Karoo Kambro | huiskok
Tag Archives: Karoo Kambro
Kerriesult, ja, maar werfsult?
Praat van sult en die gehoor is in een van twee kampe: die sult-bewonderaarskring of die flight-club
Hoendersult met speserykwepers en blatjang (foto: Ian du Toit)
'n Afval-aficionado is ek nie, en kan ook nie aanspraak maak op kinderjare wat deurweek is van vaal afval se lymerige heerlikheid of kerrieafval se begeerlikheid nie. Maar my ma se sult onthou ek soos ek haar hoenderpastei, tuisgemaakte gemmerbier, slaphakskeentjies en outydse soetkoekies onthou. Ek onthou ook haar hoendersult, maar meer hieroor later.
Deur my verbintenis met Kokkedoor, die realiteitsreeks, het ek bewus geraak van Die Groot Sult-herlewing. Uit die honderde der honderde oudisiegeregte het die groot aantal sultdisse my verras. Moenie dink dis net die ouer garde wat dit maak of geniet nie. Dis juis die jongeres wat die 'snoet tot stert' eet-etiek ondersteun en dinge soos afval en sult herontdek; dit as deel van 'n artisanal charcuterie-bord voorsit, in 'n sultslaai bedien met peperwortelmayonnaise, tuisgemaakte botter en plaasbrood; of kerriesult met groenvye soos Jo Fritz, 'n Kokkedoor-onthoukok van Calvinia dit in sy oudisie voorgesit het.
Toe ek by Jo en sy kosbroer en mede-Kokkedoor Arthur Wildskut van Willowmore hoor dat hulle 'n Karoo-Kambro kos-en kultuuraand gaan hou met kerriesult vir voorgereg én rieldansers het ek gedril van lekkerkry. Gelukkig het dit nie veel armdraai gevat om hulle te oorreed om te kom sult gesels in die RSG-ateljee nie. My kosrubriek 'Die Kos wat ons Ken' kyk mos juis na die dinge wat deel is van ons tafel. (Sien onder vir besonderhede oor die kos-en-kultuuraand)
Die Kokkedoor onthoukokke Arthur Wildskut en Jo Fritz kook die land warm met hul Karoo Kambroo kos-en-kultuuraande. En hulle maak kerriesult!
JO SE KERRIESULT
1 baie skoon skaapafval
50ml vars koljander
Meng die volgende saam:
75 ml matige kerrie
175 ml bruin suiker
Sorg dat afval baie skoon is en plaas in stoompot met die speserye en water (behalwe die kerrie sousie se bestanddele). Stoom 1 uur en haal van plaat af en voel hoe sag dit is. Onthou dat vleis moet los van die been afkook.
Sodra dit sag gekook is, laat afkoel en ontbeen en sny in baie klein stukkies op. Plaas vleis terug in sous en gooi kerrie sousie-bestanddele by wat alreeds gemeng is, laat prut tot dit goed deurgekook is.
Gooi mengsel in n oondpan en laat afkoel. Nadat dit af gekoel het, plaas oornag in yskas. Sny volgende dag in vierkante of soos verlang.
Bedien dit koud met vars brood en met groenvye of soos verkies.
Werfsult persillé (of pleinweg Hoendersult met pietersielie)
Gesoute sult-eters sal sekerlik hoendersult as 'n 'cop-out' beskou, maar tog was dit iets wat vir my alledaags was in my kinderjare. Johan Odendaal van Emily's Bistro in Kloofstraat vertel dat hulle dit daar Werfsult noem! Dis gewis nie iets wat almal ken nie, maar dis dit werd om te leer ken.
Ek het 'n resep uit die argiewe van Die Landbouweekblad ietwat aangepas; en geinspireer deur die Boergondiese jambon persillé roer ek vars pietersielie deur die fyn hoender en stol dit ook met pietersielie onder in die jellievorm (vandaar die Franse kroontjie persillé). Dis vir my heerlik met my tuisgemaakte spesery-kwepers, perske-blatjang, 'n groenslaai en bruinbrood.
1 hoender, gekook, ontbeen en gepluis
300 ml hoenderaftreksel + ekstra (gebruik die vloeistof waarin die hoender gekook het, laat afkoel en verwyder die vet)
Kookolie, genoeg om die uie in te braai
1 wortel, gerasper (ek sny dit in klein dobbelsteentjies op)
25 ml gelatien (nodig vir die jonger hoenders wat ons deesdae in die winkels kry – as dit 'n ou hoender is, is dit nie nodig om gelatien te gebruik nie)
30 ml kookwater
20 ml appelkooskonfyt
Bruinasyn, sout en peper na smaak
Groot bos pietersielie, fyngekap vir garnering
Braai ui in kookolie tot sag en deurskynend. Voeg kerriepoeier en wortel by. Braai deur vir 2 minute. Voeg die hoenderaftreksel by. Prut sowat 10 minute.
Los gelatien in kookwater op en voeg dit by.
Meng appelkooskonfyt met asyn, voeg by die kerriemengsel en kook 10 minute. Roer af en toe.
Voeg nou die vleis by kerriesous en kook tot deurwarm. Roer, proe en voeg nog asyn by indien nodig. Geur met sout en peper.
Indien nodig, kan meer sous by mengsel gevoeg word. Laat effens afkoel en roer die helfte van die pietersielie deur.
Strooi die orige pietersielie in 'n geskikte broodpannetjie of vorm, skep die hoendermengsel in, druk plat en bedek met kleefplastiek. Plaas in yskas om te stol.
Sit voor met varsgebakte brood en slaai.
Voetnota: Ek het die resep vergelyk met 'n een uit Australië en die geurmiddels verskil heelwat, wat weer bevestig hoe lief ons vir ons soetsuur-smake saam met soutgeregte is. Die Australiese resep (uit The Northern Times van 29 September 1939) gebruik geurmiddels soos rooipeper, neutmuskaat en gerasperde suurlemoenskil.
Die sult kan in aparte jellievorms geskep word.
Om te leer by Hetta
Volgens die kosgeskiedenis-kenner Hetta van Deventer het die Hollanders hoofdkaas of zure zult gemaak. Die Britte maak brawn, die Franse tête de fromage, die Dene maak sylte en die Duitsers maak sülze. Sy vertel van 'n resep vir "varkpootjies in jellie" (varkenspootjes in gelei) uit 'n Middeleeuse resepte-manuskrip in die biblioteek van Kent. Dit is gedateer 1035 in die mooiste handskrif. Volgens die resep vir 'geleye van swijnen beene (in Middel-Nederlands) kook jy die varkpootjies met speserye en maak dit fyn as dit gaar is, en stol in die jellie. Hulle noem dit nou wel nie sult nie, maar dis darem sult uitgeknip. En soos ek vir Hetta ken, sal sy nie rus voor sy nader aan 'n geboekstaafde antwoord is oor waar die naam sukt sy oorsprong het nie! (Loer gerus in by Hetta se blog 'Kos se Stories' vir die lekkerste pitkos oor die herkoms van ons kosskatkis).
Om te leer by Leipoldt
Leipoldt het gereken daar is weinig skottels wat hy lekkerder vind as 'n goed klaargemaakte sult. .. 'die gejelliede vyfde essens van voortreflikheid – 'n onverbeterlike kunswerk' in sy woorde. As jy jou hand op Polfyntjies vir die Proe (1963, Tafelberg) kan lê wag daar die lekkerste smullees oor sult. Sy vertelling begin by 'n 3 eeue oue resep wat hy 'n nagmerrie van 'n sult noem:
'Kook 'n skaapkop, 'n varkkop en vyf of ses hoenderpote …' En daar is ertjies by en meel en – wil jy glo? – snippers knoflok en 'oorblyfsels van 'n gesoute haring …'
Die fynproewer lament oor 'egte, regte sult soos Ouma dit in die ou dae gemaak het'. Hy vertel hoe varkslag-dag die bruilof van werklike sult was. 'Kop, pootjies en uitgesoekte stukkies vleis is saam met lemoenblare, salie, 'n lourierblaar, piment, neutmuskaat, gemmer en soms selfs 'n flentertjie saffraan langsaam en geduldig opgekook in genoeg water om alles te bedek, maar nooit te versuip nie.'
'n Lang, liefdevolle hantering verder het gelei tot sult wat hy so beskryf: "Sag, smaaklik, geurig, met 'n mengsel van verskillende aangename prikkels, 'n ferweelagtige gladheid soos dié van ou wyn, en tog 'n vastigheid wat 'n Chinees sou bekoor het. Daar was niks bros in nie, niks wat jy met die tande op kon kners nie … die verheerliking van die beste wat in die varkkop en -pootjies behels was. En daarmee Amen!"
Sy beskrywing hoe sy Ouma dit gemaak het is 'n MOET-lees. Hier is die skakel:
Karoo Kambro Kos-en-kultuuraand – 31 Mei 2014
Jo Fritz en Arthur Wildskut hou 'n Karoo Kambro kos en kultuur aand op 31 Mei in Kraaifontein Stadsaal Hulle bring kontreikos Kaap toe asook Kultuur namens die Nasionale rieldansgroep Die Sitstappers.Om vir hierdie onvergeetlike aand te bespreek kontak asb ARTHUR OF JO by 0844613773 /0731565268. Arthur en Jo is ook deelnemers in Kokkdeoor 2 wat Donderdagaande op Kyknet uitgesaai word.
Tags: afval, appelkooskonfyt, Arthur Wildskut, blatjang, brawn, charcuterie, hoendersult, huiskok, Jo Fritz, Karoo Kambro, kerriesult, kokkedoor, kosgeskiedenis, onthoukos, rsg, speserye, sult, vleisjellie