Gevleg of gedraai, in klapper gerol of daarsonder … hierdie is 'n soetigheid wat al menige dieet gekelder het. - Afrikaans.com
Gevleg of gedraai, in klapper…
Op 5 September vier ons Koeksisterdag en of jy nou praat van koeksister, koesister of dalk koeisister – dalk bolle of krullers – dié soete verleiding is nog altyd gewild op die soetgebaklys en is vervleg in die Suid-Afrikaanse kultuur. Trouens, hoeveel kerke en skoolsale is nie deur die jare deur koeksisters gebou nie?
Stap maar by enige tuisnywerheid in en die kanse is goed dat jy "die beste" koeksister daar gaan opspoor. Party gereelde klante gaan vir jou vertel jy kan eenvoudig nie verkeerd gaan met nommer 19 se koeksisters nie, terwyl oom Gawie weer sweer by nommer 36. Hoe dit ook al sy, smaak verskil, maar ons is dit almal eens dat min dinge kom by 'n "ordentlike" krakerige en stroopgevulde koeksister.
Nou hoe lyk die perfekte "sister"?
Wel, die perfekte "sister" hang af van persoonlike smaak, maar kies maar self.
Die gevlegte koeksister word van 'n stywe deeg gemaak wat in olie gebak word en dan in yskoue stroop gedompel word.
Die koesister met die klapper word ook in olie gebak, maar daar word onder andere gemengde speserye en kardemom by die deeg gevoeg. Dit word ook in warm stroop (kamertemperatuur) gedompel voordat dit met klapper bestrooi word. Die koesister het saam met die Maleise slawe ter plaatse geland en is vandag steeds gewild in Mosliemhuise waar dit met die Eid-feesmaal, nadat die vas van Ramadaan gebreek word, geёet word en ook tradisioneel deel is van die ontbyttafel. Bak jy nie self joune nie, is daar altyd iemand in die gemeenskap by wie jy jou koesisters kan koop.
In Suid-Afrika leer menige jongmeisie en dikwels ook seuns koeksisters bak. Party mense bak selfs koesisters van aartappels. As jy in 'n Nederlandse huis grootgeword het, ken jy natuurlik oliebolle – 'n ander weergawe van die gevlegte koeksister – en waarskynlik die inspirasie agter die koeksister soos baie van ons hom vandag ken.
En dan is daar natuurlik verskillende voorkeure vir wat in die deeg en stroop moet kom vir daardie ekstra lekkerte – bestanddele soos suurlemoen- of nartjieskil, gemmer, anys of kaneel. Daarmee is enige koeksister bobaas, afhangend wie aan die woord is!
Tradisionele gevlegte koeksisters
("oliebollen") word tradisioneel tydens Nuwejaar geёet
Die woorde "koeksister" en "koesister" is reeds in 1960 in die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) opgeneem. Volgens navorsing wat deur HW Claassens aan die Universiteit van Pretoria gedoen is, het die koeksister waarskynlik sy oorsprong by die Nederlandse oliekoek. Vroeёr was daar ook redelike verwarring of bolle, krullers (gedraaide repe) en koeksisters (gevlegte repe) dieselfde ding is, maar meestal is dieselfde deeg gebruik, en was dit bloot die "afwerking wat verskil het". Afgesien van hierdie vroeёre verwarring, is "die enigste vraag op elkeen se lippe deesdae bloot: Watter koeksister is die héél lekkerste?"
"Mag die kuns van die perfekte koeksister bak nooit uitsterf nie."
Hier is 'n resep vir koeksisters van Arina du Plessis soos op Landbou.com raakgelees:
Verhit stroopbestanddele oor lae hitte. Roer aanhoudend totdat die suiker opgelos is. Verhit tot kookpunt en kook vir drie minute. Laat tot kamertemperatuur afkoel en verkoel oornag in yskas tot yskoud.
Die maak jy douvoordag.
Meng die meel, bakpoeier en sout en vryf die botter daarby in. (Doen dit in voedselverwerker as jy wil.)
Maak suurmelk deur die melk, warm water en asyn (of suurlemoensap) te meng en roer geleidelik by die droё bestanddele in om 'n sagte deeg te vorm. (Voeg nog 'n bietjie water by as die deeg te styf is.)
Maak die deeg met 'n klam lap toe en laat vir 20 minute rus.
Rol die deeg ongeveer 1 cm dik uit, sny in repe en vleg twee of drie repe saam om koeksisters te vorm.
Braai in borrelende kookolie, keer die koeksisters om en braai ook aan die ander kant.
Dreineer en dompel in die yskoue stroop en dreineer deeglik (op 'n draadrak oor 'n skinkbord).
Laat goed afkoel voordat dit lugdig in yskas gebêre word.
(Lewer 4 dosyn groot koeksisters.)
Categories: Taal, TaalnuusBy Afrikaans.com 6 Sep 2021 Leave a comment
PreviousPrevious post:Spoegwolf se nuwe album is hier!NextNext post:Vir ons onderwysers: Leesbegrip: Artikel 1 – Die onderrig van leesbegrip