AfriForum: Ja, ons is Ernstig oor grond | Netwerk24
Deur Kallie Kriel 24 Maart 2019 00:23
‘Disrupted Land’ is vervaardig om ’n debat oor die geskiedenis van grondbesit in Suid-Afrika te ontketen, skryf Kallie Kriel.
Die afgelope twee weke se heftige en soms onverdraagsame pogings om AfriForum en Ernst Roets te verguis oor dié organisasie se nuwe dokumentêr, Disrupted Land, onderstreep weer eens dat die openbare debat in die land só verskraal het dat niemand dit skynbaar mag waag om ’n alternatiewe standpunt tot die heersende orde se siening van die verlede te gee nie.
Dié wat dit waag, word valslik as apartheidsapologete gebrandmerk en tot die spreekwoordelike brandstapel verdoem.
Ten spyte hiervan, verwelkom AfriForum egter die kritiek op Disrupted Land, aangesien dié dokumentêr juis vervaardig is om ’n debat oor die geskiedenis van grondbesit in Suid-Afrika te ontketen en uiteenlopende stemme daaroor te laat hoor. Debat is nodig omdat die heersende denke skynbaar alle wit grondeienaars as diewe beskou wat alle grond wat hulle besit van swart mense gesteel het.
Dit is egter jammer dat die Instituut vir Rasseverhoudinge (IRV), as instelling wat daarop roem dat alle standpunte – selfs dié waarmee jy verskil – gehoor moet word, een standpunt in die dokumentêr waarmee hulle nie saamstem nie gebruik om die dokumentêr in sy geheel te probeer diskrediteer.
Pieter Malan se kritiek op die dokumentêr in sy artikel “Jy is seker nie Ernstig nie?!” (Rapport, 17 Maart) toon nie dieselfde soort venyn as die IRV se kritiek nie, maar trap ongelukkig in dieselfde slaggat deur alternatiewe sienings oor die verlede verkeerdelik af te maak as pogings om apartheid en spesifiek gedwonge verskuiwings te vergoeilik.
AfriForum glo in openheid en dat alle standpunte gehoor moet word.
Dit is ’n feit dat apartheid tot die skending van bruin en swart mense se waardigheid gelei het. Gedwonge verskuiwings was ’n onreg. Disrupted Land beskryf dit trouens as een van die “mees omstrede optredes van die wit minderheidsregering”.
Die voorstanders van onteiening sonder vergoeding voer egter aan dat dit nou aanvaarbaar is om grond “terug te vat sonder om daarvoor te betaal” omdat hulle meen dat wit mense dit deur onder meer gedwonge verskuiwings “gesteel” het.
Dit is in hierdie konteks dat die dokumentêr daarna verwys dat daar wel vereistes vir verskuiwings gestel is, wat die betaal van vergoeding ingesluit het. Die stel van hierdie standpunt weerspreek die mite dat daar geen betaling was nie. Dit is egter vergesog om diegene wat dit opper as mense voor te hou wat dink dat gedwonge verskuiwings ’n goeie idee was en dat swart mense “nie veel het om oor te kla nie”.
AfriForum glo in openheid en dat alle standpunte gehoor moet word. Juis daarom neem AfriForum kritiek ernstig op sonder om toe te laat dat dié kritiek enige vorm van sensuur meebring. Ons kan nie meedoen daaraan dat onverdraagsaamheid jeens alternatiewe standpunte aan enige persoon voorskryf wat gesê en nie gesê mag word nie.
AfriForum gaan Disrupted Land dus nie onttrek soos die IRV eis nie en ook nie enige iemand se insette uit die bestaande dokumentêr sensor nie. Wat ons wel sonder huiwering gaan doen, is om aan geloofwaardige kritici die geleentheid te bied om hul onderskeie standpunte te stel in ’n aparte insetsel wat saam met die dokumentêr versprei sal word. Sodoende word die ruimte vir debat uitgebrei eerder as verskraal, soos sommige eis.
Disrupted Land is juis deur Forum Films in samewerking met AfriForum vervaardig om ’n beter begrip van die geskiedenis van grondbesit te help bewerkstellig. In die dokumentêr word feite met verwysing na tyd en plek oor die geskiedenis van grondbesit in Suid-Afrika gegee.
Daar word uitgewys dat die Khoi-San voor wit en swart mense hier was; dat stamoorloë soos die Mfecane groot dele van die land onbewoon gelaat het; dat verdrae tussen die Voortrekkers en tradisionele leiers gesluit is om grond te bekom; dat daar in baie gevalle samewerking tussen die Voortrekkers en tradisionele leiers was; en natuurlik ook dat daar voor en tydens apartheid verskeie voorbeelde is van waar onregte teenoor swart mense gepleeg is.
Die IRV se poging om alternatiewe standpunte oor die ANC se weergawe van die geskiedenis valslik af te maak as ’n poging om apartheid te verdedig, verswak die voorstanders van eiendomsreg in die proses.
Dit word onderstreep deur die feit dat die IRV se aanval op AfriForum geskied het onder luide applous van ANC-politici wat onteiening sonder vergoeding voorstaan. Die Gautengse LUR vir onderwys, Panyaza Lesufi, het byvoorbeeld met groot genot op Twitter gesê: “Thanks IRR for taking a stand!” Die valse vooroordele wat oor die dokumentêr geskep is, het die tafel gedek vir Lesufi om selfs die verwysing na dr. Hendrik Verwoerd as ’n “filosoof” af te maak as ’n poging om Verwoerd te verheerlik – ten spyte van die feit dat Verwoerd wél filosofie en sielkunde studeer het. Die verdraaiing van die term filosoof om as aanduiding van apartheidsverheerliking te dien, wys hoe min ruimte daar vir enige genuanseerde debat oorgebly het.
Ek persoonlik en AfriForum het groot waardering vir die goeie werk wat die IRV doen. Ek het ook hoë agting vir Malan as joernalis. Dit is om hierdie rede dat ek diep teleurgesteld is dat sowel die IRV as Malan in hierdie geval meedoen aan die heersende orde se gebruik om enigiemand wat dit waag om ’n alternatiewe standpunt te stel as apartheidsapologeet voor te hou.
Daar is gelukkig ook ’n positiewe uitvloeisel: Die omstredenheid het meegebring dat duisende mense reeds na die dokumentêr op YouTube gekyk het. Hopelik sal dit help om gesonde debat te stimuleer, waar groter ruimte vir uiteenlopende standpunte geskep word.
* Kriel is uitvoerende hoof van AfriForum.
Meer oor: Kallie Kriel | Dokumentêr | Afriforum