PressReader - Landbouweekblad: 2017-10-13 - Rond­lam­mers e­ko­no­mies af
Rond­lam­mers e­ko­no­mies af
S­kaap­voer­kra­le moet be­kos­tig­ba­re lams­vleis le­wer én wins­ge­wend wees. ’n Voor­deel vir skaap­boe­re is eg­ter dat lams­vleis nie reg­streeks met wit­vleis mee­ding nie om­dat dit reeds as ’n nis­mark­pro­duk be­skou word, waar die ver­brui­ker ook min­der prys­ge­voe­lig is.
Landbouweekblad - 2017-10-13 - Lbw | Veeskool -
Rant­soe­ne vir af­ron­ding moet ’n hoë e­ner­gie­vlak hê om­dat e­ner­gie die tem­po aan­gee waar­teen an­der voed­sel­be­stand­de­le in die me­ta­bo­lie­se pro­ses­se be­nut word en dus die groei­tem­po be­paal.
Die wê­reld­be­vol­king gaan na ver­wag­ting bin­ne die vol­gen­de twee de­ka­des twee keer meer kos no­dig hê, wat op twee der­des van die hui­di­ge be­skik­ba­re land­bou­grond ge­le­wer sal moet word.
Die­self­de nei­ging kan in SuidA­fri­ka ver­wag word, wat ’n ver­hoog­de vraag na skaap­vleis sal sti­mu­leer. Dit skep dus ’n goeie ge­leent­heid vir skaap­boe­re wat self hul lam­mers vóór be­mar­king af­rond. Skaap­boe­re wat lam­mers wins­ge­wend wil af­rond, moet die be­skik­ba­re we­ten­skap­li­ke hulp­mid­dels in­span, maar hul­le moet ook ver­nu­wend kan dink om die reg­te prys vir hul pro­duk­te te be­haal.
Baie an­der fak­to­re moet ook in aan­mer­king ge­neem word, wat ’n reg­streek­se by­drae tot die ver­be­te­ring van wins­ge­wend­heid van af­ron­ding kan le­wer. Een van die be­lang­rik­ste fak­to­re is die ge­hal­te van die rant­soe­ne.
Die ge­hal­te van die rant­soe­ne be­paal die kos­te per ki­lo­gram ge­wigs­toe­na­me. Die ge­hal­te van die rant­soen wat in die voer­kraal ge­voer word, het ’n be­lang­ri­ke in­vloed op die pres­ta­sie van die die­re en die wins­ge­wend­heid van die on­der­ne­ming.
Die doel­tref­fend­heid van groei en voer­om­set­ting word hoof­saak­lik be­paal deur die hoe­veel­heid e­ner­gie, ge­woon­lik in die vorm van me­las­se en graan, wat deur die skaap ge­vreet word. Die sa­me­stel­ling van die voer­kaal­rant­soen moet dus daar­op ge­mik wees om so­veel graan moont­lik te be­vat son­der dat dit me­ta­bo­lie­se stoor­nis­se, soos op­blaas en suur­pens, ver­oor­saak.
A­fron­dings­rant­soe­ne moet ’n hoë e­ner­gie­vlak hê om­dat e­ner­gie die tem­po aan­gee waar­teen an­der voed­sel­be­stand­de­le in die me­ta­bo­lie­se pro­ses­se be­nut word en dus die groei­tem­po be­paal. Om­dat e­ner­gie tot 70% van die kos­te van ’n af­ron­dings­rant­soen kan uit­maak, maak boe­re wat voer­kos­te wil be­perk, dik­wels die fout om die e­ner­gie­vlak te verlaag. Dit lei eg­ter tot swak­ker groei en uit­ein­de­lik tot die ver­ho­ging van voer­kos­te per ki­lo­gram vleis ge­pro­du­seer. Dié kos­te kan met 25% tot 30% ver­hoog. An­der voe­ding­stow­we, ver­al pro­te­ïe­ne, mi­ne­ra­le en vi­ta­mie­ne, moet eg­ter ook aan­ge­vul word.
Hier is ’n paar praktiese wen­ke om voer­kra­le so doel­tref­fend moont­lik te be­stuur. ■ Voer­kra­le moet ver­kies­lik teen ’n hel­ling wees ter wil­le van drei­ne­ring en die voor­ko­ming van pro­ble­me, by­voor­beeld vrot­poot­jie. ■ In oop kra­le word ’n ruim­te van 1,5 m2 tot 2,5 m2 per skaap be­no­dig. ■ Vol­doen­de ska­du­wee in voer­kra­le is be­lang­rik om­dat me­ta­bo­lie­se pro­ses­se die lig­gaams­tem­pe­ra­tuur van ska­pe laat styg. As die ska­pe warm lug moet in­a­sem, is af­koe- 
ling on­vol­doen­de. Dit lei tot ’n la­er voer­in­na­me en swak­ker pres­ta­sie. Ska­du­wee van min­stens 0,5 m2 per skaap moet oor die voer­krip­pe en weg van die voer­krip­pe aan die teen­oor­ge­stel­de kant van die kraal voor­sien word. As daar net ska­du oor die voer­krip­pe is, sal die ska­pe om die krip­pe saam­drom en dit sal toe­gang vir an­der die­re be­perk. Die voer sal dan ook mak­li­ker met mis en u­ri­ne be­soe­del word. Ska­du­wee moet in ’n oos-wes­rig­ting wees om die be­skik­ba­re ska­du­wee die bes­te te be­nut.
■ Voer­krip­pe moet só ont­werp en ge­plaas word dat die ska­pe nie bo-op kan klim nie. Dit sal keer dat hul­le in die voer mis of u­ri­neer. Die krip­pe moet ook só ge­plaas word dat die voer nie nat­re­ën nie. Hoe­wel krip­spa­sie van 100 mm per skaap vol­doen­de is, sal spa­sie van tot 300 mm voor­de­li­ger wees, ver­al ty­dens die aan­pas­sings­pe­ri­o­de.
■ Self­voer­ders hoort nie in ’n voer­kraal nie om­dat wer­kers ge­woon­lik te veel voer op ’n keer toe­dien. Be­ter re­sul­ta­te sal ver­kry word as daar drie keer per dag in oop krip­pe ge­voer word.
■ Die ska­pe moet ook voort­du­rend toe­gang tot vol­doen­de skoon, koel drink­wa­ter hê. Die wa­ter­bak­ke moe­nie te groot wees nie, want an­ders vind oor­ma­ti­ge ver­mor­sing met die skoon­maak plaas. Dit is ’n i­de­a­le uit­broei­plek vir vlie­glar­wes en kok­si­di­o­se. Die drink­bak­ke moet so ver moont­lik van die voer­krip­pe af wees om te keer dat voer in die wa­ter­bak­ke be­land. As dit ge­beur, word die wa­ter gou suur en kan die die­re wei­er om dit te drink.
■ Lam­mers wat voor speen­tyd kruip­kor­rels ont­vang het, pas baie mak­li­ker aan in die voer­kraal na­dat hul­le ge­speen is.
■ Groei­kor­rels is ver­al ge­skik vir jong wol­ti­pe lam­mers ty­dens aan­pas­sing tot 40 kg le­wen­de lig­gaams­ge­wig. Slaan daar­na oor na af­ron­dings­kor­rels tot­dat die die­re se slag­ge­wig be­reik is.
Dr. Vlok Fer­rei­ra is die na­si­o­na­le teg­nie­se be­stuur­der (her­kou­ers) van RCL Foods se voe­re­af­de­ling.
Ska­pe in ’n voer­kraal. Die sty­gen­de vraag na rooi­vleis skep goeie ge­leent­he­de vir skaap­boe­re wat hul lam­mers sélf af­rond voor­dat hul­le be­mark word.
Dr. Vlok Fer­rei­ra.