Die 85ste verjaarsdag van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) is onlangs by die Universiteit Stellenbosch (US) gevier. Hier volg ŉ openingstoespraak gelewer deur Magda Fourie, viserektor van die US.
Maandag 28 Maart 2011, Fismersaal, US Konserwatorium
Goeienaand dames en here. Dit is vir my ’n heerlike voorreg om u te verwelkom by die 85ste verjaardagvieringe van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal! En ek gaan ook die geleentheid gebruik om ’n bietjie te spog met die besondere mylpale en prestasies van die WAT die afgelope vyf jaar.
Van links verskyn Willem Botha, uitvoerende direkteur van die WAT, Laurinda Hofmeyr, Magda Fourie, viserektor: onderrig en voorsitter van die WAT-direksie, Mpume Mbata, uitvoerende direkteur van die Zoeloe-woordeboekeenheid in Durban, en Erna Meaker, voorsitter van die WAT Trust.
Elkeen van u is op een of ander besondere manier verbind aan die WAT en u naam is om ’n besondere rede op ons gastelys geplaas – daarom is ons so bly dat u hier is. Ek wil graag ’n paar groepe gaste en individue in die besonder verwelkom:
Donateurs – Russel Botman en Andreas van Wyk.
Mededireksielede van die WAT en Trustees van die WAT Trust; Erna Meaker, voorsitter.
Personeel en oudpersoneel van die WAT – dr Willem Botha, hoofredakteur en uitvoerende direkteur, en mej Ettie Schoonees, dogter van dr PC Schoonees, tweede hoofredakteur van die WAT.
Lede van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns en die Taalkommissie – Van Zyl de Villiers, voorsitter, en Jacques van der Elst, hoof uitvoerende beampte.
Mnr Mpume Mbatha, hoofredakteur en uitvoerende direkteur van die Zoeloe-woordeboekeenheid in Durban. Daar is ’n veertig jaar lange vriendskap tussen die Zoeloe-woordeboekeenheid en die Woordeboek van die Afrikaanse Taal wat in die afgelope tien jaar baie heg geword het.
Mnr Daniël Kriel, Sanlam se hoof uitvoerende beampte: private beleggings.
Dit is my heerlike voorreg om sedert 2008 as voorsitter van die direksie betrokke te wees by die Woordeboek van die Afrikaanse Taal. In hierdie tyd het ek onder die indruk gekom van die belangrikheid van die werk wat hier gedoen word om Afrikaans as kosbare kultuurskat te bewaar, maar ook van die opdraande stryd wat die WAT en ander woordeboekeenhede in Suid-Afrika het. Maar ons is hier nie om te kla nie, maar om fees te vier oor die dinamiese, produktiewe ontwikkeling van Afrikaans.
Russel Botman, rektor van die US, en Erna Meaker
Die aktiwiteite van die WAT sentreer rondom die vyf bene waarop die WAT staan:
Die samestelling van die WAT.
Die samestelling van ander publikasies (dikwels saam met medewerkers van buite), soos die Etimologiewoordeboek van Afrikaans, die Sinoniemwoordeboek, Lexikos (die internasionale vaktydskrif vir leksikografie), en baie onlangs Basic Afrikaans, wat op Engelstalige studente gemik is.
Die opleiding van leerders en studente in die leksikografie en in die gebruik van woordeboeke (veral US, UJ en die Tshwane Universiteit van Tegnologie, Soshanguve-kampus), en die opleiding van leksikograwe van die ander amptelike landstale.
Die bevordering van Afrikaanse kunstenaars deur die hou van die Woordpret-geleenthede.
Die WAT Trust, sedert 2008 onder voorsitterskap van mev Erna Meaker, wat tans jaarliks meer as R2 miljoen se fondse in.
Alhoewel die WAT 85 jaar oud is, het ons nie in die vorige eeu vasgesteek nie. Die woordeboek is, benewens in die gedrukte formaat, ook as ’n CD, op die internet en selfs op jou selfoon beskikbaar. Die redaksie van die WAT vorder ook aansienlik vinniger as byvoorbeeld hulle Nederlandse, Duitse, Franse en Sweedse eweknieë, wat heelwat meer geld en mannekrag tot hul beskikking gehad het, of steeds het, want sommige van hulle is reeds langer as 170 jaar besig. Die relevansie van die WAT blyk daaruit dat sewe Suid-Afrikaanse universiteite op die internetweergawe ingeteken is.
Laurinda Hofmeyr en Daniël Kriel
Enkele hoogtepunte van die afgelope vyf jaar
In samewerking met Nederlandse leksikograwe en met Nederlandse befondsing verskyn Etimologiewoordeboek van Afrikaans Supplement as aanvulling tot die Etimologiewoordeboek van Afrikaans van 2003.
Deel XIII van die WAT, die letter R, verskyn.
Ook die Elektroniese WAT word aangevul met die letter R en in 2010 word die Elektroniese WAT op die internet op ’n nuwe platform geplaas nadat MicroSoft Folio Views gekoop het en nie dadelik met ’n nuwe produk na vore gekom het nie. In 2010 word die nuwe platform gebruik om ’n selfoonweergawe van die Elektroniese WAT te laat verskyn.
Van 2007 tot 2010 verskyn Lexikos 17, 18, 19 en 20. Lexikos is die internasionale vaktydskrif vir leksikografie wat deur die WAT uitgegee word. Lexikos word in 24 lande versprei met artikels in Afrikaans, Nederlands, Engels, Duits en Frans. Vanaf 2011 is daar ’n redaksie van drie, nl proff Rufus Gouws, Danie Pretorius en Elsabé Taljaard, wat die redakteurskap jaarliks sal roteer. Dr Johan du Plessis, gewese eindredakteur van die WAT, was die afgelope 14 jaar die redakteur, die laaste tien jaar in sy afgetrede status. Hy het steeds elke dag kantoor toe gekom en die tydskrif word deur ’n wêreldfiguur soos Herbert Wiegand van Duitsland as dié leksikografiese vaktydskrif beskryf.
Op 16 Oktober 2010, Internasionale Woordeboekdag, loods die WAT die projek Borg ’n Woord, wat deur David Kramer onderskryf is en waarvan die prystrekking vanaand sal plaasvind.
Die Universiteit Stellenbosch sluit aan by die ander individue en instansies wat die afgelope vyf jaar R1 miljoen of meer met één donasie aan die WAT geskenk het, nl die Rupert-Gesinstigtings, GT Ferreira, Markus Jooste en Erna Meaker. ABSA Bank, Het Jan Marais Nationale Fonds, Sanlam, die Dagbreek Trust en die LW Hiemstra Trust het deur herhaalde skenkings reeds R1 miljoen of meer geskenk. Danksy hierdie en ander ankerdonateurs, soos Dirk en Annette Hertzog, Edwin en Elsa Hertzog, Mickiel en Cecile le Roux, Niël en Nelia Hoogenhout, die Nancy Steyn Trust, Remgro en Venfin Bpk, Reunert, Sappi, Stonehenge Charitable Trust en die Universiteite van Pretoria en die Vrystaat – en die wonderlike honderde ander Afrikaanssprekende maatskappye en individue – kon die WAT die afgelope vyf jaar nie slegs oorleef nie, maar ook groei in statuur as ’n dinamiese en produktiewe maatskappy wat ook internasionaal erkenning geniet.
Vanaf 2007 tot 2011 teken ’n verdere vyf universiteite in op die internetweergawe van die WAT, wat die totaal op sewe kampusse te staan bring. Die Kaapse Skiereiland Universiteit van Tegnologie het in Maart 2011 aangesluit by die Universiteit van Johannesburg, die Universiteit van Pretoria, die Universiteit Stellenbosch, die Universiteit van Suid-Afrika, die Universiteit van die Vrystaat en die Potchefstroom-kampus van die Noordwes-Universiteit.
Op 7 Maart 2011 word Basic Afrikaans – The top 1 000 words and phrases, ’n “opdragpublikasie” van mev Amanda de Stadler van die Vriende van Afrikaans, tydens die Woordfees deur Pharos, die WAT en die Vriende bekendgestel. Dit is ’n woordelys van die 1 000 mees gebruikte Afrikaanse woorde en frases, met ’n vernuwende en buitengewoon gebruiksvriendelike aanbod van inligting, gemik op veral Engelssprekende studente op oorwegend Afrikaanssprekende kampusse.
Ons bring vanaand ook hulde aan al ons direksielede en trustees, PanSat, ons vakadviseurs en al die redaksielede van die afgelope 85 jaar wat die grondslag gelê het vir die prestasies van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal in sy huidige gedaante as nasionale en internasionale rolspeler.
Woordprogram onder leiding van Nicole Holm
US Dramadepartement in aksie
Dames en here, hierna sal ons sonder verdere aankondiging luister na die Woordprogram van die US Dramadepartement onder leiding van Nicole Holm, en direk daarna sal Laurinda Hofmeyr aan die beurt kom. Ons is baie dankbaar dat Laurinda ingewillig het om op redelik kort kennisgewing die plek te neem van Charlene Truter.
Laaste op die program is die prystrekking, waargeneem deur mnr Daniël Kriel, Sanlam se hoof uitvoerende beampte: private beleggings, en daarna sal ons vonkelwyn en ander feestelike lekkernye in die foyer van die Endlersaal geniet.
Baie dankie vir u teenwoordigheid en geniet die aand saam met ons!
Foto’s: Anton Jordaan & Naomi Bruwer