Heinz Wilhelm Guderian (17 Junie 1888 – 14 Mei 1954) was 'n Duitse generaal (Generaloberst of kolonel-generaal vanaf 1940) tydens die Tweede Wêreldoorlog. As militêre strateeg van formaat was hy die uitvinder en pleitbesorger van die blitzkrieg-leer (blitsoorlog). Hy het veral sukses behaal as bevelvoerder van tenkeenhede tydens die veldtogte in Pole en Frankryk en aanvanklik in die Sowjetunie.
Ná die nederlaag by Stalingrad vroeg in 1943 het Hitler hom in 'n nuwe posisie aangestel om die verwoeste tenkmagte te laat herbou, maar hy het met baie generaals gebots wat daarin geslaag het om ander pligte aan hom toe te wys. Hy is in Julie 1944 as Hoof van die algemene staf van die Weermag aangestel, maar dit was grotendeels 'n simboliese aanstelling, aangesien Hitler effektief sy eie stafhoof geword het. As stafhoof het hy egter die gebruik van die nuwe Tiger I tenk se handboek (Tigerfibel) gemagtig om tenkbemanning op te lei. Hy is in Maart 1945 ontslaan. Vanaf 1945 tot 1948 is Guderian in Amerikaanse aanhouding gehou, maar is later vrygelaat. Hy dien daarna as 'n adviseur wat toesig hou oor die vestiging van die weermag in Wes-Duitsland. Guderian is in 1954 oorlede.
In 1936 het generaal Lutz vir Guderian gevra om 'n boek te skryf oor die ontwikkelende tenkmagte en die teorieë wat ontwikkel is vir die gebruik daarvan in die oorlog. Die gevolglike volume Achtung – Panzer! was sy belangrikste werk. Hy het die stand van tenkontwikkeling in die Europese lande en Sowjetunie geëvalueer en Guderian se teorieë oor die effektiewe gebruik van gepantserde formasies en gesamentlike eenhedeoorlogvoering van ander generale stafbeamptes aangebied. Die boek het die belangrikheid van die lugmag ingesluit ter ondersteuning van die tenkeenhede vir toekomstige grondgevegte. Duitsland se tenkmagte is grootliks gevestig volgens die voorskrifte soos deur Guderian in sy boek uiteengesit is.
Guderian het die XIX Korps tydens die inval van Pole gelei. Hierdie korps bestaan uit 'n tenkafdeling en twee gemotoriseerde infanterie-afdelings. Guderian het sy korps in die Slag van Wizna en die Slag van Kobryn gelei. In elk van hierdie het hy sy teorieë van vinnige maneuver laat vaar en was hy baie suksesvol met die gebruik van tenks om 'n sappeurkompanjie te ontplooi wat die meerderheid van die Poolse bunkers by Wizna suksesvol opgeblaas het. Hy het ook groot politieke insig getoon in die slag van Kobryn beleef deur die inisiatief na die Sowjetunie oor te dra.
Heinz Guderian met 'n Enigma-masjien in 'n Sd.Kfz. 251 wat gebruik word as 'n mobiele beheersentrum tydens operasies in Frankryk
In die beplanning vir die inval van Frankryk het Guderian die verandering in die aanvalplan ondersteun van 'n massiewe inval deur die Lae Lande na die Manstein-plan wat die gewig van die gepantserde formasies na die Ardenne verskuif. Guderian se korps het die leiding geneem en was in drie dae deur die Ardenne en oor die Maas. Hy het die aanval gelei wat die Franse lyne by Sedan verbreek het, wat 'n algemene ineenstorting van die Franse verdediging tot gevolg gehad het. Sy leiding van die tenkformasies het hom die bynaam "Der Schnelle Heinz" (Vinnige Heinz) laat bekom. Guderian se tenkgroep het die "wedloop na die see" gelei wat die geallieerde leërs in twee verdeel het, die Franse leërs en die British Expeditionary Force (BEF) in Noord-Frankryk en België ontneem van hul brandstof, kos, onderdele en ammunisie. Gekonfronteer met bevele van angstige-bevelvoeders om op een geleentheid te stop, het hy daarin geslaag om sy opmars voort te sit deur te verklaar dat hy 'n 'verkenning in mag' gedoen het, maar was uiteindelik verhoed om die geallieerde magte omring in Duinkerken aan te val deur die Duitse opperbevel.
In 1941 was Guderian in bevel van Panzergruppe 2, ook bekend as Panzergruppe Guderian, tydens Operasie Barbarossa, die Duitse inval van die Sowjetunie. Die eenheid is later herontplooi as die Tweede Tenkleër. Op 17 Julie 1942 was hy die 17de ontvanger van die Eikeblare balkie op sy voorheen toegekende Ysterkruis, vir sy aandeel in die besetting van Smolensk, die vorige jaar. Hy is beveel om sy magte suid te draai om die Sowjetse magte in die suide te omsingel. Dit was deel van Operasie Wotan, die finale aanval op Moskou. Hy het teen dié bevel geprotesteer.
Na voltooiing van die omsingeling en die Slag van Kiëf was Guderian beveel om in die middel van September 1941 op te mars na Moskou. Met die winter wat vinnig nadergekom het, het die beweging groot risiko's vir sy magte ingehou deur hulle bloot te stel aan teenaanvalle. Hy is beveel om in elk geval voort te gaan. Die offensief het verswak, en hoewel verskeie eenhede onder Guderian se bevel dit tot die buitewyke van Moskou gemaak het, het die stad in Sowjetse beheer gebly. Die Sowjetunie het toe 'n teenaanval geloods wat die Duitse troepe teruggedryf het en 'n algemene ineenstorting het gedreig.
Ná die Duitse nederlaag by Stalingrad het Hitler agtergekom hy het Guderian se kundigheid nodig. Hy het Guderian persoonlik versoek om 'n nuwe posisie as "Inspekteurgeneraal van die gewapende magte" op te neem. Guderian het 'n aantal voorwaardes gehad om te verseker dat hy die nodige gesag sal hê om sy pligte uit te voer. Hitler het ingestem tot hierdie voorwaardes en op 1 Maart 1943 is hy aangestel in die nuutgeskepte posisie. Sy verantwoordelikhede was om toesig te hou oor die herbou van die verswakte tenkmagte, om toesig te hou oor die ontwerp en produksie van tenks, en die opleiding van die Duitse tenkmagte. Hy moes Hitler adviseer oor hul gebruik. Sy nuwe posisie het hom in staat gestel om baie van die Nazi-burokrasie te omseil en direk aan Hitler te rapporteer.
Guderian was gekant teen 'n aantal offisiere in die Wehrmacht wat nie die omvang van hul eie mag en invloed wou beperk nie. Hermann Balck, wat saam met Guderian by die inspektoraat van mobiele troepe gewerk het, het gesê: "Guderian was altyd in konflik met almal anders. Hy was baie moeilik om mee saam te werk, en dit is 'n huldeblyk aan die Duitse leër, sowel as Guderian se eie merkwaardige vermoëns, dat hy in staat was om so hoog te styg in die Duitse leër." Die primêre area van weerstand teen Guderian het van die artillerie tak gekom. In 'n poging om Guderian se invloed te beperk, is 'n byvoeglike naamwoord bygevoeg tot sy areas van toesig, wat die term "aanvalskanonne" verander, wat 'n toenemend belangrike bron van vuurkrag vir die tenkeenhede geword het, tot "swaar aanvalskanonne" wat baie meer beperk was. Hierdie kwalifikasie het die Stug III, Wespe en Hummel van Guderian se gesag verwyder, wat beteken dat 90% van die aanvalskanonproduksie, opleiding en gebruik buite sy invloed sou wees.
Unternehmen Zitadelle, die laaste groot Duitse offensiewe operasie in die ooste, was 'n poging van die Duitse weermag om die inisiatief te herwin. Die planne van die operasie was bekend aan die Sowjetse verdedigers, wat maande bestee het om 'n verdediging in diepte te bou om die krag van die aanvallende tenkeenhede te tap. Die operasie het twee van die drie beginsels geskend vir suksesvolle tenkoperasies wat Guderian in Achtung – Panzer! uitgelê het, naamlik dat die terrein vir die operasie gekies moes word wat oop was en nie waar swaar verdediging opgebou is nie. Tweedens, en nog belangriker, moes die aanval op 'n manier wat die verdedigers verras het, gedoen word. In die lig van die ooglopende swaar verdediging was die Sowjetunie voorberei vir die aanval. Die operasie was 'n duidelike misbruik van die tenkvermoeëns. Die gevolg sou wees 'n beduidende verswakking van die Duitse pantsermagte, magte wat Guderian probeer het om te herbou. In 'n gesprek met Hitler op 14 Mei 1943 wys Guderian op die nutteloosheid van die operasie en vra: "My Führer, waarom wil jy hoegenaamd hierdie jaar in die Ooste aanval?" Hitler het geantwoord: "Jy het heeltemal reg. Wanneer ek aan hierdie aanval dink, draai my maag oor." Guderian het gesê: "In daardie geval is jou reaksie op die probleem die regte een. Los dit."
Toe generaal Wilhelm Keitel, die hoof van die OKW, die politieke belangrikheid van die offensief verklaar het, het Guderian opgemerk: "Hoeveel mense dink jy weet selfs waar Kursk is? Dit is 'n saak van diepgaande onverskilligheid vir die wêreld of ons Kursk hou of nie ... "
Die aanval, wat oorspronklik beplan is om in Mei te begin, is tot Julie uitgestel. Dit duur 'n week voor die Sowjetse druk op die Orel in die noorde en die noodsaaklikheid om te reageer op die geallieerde inval in Sisilië het daartoe gelei dat die operasie gestaak word. Die Sowjetunie het toe die inisiatief geneem, wat hulle vir die res van die oorlog gehou het.