Die tweede deel van die reis in vanjaar se Lydenstyd bring ons by Abram wat in geloof sy vroeëre lewe verlaat. Dis 'n reis na 'n onbepaalde toekoms wat bou op die belofte wat in God self gevind word. Die liturgie word deur die oortuiging gedra dat ons steeds op so 'n reis van geloof is. Op weg, beskerm God self elke reisiger (Ps 121). Deur geloof word dit 'n reis weg van wetsgehoorsaamheid na gelowige vertroue in God (Rom 4). Dis 'n reis uit die duisternis na die Lig (Joh 3). Dit is die reis waarop ons ons finale bestemming bereik (Rom 4). Hierdie reis is niks minder nie as 'n nuwe geboorte deur die Gees (Joh 3). Die liturgie ondervang ons geloofsreis en vestig 'n waardering vir die hoopvolle voltooiing daarvan.
Wat moet ons nou sê was die geval met ons stamvader Abraham? 2As Abraham op grond van sy dade vrygespreek is, dan het hy 'n rede gehad om te roem. Maar nie by God nie! 3Wat sê die Skrif? "Abraham het in God geglo, en God het hom vrygespreek." 4'n Arbeider se loon word nie vir hom as 'n guns gegee nie, maar as iets wat hom toekom. 5Maar die mens wat nie op wetsonderhouding staatmaak nie, maar wat glo in Hom wat die goddelose vryspreek, hy kry die vryspraak deur sy geloof.
13Dit is trouens nie omdat Abraham die wet van Moses onderhou het dat aan hom en sy nageslag die belofte gegee is dat hy die wêreld as besitting sal ontvang nie, maar omdat hy vrygespreek is deurdat hy geglo het. 14As mense deur wetsonderhouding deelgenote van die belofte sou kon word, sou die geloof sy betekenis verloor het en die belofte sy krag. 15Die wet bring juis die straf van God, want waar daar nie 'n wet is nie, is daar ook geen oortreding van die wet nie. 16Daarom het die belofte deur die geloof, en dus uit genade, tot Abraham gekom sodat dit van krag sou bly vir sy hele nageslag. En sy nageslag is nie net dié wat die wet ontvang het nie, maar ook dié wat glo, soos Abraham geglo het. Hy is immers die vader van ons almal, 17soos daar geskrywe staan: "Ek het jou die vader van baie nasies gemaak." Dít is hy in die oë van God in wie hy geglo het, God wat dooies lewend maak en dinge wat nie bestaan nie, tot stand bring deur sy woord.
2Ek sal jou 'n groot nasie maak,
Ek sal jou seën en jou 'n man
4Abram het toe weggetrek, gehoorsaam aan die woord van die Here,
en Lot het saam met hom getrek. Abram was vyf en sewentig toe hy uit Haran weggetrek het. 5Hy het sy vrou Sarai en sy broerskind Lot en al die besittings wat hulle bymekaargemaak het en al die slawe wat hulle in Haran aangeskaf het, saamgevat en hulle het weggetrek na Kanaän toe.
Abram het daar 'n altaar gebou vir die Here wat aan hom verskyn het.
8Van daar af het Abram verder getrek na die bergwêreld toe, oos van Bet-El, waar hy tent opgeslaan het met Bet-El aan die westekant en Ai aan die oostekant. Daar het hy 'n altaar vir die Here gebou en die Naam van die Here aangeroep. 9Toe het Abram kamp opgebreek en al gaande na die Suidland toe versit.
Toetrede: VONKK 188 of Flam 376 of Flam 16 of Flam 18 of Flam 148 of Flam 169 of Flam 311 of Psalm 121
Votum: Psalm 121:1-4
Lofsang: Lied 509 of Flam 258
Verootmoediging: Romeine 4:1-5, 13-17
Genadeverkondiging: Johannes 3:16-17
Toe-eiening: Lied 329 of Lied of VONKK 213
Skriflesing: Genesis 12:1-4a (gelees deur 75-jarige oom)
Slotsang: Flam 121 of Lied 500 of Lied 505
Seën: Psalm 121:5-8
Respons: Lied 505 v3 se laaste 2 reëls of Lied 533
VONKK 188 Die Here, Hy Is Jou Beskermer (Psalm 121)
Flam 376 Ek Kyk Op Na Die Berge (Ps 121) of
Flam 16 Ek Kyk Op Na Die Berge of
Flam 18 Ek Kyk Op (met 2 alternatiewe tekste) of
Flam 148 Ek Slaan My Oë Op of
Flam 169 Kyk Op Na Die Berge (Ek Dien 'n Groot God) of
Flam 311 Ek Kyk Op Na Die Berge of
Flam 258 Oor Berge en Dale (Oral is my God)
Lied 331″Want so lief het God die wêreld gehad' of
VONKK 188 "Die Here, Hy Is Jou Beskermer (Psalm 121)"
Psalm 121 Teks: Driekie Jankowitz 2011 (Pro Deo – postuum)
Melodie: VISRIVIER-AFGRONDE – Driekie Jankowitz 2011 (Pro Deo – postuum) Orrelbegeleiding: Gerrit Jordaan 2012
Kantoryverwerking: Gerrit Jordaan 2012 © 2012 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
Voorleser: (sonder begeleidingsakkoorde)
Beangs kyk ek op na die berge rondom my.
Ek wonder: Wie sal my kan help?
Keervers: (Gemeente of kantory)
Die Here, Hy is jou beskermer.
Die Here, Hy sal jou bewaar.
Die Skepper van hemel en aarde
sal jou help en red in gevaar –
Hy sal jou bewaar.
Wanneer versoekings en beproewings op jou pad kom, sal die Here jou bewaar:
Op gladde plekke sal jy nie gly nie, want Hy sal jou vashou.
Die Here sal altyd oor jou waghou;
Hy word nie moeg nie en Hy slaap nie.
Geen krisis of siekte sal jou onderkry nie, want die Here bly in beheer:
Dramas en druktes van die dag sal jou nie onverhoeds vang nie,
bekommernisse en bedreigings van die nag sal jou nie oorweldig nie.
Oral waar jy gaan, is die Here by jou, Hy sal jou beskerm:
As jy gaan werk of as jy by die huis is, as jy moet ry of as jy bly –
Hy sal jou help, Hy sal sorg. Hy beskerm jou oral: nou en vir altyd.
F376."Ek Kyk Op Na Die Berge (Ps 121)'
(RUBRIEK: Flam – Geloof en Vertroue) Teks en musiek: Ioannis Dekas © 1996 MAR Gospel Music Publishers
Ek kyk op na die berge, wie is my hulp?
Wie sal keer as ek struikel, my altyd bewaar?
God wat wag hou oor Israel sal nie sluimer of slaap. (x2)
Deur die dag en die nag sal Hy my steeds bewaar.
Heer, ek vertrou op U, want U is my God.
(RUBRIEK: Flam – Geloof en Vertroue) Teks en musiek: Braam Hanekom © 1993 MAR Gospel Music Publishers
1. Ek kyk op na die berge,
My hulp kom van die Here,
(RUBRIEK: FLAM – Verwondering) Eerste teks: Teks en musiek: Annalise Wiid
© 2004 Annie's Song (administrasie deur Flam Musiek-Uitgewers) (Opgeneem op Blou Kitaar)
Tweede teks: Musiek: Annalise Wiid Teks: Annalise Wiid en Jacques Louw
© 2004 Annie's song (administrasie deur Flam Musiek-Uitgewers)
F148. "Ek Slaan My Oë Op"
(RUBRIEK: Flam – Geloof en Vertroue) Teks en musiek: Retief Burger © 2009 Urial Publishing
1. Ek slaan my oë op na die berge
Ek staan en wag hier in die storm
met hande hoog totdat U my kom haal.
Ek sal U bly loof selfs as die duister om my draai,
want ek ken mos hierdie Hande wat my dra.
My hulp kom alleen van die Here,
U wat heel die Skepping onderhou.
U alleen is my Beskermer
U wat nooit slaap of sluimer nie,
u hart, u Woord, u wil sal ek vertrou.
2. Kyk hoe breek die nuwe môre,
kyk hoe maak U alles nuut.
U wys my weer die diep geheim
dat geloof die meeste groei in donker ure.
Ek wil U nog meer vertrou selfs as dit niks vir my inhou nie.
Selfs as ek vir U moet ly, wil ek staan en bely.
F169. "Kyk Op Na Die Berge (Ek Dien 'n Groot God)"
(RUBRIEK: Flam – Lof) Teks en musiek: Wian Vos © 2005 Urial Publishing
Ek dien 'n groot God
ek is nie skaam,
2. Maria sien die oop graf, Jesus is nie daar,
Nou is sy Gees hier in my,
F311. "Ek Kyk Op Na Die Berge'
(RUBRIEK: Kruisfuur – Geloof en Vertroue) Teks en musiek: Nedine Blom © MAR Gospel Music Publishers
1. Ek kyk op na die berge
van waar sal my hulp kom?
die Skepper van die heelal.
Hy sluimer nie, Hy slaap nie,
Hy sal my nooit verlaat nie.
Beskermer van Israel
Die Heer beskerm my
bewaar my van gevare.
Die Heer stap langs my
op al my lewenspaaie.
2. Heer, op U vertrou ek
my skuiling en my rusplek,
U sluimer nie, U slaap nie,
Die Heer beskerm my vir altyd. (x3)
F258. "Oor Berge en Dale (Oral is my God)"
(RUBRIEK: Kruisfuur – Geloof en Vertroue) Teks en musiek: JA de Beer, Leon H Gropp, Zander van der Westhuizen
1. Deur al die goeie, deur al die slegte,
U, U was altyd daar.
U ken my uitgaan, U sien my terugkeer,
Om laag, en hoog, verhewe,
U's vir ewig.
Oor berge en dale, en oral is my God.
In vreugde en hartseer, en oral is my God.
My heil vir ewig, oral is my God,
oral is my God.
2. Van my eerste tree, tot my laaste asem
U, U is altyd hier.
My hele lewe, my hele wese,
VONKK 213 "God Is Lief Vir My"
Nav Johannes 3:16 Teks: Alwena van der Vyfer 2012 © Melodie: ALWENA – Alwena van der Vyfer 2012 ©
Orrel- en klavierbegeleiding: Anton Esterhuyse 2012
© Teks en melodie: Alwena van der Vyfer 2012 (geregistreer by SAMRO). Met toestemming gebruik
1. God is lief vir my,
2. God is lief vir my,
Ek lees in die Bybel
en weet dit is waar:
God is lief vir my!
God is lief vir ons!
F121. "Wys My Die Pad (T53)"
(RUBRIEK: Flam – Gebed, Toewyding; Afhanklikheid) Teks en musiek: Elmarie Wiesner © 2006 Urial Publishing
Genesis 12:1-4a Carolyn Brown stel voor dat jy 'n ouer man kry om die Skriflesing te doen. Dit kan veral prettig wees as jy 'n man kry wat presies 75 jaar oud is – en voor die Skriflesing vir die gemeente sê dat hy 75 jaar oud is.
Hier is 'n video van vandag se skriflesing – die eerste 40 sekondes is vandag se fokusteks.
Sermons4kids het hierdie oulike inkleurprent. Hulle stel voor dat jy gesels oor hoe dit nogal "scary" kan wees om iets vir die eerste keer te doen. Jy kan kinders herinner aan die eerste dag wat hulle skool toe is, of eerste keer wat hulle fiets gery of gaan swem het. In al hierdie gevalle help dit as jy iemand by jou het op wie jy kan vertrou – iemand wat al voorheen die ding gedoen het wat jy vir die eerste keer gaan doen.
Hulle stel verder voor: "Today, I brought a blindfold. What if I were to ask one of you to put on this blindfold and find your way to the back of the room and bring a hymnal back to me? How do you think you might feel? Would you be worried that you might bump into something and hurt yourself? Would you be afraid that others might laugh at you when you went the wrong direction? What if I said that I would go with you and hold your hand? You trust me, don't you? I will be with you every step. How does that make you feel? Who would like to try it? (Choose a child.) OK, Johnny, let's go."
Jy kan dan die lyn trek tussen Abram en Sarai se verhaal. Kyk hier vir hul volledige voorstel.
By biblepathwayadventures is daar 'n inkleurprent van Abraham op 'n kameel, terwyl kinders met hierdie werkblad nommers kan verbind om te kyk waarop Abraham ry. Of hulle kan met hierdie werkblad vir Abraham en Sara help om hul pad te vind.
Die roeping van Abram (later Abraham) is 'n langtermynprojek wat die verlossing van die ganse mensdom op die oog het.
Dit lyk egter of hierdie projek al van die begin af tot "mislukking" gedoem was. Abram was baie oud en Sara kon nie kinders kry nie. Die belofte van 'n talryke nageslag klink dus menslik gesproke nie haalbaar nie.
Hierdie uitsiglose situasie beklemtoon egter die feit dat die beloftewoord van God aan Abram 'n woord van hoop in 'n chaotiese wêreld is. Dié chaotiese wêreld word gekenmerk deur boosheid en opstand teen God, soos dit in
die skeppingsverhaal (Gen 3),
die broedermoord (Gen 4),
die sondvloed (Gen 6) en
toringbouers van Babel (Gen 11) gesien kan word.
Die roeping van Abram en die gepaardgaande beloftes aan hom, is God se antwoord op 'n vervalle en chaotiese wêreld wat Hy nie bereid is om prys te gee nie. God begin met Abram (en sy nageslag) 'n lang proses van vernuwing en herstel, wat uiteindelik tot die totale verlossing van die mensdom en sy wêreld moet lei.
Die voorafgaande hoofstukke (Gen 1-11) beskryf sogenaamde "oer-geskiedenis" of prehistoriese gebeure. Dit vertel van ons Skeppergod wat alles mooi en goed begin het, maar van 'n mensdom wat herhaaldelik teen God rebelleer het. Dit vertel van God wat dié rebellie met sy genade teenwerk, en op hierdie wyse herstel en nuwe kanse bied. Die tema van goed en kwaad funksioneer dus prominent in Genesis 1-11.
Genesis 12:1-4a vorm een van die mees dramatiese oorgange in die hele verhaal van die Ou Testament:
Die teks vorm die oorgang van die prehistoriese gebeurtenisse of oergeskiedenis van Israel na historiese gebeurtenisse, met verwysing na spesifieke historiese plekke.
Dit vorm ook die oorgang vanaf God se verhouding met die volke van die wêreld na 'n verhouding met een spesifieke gesin. Die genadige God kies een gesin waarop Hy fokus om die vervalle mensdom te red.
Abraham word beskou as die begin van die vorming van die volk van God, of anders gestel, die vader van die gelowiges. Genesis 12-25 omskryf die gebeure van die aartsvader Abraham, anders bekend as die Abraham-Sara-siklus.
God se woord aan Abram begin met 'n uitdagende opdrag: "Die Here het vir Abram gesê: 'Gaan jy uit jou land en uit jou familie en uit jou vader se huis, na die land wat Ek jou sal wys'" (12:1 – OAV). Abram en Sara moes die drie bronne van hulle sekuriteit verlaat, ingeslote sy onmiddellike familie — in die antieke tyd die belangrikste van alle verhoudings. Daarby ook sy land en sy vader se huis.
Die herhaling (drie keer) van die woord "uit" beklemtoon Abram en Sara se toekomstige (e)migrasiestatus en vreemdelingskap op die onbekende reis wat voorlê, voordat hulle uiteindelik in Kanaän sou aankom.
Die opdrag gaan gepaard met 'n kragtige en hoopvolle belofte. Die belofte aan Abram bevat drie belangrike elemente:
'n land of grondgebied (v 1),
'n nageslag (v 2) en
'n omvattende seën (vv 2,3). Die seën hou in lewe, voorspoed, vrugbaarheid en 'n groot naam.
Die verskillende vertalings stel die naam-seën soos volg: "en jou naam so groot maak" (OAV); "'n man van groot betekenis maak" (NAV); "sodat jy geëerd sal wees" (NLV).
Baie belangrik sal die seën ook lei tot die seën van al die nasies (v 4). Interessant is die gedagte dat die toringbouers van Babel vir hulle self 'n naam wou maak (Gen 11:4), maar hier bied God dit aan Abram as 'n kragtige belofte. Die seën, en spesifiek die gee van die grondgebied of land, is 'n suiwer soewereine daad vanuit God se genade. Dit is onvoorwaardelik en onverdiend. In die Ou Nabye Ooste was so 'n geskenk deur 'n godheid aan een of ander koning of begunstigde gegee.
Die belofte van 'n groot nasie gaan gepaard met die feit dat Sara onvrugbaar was. Hierdie situasie sou verderaan in die Abramverhaal tot groot spanning tussen die verskillende karakters lei, terwyl daar geworstel word om die geboorte van 'n kind in vervulling te laat gaan.
Abram se reaksie op God se opdrag en belofte word in vers 4a verwoord: "Toe het Abram weggetrek soos die Here hom gesê het." Die komplekse interaksie tussen Abram se geloof en gehoorsaamheid aan die een kant en God se beloftes aan die ander kant, loop soos 'n goue draad regdeur die Abramverhaal, veral met hoofstukke 15 en 22 as kernhoofstukke. Dit is egter primêr God se beloftes en die vervulling daarvan wat die dryfkrag agter Abram se geloof, gehoorsaamheid en roeping is.
Wat beteken dit as God vir Abram sê om te gaan of te trek, en wat beteken dit vir ons vandag?
'n Reis met God
Dit het vir Abram letterlik 'n agterlaat van sy hele bestaan en sy bronne van sekuriteit beteken. Dit was ook 'n geestelike heroriëntasie. In die plek van wat Abram agterlaat, gee God sy beloftes van grond, nasie en seën.
Met die opdrag "gaan uit" of "trek uit", nooi God Abram verder tot 'n nuwe identiteit van gehoorsaamheid en vertroue op sy reis van vreemdelingskap. Abram moet nou leer om as geroepene van God te leef.
So skryf Paulus eeue later in Romeine 4:18-21 oor die geloof en hoop van Abraham: "Toe daar geen hoop meer was nie, het Abraham nog gehoop en geglo, en so die vader van baie nasies geword volgens die belofte: 'So sal jou nageslag wees"' (v 18).
Reis as tema is 'n belangrike metafoor vir ons geloofslewe. Reis impliseer dat 'n mens oop is vir nuwe toekomsmoontlikhede. Om weereens Paulus aan te haal: "Maar een ding doen ek: ek maak my los van wat agter is en strek my uit na wat voor is" (Fil 3:13).
Gelowiges is geroep om in die teenwoordigheid van God op reis te wees. Dit is 'n reis wat by tye ontwrigtend kan wees, want dit is 'n reis sonder padkaart. Vir Abram en Sara het dit materiële verlies meegebring. God se beloftes het hulle ook nie op hulle reis bewaar van gevaar, hartseer, skeiding en vervreemding nie.
Die res van die Abram-verhaal wys dit uit in hoofstuk 12-25. Abram het byna sy vrou in Egipte verloor deur Sara as sy suster voor te hou (Gen 12,17 en 20). Daar is die hartseer en pyn met Hagar en Ismael (Gen 16,21). Toe die egpaar uiteindelik die vreugde van 'n seun van hulle eie ervaar, sou hulle hom ook weer byna verloor (Gen 22). Dit alleen is gebeure in Abram en Sara se leeftyd. Die belofte van God sou verderaan in die nageslag nog bedreig word, onder andere deur gebeure soos die slawerny in Egipte.
God doen die eintlike werk
Hierdie verhaal gaan nie primêr oor Abram en Sara se doen en late nie, maar ten diepste oor wat God doen. Abram se gehoorsaamheid en vertroue is belangrike elemente in die verhaal, maar dit vind binne die raamwerk van God se trou en genade plaas.
In die teks beklemtoon God: "Ek sal". Dit word in die eerste persoon gestel. Dit is God wat die grond gee, God wat die groot nasie gee, God wat 'n groot naam gee en God wat seën. "Ek sal" dit doen, sê die Here God. Gedurende tye van beproewing op ons geloofsreis is dit uiters noodsaaklik om mekaar aan die beloftes van God se nabyheid en beskerming te herinner. Die volk moes tydens die uittogjare uit Egipte ook telkens herinner word aan God se beloftes aan die voorvaders.
Die uiteindelike doel van die roeping van Abram is die seën van die hele mensdom en die gevolglike verlossing van almal (v 3). God se verkiesing van hierdie een gesin uit al die ander is God se nuwe plan om die wêreld en sy mense van totale verval en vernietiging te verlos. Abram sou in sy eie leeftyd iets van hierdie seën laat sien in sy ontmoeting en interaksie met ander nasies en konings.
In die Lydenstyd herinner Genesis 12:1-4a ons aan God se voortgaande herstel en verlossingsplan vir die wêreld en sy mense, soos in die lewe en werk van Jesus verwesenlik. Jesus is God se onvoorwaardelike geskenk van liefde aan ons.
In die lydingstryd van Jesus leer ons ook dat die bose steeds alle pogings sal aanwend om God se verlossingsplan wat reeds met Abraham begin het, te kelder. Die kerk van Christus vervul 'n belangrike rol as geroepenes in dié verlossingsplan deurdat ons steeds tot seën moet wees vir die mense in ons omgewing en die wêreld waarin ons woon.
God gee ons nie prys nie
Terwyl die kerk in al sy stryd en beproewing van ontworteling, versoeking en onsekerheid sy roeping uitleef, moet ons (soos Israel) herinner word aan die beloftes van God in die verlede. Hy is en sal getrou bly, totdat al sy beloftes van totale en finale verlossing in vervulling gaan. Dit is God wat in Christus die oorwinning gee en wat sy verlossingsplan beslis sal deurvoer. Ons moet in gehoorsaamheid in die teenwoordigheid van die almagtige en getroue God op die reis in hierdie dikwels chaotiese en opstandige wêreld voortgaan. Dit is dieselfde God van ons geloofsvoorvader, Abraham, wat vir ons nuwe hoopvolle moontlikhede oopbreek soos ons voortreis sy toekoms binne.
Abram se roeping is 'n verhaal van hoop vir ons en die hele mensdom. Dit leer ons dat God nie van plan is om die mensdom en die skepping prys te gee nie. Ten spyte van ons rebellie, ten spyte van die chaos in die wêreld en al die boosheid wat heers, triomfeer God se genade oor alles en open Hy vir ons nuwe deure van hoop. Te midde van hopeloosheid en byna onmoontlike situasies, bring God in Jesus Christus weer lig, hoop en nuwe moontlikhede.
As kerk is ons geroep om dit te verkondig en uit te leef. Ons is draers van hoop. Ons is draers van goeie nuus. Om dit te wees en te doen, was nog nooit maklik nie. Dit gaan gepaard met stryd en lyding, versoekings en beproewings, van binne en van buite. Daar was tye van dwaling en duisternis in die kerk se geskiedenis. Ons ervaar vandag onsekerheid oor baie kwessies.
Jesus herinner ons daaraan dat ons kruisdraers is. Ons reis nie sonder 'n kruis nie. In die wêreld is ons vreemdelinge, bywoners onderweg en op reis, ontworteldes wat nie gewortel en vasgemeer is nie. Ons is in die wêreld, maar nie van die wêreld nie. Ons is gestuurdes. Ons is geroepenes met die opdrag: "Gaan uit, trek weg". Ons leef oop, gerig op die toekoms wat God vir ons gee.
Die goeie nuus is dat Jesus reeds ons kruis gedra het. Hy maak die las lig. Hy maak die reis met kruis en al moontlik. Hy verseker die oorwinning wat ons alreeds in Hom behaal het. In Jesus Christus is God se beloftes vir ons vas en seker.