Dr Gustav Gous reis die wê­reld vol as motiveringspre­ker. Die sin van sy bestaan lê daarin om ander mense te help om sinvol te leef. Vir hom is dit nie net ’n werk nie. Dis ’n bediening. Dis die manier waarop hy sy roe­ping uitleef. NEELS JACKSON ver­tel meer.
Vandat hy in standerd ses tydens die Jeug-tot-Jeugaksie sy hart vir die Here gegee het, het Gustav Gous homself beleef as “a man with a message”. Daarom dat hy (soos sy pa, dr Andries Gous, en broers Henk en Ig) besluit het om in die teologie te studeer. Hy wou ook ’n dominee word.
Sy belewenis van die teologie was egter dat dit antwoorde gee, maar nie die vrae vra nie. Die vrae het hy in die sielkunde en filosofie gaan soek. Die teologie sou relevant word as hy vrae en antwoorde bymekaar kon uitbring, het hy gedink.
Dit was in die tyd voor positiewe sielkunde op die toneel verskyn het, vertel Gustav. Toe het sielkunde nog net daaroor gegaan om probleme op te los, om ’n mens van ’n minus tot by nul te bring, sê Gustav. Daar was nog niks om ’n mens van normaal tot optimaal te bring nie.
Gous vertel van ’n prentjie in Bosch se kantoor wat die evangelie in ses woorde opgesom het: “Van Bo, na binne, na buite.” Dit beskryf die vloei van God se liefde na sy mense toe en deur sy mense na die wêreld toe. Vandag word dit “missionale kerkwees” genoem.
Daar het hy met almal gewerk, van die uitvoerende hoof tot by die fabriekswerkers. Hy moes na hulle pro­bleme luister en hulle help om die lewe te navigeer. “Ek het gevoel ek doen wat Jesus doen. Ek help mense met hulle probleme,” sê Gustav.
Maar, het hy na ’n tyd besef, dit is ook maar weer om mense te help om van minus tot by nul te kom. Hy het begin wonder hoe kan hy mense help dat hulle nie by minus uitkom nie, dat hulle nie in die slaggate van die lewe vasval nie.
Johannes 10:10, waar Jesus sê dat Hy gekom het om lewe te bring, en dit in oorvloed, is ’n sleutelteks wat agter die kursus lê. Nog so ’n teks is Psalm 16:11: “U leer my hoe om te lewe.”
Een van die lewensareas is die geestelike en emosionele lewe. In korporatiewe situasies of in Moslemlande kan hy nie ’n Christelike preek afsteek nie, maar op dié manier kan hy tog die saadjie saai wat mense laat dink oor hulle geestelike lewe.
Kursusgangers word ook gekonfronteer met die vraag oor wat hulle nalatenskap gaan wees, sodat hulle aangemoedig word om nie net vir hulleself te leef nie, maar om iets vir mense terug te gee.
Daaroor is hy baie opgewonde. Op nog ’n manier kan hy daardeur die boodskap van die evangelie uitleef wat hy soveel jare gelede in prof David Bosch se kantoor gesien het: “Van bo, na binne, na buite.”
Die antieke Griekse woord “trauma”, wat vertaal kan word as “wond”, was aanvanklik slegs ’n aanduiding van ’n besering wat die liggaam opgedoen het deur middel van ’n handeling van geweld. In ’n latere fase van ontwikkeling – soos gesien kan word in mediese en psigiatriese literatuur – word hierdie term gebruik om eerder ‘n psigologiese wond te beskryf, met ander woorde iets wat sielkundig aan die mens gedoen word. Cathy Caruth sluit hierby aan wanneer sy skryf dat trauma “woordelose terreur” is, omdat ’n traumatiese gebeurtenis ’n impak het op die innerlike psige van beide die individu asook die gemeenskap wat hierdie traumatiese gebeure beleef het.
Freud se teoretisering oor trauma maak dit duidelik dat hierdie letsel die storie is van ’n wond wat herhaaldelik uitroep in ’n harde stem. Die aanvanklike trauma is die historiese ervaring van ’n gebeure wat as ’n wond beskryf kan word. Alhoewel die historiese traumatiese gebeure verlore raak in die groter landskap van die verlede, word dit herhalende gebeure deur middel van manifestasies van en herinneringe aan hierdie gebeure. Daarom skryf Shelly Rambo in die inleiding van haar boek getiteld Post-Traumatic Public Theology (2016) dat trauma ’n ervaring van lyding is wat blywend is (“Trauma is suffering that remains”). Volgens haar gee hierdie beknopte formulering uitdrukking aan die kern van ‘n traumatiese ervaring: aangesien sodanige gebeure as só oorweldigend beleef word dat dit die menslike prosesse van aanpassing verhinder om weer te kan plaasvind. Die geweld van die traumatisering veroorsaak ’n onvermoë by die persoon om hierdie gebeure in ’n nuwe raamwerk van betekenisgewing te kan integreer. Om trauma te beleef, lei tot ’n vorm van emosionele skade aangesien die slagoffers gewoonlik ervarings van woede, angstigheid, hulpeloosheid, vrees en verwerping ervaar. Hierdie emosies reik tot diep binne in hulle daaglikse bestaan en het ’n invloed op alle vlakke van ’n persoon se lewe. Die uitdaging vir die persoon wat trauma beleef het, is om homself/haarself weer opnuut ten opsigte van die lewe te oriënteer, weer met die wêreld bevriend te raak en om vertroue in ander mense en die wêreld weer te herstel. Rambo praat daarom van post-traumatiese groei as die uitdaging tot herintegrasie.
In hierdie konteks word die kerk egter uitgedaag om ’n teologie van trauma te ontwikkel. Aangesien die indruk ontstaan dat ons nie uit die impasse in hierdie debat kan kom met betrekking tot die interpretasie van ’n aantal tekste nie, en die opponerende pole in hierdie kerklike debat sukkel om mekaar te vind, kan ’n teologie van trauma ons help om die debat in ’n ander rigting te stuur. Indien ons in die ontwikkeling van sodanige teologie kan fokus op die trauma wat hierdie debat aan mense aanrig, kan dit miskien moontlik wees om uit hierdie impasse te kom. ’n Teologie wat fokus op die impak van voortdurende trauma, en die potensiaal van post-traumatiese groei, kan die kerk en haar lidmate help om die fokus te verskuif van die interpretasie van ’n paar tekste, na ’n proses waarin ons erkenning gee aan die trauma en skade wat hierdie debat aan al haar lidmate doen. Uiteindelik word die kerk in hierdie debat opgeroep om in die woorde van die boek Amos (waarna die Belhar-belydenis ook verwys) te getuig en te stry teen enige vorm van ongeregtigheid sodat reg kan aangerol kom soos watergolwe, en geregtigheid soos ’n standhoudende stroom (Amos 5:24).