O moedertaal, o soetste taal, het ons jou steeds lief? | Netwerk24
O moedertaal, o soetste taal, het ons jou steeds lief?
Februarie was nie net liefdesmaand nie, maar ook Moedertaalmaand. Vaaltuin het egter die oorhand gekry oor hierdie één aspek wat die mens van die dier onderskei – die vermoë om te kan praat.
Terwyl almal kla oor “awesome”, hoor ek hoe die bure van ’n sekere gesin skinder. Hulle is glo eksentriek, die skinderaars ken egter nie die woord eksentriek nie en verwys dus na dié mense as “freaks” – dis nou eintlik fratse, vir diegene wat dit nie weet nie.
Dit is voorwaar ’n gesin wat waarskynlik uit die oertyd dateer. Hulle herwin en “recycle” nie. Die kleinseun van so tien praat van lugversorger en rekenaarspeletjies.
Die oupa ken skaars die woord, ”remote” en kla gedurig omdat die afstandbeheer nie op sy plek is nie.
Die ma is dalk die ergste. Sy maak seker dat die ritse in haar tabberds altyd netjies vertoon. Sy sigsag met haar omkapmasjien en stik kartelkoord in plaas van “rick rack” op haar kleindogter se rokkies en ’n “dart” is en bly nou maar ’n pylnaat.
Die pa blaas darem soms ’n “gasket” as die nuusleser sê: “Dit was so pas sesuur gewees.” Die gewees is mos totaal oorbodig, volgens hom. Hy “strip” sy moer wanneer hy in die plaaslike koerant lees van ’n motor wat verongeluk het.
Hy vererg hom gruwelik vir ’n sportskrywer se taal: “Die krieketkeurders gaan moet raakvat as Suid-Afrika die reeks wil red.”
Sal is mos korrekte Afrikaans en nie gaan nie.
Dit lyk asof die leenwoorde, “gasket” en “strip” darem in die vreemde huishouding toelaatbaar is.
Die ouma is gelowig, maar sy sal nooit as te nimmer “committed” tot die Christelike saak wees nie. Sy is verbind tot die Christelike geloof, punt.
Die eienaardigste is die tienerseun wat jou werklikwaar die kragprop inprop om sy selfoon te laai. Hy sal wonder bo wonder ’n poging aanwend om met sy ouers oor die weg te kom, maar ’n “effort” insit, eers as die perde horings kry en die hingste vul.
Op ’n keer hoor die ouma hoe haar kleindogter vertel dat sy “uitgemis” het op die suigstokkies wat die gr. R-juffrou uitgedeel het.
Die ouma het uitgebars van die lag en in geen onseker terme nie, die natuurlike liggaamsfunksie beskryf met die kinderwoord wat begin met ’n “p” en eindig op ’n “f”.
Die kind het vinnig geleer en ’n paar weke later vertel dat sy die vorige nag bitter min geslaap het aangesien sy iets verkeerd geëet het en gevolglik die hele nag “uitgemis” het.
Hierdie prehistoriese gesin doen iets of dit – nooit nie net doen nie.
’n Bekommerde meisie wou weet watter taal ’n swart, aangenome kind eendag sou praat.
“Die taal wat hy of sy by sy/haar mamma geleer het, natuurlik.”
“Die taal aan moedersknie geleer, praat ’n mens uiteindelik vlot; dit is die grammatika van taal.”
Waarskynlik die grammatika van liefhê ook?
Mimi Coertse het mos hoeka gesing:
“O moedertaal, o soetste taal. Jou het ek lief bo-alles”.