Bybelwetenskappe | die ander kant
Los die Bybel en praat met die gays
Tot 'n groot mate was ek 'n unlikely kandidaat om my mond groot oop te maak oor die onderdrukking van mense op grond van seksualiteit. Vir die eerste 18 jaar van my lewe vermoed ek het ek nooit regtig daaroor gedink nie. As jy my sou vra of of homoseksualiteit sonde is, sou ek sonder twyfel gesê het "ja", maar niemand het my gevra nie, en ek het nie nodig gehad om daaroor te dink nie. Ek het nie die 7 bybelversies op 'n ry afgeken wat daaroor sou praat nie (ek sou moontlik nie een hier uit my geheue kon haal nie, en in alle eerlikheid, as ek dit nou moet doen sal ek dit maar moet google, ek weet steeds nie waar almal is nie), dit was bloot 'n non-issue.
Diep in my matriek-jaar in, ek was al oppad om te gaan teologie swot, het 'n baie goeie vriend aangedui dat hy graag met my sal wil praat. Hy het iemand nodig gehad om aan te vertel dat hy met homoseksualiteit worstel (ek gebruik sy woorde), maar dat hy tot die oortuiging gekom het dit is verkeerd, en dat hy sy lewe wil verander. Laaste keer wat ons gepraat het was hy baie gelukkig met sy keuse, in 'n heteroseksuele verhouding sover ek onthou, en het die lewe vir hom aangegaan.
'n Jaar later was ek 'n jong teologie student. Oor die algemeen redelik konserwatief. Een van my beste vriende is aangeraai dat hy moet begin praat oor die feit dat hy homoseksueel is, en ek en hy het begin praat. Hy het nie gevra hoe ek hierdie of daardie teks interpreteer nie, hy het nie gevra wat my siening is nie, hy het bloot gevra of ons vriendskap van so aard is dat ons mekaar vertrou. Ons het laat aande gepraat. Ek onthou hoe hy my toestemming gegee het om enigiets te vra, en ek het. Stukkie vir stukkie moes ek besef dat hierdie mens wat hier langs my sit nie inpas by die prentjies van gays wat vir my geteken is nie. Een dag het ek hom gevra oor Romeine 1. Sy antwoord wat dat hy nog nooit wanneer hy daardie teks gelees het verstaan het dat dit praat oor hom nie, vir hom het homoseksualiteit immers niks met onnatuurlikheid of seksuele verhoudinge wat nie binne 'n vertrouensverhouding geskied nie te make nie. Laaste keer wat ek gehoor het was hy gelukkig in 'n homoseksuele verhouding.
Daar was nog stories, en deurlopend kom daar nog stories. In verhoudinge is ek gevorm en word ek steeds gevorm.
Ek het nog nooit die 7 tekste in detail bestudeer nie. Ek het gesien hoe ons dit as 'n tipe litmus toets gebruik om te kyk of jy in of uit is (na alle kante van die teologiese spektrum toe), maar dit het vir my maar half vreemd gevoel. Ek het nog nooit iemand ontmoet wat die Bybel slaafs navolg rondom seksualiteit nie. Iewers, of dit nou by Levitikus of Paulus is (ek bedoel come-on, wie van ons dink regtig dit sou beter gewees het as ons almal liewers selibaat geleef het?) besef almal van ons dat die Bybel in 'n ander tyd geskryf is, en dat dinge anders werk. Ons forseer nie 'n vrou wat deur 'n man verkrag is om met hom te trou nie. Ons gebruik klippe om huise te bou, eerder as om mense daarmee te gooi. So waarom moet homoseksualiteit anders wees?
Dalk was die Bybel vir my belangriker as wat ek ooit sal besef. Party van my minder godsdienstige vriende in die koshuis het my diep verhouding met my gay vriend maar vreemd aangekyk. Maar ek kon nie anders as om om te gee nie. Nie omdat ek oortuig was dat homoseksuele verhoudinge Bybels aanvaarbaar was nie (ek was op daai stadium nie), maar omdat dit 'n regte mens was. En jy sien, as vroom Christen (vir die wat wonder, daar was so 'n stadium) is ek geleer mens gee om vir ander. Jy probeer om vir ander respek te hê. En die waarheid is dat ek 'n paar keer gesien het hoe vroom konserwatiewe Christene met meer respek omgaan met gays as party van die wishy washy liberals wat vertel dat jy maar kan spyker wie jy wil (om Steve Hofmeyr se woorde te gebruik) maar nog nooit die moeite gedoen het om by iemand te gaan sit en hulle storie te luister nie.
Hoe ons die Bybel lees is belangrik, en ek het waardering vir die Bybelwetenskaplikes wat fyn die tekste bestudeer. Maar hierdie debat gaan nie oor die Bybel nie, en hoe vinniger ons dit besef hoe beter. Dit gaan oor mense. As jy die Bybel in die prentjie wil inbring, dan wil ek aanbeveel dat jy dit saam lees. In die NG Kerk het daar op verskeie plekke 'n gewoonte begin ontstaan om saam die Bybelteks te lees, 'n gewoonte wat ons by die Algemene Sinode sterk gesien werk het. Die gewoonte dryf my partymaal die mure uit, maar in hierdie geval dink ek moet ons daar begin. Kom ons begin deur Johannes 4 te lees in gemeenskappe waar mense wie se seksualiteit nie dieselfde is nie saam luister. Ons kan nie een dag langer hieroor debat voer sonder om saam met die gay community op reis te gaan nie. Dit is immers hoe ons in die kerk van Jesus Christus moet werk. En dalk sal hierdie reis, om saam met mense wat vir baie van ons partymaal vreemd voel (ja, ook vir baie van ons wat hard sal baklei dat daar ruimte gemaak moet word vir gays, ook ons het nog 'n lang pad om te stap met ons eie homofobie) meer vir die kerk beteken as die om die regte besluit op papier te neem.
(eintlik dink ek daar is 'n stap wat hierdie een vooafgaan, maar kom ek stop vir eers hier)
8 Kommentaar	| Bybelwetenskappe, teologie	| Sleutelwoorde: Bybel, eksegese, homoseksualiteit, seksualiteit	| Permalink
elkeen lees met 'n unieke bril
Ek sit my gedagtes voort oor die lees van die Bybel. Ek moet Sondag so bietjie by Raslow gemeente gesels met hulle kategete, en hulle het spesifiek gevra hoe ons die Bybel moet hanteer in kategese, so hierdie is maar my proses van voorbereiding. Dankie dat jy deelneem hieraan.
In die teologie hou ons daarvan om van "konteks" te praat. Veral dan nou om die Bybel "in konteks" te lees. En dis nie net slim Bybelkenners wat dit doen nie, ek hoor dit orals, ook in die gemeente. In konteks kan beteken jy moet nie net die versie uitlig nie, jy moet die hele hoofstuk of boek lees. Dit kan ook beteken dat jy die wêreld waarbinne die gedeelte ontstaan het moet in ag neem, die politiese of ekonomiese omstandighede byvoorbeeld. Ons Bybelwetenskaplikes het wonderlike werk gedoen oor die laaste twee eeue om hierdie konteks te gaan skets en verduidelik.
Partymaal sal ons selfs 'n volgende stap neem, en raaksien dat sekere idees vandag "binne konteks" ontstaan. Wanneer iemand op die platteland iets sê wat vreemd is vir ons in die stad, dan sal ons sê ons moet sy konteks onthou. Wat ons egter gewoonlik sukkel om te erken is dat ook my eie lees van die Bybel is nie totaal objektief nie, maar is gekleur deur my eie ervaringe. Die mooi manier waarop dit gesê word is dat "alle teologie is in wese kontekstueel"1
Die realiteit is dus eenvoudig so dat wanneer verskillende mense dieselfde deel lees, dan hoor hulle verskillende goed. Jou ekonomiese omstandighede, politieke ideologie, generasie waarin jy gebore is, en bloot jou lewensverhaal, bepaal wat jy gaan raaklees in die Bybel. Vir party mense maak hierdie realiteit hulle bang, hulle hou daarvan dat die Bybel vas en waar is, en dat hulle die Bybel kan gebruik om vir ander te wys wie reg en wie verkeerd is. Maar ander embrace hierdie realiteit, en gaan op 'n avontuur saam met die Bybel.
Bybel lees in groepe veral word nou 'n avontuur van dinge ontdek wat ek nooit sou raakgesien het nie. Lees bietjie die Bybel saam met iemand uit die local plakkerskamp uit, of saam met 'n kid uit die gemeente wat totaal en al clueless oor die leer van die kerk is, en kyk hoe hulle dinge raaksien wat jy nooit aan sou gedink het nie. Die bevryding is dat die dominee nie meet die enigste legitieme interpretasie van die Bybel het nie, en ook nie die kategeet nie, maar dat almal saam interpreteer. Die stemme van jongmense in gemeentes word dan nog 'n unieke bril wat met respek behandel moet word.
Natuurlik neem dit nie die vorige posts oor Bybelinterpretasie weg nie. Om bloot verskillende versies bymekaar te gooi, of al die problematiek uit die Bybel weg te try argumenteer bring ons nie my die unieke bydrae van jou bril nie. Dit is waarskynlik bloot maniere waarop ons steeds die realiteit probeer verwerp dat elkeen 'n bril het. Maar wanneer ons 'n teks lees, dan is daar waarde daarin om ook te hoor hoe ander dit lees, om werklik te luister, en om te weet dat my interpretasie is maar bloot een van baie. Dit bring nederigheid, en dit maak Bybel lees 'n avontuur.
Hierdie los nie alles op nie. Dit antwoord byvoorbeeld nog glad nie die baie moeiliker vraag: "Hoekom moet ons Bybel lees?" nie. Maar as jy dan nou besluit om te lees, dink ek hierdie is 'n perspektief uit die laaste 50 jaar wat belangrik is om te onthou.
1 – Bosch, D J. 1991. Transforming Mission. p422-423 het 'n mooi opsomming hiervan.
2 Kommentaar	| Bybelwetenskappe	| Sleutelwoorde: Bybel, bybel interpretasie, interpretasie, jeugbediening	| Permalink
Januarie 26, 2010
7 Kommentaar	| Bybelwetenskappe, kerk, teologie	| Sleutelwoorde: interpretasie	| Permalink
dis 'n boek daai, en daar is foute daarin
'n Baie goeie vriendin van my van waaay back af sit noudieaand hier in die sitkamer by ons. Sy is 'n beautiful Christen mens, uit 'n huis uit waar diep Christelike waardes geleef is. Jy weet, daai thick weergawe van geloof, waar dit alles beïnvloed, waar dit nie net oor 'n paar basiese goed gaan nie, maar waar geloof jou hele uitkyk op die lewe bepaal. Sy ken haar Bybel, sy ken hom goed. En sy vra haar pa toe eendag wat nou gemaak met die contradictions en goed in die boek. Sy antwoord was bloot: "Onthou, die Bybel is deur mense geskryf, en mense maak foute".
Ek onthou 'n boekie van oom Willie Marais (onthou jy hom nog? die firebrand preacher van die Afrikaanse volk uit die ou dae) waarin hy al die vrae oor contradictions in die Bybel beantwoord het. Dis die mees fenominale eksegetiese gimnastiek, waar hy d.m.v allerhande interessante metodes vir jou verduidelik dat eintlik weerspreek die Bybel homself nooit nie. Maar vir meeste van ons is dit redelik voor die hand liggend dat daar verskillende weergawes van verhale bestaan, en dat hulle op baie plekke nie ons Suid Afrikaanse juridiese eise vir "ooreenstemmende getuienis" aan sou voldoen nie.
Hierdie is 'n reaksie op twee posts terug se bespreking van 'n kritiese afstand, en die belofte van 'n paar gedagtes oor interpretasie in 'n post-modernde tyd. En nou sou jy, met goeie reg kon vra of die raaksien van foute dan nou nodig is hiervoor. As jy bietjie meer filosofies inclined is sou jy moontlik vir my daarop wil wys dat my harsh opmerkings oor "foute" dan nou uiters modernisties is. En jy sou reg wees.
Maar as ons praat van Bybel lees in 'n postmoderne tyd dan moet ons hierby verby kom. Ons moet op 'n punt kom waar ons besef dat die Bybel voldoen nie aan ons eise vir historiese juistheid nie. As ek die Bybel wil gaan toets vir sy juridiese waarde, en my vereiste is dat die Bybel foutloos moet wees, dan gaan die Bybel nie die paal haal nie. Eers wanneer ons die kritiek op 'n idee dat die Bybel foutloos is erken, en daarna die Bybel losmaak van die verwagting om "foutloos" te wees, kan ons begin praat van 'n postmoderne lees van die Bybel. Die soeke na en kritiek op 'n foutlose Bybel was die journey van 'n moderne era, dit mag nou maar ent kry.
5 Kommentaar	| Bybelwetenskappe, teologie	| Sleutelwoorde: Bybel, foutloosheid, inerrency, letterlike interpretasie	| Permalink
Dat ons hier in Suid Afrika met 'n ernstige vlaag van fundamentalisme te doen het is ook nou nie meer 'n geheim nie. Mens verwag dit seker in die briewekolom van die Kerkbode, amptelike koerant van die NG Kerk. Mens verwag elemente daarvan op die Dopper sinode. Mens verwag dit by Shofar en CRC, en 'n menigte ander kerke op mushroom hier rondom ons. Maar as jy dit in die Beeld, grootste Afrikaanse dagblad in die land, lees, dan moet jy weet, dit is hier.
Die fundamentalisme kom in verskillende vorme. Daar is die calvinistiese soort, die charismatiese soort, die wegraper soort, die ek-pas-nêrens-in-nie-maar-het-al-die-antwoorde soort, die vêr-regse soort. Maar hulle almal het dit in gemeen: Hulle is Christene, die Moslem, Hindu en Joodse fundamentaliste is maar in die minderheid hier by ons, en hulle lees die Bybel.
'n Vriendin vertel my noudiedag dat 'n prominente Afrikaanse meisieskool die gedeelte oor evolusie uit in die matriek silabus skip. Iemand anders van 'n laerskool waar daai hoofstuk toegestaple is. Nog een van hoe hoërskool seuns 'n Christen onderwyser aanvat in die klas omdat sy goed "teen die Bybel" leer. Mense verlaat die geloof, en doen so onder die vooronderstelling dat die Bybel gekant teen die goeie intelek is, so asof dit dan mos algemeen aanvaar word dat die Bybel letterlik gelees moet word.
In hierdie klimaat moet daardie boek of baie vinnig weggepak word, want anders het hy die potensiaal om ongelooflike skade te verrig, of ons gaan hom bitter vinnig moet leer reg lees.
Reg lees? Ja, ek weet. Ek's nie naïef nie, ek weet daar is nie een "regte interpretasie" van tekste nie. Maar daar is 'n ruimte waar binne ons moet lees. En vir 'n begin moet ons 'n kritiese afstand tussen onsself en hierdie boek kry. Dit is iets wat die immergewilde massa-opswepende-predikers wat ons Afrikaner volkie in nuwe rigtings laat ly skynbaar nie verstaan nie. Daai boek is nie vir jou geskryf nie! Hy vertel nie van 'n wegraping wat in jou leeftyd gaan gebeur nie, sy gesinne werk anders as joune, sy huwelike ook, sy son en maan is op 'n ander plek as joune. Hy is nie vir jou geskryf nie. As ons dit ten minste net sal onthou verhoog die kanse dat ons hierdie boek sal kan aanhou lees sonder dat hy onherroeplike skade aan ons land aanrig aansienlik.
9 Kommentaar	| Bybelwetenskappe, godsdiens, kerk, teologie	| Sleutelwoorde: Bybel, bybel interpretasie, fundamentalisme	| Permalink