Info ontmitologiseer ons - Dr. Flip Schutte
Info ontmitologiseer ons
Hierdie professor wat die studente en sy hele fakulteit aan sy voete en lippe gehad het, tree toe mos af. Hy word 'n emeritus professor. En vir 'n jaar of twee word hy nog na funksies by die universiteit genooi, want hy is darem 'n emeritus. Maar toe op 'n dag hou die uitnodigings op. En as hy apteek toe gaan of soggens sy koerant gaan koop, groet almal op straat hom en hulle sê: Môre my oom! Want op straat kan iemand sien jy was professor nie. Jy lyk maar soos enige ander ou oom. En toe, op 'n dag, loop 'n oud-kollega hom raak wat hom lanklaas gesien het en hy sê: My liewe mens, skies dat ek sommer so reguit vra, maar is jy siek? Jy lyk of jy gewig verloor het en jy het kleiner geword. Die professor lag dit af en sê grappend: As mens ouer word dan krimp jy mos maar bietjie. Maar hy gaan tog dokter toe net om seker te maak. En toe word hy opgeneem vir 'n proseduretjie. In die hospitaal sê die verpleegster vir hom: Oupatjie, draai op jou sy en trek die broekie vir my so effens af, belowe oupatjie gaan dit nie eers voel nie. En so word hierdie eens magtige professor eers 'n goedige ou oom en toe 'n kleine oupatjie. Hy krimp in statuur en postuur.
In ons leeftyd, het presies dieselfde met God gebeur. God het gekrimp! Van die almagtige, alwetende, albeskikkende God het daar weinig oorgebly. Waar God vroeër jare met droogtes, oorloë, hongersnood en plae gestraf het en vrees by mense ingeboesem het, sodat hulle 'n heilige eerbied vir hom gehad het en met agting voor hom, gehoorsaam aan sy woord geleef het, het sy invloed vandag in die gang van die wêreldgeskiedenis onbeduidend klein geword.
Waar hy op 'n stadium in beheer was van die sluise van die hemel om reën te kan gee, en waar hy die lotgevalle van volke en nasies bepaal en beheer het, het sy invloed gekrimp. Op 'n Sondagmôre wanneer die koster die huis van die Here se deure oopsluit, moet die enkele gemeentelede wat nog opdaag, mooi kyk om nog iets van hierdie eens magtige God raak te sien.
En juis omdat God gekrimp het, is talle mense dwarsoor die aarde met dieselfde eksperiment as ons besig. Hulle herdefinieer hulle spiritualiteit. Want die magtige professor, het 'n kleine oupatjie geword.
Kom ek verduidelik wat ek bedoel. Wanneer 'n hongersnood, 'n plaag of 'n oorlog Israel van ouds getref het, het die profete die volk opgeroep om hulle tot die Here te bekeer want hierdie dinge wat met hulle gebeur het, is God se straf omdat hulle afvallig geword het. Oom Angus en my liewe Greta, dink nou nog so!
'n Hongersnood in die antieke wêreld was 'n ernstige ding. Mense kon dit nie verklaar nie, daarom is dit gesien as God se straf. Maar nie net in die antieke wêreld nie. Tussen 1692 en 1694 is 2,8 miljoen Franse dood aan hongersnood, 'n derde van Finland se totale bevolking is in daardie selfde hongersnood dood en 20% van die Skotse bevolking is weens hongersnood uitgeroei.
Maar as gevolg van globalisasie, die ontwikkeling van tegnologie, die ekonomie en die politiek, het die wêreld so klein geword, en word daar soveel kos geproduseer, dat niemand ooit van honger hoef te sterf nie. Inteendeel, daar is nie meer iets soos natuurlike hongersnood nie. Net politieke hongersnood, want daar is altyd êrens 'n land wat surplus het en wat dit in die mark kan stoot. Die vraag is net of bestaan daar by regerings die politieke wil om kos in te voer en hulle mense te help. So, al is daar tegnies nog iets soos hongersnood, en al is daar talle ondervoede mense, gaan baie minder mense vandag dood van die honger as eeue gelede want nie-regeringsorganisasies en hulpverleningsorganisasies spring in en help. So, selfs ondervoedes kry darem ietsie om te eet. Dalk nie genoeg nie, maar darem ietsie.
Vandag is vetsug 'n baie groter probleem as hongersnood. In 2014, volgens wêreldstatistiek, was daar 2.1 biljoen mense oorgewig en net 850 miljoen het aan wanvoeding gely. In 2010 het daar omtrent 'n miljoen mense a.g.v. wanvoeding gesterf, terwyl 3 miljoen aan vetsug dood is. So God het hierdie instrument van hongersnood waarmee hy mense kon straf, verloor.
Volgens Moses het God die tien plae gestuur om Egipte mee te straf. Hy het wurms in die woestyn gestuur om Israel mee te straf want hulle het te veel manna opgetel. Hy het sprinkane volgens die profete gestuur om Israel se oeste op te vreet omdat hulle van hom afvallig geword het. Vir eeue het siektes en peste die mensdom getreiter en het priesters en profete dit toegeskryf aan die afvalligheid van die mens en as God se straf. Die Spaanse griep het in 1520 'n derde van die bevolking van Mexico geëis. Gedurende die Middeleeue, tydens die sogenaamde Swart Dood is daar tot 200 miljoen mense in Europa en Asië dood. Maar as gevolg van die ontwikkeling van die wetenskap, is peste en siektes onder beheer gebring. Iets soos pokke het in 1967 nog 15 miljoen mense per jaar geïnfekteer waarvan 2 miljoen gesterf het, maar teen 1979 het die Wêreld-gesondheidsorganisasie amptelik aangekondig dat hulle die stryd teen pokke gewen het. Vandag word daar nie meer verwag dat jy teen pokke ingeënt moet word nie. Kanker, Ebola, HIV, alles is nog ernstige siektes, maar daar word amper enige dag 'n groot deurbraak verwag, wat die angel steeds meer uit daardie siektes gaan haal. Ten minste weet wetenskaplikes vandag wat daardie siektes veroorsaak en hoe moet 'n mens leef en na jouself kyk om dit te probeer voorkom. So dit is nie meer straf van God af nie. God het daardie instrument van straf ook verloor.
Oorloë en die val van Jerusalem, die afbreek van die tempel en die ballingskap is deur die profete interpreteer as straf van God omdat Israel afvallig geword het. Tot nie te lank terug nie was oorloë die oorsaak van dermiljoene sterftes en is dit gesien as 'n manier waarop God die lotgevalle van nasies mee bepaal want hy gebruik een nasie om 'n ander te straf as hulle van hom sou afdwaal. Tydens die afgelope twee wêreldoorloë is miljoene mense dood, en al is daar konstant êrens op aarde 'n plek waar daar 'n oorlog of gevegte is, is oorloë lank nie meer vir die grootste klomp mense op aarde 'n wesenlike bedreiging nie. In 2012 bv, is daar 56 miljoen mense op aarde dood. 120 duisend is dood a.g.v. oorlog. Misdaad het 500 duisend slagoffers gehad. 800 duisend het selfmoord gepleeg. 1.5 miljoen is dood aan diabetes. Suiker is vandag gevaarliker as geweerkruit. God straf nie meer met oorloë nie.
God gee nie reën nie, daar is weerpatrone wat deur natuurwette bepaal word. God genees nie meer siektes nie, daar is medisyne en behandeling vir die meeste ellendes. God laat studente nie toetse en eksamens deurkom as hulle nie geswot het nie. God deel nie geld uit vir mense wat in finansiële verknorsings is nie.
Kennis en nuwe inligting, data wat beskikbaar is, wetenskaplike uitvindings, nuwe tegnologie, globalisering, die dinge wat in ons leeftyd gebeur het en steeds aan die gebeur is, het God en sy mag en invloed in ons wêreld laat krimp. Hy het van die groot toneel af verdwyn want hy het nie meer hongersnood en siektes en plae en oorloë as instrument om mee te straf nie. Kennis het ons ontmitologiseer. Data het ons bemagtig.
As mens so na predikers vandag luister, vergeef God darem nog sondes, maar as jy nie meer in 'n duiwel, hemel of hel, die erfsonde, of sonde as haat teenoor God en jou naaste glo nie, en as jy nie volgens jou verstaan van die mitologie glo dat Jesus aan die kruis vir die sonde gesterf het nie en as jy nie glo aan 'n fisiese opstanding uit die dood en 'n lewe tot in ewigheid in Jerusalem se woonbuurt met sy goue strate nie ... wat van God het daar vir jou oorgebly? 'n Skadu teen die muur? Die professor het 'n oupatjie geword. Die Almagtige het gekrimp...
Hierdie tyd waarin ons leef, is daarom spiritueel gesproke, kernbelangrik. Want ons is besig om te soek, te bevraagteken en te herdefinieer.
Op 'Hervormingsondag' herdenk protestantse kerke wêreldwyd Luther se stap na Wittenberg en die vaskap van die stelling met hamer en spyker teen die kerkdeur (31 Oktober 1517). Vandag 500 jaar na Luther is ons besig met ons eie hervorming. Inligting het die grootsheid en die rol van God in ons denke en wêreld hervorm. Sy eens magtige beeld het vir ons gekrimp. Wat maak ons nou met oupatjie? Sit ons op die oomblik met 'n kleiner God, 'n ander God, geen God, of sukkel ons net tans om die nuwe beeld van God, die geontmitologiseerde God onder woorde te bring? Net die tyd sal leer. Ons sal moet wag tot meer data hieroor beskikbaar is!