Uitspattigheid hoef nie matriekafskeid-maatstaf te weesFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Todd Cravens/Pexels) Dit blyk deesdae of party matriekafskeidpartytjies byna dieselfde hoeveelheid energie, tyd én geld as ŉ klein troue verg. Duisende word aan rokke, pakke en duur voertuie spandeer en haarkappers en grimeerkunstenaars word ingeroep om te vertroetel en mens wonder of die fokus daarvan nie té ver verskuif het nie? Maroela Media het met Elana Kriel, ŉ dosent aan die Departement Opvoedkundestudie by Akademia, oor die uitwerking van buitensporige matriekafskeide en die gesprekke wat daaruit moet vloei, gesels. As ŉ gekwalifiseerde opvoedkundige sielkundige én ma van vyf verstaan Kriel die belangrikheid wat beide ouers en onderwysers aan ŉ matriekafskeid heg. “Matriek en die matriekafskeid is ŉ belangrike emosionele stap in ons kinders se lewens – dit is die afsluiting van skool, kindwees, pouse-kuiers onder die boom, lang snoepierye, sport- en kultuuraktiwiteite, huiswerk en vir sommiges ŉ draai in onderwysers en skoolhoofde se kantore. Elana Kriel, ŉ dosent aan die Departement Opvoedkundestudie by Akademia. (Foto: Akademia) “Vir ons as ouers is dit ook ŉ emosionele afsluiting – dis wanneer ons kinders die volgende stap in die volwasse wêreld betree en vir ouers ŉ laaste geleentheid is om iets baie spesiaal vir hul kinders te doen. Onderwysers kyk ook met trots en verwondering na jong volwassenes wat letterlik voor hul oë grootgeword het.” Omdat die meeste skole tradisioneel alles in hul vermoë (en dikwels finansiële vermoë) doen om dit ŉ onvergeetlike aand te maak, meen Kriel dat daar deurentyd ongeskrewe standaarde ontstaan het waaraan skole voldoen het. “Hierdie ‘onvergeetlikheid’ word dan dikwels aan buitensporige finansiële uitgawes gemeet want almal wil ŉ laaste indruk skep en ŉ onvergeetlike oomblik hê. Dit beteken dan beter, groter, mooier en duurder as die vorige jaar, maar dit hoef egter nie so te wees nie.” Volgens Kriel is ŉ gemeenskapsingesteldheid en deurlopende kommunikasie tussen ouers, leerders én onderwysers nodig wanneer dit by ŉ matriekafskeid kom. “Deursigtigheid, realistiese verwagtings en kommunikasie is deel van grootword en dit is ouers se verantwoordelikheid om kinders ook hierin te skool en toe te rus vir die lewe.” Sy stel voor dat ouers gesels oor wat bekostigbaar, prakties en haalbaar is, byvoorbeeld: Sal die rok met ŉ volgende geleentheid gedra kan word? Is dit stylvol en tydloos, of ŉ rok wat volgende jaar uit die mode gaan wees? “Elke huishouding het sy eie begroting en dit is belangrik dat ouers en matrikulante betyds oor kostes, verwagtings en moontlike uitdagings en planne moet gesels. Nie almal kan ŉ splinternuwe rok bekostig nie en met matriekuitgawes van ekstra klasse, oggendklasse en spesiale matriekklere raak dit erg vir ouers om by alles by te kom. Maak keuses om jou as ouer se sak én jou kind se lyf en persoonlikheid te pas.” Skole moet volgens Kriel ook matigheid voor oë hou, maar dit beteken egter nie dat daar nie moeite gedoen mag word nie. Sy benadruk dat vroegtydige gesprekke oor finansies en riglyne aan ouers en leerders onnodige stres en bekommernisse, sowel as laaste nippertjie reëlings en duurder betaalopsies sodoende vermy word. “Die verwagtings wat ons dikwels vir onsself skep, moet nie meer stres en geleentheid vir konflik skep nie, daarom is perke van redelikheid en begrip belangrik.” Volgens Kriel moet die vraag wees wat die doel en waarde van ŉ matriekafskeidsfunksie behoort te wees en dan ons oplossings daarvolgens te rig. “Ons mense is gemaak om probleme op te los, kreatief en innoverend te dink en bowenal om ons medemenslikheid te behou en stres te verminder, eerder as om dit te veroorsaak,” meen Kriel. Argieffoto. (Foto: Marcel Strauss/Unsplash) “Gesels jy met matrieks, kom jy gou agter dat ŉ matriekafskeid ŉ belangrike dag op die kalender is, maar vir party maak dit nie saak of die funksie by die skool is nie, solank die kos net lekker is, vir ander is dit weer belangrik om stylvol te lyk en die aand saam met jarelange skoolbankvriende te deel. Wat ook al die siening, dis ŉ geleentheid om te vier en daar kan oral oplossings gevind word.” Vir uitrustings stel Kriel klerebanke voor, waar skoolverlaters hul uitrustings aan die skool skenk nadat hul afskeid verby is. Tafelplasings kan ook sorgvuldig opgestel word as om leerders sonder metgeselle by goeie geselskap in te sluit. Sy benadruk ook die belangrikheid om kostes in groepsverband te probeer verdeel, byvoorbeeld fotograwe of grimeerkunstenaars. “Reël ŉ vrywillige modeparade vir matrieks by die skool waar ouers, vriende en familie die spesiale geleentheid saam kan geniet. ŉ Minimale toegangsfooi kan gevra word, met die oog op ŉ borgfonds vir leerders vir die daaropvolgende jaar. Die oplossings is eindeloos as almal koppe bymekaar sit.” Volgens Kriel was die Covid-19-pandemie vir baie ŉ groot leerskool en dít het natuurlik ook oorgespoel na die manier waarop groot funksies soos troues en matriekafskeide aangepak is. “Mense het herbesin oor hoe hul lewens aangepas kan word om meer doelgerig en simplisties te lewe en menseverhoudings ŉ nuwe dimensie te gee. Tog het ons geleer dat ons sosiale wesens bly, dat samesyn kosbaar is, dat ons nie net ons gesondheid as vanselfsprekend moet aanvaar nie, maar ook moeite moet doen om diep verhoudinge met mense te vestig en die lewe te koester.” Daarom meen Kriel moet die kerndoel van matriekafskeide deurlopend in die beplanningsproses ingedagte gehou word. “Die gehalte van hierdie samesyn behoort nie deur hakskoene, grimering of ŉ splinternuwe haarkleur bepaal te word nie. Die suksesresep is om die regte mense, in hierdie geval jou skoolmense, te kan kuier en vir oulaas saam te lag en gesels terwyl julle hierdie belangrike hoofstuk afsluit.”