You are here: Home » Content » Afrikaans Eerste Addisionele Taal Graad 5 » Nuwejaar
KOM ONS VIER FEES
NUWEJAARFigure 1JanusDie eerste maand van die jaar, Januarie, se naam kom van die Romeine. Janus was die Romeinse god van die begin en die einde. Standbeelde van hom het twee gesigte. Een kyk agtertoe na die verlede. Die ander een kyk vorentoe na die toekoms.Luister terwyl julle opvoeder die volgende leesstuk vir julle voorlees. Jy en die maat wat die naaste aan jou sit, kan dit daarna ook hardop vir mekaar voorlees. Help mekaar met die korrekte uitspraak van die woorde.
Nuwejaar in die KaapNuwejaar word in die meeste lande van die wêreld gevier. Gewoonlik begin die feesvieringe al op Oujaarsaand. Die mense hou partytjie en sing en dans. Om middernag word daar gewoonlik ook vuurwerk afgeskiet.Nuwejaar in Kaapstad is baie spesiaal. Dit is die tyd wanneer die Kaapse Klopse in 'n optog deur die strate marsjeer. Hiérdie karnaval begin reeds op Oujaarsaand en hou aan tot die 2de Januarie.Elke karnavalgroep word ‘n Klopse troep genoem. Hierdie troepe marsjeer, dans en sing vrolike liedjies. Daar word op instrumente gespeel soos die trompet, saksofoon, trekklavier en tamboeryn. Dan is daar ook die ghoema – ‘n soort trom. Die Klopse dra kleurvolle kostuums wat spesiaal deur kleremakers gemaak word. Elke jaar word daar nuwe kostuums gemaak. Die kostuums bestaan uit ‘n langbroek en ‘n baadjie. Daarby dra hulle kenmerkende hoedjies en die meeste lede van die Klopse hou ook ‘n helderkleurige sambreel in die hand. Sommige van die troepe grimeer hul gesigte met wit en swart gesigverf. Ander maak hulle gesigte kleurvol en gebruik selfs blinkertjies.Beantwoord nou die volgende vrae:
Vul die ontbrekende woorde in en skryf die sinne oor:
(a) Die feesvieringe begin gewoonlik op _ . (b) _ word om middernag afgeskiet. (2)
Skryf die antwoorde in volsinne op die volgende vrae neer:
(a) Wie marsjeer deur Kaapstad se strate? (b) Tot wanneer hou hierdie karnaval aan? (2)
Kies die regte antwoord en skryf die hele sin neer:
(a) Die Kaapse Klopse marsjeer in (groepe; troepe; kore). (b) Die (ghoema; trompet; trekklavier) is ‘n soort trom. (2)Die volgende stellings is onwaar. Skryf hulle oor sodat hulle waar sal wees.(a) Die Klopse se kostuums word deur winkels gemaak. (b) Elke jaar dra hulle dieselfde kostuums. (2)Beantwoord die volgende vrae in volsinne:(a) Waaruit bestaan hulle kostuums? (b) Wat dra hulle by hierdie kostuums? (2)TOTAAL: 10Assessering deur opvoeder. [LU 1.1.1]Figure 3
WAAR KOOP ONS WAT?Ons het gelees dat die Kaapse Klopse hulle kostuums by ‘n kleremaker laat maak. Hulle kan nie by ‘n winkel instap en dit gaan koop nie. Weet julle waar ons die volgende koop? Voltooi die sinne en skryf volledig neer. Julle mag mekaar met die antwoorde help.(a) Ons koop seëls by die _ (b) Ons koop medisyne by die _ (c) Ons koop kruideniersware by die _ (d) Ons koop vleis by die _ (e) Ons koop brood en koek by die _ (f) Ons koop plante, sade, ens. by die _ Weet julle waar ons die volgende doen?(a) Ons leen boeke by die _ (b) Ons haal die trein by die _ Selfassessering onder leiding van die opvoeder. SKRIFTELIKE WERKWeet jy wat Nuwejaarsvoornemens is? (In Engels praat ons van “New Year’s resolutions”.) Soms het ‘n mens gewoontes (habits) wat jy wil afleer, of doen jy dinge wat jy liewers wil verander. Dit kan ook wees dat jy nuwe en goeie gewoontes wil aanleer. Die nuwe jaar is dan die ideale tyd om al hierdie dinge te doen. Op Oujaarsaand gesels mense gewoonlik oor hulle Nuwejaarsvoornemens en besluit dan ook wat hulle voornemens is. Lees ‘n bietjie wat Melvyn Abrahams, ‘n elfjarige seun, se nuwejaarsvoornemens verlede jaar was:Figure 4Verdeel in julle groepe en gesels oor Melvyn se voornemens.Dink julle dis almal goeie voornemens? Met watter stem julle saam? Watter voornemens is nie goed nie? Hoekom nie? Watter voornemens sal jy kies? Watter voornemens sal jy byvoeg?[LU 2.1.3]Verbeel jou dit is nou Oujaarsaand. Maak nou ‘n lys van jou eie voornemens vir die nuwe jaar. Skryf 8 tot 10 voornemens neer. (Gebruik volsinne.)Verander julle voornemens indien daar foute is en lees hulle hardop voor vir mekaar.(Julle opvoeder kan kommentaar lewer nadat elke maat gelees het.)[LU 4.5.1; 4.5.2; 4.5.3; 4.5.4]
ONTKENNINGKyk weer na Melvyn se voornemens by 3(a) en 3(b). Skryf die twee sinne neer en onderstreep die woordjie nie. Skryf neer hoeveel keer die woordjie nie in elke sin voor kom.Waar staan nie in elke sin?Ons gebruik in Afrikaans ‘n dubbele ontkenning (negative) wanneer ons wil sê dat iets nie so is nie.bv.Melvyn hou nie daarvan om groente te eet nie.Melvyn hou nie daarvan om te lees nie.Wanneer iemand ‘n vraag vra en jou antwoord is ontkennend, sal jy jou antwoord so begin: Nee, ek . . .Beantwoord die volgende vrae ontkennend.Begin elke antwoord met: Nee, . . .(a) Is Nuwejaarsdag in Desember? (b) Gaan slaap jy vroeg op Oujaarsaand? (c) Het jy baie Nuwejaarsvoornemens? (d) Marsjeer die Kaapse Klopse in Durban? (e) Dra hulle donker klere?[LU 6.3.5]
DAAR KOM DIE ALABAMAEen van die liedjies wat die Kaapse Klopse gewoonlik sing, is “Daar kom die Alabama.”Die Alabama was ‘n Amerikaanse skip wat Kaapstad in 1863 besoek het. Hierdie liedjie is toe geskryf.Julle kan die liedjie gerus aanleer en sing! AssesseringLU 1LUISTERDie leerder is in staat om vir inligting en genot te luister en gepas en krities binne ‘n wye verskeidenheid situasies te reageer.Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:1.1 verstaan stories (aan leerders vertel of gelees);1.1.1 beantwoord letterlike vrae.LU 2PRAATDie leerder is in staat om vrymoedig en doeltreffend in gesproke taal binne ‘n wye verskeidenheid situasies te kommunikeer.Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:2.1 voer interaksie in sy/haar addisionele taal:2.1.1 stel en beantwoord vrae;2.1.2 neem deel aan ‘n gesprek oor ‘n bekende onderwerp;2.1.3 lug mening en gee ‘n rede daarvoor;2.2 tree op kultureel gepaste maniere op:2.2.1 rolspeel bekende situasies met gepaste taal en gebare;2.2.2 toon toenemende bewustheid van sosiale en kulturele verskille (soos verstaan die verskillend maniere waarop hoflikheid in die huis- en addisionele taal uitgedruk word);2.2.3 skakel van een taal na ‘n ander oor, waar gepas (soos om iemand wat nie jou taal praat nie, by ‘n groep in te sluit);2.4 gebruik die addisionele taal op ‘n kreatiewe wyse:2.4.2 voer gedigte, liedjies en eenvoudige toneelstukke op.LU 4SKRYFDie leerder is in staat om verskillende feitelike en verbeeldingryke tekste vir verskeie doeleindes te skryf.Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:4.2 skryf vir ‘n sosiale doel;4.3 skryf kreatief:4.3.1 skryf ‘n eenvoudige storie;4.4 ontwerp mediatekste:4.4.1 ontwerp ‘n eenvoudige plakkaat of kennisgewing4.5 hanteer skryf as ‘n proses:4.5.1 skryf konsepweergawes (kladwerk);4.5.2 lees dit krities deur;4.5.3 kry terugvoering van die onderwyser en maats;4.5.4 herskryf die stuk na terugvoering;4.6 gebruik ontwikkelende kennis van taalstruktuur en -gebruik:4.6.2 spel bekende woorde korrek.LU 6TAALSTRUKTUUR EN -GEBRUIKDie leerder ken en is in staat om die klanke, woordeskat en grammatika van die taal te gebruik om tekste te skep en te interpreteer.Dit is duidelik wanneer die leerder die volgende doen:6.2 gebruik verskillende eenvoudige taalvorme en sinstrukture om mondelings en skriftelik te kommunikeer:6.2.5 eenvoudige voorbeelde van die ontkennende vorm (soos: Ek speel nie; Ons het dit nie gedoen nie);6.2.13 die korrekte woordorde na voegwoorde (soos: Sy slaap, omdat sy moeg is; Hy borsel sy tande nadat hy geëet het);6.3 ontwikkel sy/haar woordeskat:6.3.4 vorm eenvoudige samestellings (soos: piesang + skil = piesangskil);6.3.5 gebruik eie woordeboek.
Memorandum1.(a) Oujaarsaand(b) Vuurwerke(c) Kaapse Klopse(d) 2 Januarie(e) troepe(f) ghoema(g) Die Klopse se kostuums word deur kleremakers gemaak.(h) Elke jaar dra hulle nuwe kostuums.(i) Hul kostuums bestaan uit ‘n langbroek en ‘n baadjie.(j) Hulle dra elkeen ‘n hoed en ‘n sambreel.2.(a) poskantoor(b) apteek(c) kruidenierswinkel(d) slaghuis(e) bakkery(f) kwekery(g) biblioteek(h) stasie4. twee keer Aan die einde van die sin.(a) Nuwejaarsdag is nie in Desember nie.(b) Ek gaan slaap nie vroeg op Oujaarsaand nie.(c) Ek het nie baie Nuwejaarsvoornemens nie.(d) Die Kaapse Klopse marsjeer nie in Durban nie.(e) Hulle dra nie donker klere nie.
« Previous module in collection Verjaarsdae
Next module in collection » Kersfees
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on Jun 29, 2009 9:44 am -0500. Add to a lens