‘Dis oor ANC sy kaders inspan’ | Rapport
‘Dis oor ANC sy kaders inspan’
Terence Nombembe Lesersfoto’s
Llewellyn Prince en Johan Eybers
Munisipaliteite het die afgelope boekjaar tot R295 miljoen bestee om hul finansiële state in orde te kry, maar steeds het net 13 uit 283 skoon oudits gekry.Dié syfers is vervat in die munisipale ouditverslag wat Terence Nombembe, ouditeur-generaal, die afgelope week bekend gestel het. Luidens die verslag kon die presiese werk waarvoor die konsultante betaal is nie onafhanklik geverifieer word nie.Nie een van die drie grootste metropole – Johannesburg, Kaapstad en Durban – het skoon oudits gekry nie.Die 13 wat wel die paal gehaal het, is klein en medium- plaaslike en distriksmunisipaliteite in KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga en die Wes-Kaap.Nie een munisipaliteit in Gauteng, die Oos-Kaap, die Vrystaat, die Noord-Kaap of Noordwes kon die mas opkom nie.Nombembe het in ’n onderhoud met Rapport egter te kenne gegee munisipaliteite verkeer nie in ’n krisis nie.Hy skryf die swak prestasie toe aan ’n gebrek aan vaardighede, wat ’n regstreekse gevolg is van die ANC se beleid van kader-ontplooiïng. Volgens hom ontbreek die politieke wil by politieke leiers om munisipaliteite aanspreeklik te hou.Sleutelpersoneellede in sowat 70% van die munisipaliteite is luidens die verslag nie gekwalifiseerd om die finansies te behartig nie en by talle munisipaliteite word die verkrygingsprosesse nie gemonitor nie.Meer as R14,5 miljard is bestee aan ongemagtigde, onreëlmatige, nuttelose en verkwiste uitgawes. Voorts is R814 miljoen se kontrakte aan munisipale werknemers, ander staatsamptenare en familielede van munisipale amptenare toegeken.Tot R3,5 miljard se aankope is ook nie geoudit nie omdat daar geen ondersteunende dokumentasie beskikbaar was nie. Nombembe sê sy kantoor het daarom voorgestel dat administrateurs aangestel word om ’n oog te hou oor elke transaksie in die verkrygingsproses. Volgens hom is munisipaliteite ook nie konsekwent met hul finansies nie.“Die Stad Kaapstad se administrasie het die laaste jare baie goed gevaar. Hulle het egter die monitering van hul verkrygingsprosesse verslap, soos by die meeste munisipaliteite gebeur.”Die verslag beveel aan politieke leiers soos burgemeesters en raadslede moet op maandelikse finansiële state aandring en verseker daar word reg deur die jaar aan die rekeningkundige vereistes voldoen.Prof. Deon Scott, ’n munisipale kenner aan Unisa, sê die OG se bevindings skets ’n mismoedige prentjie oor die stand van munisipale regering.“Ons het wonderlike wetgewing, maar dit word nie toegepas nie omdat daar geen doeltreffende dissiplinêre stelsel is om teen amptenare en politici op te tree nie. Die OG en ander wetstoepassers se hande is afgekap,” sê Scott.“Dit speel alles af teen die agtergrond van kader-ontplooiing met die fokus op politieke lojaliteit. Kennis of kundigheid speel nie meer ’n rol nie.”Jackson Mthembu, ANC-woordvoerder, sê die ANC is bekommerd. “Ons doen ’n beroep op munisipaliteite om die bestaande regeringsvoorskrifte te volg en aan die aanspreeklikheidsmaatreëls te voldoen.”