Dlamini-Zuma amptelik verkla oor leuens, pligsversuimDr. Nkosazana Dlamini-Zuma. (Foto: Jairus Mmutle/GCIS) Die minister van samewerkende regering, dr. Nkosazana Dlamini-Zuma word deur twee ernstige amptelike klagtes oor twee afsonderlike aspekte van haar ministerswerk in die gesig gestaar. Albei aanklagte is Maandag deur die hoofsweep van die DA, Natasha Mazzone, ingedien – een by president Cyril Ramaphosa, en die tweede by die parlement se staande komitee oor etiek en ledebelange. Die eerste aanklag is dat Dlamini-Zuma op 29 April prontuit en aspris gelieg het oor openbare steun vir die verkoop van sigarette tydens vlak 4 van die grendelstaat. Nadat pres. Cyril Ramaphosa aanvanklik aangekondig het sigarette sal wel wettiglik verkoop kan word tydens vlak 4, het Dlamini-Zuma ‘n paar dae later tydens ‘n mediakonferensie aangekondig sigarette sal nie wettiglik verkoop kan word nie – soos dit toe wel gebeur het. Een van die redes wat Dlamini-Zuma tydens ŉ regstreekse televisieonderhoud aangevoer het vir die behoud van die verbod op die verkoop van sigarette, was dat 2 000 lede van die publiek tydens die tersaaklike amptelike openbare deelnameproses gepleit het vir die behoud daarvan. Dit blyk nou dat Dlamini-Zuma gelieg het. In hofstukke wat nou – onder die einste Dlamini-Zuma se naam, nogal – by die Pretoriase hooggeregshof ingedien is as deel van die hofsaak om die afsonderingsperiode-tabakverbod se wettigheid te toets, word die ware feite onthul. Net 1 535 mense het in totaal aan die openbaredeelnameproses deelgeneem, verklaar Dlamini-Zuma nou in die hofstukke. Daarvan het 47,2% glad nie na sigarette verwys nie en 23,3% was teen die sigaretverbod gekant. Die waarheid – so erken Dlamini-Zuma self – is dat 29,6% van die voorleggings ten gunste van die sigaretverbod was. Dit is presies 454 mense – nie 2 000 soos Dlamini-Zuma leuenagtig aangekondig het nie. Die DA het dus nou ‘n klag teen Dlamini-Zuma ingedien by die parlement se staande komitee oor etiek en ledebelange. Die tweede klag teen Dlamini-Zuma is by Ramaphosa ingedien en handel oor haar weiering om deur die parlement verantwoordbaar gehou te word. Ter sake is haar hantering van parlementêre vrae deur parlementslede. Sulke vrae word skriftelik deur parlementslede aan ministers gestel oor die werk in hul ministeries. Dit is een van die heel belangrikste maniere om die waarheid oor kwessies vas te stel en te sorg dat ministers gedwing word om te bewys dat hulle hul werk doen, want die parlementêre regulasies verplig die antwoord om binne tien werkdae skriftelik deur die minister aan die parlementslid verskaf te word. Boonop bepaal die wet dat dit ‘n vervolgbare oortreding is vir ‘n minister om in die beantwoording van parlementêre vrae inligting te verskaf wat onjuis of onvolledig is. Daardie oortreding staan bekend as misleiding van die parlement. Parlementêre waarnemers wag al lankal dat Dlamini-Zuma aangekla word oor haar domastrante minagting van die regulasies en wetgewing oor parlementêre vrae, en oor wat in die praktyk ‘n bot weiering is om die werk te doen waarvoor sy as minister betaal word wat parlementêre vrae betref. Waar ander ministers parlementêre vrae met die korrekte feite beantwoord – hoewel sommiges heelwat onbeantwoorde vrae het en ander baie langer as die toegelate tien werkdae neem om die parlementêre vrae te beantwoord, is Dlamini-Zuma se neerbuigende gedrag enig in haar soort. Sy “beantwoord” naamlik haas elke vraag – onafhanklik van die onderwerp of moeilikheidsgraad – met presies dieselfde woorde: “Die aangevraagde inligting is nie tans aan die departement beskikbaar nie. Dit sal later aan die agbare lid verskaf word.” Verlede jaar het Dlamini-Zuma nie minder nie as 108 van die 110 vrae wat aan haar gestel was, met die gewraakte frase “geantwoord”. In slegs 19 van daardie gevalle is een of ander feitelike antwoord uiteindelik aan parlementslede verskaf. Die res is doodgewoon geïgnoreer. Vanjaar is die situasie selfs meer banaal. Elke liewe een van die 22 parlementêre vrae wat tot dusver vanjaar aan Dlamini-Zuma gestel is, is met haar gewraakte frase beantwoord. In presies nul van daardie 22 gevalle is ‘n feitelike antwoord tot dusver verskaf. Dit beteken dat die minister nie sover kon kom om ‘n enkele een van die feitestelle wat namens hul kiesers deur parlementslede aangevra het, te verskaf nie – al is dit haar werk. Die DA versoek Ramaphosa dus in ‘n sterk bewoorde brief om so dringend as moontlik vir Dlamini-Zuma te dissiplineer weens growwe pligversuim en minagting van die parlement.