[Entrepreneurskap] Vier miljard pille per jaarNardus Alberts. Foto: Verskaf. Jacques Basson, eienaar van Klipkouers gesels elke week met ŉ ander Klipkouer-aanhouer en uithouer. Vandeesweek se onderhoud was met Nardus Alberts, eienaar van Wrapsa, ŉ farmaseutiese kontrakverpakker- en vervaardigingsonderneming in Centurion. Ek woon in Centurion, het hier grootgeword en was op Lyttelton Hoër. Daarna het ek by Tukkies studeer en in 1983 Wrapsa begin. Wat my persoonlike agtergrond betref: ek was die nasionale bemarkingsbestuurder van SA Druggists, wat deesdae Aspen is en deel van my portfeulje was die kontrakvervaardiging van farmaseutiese produkte. Ek het toe ŉ leemte geïdentifiseer dat daar nie juis veel op daardie stadium was nie en dit was die dryfveer om te begin waarmee ek toe begin het. Dit het egter vroeg duidelik geword dat ek een of ander kant toe moes gaan en gelukkig het ek reg gekies. Sedertdien is ons seker die grootste kontrakvervaardiger van farmaseutiese produkte in Suid-Afrika. Ek is bevoorreg en ek voel baie trots daarop. Ons het meer as vyfhonderd mense in diens, werk op ŉ taamlike groot aanleg en ons het ŉ klein, amper familiebesigheid kan jy sê, met ŉ baie lae omset van personeel. Ek sal eintlik sover gaan om te sê Wrapsa is ŉ nasionale skat is, iets wat ons opgebou het waarvoor daar beslis ŉ behoefte in Suid-Afrika is. Soos ek gesê het, is ons ŉ eksklusiewe bona fide kontrakvervaardiger en –verpakker. Maatskappye, wat die eienaars is van farmaseutiese produkte, kom na ons toe en ons koop dan die grondstowwe en verpakkingskomponente en vervaardig dit – hetsy in ŉ room, vloeistof, tablet of kapsule. Nadat ons dit vervaardig en in ŉ verkoopbare vorm verpak het, stuur ons dit terug aan die eienaar, want ons doen geen bemarking of verspreiding as sulks nie, aangesien ons uitsluitlik ŉ vervaardiger is. Ons het twee soorte kontrakgewers. Die een soort is ŉ maatskappy wat geen vervaardigingsgeriewe het nie en uitsluitlik ŉ bemarkingskantoor is, wat kontrakvervaardigers, -verspreiders en – distribueerders gebruik. Hierdie maatskappye maak ŉ groot gedeelte van ons kliënte uit, maar ons kry ook kontrakte van bestaande vervaardigers, wat meen die volume van hul produk is te klein en dit is te duur om die verskillende dele aan te koop om die produk te vervaardig. Ons het mededingers. Enige plek wat ŉ vervaardigingsuitleg het, kan beskou word as mededinging, al is dit een van die grotes wat sy eie produkte het. So ŉ maatskappy kan dalk spaarkapasiteit hê en dit dalk benut om produkte te maak wat ek ook kon gemaak het, dan is dit ŉ mededinger. Dis my drie-en-dertigste jaar in die onderneming en dit gaan nog steeds net beter. Die intreevlak vir hierdie soort bedryf is geweldig hoog, dis vreeslik duur en die marges vir ŉ kontrakvervaardiger is relatief laag. Ons is maar volume-gedrewe en daarom is daar minder opposisie. Almal is maar in ŉ mate mededingers. Jy kan hulle beskou as mededingers, maar die paar wat in Suid-Afrika is het elkeen omtrent sy eie mark geïdentifiseer. Dit is ŉ relatief klein bedryf. Ek ken die meeste van die kontrakgewers waar daar potensiaal is persoonlik en dus krap ons nie in mekaar se agterplase nie. Enigiemand of enige onderneming wat ŉ farmaseutiese produk besit, is uit die aard van die saak vir ons ŉ teikenmark. Dit is ŉ relatiewe klein mark in Suid-Afrika. Ons doen wel sake met internasionale ondernemings, maar oor die algemeen is dit ŉ plaaslike mark met plaaslike kontrakgewers en ons verskaf baie produkte indirek aan die staat. Hier doen ons vervaardiging vir ondernemings wat oor die jare doserings aangekoop het en net fokus op die verskaffing vir staatstenders. Jy sal byvoorbeeld nie hulle produkte êrens op die rak kry nie, maar jy sal dit in al die klinieke in Suid-Afrika kry. Mens wil nie eintlik sê jy’t ooit ŉ fout gemaak nie, maar ek het vroeër genoem die waarde van die farmaseutiese bedryf lê in die eienaarskap van produkte. Dit is ongetwyfeld so en ek het die besluit geneem toe ons die onderneming jare terug begin het, dat ek uitsluitlik kontrakvervaardiging wil doen. Daarom het ek nooit produkte of doserings probeer koop of ontwikkel om vir my ŉ eie reeks produkte op te bou nie. Ek dink baie van my huidige kontrakgewers waardeer dit, want ek ding nie met hulle in die mark mee nie. Die besluit was in ŉ mate goed om my kliënte gerus te stel, maar aan die ander kant het my kontrakgewers gesê dit was miskien nie kommersieël baie slim nie, want dít is die waarde. Die geld lê eintlik in die eienaarskap van doserings, maar dit is die bed wat ek gemaak het en dit gaan so bly. Die kliëntebasis is relatief klein. Ek ken die meeste van die potensiële kontrakgewers persoonlik en ons groei dus soos hulle groei. So nou en dan sien ons kleiner ondernemings wat die mark wil betree, maar dit gebeur deesdae meer en meer wanneer patente verval het. Maatskappye ontwikkel middels waarna ons in Suid-Afrika in Engels verwys as CAMs, dis nou Complimentary and Alternative Medicines en die mediese beheerraad of die departement van gesondheid wil graag die klomp produkte – en daar’s derduisende van hulle – ook inbring onder die 101 geregistreerde medisyne. Om dit te doen, sal die produkte ook vervaardig moet word in gebiede wat erkenning geniet, soos byvoorbeeld Wrapsa. Dit sal beteken jy kan nie sommer meer ŉ produk in jou kombuis maak en dit op straat verkoop nie. Hulle probeer dit stop en dus is daar ook ŉ geweldige groot potensiële pyplyn wat vir ons lê en wag. Ek dink daar is twee dinge. Die eerste is arbeidsonrus, wat ek glo maar vir meeste ondernemings geld. Mens weet nooit wat wag nie en nie net met my mense nie. Ek wil altyd sê my mense is gelukkig, maar daar is gedurigdeur maar wroeging. Tweedens is die burokrasie in Suid-Afrika ŉ probleem. Om ŉ nuwe produk te registreer, neem soms vyf of ses jaar en jy kan jouself dus indink hoe dit die wind uit jou seile vat as jy ŉ nuwe produk het wat jy weet broodnodig is vir die mensdom, maar jy moet vyf jaar wag voordat jy dit eers op die mark kan kry, want dis hoe lank dit ons neem om dit deur die kanale te kry. My e-posadres is [email protected]. Luister na hierdie episode op www.klipkouers.com Klipkouers is ‘n weeklikse podsending waar sakeman, Jacques Basson, met plaaslike en internasionale Afrikaner entrepreneurs en impakmakers gesels ten einde die beste praktiese besigheids-en lewensadvies met jou te deel.