Familie, Huisgesin en Huwelik: Skoonfamilie – Baptistekerk Kemptonpark
Jay Adams sê: 'Perhaps the most difficult of all relationships to deal with is the in-law relationship… in-law troubles plague not only the recently married; sometimes they persist for thirty years!'1
Ek het met 'n getroude paartjie gesels wat vir 28 jaar skoonfamilie probleme gehad het. Laat ons daarom mooi luister na wat die Bybel hieroor sê.
1. Stel jou maat eerste
Dalk klink dit vir jou soos 'n gegewe, maar dit is nie. 'n Paar jaar gelede het 'n vreemde man my oor sy huweliksprobleme kom sien. Sy vrou moes buite in die kar wag, omdat hy eers alleen met my wou praat. 'My vrou wil nie vir my luister nie,' het hy gesê. 'Ek én my ma sê vir haar…' Daar het hy my verloor. Duidelik was dit een van sy groot probleme, naamlik dat hy sy ma bo sy vrou gestel het.
In baie gevalle kom hierdie probleme van die ouers af. Hulle hou vas aan die idee dat geen verhouding hegter is as die ouer-kind verhouding nie. Maar volgens v.24 is geen verhouding hegter as die huwelik nie. Adams sê: '…God put a husband and wife in the garden [of Eden], not a parent and child.'2
Iemand sal sê: 'Bloed is dikker as water; familie verhoudings is hegter as die verhoudings wat jy kies.' Buiten dat dit onbybels is, lui die volledige gesegde: die bloed van die verbond is dikker as die water van die baarmoeder. Die huwelik is hegter as die ouer-kind verhouding. Volgens v.24 moet kinders die huis verlaat, terwyl die man en vrou lewenslank getroud moet bly (Matt. 19:6).
As jy dan jou ouers, kinders, broers, susters, ander familielede of vriende bo jou lewensmaat gestel het, moet jy jou sonde aan die Here, jou maat en jou familie bely en moet jy v.24 toepas: "Daarom sal 'n man sy vader en moeder verlaat en hom aan sy vrou verbind, en hulle sal een vlees word."3
2. Verlaat jou ouers
Wayne Mack vertel van 'n vrou wat nooit haar ma verlaat het nie. Selfs na haar ma se dood het sy gesukkel. As sy byvoorbeeld klere gaan koop het, sou sy haarself afvra of haar ma daarmee tevrede sou wees. As sy die klere gekoop het, het sy skuldig gevoel.4
Volgens die Bybel moet jy jou ouers verlaat. Alhoewel Moses dit vir die man sê (v.24), geld dit vir die vrou ook (Gen. 24:58-59, Rut 1, Ps. 45:11). Moses fokus op die man, omdat hy die leier is. In baie gevalle sal die skoonfamilie probleme regkom as die man sy broek optrek en die situasie aanspreek. Hy moenie vir sy vrou sê: 'Maak werk van die probleme wat jy met ma of my suster het; sorteer julle issues uit.' As hoof van die huis is hy verantwoordelik om toe te sien dat die probleme opgelos word (v.24).
As hy terugsit en niks doen nie, is dit omdat hy sy familie vrees of hulle bo sy vrou stel. Hy moet hom hiervan bekeer en oor die situasie bid. Hy moet sy familie kontak en 'n afspraak met hulle maak. Hy moet met sy pa, broer of sy swaer praat, sodat hulle met hulle vroue kan praat. As hulle geen ruggraat het nie en te slap is om iets te doen, moet hy direk met sy ma, suster of skoonsuster praat. Dit sal help as hy die aangehegte riglyne oor kommunikasie en konflikhantering volg.5
Bly kalm as jy die situasie aanspreek. Bely jou sonde, omdat jy toegelaat het dat die situasie te ver gaan. Help jou vrou om te bely waar sy verkeerd was. Sê vir die familie wat jou pla en probeer die situasie uitpraat. As hulle nie skuld wil erken nie, los dit by die Here. As jou man jou nie wil help nie, bid vir hom en praat mooi met hom. As hy nog steeds nie wil help nie, probeer self om dinge uit te klaar. Moet dit nie oor WhatsApp doen nie, maar praat van aangesig tot aangesig (2Joh. 12). As jou familie ver is, is 'n video oproep jou volgende keuse.
As almal v.24 volg, sal skoonfamilie probleme minimaal wees. Ek dink aan die storie van 'n vrou wat haar ma gebel het toe sy en haar man vir die eerste keer baklei het. 'Ek wil huistoe kom,' het sy gehuil. Haar ma was bekommerd en het die foon vir haar man gegee. 'Ons dogter wil huistoe kom,' het sy gefluister. Toe die pa die foon optel toe sê hy: 'Jy ís by die huis!' en toe sit hy die foon neer.
Verlaat jou ouers en werk aan jou huwelik. Dit beteken nie dat jy ophou om jou ouers te respekteer nie (Eks. 20:12, Lev. 19:32, Spr. 23:22, Mark. 7:6-13, 1Tim. 5:3-4, 8). Maar dit beteken dat hulle nie meer die belangrikste in jou lewe is nie—jou lewensmaat is. Om jou ouers te verlaat, beteken dat hulle jou familie is maar nie jou gesin nie, omdat jy 'n nuwe gesin begin het (v.24). Jy beskou jou ouers nie meer as gesagsfigure in jou lewe nie. Jou pa is nie die stamhoof of geestelike leier van die hele familie nie. Jou ma is nie die matriarg nie. Anders as in Afrika-kulture is dit nie die oudste broer se plek om die familie probleme op te los nie. Elke man is die hoof van sy eie huis en elke vrou moet haar man se leiding volg eerder as haar pa s'n (Ef. 5:22-24). Jy kan jou pa vir raad vra, maar moenie sy woord as wet volg nie.
Partykeer weet kinders nie hoe om nee te sê vir hulle ouers nie, omdat die ouers hulle finansieel help. Maar nêrens sê v.24 dat ouers hulle kinders se huwelike kan beheer as hulle genoeg geld gee nie. Eintlik is dit beter dat kinders glad nie finansieel afhanklik is van hulle ouers nie. Terwyl hulle nog op skool is, moet jy hulle leer om onafhanklik te wees. Gee hulle meer verantwoordelikheid soos wat hulle ouer word. Leer hulle om hulle eie besluite te neem. As jy dit nie doen nie, sal jy 'n 25 jarige mama's boy hê; 'n man wie se naelstring nie geknip is nie en wat nog aan sy ma se ronkspante vasklou. Hy sal 30 wees, dan moet jy nog vir hom 'n kosblik pak en sy bed opmaak.
Gewoonlik sukkel so 'n ma om haar seun te laat gaan en kompeteer sy met haar skoondogter vir sy aandag. Sy meng in in sy huwelik. Sy wil byvoorbeeld sê waar die troue moet wees, hoe dit moet lyk en wie genooi moet word. Sy wil voorsê wat die kleinkinders se name moet wees (familie name!). Sy wil sê hoe en wanneer hulle die kinders moet tugtig, waar hulle moet skoolgaan, hoe gereeld hulle by haar moet kuier, waar hulle vakansie moet hou, by wie se huis Kersfees moet wees en wat die familie op Kersdag by jóú huis moet eet.
Enige ma wat so is, het 'n obsessie met haarself. Sy wil aan haar kinders vashou asof sy die hen is en hulle die kuikens. Dalk doen sy dit, omdat haar eie man onbetrokke of afwesig was. Gevolglik kyk sy na haar kinders (veral na 'n seun) vir vervulling. As haar seun die dag trou, voel sy verwerp. In baie gevalle skei sy en haar man, sodra die kinders die huis verlaat. Dit is omdat haar man vir meer as 'n dekade op sy werk gefokus het en sy op die kinders. Noudat haar kinders die huis verlaat, het sy niks om voor te lewe nie. Ek ken 'n tannie met wie dit gebeur het. Toe sy in matriek was, toe skei haar ouers. 'Ons het dit gesien kom,' het sy gesê. Jay Adams sê:
'Parents who have built their lives around their children frequently end up in our counseling center around the time when the last child is leaving. Because they have lived for their children all these years, their talk, their interests, their schedules, indeed, their whole life structure has been built around the children. Then when the children leave home, they suddenly awaken to the fact that all that they have left is each other! They are going to have to spend the rest of their days together, and they dread it. What is left is two strangers who have little or nothing between them except the children. They have failed to build a marriage throughout all these years. The marriage was held together by the children.'6
Ouers wat hulle vervulling in hulle kinders soek, benadeel nie net hulle eie huwelik nie, maar hulle kinders s'n. Die kinders sal hulle ouers se slegte voorbeeld volg en kinder-gesentreerde huise hê eerder as 'n huis wat op die huwelik fokus.
As ouers stel hulle ook hulle kinders se huwelike in gevaar, omdat hulle hul aandag van hulle lewensmaats aftrek om dit op húlle te vestig. Op die einde word die kinders se huwelike so misrabel soos die ouers s'n. Ek ken iemand wat hierdie fout gemaak het. Haar eie huwelik het op die rotste beland. Sy het net een seun gehad en haar vervulling in hom gevind. Toe hy trou, toe raak sy jaloers op haar skoondogter. Hulle het gedurig baklei. Uiteindelik het sy haar sin gekry toe haar seun en sy vrou van mekaar skei en hy weer by sy ma gaan bly het.
Wees versigtig dat jy nie jou kind se huwelik vernietig nie. Jay Adams waarsku: 'Although in-laws rarely intend to cause harm, their sometimes thoughtless and self-seeking actions can produce more problems in the long run than an outright attack.'7
Gun dit vir jou kind om sy of haar ouers te verlaat. Doen dit deur te weier om in sy of haar huwelik betrokke te raak. Ek het al meer as eenkeer gehoor dat getroude persone by hulle ouers kla as hulle stry gekry het. In sulke gevalle moet die ouers hulle kinders na die Here verwys en hulle aanmoedig om die situasie uit te praat. Sê vir hulle om hulle geestelike leiers of 'n Bybelse berader vir raad te vra en bid vir hulle. Moet hulle nie die geleentheid gee om by jou van hulle maat te kla nie. Jy vererger dinge as jy hulle klagtes aanhoor. Met wie gaan hulle praat as jy nie meer daar is nie? Jy is soos 'n leeu wyfie wat haar welpies voer as hulle self kan jag en groter is as sy. As sy aanhou om dit te doen, sal hulle nooit leer om op hulle eie te jag nie. Net so sal jou kinders nie leer om hulle eie probleme op te los as jy dit vír hulle doen nie. Jy dink jy help, maar jy doen skade.
Niks is beter as dat jy en jou kinders v.24 doen nie: "Daarom sal 'n man sy vader en moeder verlaat en hom aan sy vrou verbind, en hulle sal een vlees word." As almal dit doen, sal die bakleiery oor skoonouers en skoonkinders iets van die verlede wees. Jy sal nie kinders hê wat hulle hartsgeheime met jou deel eerder as met hulle lewensmaats nie. Kinders sal nie by hulle ouers van hulle lewensmaats skinder nie. Hulle sal ook nie toelaat dat hulle ouers hulle maats afbreek nie. Hulle sal nie alewig hulle ouers tevrede wil stel nie, maar sal hulle lewensmaats eerste stel. Hulle sal nie soos Jakob en Laban baklei nie (Gen. 31), maar soos Moses en Rut sal hulle 'n gesonde en vriendelike verhouding met hulle skoonfamilie hê: hulle sal vriende wees, in mekaar belangstel en vir mekaar omgee (Rut 1-4, Eks. 18).
3. Wees een met jou maat
Ek het 'n man ontmoet wat jaloers was op sy vrou. Hy het haar nie vir 'n oomblik alleen gelos nie. As sy tennis toe moes gaan, het hy haar gevat. Hy het buite in die kar gewag tot sy klaar is. Dit het hy gedoen om seker te maak dat sy nie ontrou aan hom is nie.
Volgens Moses moet die man sy vrou aankleef en aan haar verbind wees (v.24). Die Hebreeus vir aankleef [dabaq] beteken ook vasklou, naby wees, om soos gom te plak.8 Dit beteken nie jy is so jaloers dat jy haar nie vir 'n oomblik alleen los nie. Dit beteken eerder dat jy jou tot haar verbind en dat julle een word in die huwelik (v.24). Hierdie eenheid vind uitdrukking in 'n seksuele verhouding (1Kor. 6:16), maar dit is dieper as dit (v.24, Mal. 2:15, Ef. 5:31-32). Die een vlees verhouding beteken dat die man en sy vrou hulle hele lewe met mekaar deel. As hulle dit doen, sal skoonfamilie selde 'n probleem wees.
Hoe versterk 'n mens die een vlees verhouding? Jy maak seker dat die Here vir jou nommer 1 is. Jy bely jou sonde en tekortkominge as 'n man of 'n vrou. Jy glo in Jesus as die gekruisigde; as die een wat jou sonde kan vergewe. Daarna groei jy en jou maat in julle verhouding met die Here. Julle lees sy Woord en bid saam. Julle leer saam die Woord in 'n gemeente wat die Bybel verkondig. Julle luister saam na goeie preke op die internet of lees saam 'n goeie boek oor die huwelik. John MacArthur, Jay Adams, Wayne Mack en Paul Tripp se boeke is 'n goeie begin.
As Jesus vir altwee van julle nommer 1 is, sal julle nie net geestelik groei nie, maar julle huwelik sal sterker raak. Die bekende driehoek illustrasie wys hoe 'n man en sy vrou nader aan mekaar beweeg as hulle nader aan God beweeg.
Om die eenheid verder te versterk moet die man en sy vrou 'n gereelde en gesonde seksuele verhouding handhaaf. Spandeer tyd saam. Kommunikeer baie en oor alles. Deel mekaar se laste. Eet saam (dit is nie meer 'n gegewe nie). Gaan saam uit. Kuier ewe veel albei ouerpare indien moontlik. Kuier saam by gemeenskaplike vriende. Kyk saam storie. Werk saam aan 'n projek. Ontspan saam. Gaan saam winkel toe. Huil saam. Lag saam. Hou saam vakansie. Moenie alleen saam met jou vriende of familie vakansie hou, terwyl jou maat dit met sy of haar familie doen nie. Doen soveel as wat julle kan sáám.
Hiervoor sal dit help as julle saam bly. Moenie in aparte huise of selfs in verskillende dorpe bly nie. Ek ken 'n vrou wat vir lank by haar ma gebly het, terwyl haar man gereeld vir haar kom kuier het. Om so te lewe is ongesond en sal nie die eenheid bevorder nie. Ek moes al mense hiervoor beraad. In een geval het die man in Madagaskar gewoon, terwyl sy vrou in Suid-Afrika gebly het. 'n Ander man en sy seun het in die Noord-Kaap gebly en gewerk, terwyl die vrou in Boksburg gebly het. In beide gevalle het die afstand huweliksprobleme veroorsaak.
Ek weet dat daar heelwat mense is wat so werk, maar dit is nie die gewenste situasie nie. Jy kan baie beter aan jou huwelik bou as jy en jou lewensmaat in dieselfde huis bly. Dit is wat Moses in v.24 impliseer as hy vir die man sê om sy vrou aan te kleef, sodat hulle een vlees word.
Waar getroude mense regtig v.24 doen en in 'n hegte eenheid saam woon, sal dinge in plek val. Die huwelik sal sterk wees en die verhouding met hulle skoonfamilie gesond. Ek het by een van my vriende gesien. Hy en sy vrou het 'n goeie huwelik. Sy het ook 'n wonderlike verhouding met haar skoonma, sodat sy haar gereeld bel om te hoor hoe dit gaan. Ek probeer nie sê dat elke getroude persoon gereeld sy skoonma moet bel nie. Wat ek sê is dat die persoon wat v.24 toepas by die braai kan staan as sy vriende 'n skoonma grappie vertel en kan sê: 'Dit is glad nie hoe ek my skoonma of enige van my skoonfamilie ervaar nie. Eintlik het ek 'n baie goeie verhouding met hulle.'
1 Jay E. Adams, Solving Marriage Problems (Grand Rapids, Michigan: Zondervan, 1983), 68-9
2 Jay E. Adams, Christian Living in the Home (Nutley, New Jersey: Presbyterian and Reformed Publishing Company, 1972), 52
4 Wayne & Carol Mack, Sweethearts for a Lifetime (Phillipsburg, New Jersey: P&R Publishing, 2006), 79-80
5 https://baptistekerkkemptonpark.com/familie-huisgesin-en-huwelik-effektiewe-kommunikasie/ en https://baptistekerkkemptonpark.com/familie-huisgesin-en-huwelik-konflikhantering/
6 Adams, Christian Living, 52-3
7 Adams, Solving Marriage Problems, 71
8 Jonathan Sarfati, The Genesis Account: A Theological, Historical, and Scientific Commentary on Genesis 1-11 (Powder Springs, Georgia: Creation Book Publishers, 2015), 336