Die herlewing van bordspeletjies(Foto: Tanya de Vente-Bijker) Deur Tanya de Vente-Bijker In ŉ era waar skermtyd aan die orde van die dag is, is bordspeletjies vasberade om nie uit te sterf nie. Inteendeel, het jy geweet daar word jaarliks sowat 1 000 nuwe bordspeletjies ontwikkel? Dit is 2,5 speletjies per dag. Grendeltydinperkings en beurtkrag het die bordspeletjie-kultuur weer ŉ goeie hupstoot gee vir mense wat vergeet het hoe lekker dit is om ŉ potjie Rummikub of UNO te speel. Vir ander, wat reeds lief is vir bordspeletjies, het dit weer meer tyd gegee om te speel. “Dit is dan juis ook speel wat so noodsaaklik is in ons tyd”, meen Stefan Roets, produkbestuurder by Solarpop ŉ speletjie-maatskappy. Dit is hoekom Solarpop vroeër vanjaar ŉ #unplugyourself-veldtog begin het om individue en gesinne, asook vriende aan te moedig om tegnologie vir ŉ uur of twee neer te sit en jou brein te herlaai met ŉ bordspeletjie. “Dit verbeter jou breinfunksie aangesien speel die brein op ŉ ander manier stimuleer as jou gewone daaglikse aktiwiteite. Dit laat spelers toe om belangrike kognitiewe vaardighede, soos besluitneming, hoër vlak strategiese denke en probleemoplossing, te oefen,” sê Stefan. Vir Stefan is een van die grootste voordele waarskynlik die feit dat jy kan sosialiseer, netwerk en “connect” met die mense om jou. Hy glo verder dit kan die ys breek by stywe konferensies en mense die kans gee om oop te maak en die kreatiewe kant van hul persoonlikheid te wys. “Dit is vir seker ook ŉ stresverligter, want jy lag. Om saam met ander te lag en gelukkige tye te beleef werk teen stres.” Stefan lig ook uit dat speel jou forseer om in die oomblik te fokus, en dit kan gevoelens van angs teenwerk. Volgens Stefan is die speletjie-bedryf nou groter as wat dit nog ooit was. “Mense probeer doelbewus vermaak vind.” Buiten al die speelvoordele, glo hy dit is die perfekte manier vir ŉ familie of gesin om mekaar beter te leer ken, geduld te leer, woordeskat te verbeter, strategiese denke toe te pas en beter te leer dink. Dink jy aan bordspeletjies, kom name soos Monopoly, 30 Seconds, Rummikub en UNO dalk dadelik by jou op. Maar Stefan sê vandag is daar soveel verskillende speletjies op die mark, dat daar iets is vir elke belangstellingsveld. “Moderne speletjies is baie interessanter en het meer dimensies. Daar is ŉ speletjies beskikbaar waar jy ŉ wynboer of ŉ speseryhandelaar is, of ŉ groep voëls bestuur − basies iets vir almal.” Spoetnik versprei ‘n reeks unieke Afrikaanse bordspeletjies. (Foto: Verskaf) Andrie Steyn, die besturende direkteur van Spoetnik (vervaardigers van unieke Afrikaanse bordspeletjies), stem saam dat die bordspeletjie allermins die einde van sy raktyd bereik het. Sy meen daar is ŉ wêreldwye opbloei in die gewildheid van bordspeletjies, ten spyte van die era van visuele stimulasie en sosiale media. “Bordspeletjies laat spelers juis ontsnap van hierdie hedendaagse sosiale euwels.” Andrie sê ons land is deel van hierdie wêreldwye oplewing van bordspeletjies en die Afrikaanse mark is ŉ groot segment daarvan. “Waar daar 10 jaar terug min Afrikaanse bordspeletjies beskikbaar was, en omtrent geen wat plaaslik ontwerp is nie, het dit gegroei tot amper twee dosyn Afrikaanse speletjies in die laaste dekade − die meeste daarvan plaaslik ontwerp.” Volgens haar is speletjies ŉ aangename tydverdryf vir gesinne en vriende in ŉ onstabiele samelewing met misdaad, pandemies, beurtkrag en ŉ tipe moedeloosheid. (Foto: Tanya de Vente-Bijker) Lita du Plessis, ŉ arbeidsterapeut van Pretoria, gebruik soms bordspeletjies of speletjies in haar terapie. Volgens haar kan bordspeletjies juis ook ŉ baie waardevolle instrument wees vir ouers en kinders. Sy sê speletjies kan gebruik word om belangrike ontwikkelingsaspekte aan te spreek. “Alledaagse items kan natuurlik ook in speletjies omskep word, mits ŉ mens bereid is om bietjie uit-die-boks te dink, soms dop te hou wat kinders reeds met alledaagse items doen en dan saam met hulle daarop voort te bou. Dink maar aan hoe ’n gewone stok in ons verbeeldingswêreld as kinders as ’n sterk swaard of ’n sierlike perd gebruik kon word! Lita sê ouers kan van so vroeg as wat tweerigting-kommunikasie moontlik is by kinders (drie tot vier maande oud) begin speel. “Speletjies, met of sonder gekoopte items of speelgoed, vloei dan outomaties uit ŉ spelerige ingesteldheid.” “In my ervaring hou die gemiddelde sesjarige (en ouer) kind al hoe meer van gestruktureerde bordspeletjies, waartydens hoër kognitiewe vaardighede, beurtneming en reëls belangrik is. ’n Sesjarige kind mag dalk nie die reëls tot op die letter uitvoer nie, wat in my opinie heeltemal aanvaarbaar is. Ontmoet die kind waar hy of sy is en bou van daar af saam aan die vaardighede wat vir gekose speletjies nodig is.” Die joernalis, Mia Spies, vertel Catan is deesdae hulle gunsteling-bordspeletjie. “Ek het gehoor almal praat oor Catan, en besluit toe ŉ paar jaar gelede om voor ŉ Desembervakansie dié bordspeletjie te koop en te sien waaroor die bohaai gaan. Dit het aanvanklik oortuiging geverg om die nuweling, eerder as Scrabble of Cluedo, te speel. Maar ná die eerste potjie was ons verslaaf. Elke familielid het ook hulle eie Catan-strategie. Surita du Toit, ŉ juwelier van Pretoria, sê sy en haar man is so versot op Carcassonne, dat hulle selfs in Frankryk die Middeleeuse kasteel, Carcassonne, gaan besoek het. Hulle speel ook graag Ticket To Ride, 30 Seconds, Risk, Cluedo, en Scotland Yard. Die radio-omroeper, Amore Bekker, twiet sy speel graag 30 Seconds (heelwat van my respondente het dit geantwoord). Christina Rhodes, ŉ kollege-bestuurder in Lynnwood sê beurtkrag het gemaak dat hulle weer die speletjies afstof en sy en haar dogter is mal oor Mexican Train Dominoes en 5 Second Rule.