“Kan jy glo wat ons op ons ouderdom nog reggekry het? Dís wat ons vir die kinders in die straat wil wys. Dit maak nie saak hoe jy begin nie, maar liewers hoe jy klaarmaak.” So sê Flori Schrikker, een van die medeskrywers van Kook saam Kaaps.
Anika is ’n fyn mens en sy kry dit reg om die konteks van die boek te verduidelik. Bonteheuwel, of dan Bontas soos dit onder die inwoners bekend is, se komvandaan is die gedwonge verskuiwings onder apartheid. Mense is eenvoudig in lorries gelaai en weer op die Kaapse vlakte afgelaai. Die oorlewingstryd van werkersklasmense het van toe af net moeiliker geword.
Ons ken nie meer die Afrikaans van die werkersklas nie, want ons is te bang om met ons gesinsmotors te gaan kuier. Joernaliste soos Anika Marais en Hanli Retief, TV-programme se Kwêla en die talle ander mense wat moeite doen om die twee formidabele vroue van Bontheuwel ’n stem te gee, maak ons almal ’n bietjie ryker. Moenie van Amore en RSG se bydraes vergeet nie.
Ek voel altyd klein as ek hoor wat hierdie twee tannies doen vir die gemeenskap. Ek hol marathons sonder skoene, gee geld vir verskeie instansies en doen wat ek dink ’n verskil kan maak. Relatief tot my inkomste gee hulle veel meer.
Vir my is die grootste plus van hierdie boek dat daar skielik stem gegee word aan die Afrikaans en die leefwêreld van die Bonteheuwel.
Afrikaans in die Bontehuewel is anders as die hoitie-toitie taal wat ons praat. Ek was bevoorreg om die ander dag taxi dag te speel vir Hans du Plessis én die twee tannies. Hans, wat ’n taalkundige is, beweer dat Afrikaans se komvandaan uit werkersklas is. (’n Artikel daaroor sal binnekort verskyn.) Die sogenaamde standaard waaraan ons vashou is later deur die elite gekaap om te bewys dat Afrikaners van Nederlandse afkoms is, en die taal moes dus uit Nederlandse monde omvorm word vir hierdie siening om te slaag.
Cass Abrahams en Marike Bekker se fantastiese boek ’n Lewe met kos moet ook op alle Suid-Afrikaners se boekrakke staan.
Cass kon oor die jare heen lansies breek vir swart Suid-Afrikaners in ’n tyd toe die taal en die meesternarratief net gewoon wit was. ’n Lewe met kos is ’n wonderlike boek, maar Cass sê self dat sy nog altyd vanuit ’n posisie van relatiewe bevoorregting kon werk. Dat sy haar posisie gebruik het om haar gemeenskap ter wille te wees is nie altemit nie.
Tussen die klippe gaan oor Christenskap, maar dit is nie ’n Christelike boek nie, sê Hans. Die boek gaan oor die apokriewe teks Daniël 13, maar dit is nie ’n teologiese boek nie en eintlik is Daniël 13 nie die fokus nie.
Die boek gaan oor ’n ware gebeurtenis in ons geskiedenis, maar eintlik ook nie, want dit is fiksie. Die boek gaan oor ’n speurtog, maar dit is nie ’n speurverhaal nie.
Daardie aand, op 19 April, het Hans ’n baie goeie gesprek gehad by Bargain Books in die Willowbridge-sentrum. Die bestuurder, Lynne, het twee groot klippe by die deur gesit waardeur ons moes loop. Hier is sy saam met Hans.
Katoog, uitgegee deur LAPA Uitgewers, is ’n speurverhaal wat afspeel in Stellenbosch. Ek het lanklaas ’n boek gelees wat so fyn kyk na armoede.
“Dis stroomop, daar’s nie ’n manier wat sy van hier af soontoe gedra is nie,” regverdig Bruwer sy opdrag. “Kyk net vinnig, die posisie van die lyk en ander basics.”
Toe sien sy ’n wit hand met rooi naels onder die oorhangende bosse. Die vingers dryf dun en weerloos op die water.
Hy draai sy rug op haar en kyk na waar ’n voertuig van die PKRS aangery kom. Hulle hou stil en die span klim uit.
Heel voor is kaptein Lategan, of Duimpie, soos sy vriende hom noem. ’n Kort mannetjie met ’n bles en ’n permanente glimlag. Hy dra ’n grys plastiekhouer aan die handvatsel, noem dit sy visvangboks. Wanneer hy eers sy boks oopgemaak het, weet die res om hom met rus te laat. Dit bevat alles wat hy vir sy ondersoek kan nodig kry, sowel as ’n blikkie Coke wat hy tussen twee koelblokke vasgepak het. Dis sy “sigaret” wanneer kollegas ’n blaaskans vat om te rook.
Nog ’n voertuig trek ’n ent agter Luna onder die bome in en sy herken die twee mans wat uitklim as polisieduikers. Hulle stap na Bruwer toe en gesels ’n rukkie met hom voor hulle teruggaan na hulle voertuig en hulle duikpakke aantrek. Soos ’n tweeling uit die ruimte, fris gebou en ewe groot, kom hulle weer nader. Die oog van ’n onderwaterkamera hang om een se nek.
Ná die tyd het Jeanette ’n aantal vriende genooi om saam te gaan eet. Sy het my gevra om te vertel hoekom ek kaalvoet hardloop vir die Durbanville Kinderhuis. Luna is ook ’n kaalpootjie.