Hoe verwerk jy die verlies van 'n geliefde as jy nie by was nie? - Wêreldwyd
Hoe verwerk jy die verlies van 'n geliefde as jy nie by was nie?
In die middel van die inperkingstyd (vlak 4) kry ek 'n oproep van 'n vrou uit Portugal. Sy is in trane. Haar pa is ná 'n kort siekbed oorlede. Die ergste is dat sy nie by haar pa kon wees toe hy gesterf het nie. Dit was op daardie stadium onmoontlik om 'n vlug na Suid-Afrika te kry.
Vir die eerste keer twyfel sy of hulle besluit om Portugal toe te gaan, die regte een was. As hulle in Suid-Afrika gebly het, kon sy by haar pa se begrafnis gewees het. Sy sou daar gewees het vir hom. Nou sit sy met 'n skuldgevoel dat sy hom in die steek gelaat het.
Hierdie en soortgelyke belewenisse ervaar talle familie en vriende wat nie by die dood van 'n geliefde kon wees nie: hetsy omdat hulle oorsee woon en afstande 'n probleem is of omdat COVID-19-maatreëls hulle bewegings beperk.
Elke kultuurgroep neem op sy eie manier afskeid van geliefdes. Dit help met die verwerking van die verlies wat ons ervaar en ontlading van die spanning en trauma wat die dood bring.
Ons bespreek kortliks twee tradisionele gebruike wat klaarblyklik belangrik is om te volg en mense ontstel as hulle dit nie doen nie:
Hoe kan ek van my geliefde afskeid neem en sonder om skuldig te voel hulde bring aan die spesiale persoon wat hy of sy in my lewe was as ek nie by die sterfbed of begrafnis was nie?
1. Sê totsiens aan jou geliefde. Dit is 'n persoonlike gesprek met jou geliefde in die vorm van 'n brief waarin jy jou waardering, versoening, vergifnis en liefde, al jou persoonlike mededelings, neerpen. Groet jou geliefde en vertel vir hom of haar alles wat jy sou gesê het as jy daar was.
2. Rig gedenktekens op vir jou geliefde. Dit is aktiwiteite wat ons aan ons geliefde herinner en wat ons op sekere geleenthede herhaal. Steek byvoorbeeld vir die geliefde 'n kers aan op sy of haar verjaarsdag, of maak 'n plakboek van al jou mooi herinneringe saam met hom of haar. Dit ondersteun die proses om te genees van die pyn en verlies.
3. Vertel jou storie van verlies, pyn, skuldgevoelens, verwyte en oorwinning deur God se genade aan jou vriende en mense wat vir jou omgee.
4. Wees geduldig en sag met jouself. Genesing is 'n proses. Daar sal tye kom wanneer jy voel dat die verlange en verlies te veel is en dat jy hulp nodig het. Gaan spreek dan 'n berader, maatskaplike werker, sielkundige of jou dominee om jou te help op die pad van genesing.
Hennie Human en Johan Kloppers
← Resensie: Anton Goosen – Liedijeboer deur Hanlie Retief Meer as 50 gedigte van bekroonde Vlaamse digter nou in Afrikaans beskikbaar →