Satellietfoto van die Bosporus, in April 2004 geneem vanaf die Internasionale Ruimtestasie
Ligging van die Bosporus
Koördinate: 41°07′10″N 29°04′31″O﻿ / ﻿41.11944°N 29.07528°O﻿ / 41.11944; 29.07528Koördinate: 41°07′10″N 29°04′31″O﻿ / ﻿41.11944°N 29.07528°O﻿ / 41.11944; 29.07528
Uitvloei: See van Marmara
Die Bosporus (Grieks: Βόσπορος, Bósporos; Turks: Boğaziçi, [boːaziˈt͡ʃi]), ook bekend as die Istanboel-straat (Turks: İstanbul Boğazı), is ’n seestraat wat deel vorm van die grens tussen Europa en Asië. Die ander belangrike Turkse seestraat is die Dardanelle. Die Bosporus is die nouste straat in die wêreld wat vir internasionale seevaart gebruik word en verbind die Swartsee met die See van Marmara, wat weer deur die Dardanelle aan die Egeïese See verbind is, en daardeur aan die Middellandse See.
Twee brûe span oor die Bosporus. Die eerste, die Bosporus-brug, is 1 074 m lank en is in 1973 voltooi. Die tweede, die Fatih Sultan Mehmet-brug, is sowat 5 km noord daarvan en is 1 090 m lank. Dit is in 1988 voltooi. Planne vir ’n derde brug verder weg van die middestad-verkeer is deur die departement van vervoer goedgekeur en sal voorlopig in Mei 2015 voltooi wees.
Die naam kom van die Griekse woorde vir bous (βοῦς, "os") en poros (πόρος, die oorsteek van ’n rivier of fjord) en beteken dus "os-oorgang". Die Grieke het dit verbind met die Griekse mite van Io se reise nadat Zeus haar in ’n vers verander het om haar te beskerm. Daar is ook ’n mite dat rotshange bekend as die "Botsende Rotse" eens enige skip verpletter het wat op die Bosporus gevaar het totdat die held Jason daarin geslaag het om ongeskonde verby die rotse te kom. Hulle was daarna onbeweeglik en so het die Grieke toegang tot die Swartsee gekry.
Vorming van die Bosporus[wysig | wysig bron]
Die Bosporus en Fatih Sultan Mehmet-brug soos gesien vanaf Rumelihisarı.
620 historiese huise soos dié een lê aan die oewers van die Bosporus.
Verskeie verdrae is gesluit oor die gebruik van die seestraat. Dit was tussen 1920 en 1924 onder beheer van die ou Volkebond. Van 1923 af mag enige oorlog- en handelskepe vrylik met die Bosporus langs gevaar het. Turkye het egter beswaar daarteen aangeteken en sedert Julie 1936 is die Bosporus ’n internasionale vaargebied, maar Turkye behou hom die reg voor om vlootskepe van nie-Swartsee-lande (soos Griekeland, ’n tradisionele vyand, en Algerië) toegang te weier.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog, tot in Februarie 1945 toe Turkye neutraal was, is die Dardanelle gesluit vir skepe van die oorlogvoerende lande. Die Russiese leier Josef Stalin het tydens die oorlog openlik die vergunning gevra dat Sowjet-basisse aan die seestraat opgerig mag word, hoewel Turkye nie by die oorlog betrokke was nie. Dit, asook Stalin se eise dat die Turkse provinsies Kars, Artvin en Ardahan teruggegee word aan die Sowjetunie (die provinsies is tydens die Russies-Turkse oorlog verower, maar aan Turkye teruggee kragtens die Verdrag van Kars van 1921), was van die hoofredes dat Turkye sy neutraliteit in buitelandse sake beëindig het. In Februarie 1945 het die land oorlog teen Duitsland verklaar, maar nie enige offensiewe geloods nie.
’n Goedkoop manier om die Bosporus te verken, is met openbare veerbote wat van Eminönü op die historiese skiereiland van Istanboel na Anadolu Kavağı naby die Swartsee vaar.
Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel en:Bosphorus
↑ Yavuz Sultan Selim Köprüsü "3. köprünün ismi Yavuz Sultan Selim" Check |url= value (help). NTV-MSNBC (in Turks). 2013-05-29. Besoek op 2013-05-29.
↑ Aischylos, Prometheos Geboeid, 733.
↑ Explore Bosphorus with IDO, op die webtuiste van İDO.
Wikimedia Commons bevat media in verband met Bosporus.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Bosporus&oldid=1615258"