Hierdie Sondag kry die gemeente geleentheid om hulle te verantwoord oor die mens se besluit en negatiewe antwoord op God se goeie skepping. Resultaat van God se reaksie is dat die natuur ook negatief sal reageer – dorings en dissels, swangerskap met moeite, harde werk om te kan eet (Gen 3). Wegkom (agter vyeblare) kan ons nie. Aan God se Gees kan ons nie ontsnap nie (Ps 139). Vir die kerk wat nie wil hoor nie, sal die enigste teken, wonderwerk, die teken van die vis wees, Jesus se sterwe en opstanding (Matt 12). Daarom is daar 'n nuwe begin, vryspraak, moontlik deur die tweede Adam (Rom 5).
'n bestaan maak,
10Maar die Here sê: "Wat het jy gedoen? Die bloed van jou broer roep van die aarde af na My. 11Vervloek is jy dan nou, verban van die grond af wat gretig die bloed van jou broer uit jou hand opgeslurp het. 12Wanneer jy die grond bewerk, sal dit nie sy opbrengs vir jou gee nie. Jy sal 'n doellose swerwer op aarde word!"
13Toe sê Kain vir die Here: "My straf is te swaar om te dra. 14U verdryf my nou van my grond af, en tot U het ek nie meer toegang nie. Ek sal 'n doellose swerwer op aarde wees, en wie my raakloop, sal my vermoor."
Toe gee die Here vir Kain 'n teken sodat niemand wat hom raakloop, hom sou doodmaak nie. 16En Kain het van die Here af weggegaan. Hy het gaan woon in Nod b, oos van Eden.
Ons gee hier ook die konteks van Jesus se gesprek hier met die Fariseërs:
(Mark 3:20–30; Luk 11:14–23; 12:10)
22Hulle het toe 'n man wat in die mag van 'n bose gees was, na Jesus toe gebring. Die man was blind en stom. Jesus het sy gebrek genees, sodat hy weer kon praat en sien. 23En die hele menigte mense was verslae en het gesê: "Is Hy nie miskien die Seun van Dawid nie?"
29"Hoe kan iemand tog by die huis van 'n sterk man ingaan en sy goed vat as hy nie vooraf die sterk man vasbind nie? Eers dan sal hy sy huis kan beroof.
(Luk 6:43–45; vgl Matt 7:17–27)
33"As julle sê 'n boom is goed, moet julle ook sê sy vrugte is goed; en as julle sê hy is sleg, moet julle ook sê sy vrugte is sleg. 'n Boom word tog aan sy vrugte geken.
(Mark 9:11–12; Luk 11:29–32; vgl Matt 16:1–4)
38Party van die skrifgeleerdes en die Fariseërs sê toe vir Hom: "Meneer, ons wil 'n wonderteken van u sien."
39Maar Hy antwoord hulle: "'n Slegte en afvallige geslag vra 'n teken, en geen teken sal aan hulle gegee word nie, behalwe die teken van die profeet Jona. 40Soos Jona drie dae en drie nagte in die maag van 'n groot vis was, so sal die Seun van die mens drie dae en drie nagte binne-in die aarde wees. 41Die mense van Nineve sal op die oordeelsdag saam met die mense van vandag opstaan en teen hulle getuig. Hulle het hulle immers op die prediking van Jona bekeer. En hier staan Een wat groter is as Jona! 42Die koningin van die Suide sal op die oordeelsdag saam met die mense van vandag opstaan en teen hulle getuig. Sy het immers van die uithoeke van die aarde af gekom om na die wysheid van Salomo te luister. En hier staan Een wat groter is as Salomo!"
43"Wanneer 'n onrein gees uit 'n mens weggaan, swerf hy deur dor streke op soek na 'n rusplek. As hy dit nie kry nie, 44sê hy: 'Ek gaan terug na my huis waaruit ek weggegaan het.' Hy kom dan terug en kry dit onbewoon, skoon en aan die kant. 45Dan gaan haal hy sewe ander geeste, nog slegter as hy self, en hulle trek saam met hom in en gaan woon daar. Aan die einde is so 'n mens slegter daaraan toe as aan die begin. So sal dit ook gaan met die slegte mense van vandag."
(Mark 3:31–35; Luk 8:19–21)
Lied 159:1, 3
dit is te hoog vir my begrip. (Psalm 139:1-6)
Loflied 464 "O Heer my God 1, 3, 4"
Die werklikheid van 'n verlore wêreld: Romeine 5:12-14a
Lied 232:1 (belydenis)
Lied 232:2 (vrygespreek)
Diens va die woord
Skriflesing: Matt 12:38-40 (Ter wille van die breër verband kan Matt 12:22-50 gebruik word).
FLAM 14. "Jesus Is Die Heer"
In aansluiting by die Powerpoint agtergrond kan die verhaal van Jona gewoon gedramatiseerd vertel word, met die hoogtepunt dat Jona 3 dae en drie nagte in die vis se maag oorleef omdat God 'n plan het met Ninevé. Vervolgens kan gewoon aangetoon word hoedat Jesus self die teken van Jona op Homself van toepassing maak, omdat God met die wêreld 'n plan het dwarsdeur 3 dae en nagte in die graf.
'n Ander lyn kan ook aantoon dat net soos Jona Ninevé nie wil insluit in God se plan nie, so wil die Fariseërs en Skrifgeleerdes Jesus nie insluit in hulle planne nie.
Op 'n ligter trant word vertel van die skooljuffrou wat alles in haar vermoë doen om die klassie te oortuig dat dit onmoontlik was vir Jona om 3 dae en 3 nagte in 'n vis se buik te oorleef- allerhande argumente volg soos dat daar nie so 'n groot vis bestaan nie/ dat die maagsappe 'n mens sal doodmaak/ dat die gebrek aan suurstof dit onmoontlik maak ens.
Maar hier voor haar sit 'n dogtertjie wat glad nie oortuig word nie- vir haar kán God so wonderwerk doen. En toe die juffrou vra of sy haar argumente dan nie glo kom die antwoord: "Ek sal Jona self vra as ek in die hemel kom!" Smalend antwoord die juffrou: "En as Jona nie in die hemel is nie?"
"Dan kan jy hom vra juffrou", kom die die spitsvondige antwoord.
'n Mens se reputasie kan jou maak of breek. Hoe ander jou sien, en veral etiketteer, kan ernstige gevolge inhou.
In 1867 word die Sweedse chemikus Alfred Nobel een oggend wakker net om die nuus van sy eie dood in die oggendkoerant te lees: "Alfred Nobel, die skepper van dinamiet, wat gister oorlede is, het 'n manier gevind om meer mense in oorlogvoering te laat sterf as wat ooit vantevore moontlik was. Hy is as 'n baie ryk man oorlede."
Dit was eintlik Alfred se ouer broer wat gesterf het. 'n Verslaggewer het die fout gemaak. Maar die doodsberig het 'n diep indruk op Alfred gemaak. Hy het besluit hy wil vir iets anders onthou word as dinamiet, 'n manier om lewe effektief te vernietig, en die feit dat dit hom skatryk gemaak het.
Só stel Alfred Nobel toe die Nobelprys in. Dit beloon wetenskaplikes, skrywes en leiers wat vrede koester en bevorder. "Mense behoort die geleentheid te kry om hul grafskrif te korrigeer terwyl hulle nog lewe, en 'n nuwe einde vir hul lewensverhaal te skryf," het hy gesê.
Ja, 'n mens se reputasie is kosbaar en kan jou maak of breek. Presies dit het die voormalige basketbal-legende en tans TV-kommentator, Edward Arnett Johnson, uitgevind toe die swartste dag in sy lewe hom getref het.
Nadat sy basketbal-loopbaan tot 'n einde gekom het, het die kampioen – wat meer as 2 meter lank is – baie jare spandeer om met kinders te werk, motiveringspraatjies te lewer en sy gemeenskap te dien.
In 2006 is 'n ander voormalige basketbalspeler, "Vinnige Eddie" Johnson, gearresteer vir seksuele teistering en diefstal. Van die nasionale media wat regoor die VSA daaroor berig het, het foutiewelik aangeneem dat ons held, Edward Johnson van Phoenix, die kriminele dade gepleeg het. Sy telefoon het onophoudelik begin lui. Bure en vriende was gou om hom te vertel hoe teleurgesteld hulle met hom was.
"Wat my die meeste teleurgestel het, was dat mense gretig was om aan te neem ek het hierdie dinge aangevang, en my geesdriftig aangeval met 'n venyn wat ek nie kan verstaan nie," het Johnson later in 'n onderhoud gesê. "Dit is die vurige aanvalle wat maak dat ek snags rondrol in my bed. Dit is die bitsigheid wat my dwing om soveel kere en op soveel maniere as mootlik in die openbaar te sê: 'Skaam julle, dit was nie ek nie.'"
Grafika: Borsbeeld van Alfred Nobel,
This photo was taken on December 19, 2007 by Carlos Bryant.
Jesus loop in die openbaar deur
In ons teksgedeelte eis die Skrifgeleerdes en die Fariseërs om 'n wonderteken van Jesus te sien.
Hierdie eis kom na afloop van 'n aantal heftige strydgesprekke waarin die Fariseërs en die Skrifgeleerdes hulle bes gedoen het om Jesus se reputasie te vernietig en 'n veroordelende grafskrif vir Hom te skryf:
Dit begin met die Sabbatsgebod wat die dissipels van Jesus blykbaar oortree, en waaroor Jesus dan aangevat word (12:1-8)
Jesus genees 'n man se gebreklike hand op die Sabbat, tot ergenis van die aanwesiges wat 'n klag teen Jesus wou kry (12:9-14)
Jesus genees 'n man wat blind en stom was, wat die omstanders laat vra of Hy die Seun van Dawid is – maar die Fariseërs skryf dit toe aan die mag van Beëlsebul, die aanvoerder van die bose geeste (12:22-32)
In die middel van die stryd besluit die Fariseërs om Jesus dood te maak. Die aandrang om 'n teken van Jesus is daarop gemik om Hom in 'n posisie te plaas waar hulle van Hom ontslae kan raak. Jesus sal moet bewys dat Hy van God kom, en die Fariseërs en Skrifgeleerdes dink hulle weet wat die uitslag gaan wees.
Jesus is in niks minder as 'n publieke stryd om oorlewing gewikkel nie. Sy opponente wil Hom as 'n afwykende persoon etiketteer, en Hom dan met die gemeenskap se sanksie om die lewe bring.
Jesus se verweer is:
Hy dryf duiwels deur die Gees van God uit. As Hy die Satan deur die Satan uitdryf, sal die ryk van Satan nie bly staan nie. Hy doen dit deur die krag van God, daarom verteenwoordig Hy die regering van God wat deur sy werke tot by die gemeenskap gekom het (12:35-28).
Sy kritici speel met vuur as hulle die werk van God aan die duiwel toeskryf – wie God se werke bewustelik duiwelswerk noem, kan so lank dit gebeur nooit in die regte verhouding met God kom nie (12:31-32).
Aangesien 'n boom aan sy vrugte geken word, bewys die bose en nydige optrede van die Fariseërs en Skrifgeleerdes waarvan hulle harte vol is (12:33-36).
Dit alles dui daarop dat sy kritici van 'n slegte en afvallige oorsprong is (12:39).
Wie bring ware rus?
Al die stryd en twisgesprekke gaan oor die vraag: Wie en wat bring ware rus, genesing en hoop vir mense? Wie bring die ware verlossing? Wie dra egte vrugte van vrede?
Jesus bring hoop, genesing, geregtigheid en vreugde deur sy optrede. Hy genees siekes, wek dooies op, en maak mense vry van bande wat hulle bind. Hy verskaf die ware rus.
Rus, die Sabbat, staan sentraal in die stryd. Vir die Fariseërs was die Sabbatdag heiliger as die ander dae. Hierdie heiligheid is deur streng wette beskerm, wat beteken het jy mag nie reis nie, nie vuurmaak nie, ook nie genees nie. Om koring op hierdie dag te pluk, of 'n gebreklike of melaatse aan te raak, was ook 'n oortreding van die heiligheidsreëls. Jesus tas die godsdienstige waardes waarop die samelewing gebou en bestuur word, aan. Vandaar die heftige weerstand.
Vir die Fariseërs kan jy net deur die Bose geïnspireer wees as jy die heiligheidsreëls oortree. Daarom moet jy uit die weg geruim word.
Daarteenoor sê Jesus op 'n aangrypende manier dat Hy die bron van ware rus is. Onmiddellik voor die geweld van Matteus 12 losbars, nooi Jesus mense op 'n duidelike manier in God se rus in:
Wanneer Jesus hierdie rus prakties begin bedien, is die hel los. Aangesien Jesus klaarblyklik God se reëls oortree, kan Hy nie van God kom nie. Dieselfde wette waarmee mense oorlaai is en waardeur hulle uitgeput is, die swaar juk wat hulle moes dra, en wat nie bevryding van siekte, ellende en honger kon bring nie, word die rede waarom Jesus doodgemaak moet word.
Die Fariseërs kon nie sien dat hulle geen rus bring nie. Die Sabbat gaan juis om God se genade, sê Jesus (12:7). Jesus leef vanuit God se barmhartigheid en trek mense onder die beskerming van die omgee-genade van God in. Daarom kan die dissipels maar op die Sabbat koringare pluk, en genees Jesus op die Sabbat. Op die manier bring sy werk op die Sabbat juis die rus vir mense waarvoor die bedoel is.
Die Skrifgeleerdes en Fariseërs vra 'n wonderteken. Die teken het met 'n paar dinge te doen:
Hulle wil weet of Jesus gesag het om te doen wat Hy doen;
Hulle probeer 'n gat vir Jesus grawe;
Hulle soek bewyse dat Jesus eintlik nie in die Naam van God optree nie.
Jesus antwoord: hulle sal die teken van die profeet Jona kry. Soos Jona drie dae en drie nagte in die maag van 'n groot vis was, so sal die Seun van die Mens drie dae en nagte binne-in die aarde wees.
In die Hebreeuse mitologie het die reis na die wêreld van die dood drie dae en nagte geneem. Jona moes dus na drie dae en nagte in die maag van die vis dood gewees het. Hy het lewend anderkant uitgekom en God se boodskap na Nineve geneem. Op dié manier het daar bekering, lewe en hoop vir die mense van Nineve gekom.
Só sal Jesus se sterwe, weens die weerstand teen sy woorde en werke, en die Vader wat Hom na drie dae uit die dood opwek, vir die Jode die teken wees dat Hy God verteenwoordig. Sy wonde en dood sal lewe bring.
Verstommend genoeg het die mense van Nineve dadelik op Jona se boodskap gereageer en hulle aan God se regering georiënteer. Selfs die koningin van die Suide (Skeba), het positief op God se woorde deur Salomo gereageer. Nie-Jode, heidene, kon God se stem eien. Die Joodse godsdienstige leiers van Jesus se tyd kry God soveel helderder te sien in die gesig, woorde en werke van Jesus. Jesus is groter as Jona en Salomo. Maar hulle kan nie hoor nie. Hulle kan net opponeer.
Die Joodse leiers gaan egter bloot die teken van Jona ontvang. Tekens gaan nie die deurbraak bring nie. Jesus se voortgesette lering en werke van herstel en genesing bly die uitnodiging om God raak te sien, en by God se werk aan te sluit. Dit is genoeg.
Verblinding en hardhorendheid
Die Skrifgeleerdes en Fariseërs teken 'n skrikwekkende prentjie van verblinding en hardhorendheid. In 'n roerende toneel in Matteus 13 praat Jesus met sy dissipels en verduidelik hoe sy lering daarop gemik was om oë en ore te open om God se werke raak te sien (13:10-17). Die leiers het egter hulle oë toegeskroef en hulle ore toegedruk.
Is ons dalk ook só?
Jesus se geboorte, lewe, lering, werke, sterwe, opstanding en hemelvaart is God se uitnodiging aan ons. God nooi ons uit om in Jesus lewe en genesing te vind. Jesus red ons van onsself, Hy raak ons aan en genees ons, Hy plaas ons op God se koers en gee ons hoop. Hy kan dit doen want Hy kom van God en alle gesag in die hemel en op die aarde is aan Hom gegee.
Eugene Peterson vertaal hierdie uitnodiging op 'n wonderlike manier in sy Message:
Peterson skryf elders dat Jesus ons nie in die eerste plek sover wil kry om iets te doen nie, maar ons in gemeenskap met Vader, Seun en Heilige Gees wil intrek. Hy wil ons help om volgens God se ontwerp te lewe. So leer ons nuut lewe.
Mens snap die ware lewe nét as jy weet dat God jou elke oomblik van elke dag met hierdie uitnodiging vergesel. Dit vra 'n radikaal nuwe verstaan van die lewe, die wêreld, van God self, en van jouself.
Hiervan gaan jy niks in die koerant lees of op die TV-skerm sien nie. Jy moet – vanuit 'n lewende, verruimde verhouding met die Gestuurde van God – self vernuwe word. Dankie tog: hiertoe is daar 'n staande uitnodiging van Jesus.
Twee: Ons eie verblinding
Die geweld waarmee Jesus se opponente sy reputasie wil vernietig en sy grafskrif wil skryf, word gebore uit godsdienstige entoesiasme wat blind en in die wind slaan. Daarom is dit so gevaarlik. Hulle is op 'n missie met – dink hulle – God se momentum agter hulle. Hulle is opreg, maar totaal verkeerd en mislei.
Tot vandag toe val die kerk van die Here maklik in hierdie strik van misleiding. Ons kan ander etiketteer en afskiet, en dink ons doen God se werk. Intussen weerstaan ons God se werk.
Wat beteken Jesus se bediening vir die manier hoe ons die volgende sien (om net 'n paar voorbeelde ten noem):
Slagoffers van MIV/Vigs. Vir baie gelowiges kry mense bloot wat hulle verdien as hulle MIV-positief toets. Ons het 'n verruimde verstaan vanuit Jesus se bediening nodig. Baie mense is inderdaad slagoffers hiervan. Maar ook diegene wat dit met losbandigheid "oor hulself gehaal het" moet eerstens in terme van God se liefde en genade benader word.
Christene uit ander geloofstradisies. Baie gelowiges kan ander kerke en gelowiges net met suspisie en gevoelens van beterweterigheid bejeën. Die Joodse godsdienstige leiers kon net hul weergawe van gehoorsaamheid aan God as reg eien. Hulle kon nie verras word deur God se teenwoordigheid in Jesus nie.
Godsdienstige reëls versus menslike nood. Jesus slaan hongerpyne, 'n gebreklike hand en 'n verskeurde lewe hoër aan as godsdienstige reëls. Die gebruike rondom die Sabbat moet buig voor God se passie vir mense in nood.
Drie: Teken van Jona
Ons leef in 'n stukkende wêreld. Daarom moet ons Jesus se uitnodiging na 'n alternatiewe manier van lewe in hierdie wêreld so ernstig opneem.
Die teken van Jona is ook vir ons gegee. Dit is 'n teken van hoop.
Jesus hét op menslike vlak die stryd teen die Fariseërs en die Skrifgeleerdes verloor. Hulle hét Hom doodgemaak. Sy reputasie is vernietig. 'n Gehate Romeinse amptenaar het sy grafskrif geskryf, bo sy kop teen die kruis vasgespyker.
Jesus was drie dae in die aarde.
Maar God het Hom opgehelp uit die dood. Die graf is leeg. Hy lewe. En Hy is hoog bo alle magte opgetel tot aan die regterhand van God, van waar Hy regeer oor alles, en weer sal kom om alles nuut te maak.
God het die gebreekte Jesus lewend gemaak. Geen situasie is so dood, geen reputasie so vernietig, dat God dit nie lewend kan maak nie.
Dis nie godsdienstige reëls wat belofte inhou nie. Dis die lewende Here Jesus aan die regterhand van God die Vader wat hoop gee. Deur volgens Jesus se koers te lewe kry ons 'n nuwe grafskrif vir ons eie lewens. In Hom kry ons 'n reputasie wat die aanslae kan weerstaan.
Ons word genooi om met ons lewens koers agter hierdie hoop aan in te slaan. Ons skep nie self die hoop nie. Ons ontvang dit soos 'n geskenk. In Jesus kry ons 'n toekoms. Hy maak alles nuut.