Nuuskommentaar: Kan Afrikaanse kunstefeeste politiek oorleef?Die Gariep-kunstefees (Foto: gariepfees.co.za) Ná 18 jaar word die gewilde Gariep-kunstefees in Kimberley gestaak. Die ekonomie trek te noustrop, maar politiekery en die onvoorsiene onttrekking van die stadsraad se R1,6 miljoen het ook hiertoe bygedra. Florerende Afrikaanse, en soms nie meer so duidelik Afrikaans nie, kunstefeeste word dikwels voorgehou as een van die bewyse dat Afrikaans eerder floreer as onder die sweep staan. Talle kunstenaars verdien tydens hierdie kunstefeeste ’n broodnodige geldjie en blootstelling. Van ewehandigheid, uit beginsel en om voort te bestaan, word dikwels vreemde politieke tentakels uitgesteek. ’n Bekende Afrikaanse kunstenaar is laat weet hy is nie by ’n spesifieke kunstefees welkom nie, onder meer omdat hy by ’n ander groot kunstefees staande toejuiging gekry het toe hy die ou Volkslied (nou ’n FAK-lied, en nie verbode nie) in die bosse aangehef het. Die betrokke kunstenaar het nie, en was nie van plan om aan die kunstefees wat hom belet het, deel te neem nie. Ook aan die Weskus het ’n kunstefees, net ingeval, laat weet hy is nie welkom nie. Die groot fees het egter dieselfde jaar lang arms uitgesteek om kunstenaarsgroepe te betrek wat net vir swart lede toeganklik is. Die rooi tapyt is behoorlik vir hulle uitgerol. Die Aardklop-kunstefees was reeds in die graf toe talle belangegroepe saamgespan het om die fees re red. Sonder sterk borgskappe kan so ’n fees maar moeilik oorleef. Die Gariep-kunstefees was nooit ’n wit fees nie. Afrikaans is weliswaar in die Noord-Kaap die grootste amptelike taal, maar hoofsaaklik weens bruin inwoners. Tog het die EFF gesanik dat die fees te wit was. Dit is egter jaarliks deur uitstallers van alle bevolkingsgroepe ondersteun, asook deur toeskouers van alle groepe bygewoon. Dit is besonder moeilik om ’n akkurate beraming te maak van die ekonomiese inspuiting wat ’n kunstefees vir ’n gemeenskap bring, maar dit is ooglopend dat Kimberley en omringende dorpe veel meer as die R1,6 miljoen munisipale belegging gebaat het. Maar Afrikaans se grootste kunsbydrae is die kuns om die regte voetval te doen om kunstefeeste te laat voortgaan. Dit gaan ietwat makliker waar die borg nie ’n munisipaliteit of die provinsiale regering is nie. Nie dat politieke voetwerk heeltemal wegbly nie. Volksblad se kunstefees vind nou plaas op die kampus van die Universiteit van die Vrystaat. Die UFS het op ’n bruuske wyse en veral gedryf deur transformasiedrywers, Afrikaanse onderrig op twee uitsonderings na, afgestroop. In die proses is die allerlelikste “eienskappe” van Afrikaans opgedis. Hoe lank nog voor hierdie “leftover lefties” (byna almal wit) kan voel ’n hoofsaaklik Afrikaanse kunstefees op die kampus gaan ook verdelend en konflikgenererend optree, en is diskriminerend van aard? Terwyl die provinsiale regering jaarliks enorme bedrae toeken vir die aanbied van die Macufe-fees, waaroor liefs nie te veel gesê moet word nie. Vir baie inwoners is die beeld van die fees egter ’n oormatige middernagtelike lawaai, strate vol dronklappe en berge rommel. Afrikaanse kunstefeeste oorleef by wyse van spreke dikwels met die krummels, maar die persoon wat dit bywoon, weet gewoonlik sy sak het ’n knou weg. Tog beskou hy dit as die moeite werd, want hy kry genoeg items en stimulus wat met sy eie kultuur versoenbaar is. Die volgende jaar is hy weer daar. Hofmeyr het ná sy aanhef van Die Stem tussen die bosse ’n erg koue skouer van die organiseerders van daardie fees gekry. Die rede is eenvoudig dat groepe soos die ANC-jeugliga harde dreigemente gemaak het – en dat hulle ’n naelstring het na die instansies wat die beursie hou. Die Aardklop-fees is gered danksy belanghebbendes, soos die sakelui en ander wat Afrikaans op die hart dra. Dalk gebeur iets soortgelyks met die Gariep-kunstefees. Dalk moet belanghebbendes ’n tydige gesprek met Cyril Ramaphosa aanvra om die polarisering van die Afrikaner wat in die Zuma-era bedenklike hoogtes bereik het, om te keer.