demokrasie | mieliepap
ek post hierdie blog met die idee om dit nog baie aan te pas na aanleiding van kommentaar, want ek dink nie ek kan dit alleen uitsorteer nie, so ek sal input waardeer. Ek is immers polities gesproke 'n leek.
Ek verstaan dat dit meer sin maak om meer mense se insette te kry wanneer besluite geneem word. Ek verstaan dit dit beter is om almal in ag te neem wanneer daar oor policies besluit word. Maar ek is nie geheel en al oortuig dat demokrasie (ten minste twee party demokrasie) soos ons dit beoefen hierdie behoefte bevredig nie. In eerlikehid, sukkel ek deels met demokrasie omdat ek sukkel met hoe een persoon verantwoordelikheid kan neem van groot goed soos 'n land of streek, maar ek sal die twee vrae probeer apart hou.
Gestel daar is 'n blou span party (BSP) en 'n rooi span party (RSP). Om stemme te wen, het die BSP 'n stel 'beginsels' waarvoor hulle staan. Neem aan ons het 5 beginsels waaroor die partye moet (pro=+/anti=-) besluit vir elk (A-aborsie, D-dagga-legalizing, E-euthanasia, G-green en I-immigrasie).
Kom ons neem aan die BSP is bv-A,+D,+E,-G,-I.
Kom ons neem aan dat die RSP is +A,+D,+E,+G,+I.
Kom ons neem aan die gemiddelde individu is +A, +D, -E, +G, -I
Gestel daar is nog 5 ander issues waarvoor BSP 3/5 het en RSP 5/5. Nou sover ek verstaan hoe demokrasie werk, kies 'n persoon die party wat hom die beste pas. Kom ons neem aan al die issues is eweredig ge-weeg (dus geweegde gemiddeld nie nodig). Dus kry BSP 5/10 en RSP 8/10 op my skaal en dus word RSP met 'n reuse meerderheid verkies. Gestel nou RSP is in beheer en daar is 'n kwessie oor Immigrasie, dan sal RSP vir immigrasie kies (met hulle meerderheid), terwyl die meerderheid mense duidelik anti-immigrasie is. Gelukkig is die opposisie party daar om daardie standpunt te handhaaf (uit sogenaamde 'beginsel').
Maar gestel nou daar is 'n euthenasie kwessie. Dan sal altwee die partye kies vir euthanasia terwyl die mense anti-euthanasia is.
Nou daar is iets wat ek besef teryl ek hierdie getik het, en dit is dat die besluite nie bloot op partyvlak en volgens partybeginsels gemaak word nie, maar dat mense (individue, leiers) in die party oor die goed besluit. Dit is goed en wel, maar hoe kan 'n party dan beginsels he ? Waar is die grens tussen mense wat die party verteenwoordig se beginsels en die party se beginsels ? Hoe kan 'n party beginsels he as al die mense wat leiersposisies in die party inneem nie daardie beginsels deel nie? As hulle doen, dan gaan besluite in parlement verkeerd gemaak word.
Ek kan nie sien hoe twee kombinasies (twee partye) van oneindig baie permutasies van beginsels, ooit absoluut verteenwordigend kan wees nie. Sover ek kan sien is switzerland se idee van stem oor elke liewe beginsel die enigste ware demokrasie. As ons dit vir Big brother en eurovision en pop idles kan doen, behoort ons darem die foon te kan optel om self elke week of wat te stem ?
~ by mieliepap on 13 June, 2007.
9 Responses to "demokrasie"
Johan Swarts said this on	14 June, 2007 at 0:09 | Reply
jy sal net vinnig genoeg 'n foon by almal moet uitbring (sommer 'n huis en lopende water ook terwyl jy besig is) en elkeen wat nie toegang tot tv, koerante en die internet het nie, persoonlik moet brief oor die issues waaroor ons gaan stem.
idiwidi said this on	14 June, 2007 at 5:02 | Reply
Demokrasie is 'n mite.
sonkind said this on	14 June, 2007 at 7:07 | Reply
Demokrasie is nie dat die meerderheid besluit oor sake nie. Dis eerder dat die meerderheid 'n groep mense kies om namens hulle te besluit. En dis 'n goeie ding, want die meerderheid se standpunt oor bv belasting is nie noodwendig 'n goeie mening nie (populêr is nie noodwendig reg nie), maar hulle verkose leiers is (hopelik) slim genoeg om 'n goeie besluit te maak (en dan hopelik hulle keisers te oortuig dit was 'n goeie besluit).
Ek is baie sterk van mening dat demokrasie net kan werk waar jy ingeligte (en opgevoede) kiesers het, anders word dit net 'n gewildheidskompetisie. Dis wat meestal in Afrika gebeur, nie omdat die mense dom is nie, maar omdat dit so maklik is vir die leiers om die woord demokrasie te gebruik om hulle gewildheidskompetisie te regverdig. As die meerderheid van mense in SA rerig geweet het hoe demokrasie werk, het hulle nie net gestaak omdat die regering hulle te min betaal nie, hulle het volgende jaar 'n nuwe regering ingestem. Maar dit sal nie gebeur nie, daardie mense sal eerder nie stem nie as om vir 'n ander party te stem. Ek reken ons het 'n NGO nodig, met 'n groot budget, wat mense kan opvoed oor demokrasie. Dis baie meer as net die sin "one man, one vote".
Pienk Zuit said this on	14 June, 2007 at 10:17 | Reply
Zuit, jy se dit reg!
Ek wou nog graag 'n paar profound comments gemaak het, maar die wemelende idees in my kop wil nie evoleer tot swart lettertjies op die skerm nie…praat dalk later weer.
boerinballingskap said this on	14 June, 2007 at 15:02 | Reply
Ek haal vir Churchill aan:
boerinballingskap said this on	14 June, 2007 at 15:22 | Reply
idiwidi, ek hoor wat jy se. dit sluit ook aan by ingeligde stemmers van PZ op 'n manier. Maar kom ons neem vir hierdie oefening aan jy het die nodige kommunikasiemiddele tot jou beskikking, soos byvoorbeeld in Engeland. Ek wil dit graag tot rou demokrasie beperk. Sien ek dink as mens elke week vir mense die geleentheid gee om te stem, gaan die volgende probleem apatie wees, en die regte mense gaan hopenlik dmv selfseleksie stem.
PZ, ek hoor wat jy se, ek stem meestal saam met jou (veral oor wat in Afrika aan die gebeur is ), maar sal graag bietjie kommentaar wil lewer. Ek dink nie dit is noodwendig wat demokrasie hoef te wees nie. Kyk byvoorbeeld hoe die Switsers dit doen met hulle direct democracy
Die ander ding wat ek optel in jou comment is dat slim(mer) mense verkies moet word om die besluite te maak. Hieroor wil ek graag meer sê. As slim mense beter is met belangrike besluite neem (en dit kan waar wees), en die besluit oor wie moet regeer is 'n belangrike besluit, dan sal die logiese volgende stap wees dat slim mense moet besluit oor wie regeer, dus slim mense sal 'n beter regeerder kies, en so ontneem jy dommeres van die stem proses… Anders neem jy aan dat dom mense slim genoeg is om slim mense te kies, wat beteken dom mense maak wel goeie besluite….
As jy aanneem dat slim mense beter is met besluite, dan moet jy seker ook saam stem dat die slimste 5 mense nog 'n beter besluit sal neem en as hulle moes besluit wie regeer sal hulle hulleself kies en ek is bevrees dit is net daar waar magsmisbruik plaasvind.
'n Ander implikasie is dat as jy slimmer as ek is, dan sal jy vir my kan besluit (of vica versa) en ek is baie ongemaklik met die idee dat iemand ander kan besluit vir my (klink nogal na Nanny state). Maar ek besef dat down-sindroom en verstandelik gestremdes nie kan stem nie (?) , so die antwoord lê seker iewers in die middel.
Iets anders om in ag te neem is dat ons liewe mnr Mugabe en oorle Hitler self baie intelligent is/was.
BiB, dit is presies wat my pyn is, demokrasie is crap, maar beste wat ons het. Daar moet iets beter wees en ek glo vas as ons net hard genoeg probeer sal ons 'n werkbare alternatief kan kry. Daardie alternatief benodig volgens my die volgende basiese goed wat ek nie weet hoe om dit te implementeer nie:
– baie vinnige terugvoerstelsel (van lid tot instansie)
– baie ingeligte/opgevoede samelewing
– onafhanklikheid en regverdige beheersentrum/hoof
Wag 'n bietjie, ek dink 'n idee is besig om deur die wyn in my linker hand te vorm. As ek na die laaste punt kyk, klink dit darem baie na God? Die tweede laaste een klink baie na aktiewe gelowiges en die eerste klink soos gebed. Teokrasie ? Net 'n idee…. Maar daarvoor het jy seker 'n meer betrokke God en swart en wit Bybel nodig…
Persoonlik glo ek daar is 'n baie meer organistiese oplossing, waar die mensdom soos interaktiewe selle in 'n liggaam funksioneer, waar voete voet, hande hand en koppe kop, maar hoe dit in realiteit uitwerk weet ek nie. Dit pas ook weer aan by die idee dat die meer bevoegdes besluite neem. Miskien meer genuanseerd sal die wat goed is met poilicy besluite daarbty hou, die wat goed is met bestuur daarby hou etc…
mieliepap said this on	14 June, 2007 at 18:04 | Reply
Die probleem vandag is dat demokrasie relatief goed funksioneer in ontwikkelde (Westerse) land. Die probleem kom in by onderontwikkelde state, soos in Afrika die geval is. Jou sentimente oor demokrasie verskil nie so dramaties van die manier waarop demokrasie oorspronklik in die ou Griekse stadstate gefunksioneer het nie. Hoe meer mense, egter, hoe moeiliker raak so 'n direkte vorm van demokrasie. In die VSA, meet 300 miljoen mense, sien ek dit as haas onmoontlik om die oorspronklike, baie direkte vorm van demokrasie te implementeer.
Die probleem van jy aanspreek, hang saam met die feit van die "tyranny of numbers". Hierdie probleem le veral etnies-verdeelde samelewings (soos SA) lam, aangesien verkiesings hoofsaaklik op 'n etniese sensus neerkom. Dit laat die vraag ontstaan of die Westerse liberale demokrasie enigsins so 'n goeie keuse is vir Afrika….maar dan weer, wat is die alternatief? Die kruks van die probleem le by 'n opgevoede samelewing. Hoe meer gesofistikeerd en ingelig die kiesers is, hoe beter behoort demokrasie te funksioneer. Wat van "demokrasie-eksamens", soos rybewys-eksamens, voor jy kan stem? Maar aan die anderkant, wat as helfte van jou bevolking ongeletterd is?
Ek het self nie regtig 'n oplossing nie. Wat demokrasie in my opinie, die beste laat funksioneer, is die devolusie van mag – dws 'n sterk federale stelsel, waar die besluite baie nader le aan die mense wat geraak word. Kanada en Switserland is uitstekende voorbeelde, die VSA ook en selfs die VK, waar Skotland sy eie parlement gekry het. Hoekom hulle in SA behep is met die sentralisering van mag, weet die vader alleen. Ek glo juis in SA dat 'n sterk federale stelsel demokrasie geweldig sal versterk. Maar dan, natuurlik, is die ANC se idee van demokrasie om mag ten alle koste te behou.
Mense het my al baie gevra of SA 'n gekonsolideerde, stabiele demokrasie is. My antwoord: Ons sal die dag sien as die ANC sy eerste verkiesing verloor.
boerinballingskap said this on	15 June, 2007 at 2:39 | Reply
Baie dankie vir julle deurdagte antwoord PZ en BiB. Ek wil regtig probeer om dit beter te verstaan en helderheid oor die saak te kry, soos ek se, ek het nie 'n polwet agtergrond nie en is polities gesproke 'n leek. Indien enige iemand weet van 'n goeie boek oor die onderwerp, laat my asb weet.
Ek is egter nie seker oor wat julle se nie. BiB se dat demokrasie goed werk in westerse lande. Ek dink nie so nie. Sien, dit kan miskien net ék wees, of miskien 'n resultaat van al die negatiewe publisiteit, maar volgens wat ek kan sien werk die stelsel nie soos dit moet nie. (sal nou verder verduidelik) PZ praat hier bo van hoe die man op straat die volgende/alternatiewe party moet instem as hulle ongelukkig is met wat hulle kry. Maar kom ons neem nou maar UK as voorbeeld, as jy kyk na wat die Tories huidiglik bied, is dit baie moeilik om agter te kom hoe die Tories en die Labour partye van mekaar verskil. Die links en regs is besig om te konvergeer in ontwikkelde, westerse lande. Daar is nie meer majority reg/links nie, dit is nou almal centre-left(ish) en centre-right(ish). Wat help dit as jou alternatiewe opsie in die stemming more of the same is ? Amerika se potitieke partye is verdeel in geografiese magsgebiede. Op die ou eind is dit die minderheid wat op die draad sit/nog moet besluit wat die besluit na regs of links swaai, wat beteken die minderheid het die besluit en die res is democrat of conservative gebore!!!! Hoe is dit demokrasie soos dit defnineer (behoort te) word ? Dit is laf
Ek wil nie eers oor RSA praat nie, want ek dink nie RSA kwalifiseer as demokrasie nie (l.w. ek is baie lief vir en trots op my land en AL sy mense, maar oningeligdheid, een-party meerderheid, partye volgens ras etc diskwalifiseer RSA vir my)
Ek weet te min van Oz en bv Canada se politieke samestelling om daaroor te kan oordeel.
Ek dink soveel van hoe die ideale politieke stelsel lyk hang af van die eerbarheid/eerlikheid/betroubaarheid/regverdigheid/onpartydigheid van die beheersentrum. Dit wil vir my voorkom asof demokrasie 'n manier is om daardie beheersentrum so te kry/hou deur die carrot&stick van verkiesings, maar ek dink menslike swakheid en magsbegeerte van die mense in beheer breek dit. Ek glo ook vas die 4-jaar tydperk is te kort en te lank. Dit is te lank as terugvoerstelsel en te kort as jy besluite neem oor lanktermyn policy aangesien die leier nie die vrugte gaan pluk van sy besluite oor 8 jaar nie. Leiers gee meer om daaroor om in mag te bly as oor 'n legacy oor 20 jaar.
Net nog een comment as julle my sal tollerate. Ons neem aan dat die insentief om in beheer te wees genoeg is vir die party om die regte ding te doen en common-good voor te staan. Ek dink nie die insentief is sterk genoeg nie. Dink aan die oposisie in UK – hulle het shadow ministers wat net so luuks lewe en net soveel voordele het soos die actual ministers. Engiste verskil is dat hulle nie die mag het om besluite te neem en uit te oefen nie. Dit word dan die enigste insentief om ingestem te word – om meer mag te he (en as jy in goedheid van mense glo, om 'n verskil te maak). Ek weet nie of ek iemand in beheer wil he, wat net in beheer wil wees omdat hulle dan meer mag het nie.