Om post-krities naïef te glo - Dr. Flip Schutte
Om post-krities naïef te glo
Deur Dr. Flip Schutte op 1 Desember 2018
Paulus sê: Toe ek 'n kind was, het ek gepraat soos 'n kind, gedink soos 'n kind en geredeneer soos 'n kind, maar nou dat ek 'n volwasse mens is, is ek klaar met die dinge van 'n kind. Tóé het ek in 'n spieël gekyk en raaisels gesien, maar nou sien ek die dinge soos wat dit is.
Tot 'n groot mate is dit die verhaal van baie van ons se geloofsreis. Daar was 'n stadium dat ons dalk kinderlik naïef voor-krities net kon glo. Al die raaisels ten spyt. En toe breek die woestynfase aan. Van kritiek en bevraagtekening. Lees en krap en redeneer en die neersit van dit wat selfs eens kosbaar was. Maar die feit dat ek nou anders kyk, het my nie koud en onspiritueel gemaak nie. Ek glo steeds. Ek het nog steeds net soveel vrae en worstelings, maar my belydenis en my antwoorde klink nou anders.
Ek sal nooit weer kan terugkeer na soos wat dit was nie. Die geloof van die vadere is my nie meer beskore nie. Maar ek kan verby dekonstruksie beweeg, uit hierdie woestyn van kritiek. Daar is 'n lewe na ontnugtering!
Kritiese denke het ons geleer om dinge te bevraagteken. Die aarde is nie in ses dae geskape nie. 'n Maagd het nie swanger geword nie. Daar was nooit 'n ster en wyse manne nie. Die see se water het nie opgedroog sodat Israel daardie nag droogvoets uit Egipte kon vlug nie ... Water kan nie in wyn verander nie en die rabbi van Nasaret kon nie op die see loop nie. Een man kan nie vir die hele wêreld se sonde met bloed aan 'n kruis betaal nie en 'n dooie kon nie met die wegrol van 'n klip uit sy eie dood opstaan nie. Niemand kan met 'n wolkie opvaar hemel toe nie, want waar is die bo en waar is die onder van 'n ronde bal wat voortdurend draai?
Maar ek kan bly wonder oor hoe al die materie in een groot ronde bal bymekaar gekom het voordat die oerknal dit in stukke laat spat het. Ek kan my bly vergaap aan die onverklaarbaarheid en die grootheid van die heelal. Ek kan oopmond in verwondering, sprakeloos staar na als, wat mooi en goed en reg is; na grenslose liefde, na opofferende omgee en na die wonder van onselfsugtige medemenslikheid. En dit kan my vul met 'n geloof in die goedheid wat my dankliedere wil laat sing.
Ja, kritiese denke het ons ontmitologiseer en ons geleer om wetenskaplik in terme van oorsaak en gevolg, logies te dink. Maar daar kom ook 'n tyd vir aanbeweeg. Uit die woestyn van rou kritiek. Na kritiek wat nie meer dekonstruktief is nie, maar restoratief. Ons weet mitologie kan nie verklaar nie. Dit het ons tydens ons dekonstruksiefase uitgevind. Mitologie is nie wetenskaplike waarhede nie. Mites, in ons tyd, roep mense nie meer tot geloof nie! Vandag wil mense nie hulle intellek offer ter wille van dogma nie. Tog kan mites ons dalk steeds help. Al is dit net om anders te kyk. Om op 'n ander manier met onsself besig te wees en om op 'n ander manier in die wêreld teenwoordig te wees.
So, baie mense wil in hierdie dae, post-krities ruimte maak vir die verwondering en geloof wat daar wel in jou binneste teenwoordig is. Ons debat op die oomblik is: hoe om van God ná god te praat. Want die huidige generasie gode is besig om uit te faseer. Die metafore en beelde, soos wat dit verpak is in die antieke verhale, praat nie meer met postmoderne mense nie.
Tog is daar vir baie mense steeds iets goddeliks iewers. Ons weet nie of is dit een God, of 'n Energie of dalk 'n Lig nie. Want als is net by wyse van spreke ... en als is net 'n metafoor.
Die Jode aanbid hierdie goddelike in die Here van die leërskare, die Vader van Abraham, Isak en Jakob. Die Moslems aanbid die goddelike in Allah, soos wat hy geteken is deur die profeet Mohammed. Die Christene aanbid die goddelike in die beeld van Jesus van Nasaret, soos wat die apostels hom verkondig het. Die Hindoes aanbid die goddelike in Brahma en die duisende ander gode en beelde; en Boeddhiste aanbid die goddelike deur in die oomblik teenwoordig te wees en alles as goddelik te hanteer. Almal is dus besig met hierdie goddelike, elkeen net in metafore en taal wat kultuureie is.
Hoe moet post-kritiese mense na hulle geloof verwys en hoe moet hulle praat oor die diepste dinge in hulle lewe? Hoe verwoord mens spiritualiteit na dekonstruksie, wanneer jy restoratief met jou geestelike lewe omgaan. Sou mens jouself steeds 'n Christen kan noem?
Is daar iets soos 'n post-kritiese Christen? Iemand wat nie uitsien na die wederkoms of die ewige hemelse lewe nie, maar wat tog die metafoor van sterf en opstaan kan waardeer? Iemand wat nie glo dat Jesus vir sy sonde aan 'n kruis gesterf het nie, maar wat tog die grootste waardering het vir Jesus se verhaal oor die verlore seun wat met sy familie kon gaan vrede maak het.
Iemand wat nie glo in doop en die afwassing van sonde nie, maar wat dankbaar is dat die armes en die vredemakers geseënd is. Iemand wat nie pleit om vergifnis nie, maar wat elke dag poog om lig en sout vir 'n moeë wêreld te wees. Iemand wat nie glo in nagmaal nie, maar wat elke keer as hy 'n brood het, dit breek en met ander deel. Hoe verwoord mens in postmoderne taal die vrede wat in jou leef? Hoe glo jy post-krities-naïef?
Dalk is dit genoeg om teksloos net jou onderkleed ook uit te trek, 'n tweede myl saam te stap en 'n ander wang te draai. Die aarde is propvol hemel. Braambosse brand oral. Net die wat die goddelike daarin sien, trek hulle skoene uit en besef dis heilige grond. Die res sit niksvermoedend en brame eet.