Statistieke Suid-Afrika (Stats SA) gaan besoeke aan landbouers hervat, al het van hulle aangedui hulle wil vraelyste elektronies indien. Dit volg nadat grondeienaars die geleentheid gekry het om vraelyste vir die Sensus vir Kommersiële Landbou (CoCA) per e-pos in te vul.
Volgens Itani Magwaba, Projekdirekteur van Stats SA, het diegene wat aangedui het hulle wil vraelyste per e-pos voltooi tien werksdae gehad om daarop te reageer. “Ongelukkig het meer as 90% van landbouers, tot en met 25 Junie, nie voltooide vraelyste teruggestuur nie,” sê hy.
“Ons moedig dus landbouers aan om vraelyste so gou as moontlik terug te stuur om te voorkom dat hulle besoek word. Selftelling is ook ons ​​voorkeur-metode vir die insameling van inligting, omdat dit die mees doeltreffende en koste-effektief is.”
Stats SA het intussen bevestig dat hy boodskappe, per e-pos en SMS, aan landbouers stuur, sodat diegene wat die selftelling opsie gekies het, hul vraelyste moet voltooi.
Hy het ook reeds met besoeke aan landbouers begin. Diegene wat die selftelling opsie gekies het en nie hul vraelyste teruggestuur het nie, gaan ook besoek word.
Dit is belangrik dat landbouers aan die sensus deelneem, omdat akkurate inligting nodig is vir georganiseerde landbou om vir doeltreffende beleid te beding.
Volgens dr Jack Armour, Bedryfsbestuurder van Vrystaat Landbou (VL), het sy organisasie ’n brief van Stats SA ontvang waarin bevestig word dat beamptes weer voortgaan om landbouers, wat aangedui het hulle wil elektroniese opnames doen, te besoek. Dit is omdat hulle nie reageer het nie. VL het sy lede in die April-uitgawe van sy maandelikse Nuusflitse aangemoedig om CoCA-vraelyste per e-pos te voltooi. Dan hoef beamptes van Stats SA nie op ’n plaas te kom nie.
Magwaba sê landbouers kon kies tussen selftelling of ’n besoek deur ’n beampte.
Hy het beklemtoon dat plaasprotokol tydens besoeke geld. “Besoeke word gereël per area. Voordat landbouers besoek word, of hulle nou selftelling doen of besoek word, sal hulle telefonies gekontak word. Ons gaan net na plase wat ingestem het tot ’n besoek. Dus is besoeke per afspraak,” sê hy.
Volgens hom sal Stats SA se voertuie gemerk wees en beamptes sal geïdentifiseer kan word deur ID-etikette, sakke, pette en klere met ’n Stats SA-logo daarop. Indien landbouers iets vreemd vermoed, kan hulle 080 021 2169 skakel.
’n Vergadering tussen VL en Stats SA se nasionale afdeling vind op 3 Julie 2019 plaas om sekere kwessies aan te spreek.
Klik hier om die brief van Stats SA te sien.
Die skelms wat hulself as beamptes van die Departement van Arbeid voordoen en landbouers indoen, is weer aktief in die Vrystaat. Volgens Gernie Botha, Regsadviseur van Vrystaat Landbou (VL), word VL se lede gewaarsku om nie slagoffers hiervan te word nie en eerder voorvalle by die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) aan te meld.
Landbouers word deur dié sogenaamde “beamptes” geintimideer om arbeidswetgewing-plakkate by hulle te koop. Hulle maak of hulle vir die departement werk en voer aan hulle is afgevaardig om dit te verkoop.
Die Departement van Arbeid het in Mei 2019 in ’n verklaring gewaarsku dat misdadigers in die Wesselsbron-area in die Vrystaat toegeslaan het en dat dit nie die eerste keer is wat sulke voorvalle voorkom nie. Soortgelyke insidente het in 2018 in Phillipolis, Edenburg, Jagersfontein, Fauresmith en Luckhoff plaasgevind. Daar was toe ook sulke aktiwiteite in dorpe soos Vrede, Steynsrus en Odendaalsrus.
“Daar was ’n versoek vanaf die departement dat indien gevalle voorkom waar hierdie persone hulself voordoen as werknemers van die Departement van Arbeid, sulke gevalle by die SAPD gerapporteer en die nodige sake geopen word,” sê Botha.
“Ons wil dit onomwonde duidelik stel dat die Departement van Arbeid onder geen omstandighede arbeidswetgewing-plakkate aan werkgewers sal verkoop nie. Enige werkgewer kan boonop hierdie inligting verniet van die Departement van Arbeid se webtuiste aflaai,” sê Emily Maneli, waarnemende hoof van die Departement van Arbeid in die Vrystaat, in die Departement van Arbeid se verklaring.
Klik hier om die verklaring van die Departement van Arbeid te sien.
Landbouers moet seker maak hulle is gereed vir wanneer veldbrande in die wintermaande voorkom. Volgens dr Jack Armour, Bedryfsbestuurder van Vrystaat Landbou (VL), verhoog ’n goeie hoeveelheid brandbare materiaal en die koue die kanse vir veldbrande.
Daarom versoek VL landbouers om voorsorgmaatreëls tydens die brandseisoen te tref. “Lede van die Vrystaat Landbou word gevra om seker te maak hul toerusting vir brandbestryding is in werking, die Brandbeskerming-verenigings (BBV’s) het hul operasionele planne opgestel en almal is op dieselfde bladsy,” sê Armour.
Indien enige beheerde brande plaasvind, moet landbouers eers die brandgevaarindeks met ’n plaaslike brandbeampte nagaan voor enige aksie geneem word. Anders kan hulle ’n boete van die brandbeampte kry indien hulle op ’n verkeerde tyd brand.
Volgens Armour, sal VL, die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye in die provinsie en die Vrystaatse sambreel-organisasie vir brandverenigings (FSUFPA) op 15 Julie 2019 ’n vergadering hou om “duidelikheid oor die werking van die BBVs, Brandbestuur-gebiede en die FSUFPA te kry”.
Die swak toestand van paaie, veral in landelike gebiede, bly ’n kopseer en is iets waaraan Vrystaat Landbou (VL) aandag gee. Daarom was dit op 19 en 20 Junie 2019 op die agenda van vergaderings van VL se bestuur.
Volgens dr Jack Armour, Bedryfsbestuurder van VL, het die bestuur besluit om Agri SA te vra om die regering se verpligtinge oor dienslewering, asook die voorsiening en onderhoud van publieke paaie te ondersoek.
“Die strukture op grondvlak om probleme met paaie doeltreffend aan te spreek, sal ook op Vrystaat Landbou se jaarkongres met sy lede bespreek word,” sê hy. VL se jaarkongres vind op 7 en 8 Augustus 2019 in die Rosestad plaas.
VL het ook onlangs insette gelewer tot ’n brief wat deur Agri SA aan die Departement van Paaie oorhandig is om padprobleme aan te spreek en het ’n opvolgvergadering met die Departement van Polisie, Paaie en Vervoer in die Vrystaat gehou.
Volgens Armour het Agri SA, met die ondersteuning van provinsiale- en bedryfsorganisasies, op 10 April 2019 ’n opname gedoen oor die beginsels van infrastruktuur wat met die Departement van Vervoer aangespreek moet word.
“Die uitkoms van die vergadering was ’n besluit om te probeer om die infrastruktuur-forum by Business Unity South Africa weer te laat herleef,” sê hy. Indien daar nie vordering gemaak word nie, beplan Agri SA om ’n vergadering met die portefeuljekomitee van vervoer te versoek. Die beginsels van infrastruktuur wat aangespreek moet word sal dan daar voorgelê word.
“In kort is daar heeltemal te min begroot om landelike paaie in stand te hou én die bietjie wat wel begroot word, word nie doeltreffend gebruik word nie,” sê Armour.
Volgens hom sal VL aanhou skakel tussen sy grondvlakstrukture en die regering, asook VL se landbouverenigings help organiseer om plaaslik paaie wat die dringendste aandag kort te prioritiseer. Daar sal ook aangehou word om op distriksvlak druk toe te pas om padrade weer tot stand te bring.
Sien vorige stories oor hoe VL padprobleme help aanspreek:
Klik hier vir inligting oor ’n vergadering wat op 7 Mei 2019 met die Vrystaatse Departement van Paaie gehou is.
Klik hier vir inligting oor VL se insette tot die brief wat Agri SA aan die Departement van Paaie oorhandig het.
Naweke en in die nag. Dit is die tye wanneer plaasmoorde en –aanvalle onderskeidelik die meeste in 2019 in die Vrystaat plaasgevind het.
Volgens die VKB Veiligheidslessenaar van Vrystaat Landbou (VL) het vier van die vyf moorde in landbougemeenskappe, drie op ’n Saterdag en een op ’n Sondag, oor naweke plaasgevind. Verder het 15 van die 28 plaasaanvalle vanjaar tussen 18:00 en 06:00, dus in die nagtelike ure, voorgekom.
Inligting van dié lessenaar toon dat daar vanaf 1 Januarie 2019 tot 10 Junie 2019 altesaam 28 plaasaanvalle, waarvan vyf moorde was, in die provinsie plaasgevind het. Die meeste van die aanvalle, 11 in totaal, was op plaaswerkers. Sewe daarvan was op produsente, wat opkomende landbouers insluit, en vyf op mense wat op plase woon.
Volgens dr Jane Buys, Veiligheidsrisiko-analis van VL, was “twee van vanjaar se moorde op werkers, een op ’n opkomende landbouer, een op iemand wat op ’n plaas gewoon het en een op iemand wat by ’n winkel op ’n plaas gewerk het”.
Die dae waarop aanvalle die meeste plaasgevind het, was Saterdae, Sondae, Dinsdae en Woensdae (6 insidente elk). Die meeste aanvalle het vanaf die 1ste tot die 5de van ’n maand (9) voorgekom. Ander tye wat ook dikwels deurgeloop het, was vanaf die 15de tot 19de (7 aanvalle) en vanaf die 21ste tot 25ste (6).
Die VL VKB Veiligheidslessenaar se inligting toon ook dat in 22 van die 28 aanvalle was daar twee tot vyf aanvallers betrokke en in 16 aanvalle is vuurwapens deur die aanvallers gebruik. “In meeste gevalle was daar slegs een slagoffer betrokke, terwyl twee mense in ses gevalle aangeval is,” sê Buys.
Volgens haar is daar in nege van die 28 aanvalle niks gesteel nie, met vee wat in vyf aanvalle gesteel is. Laasgenoemde vee-voorvalle het in Bothaville, Clocolan, Ficksburg, Rosendal en QwaQwa (Tseki) plaasgevind.
In altesaam vier aanvalle is voertuie gesteel, terwyl selfone, kontant en vuurwapens die meeste geteiken is.
In 11 van die aanvalle is voertuie gebruik om na en van misdaadtonele te reis. Buys sê volgens inligting is aanvallers slegs slegs in vyf gevalle gearresteer.