol Conquests. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-1766-7.
Stewart, Stanley (2001). In the Empire of Genghis Khan: A Journey among Nomads. Londen: Harper Collins. ISBN 0-00-653027-3.
Wikimedia Commons bevat media in verband met Djengis Khan.
Djengis Khan en die Mongole
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Djengis_Khan&oldid=1998312"
Geboortes in 1162
Sterftes in 1227
Die bladsy is laas op 5 Junie 2019 om 14:24 bygewerk.