Dubbelspiraal laat hom glad nie netjies in ’n duifhokkie klassifiseer nie. Is dit spanning, spioenasie, misdaad of geskiedenis?
Al wat ek oor die skrywer kon uitvind, is dat André Jansen die skuilnaam is van ’n ervare, bedrewe spanningsverhaalskrywer wat op Bettysbaai woon. Ons het duidelik te make met ’n deurwinterde skrywer wat vertroud is met die landskap. Sy taalgebruik is voortreflik; daar is woorde wat ek nog nooit teëgekom het nie, soos “hinnik” – iets tussen runnik en grinnik, stel ek my voor.
Koos Jooste is ’n valerige man, redelik laag op die spioenasieleer. Hy is nie soos die old boys club-agente op ’n kampus gewerf nie; hy het arm grootgeword en moes homself aan sy skoenveters ophys, eers in die polisie en toe in staatsveiligheid.
Hy het een troefkaart: die aktivis Xolisa Ndlela wat hy vir die eerste keer tydens die Soweto-oproer in 1976 teëgekom het.
Die seun Ndlela kruip uit ’n sloot met ’n tuisgemaakte petrolbom in sy hand. Jooste het die geleentheid om hom te skiet (hy is immers aangesê om skerp te skiet en dat geen vrae gevra sal word nie) maar kry dit nie oor sy hart nie. Daarna kom hy hom telkens teë, soos wat ’n mens se lewenspad skynbaar bestem is om weer en weer met dieselfde mense s’n te kruis.
Dit is dié spanning, die haat-ampervriendskap tussen hierdie twee karakters, wat aan die roman momentum gee. Soms herinner hulle aan Tom en Jerry, die wraakgierige kat en muis, waar die magsewewig immer aan’t skuiwe is. Dan klap die muis die kat se stert in die deur vas, dan steek die kat die muis se ore aan die brand. Wie uiteindelik koning van die mishoop gaan wees, sal die leser self moet uitvind.
Met die val van apartheid het Ndlela ’n versugting na grond, maar Jooste meen die volgende: “Daar’s baie meer kettings as politieke oorheersing. Armoede. Onkunde. Siekte. Jy’s eers werklik vry as jy daarvan ook vry is.”
Daar is afgryslike inligting oor Quatro, die ANC-strafkamp in Angola, en die slinkse maniere waarop ons vorige president die hef in die hand gekry het.