PressReader - Isolezwe lesiXhosa: 2018-09-20 - Inkululeko yokwakho ukuthabathisa!
Inkululeko yokwakho ukuthabathisa!
Isolezwe lesiXhosa - 2018-09-20 - IZIMVO - Xolisa Tshongolo
NDISOLOKO ndisiva buhlungu xa kukho abantu abathi asikakhululeki. Le mpi ibalula iinzingo esisekuzo susela ngelixa lengcinezelo ngobuhlanga.
Ndikuqonde ke okubangela ukuba makube kanti abantu bathi abakakhululeki, kungokuba xa babecinga ngenkululeko bacinga ngelizwe elibaleka amasi nobusi ekwaka kwathethwa ngalo ezimbalini zokukhululwa koonyana bakaYakobi (amaSirayeli) ebukhobokeni eYiphutha.
Yaba lilizwe elivuzisa izinkcwe xa kwakuthenjiswa ngalo, kodwa imbali leyo ayisiwezi ukuba ngenene bafika linjengoko lalichazwa kusini na. Ibali lifike limke nomrhiba xa kufikelelwa kule ndawo.
Okundenza buhlungu ke ngabantu abathi abakakhululeki kukuba andazi nokuba babekho na ngemihla yengcinezelo ngobuhlanga. Phofu ke asikuko nokuba babengekho, uninzi lwabo lwalukho.
Nangona ndibasengela phantsi ngelithi inokuba bayilibele imbandezelo esisuka kuyo, nam andizange ndive bunzima bungako ngaloo mihla kuba ndandihlala ezilalini apho sasiziphilela impilo yethu.
Umzabalazo siwungenele ngantlanye, ngezinto ezifana nokulwa ubusela nokuvuswa umnyele zizinto esasiziva koonomathotholo kusithiwa benziwa zona abantu bethu ezidolophini.
Saba siyangena ke emzabalazweni. Bekumele ukuba nam ndilibele njengabo ke, ukuba liyinyani elokuba balibele.
Abenziwa kukulibala ke ngoko, benziwa kukudideka nangumsindo. Imbandezelo iyabhudisa, itsho nobuciko bukhwelele kwande ubuyilo nobugangxa.
Inkululeko ayizange ibe kukusizisela isonka ngesithebe, nesiselo ngendebe, koko ibe kukusikhulula kwiimbophelelo zomthetho esasikuzo. Kule mihla uvumelekile ukuba umntwana wakho ungamfundisa naphi na apho ufuna khona, ukufikelela ngokweentsiba ke ngomnye umbandela.
Okona kuyintloko kukuba akusenothiwa awunakumfundisa kwisikolo esithile kuba emnyama. Kuwo onke ke amasango esasingavumelekanga kuwo namhla agengiwe ukuba siwangene, akusekho zithintelo zomthetho.
Izikhundla nemisebenzi esasingena kuyisebenza namhla sixakene nayo, sizalisa ezethu ingxowa silibale ngabo besibekwe kwezo zikhundla ukuba sibancede. Zonke izinto esasivalelwe ngaphandle kuzo ngokomthetho wengcinezelo namhla sivumelekile kuzo.
Okona ndicinga ukuba kuyasibhida, kweyam ke intswelakuqonda, kukwanda kobuhlwempu. Songanyelwe yindlala, efike yasiphuca yasenza amalawu abumini. Sixhomekeke kumkhongozi ke ngoku.
Umkhongozi esijonge kuye ingalo yakhe imfutshane kakhulu ukuba asixhamlise sonke. Sifuna ukwakhelwa izindlu kuba asinako ukuzakhela ngokwethu, asisakwazi nokubumba udaka sitene sakhe safulele. Sifuna ukuqeshwa kuba asinako ukuziphilisa. Sifuna ukufundiselwa abantwana kuba asinako ukuzifundisela ngokwethu. Sifuna imigaqo yeenqwelomafutha kuba ezethu iindlela zothutho zaphelelwa. Sifuna ukondlelwa amaxhego namaxhegwazana kuba thina asinako ukubondla ngokwethu. Kumithisa nolusebeleni, luzale lahlulwe kukondla, lifune ukondlelwa ke ngoko.
Sakungazifumani ke ezi zinto siba lugcwabevu sibe ndlongondlongo. Sithi kuba sikwimo yomsindo ke sonyelise nezinto esizizuze nzima. Inkululeko ayithethi nanye kwezi.
Inkululeko ithetha ukukhululeka komntu ukuba azizule ngokunokwakhe ezi zinto. Inkululeko isusa imiqobo emiswe ngokwasemthethweni ecalula ngokungena bulungisa.
Ukuba inkululeko singayichaza ngokuba imele kusinika ezi nto ngesithebe makube akukho kwanto iyinkululeko. Zonke esezithe zakho akukho nanye ethe abantu yabazisela ngesithebe ezi nto sizikhalelayo.
Isingathi sazenzela eyethu inkcaza yokumelwe yinkululeko, sakhohliseka ke. Kusafundiswa ngeelwimi zengcinezelo nje kukuthanda kwabantu, umthetho wenkululeko wona uthi umntwana makafundiswe ngolwimi alukhethileyo.
Ukungaphangeli kwabantu luxanduva lwezoqoqosho, umthetho wenkululeko wona uthi ungaphangela naphi na apho unezakhono. Imibutho yezopolitiko ephikisayo izenza muncu ngabom ukwangana nabathi akukakhululekwa, izungula ichele lezopolitiko. Vukani kusile madoda! Goba msenge iibhokhwe zikutye!