In enige oorlog is dit die vroue, kinders, bejaardes en gestremdes wat juis vanweë hul weerloosheid die spit moet afbyt. Veral vroue moet 'n dubbele stryd om oorlewing voer, aangesien hulle ook die teiken van wellustige soldate is. Hierdie faktor is in die Anglo-Boereoorlog van 1899 tot 1902 in 'n hoë mate deur die Britse leër uitgebuit om die moreel van die Boere te breek en hulle tot oorgawe te dwing. Prof. Andries Raath het die veelvuldige stryd van die vrou in die ABO baie jare lank nagevors en nou in twee boekdele gepubliseer met die titel Die Boerevrou, 1899 -- 1902.
Hy grond sy beskrywings in Moederleed op die beëdigde verklarings wat die slagoffers van misdrywe tydens die oorlog afgelê het, asook op verklarings wat kort ná die oorlog ingesamel is.
Dié vroue het hulle gewoonlik heldhaftig verset, en meermale het die aanranders die slegste daarvan afgekom. So het mev. Elizabeth Human van die plaas Landdrosmoeite tussen Theunissen en Galloway in die Vrystaat 'n Britse offisier doodgeskiet wat haar seksueel gemolesteer het. Sy en 'n swart plaaswerker het hom in die tuin begrawe.
Raath haal ook die beskrywing aan van 'n Duitse dokter, Wilhelm Vallentin, van hoe soldate by geleentheid 'n eie stelsel uitgewerk het om jong meisies tot geslagsomgang te dwing. "Ek het baie sulke meisies gesien wat in die ander tyd was. Die aanblik sal selfs 'n hart van klip laat smelt," skryf Vallentin. Hy skryf dat Britte talle Boerevroue en -meisies in die Vrystaat en Transvaal verkrag het -- selfs meisies van net tien jaar oud.
Raath wy 'n hoofstuk aan die ontberings van vlugtende vroue en kinders en aan vroue wat buite die konsentrasiekampe gevange gehou is, veral in tronke.
Raath behandel ook die aanhouding van 'n aantal vroue in Natal, die vroue-rebellekamp by die Moloporivier, in die Paarl, op Klerksdorp en in die Fort in Johannesburg.
Op Lichtenburg is 'n vrou in die kerk aangehou. Op Winburg moes 250 mense 'n paar weke lank op kwartrantsoen in 'n halfvoltooide kerkgebou bly. Hulle is daarna na 'n tronkkamp op die Winburgse skouterrein gebring.
In die Bloemfonteinse tronk is 'n vrou en 'n meisie gevange gehou oor 'n besondere gebeurtenis: 'n opstand teen die kampkommandant en hardvogtige kamppersoneel van die konsentrasiekamp van Brandfort.
Vroeg een oggend het 'n paar vroue deur die kamp gestap en die ander opgeroep om by die tent van die kampkommandant bymekaar te kom. Hulle het aan die kommandant gesê hulle sien nie kans om te leef van die "vrekvleis", akkerkoffie en vitrioel nie.
'n Vrou wat 'n groot rol in die noodleniging gespeel het, is mev. Marie Koopmans de Wet van Kaapstad wat ook 'n groot rol gespeel het in die bewaring van die Kaapse natuurskoon, die Kasteel, kunswerke en historiese voorwerpe.
Vroueleed bevat ook as bylae 'n artikel uit 'n internasionale regstydskrif deur proff. Raath en H.A. Strydom oor die Haagse Konvensie en die Anglo-Boereoorlog. Die skrywers ontleed daarin krities die twyfelagtige, immorele en juridies onhoudbare inslag van die redes wat Brittanje aangevoer het om die Haagse Konvensie te verontagsaam, asook Brittanje se blatante oorskryding van die bestaande, gevestigde internasionale regsgebruike.
As redes vir sy nie-eerbiediging van die bepalings van dié konvensie het Brittanje steeds betoog dat die Zuid-Afrikaansche Republiek nie soewerein onafhanklik was nie, dat die Boererepublieke nie toegetree het tot die Haagse Konvensie nie en dat hulle ook nie onderdane in die internasionale verkeer van die "beskaafde" wêreld was nie.