Nuuskommentaar: Is Geloftedag nog op koers?Geloftedag word regoor die land gevier. Argieffoto. Talle nuusberigte voor Geloftedag laat dit klink of Geloftedag nie meer bestaan nie, en deur Versoeningsdag vervang is. Tog word spesiale volksdae en volksfeeste erken, en wêreldwyd gevier, en hoewel Geloftedag in sekere sin sy amptelike status “verloor” het en nie meer wetlik alle Suid-Afrikaners inbind nie (as dit ooit die doel was), het dit volgens die internasionale reg as minderheidsreg steeds wettige status, solank die Voortrekkers se vredesdoel, soos onder meer verwoord in Piet Retief se manifes, nie uit die oog verloor word nie. Nog voor Geloftedag vanjaar aangebreek het, moes Suid-Afrikaners al soveel keer oor die luggolwe aanhoor dat dit vandag Versoeningsdag is, voorheen bekend as Geloftedag – so asof Geloftedag nie meer bestaan nie. Tog word Geloftedag jaarliks skynbaar by al hoe meer geleenthede gevier. Ongelukkig is baie van hierdie geleenthede as teenvoeter bedoel vir ander Geloftedagbyeenkomste waarmee daar onder meer polities fout gevind word. Soms is onenigheid oor die betekenis van die woord “Sabbat” genoeg rede dat ’n eie fees gereël moet word. Daar is ook meningsverskille oor wie deur die Gelofte ingebind word, en wie uitgesluit moet wees, of wie by die geleentheid welkom is, al “kwalifiseer” die persoon nie daarvoor om weens afstammeling “verpligte deelname” opgelê te word nie. Is daar nie dalk ook iets te leer uit die gesindhede wat spruit uit diaspora-gemeenskappe van verskeie volke nie? Terreurkenners het lank reeds opgelet dat die diaspora-gemeenskappe soos dié van die Iere/Noord-Iere, Armeniërs en die Tamils die hoofoorsaak is dat die eintlike konflik tuis baie moeilik tot vrede gebring kan word omdat die mense in diaspora so geradikaliseer is dat geld en wapens vir die stryd bly invloei. Dit hou die gevaar in dat selfs skynbaar geslaagde vredespogings weer kan opvlam. Gelukkig is die Afrikanermanifestasie daarvan dat Geloftefeeste ook in die buiteland gehou word, of dit nou deur Ausiekaners, Kiwikaners, Yankeekaners, Kanakaners, Soutiekaners of Kaasekaners is. En ja, daar was ’n tyd toe Geloftefeeste erg polities “gekaap” is. Soms is dit steeds die geval by geleenthede waar die bywoning deur politieke oriëntasie eerder as gebondenheid aan die Gelofte bepaal word. Oor die jare is die geskiedenis ook erg herskryf om die Gelofte te laat pas by sekere eksklusiewe politieke sienings. In ’n stadium het die aantal bruin en swart mense in die laer van Bloedrivier al hoe minder geword, terwyl die aantal vroue en kinders in artikels hieroor gereeld al hoe meer geword het – en Andries Pretorius gelas het slegs mans sal die strafkommando meemaak. Argieffoto ter illustrasie Verlede jaar het pres. Cyril Ramaphosa baie mense geskok met sy weergawe van die Bloedrivier-gebeure, wat dit min of meer uitgebeeld het as deel van die beweerde grond- en veeroof. Om die werklike konteks te behou is dit nodig dat die inhoud van ander belangrike dokumente en opgetekende uitlatings deeglik verreken word. Een hiervan is Piet Retief se manifes wat in die Grahams Town Journal gepubliseer is. Retief se aanvaardingswoorde nadat hy tot president van die Voortrekkers verkies is, en ander hou belangrike leidrade in. Veral sewe punte van belang spreek uit Retief se manifes – dat daar geen vooruitsig vir vrede of geluk vir hul kinders is as hulle aan die Oos-Grens sou bly nie, daar was voortdurende aanvalle (omdat die owerheid nie sy plig van beveiliging nagekom het nie), ’n strewe na vryheid, ’n strewe na wet, orde en rustigheid, asook vreedsame verhoudings (en dus nie heeltemal vreemd aan die gedagte dat alles op versoening sou uitloop nie), en ten slotte “Ons verlaat nou die vrugbare land van ons geboorte, waar ons groot verliese en voortdurende ergenis moes ly, en betree ’n wilde en gevaarlike gebied; maar ons gaan met ’n vaste vertroue op ’n alsiende, regverdige en barmhartige Wese, wie ons sal strewe om te vrees en nederig te gehoorsaam.” Die gedagte van versoening spruit moontlik die duidelikste uit punt 8 van die manifes: “In die loop van ons trektog en in die land van ons vestiging sal ons aan die inboorlinge ons bedoelings bekend maak en hulle van ons begeerte om in vrede en vriendskap met hulle te leef, in kennis stel.” Die Malema-stem wat in reaksie gehoor word, bevorder nie juis hierdie voorneme nie. ’n Plaasbakkie wat op die vooraand van vanjaar se Geloftedag met slagspreuke soos “Kill the Boer” met spuitverf “versier” is, en toe aan die brand gesteek is, demonstreer die noodsaak van die Gelofte tot vandag toe duidelik. Tydens vandag se Geloftedag eggo Julius Malema se haatspraak wat juridies nie haatspraak is nie, nog in die ore. Geloftedag mag vandag sy amptelike status verloor het, maar volksfeeste vir minderheidsgroepe word oor die hele wêreld gehou, ook in lande waarheen dele van minderheidsgroepe verplant is, soos die bekende jaarlikse Beierse Bierfest op die Catskill-berg in die VSA. Nogal met egte Oempa-musiek.