Psalm 73 – God is my krag en erfenis – Bybelskool
Written by Chris van Wyk on May 8, 2014 . Posted in Psalms 73-89.
Hierdie is die eerste van elf Psalms wat aan Asaf toegeskryf word (vgl. ook Ps. 50). Walter Brueggemann interpreteer Psalm 73 as die spil waarom die hele Psalmboek draai. Volgens hom is dit die teologiese sentrum van die hele Psalmboek, nog meer as wat Psalm 1 dit is. Dit begin wel met die wonderlike boodskap van Psalm 1 dat die gehoorsames gelukkig en geseënd is, maar problematiseer dit onmiddellik in die lig van die feit dat dit in die praktyk duidelik is dat dit eintlik die goddeloses is wat voorspoed het. Dit is eers wanneer hy uit God se hoek kyk – as hy in die heiligdom ingaan – dat hy agterkom dat die goddelose tog uiteindelik omkom (vers 17-20) en dat die gemeenskap met God die ware geluk gee wat alle ander realiteite verdwerg.
Dit is daarom 'n Psalm wat ongelooflik relevant is vir almal wat die pad met die Here onwrikbaar wil stap, maar aan allerlei beproewinge in die lewe en uitdagings en versoekings van binne en buite blootgestel word. Dié dinge is soos die versoekings in die woestyntyd (Matt. 4) wat die Here Jesus self aan die begin van sy bediening deurgemaak het, waarin Hy gebrei is deur die versoeker, die duiwel, sodat Hy sterk kon staan tydens sy bediening en die lydenspad uiteindelik tot die einde kon deurstaan.
Ek gebruik die 1983 vertaling, hoewel ek baie graag die 2014 vertaling sou wou gebruik!
Terloops: ek wou baie graag die Bybel Direkte Vertaling gebruik in my bydraes, omdat dit in my oë 'n soveel beter toegang gee tot die direkte betekenis van die Bybelteks (inligting oor waar jy dit kan aanskaf aan die einde van hierdie bydrae).
Ek het egter besef dat dit moeilik sal wees vir mense om te volg, as hulle nie dié vertaling byderhand het nie. Om dit te illustreer:
1983 Afrikaanse vertaling 2014 Bybel Direkte Vertaling
Ps. 73:1 – "God is vir Israel baie goed, vir dié wat rein van hart is." Ps. 73:1 – "God is waarlik vir Israel goed, vir hulle wat rein harte het."
Die vertaling is baie dieselfde, hoewel daar subtiele verskille is – "baie goed" vs. "waarlik goed" en "is" vs "het", waarin ek in albei gevalle myself meer vind in die 2014 vertaling.
Ps. 73:2 – "Tog het ek daaraan begin twyfel, ek het byna koers verloor," Ps. 73:2 – "Maar ek, so byna het my voete die pad byster geraak, amper het my voetstappe gegly."
Hier sien ons hoe groot die verskille regtig is – die 1983 vertaling beskou die beskrywing van "byna die pad byster raak" as 'n aanduiding van "twyfel" en dat die psalmis se "voetstappe gly" as 'n aanduiding van "koers verloor". Die 1983 vertaling is dus eintlik 'n stukkie "preek" oor die teks, moet sê, 'n goeie preek (!). Maar, so kom jy eintlik in jou lees van die Bybel by die vertaler se interpretasie uit en nie by jou eie lees van die teks self nie. Ek verkies om in die eerste plek die teks self te lees en dan myself bloot te stel aan wat ander daaroor sê. Die Bybel Direkte Vertaling gee my daardie geleentheid. Die prentjie van iemand wat sukkel om op die pad te bly, wie se voetstappe gly, spreek net meer tot my, as die interpretasie daarvan as twyfel en koers verloor.
Ps. 73:3 – "want ek het die hooghartige goddeloses met afguns bejeën toe ek hulle voorspoed sien." Ps. 73:3 – "Want ek het verwaande mense beny; ek het die voorspoed van goddelose mense gesien."
Hier is die vertaling ook weer meer soortgelyk en die keuse van "hooghartig" vs "verwaand" en "met afguns bejeën" vs "beny" nie so krities nie, hoewel die nuwe vertaling vir my varser klink.
Ek dink egter dat dit net te ingewikkeld en tydrowend sal wees om só deur die teks te werk, so ek gaan meesal werk met die 1983 vertaling met verwysing na die 2014 vertaling op plekke waar dit vir my sinvol is.
Inleiding op Psalm 73
'n Paar opmerkings oor die teks:
Vers 1 en 13 – Rein van hart is 'n baie belangrike merker in die teks wat in vers 1 en 13 voorkom. In die grondteks (2014 vertaling) staan daar in vers 1: "God is waarlik vir Israel goed, vir hulle wat rein harte het." In vers 13 staan daar: "Ja, tevergeefs het ek my hart rein gehou en my hande in onskuld gewas." Die 1983 vertaling vertaal "rein van hart" egter met "kwaad vermy" wat vir my 'n ongelukkige vertaling is, omdat 'n mens dan die skakel na die Bergrede kan mis. Dit is vir my baie betekenisvol dat 'n mens vanuit die grondteks kan sien dat Jesus by hierdie gedagte van "reinheid" aansluit in die Bergrede met die sesde saligspreking: "Geseënd is dié wat rein/suiwer van hart is, want hulle sal God sien." (Matt. 5:8).
Ekstra: Die Westminster Larger Catechism (Presbiteriaanse kerk) se eerste vraag lui: "What is the chief and highest end of man?" Die antwoord is: "Man's chief and highest end is to glorify God,and fully to enjoy him forever." As Skrifverwysing by die "enjoy him forever" word onder andere Psalm 73:24-28 aangegee.
Vers 3 – die woord "vrede" word gebruik vir die welvaart of voorspoed van die goddelose, hoewel albei vertalings kies om dit met "voorspoed" te vertaal.
Vers 4 – die vertaling "kwellings" dui op beperkings (bande of toue soos in Jes. 58:6). Die 1984 vertaal met "sorge".
Vers 13-14 – "Dat ek die kwaad vermy het en met 'n eed my onskuld verklaar het, het dus niks gehelp nie, want elke nuwe dag het vir my teenslae gebring en elke nuwe môre straf." Ten diepste is dit dus God se regverdigheid wat bevraagteken word. Die 1984 vertaling vertaal: "Ja, tevergeefs het ek my hart rein gehou en my hande in onskuld gewas. Ek is die hele dag geteister; my kastyding was in die oggend reeds daar." Die hande wat in onskuld gewas is, verwys na die rituele reiniging by die tempel. Watter ironie dat Pilatus dit ook gedoen het, maar tot sy ewige skande.
Vers 15-17 – let op hoe belangrik beide die persoonlike – ek het toe diep nagedink om dit te probeer verstaan – en die korporatiewe nadenke in die heiligdom van God vir die Psalmis is. Dit is in jou eerlikheid oor jou persoonlike ervarings, sowel as in jou leerbaarheid in die gemeenskap van die gelowiges wat die insig wat God gee, begrip en berusting bring. Want dit is in die tempel waar die gelowige blootgestel is aan die openbaring van God soos dit bv. uitgedruk is in Psalm 1, 12, 37, 112 waarin die lot van die goddelose beskryf word. Dit het hom begrip en berusting gegee. Dit het hom ook van God se regverdigheid oortuig. Gerus iets wat ons oor kan nadink in terme van ons eie byeenkomste.
Vers 18-20 – Let op God se aktiewe rol in die val van die goddelose. Dit is beide 'n waarskuwing as 'n gerusstelling.
Vers 21-22 – die 2014 vertaling sê dit so mooi: "Toe my hart aan die gis was en my niere deurboor, was ek dom en sonder begrip; ek was 'n dier teenoor U." Die hart is as die setel van die denke en die niere die setel van die emosies en soms ook van die gewete beskou.
Vers 23-24 – die 2014 sê: "En tog was ek altyd by U; U het my regterhand vasgehou. Deur die raad wat U gee, lei U my, en daarna neem U my eervol weg." Let op hoe die Psalmis sy nabyheid aan die Here ten diepste wyt aan die hand van die Here wat hom vashou. Dit is God se nabyheid en raad wat hom op sy pad begelei (vgl. Ps. 1). Die Hebreeus vir die laaste reël lui: "en daarna sal u my na heerlikheid neem" wat op vergelding nou of in die lewe hierna kan dui.
Vers 25 – die ervaring van God se nabyheid en begeleidende raad laat hom besef, God is sy lewe, in die hemel en op aarde. Hy begeer niks anders nie. Dink aan die Ons Vader en Paulus se gedagtes in Fil. 1.
Vers 26 – interessant dat die Psalmis sê dat sy liggaam en hart maar kan wegkwyn, dws dat sy ekonomiese en intellektuele vermoë kan minder word, want dat hy steeds kan vertrou op God as die rots van sy hart, die een wat sy gedagtes beskerm, en die Een wat sy erfdeel is, die een wat sy ekonomiese stabiliteit verseker. Die "rots" dui op 'n hoë plek waar gevaar nie kan kom nie, metafories toegepas op sy hart (gedagtes) wat nie deur angs van stryk gebring word nie. Die erfdeel ("my deel") dui op die stukkie grond wat hy (en sy nageslag) nodig het om ekonomies as deel van die volk van God te kan oorleef.
Vers 27 – die 2014 vertaling sê: "want kyk, dié wat ver van U af is, gaan ten gronde; U vernietig dié wat aan U ontrou is." Die goddeloses se onbetroubaaheid word hier in huweliksterme as ontrou of owerspel beskryf. Dit herinner ons aan hoe intiem ons verhouding met God is, en hoe intiem Hy daaroor dink.
Vers 28- die 2014 vertaling sê: "Maar wat my betref, die nabyheid van God is vir my goed." Hoekom? "Ek het my Heer, die HERE, my skuilplek gemaak." En die gevolg? " sodat ek van al u werk kan vertel." God se teenwoordigheid lei altyd tot getuienis.
Boodskap van Psalm 73 vir my
God is waarlik goed vir sy mense. Daar is geen twyfel daaroor nie. Hy is goed vir dié wat rein van hart is, wie se motiewe suiwer is, wie sonder bybedoelings lewe … maar dít kan jy net beleef en bely as jy, saam met God se mense, jou hart rein hou deur na Hom te bly kyk en in sy teenwoordigheid te bly leef.
As jy val vir die versoeking om na die voorspoed (vrede) van die verwaande goddeloses te kyk, en jaloers raak op hulle oënskynlike sorgelose oorvloedige welvaart, sal jy God se goedheid juis miskyk, sy goedheid en regverdigheid begin bevraagteken, en vol bitterheid raak oor die lewe se ongelykhede en die teistering van teëspoed waaraan gewone mense uitgelewer is.
Op die langtermyn kry goddeloses hulle verdiende loon. Sonder God struikel goddeloses op die einste Godlose pad wat hulle vanweë hulle ongevoelige harte verkies en word hulle boonop verdoem tot 'n ewige duisternis.
Ek fokus op vers 26 in my eie nadenke (2014 vertaling): "My liggaam en my hart kan maar wegkwyn, God is die rots van my hart en my erfdeel vir altyd." Dit troos my dat my krag en vermoëns nie die laaste sê het in my lewe nie, maar dat God my krag en erfenis is.
Direkte vertaling in BOEK-vorm
Die publikasie is by al die Bybelgenootskap takke beskikbaar oor die land. Hier is die verskillende takke se telefoonnommers:
Kaapstad – 021 910 8777
Bloemfontein – 051 444 5980
Durban – 031 207 4933
Kempton Park – 011 970 4010
Mthatha – 047 532 6402
Port Elizabeth – 041 364 1138
Direkte vertaling in EBOEK-vorm
Die publikasie is ook elektronies beskikbaar vir tablette en slimfone. Skaf dit aan by die volgende webtuistes:
Dit is beskikbaar by www.mybooks.co.za vir R34.95 in ePub formaat wat met bv. Bluefire se leser op iPhones en Android toestelle gelees kan word. Skaf dit hier aan.
Dit is ook beskikbaar by www.amazon.com vir $3.09 in mobi formaat wat met Kindle se leser (of Kindle toeps) gelees kan word. Skaf dit hier aan.
Individuele Bybelboeke is steeds gratis beskikbaar by die nuwe domein www.bybeldirektevertaling.co.za. Hier is die direkte skakel.
Vir ouer selfone en somige Blackberries is die vertaling ook in eboek formaat by http://m.bibles.co.za gratis beskikbaar. Die lêers daar is in Java formaat (.jar en .jad) wat op ouer selfone kan installeer. iPhones se iOS kan dit egter nie (in standaardvorm) gebruik nie. Selfone met Android verwerkers kan dit ook nie gebruik nie, behalwe met 'n applikasie soos JBED, maar dit verg 'n redelike mate van tegniese vaardigheid. Koop eerder die eboeke by die boonste skakels.