Te Water, goed bevriend met sowel Havenga as Hertzog, was van September 1932 tot 24 Februarie 1933 op besoek in Suid-Afrika en het in Groote Schuur tuis gegaan. Pas ná sy aankoms het hy op 'n perskonferensie gewys op die "gekheid" van die bittere stryd tussen die taalgroepe wat oor goud ontstaan en Suid-Afrika se naam oorsee geskaad het, en op die mislukking van pogings om die ekonomiese nood binnelands te besweer. Dit het hy gepaar met 'n kragtige en openlike pleidooi dat die politieke verskille begrawe, die partystryd bygelê en sy beproefde landgenote byeengebring moes word.
Ek ry die oggend oor daar na Joggie toe om te gaan kyk hoe dit gaan. En sonder veel woorde, toe ek hom na sy welstand vra, vra hy of ek nie saam met hom wil oorry na sy agterste land toe nie.
Drie jaar gelede het ons ook gery toe Joggie my gaan wys het hoe lyk ‘n mielie as hy regtig die groei in hom het. Maar daardie jaar het die buie gereeld en op hul tyd gekom, en die land het blou in die mielies gestaan.
Vanjaar hou hy met die bakkie daar stil. Hy haal sy hoed af en sit dit tussen ons op die sitplek neer. Sy voorkop is wit en sy gesig is rooi gebrand. Sy hande is dik gewerk.
“Transnet, sê jy. O, jy bedoel Spoorweg. Ja, ja, ek ken die spoorweg. Ek het lank daar gewerk. Ek was kondukteur op die Selatilyn reg deur die Wildtuin oor die staalbrug by Komati, Tzaneen tot in Phalaborwa. . . Dis ‘n warm plek daardie. Ja, ek ken hom.
As ons 'n bietjie oor die lewe van die mikrobes in die grond wil gesels, dan is dit nie nodig om 'n vrag grond van nader te bekyk nie. Nee, nie meer as – laat ons sê - 'n vingerhoed vol sal nodig wees nie. Want in daardie klein bietjie grond, wat so ongeveer 'n tiende van een ons ( 'n ons is sowat 30 gram) weeg, kan ons miljoene en miljoene lewende wesentjies kry.
Talrykste onder hulle is die bakterieë. In daardie ou vingerhoedjievol grond kan meer bakterieë wees as wat daar mense in sommige lande is. Maar nie alleen bakterieë nie, ook oerdiertjies en swamme, wiere en nog andere mikrobes behoort tot die bevolking van die grond.
Miskien kan 'n mens 'n beter voorstelling van die 'lewendige' grond vorm as jy jou probeer voorstel dat jy self nie groter as 'n mikrobe is nie. Daarvoor sou jy jou ongeveer tienduisend keer kleiner as 'n normale mens moet maak. Die wêreld sal dan 'n bietjie anders lyk. Die vingerhoedjie wat nie meer as ⅝ duim (sowat 2 cm) hoog en breed is nie, sal vir die mikrobe-mens 'n berg van 500 voet hoog en met dieselfde deursnee wees. Die klein sandkorreltjies sal in swaar klippe en rotsblokke verander wees en ons sal stewige skoene moet aantrek om die tog deur die geheimsinnige vingerhoedberg te kan maak.
Die bye was woelig die dag. Hulle het die Hollander eers so een-een gepiets. Hoppies van die plaas het altyd gesê, as ‘n by jou steek, moet jy gou brandewyn smeer, sodat die ander bye nie die bloed se reuk kry nie. Brandewyn was daar nie vir die Hollander teen die krans nie. Die bye het sy bloed geruik en in sarsies van twee gekom.
Dit was ‘n geskenk van haar oorlede moeder - die Bybel wat vir Mary Dane so dierbaar was bo alle ander dinge. Sy het dit jare lank gebruik. Uit die Bybel het sy vir die verwaarloosde seuns van haar Sondagskoolklas voorgelees, en baie van hulle het daardeur tot bekering gekom, sodat dit gelyk het of daar ‘n besondere seën van die Bybel uitgegaan net.
Omdat ons as mense sekere beperkinge het, soek en volg ons dikwels leiding oor 'n verskeidenheid aangeleenthede . Jongmense wil graag leiding hê in verband met hulle toekomstige beroep, die keuse van huweliksmaats en ander sake. Sakemanne soek leiding in die neem van sakebesluite, die inrigting van hulle bedryf ensovoorts. Politici soek leiding oor landsake. Daar is niemand wat nie soms hande in die hare sit en wens dat hulle oor meer wysheid beskik het nie.
In November 1931 skryf Langenhoven hierdie bespreking oor parlementslede se salarisse wat laat blyk dat die onderwerp van parlementslede se salarisse deur al die jare heen maar 'n netelige sakie is:
Dis begryplik dat daar in die eerste plek gedink is aan 'n ingewikkelde organisme in die selletjies waarin die suiker omgesit word – net soos byvoorbeeld in 'n koei die voedsel gedeeltelik verander in melk, of 'n hoender se kos in eiers. Maar in 1897 het Buchner 'n klompie gisselle met skerp sand heeltemaal fyn gemaal, gefiltreer, en die 'dooie' selsap aan 'n suikeroplossing toegevoeg. Toe het hy verbaas gesien hoe in daardie vloeistof die koolsuurgas-borreltjies opstyg en die tipiese alkoholgeur ontstaan. Dit kon dus slegs een ding beteken: die gisselle moet oor een of ander stof beskik wat die wonderwerk voltrek. Hierdie wonderlike stowwe word ensieme genoem, na die Griekse woord 'en' = 'in' en 'zyme' = 'gisplantjie'.
In die vorige aflewering het ek die vraag aanhangig gemaak hoe dit moontlik is dat ons, ondanks alle persoonlike taalverskille, ons medemense tog nog betreklik goed kan verstaan. Laat my toelig: hoe herken ek my medemense? My buurman dra op sy plaas 'n ou afgeslete werkspak, trek vir 'n sakebesoek na die stad 'n gewone pak aan, verskyn by 'n voetbalwedstryd in 'n sportbaadjie en Sondag by die kerk in sy beste pak, en tog herken ek hom elke slag sonder die minste moeite. Die een dag het hy 'n baard en die volgende keer is hy glad geskeer, maar al hierdie vermommings van sy uiterlike is nie voldoende om hom onherkenbaar te maak nie.
So gaan dit ongeveer ook met 'n mens se taalgebruik: by alle verskille bly jy ten slotte jouself en verraai jou taal jou identiteit. 'n Mens moet jou stem en jou taal al baie bewus en opsetlik verander om jouself nie daaraan te laat eien nie, maar 'n mens verander jou taal gewoonlik onbewus en nie so opsetlik soos jou kleredrag nie. Maar daarby kom nog iets anders: 'n mens moet in sy taal, miskien nog meer as in sy kleredrag, met sy medemense rekening hou. Die enkeling is lid van 'n gemeenskap, van 'n samelewing, en dit lê nou eenmaal in sy aard om met ander mense te wil praat en deur hulle verstaan te wil word.
Daar moes “gewigte” bepaal word vir die edelmetale. Die “sikkel” het omtrent 17,4 gram geweeg. Daar was egter baie verskillende “gewigte” en ons lees ook daarvan in die Bybel
Die burgers wat gewillig was om die stryd te beëindig deur onvoorwaardelike oorgawe, word toe gevra om net so te bly staan waar hulle was en dié manne wat nog kans sien om onder die haglike omstandighede die onafhanklikheid van ons dierbaar Vaderland met die wapen teen die invaller te beskerm, word versoek om oor te skuif na die anderkant. Daar het nie ‘n enkel burger bly staan nie.