Geloof in Jesus is soos om van blindheid genees te word (Joh 9). Dit maak van jou iemand wat lig in 'n donker wêreld laat skyn (Ef 4). Hierdie mense weet dat hulle onder die beskerming en versorging van die Herder-God lewe (Ps 23) en dat die Gees van God kragtig in hulle werk (1 Sam 16).
28Toe skel hulle hom uit en sê: "Jý is 'n dissipel van hom. Óns is dissipels van Moses. 29Ons weet dat God met Moses gepraat het; maar hierdie man — ons weet nie waar hy vandaan kom nie."
Jesus – 9:3-12: Hoe mooi staan dit nie in vers 1 nie: "Terwyl Jesus wegstap (van die dreigende steniging af!), sien Hy 'n man wat van sy geboorte af blind was." In die druk van die teenstand sien hy steeds iemand in nood raak en neem inisiatief om na die man uit te reik en genade aan hom te betoon.
Daarom maak Jesus met spoeg en grond 'n bietjie klei aan, smeer dit op die blinde se oë, en gee opdrag dat hy hom in die Siloambad moet gaan was. Dit bring vir hom genesing, maar vir die bure en ander mense wat hom as bedelaar geken het, sowel as vir sy ouers, verwarring.
Terloops: Johannes praat van 2 poele in sy evangelie. In hoofstuk 5 noem hy die poel van Betesda en hier in hoofstuk 9 praat hy van die poel van Siloam. Volgens nuwe navorsing (Ronny Reich) is dit moontlik dat dié 2 poele albei gebruik is vir rituele reiniging, voordat jy na die tempel toe is. Albei het trappe wat na 'n platform toe lei, wat ooreenkom met ander sulke bekende plekke (mikvoth) in Jerusalem.
Die Fariseërs – 9:13-34: Die Fariseërs ondervra die eens blinde man. En in plaas van blydskap oor 'n wonderlike gebeurtenis, ondersoek hulle die godsdienstige implikasies van sy genesing en kom tot 'n negatiewe gevolgtrekking. Dit is 'n probleem dat die man op die Sabbatdag genees is. Dit beteken ook vir hulle dat Jesus nie van God af kan kom nie, anders sou hy nie op die Sabbatdag genees het nie. Wat eintlik gebeur is dat hulle in Jesus 'n bedreiging vir hul godsdienstige mag sien. Hulle het dus geen kapasiteit om deur God verras te word, of om te aanvaar dat God iets nuuts kan doen in Jesus nie. Daar is darem dié wat voel dat as Hy 'n sondaar was, sou Hy nie wondertekens kon doen nie, maar hulle is in die minderheid.
Maar, dan begin die man hom loswikkel uit hulle greep, en vra met 'n sweem van sarkasme, of die Joodse leiers hom nou só uitvra omdat hulle Jesus se dissipels wil word! Ironies genoeg antwoord die geneesde dat Jesus se herkoms net van God af kan wees, anders sou Hy nie hierdie dinge kon doen nie. Hy bely dus wat die geestelike leiers nie kan insien nie, selfs voor Jesus regtig sy oë oopmaak! En, soos 'n mens kan verwag, die Fariseërs word kwaad en gooi die man wat genees is uit die sinagoge en tempel.
Eers praat hy van die "manmet die naam Jesus" – 'n neutrale begrip (vers 11).
Dan in die gesprek met die Fariseërs noem hy Jesus 'nprofeet (vers 17).
Aanvangswoord: (Psalm 115:1)
Wet: Efesiërs 5:8-14
Skuldbelydenis: Lied 389 "Is dit is dit my Koning 2"
Geloofsbelydenis: Psalm 23 OAV
Daar is in die liturgie gebruik gemaak van Bybelmedia se Woord en Fees: Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2016-17 sowel as die 2 bydraes oor Johannes 9 by seisoenvanluister.co.za.
Nie aan ons nie, Here,
nie aan ons nie,
maar aan u Naam kom die eer toe,
want dit is U wat liefde en trou bewys.
F317. "Here U Sien En Ken My (Altyd By My)"
F113. "Here Jesus, U Skyn Oor Almal "
2. Here, maak my 'n lig wat helder
Here, ons wíl mense van die lig wees-
Dankie dat U ons uit duisternis na lig gebring het deur ons Verlosser Jesus.
Wys vir ons waar en hoe ons lig kan wees in 'n wêreld waar daar so baie donker is.
Gee vir ons die moed om die werke van die duisternis te konfronteer
deur die lig wat Jesus bring daarop te laat val.
En hoor ons nou as ons saam met die kerk in die hele wêreld bid soos Jesus ons geleer het…
Skriflesing Johannes 9:1-41
Sermons4kids stel in 'n baie oulike kinderboodskap voor dat jy modderkoekies bak.
Sluit aan by die boodskap van sien – en nie sien nie – deur vir die kinders 'n paar optiese illusies te wys. 'n Vinnige soektog vir "optical illusion" sal ook 'n klomp heerlike opsies lewer. Verduidelik hoe ons verskillende goed raaksien in dieselfde prentjie. Jesus help ons om ander mense in nood raak te sien – en hulle te help.
Die gebeure in Johannes 9 vertel van 'n blinde man wat genees word. Hy begin dan dadelik rondbeweeg soos wat 'n siende persoon gewoond is om te doen. Neuroloë soos Oliver Sacks, wys uit dat hier eintlik meer as een wonderwerk gebeur. Jesus genees aan die een kant hierdie man se fisieke vermoë om deur sy oë beelde na sy brein te gelei. Tweedens gee Jesus vir hom die vermoë om met sy brein sin te maak van sy waarneming.
Ons gewone mense besef dit nie, maar om te kan sien is deels die fisieke vermoë om beelde waar te neem en deels die vermoë, in die brein self, om sin te maak van wat jy sien. Om as 'n siende mense te funksioneer, moet jy toegang hê tot visuele ervaring wat oor 'n lang tyd opgebou en in jou brein gestoor word.
Weens 'n gebrek aan visuele ervaring kan blinde mense wat vandag nog skielik begin sien, soos deur chirurgie, nie dadelik soos gewone siende mense optree nie. Sonder dat hulle enige vorige ervaring van dinge, soos diepte-waarneming, gehad het, sal hierdie mense hulle hande reik na 'n voorwerp wat eintlik te ver is vir hulle om op te tel. In die proses sal hulle 'n glas water wat direk voor hulle staan – en nader is as wat hulle gedink het – omstamp. Net so sal eens blinde mense hulle met trappe misgis en teen mure stamp, net omdat hulle nog nie geleer het hoe om visuele data te interpreteer nie.
Sommige voormalige blindes hou vir die eerste ruk aan om hulle wit kieries te gebruik, sodat hulle brein die verbintenis kan maak tussen hoe die wêreld deur die punt van 'n kierie voel, en hoe dit lyk deur die informasie wat nou deur hulle oë kom. Daar is 'n verskil tussen voel en lyk. Dit neem ook tyd om te leer hoe om voorwerp te herken. Dinge was voorheen herkenbaar deur hulle vorm en tekstuur in jou hande. Die voormalige blinde mag weet hoe 'n telefoon voel, maar moet dan leer hoe 'n telefoon lyk, wanneer hulle dit die eerste keer sien. Hulle herken nie noodwendig bekende voorwerpe wat hulle die eerste keer sien nie.
Sien is kompleks
Die vermoë om te kan sien is ingewikkelder as wat mens besef. Dit is wat Johannes 9 wil sê. Fisiese sien is volgens Jesus ook nie die enigste soort sien nie. Daar is ook nog jou geestelike gesigsvermoë: om die waarheid te kan sien en eien.
Soos in baie klassieke Griekse dramas, word ironie in Johannes 9 bewerkstellig deur die man wat fisies blind was, maar geestelik baie beter kan sien as die mense wat nooit enige probleme met hulle sig gehad het nie. Aan die ander kant is daar die Fariseërs wat dink hulle kan geestelike sake besonder helder sien, wat uiteindelik blyk die ware blindes te wees. Die hele storie is deurspek met ironie en ook humor, as mens sien hoe die blinde ongeduldig raak met die lawwe ondervraging deur die Fariseërs.
Dis tans Lydenstyd. Hierdie is 'n drama vir Lydenstyd. In Lydenstyd word gefokus op Jesus Christus wat ter wille van ons sonde gely en gesterf het. Kom ons kyk vanuit die perspektief van sonde na hierdie gedeelte.
Ironies, weer eens, leer hierdie teks ons om nie meer oor sonde te praat en sonde te sien as wat ons moet nie.
Sonde en my omstandighede
Soos die dissipels aan die begin van ons teksgebeure, soek baie mense vandag nog na 'n eenvoudige lyn tussen ons sonde en ons omstandighede. Ons werk met 'n skema van oorsaak en gevolg.
'n Klompie jare gelede het 'n gedeelte van Kalifornië 'n ernstige aardbewing beleef wat aanleiding tot groot skade en ook lewensverlies gegee het. 'n Gemeente in Kalifornië wou sin maak van die verskriklike gebeure. Hulle nooi toe die bekende teoloog (en president van Fuller Teologiese Skool) Richard Mouw om in die week na die aardbewing te kom help om te hoor wat God vir die mense van hierdie gesekulariseerde omgewing sê.
As verantwoorde teoloog wou Mouw nie saamspeel om naïef te sê die aardbewing is God se oordeel en straf oor die mense se sonde nie. Hy kies toe as teks daardie deel van God se verskyning aan Elia, terwyl hy vlug vir Isebel, waar dit sê: "Maar in die aardbewing was die Here nie!" (1 Kon 19:11).
Natuurlik is daar gedeeltes in die Bybel waar God self sê dat daar 'n verband tussen 'n tragedie en God se straf van sonde is. Wanneer God self sê Hy straf, kan ons dit as betroubaar aanvaar. Die ballingskap was God se straf. Dinge wat baie van die konings getref het, was vanweë hulle sonde.
Daar is ook baie gevalle in die Bybel waar mense sê slegte omstandighede is die gevolg van sonde. Dan het hulle dit meestal verkeerd. Een so 'n voorbeeld het ons in ons teks. In Johannes 9 sien die dissipels 'n man wat blind gebore is, en hulle neem sy blindheid is die gevolg van iemand se sonde.
In Johannes 9:3 trek Jesus 'n streep deur die eenvoudige verband wat baie mense tussen sonde en swaarkry trek:
Jesus antwoord: "Dit is nie deur sy eie sonde nie en ook nie deur sy ouers s'n nie, maar hy is blind sodat die werke wat God doen, in hom gesien sal kan word."
Op 'n algemene manier is die blinde man se tragiese omstandighede deel van die wêreld wat in sonde geval en gebreek geraak het. Dit was egter nie die gevolg van 'n spesifieke sonde nie, nie sy eie nie en ook nie sy ouers s'n nie.
Jesus leer ons om baie versigtig oor mense en hulle sonde te praat. Ons moenie te vinnig tot konklusies kom nie.
Miskien is dit die mees onaantreklike kenmerk van godsdienstige mense: dat hulle baie vinnig is om sonde en die gevolge daarvan uit te wys. Ons kan altyd vir ander sê wat fout in hulle lewe is en wat die gevolge daarvan is.
Die Fariseërs is glad nie bang om dit te doen nie. Hulle kan nie aanvaar die blinde man se genesing kom van God nie, want dit het op die Sabbat gebeur. Genesing is werk en niemand mag op die Sabbat werk nie. In vers 24 noem hulle Jesus sommer direk 'n sondaar. Volgens hulle definisie het Jesus die Sabbatswette oortree en daarom kan Hy nie 'n profeet van God wees nie, Hy is 'n sondaar.
Die Fariseërs het natuurlik 'n probleem, want niemand kan 'n blinde volkome genees tensy hy of sy 'n gestuurde van God is nie. Daarvoor het hulle 'n Plan B. Hulle vra die geneesde man herhaaldelik uit om twyfel te probeer saai dat dit Jesus is wat hom genees het. Of dalk gee die man maar net voor hy is genees, dalk kon hy nog al die jare sien. Hulle wil die wonderwerk en die man self bevraagteken, anders kry hulle teenstander – Jesus – ekstra punte by die mense omdat dit duidelik blyk Hy is wel deur God gestuur.
Plan B wil ook nie werk nie. Dit is gou duidelik dat die geneesde man nie 'n kulkunstenaar is nie. Almal ken hom as die dorp se blinde bedelaar. Daarom, soos ons teks vorder, val die Fariseërs terug en gebruik weer Plan A. Plan A is om Jesus skeldname te noem en te ontken dat Hy van God kom:
Ons weet dat God met Moses gepraat het; maar hierdie man – ons weet nie waar hy vandaan kom nie." (29)
Die voormalige blinde man is nie op sy mond geval nie (9:30v):
"Dis darem snaaks," sê hy daarop vir hulle. "Julle weet nie waar hy vandaan kom nie, en tog het hy my oë genees. Ons weet dat God nie na sondaars luister nie; maar as iemand vir Hom ontsag het en doen wat Hy wil hê, luister God na hom."
Die Fariseërs hou egter nie op oordeel nie. Hulle dink ook soos die dissipels aan die begin. Hierdie man is 'n sondaar, en daarom gaan hulle nie na hom luister nie. Hulle is so oortuig die man is 'n sondaar, want hy is blind gebore, hulle ban hom sommer net daar uit die kerk uit (9:34):
Die man hier voor die Fariseërs kan sien. Dit weet almal. Deur hom 'n sondaar te noem omdat hy oorspronklik blind gebore is, erken die Fariseërs en Joodse leiers eintlik dat Jesus hom werklik genees het. Hulle onderstreep die geneesde man se woorde in vers 33: "As hierdie man nie van God was nie, sou Hy niks kon doen nie."
Jesus het aan die begin van die gebeure die dissipels se maklike aannames oor sonde afgewys. Dit was maar net aannames.
Nou, aan die einde van die episode, takel Jesus die eintlike verharde sondaars (9:39-41):
Toe sê Jesus: "Ek het na hierdie wêreld toe gekom met die oog op 'n beslissing, sodat dié wat nie sien nie, kan sien, en dié wat sien, kan blind word."
As die Fariseërs werklik onkundig was (geestelik blind) oor die verband tussen sy goddelike oorsprong en sy vermoë om te genees, sou hulle nie skuldig aan sonde wees nie;
Jesus het egter geweet (en die Fariseërs daar diep binne-in hulleself) dat hulle die implikasies van sy genesingskrag gesien en verstaan het: Hy was inderdaad van God. Hulle vermoë om geestelik te kan sien, was piekfyn.
Die Fariseërs het Jesus egter hardnekkig bly verwerp – en dit was nie vanweë geestelike blindheid nie, maar vanweë hardkoppige sonde.
Sonde is ten diepste om Jesus te verwerp. Sonde is om Jesus nie as die gestuurde van God te erken en in Hom te glo nie.
Die blinde man sien ook geestelik
Anders as die Fariseërs, leer die blinde man nie net fisies sien nie, maar ook geestelik. Jesus kry die man weer nadat die Jode hom uitgeban het en vra of hy glo: "Glo jy in die Seun van die mens?" (35).
Toe die man wil weet wie die Seun van die mens is, sê Jesus dit is hy, Jesus, wat nou met die man praat. Die man antwoord toe "Ek glo, Here," en hy aanbid Jesus.
Op 'n merkwaardige manier sien die blinde man twee keer die lig. Sy begrip van Jesus groei deur die gedeelte:
In vers 11 praat hy van die "man met die naam Jesus";
In vers 17, in gesprek met die Fariseërs noem hy Jesus 'n profeet;
In vers 33 bely hy dat Jesus "van God af kom";
In vers 38 bely en aanbid hy Jesus as Here.
Hy is nou inderdaad 'n man sonder sonde, want Hy herken en bely Jesus as die Here. Hy aanvaar Jesus. Sonde is ten diepste om Jesus te verwerp. Sonde is om Jesus nie as die gestuurde van God te erken en in Hom te glo nie.
Versigtig met sonde
Die Fariseërs het beterweterig en onversigtig oor ander se sonde gepraat, en daarom meer oor ander se sonde gesê as wat van pas is. Op 'n gemaklike en selfregverdigende manier het hulle beide Jesus en die geneesde man as sondaars verwerp.
Hulle verwerp Jesus, en Jesus se werk, die genesing van die man met wie hulle in gesprek is. Pleks leer hulle by Jesus en by die eenvoudige, maar begenadigde bedelaar. Dit is vir vroom en godsdienstige mense moontlik om mense as sondaars te verwerp by wie ons belangrike dinge kan leer – ook oor God kan leer.
Aan die einde van ons teks kry mens hoendervleis. Spesifiek die mense wat die meeste oor sonde praat (ander mense se sonde), is self die mees blinde en sondige mense van almal.
Te veel fokus op sonde
Lydenstyd gaan oor sonde. Dit gaan oor die sonde van die wêreld, en ons sonde, wat Jesus se dood gekos het. In sy dood het Jesus die sonde van die wêreld op Hom geneem, sodat ons met God versoen kan word. NT Wright sê die kruis is die dag waarop die goddelike revolusie begin het: die revolusie om die wêreld se sonde te vergewe en die wêreld nuut te maak soos God beloof het.
As ons te veel op die sondes van die mense rondom ons begin fokus, en as ons mense begin uitban omdat hulle vir ons sondaars is, mis ons die betekenis van Jesus se lyding. Dan sien ons sondes in plaas van God se genesing. Wie die sondes van ander raaksien, verval maklik in 'n selfregverdigende gemaklikheid. Dit maak ons blind vir ons eie behoefte aan genade. Dit maak ons suinig en blind om genade te deel met die mense rondom ons, mense wat desperaat is om die goeie nuus te hoor dat die lig van die wêreld in Jesus gekom het.
Jesus se gratis lig van genade en vergifnis is juis vir blinde mense – nie vir mense wat dink hulle kan sien nie. Dit is vir gevalle mense, nie mense wat dink dat hulle staan nie. Ons is geroep om die lig van die heerlikheid van God in die lydende Jesus te sien, en dit vryelik met mekaar te deel. Ons is geroep om oop te wees vir ander, en Jesus se genesing, lig en hoop met hulle te deel.
Die lydende Seun van die mens deurbreek grense en maak nuwe moontlikhede oop sodat elkeen wat Hom aanroep, verwonderd mag staan oor wie Hy is.