18Basiria ha ba etla ho yena, Elisha a rapela Jehova, a re: Otla setjhaba sena ka bofufu hle. A ba otla ka bofufu, ka polelo ya Elisha. Pele ga ge Baisiraele ba ka tshela Noka ya Jorodane, ba ile ba lebana le selo seo se ilego sa leka potego ya bona. Go gwerana le Bamoaba go ile gwa feleletša ka gore ba bangwe ba ineele ditekong le boitshwarong bjo bo gobogilego. Mediro ya bona le boemo bja bona bja kgopolo ke mehlala ya temošo bakeng sa mehla ya rena. Free State _ Gauteng _ Kapa Devhula _ Kapa Vhukovhela
Sesotho sa Leboa sebešo _ Phetolela ya Sesotho sa Leboa go ya go Seisemane - Oxford Dictionaries
Ntšha melora ka gare ga sebešo re kgane go gotša mollo. 70% ya mantsoe a mang ke a sile. Hona kapa sena se etsa hore ho duloe fatshe ke
Ho thola moelelo wa mantsoe a mang, dipatlisiso di entsoe ka ho botsa Basotho ba
ba a arola ka lebaka la ho se tsebe kapa ka lebaka la ho hloka buka e hlalosang
hobane bongata ba Basotho ba mahareng a Afrika Borwa (Lesotho, Free State,
Lesedi FM. Hofeta bohle, re leboha Ramasedi ka ho etsa hore morero wa buka ena o
empa motho ya batlang ho tseba Sesotho ntle le matshoao ao, ho thata ho ena ho thola
Ho tla ba bonolo ha o utloisisa hore didumi tsena tse pedi, “O” le “E” ha di tshoane,
neha motho seo a se hlokang nakoana. (bap. kadima). Mael. Ho adima ditsebe: ho
Aha (a-ha) /build/ Ho etsa moaho. Ho bopa ntho kapa motho hore a be le sebopeho;
ho etsa hore ntho kapa motho a be le sebopeho se batloang. Ho atisa kelello. Mael.
motho emong ho phethahatsa morero wa hao. Mael. Ho aha serobe phiri e se e jele:
pelo bo qeteng ho etsahala. Ho wela fatshe ke bohloko.
kgolo le; ho itshetleha kapa ho ipapisa le. (mm. Amarelang).
Amohaka (a-mo-ha-ka) Phetako ya ho amoha.
motho e mocha ya fihlang sebakeng. Ho ananela mofihli. (bap. fihlisa).
nehelana ka seaparo ho motho ya di hlokang.
Atamelang (a-ta-me-la-ng) // Taelo ya ho atamela: ho joetsa bongata ba batho ho tla
Atlara (a-tla-ra) /clinch, hug/ Ho tshoara ka seatla ka thata ka sepheo sa ho etsa hore
Atolosa (a-tu-lo-sa) /enlarge/ Ho etsa hore ntho e be kgolo ka ho atisa bophahamo,
bophara kapa bolelele ba yona. Ho etsa hore sebopeho kapa chebahalo e be kgolo.
tshireletsa motho hore a se hlaheloe ke kotsi.
baka ba hana ho bapala le bana babang. Mael. Motho ke motho ka batho babang:
motho o kgona ho atleha, tsoelapele, thaba, nyakalla le ho rua ka lebaka la ho
Babela (ba-be-la) /to be bitter for/ Ketsetso ya ho baba.
ntle le ba bang. Seemedi se supang hore mmuuwa ke motho wa bo babuuwa. (bap.
Baka (ba-ka) /to be apologetic, to be sorry/ Ho itshoaya phoso. Ho se phete se sebe.
Bakeng (ba-ke-ng) /instead of/ Ka lebaka la.Tlh. Hangata lentsoe lena le sebedisoa le
Bakisa (ba-ki-sa) /to spite/ Ho etsa ntho ka lebaka la ho utloisa bohloko. Ho utloisa
Banka (ban-ka) /bank/ Sebaka sa ho boloka kapa ho bea chelete; moo ho bewang
Bapadisa (ba-pa-di-sa) /to play with/ Ketsiso ya ho bapala. Ho bapala le.
monate ntle le ho sitisoa.
yona bo sa hlokoeng; e sebakeng ntle le ho batloa. Mohl. Ho ne ho sa batlahale hore
Befisa (be-fi-sa) /to infuriate/ Ketsiso ya ho befa. Ho etsa hore motho a kgene.
Beheletsa (be-he-le-tsa) /to lay by/ Ho reka ntle le ho nka se rekiloeng: ho ntsha
Bela (be-la) /boiling/ Ho ba boemong bo bakang hore ntho e metsi e tsitsinyehe ke
Belaedisa (be-la-e-di-sa) /doubtful/ Ho etsa hore motho a se tshepe.
Beta (bi-ta) /to rape/ Ho boka ntle le tumello. Ho robala le motho ka dikgoka, ntle le
Betla (//) /pave way/ Ho etsa hore maemo a be matle bakeng sa nako e tlang.
eso ho fihle kopanong. Ba bile ba kgetha ho qhalana.
sesebedisoa ke mtho a le mong kapa ya nang le tokelo e joalo. /bon. dibitsokukutu/.
sebopeho sa motho kapa batho: ketso ya ho bola: ho nka le ho sebedisa chelete kapa
Bobola (bo-bo-la) /to sound sick/ Ho etsa modumo wa motho kapa ntho e kulang; ho
sebaka seo ho dulang batho kapa motho wa bochabela. Sebaka se shebaneng kapa se
moholo, ho fela hoa lerua le leholohadi le ho wa hoa motho e moholo sechabeng. Ho
Bodimo (bo-di-mo) /canibalism/ Boemo ba ho ja motho kapa batho. Boemo kapa
Boeha (bo-e-ha) /lovely/ E ratehang kapa e shebahalang hantle. E ntle ho leihlo.
kapa ho nka sebaka sa motho emong. Boemo ba ho ema bakeng sa.
hae ha bo mo dumelle hore a ka tsoela pele.
Boena (bo-in-a) /brotherhood, fraternity/ Kamano e ntle ya motho le batho ba habo.
Boena (bo-ye-na (boyena) /self/ Motho ntle le ba bang. Mmuuwa ka botlalo, ntle le
Bofa (bo-fa) /to tie/ Ho tlama ka thapo kapa ntho e tlamang.
ba ho etsa ntho tse ngatanyana ntle le ho rutoa. /bon. Mahlale/ (bap. Masene).
molao wa hae. Boemo ba ho ba lekgoba la motho ya itseng.
boemo ba ho ba ntle le ditshila kapa tshilafatso. Bosio ba bohlasoa. (mm. bohlweki).
Bohloki (bo-hlo-ki) /poverty/ Ketso ya ho hloka kapa ho se be le letho: boemo ba ho
Bohodimo (bo-ho-di-mu) /height/ Bophahamo ba motho kapa ntho e itseng ka ho ya
bohale ba ntja; ho lla hoa ntja kapa phoofolo e tshoanang le yona. (bap. hobula).
Bohole (bu-hu-le) /distance, far/ Boemo ba ho se be haufi: sebaka se nkang nako ho
fihla ho sona. Nako e telele ya ho tsamaya kapa ho fihla moo ho uwang.
kapa ho chopoha ntle le ho thusoa.
Boikaparo (bo-ikap-aro) /poverty/ Boemo ba ho hloka kapa ho se be le letho. Ketso
kapa ho amohela seo o se etsang. Boiketsi ba ho arabela.
Boiketlo (boi-ke-tlo) /slowness/ Boemo ba ho etsa ntle le potlako; ho se tate kapa ho
le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang; ho
ho nahana eka motho o tseba hofeta bohle ka boemo ba hae bo itseng. Boiketsi ba ho
motho o bohlokong, matetetsong kapa bokudi empa ho se joalo. Boiketsi ba ho kula.
ipeha maemong a hodimo ka lebaka la monahano o hodimo; ho iphahamisa ka lebaka
imeloa kapa ho sitoa ke ntho e kgolo. Ho se phomelle ka baka la kimelo. /bon. 0/.
motho ha a tsebe letho. Ho ikgakanya ho seo motho a se tsebang. Boiketsi ba ho
imatahanya: ho etsa kamano le motho, mokga, sehlopha kapa ntho e itseng; ho ipapisa
Boinkelo (bo-in-ke-law) /a claim/ Mokgoa wa ho fumana se itseng ka lebaka la
tokelo; tokelo ya ho nka ntho, thepa kapa moputso ka lebaka la ditshoanelo kapa
mang kapa mang. Lenyalo ntle le thuso ya ho nyadisoa. Boiketsi ba ho nyala. /bon. 0/.
hose bonoe ke mang kapa mang le eng kapa eng. /bon. 0/.
ho beha bowena hodimo hofeta tekanyo. Boemo ba ho phahamisa kapa ho nyolla
Boitelo (bo-it-el-aw) /martyrdom/ Ketso ya ho itela kapa ho fana ka bophelo ba hao
tse ntle tse ncha; ho apara hantle haholo. (bap. tereko).
ho loana kgahlanong le se tshajoang; ho lebana le kotsi ntle le tshabo; ho bua
kapa ka kgetho ya motho ya kgethang. Boiketsi ba ho ratela.
ntho kapa motho. Ketso ya ho bua mmoho ka thoko pele ho seboka kapa kopano ya
Boithoalo (bo-it-hwal-aw) /pregnancy/ Boemo ba ho ba le ngoana popelong kapa ho
bowena ntle le tshutshumetso ya mang kapa mang. Boemo ba ho kgalema bowena ba
bowena ntle le ho batloa. Boiketsi ba ho hlahisa. (bap. boiponahatso).
bowena ba hao le morero wa hao. Boemo ba ho bontsha hore o mang, wa hokae;
tsitsinyeha ntle le ho etsisoa joalo. Ketso ya ho tjeka ka baka la mmino. Boemo ba ho
bowena ba hao, sebopeo le hore o mang. Boemo ba ho tsebahatsa bowena ba hao;
sebetsa ntle le ho ba mosebeletsi wa motho e mong. Boiketsi ba ho sebetsa.
ho kgona ho loana kgahlanong le sera ntle le ho thusoa; tsebo ya ho hlola mofutuhi
Boka (bo-ka) /praise/ Ho paka boholo ba Modimo le matla ohle a Hae. Ho bontsha
emong ka mahahapa. Boemo ba ho koetela kapa ho nka ntle le tumello. (bap.
mokoma. Phodiso ka ho laola le tshebediso ya moriana wa setho. Boemo ba ho ba
Bola (bo-la) /to get rotten, to decompose/ Ho etsa hore ntho e lahle boleng ba yona
phunya seso se tsoe boladu: ho bua taba ntle le ho potoloha kapa ho tsilatsila.
Bolaya (bu-la-ya) /to kill/ Ho fedisa bophelo ba motho kapa ntho e phelang. Ho tlosa
bophelo kapa ho etsa hore motho kapa ntho e phelang e shoe. Mael. Mpa tshehla ha e
Bolebadi (bo-le-ba-di) /amnesia/ Lefu le bakang ho lahleheloa ke kgopolo e kgolo;
etsoang ke Modimo ho batho ba dumelang ho Yena le molao wa Hae; tumellano e
ha ho bolele hore ke tla o fa chelete. Ho apara hantle ha ho bolele hore o motle. Hore
kooma (foreskin) kapa la ntlha ya kooma. Ho etsa hore motho a phethe moetlo wa
morao. Boemo ba lehlakore le fapaneng le le kapele kapa bokapele. (bap bokapele).
a ho loana; boemo ba motho ya hlolang ntoeng. /bon. 0/.
beiloeng kapa nako e nepahetseng ntle le ho fetisa.
lebese hona le hore o noe joala. O ke be o thotse bonyane hona le hore o bake lerata.
ya ho nyofa. Boemo ba lenyofonyofo kapa motho ya jang haholo. (bap. senyofu).
Lebowa. Sebaka se ka lebowa sa Afrika Boroa seo ho dulang teng kapa ho tsoang
ho ba joalo ka lerole. Tem. Ha ho thoe motho o moputsoa ho boleloa hore o ditshila
Boqapi (bo-qa-pi) /invention/ Ketso ya ho qapa kapa ho ba motho wa pele wa ho etsa
Botelele (bo-te-le-le) /height/ Boemo kapa sebopeho sa ntho ha e lebisoa hodimo
phedisana le batho ba bang. Se bakang hore diketso tse ntle di bonahale ho motho.
kapa motho eo kelello ya hae e notlelehang hangata. Ho kgineha boko. (bap.
tshosang. Ho etsa hore motho abe le letsoalo kapa a tshohe. (bap. tshosa).
chakelang sebaka ka morero wa ho tseba sebaka kapa ho ya phomolong. (bap.
mokgoa wa motho ya hlokang tlhalefo le bohlale ba ho etsa ntho tse bonolo kapa tse
Botsikinyane (bo-tsi-kin-ya-ne) /itchiness/ E bakang kapa e etsang hore motho kapa
wa hao hore o ratana le mangmang empa ho se joalo. Ho se batle hore moratuwa wa
Boyena (bo-ye-na (boena) /self/ Motho ntle le ba bang. Mmuuwa ka botlalo, ntle le
hore moaho kapa sebaka se secha se qale ho sebedisoa semmuso. Ho etsa hore
Bulela (bu-le-la) /welcome/ Ketsetso ya ho bula. Ho amohela motho kapa ntho e
chelete kapa phahlo ka baka la boemo ba se kgutlisitsoeng bo sa lokang; ho lefa
tsela enngwe ho morabe wa Bakone. Hantlentle, ha ho lebaka la hore e se sebedisoe.
nepahetse, ha ho phoso ka yona. Etsoe le Basotho ba Leboa ba a e sebedisa
chalametsa: boemo kapa mokgoa wa ho tsoa le ho kena le ho ya mane le mona ntle le
ho kgetholla kapa ho natha le motho kapa ntho e hlokang molato. Ho otla kaofela ntle
kaofela ntle le ho kgetha. Ho nka ntle le ho kgetholla; ho qotsa kapa ho ngoatha
motho a tshoasehe. Ho etsa hore ntho e tshoaroe ke leraba kapa sefi. (mm. tjheho).
Chemola (che-mu-la) /get away/ Ho kgona ho baleha ka lebaka la ho lokolloa,
itseng ka ho e etsa hore e be nyane. (mm. tjheno).
ke mohlankana ka sheshe ho mo etsa mosadi. Ho nka ka dikgoka. Ho nka motho wa
tlamehang ho bolawa; ho shoa ka phoso ka baka la molato wa batho kapa motho
ho bolawa; ho nka sebaka sa eo a loketsoeng ke lefu. (mm. tjhwello).
hanghang le motho emong; ho ba metsoalle ka nako e kgutshoane.
wa ho kgema mmoho le motho emong bakeng sa setsoalle; ho ba motsoalle le motho
emong; ho etsa setsoalle kapa kamano ya botsoalle. Ho ba chomi ya motho emong.
Chopoha (cho-pu-ha) /slip/ Ho tsoa matsohong ka baka la ho thella, phoso kapa ntle
baka la ho thella, phoso kapa ntle le boikemisetso. Ho lokoloha matsohong ka lebaka
diala ha a je sa motho: mahlo a sheba feela ntle le hore ntho e ntle kapa e mpe; mahlo
a sheba le seo ho sa dumeleheng hore a se shebe.
Diela (di-e-la) /retire/ Ho lesela mosebetsi ka lebaka la botsofe; ho emisa ho sebetsa
Diela (di-e-la) (dihela) /deceive/ Ho etsa hore motho emong a lahlehe ka dipuo kapa
Dika (di-ka) /surround/ Ho ba ka mahlakoreng ohle a motho kapa ntho e itseng. Ho
ka nqa tsohle tsa ntho; ho ba ka mahohle hoa ntho kapa motho. (mm. likalika).
nako kapa letsatsi la kgoedi ho ya ka alemanaka. /bon. Dikae/ Mohl. Ebe o tla fihla
le ho ya pele. Ho tsamaya ka ho potoloha sebaka. (mm. likoloha).
Dulela (du-le-la) /represent, deputise/ Ho etsa mosebetsi wa motho ya sio. Ho ba
kapa ha o fihla sebakeng sa habo. Ho bua mantsoe a tumediso. (bap. tumediso) (mm.
Dumela (//) /to have faith, belief/ Ho ba le kananelo ka ho tshepa seo motho a
nahanang hore se tla etsahala. Ho ba le mokgoa o bontshang tshepo ho ntho e itseng
kapa ntho e kulang. Ho tseba kapa ho akanya se tla etsahala. (bap. modupa, tupo)
E (i) /is/ Mohl. e ntle, e bohale.
Ebanyaneng (e-ban-ya-ning) /if by then/ Ka lebaka la; ho tla etsahala se.
ka lebaka la boemo ba hae bo tlase. Ho nkela motho fatshe ka baka la boemo ba hae
Eka (e-ka) /betray/ Ho isa motho boemong bo bobe ka ho mo qhekanyetsa kapa ho
tla ja hona joale kapa ka phirimana? Ha ho tsotelehe hore ekaba moruti kapa tsotsi
kapa ho nahana ntle le ho tseba.
kapa ntle le ho tseba. Mohl. Ekare pula e tla na kajeno.
Ela (e-la) /go for/ Ketsetso ya ho ya: ho ya sebakeng sa.
joalo ka, “e le” kapa le sa arohanyoa joalo ka “ele” ntle le ho sebedisoa joalo ka
Emara (e-ma-ra) /conceive, to be pregnant/ Ho ba le ngoana, lekgabunyane kapa
Emarisa (e-ma-ri-sa) /impregnate/ Ho etsa hore motho kapa phoofolo e be le
moetapele ka baka la bosio ba hae. (bap. dulela).
Emisa (e-mi-sa) /to halt, to stop/ Ho etsa hore ntho kapa motho a eme, a se
dula o le malala a laotsoe esere dira tsa fihla o robetse.
Etla (e-tla) /come/ Ho etsa hore ntho kapa motho a atamele haufi. Ho laela
Etlang (e-tla-ng) /come all) Bongata kapa taelo ya ho tla: ho bolella bongata ba
Etlo (e-tlo) /come, come on/ Ho etsa hore ntho kapa motho a atamele haufi. Ho laela
Etlong (e-tlo-ng) /come all/ Bongata kapa taelo ya ho tla; ho bolella bongata ba
kapa kamoso . (bap. Etsoa, entsoe). Mohl. Ena yona e tla etsuwa hona joale kapa
se sa lebelloang haholo se sebe; ho ba maemong a ho hlaseloa ntle le tebello kapa
sebakeng ho ya ho seseng ntle le morero wa ho chaka. Ho thota sebaka sa ho dula se
ho mmuwa hampe; ho lahla motho ka dipuo tse mpe.
teng; ho chakela tulo nakoana; ho etela sebaka seo eseng seo ho uwang ho sona.
wela fatshe; ho se tsebe ho tsitsinyeha ka baka la ho tshoaseha hodima ntho e
phuthuloha kapa ho ba ntle le ho tlangoa kapa ditlamo.
sebetsa ntle le tema. Ho etsa ntho e hlokang thuso. Mael. Ha ho tsuonyana phatela
bophelong ntle le ho tshepa babang.
batho ba bangata ntle le lenyalo. Ho feba bakeng sa motho emong; ketsetso ya ho
Fedisa (fe-di-sa) /to end, terminate/ Ketsiso ya ho fela: ho etsa hore ntho kapa
sepheo se sa tsitsang kapa se hlokang botio; ka ho etsa ketso ntle le lebaka kapa
fihla fatshe hoa sefofane ka mora ho fofa. Ho dula ho tsoa hodimo ka tsela e hlokang
ho fela: ha se ho fela kapa qetello ya ketsahalo kapa ketso e itseng. Mael. Se sa
tsoele pele; ho qetella kapa ho fihla qetellong; ho fihla sekgutlong kapa pheletsong.
kaofela; ho aneloa ke ntho e nyane kaofela. Mohl. Ekare lejoana lena le tla fella
utloisa bohloko bo boholo; ho utloisa mmele wa motho bohloko ka ho etsa ketso e
Ferekana (fi-ri-ka-na) /confuse/ Ho etsa hore ntho kapa motho a se nahane hantle;
motho a se nahane hantle; ho kopanya kelello hore e se nahane hantle; ho
kgalase e bonahatsang kantle; lesoba le leboteng la ho etsa hore ho bonoe ka ntle le
Feteha (fe-te-ha) // Ketsahalo ya ho feta: ho ba boemong ba ho kgona ho feta ntho
kapa motho ha bobebe. Ho feta ha bonolo ntle le tshitiso.
tsoaloa; ho fedisa bophelo ba lekgabunyane le ka popelong kapa le sa tsoa tsoalo; ho
ba ho tsoaloa; ho fedisa bophelo ba lekgabunyane le ka popelong. (bap. mofethe).
ntle; ho baka lefifi ka ho tima lebone kapa sesosa sa kganya. Ho baka lerotho.
se be le kganya. Ho fedisa kganya kapa ponahalo e ntle; ho baka lefifi ka ho tima
Fihlela (fi-hle-la) /reach/ Ketsahalo ya ho fihla. Ho atleha ho fihla sebakeng.
bo etsoang; seo ho phomeletsoeng ho se fumana.
ya ho fihla; ho amohela sebakeng ka ho phoqa. (bap. amohela). Mohl. Maobane
ka sebopeho sa bolelele ba ho ya hodimo; lejoe la selomo, thaba kapa lehaha le
ho etsa ntho e be kgutshoane kapa e be nyane. (bap. koba).
ntle le ho fetoha; ho ba le ntlhakemo e sa tsitsinyeheng.
fanoang; ntle le ho fetoha; ho ba le ntlhakemo e sa tsitsinyeheng.
Fodisa (fo-di-sa) /to heal/ Ho etsa ntho kapa motho a fole; ho tlosa mahlaba kapa
Fokaela (fo-ka-e-la) /to run continuously/ Ho matha ntle le ho ema; ho papaela
dipatlisiso; ho etela sebaka ka lebaka la phomolo kapa boithabiso.
Fokotsa (fu-ku-tsa) /decrease/ Ho etsa ntho e be nyane; ho nyenyefatsa; ho theola
Folodisa (fo-lo-di-sa) // Ketsiso ya ho folotsa: ho etsa hore ntho kapa motho a tsoale
Fopotla (fu-pu-tla) // Ho baka hore motho kapa ntho e be boemong bo tshoaneloang
ya hae e mebe e mo etsang hore e be ntho feela kapa a tshoaneloe ke thohako kapa
Fora (fo ra) // Hoa phoofolo: ho shebisa kapa ho lebisa ditsebe morao ka lebaka la ho
ho qholotsa kapa ho utloisa bohloko maikutlong. Mohl. Motho a tla re fota hoseng!
motho ha ngata; ho latella ka ho qholotsa.
ho motho ha ngata; ho latella ka ho qholotsa.
Foufala (fo-u-fa-la) /go blind/ Ho lahleheloa ke pono ya mahlo; ho se kgone ho bona
lesela motho hore a iponele.
hlasela ntho kapa motho ka mantsoe kapa ntoa. Ho ba boemong ba ntoa.
sebaka sa mmuuwa; sebaka sa moetsuwa kapa mmuuwa. (bap. ho).
hantle; ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo; ho sheba ntle le botio. (bap. qekotsa).
motho ka ho se shebesisi hantle; ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo; ho sheba ntle
Habedisa (ha-be-di-sa) // Ketsisiso ya ho habela: ho habela hantle, ka botlalo.
Hadika (ha-di-ka) /fry/ Ho pheha sejo ka mollo ntle le metsi; ho tlabola sejo ka mollo
Hae (ha-e) /home/ Sebaka seo ho dulang motho ho sona; bodulo ba lelapa kapa batho;
Hahabela (ha-ha-be-la) /ambush/ Ho noanyetsa motho kapa ntho e itseng ka ho
Haisana (ha-is-a-na) /to be neighbourly/ Boemo ba ho ahisana; ketso ya ho ba
Haka (ha-ka) /embrace/ Ho beha letsoho lehetleng la motho ka sesupo sa ho thaba
Hakotsa (ha-ku-tsa) /fatten/ Ho etsa hore ntho kapa motho a be motenya; ho nontsha
se amoheloa le ha se le senyane kapa se sa kgahle hakaalo.
Halalela (ha-la-le-la) /holy, sacrosant/ Ho ba le moya wa Modimo; ho etsa ketso tsa
kapa ntho hofihlela motho a hloka. Ho etsa hore motho a sale a hloka ka ho mo nkela.
sebaka se hole ka baka la ho se fihlellehe hoa sona; sebaka se ipatileng kapa se
Hatisa (//) /sign/ Ho ngola ka ho etsa sesupo sa hore o mang; ho etsa mongolo wa
etsa kapa ho baka hore motho kapa ntho e hatsele: e be le ho bata. (bap. sehatsetsi).
Haula (ha-u-la) /poignant/ E utloisang bohloko ka baka la boemo ba yona; e llisang
lebaka la maemo a naha ya bona ya joale. Ngoana enoa o wa haulana ka baka la ho
ho fa moya; ho tsosa motho ya makgatheng a ho shoa ka ho fa moya.
ho mo tshoara tshoara ka makgetlo; ho ama kapa ho thetsa motho ka tsela e tenang ka
lokileng ho motho ya kgohlahetseng; ho lokisa boemo bo bobe ba senokoane; ho
phoofolo kapa motho a be bohale.
Hlakodisa (hla-ku-di-sa) // Ketsiso ya ho hlakola: ho baka ho hlakola kapa ho qobella
motho emong ho hlakola.
Hlakola (//) /february/ Kgoedi ya bobedi ya selemo ho ya ka alemanaka ya lefatshe
moyeng; ho utloisa motho bohloko a bonahale joalo ka ha eka o wa hlanya. Ketsiso ya
Hlaodisa (hla-u-di-sa) /help to hoe/ Ketsiso ya ho hlaola: ho etsa hore motho a tlose
Hlaodisa (//) /penalise/ Ho fana ka kahlolo ka ho lefisa ya entseng molato ntle le ho
etsa hore motho a hlapanye kapa a nke kano.
Hlaphodisa (hlap-hu-di-sa) // Ketsiso ya ho hlaphola: ho etsa hore motho a je sejo se
boikutlo ba ho matlafala. Ho tsoha morolo. Ho ba ntle le tai kapa sethethefatsi.
ditshenyehelo; ho lefa seo motho a se lahlehetsoeng mosebetsing; ho fa chelete kapa
bohloeki; e hlokang ditshila ka lebaka la ho hlatsoa.
ho iketla, ntle le ho phakisa kapa ho potlaka.
Hlehla (hle-hla) /to rest, to take a vacation/ Ho ba ntle le mosebetsi kapa ho hula ka
aroha hoa karoloana e nyane ho tsoa ho e kgolo; ketsahalo ya ho hlephola.
makgatheng a ho bola kapa ho senyeha. Bokahodimo ba ntho e senyehileng kapa e
Hlobodisa (hlu-bu-di-sa) /to cause to strip/ Ho etsa hore motho a ntshe seaparo
kapa tshilafatso; ho ba ntle ka „baka la ho hlatsoa.
ho e katela ka bongata hore e tlale haholo.
mantsoe a katleho; ho etsa hore motho a be le lehlohonolo.
Hloka (hlo-ka) /to be without/ Ho ba ntle le ntho e itseng; ho se be le ntho e
sheba ketso kapa ketsahalo e itseng; ho shebana le ntho kapa motho ka sepheo sa ho
phethisa se lebeletsoeng ho tsoa ho yona kapa ho yena.
mamela batsoadi le batho ba baholo; ho rata wa heno; ho se tlole molao; ho etsa ketso
boikokobetso kapa boemo ba yona, boitlhompho, ho rateha, ho mamela molao le ho
Hlomphisa (hlomp-hi-sa) // Ketsiso ya ho hlompha: ho etsa hore motho a hlomphe.
futsanehisa; ho etsa hore motho a hlophehe. Ketsiso ya ho hlopheha.
Ho bua. Ho thola feela ntle le lebaka. Ho ngangisana ka puo ya Sesotho lolololo.
Hobane (hu-ba-ne) /because/ Ka lebaka la; lebakeng la; ka hore ho le joang? ho araba
Hobe (ho-be) /so that, in order to/ Hore ho be ka tsela e itseng. Mohl. Re batla hore
bohale ba ntja; ho lla hoa ntja kapa phoofolo e tshoanang le yona. (bap. bohola).
utloisisi hore seo a se etsang ha se ya loka. Ke ha hochang ho mo tsipa ka lenala.
kapa bolelele; ho etsa hore ntho e be kgolo.
kapa ho bitsa motho ya hojana. (mm. Hwehla).
hlalosa motsamao joalo ka ha re ka re: “a feta pela sefate”. “A feta ho se ya
sepheo sa ho feta motho kapa ntho. (bap. feta).
e ntle; ho kgahla leihlo; ho ba le chebeho e ntle. (bap. hoeela).
Hoka (hu-ka) /connect/ Ho kopanya ntho kapa sebaka le; ho etsa hore ntho di
ho tseba sebaka. Mohl. O ya hokae ha o tloha mo? Ke motho wa hokae eo?
Hole (hu-le) /far away, distance/ Sebaka seo ho nkoang nako e telele ha ho uwa ho
ntho, motho kapa phoofolo hore e se balehe. (mm. Kholeo).
Holea (hu-le-a) /enslave/ Ho etsa hore motho e be lekgoba; ho etsa hore motho a be
ditlamong kapa chankaneng; ho etsa hore ntho kapa motho a se lokolohe, itaole kapa
Honyela (hon-ye-la) /shrinking, to contract/ Ho etsa hore ntho e be nyane ka
Honyetsa (hon-ye-tsa) /to shrink/ Ho etsa hore ntho ebe nyane; ho nyenyefatsa.
Hopotsa (hu-pu-tsa) /remind/ Ketsiso ya ho hopola: ho etsa hore motho a hopole.
tla baka ketsahalo enngwe e boleloang. Mohl. Hore o tsebe ho atleha, o tlameha hore
Hulahula (hu-la-hu-la) /to pull irksomely/ Ho tosa kapa ho hula motho ka tsela e sa
Idibana (i-di-ba-na) /faint/ Ho lahleheloa ke kutlo ya kelello ka baka la ketsahalo e
Ikanyesa (i-kan-ye-sa) // Leiketsi la ho anyesa: ho anya ntle le thuso ya mang kapa
Ikapesa (i-ka-pe-sa) // Leiketsi la ho apesa: ho apara ntle le ho thusoa. (mm.
Ikebolela (i-ke-bu-le-la) // Leiketsi la ho ebolela: ho ebola ntle le ho thusoa kapa ho
Ikela (i-ke-la) /to go, to leave/ Leiketsi la ho ela: ho ya ntle le ho romeloa; ho ikisa
feta kamoo ho hlokahalang kateng. Mohl. Hee motho a se ke a ikema ka ho bua!
mang kapa mang; ho ba ntle le mothusi. (mm. boikemelo, kemelo, kemelano,
Ikemisa (i-ke-mi-sa) // Leiketsi la ho emisa: ho ema ntle le ho thusoa; ho raoha ka
Iketla (i-ke-tla) /relax, laze/ Ho dula ntle le ho sebetsa; ho dula ka boiketlo ntle le
Ikgalefisa (i-kha-le-fi-sa) // Leiketsi la ho halefisa: ho kgena kapa ho halefa ntle le
mangata ntle le ho tseba ho sesa. (mm. boikgaqiso, kgaqiso, kgaqisoa, kgaqisitse,
fapaneng ntle le ho joetsoa kapa ho laeloa ke batho babang. (mm. boikhasanyo,
batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang; ho itshokolela ho fumana se
ho kgaotsa phallo ya lero ho ntho e itseng ntle le ho etsoa joalo. (mm. boikibo, kibo,
Ikisa (i-ki-sa) /to go personally/ Leiketsi la ho isa: ho ya ntle le ho mengoa kapa ho
ka lebaka la maemo a hodimo; ho iphahamisa ka lebaka la ho ikutloa. Tlh. Mantsoe,
Ile (i-le) /was/ Bokgale ba wa, a kapa ya. Mohl. Ke ile ka shatjoa. Ke ile ka
kgutlisoa. E ile ya boela ya wela fatshe. (bap. ne, bile).
Ima (i-ma) /to be pregnant/ Ho ba le lesea ka popelong; ho ba le ngoana ka
ba boemong ba ho ipapisa le motho, mokga kapa mokgatlo omong ntle le ho
le ho hlalosoa; ho itseba ntle le ho tsejoa; ho ipolela hofeta mang kapa mang; ho
Inkela (in-ke-la) /to claim/ Ho fumana se itseng ka lebaka la tokelo; ho nka ntho,
Inkela (in-ke-la) // Ho nka ntle le ho laeloa ho etsa joalo. Leiketsi la ho nka.
nnete ntle le ho bolelloa ka yona. Leiketsi la ho noesa. Mael. Ho inoesa ka nkgo: ho
Inyadisa (in-ya-di-sa) // Ho nyala ntle le ho thusoa; ho itefella ditshenyehelo tsa
ntle le ho thabisoa; ho ba monyakeng o bakoang ke wena. (mm. boinyakalliso,
ho paqama ntle le lebaka le utloahalang. (mm. boipaqamelo, paqamo, paqamiso,
thuso ya mang kapa mang. (mm. boipaqamiso, paqamo, paqamisano, paqamisana,
a hodimo le ho ithorisa ntle le ho etsoa joalo. (mm. boiphahamiso, phahamo,
shebana le ntho tsa batho; ho feta ntle le ho natsa ntho tse ka mahlakoreng. (mm.
mahlaba ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. (mm. boiphodiso, phodiso,
moshui (moshoi): ho hloka bophelo ka lebaka la ho hloka phefumoloho.
itseng ntle le ho kopjoa kapa ho laeloa joalo. (mm. boipofo, ipofile).
iketsetsa pokello ya ntho tse ngata ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang; ho
kapa lero ntle le thuso kapa taelo ya mang kapa mang. (mm. boiqhatsetso, qhatsetso,
mengoa; ho ba ditabeng ntle le ho bitsoa; ho ba teng ntle le ho laeloa. (mm.
Itheha (it-e-ha) // Leiketsi la ho reha: ho ipha lebitso ntle le ho emela ho rewa kapa
Ithoala (it-hwa-la) /to be pregnant/ Ho ba moimana: ho ba le lesea ka popelong; ho
leqeba le be bohloko ka phoso ka ho le thetsa hampe. (mm. boithonkgo, thonkgo,
bowena ntle le ho etsoa joalo. Ho iphahamisa ka dipuo. Leiketsi la ho rorisa.
tsamaya nako e sa le teng; ho phakisa ka lebaka la ho fihla pele. Leiketsi la ho
boemong ba tlhonamo ka bowena ntle le ho etsoa joalo; ho bontsha ho hlonama ho
Itoanela (it-wa-ne-la) /fight for oneself/ Leiketsi la ho loanela: ho loana ntle le ho
thusoa; ho loana ka bowena feela ntle le thuso ya mang kapa mang. (mm. boitoanelo,
le ho tsamaisoa; ho iqeka ka bowena ntle le ho etsetsoa joalo. (mm. boitotobiso,
ba ho lebella seo ho senang bonnete ba hore se tla etsahala. Mael. Ho tshepa tshepedi
ntle le mosebetsi o boima. Ho roba monakedi. Mael. Ha a di hadikela ho di ja: o etsa
Jaka (ja-ka) /sojourn/ Ho etela sebaka nakoana; ho dula sebakeng nako e nyane.
Jakisa (ja-ki-sa) // Ketsiso ya ho jaka: ho etsa hore ntho kapa motho a jake.
tla di tella bana ba bona ho di arolelana. (mm. Jeoa).
motho ya hlokofatsoang ho bontsha hore moetsi a emise ka ketso ya hae.
Ka (ka) /with, by/ Mohl. Ke mo otlile ka molamu. Ke sebeditse ka mochini o
ho tshajoa; ho laola ka lebaka la bonatla kapa dikgoka; boemo ba ho ba ka
Kabela (ka-be-la) /thwack/ Ho natha, shapa kapa ho otla ha bohloko ka thupa e
ho neha motho seo a se hlokang nakoana. Mael. Ho kadima tsebe: ho mamela.
ho kgutlisetsoa ka mora nakoana; ho neha motho seo a se hlokang nakoana.
lentsoe le sebedisoang ho botsa ka ho batla sebaka seo ho buuwang ka sona.
Kaekae (ka-e-ka-e) /somewhere/ Sebaka seo ho buuwang ka sona empa se sa
ntlo kapa sebaka se be le tshobotsi ka ho aha. (bap. moaho).
Kahodimo (ka-ho-di-mu) /above, on top, at the top/ E ka lehlakoreng le hodimo: e
tshoanang le wa kgoho e qeta ho behela mahe; ho bua joalo ka ha eka motho o
baka la ketsahalo e bohloko; ho wela fatshe ke bohloko kapa ketsahalo e itseng.
Kalama (ka-la-ma) /ride on/ Ho ya ka hodimo ho ntho e tsamayang joalo ka
sepalangoang, phoofolo kapa motho. Tlh. Ho “hloella” le ho “kalama” ke mantsoe a
ikamahanya le; ho ba le kamano e kgolo le; ho itshetleha kapa ho ipapisa le.
ho amohela kapa ho ananela boemo ba motho le sebopeho sa hae.
ho fihla hoa motho kapa ntho e itseng. Pontsho ya kananelo.
sebedisoa mmoho le “hofeta” ho fana ka moelelo o utloahalang. Mohl. Se mo
sebaka se potapotoe ke ntho e itseng; ho dikadika ka ho etsa motero kapa lebota ka
o motho ya joang? (bap. anthenyane).
Kaofela (ka-u-fe-la) /all/ Dintho tsohle ho sa kgethoe; batho bohle ho sa kgethoe;
Kaofela-fela (ka-u-fe-la-fe-la) /all and all/ Hohle, yohle, bohle le tsohle ntle le ho sia
Ka pele (ka-pi-le) /infront, fore/ Ka lehlakoreng leo ho shebanoeng le lona; ka
Kapolelo (ka-pu-le-law) // Ketso ya ho apolela: ho fana ka diaparo.
hae ebile e sa bitsoe ka lebitso leo. E ne e le phoofolo ya naheng e bitsoang “qoabi”
ata, e ile ya thapisoa ho dula le motho kapa ho ruuwa joalo ka seruuwa se fokotsang
Kebeselo (ke-be-se-law) /shakiness/ Ketso ya ho kebesela kapa ho hloka botsitso ba
monakaladi wa kebolela: ho dula le ho phomola ha monate ntle le mosebetsi o
Keke (ke-ke) /never/ Ho tla hloleha ho ba joalo; seo ho buuwang ka sona se tla
Kekebe (ke-k-be) /never/ Ho tla hloleha ho ba joalo; seo ho buuwang ka sona se tla
motho kapa ntho e utloa bohloko.
dikgoka; ho tlosa motho wa maemo a hodimo, joalo ka morena, setulong. Ho wa hoa
Ho wa hoa mmuso, morena, moetapele kapa naha le boruwi ba yona. /bon. 0/.
e be ntle ka ho kenyeletsa mokgabo. (bap. kgaba).
mokgabo; ho etsa hore ntho e be ntle ka ho kenyeletsa mokgabo. (bap. mokgabiso).
phoofolo e hlaha kapa e kgolo; ho senya tshobotsi kapa setho sa mmele ka ho
Kgadisa (kga-di-sa) /entice, tantalize/ Ho etsa hore ntho kapa motho a lakatse ka ho
kapa ka kotsi: ho kopana ntle le ho rera.
motho a kgotsofale ka ho etsa ketso e ntle. Ponahatso ya ketso e ntle ka sepheo sa ho
tlhompho ka matsoho ka ho leboha seo ho fanoang ka sona. Mokgoa wa ho leboha ka
ho kgakgatha molebe; ho natha ntle le ho emisa; ho otla ka makgetlo a mangata.
kgakgatha molebe; ho natha ntle le ho emisa; ho otla ka makgetlo a mangata.
kapa motho; ho tsamaisa phoofolo, sepalangoang kapa motho ka ho isa pele.
Ho (tla) kgaoha moo ho kgoehlang: ho tla senyeha ho be thata haholo; ho tla ba
joalo ka patsi kapa mashala a ho besa mollo. Sebeso se entsoeng ka masepa a
kapa ho hobe. Mohl. Re tla tsamaya ho sa kgathaletsehe hore pula e ya na kapa che.
bohloko ho motho ya entseng phoso. (mm. Khauho).
ketso kapa ketsahalo ho ya ka boemo ba yona. (bap. kgidi).
etsa hore motho a etse phoso; ho thetsa wa heno ka ho mo lahlehisa; ho fa keletso e
se thabe; ho etsa hore motho a be le pelo e bohloko. (bap. kwatisa).
motho a se thabe; ho etsa hore motho a be le pelo e bohloko.
kapa motho a kgere.
boemong bo lokeloang ke kgeso; boemo ba ho se ratoe ka lebaka la bobe.
kapa ho se tsebe hantle.
boemo, mokgoa kapa sebopeho sa yona.
ketsahalo ho ya ka boemo ba yona. (bap. kgele). Mohl. Kgidi! Ya tla ba ntle ntho!
ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang; ho
Kgoathisa (kgwat-hi-sa) // Ketsiso ya ho kgoatha: ho etsa hore motho a kgoathe.
Kgodisa (kgo-di-sa) /confirm, prove/ Ketsiso ya ho kgoloa: ho etsa hore motho a
thata e etsang hore motho a se lokolohe kapa ho be boima haholo ho phethahatsa se
kgaoha moo ho kgoehlang: ho tla senyeha ho be thata haholo; ho tla ba boima ka
be boemong ba ho tsitsinyeha ha bobebe.
ntho e be boemong ba ho tsitsinyeha ha bobebe.
motho a kgohlele. Ho baka mokgohlela.
bo amang matshoafo; ho kgafola moya le sekgohlela ntle le ho rera, empa ka lebaka
Kgohletsa (kgo-hle-tsa) // Ho kenya katiba e kgolo hloohong; ho apara seaparo se
Mael. Ho fatela morao joalo ka kgoho: ho sebetsa ntle le tema. Ho etsa ntho e
se tla etsahala. Ho ba modumedi. (bap. Lekgoloa).
Kgolokgotha (kgu-lu-kgu-tha) /drip/ Ho batla ho wela, kapa ho wela, ka baka la ho
batla ho wela, kapa ho wela, ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe kapa ntho e
kapa ho bo phetha; seo se ka fihlelloang kapa seo se ka etsahalang ntle le bothata.
ho rekoa ntle le ho sebedisa hofeta chelete e teng; ho itokisetsa ho reka thepa ntle le
Kgopa (kgo-pa) /drip/ Ho batla ho wela, kapa ho wela, ka baka la ho hakoa kapa ho
hore motho kapa ntho e be kgopo kapa e hloke mohau.
motho kapa ntho e be kgopo kapa e hloke mohau.
ka baka la ho kgentshoa; ho utloisoa bohloko ka baka la bobe ba diketso tsa motho
Kgopisa (kgu-pi-sa) /infuriate/ Ho etsa hore motho a kgene; ho utloisa bohloko ka
kapa ho batla ho wela. Mael. E kgopjoa e le maoto mane: mang le mang a ka etsa
phoso ho sa natsoe boemo ba hae ba borui, bofutsana, boholo, bonyane kapa bohlale
kapa ho hlasela ka potlako e kgolo, hanghang.
ntle le tshabo; mokgoa wa ho ba le matla a ho etsa se itseng ntle le letsoalo kapa ho
fihla a re kgotho monyako a sa kokota le ho kokota. (bap. Thoso). Tlh. Batho ba
ntle le ho sututsoa. Ho ba makgatheng a ho batla ho wela.
ntle le ho sututsoa. Ho ba boemong ba ho batla ho wela.
phaphatha kgotso: ho etsa hore maemo a be setloaeding mme ho se be le ntoa kapa
hore motho a thabele se etsahalang kapa se buuwang.
le ho bonoa; ho hlasela ntle le ho bonoa. (bap. noanyetsa).
le ponahalo; ho hlasela ntle le ho bonoa. (bap. noanyetso).
Modimo kapa motho ka ho otla ka lengole fatshe; ho rata kapa ho hlompha ntho
Ho loana ntoa ya kgumamela: ho loana ntoa e kgolo ka bokgabane.
hore ntho kapa motho a kgumame.
baka kapa ho etsa hore motho a kgumame.
lentsoe kapa polelo e tlileng pele ho lona. Mohl. ( : ) Ntja: ke phoofolo ya hae.
Kgutsanehisa (kgu-tsa-ne-hi-sa) /to orphan/ Ho etsa hore motho a hloke motsoadi
kapa batsoadi; ho etsa hore motho a hloke ba habo kapa e be kgutsana.
hore motho a hloke motsoadi kapa batsoadi; ho etsa hore motho a hloke ba habo kapa
motho ka ho se shebisisi hantle; ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo; ho sheba ntle
kapa ho se be mahlong ka baka la letsoalo kapa tshabo.
hore motho a hloke matla a ho tshetleha mabaka. Se bakang hore motho a se kgone
ho ba le moya o halalelang; ho ba le moya wa Modimo; boemo ba diketso tsa
etsa hore motho a kgene haholo.
ho baka hore motho kapa ntho e hatsele haholo. (bap. sehatsetsi).
boemo kapa ketsahalo e etsahalang ho motho; ho bakela kutloelo bohloko. (bap.
ka boholo, bophara, botenya kapa bolelele; ho etsa hore ntho e be kgolo.
mokgoa wa ho phahamisa lentsoe haholo ka baka la ho bitsa motho kapa ntho e
kapa botenya; ho eketseha hoa kelello ka baka la dilemo tse phetsoeng. (bap. kgolo).
etsa hore ntho kapa motho a hlolehe ho sebedisa setho sa mmele, kapa kelello ka
ho etsa hore ntho e be nyane; ho nyenyefatsa boholo ba ntho.
etsa hore motho a ye lebollong pele ho nako.
monyako; ho etsa hore sebaka se se kenoe kapa ho se fetoe. (mm. Kwala).
chankaneng ka lebaka la molato o entsoeng; ho beha motho ya thotsoeng molato
ntloanatshoana; ho kenya chankaneng ka lebaka la molato o entsoeng; ho beha motho
ya bokeno; ketso ya ho etsa hore sebaka se se kenoe kapa ho se fetoe. (mm. Kwalo).
ke “leapara kobo”, ha ho bolele hore ke Mosotho hobane mang kapa mang a ka apara
se monko o bohale o monate, ebile se sebedisoa joalo ka moriana.
Kokela (kaw-ke-la) /to be still for/ Ketsetso ya ho koka: ho dula ntle le ho etsa letho.
ho etsa hore motho a hloke morolo, matjato le bophelo bo mafolofolo.
feela ntle le ho etsa letho.
Kokomatsa (ku-ku-ma-tsa) /sedate/ Ketsetso ya ho kokomala: ho etsa hore motho a
hloke morolo, matjato le bophelo bo mafolofolo. Ho baka ho dula fela ntle le ho etsa
hlokang morolo le matjato ka lebaka la ho dula feela ntle le ho etsa lethonyana.
kgolo. Ho nka ntho fatshe ka pelenayana.
ho phethahatsa thitelo ya joala. Tlh. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe,
Konka (kawn-ka) /stylistic walk/ Ho etsa hore motho kapa ntho e tsamaye ka
mekga e be mmoho. Ho etsa hore batho ba be mmoho sebakeng seleseng.
hore dihlopha, maquloane kapa mekga e be mmoho. Ho etsa hore batho ba be
ntho e tlamehang ho otloa kapa ho thungoa ntle le ho fosa.
motho; thibelo ya ho phethahatsa ketso kapa ketsahalo ka baka la phoso kapa
mokokotlo ka lebaka la mohatsela kapa ho lemala; ho sotheha mokokotlo ka lebaka
Kotsama (ku-tsa-ma) /squat/ Ho dula ntle le ho beha dibono fatshe; ho dula ntle le
dibono fatshe; mokgoa wa ho dula ntle le ho beha sebono hodima ntho e itseng. Ho
Kudiso (ku-di-so) /sickening/ Ketso ya ho kudisa: ho etsa hore motho kapa ntho e
kapa ho pola ka tshepe ho tsoa mahlakoreng ha se chehiloe, ebile se baka lerata le
Kutloiso (kutl-wi-saw) // Ketso ya ho utloisa: ho etsa hore motho a utloe.
ka mahahapa kapa ntle le tsebo ya monga thepa; ho ba letsoho le lelelele; ho nkela
Kutsoiso (kuts-wi-so) // Ketso ya ho utsoisa: ho baka kapa ho etsa hore motho a
Labalaba (la-ba-la-ba) /long for/ Ho hopola motho, sebaka kapa ntho e itseng
Labalabedisa (la-ba-la-be-di-sa) /cause to long for/ Ketsiso ya ho labalaba.
Laela (la-e-la) /instruct, command, order/ Ho fana ka taelo; ho joetsa motho kapa
Lahlehile (la-hle-hi-le) /lost/ Bokgale ba ho lahleha: e sebakeng seo e sa tsejoeng
motho a lahlehe; ho etsa hore motho a etse phoso.
Lakabela (la-ka-be-la) /to burn, ignite/ Ho ba boemong ba ho baka lelakabe: ho etsa
Lakadisa (la-ka-di-sa) /cause to lust/ Ketsiso ya ho lakatsa: ho etsa hore motho kapa
Lala (la-la) /be with me, lean on/ Ho ba pela; ho ba mmoho le; ho tsamaisana le; ho
itseng e be molao; ho fetolela molaong; ho etsa hore boemo bo latele molao.
tloaelo kapa ketso e itseng e be molao; phetolelo ya tloaelo ho molao; ho etsa hore
Lapa (//) /poor/ Ho futsaneha: ho ba boemong ba motho ya hlokang ntho tse
Lapisa (la-pi-sa) /make hungry/ Ketsiso ya ho lapa: ho etsa hore ntho kapa motho a
Latela (la-te-la) /fetch for/ Ketsetso ya ho lata: ho lata bakeng sa.
Latela (//) /follow/ Ho tsamaya ka mora ntho kapa motho; ho tla ka morao ho. (mm.
ka mora ntho kapa motho. Ketsahalo ya ho tla ka morao ka tlhatlhamano; mokgoa wa
tatellano kapa ho tla ka morao ho.
Lebatsa (li-ba-tsa) /make to forget/ Ketsiso ya ho lebala: ho etsa hore motho a
lefa hanyane hanyane; ho reka ka ho se lefe chelete kaofela.
Lebitso (//) /name/ Lentsoe le sebedisoang ho bitsa motho, ntho, sebaka kapa
„lebe ke seromo: lebitso le fuwang motho le na le ho hlalosa boemo bo bobe kapa bo
Leboa (le-bu-a) (lebowa) /north/ Sebaka se shebaneng le boroa; sebaka se ka
ya teboho kapa kananelo ka ho bua mantsoe a matle; ho busetsa botle ho motho ya
Lebohisa (le-bu-hi-sa) // Ketsiso ya ho leboha: ho leboha mmoho le; ho leboha
Lebowa (le-bu-wa) /north/ Sebaka se shebaneng le boroa; sebaka se ka lehlakoreng
Mael. Ho bona tosa le madinyane a yona: ho makatsa motho ka ho etsa diketso,
e etsahale ho motho kapa ntho e itseng. Ketso ya ho etsisa kapa ho baka hore motho
qala lentsoe le ho bontsha hore se etsahalang se etsoa kapa se etsahala ho motho;
ka boemo ba ho ba mojalefa; letlotlo leo motho a le fuwang ka baka la boemo ba hae;
Lefatshe (//) /planet/ Sebaka seo ho duloang ho sona ha se hlalosoa ho latela ho
se sa tlamehang ho tshehoa se na le ho tshehisa. Mael. Lefu le qoleng ya kobo: motho
bohloko ba motho emong bo na le ho tshehisa babang kapa emong. /bon. 0/
ho tlamehe ho sebedisa moriana kapa ntho e itseng, empa le itlela ntle le ho lebaka.
wa tlameha ho fihla pele kapa ho etsa dintho pele.
Lehodimo (le-ho-di-mu) /heaven/ Sebaka seo ho dumeloang hore Modimo o dula
teng; sebaka seo ho dumeloang hore ke lehae la Modimo le mangeloi. (bap.
ebile ho qala ho phola ntle le ho bata. (bap. mariha).
chesitsoeng ebile e na le ponahalo e ntsho ka lebaka la ho chesoa. /bon. Mahoko/.
haholo. Mael. Mahlo ke diala ha a je sa motho: mahlo a sheba feela ntle le hore ntho
e ntle kapa e mpe; mahlo a sheba le seo ho sa dumeleheng hore a se shebe. Mael.
mahlo ho ntho ka ho bontsha kgahleho e kgolo haholo.
botenya kapa bophara; eo ditokelo tsa yona di tshoanang bakeng sa batho bohle.
Lekea (li-ke-a) (lekeha) /temptable/ Ketsahalo ya ho leka: e etsang hore motho a
boemong ba ho feroloa menahano le mehopolo ka lebaka la ho sitiseha ho fihlella
Leketla (le-ke-tla) /dangle/ Ho etsa hore ntho e tsitsinyehe kapa e tsamaye moyeng
Lekgoba (le-kgo-ba) /slave/ Motho ya sebedisoang ntle le tefo ka baka la boemo ba
e sa lokang; kutlo ya letlalo e bakang hore mokudi a ikgoabitle ka lebaka la ho ja sejo
motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle, matla, a tseba ho bina, e le
Lekola (le-ku-la) /inspect/ Ho sheba boemo ba motho kapa ntho ka ho etsa
ka ho lebisa mahlo hodimo kapa nqa e phahameng.
hodimo. Ho lebisa leihlo kapa mahlo nqa ya sebaka se phahameng.
Leleka (le-le-ka) /expel, to fire, terminate/ Ho tlosa motho sebakeng seo a dulang
Lelekisa (le-le-ki-sa) /run after, go after/ Ho matha ka mora motho kapa ntho e
Lelele (le-le-le) /tall/ Hoa ntho: e phahameng ho ya hodimo; e sebopeho se seholo ha
e hlalosoa ka bophahamo ba yona. (bap. telele). Tlh. Ho na le phapang pakeng tsa
sebopeho se yang hodimo haholo; e nkang nako ho fihlelloa ka lebaka la bolelele ba
bohloko; ho etsa ketso ho motho ka morero wa ho hlokofatsa. (mm. Lemme).
Lemosa (le-mu-sa) /make aware/ Ho etsa hore motho kapa ntho e hlokomele
arohaneng le leleng ka lebaka la ho tsoa kotsi, ho lemala kapa ho noanyetseha. /bon.
moo ho fumanoang masapo a manyane, a mangata ebile a teteane bakeng sa ho thusa
seo morena kapa motho e moholo a se buang se tlameha ho ananeloa le ho hlonchoa.
ketso e ditshila ha e etsoa ke motho kapa e etsahala ho motho. /bon. Manya/ (bap.
tloaelo ya monyatsi le ho halala motho emong; ho nyatsa ka baka la bonyane kapa
ka sebaka seo ba phelang ho sona. Mael. E kgopjoa e le maoto mane: mang le mang
seha ha bobebe ka ho etsa hore le be bohale.
tlala e kgolo kapa ho ba le takatso ya dijo. Mael. Ho robala ka lephako: ho robala
ntle le ho ja kapa ho fumana dijo.
Lereko (le-re-ku) /elegance/ Pontsho ya mohau o neheloang motho ntle le ho loka
monate; kgodu ya ditholoana. /bon. Maro/ Tem. Ho na le phapang e kgolo pakeng
ka ho fetisisa, e phelang lewatle, e tsoalang ntle le ho behela mahe joalo ka ditlhapi
morena kapa motho e moholo a se buang se tlameha ho ananeloa le ho hlonchoa.
le sebaka se hlokang leino kapa meno ka lebaka la ho lahleheloa ke leino kapa meno
phapang ya botle le bobe, eo kelello ya hae e song ho tsitsi. Motho ya monyane
Leshome (le-shu-me) /ten/ Palo e ka hodimo ho robong, empa e le ka tlase ho
itseng; ho dula ka lebaka la tebello kapa kemelo ya ho fihla hoa ntho e itseng.
la tebello kapa kemelo ya ho fihla hoa ntho e itseng. Ketsetso ya ho leta.
Letsete (le-tsi-ti) // Poone e tsetetsoeng tlasa mobu ka sepheo sa ho etsa hore e be
motho o hanyetsanang le sebe kapa kgohlahalo. Boemo ba ho elelloa, ho etsa
Bohlale ba ho thola tharollo enngwe e fapaneng le ya pele. teko e ncha ya ho etsa
ho itshoaya phoso ka lebaka la botlaila bo entsoeng pejana.
Llisa (l-li-sa) /poignant, sad/ Ketsiso ya ho lla: ho etsa hore motho a utloe bohloko
ho futuhela ntho kapa motho ka sepheo sa ntoa; ho hlasela ka sepheo sa ho se
le sebaka; ho betseha ka ho ya nqalong tse fapaneng; ho ya koana le koana.
Loka (lu-ka) /to be fine/ Ho ba boemong bo botle ba bophelo kapa tshebediso; ho se
Lokolla (lu-kul-la) /free, emancipate, liberate/ Ho etsa hore batho kapa ntho e
Lopolla (lu-pul-la) /to emancipate, free/ Ho tlosa bokgobeng; ho etsa hore motho a
Borwa, kapa Afrika e ka Borwa, tlhaku “M” e ya mothofatsa: e etsa hore mareho a
kapa tse sa tsoa fihla; tse so sebedisoeng kapa tse maemong a matle; tse sa tsoa rekoa,