Dogter praat oor hel in die Springs-gruwelhuisLandi se storie is een wat jou met skok en afgryse vul en jou laat wonder hoe so iets vir jare kon aangaan sonder dat enigiemand daarvan weet. Foto: Herman Verwey. Deur Mariné Lourens Die jong vrou wat voor my sit glimlag beleefd, maar is ooglopend gespanne. Van agter haar bril kyk sy na my met treffend mooi blou oë en haar lang hare val natuurlik oor haar skouers. Sy lyk soos enige ander jong vrou, maar ek weet sy is nie sommer enige jong vrou nie. Sy is Landi*, die oudste van die vyf kinders wat ná jare se mishandeling en marteling uit die sogenaamde Springs-gruwelhuis gered is. Dit is nou vyf jaar later en Landi is 21 jaar oud en uiteindelik gereed om haar storie te vertel. Haar lewe in die gruwelhuis is vervat in ŉ boek, Huis van gruwels: My 16 jaar in die Springs-hel. Die boek, geskryf deur Susan Cilliers, is pas bekendgestel. Landi se storie is een wat jou met skok en afgryse vul en jou laat wonder hoe so iets vir jare kon aangaan sonder dat enigiemand daarvan weet. Maar dit is ook ŉ storie van innerlike krag en ŉ bewys dat selfs die grootste berge geklim kan word as jy dit tree vir tree doen. “My storie is ŉ storie van hoop,” sê sy. “Ek het besluit dat dit daar buite moet wees, want daar is baie mense wat in dieselfde situasie was as waarin ek was – dalk nou nog is. Ek wil hê mense moet weet daar is altyd ŉ manier uit. Waar jy nou is, hoef nie jou toekoms te bepaal nie.” Dit was in Mei 2014 dat die skokkende gebeure wat jare lank afgespeel het agter die mure van die kasarm van ŉ huis in Springs vir die eerste keer aan die lig gekom het. Landi se oudste broer, toe 11 jaar oud, het uit die gruwelhuis ontsnap en hulp gaan soek. Die vyf kinders se ouers is kort daarna in hegtenis geneem op ŉ reeks aanklagte wat met die mishandeling en verwaarlosing van hul kinders verband hou. En toe die hofsaak begin, het die geraamtes onkeerbaar uit die kas begin tuimel. Die hof het gehoor hoe Landi se pa, wat later deur die media “die Springs-monster” gedoop is, sy kinders en vrou in die huis in Springs gevangene gehou het. Die kinders het nie skoolgegaan nie en is verbied om ooit die huis te verlaat. Terwyl hul pa bedags by die werk was, het hy deur middel van 37 kameras in en om die huis dopgehou wat hulle doen. Landi se ma moes elke dag saam met haar pa werk toe gaan sodat hy volle beheer oor haar bewegings kon hê. Die onus het dus op Landi geval om na haar jonger broers en susters om te sien en vir hulle ŉ ma te wees. Maar dit was wanneer hul pa by die huis gekom het dat die kinders se tronk hul hel geword het. Landi en haar oudste boetie is gereeld aangerand, met ŉ blaasvlam gebrand en hul koppe onder water in die bad gedruk sodat hulle byna verdrink. Soms moes hulle ŉ hele nag lank in bad vol yskoue water sit en bibber totdat hul pa besluit dit is nou genoeg. Ander kere het hul pa ŉ skokstok in die water gedruk sodat die skokgolwe deur hul lyfies ruk. As hulle probeer wegkom het, is hulle met ŉ gaspistool geskiet sodat die klein harde korreltjies deur die vel bars. Een aand het die oudste boetie, toe slegs tien jaar oud, probeer wegkom en in ŉ holte onder die huis se vloer gaan wegkruip. Sy straf was om ŉ nag lank met boeie aan sy hande en voete tussen twee pilare vasgebind te word terwyl emmers koue water oor hom uitgegooi word. Daarna het sy pa die waaier op hom gedraai om dit nóg kouer te maak, hom met pepersproei in die gesig gespuit en herhaaldelik die skokstok teen sy nat lyf gedruk terwyl hy kreun van die pyn. Die marteling het eers geëindig toe sy pa gereed gaan maak om werk toe te gaan. By die werk het niemand geweet wat die Springs-monster by die huis doen nie. As Landi se pa se vriende kom kuier het, moes sy hulle bedien. Landi vertel dat sy by tye gedwing is om ŉ lyn cat te snuif sodat sy kan wakker bly om heelnag drankies aan te dra. Tussendeur moes sy huis skoonmaak, kos maak (die dae wat daar wel iets was om te eet) en na haar boeties en sussies omsien. Maar die monster het altyd net nog behoeftes gehad wat sy moes vervul. Sy was 15 jaar oud toe die seksuele aanranding begin het. Landi se storie is een wat jou met skok en afgryse vul en jou laat wonder hoe so iets vir jare kon aangaan sonder dat enigiemand daarvan weet. Foto: Herman Verwey. “Eers toe ons van ons ouers weggevat is, het ek besef dat wat met ons gebeur het, nie reg was nie,” erken Landi. “Ek het aanvanklik gewonder hoekom ons weggevat word van ons ma en pa af, wat is fout met wat gebeur? Ek het gedink dit is normaal. Dit het omtrent twee jaar gevat voor ek besef het dit is verkeerd en die waarheid begin vertel het in my polisieverklarings.” Sy vertel dat sy op die oomblik toe hulle van hul ouers verwyder is, bang en kwaad was. Kwaad vir haar boetie wat gaan hulp soek het, bang vir die onbekende en kwaad vir hierdie vreemdelinge wat hulle hele bestaan kom omver gooi. Sy wou net gehad het dat alles moet terugkeer na normaal. “Ek het gedink dinge gaan nou net moeiliker wees as ons weer by die huis kom. Ek het gedink ons gaan net ŉ paar dae bly hier waar ons is en dan gaan my pa ons weer kom haal, en dan is dinge net erger omdat mense nou uitgevind het wat aangaan. Vir my was dit die normaal. So toe my boetie weghardloop, het ek gedink hoekom doen hy dit? Hy het nou alles opgemors. Nou is daar niks meer vir ons nie.” Sy verduidelik dat dit deels ook was hoekom sy nooit probeer het om te vlug of hulp te soek nie. “Natuurlik was daar die vrees. Ons was verskriklik bang vir my pa en het geweet as hy moet uitvind ons praat met iemand hieroor gaan daar nog groter moeilikheid wees. Maar dit was ook vir ons normaal. Wat hy besig was om met ons te doen, was vir ons oukei. Ons het gedink dit is hoe ons gestraf word as ons stout is. So hoekom sou ons weghardloop, hoekom sou ons iemand gaan sê as dit is hoe dit moet wees?” Landi sê toe sy nog in die huis gevangene gehou is, het sy gedink haar toekoms sal waarskynlik behels om haar broers en suster groot te maak en dan haar ouers te versorg wanneer hulle oud is. Sy het nooit daaraan gedink dat sy ooit sou skool toe gaan, sou trou of ŉ gesin van haar eie sou hê nie. “Noudat ek terugkyk, is ek geskok dat ek kon glo [dit is normaal]. Dat ek kon dink dit is hoe ŉ verhouding tussen ouers en kinders moet wees. Dat ek gedink het dit is hoe verhoudings tussen broers en susters moet wees. Ek is regtig geskok dat ek so iets sou glo.” Om die waarheid te sê, erken Landi, wanneer sy praat oor dít wat in daardie huis gebeur het, is dit soos om ŉ boek wat sy gelees het vir iemand oor te vertel. “Dit is nie meer werklik nie. Dit is nou deel van my verlede. Dit is nie meer deel van waar ek nou is of waarheen ek op pad is nie. Ek het dit klaar verwerk en ek dra dit nie meer saam met my nie. So dit voel letterlik soos ŉ boek wat ek gelees het en nie my eie storie nie.” “Ek gaan nie om ŉ jammer te kry nie. Ek gaan net gaan om vir hom te sê ek het hom vergewe en wat gebeur het, is in die verlede. Dit is nou verby. Ek wil dit nie doen vir hom nie, maar om myself vry te maak daarvan.” Foto: Herman Verwey. Op 3 Oktober verlede jaar is die Springs-monster tot effektief 35 jaar tronkstraf gevonnis vir onder meer die mishandeling en verwaarlosing van sy kinders, poging tot moord op sy seun, verkragting van sy dogter, en besit en handel van dwelms. Elf maande later het Landi nog nie weer met haar pa gepraat nie. Sy beplan egter om hom binnekort in die tronk te besoek. “Ek gaan nie om ŉ jammer te kry nie. Ek verwag nie ŉ jammer of ŉ verduideliking vir hoekom hy gedoen het wat hy gedoen het nie. Ek gaan net gaan om vir hom te sê ek het hom vergewe en wat gebeur het, is in die verlede. Dit is nou verby. Ek wil dit nie doen vir hom nie, maar om myself vry te maak daarvan.” Dit klink amper onwerklik om te dink dat Landi die man kan vergewe wat haar kinderjare op so gruwelike manier gesteel het. Maar sy het haar vrede by God gevind. “As ek dit die res van my lewe saam met my dra, gaan dit ŉ las wees wat my seerder maak as vir hom. Ek het tot die besef gekom ek het nie nodig om dit saam met my te dra nie,” sê sy. “Dit was ŉ moeilike proses. Dit was nie ŉ one time thing nie. Dit is iets wat ek oor en oor moes doen, wat ek nou nog moet doen. Maar ek kan sê ek het hom vergewe.” Landi erken die proses om haar ma te vergewe, is moeiliker en iets waarmee sy nog worstel. Sy vertel sy was baie kwaad toe haar ma slegs ŉ opgeskorte vonnis opgelê is. “Dit het vir my gevoel dit is onregverdig. Ja, sy het nie alles gedoen wat hy gedoen het nie, maar ek voel sy was net so skuldig. Dit was vir my moeilik om dit te aanvaar. Ek het gevoel as een hier af in die donker gangetjie moet inloop, moet die ander een ook. As een hier bo vry rondloop, mag die ander een ook. Dit is iets wat ek nog besig is om deur te werk.” Haar verhouding met God, is egter reg, sê Landi. Sy was nooit kwaad vir God oor wat met haar gebeur het nie, en sy vra nooit hoekom sy en haar broers en susters dit moes deurgaan nie. “Toe ons in die huis gebly het, was die Here nie deel van ons huishouding en ons lewe nie. Ek het geweet daar is ŉ Jesus en daar is ŉ boek, maar ek het nie eintlik van die Here geweet nie. Toe ek uit die huis kom, toe leer ek die Here ken. Dit is toe Hy deel geraak het van my lewe. Ek het hom nooit kwalik geneem nie, want Hy is die rede hoekom ek daar uit is en hoekom ek vandag hier kan sit.” En die jong vrou wat hier sit, is ŉ ander mens as die bang tienermeisie wat op 20 Mei 2014 uit die gruwelhuis gestap het. Sy is selfstandig, selfgeldend en nie bang om haar stem te laat hoor nie. Landi wil graag somatologie studeer en hoop om eendag haar eie sakeonderneming te begin. En ja, sy wil beslis eendag trou en kinders kry, sê sy. Kinders wat sy sal grootmaak met die liefde en die geborgenheid wat sy nooit geken het nie. “Ek het geleer ek het baie om te gee, iets wat ek nie daardie tyd besef het nie. Dit is nou my beurt dat mý stem gehoor word. Ek voel daar is groot planne vir my. Ek weet nog nie wat dit is nie, maar ek vertrou die Here en ek weet Hy weet waarheen ek op pad is.” *Landi se van mag volgens wet nie bekendgemaak word nie om die identiteit van haar minderjarige broers en susters te beskerm.