Grondonteiening: ‘Dit sal ekonomiese selfmoord wees’Argieffoto Verskeie organisasies het Donderdag hul skok en woede uitgespreek oor die ANC se aankondiging dat dié party artikel 25 van die Grondwet wil wysig om voorsiening te maak vir grondonteiening sonder vergoeding. Agri SA meen daar is geen rasionele gronde vir dié besluit nie. “As dié artikel gewysig word om [grondonteiening sonder vergoeding] toe te laat, sal dit ekonomiese selfmoord wees. Die finansiële markte sal ongetwyfeld onttrek uit Suid-Afrika en beleggingsvertroue sal aan skerwe spat,” sê Agri SA in ŉ verklaring. Die landbousektor het die beste gevaar in die eerste drie kwartale van 2017 en was die grootste bydraer tot die 2%-groei in die bruto binnelandse produk (BBP) in die derde kwartaal. Dan Kriek, president van Agri SA, het gesê hulle vra deurlopend vir verblyfregsekuriteit en eiendomsregte vir afgeleë gemeenskappe en dit is tyd dat die ANC dit as ŉ geleentheid sien om nuwelinge in die landbousektor te bemagtig en befondsingsmeganismes te ontsluit. Kriek het gesê Agri SA daag die ANC uit om te verduidelik hoe dié voorgestelde wysiging produksie of suksesvolle ontwikkeling van nuwe boere gaan bevorder. “Ons sal dit graag met Ramaphosa en ander leiers wil bespreek.” Die VF Plus het intussen gesê die besluit dat die land se Grondwet gewysig moet word om grondonteiening sonder vergoeding toe te laat, is gevaarlik en bedreig die landbousektor, private grondbesit en die ekonomie. “Die besluit bedreig in wese alle private grondbesit en baan die weg om later grond in Suid-Afrika te nasionaliseer,” het Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, gesê. “Diegene wat glo dat die voorwaardes van die besluit dat voedselsekerheid en die ekonomie nie benadeel mag word nie, effektief die onteiening nie moontlik maak nie, word mislei deur mooi woorde. Cyril Ramaphosa is ŉ meester om klem te lê op die aspekte wat mense gemoedsrus gee, maar die interpretasie van die voorwaardes sal ‘n ANC-interpretasie wees. “Indien die Grondwet eers gewysig is, sal die interpretasie van voedselsekerheid so wyd geïnterpreteer word dat landbougrond onteien sal kan word sonder vergoeding,” het hy gesê. “Ramaphosa het geen keuse as om die wil van die ANC uit te voer nie en hy as individu se magte is beperk. Indien die Grondwet eers gewysig is, is dit neusie verby vir private grondbesit op die langtermyn. Die Vryheidsfront Plus sal alles in sy vermoë doen om hierdie wysiging van die Grondwet te verhinder.” Die burgerregte-organisasie AfriForum het gesê die ANC se besluit kom neer op ’n besluit “om diefstal te pleeg en die land op dieselfde vernietigingspad te plaas as wat deur Zimbabwe gevolg is met die ondermyning van eiendomsreg”. Volgens Kallie Kriel, uitvoerende hoof van AfriForum, is respek vir eiendomsreg ’n kernvereiste vir ’n suksesvolle ekonomie. “Lande wat eiendomsreg skend, word gekenmerk deur werkloosheid, armoede en ekonomiese agteruitgang. Die ANC se besluit om eiendomsreg te skend, sal dus almal in die land benadeel, behalwe die klein groepie elite wat voordeel uit die ANC se diefstalplan sal trek,” het Kriel gesê. Kriel wys daarop dat die ANC se plan om eiendomsreg te skend ’n verdere aanduiding is dat die ANC nie die ooreenkomste wat tydens die onderhandelde oorgang van 1994 bereik is, as bindend beskou nie. “Minderhede en ander wat gaan deurloop onder die ANC se verbreking van die 1994-ooreenkoms kan dus nie hulle hoop op enige ANC-leier plaas nie en sal self stappe moet neem om na hulle eie belange en eiendom om te sien,” voeg Kriel by. Kriel meen AfriForum, sy lede en ander “wat ook hard gewerk het vir wat hulle het, sal nie net terugsit en toekyk hoe hulle eiendom gesteel word nie.”