‘Niks minder as waarheid’ vanaf Ramaphosa sal deugDaar is meer vrae as antwoorde oor die diefstal van mijoene dollar op pres. Cyril Ramaphosa se plaas in Limpopo. (Foto: studgamebreeders.co.za) ŉ Geloofwaardigheidskrisis staar pres. Cyril Ramaphosa in die gesig en hy kan nie wegkruip agter sogenaamde prosedurele rookskerms oor die diefstal van miljoene rande op sy wildsplaas naby Bela-Bela nie. John Steenhuisen, DA-leier, sê die president moet oop kaarte speel oor wat die party nou DollarGate gedoop het. “Daar is geen aspek van enige polisie- of ander ondersoek wat hom keer om die land in sy vertroue te neem met ŉ eerlike en omvattende weergawe van gebeure nie. Inteendeel, hy het ŉ spesiale verpligting wat geen ander Suid-Afrikaner het nie.” Ramaphosa se presidensie is geskoei op die beginsel dat hy verandering voorstaan – maar dit gaan leë woorde wees as hy nou kies om stil te bly, sê Steenhuisen. Daar is boonop hopeloos te veel onbeantwoorde vrae. Hoeveel geld is op die plaas gehou en in watter geldeenheid? Hoeveel is gesteel? Hoe het die buitelandse valuta die land binnegekom? Hoe lank was dit op die president se plaas? Is die regte wisselprosedures gevolg? Het die president nog buitelandse valuta op sy plaas of enige van sy ander eiendomme? Dan is daar die vrae oor die ondersoek na die diefstal – en veral oor die beweerde versuim om dit by die polisie aan te meld. “Suid-Afrikaners moet weet of die president geen vertroue in die polisie het nie, en of daar ŉ ander rede was waarom hy die misdaad van die polisie weerhou het,” sê Steenhuisen. Luidens berigte het Ramaphosa wel die presidensiële beskermingseenheid – ŉ afdeling van die polisie – oor die voorval ingelig. Hy was tydens die diefstal in die buiteland. Steenhuisen sê Suid-Afrikaners verdien ook om te weet of die president enige verdagtes of getuies vir hul stilswye betaal het. “Niks minder as die waarheid van die president gaan genoeg wees nie,” sê Steenhuisen. Hierdie waarheid moet uitkom, selfs al berokken dit die president se openbare beeld skade, lei dit tot strafregtelike aanklagte of plaas dit sy herverkiesing by die ANC-leierskongres in die gedrang. “As alles bo verdenking is, soos die president aanvoer, is ŉ volle bekendmaking in die president en die land se beste belang – en versuim om dit te doen, sal albei skade berokken. “ŉ Besluit om aan te hou skuil agter die voorwendsel van ŉ ‘hangende ondersoek’ sal gesien word as ŉ skulderkenning en kan sy presidentskap onhoudbaar maak,” sê Steenhuisen. ActionSA het hom ook reeds tot die president van die Reserwebank, Lesetja Kganyago, en die kommissaris van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID), Edward Kieswetter, gewend oor die diefstal van die miljoene dollar op die president se Phala Phala-plaas in Limpopo. Herman Mashaba, president van ActionSA, se briewe aan Kganyago en Kieswetter bevat soortgelyke vrae as dié van die DA. ActionSA wil weet of enige verklarings of dokumente oor die transaksie ingedien is, en ook of die SAID enige kennis van die geld dra en of belasting daarop gehef is. “Dit is onwettig vir Suid-Afrikaanse ondernemings om handel te dryf in buitelandse valuta, tensy dit vir uitvoerdoeleindes is,” sê Mashaba. Selfs dan sal daar ŉ rekord van die transaksie wees om dit wettig te maak en ŉ elektroniese oorbetaling sou gedoen moes word. Toeriste se buitelandse valuta word tot R25 000 beperk en geen plaaslike burger mag meer as $10 000 in buitelandse valuta hê nie. Mashaba sê dit is uiters kommerwekkend dat dit lyk of Ramaphosa die wet oortree het. “Wat die ergste is, is dat pres. Ramaphosa ontwykend bly en probeer om die saak intern te hanteer, as iets waarby die res van die land nie belang het nie. Dit is in ooreenstemming met sy prioritisering van die ANC bo die land en kan nie verder geduld word nie.” ActionSA wag nog op ŉ reaksie van die SAID en die Reserwebank en het sy regspan opdrag gegee om die verloop van sake fyn dop te hou. “As ons sien dat staatsinstelling en wetstoepassingsowerhede optree om die president te beskerm, en nie wetgewing van ons land nie, sal ons nie huiwer om die howe te nader nie.”