Vryheid vra verantwoordelikheidDit was met ŉ siddering wat ek die onderstaande lees in The Star van 11 Augustus 2011. Dit is ‘n groot, amorele, gebrutaliseerde sub-kultuur van ​​jong mense met ŉ gebrek aan onderwys, want hulle het nie ‘n wil om te leer, en vaardighede wat dit moontlik maak om hulle in diens te neem nie. Hulle is te lui om te werk as kelnerin of om huishoudelike arbeid te verrig, wat die rede is waarom byna al hierdie werksgeleenthede gevul word deur immigrante. Hulle het geen waardekode wat hulle sal laat afsien van anti-sosiale gedrag of selfs kriminele gedrag nie en daar is maar ŉ geringe kans dat hulle gestraf sal word as hulle dit doen. Hulle het geen sin van verantwoordelikheid teenoor hulself nie wat nog te sê van ander en beplan nie verder in die toekoms in as die volgende maaltyd, seksuele ontmoeting of TV-sokker wedstryd nie. Hulle is ‘n absolute dooie gewig vir die samelewing, want hulle dra niks by nie, maar kos die belastingbetaler miljarde. Die liberale mening is dat hulle slagoffers is, omdat die samelewing in gebreke gebly het om aan hulle die geleentheid te bied om hul potensiaal te ontwikkel. Vir die leser kon dit ŉ beskrywing van die Suid-Afrikaanse jeug gewees het, maar so skryf die rubriekskrywer Max Hastings in die Britse Daily Mail (10 Augustus) na aanleiding van die onlangse opstande in Brittanje. Die skrywer gaan dan voort en rig die blaam tot ŉ perverse sosiale etos waarin persoonlike vryheid verabsoluteer word en sê dat die Britse jeug die produkte is van ŉ kultuur waarin feitelik alles onvoorwaardelik gegee word. Vandag in Suid-Afrika staan ons voor die dieselfde dilemma. Al die faktore wat teenwoordig is in Brittanje wat gelei het tot die onluste is netso en selfs meer teenwoordig in Suid-Afrika. Ons plaas so ŉ hoë premie en oordrewe klem op persoonlike vryheid met min of geen persoonlike aanspreeklikheid of verantwoordelikheid nie. Inteendeel die individuele aandrang op regte, of dit nou vryheid van spraak, of enige ander mensereg is, word polities korrek toegestaan maar word die gepaardgaande verantwoordelikheid verswyg. Dit moet ook nie afgemaak word as ŉ wit of swart probleem nie. Vele onderwysers, ook in oorwegend wit skole kan getuig van ŉ totale gebrek aan dissipline waarin gesag openlik uitgetart of uitgedaag word. Kinders ontvang ongekende en onbeperkte blootstelling op TV en deur speletjies en sosiale netwerke met geen ouerlike beheer nie. Suid-Afrika het een van die hoogste werkloosheidsyfers vir die jeug, naamlik 51%. In sub-Sahara Afrika is die gemiddelde werkloosheid 12% met die wêreld gemiddeld op 13%. Volgens die SA Instituut vir Rasseverhoudinge (SAIRV) is sowat 14,9 miljoen van Suid-Afrika se geraamde 50 miljoen mense van welsynstoelaes afhanklik. Dit is amper 30% van die bevolking – en so word ŉ afhanklikheidskultuur geskep wat nie volhoubaar is nie. As ŉ teenprestasie behoort ŉ kultuur geskep te word waarin verantwoordelikheidsbesef met ŉ gevolglike groeiende behoefte aan selfhelp. Dit ontbreek egter. Voeg by bogenoemde die groeiende verbrokkelde huishoudings in Suid-Afrika en ŉ toenemend selfgesentreerde en gefrustreerde generasie is geskep. Dan is hier ook ŉ politieke dinamika wat verreken moet word. Daarom sal die burgerlike samelewing en media toenemend ŉ kritieke rol moet speel om reeds gevestigde waardes uit te bou en die aandrang op regte te balanseer met die nodige gepaardgaande verantwoordelikhede. Dit is slegs deur verantwoordelikheid te aanvaar vir ons aksies met die besef dat elke besluit wat ons neem en elke aksie bepaalde gevolge het vir die toekoms. Persoonlike vryheid soos wat ons dit tans sien en beleef in Suid-Afrika skep ŉ kultuur waarin dissipline uitgedaag word, staatsafhanklikheid aan die toeneem is, regte opgeëis word en verantwoordelikhede genegeer word. Persoonlike vryheid kan slegs suksesvol uitgeleef word as kernwaardes soos respek, eerlikheid, lojaliteit, verantwoordelikheid, aanspreeklikheid, geregtigheid, deursigtigheid, demokrasie, en menseregte ingeskerp is. Daarmee saam moet selfrespek en dissipline gevestig word. Maar dit beteken ook selfrespek en erkenning vir wie en wat ek is – en daaruit moet ŉ selftrots ontwikkel. Persoonlike vryheid vereis dus ook persoonlike verantwoordelikheid en dit is ŉ ernstige tekortkoming vandag.