As dit wat u lees te goed lyk om waar te wees, kan dit net wees. Merk Hang Fung So / Unsplash, CC BY
Ek is 'n professor in chemie, het 'n Ph.D. en doen my eie wetenskaplike navorsing, maar selfs wanneer ek media verbruik, moet ek myself gereeld afvra: 'Is hierdie wetenskap of is dit fiksie?'
Daar is baie redes waarom 'n wetenskapverhaal miskien nie gesond is nie. Kwaksalwers en sjarlatane maak gebruik van die ingewikkeldheid van die wetenskap, sommige inhoudverskaffers kan nie slegte wetenskap van goeie dinge vertel nie, en sommige politici bedrieg valse wetenskap om hul posisies te ondersteun.
As die wetenskap te goed klink om waar te wees of te waansinnig om werklik te wees, of 'n omstrede saak baie gerieflik ondersteun, kan u die korrektheid daarvan nagaan.
Hier is ses wenke om valse wetenskap op te spoor.
Wenk 1: soek die peer review seël van goedkeuring
Wetenskaplikes vertrou op tydskrifartikels om hul wetenskaplike resultate te deel. Hulle laat die wêreld sien watter navorsing gedoen is, en hoe.
Sodra navorsers seker is van hul resultate, skryf hulle 'n manuskrip op en stuur dit na 'n joernaal. Redakteurs stuur die ingediende manuskripte deur na ten minste twee eksterne beoordelaars wat oor die onderwerp kundigheid het. Hierdie beoordelaars kan voorstel dat die manuskrip verwerp, gepubliseer word soos dit is, of teruggestuur word aan die wetenskaplikes vir meer eksperimente. Die proses word 'portuurbeoordeling' genoem.
Navorsing gepubliseer in portuurbeoordeelde joernale het streng gehaltebeheer deur kundiges ondergaan. Elke jaar ongeveer 2,800 XNUMX portuurbeoordeelde tydskrifte publiseer ongeveer 1.8 miljoen wetenskaplike artikels. Die hoeveelheid wetenskaplike kennis is besig om voortdurend te ontwikkel en op te dateer, maar u kan vertrou dat die wetenskap wat hierdie tydskrifte beskryf, gesond is. Terugtrekkingsbeleid help om die rekord te korrigeer as foute ná publikasie ontdek word.
Portuurbeoordeling duur maande. Om die woord vinniger bekend te maak, plaas wetenskaplikes soms navorsingsartikels oor wat 'n preprint-bediener genoem word. Hierdie het dikwels 'RXiv' - uitgespreek 'argief' - in hul naam: MedRXiv, BioRXiv, ensovoorts. Hierdie artikels is nie deur eweknieë beoordeel nie, en so ook nie deur ander wetenskaplikes bekragtig nie. Voorafdrukke bied die geleentheid vir ander wetenskaplikes om die navorsing vroeër as boustene in hul eie werk te evalueer en te gebruik.
Hoe lank duur dit al op die preprint-bediener? Wees baie skepties as dit maande gelede is en dit nog nie in die literatuurbeoordeelde literatuur gepubliseer is nie. Is die wetenskaplikes wat die preprint van 'n betroubare instelling ingedien het? Gedurende die COVID-19-krisis, met navorsers wat probeer om 'n gevaarlike nuwe virus te verstaan ​​en hulle probeer om lewensreddende behandelings te ontwikkel, is bedieners van voorafdrukkers besaai met onvolwasse en onbewese wetenskap. Vinnige navorsingstandaarde is opgeoffer vir spoed.
'N Laaste waarskuwing: wees waaksaam vir navorsing wat gepubliseer word in die sogenaamde roofdiere. Hulle beoordeel nie manuskripte met peerbeoordeling nie, en hulle vra outeurs om hulle te publiseer. Vraestelle uit enige van die duisende bekende roofjoernale moet met sterk skeptisisme behandel word.
Wenk 2: Soek jou eie blinde kolle
Pasop vir vooroordele in u eie denke wat u kan beïnvloed om te val vir 'n spesifieke stuk vals wetenskaplike nuus.
Mense gee hul eie herinneringe en ervaar meer vertroue as wat hulle verdien, wat dit moeilik maak om nuwe idees en teorieë te aanvaar. Sielkundiges noem hierdie eienaardigheid die beskikbaarheidsvooroordeel. Dit is 'n handige ingeboude kortpad wanneer u vinnige besluite moet neem en nie tyd het om baie data krities te ontleed nie, maar dit strook met u vaardigheid om feite te kontroleer.
In die stryd om aandag slaan sensasionele uitsprake onopwindende, maar waarskynliker, feite uit. Die neiging om die waarskynlikheid van aanskoulike gebeurtenisse te hoog te skat, word die belangrikste vooroordeel genoem. Dit lei daartoe dat mense verkeerdelik bevind dat hulle oordrewe bevindinge vertrou en vertroue in politici vertrou in die plek van versigtige wetenskaplikes.
'N Bevestigingsvooroordeel kan ook by die werk wees. Mense is geneig om nuus te gee wat pas by hul bestaande oortuigings. Hierdie neiging help om ontkenners van klimaatsveranderinge en advokate teen entstof te glo in hul oorsake, ondanks die wetenskaplike konsensus daarteen.
Verskaffers van vals nuus ken die swakhede van menslike verstand en probeer om hierdie natuurlike vooroordele te benut. Opleiding kan u help herken en oorkom u eie kognitiewe vooroordele.
Wenk 3: Korrelasie is nie oorsaak nie
Net omdat u 'n verhouding tussen twee dinge kan sien, beteken dit nie noodwendig dat die een die ander veroorsaak nie.
Selfs as die opnames bevind dat mense wat langer leef, meer rooiwyn drink, beteken dit nie dat 'n daaglikse glug jou lewensduur sal verleng nie. Dit kan net wees dat rooiwyndrinkers ryker is en byvoorbeeld beter gesondheidsorg het. Kyk uit vir hierdie fout in voedingsnuus.
Wenk 4: Wie was die proefpersone?
As 'n studie menslike proefpersone gebruik, moet u kyk of dit placebo-beheerd is. Dit beteken dat sommige deelnemers lukraak toegewys is om die behandeling te kry - soos 'n nuwe entstof - en ander kry 'n vals weergawe wat volgens hulle die regte placebo is. Op hierdie manier kan navorsers sien of die effek wat hulle sien, is van die middel wat getoets word.
Die beste proewe is ook dubbelblind: om enige vooroordeel of vooropgestelde idees te verwyder, weet nie die navorsers of die vrywilligers wie die aktiewe medikasie of die placebo kry nie.
Die grootte van die verhoor is ook belangrik. Wanneer meer pasiënte ingeskryf word, kan navorsers vroeër veiligheidskwessies en voordelige effekte identifiseer, en enige verskille tussen subgroepe is duideliker. Duisende onderwerpe kan in kliniese proewe bestaan, maar sommige wetenskaplike studies met mense is baie kleiner; hulle moet aandag gee aan hoe hulle die statistiese vertroue wat hulle beweer, bereik het.
Kontroleer of daar wel gesondheidsondersoeke op mense gedoen is. Net omdat 'n sekere middel werk by rotte of muise beteken nie dat dit vir u sal werk nie.
Wenk 5: Wetenskap het nie 'sye' nodig nie
Alhoewel 'n politieke debat twee teenoorgestelde kante vereis, is 'n wetenskaplike konsensus nie nodig nie. Wanneer die media objektiwiteit as gelyke tyd interpreteer, ondermyn dit die wetenskap.
Wenk 6: Duidelike, eerlike verslaggewing is miskien nie die doel nie
Om oggendprogramme en geselsprogramme se aandag te trek, is iets opwindends en nuut nodig; akkuraatheid kan minder van 'n prioriteit wees. Baie wetenskapjoernaliste doen hul bes om nuwe navorsing en ontdekkings akkuraat te bespreek, maar baie wetenskapmedia word beter as vermaaklik eerder as opvoedkundig geklassifiseer. Dr. Oz, Phil en Dr. Drew behoort nie u mediese bronne te wees nie.
Pasop vir mediese produkte en prosedures wat te goed klink om waar te wees. Wees skepties oor getuienisse. Dink aan die motivering van die sleutelspelers en wie daarvoor geld verdien.
As u nog steeds iets in die media agterdogtig is, moet u seker maak dat die nuus wat berig word, weerspieël wat die navorsing werklik gevind het die lees van die tydskrifartikel self.