7 Waardes van gesonde families | Manna Tydskrif's Blog
by mannatydskrif 7 Waardes van gesonde families – deur Alan Platt
Sterk families maak sterk gemeentes, sterk gemeentes maak sterk gemeenskap . Die Here het families daargestel omdat ons verhoudingsmense is. Familie is die basiese verhouding van menswees. Ons is geskep as verhoudingswesens. Ware vervulling in jou lewe is direk gekoppel aan die verhoudings wat jy met ander mense het. Wanneer die verhoudings met die mense in jou lewe verbrokkel, ervaar jy seer, pyn, verwarring, frustrasie en onvervuldheid. God se bedoeling is dat ons sal ontdek hoe ons in die konteks van familieverhoudings, versorg, vervuld en vergenoeg kan wees.
Daar is dinge wat jy kan doen wat sal verseker dat jy in gesonde verhoudings sal leef. Soms dink mense in teenoorgesteldes. Vir baie mense is vrede die afwesigheid van oorlog. Maar, vrede is meer as net die afwesigheid van dit wat sleg is. Dit is waarom Jesus ook gesê het dat Hy Sy vrede vir ons gee, nie die vrede wat die wêreld gee nie. Vrede in die Bybel het nie beteken dat die negatiewe afwesig was nie. Vrede in die Bybel beteken die teenwoordigheid van God se volmaakte orde en plan. Jesus is die Prins van Vrede, Hy is die Vredevors.
Gesondheid is daarom ook nie net die afwesigheid van siekte nie. Jy is nie gesond net omdat jy nie siek is nie. Jy kan aan jou gesondheid werk. Jy kan ? gesonde lewenstyl handhaaf deur sekere gewoontes aan te kweek. Jy kan gesonder leef deur jou dieet aan te pas of gereeld te oefen. Jy kan ? sekere lewenstyl volg wat jou lewe sal verryk.
Dieselfde is waar wanneer ons praat van gesondheid in die raamwerk van familie. ‘n Familie is nie gesond omdat hulle nie siek is nie. Net soos vrede, is gesondheid iets wat kan toeneem en vermeerder as jy aktief daarop gaan fokus. Ons fokus op gesonde families – nie volmaakte families nie.
Daar is sewe waardes wat gesonde families aanhang. ? Waarde is slegs ? waarde as dit vir jou ? waarde is. ? Waarde bepaal en beïnvloed gedrag en besluitneming.
Soos wat jy deur die volgende sewe waardes gaan lees, vra jouself of dit regtig vir jou ? waarde is en of die volgende waardes jou gedrag en besluite beïnvloed. Indien jy die volgende waardes aanhang, kan ek jou verseker dat dit noodwendig gesondheid in jou verhoudingslewe sal bevorder.
• Dra sorg vir mekaar Die eerste waarde is besorgdheid. ? Gesonde familie sorg vir mekaar en is besorgd oor mekaar.
Efesiërs 4:1 – Ek vermaan julle dan, ek, die gevangene in die Here, om te wandel waardig die roeping waarmee julle geroep is, met alle nederigheid en sagmoedigheid, met lankmoedigheid, terwyl julle mekaar in liefde verdra en ernstig strewe om die eenheid van die Gees te bewaar deur die band van die vrede. Paulus sê hier dat ons moet seker maak dat ons na mekaar toe uitreik. In die Nuwe Testament word daar meer as twintig keer na verskillende “mekaar”-begrippe verwys.
Wanneer ons praat van verhoudings, dan praat ons ook van “mekaar”. Ons moet dáár wees vir mekaar. Niemand kan op sy eie leef nie – jy is nie ontwerp om so te leef nie, jy is ontwerp om in verhouding met mense rondom jou te staan.
Ons het nodig om brûe na mekaar toe te bou, en nie mure nie. ? Huisgesin is meer as net ? klomp mense wat ? woonadres deel – ? huisgesin deel mekaar se lewens en kom gereeld bymekaar uit. Lede van ? huisgesin ontdek wie mekaar is en wat vir mekaar belangrik is. Die uitdaging is om te sorg dat ons nie by ? plek sal kom waar ons nie meer mekaar se wêrelde betree nie. Dit is so maklik dat ons kan lewe as individue wat ons eie wêreld onder een dak skep. Dit is wanneer ons vreemdelinge vir mekaar raak en sorg ons nie meer vir mekaar nie.
God het bedoel dat die lede van ? gesin kwaliteit verhoudinge met mekaar sal hê. Jou identiteit word binne in jou gesin gevestig. Familie bied sekuriteit. Dit is die plek waar waardes en beginsels in jou lewe vasgelê word. Dit is waar talente en potensiaal raakgesien en ontgin word. Dit is waar jy van liefde, aanvaarding en vergifnis leer. Dit is waar lewenslange herinneringe gebou word en dit is ? veilige hawe tydens die storms van die lewe. Dit is waar jy God leer ken soos wat jou ouers jou lei en waar jy geestelik ontwaak en ? verhouding met God aanknoop.
• Behandel mekaar met respek Efesiërs 6:1 – Kinders, julle moet jul ouers gehoorsaam wees in die Here, want dit is reg. Eer jou vader en jou moeder – dit is die eerste gebod met ? belofte – sodat dit met jou goed mag gaan en jy lank mag lewe op die aarde. En vaders, moenie julle kinders vertoorn nie, maar voed hulle op in die tug en vermaning van die Here. Paulus beveel kinders om hulle ouers te respekteer, maar hy beveel ook ouers om nie hul kinders kwaad te maak nie. Hy moedig ouers aan om hul kinders op te voed in die tug en die vermaning van die Here.
Paulus lig respek as ? kernwaarde in ? familie uit. Respek en vertroue loop hand aan hand – dit is die basis van enige gesonde verhouding. ? Verhouding is net so sterk soos wat die respek en die vertroue in die verhouding is. Sodra vertroue en respek in enige verhouding begin verdwyn, dan vreet dit aan die fondasie van daardie verhouding. Die oomblik wat vertroue en respek begin verdwyn dan verdwyn die krag, sterkte en die kwaliteit van die verhouding. In plaas daarvan dat die verhouding ? plek van verborgenheid en sekuriteit is, word dit ? toksiese plek wat ? negatiewe uitwerking op die ontwikkeling van mense het.
Dit is belangrik dat kinders van kleins af sal leer om hul ouers te respekteer. Nie omdat ouers ? ego-probleem het nie, maar juis omdat dit ? goddelike beginsel is. Die Bybel sê dat kinders hul ouers moet respekteer, sodat dit met hulle goed kan gaan. As kinders hul ouers respekteer, bou dit sekere lewensbelangrike waardes in hul lewe in.
Paulus praat spesifiek met pa’s en waarsku hulle om na hul optrede in die huisgesin te let. God het ? sekere orde in ? huisgesin bepaal. God het bepaal dat die man die hoof van die huis moet wees. ? Pa speel ? sleutelrol in ? huisgesin. ? Man is die koning, priester en profeet van sy huis. Koning – hy sorg dat gesag en dissipline in die huis gehandhaaf word. Priester – hy is die een wat sorg, voorsien en bedien. Profeet – die een wat sorg dat die Woord van God openbaar word. Die oomblik wanneer die man daardie rol vervul, dan skep dit die basis vir sigbare respek en vertroue.
Behandel mekaar ook met respek. Kinders soek dissipline, maak nie saak of kinders hul lip trek of hul oë rol wanneer hulle ouers hul dissiplineer nie. Maak seker dat respek die basis van dissipline in die gesin is.
Al is jy ? enkellopende persoon bly respek die basis van enige verhouding. Dit moet die handelsmerk van enige verhouding wees. Die oomblik wat respek in ? verhouding afwesig is, is die langtermyn effek pynlik. Jy kan nie van ? verhouding praat sonder om van respek en vertroue te praat nie.
• Deel waardes en oortuigings Efesiërs 4:20 – Maar julle het Christus nie so leer ken nie, as julle ten minste van Hom gehoor het en in Hom onderrig is soos die waarheid is in Jesus: dat julle, wat die vorige lewenswandel betref, die oue mens moet aflê wat deur die begeerlikhede van die verleiding ten gronde gaan, en dat julle vernuwe moet word in die gees van julle gemoed en julle met die nuwe mens moet beklee wat na God geskape is in ware geregtigheid en heiligheid. Ons leef nie meer soos ons geleef het nie, nie omdat ons ? klomp wette en reëls gehoorsaam nie. Ons lewe nie in vrees vir die straf van die Here nie. Ons is nie angstig oor die aanslae van die vyand nie. Ons is in Christus, en Hy het getriomfeer. As ek my huis skoonmaak van sekere dinge wat ongewens is in ? Christenhuis, is dit nie omdat ek bang is nie, maar omdat ek as ? gesonde mens wil leef wat die seën van God geleentheid in my lewe wil gee. Ek pas my lewe aan volgens my indrukke van Christus en nie volgens ? wet wat my veroordeel nie. Ek wil meer en meer soos Christus wees. Ek wil Sy volheid in my lewe hê.
Elke lid van die gesin moet weet wat die waardes en oortuigings is waarvolgens hulle leef. Elkeen moet weet wat in hul huis toegelaat word en wat nie. Dit sluit in die programme op TV waarna hulle kyk, en die tydskrifte wat hulle lees. Dis belangrik dat sekere waardes vasgelê word. Elkeen moet weet dat integriteit een van die waardes is. Dat hulle nie vir mekaar lieg nie. Partykeer as iemand bel en die ma is nie lus om met die persoon wat gebel het te praat nie, dan sê die ma maklik vir die dogter, “Sê ek is nie hier nie.” Ons moet konsekwent wees in die dinge waarvan ons oortuig is.
Dis wonderlik wanneer mense geestelike insette in hul lewens verwelkom as ? vorm van dissiplinering. Jou kinders wil dalk nie elke Sondag kerk toe gaan nie, maar dit het waarde, bou aan gesinseenheid en leer kinders goeie dissipline.
The pain of discipline is measured in ounces, but the pain of regret is measured in tons. • Duidelike rolle en verwagtinge Efesiërs 4:15 – Terwyl ons in liefde die waarheid betrag, in alles sou opgroei in Hom wat die Hoof is, naamlik Christus, uit wie die hele liggaam – goed saamgevoeg en saamverbind deur die ondersteuning wat elke lid gee volgens die werking van elke afsonderlike deel in sy mate – die groei van die liggaam bevorder vir sy eie opbouing in liefde. ? Familie word saamgevoeg en saamgebind deur die ondersteuning wat elke lid gee. Mense word as ? familie saamgevoeg, maar word saamgebind as elkeen sy kant bring en sy rol vervul. Duidelike rolle en verwagtinge is nodig in elke gesin sodat elkeen kan weet waarvoor hy verantwoordelik is. Rolle het oor die jare verander en vandag was die vrou die kar en die man maak die kos! Dit is alles goed en wel, solank die rolle duidelik gedefinieer is. Elkeen moet ? deel bydrae tot die gesondheid van die gesin. Daarom is dit belangrik dat elkeen in die huisgesin ? funksie sal hê. Dit is belangrik dat kinders nie verkeerdelik bederf word nie, hulle moet verstaan dat hulle ook verantwoordelik is vir sekere take in die huis, soos om hulle kamer netjies te hou en te help met die skottelgoed. As jy nie jou kind leer om aktief deel te neem in die gesinsverantwoordelikhede nie, is jy moontlik besig, soos die Engelse sê: To kill them with kindness. As elkeen se rol in die gesin nie gedefinieer is nie, is die gesin maar net ? klomp mense wat saambly en nie saam werk om gesondheid te bevorder nie.
• Gesonde, oop kommunikasie Efesiërs 4:25 – Daarom, lê die leuen af en spreek die waarheid, elkeen met sy naaste, want ons is mekaar se lede. Kommunikasie is die sleutel tot verhoudings. Dit is nodig in verhoudings dat daar tye sal wees wat die familie saam kuier om die ontbyttafel. Tye waar hulle die TV afsit en net met mekaar sit en gesels. Dit is so belangrik dat daar kommunikasie is. Kommunikasie kan egter ook baie oppervlakkig wees. Daar is basies vier vlakke van kommunikasie:
Die eerste is wat die Engels cliché’s noem. Dit is wanneer ons mekaar vinnig groet en hoor hoe dit met mekaar gaan. Jy kan amper ? hele gesprek met iemand voer, sonder om eintlik enigiets vir mekaar te sê.
Die volgende vlak van kommunikasie is wanneer jy met blote feite kommunikeer. Soms kommunikeer ons net met cliché’s en feite in die huis.
Die derde vlak is wanneer jy met opinies kommunikeer – dit is wanneer jy begrippe gebruik soos: “Ek dink dat…” Dit is wanneer ons vir mekaar begin sê wat in ons gedagtes aangaan en hoe ons sekere dinge sien. So begin ons ons lewens aan mekaar ontbloot, en kom ons agter hoe ander oor sake dink.
Die vierde vlak is wanneer ons met mekaar oor ons gevoelens begin praat. Dit is wanneer mense vir mekaar sê: “Ek ervaar…” Die oomblik wat ons ons gevoelens kommunikeer, gaan dit nie meer oor ? opinie of akademiese inligting wat ons geprosesseer het nie. Die oomblik wat jy jou gevoelens kommunikeer deel jy jou hart, jou hartseer en jou blydskap. As ons werklik met mekaar wil kommunikeer moet ons gaan na die vlak waar ons weet wat ons familielede dink en voel. Dan begin ons werklik kommunikeer en ons lewens met mekaar deel.
• Realistiese verwagtinge Efesiërs 4:1 – Ek vermaan julle dan, ek, die gevangene in die Here, om te wandel waardig die roeping waarmee julle geroep is, met alle nederigheid en sagmoedigheid, met lankmoedigheid, terwyl julle mekaar in liefde verdra en ernstig strewe om die eenheid van die Gees te bewaar deur die band van die vrede. Wat Paulus hier sê is dat ons nodig het om te ontdek dat elke mens uniek is en dat elkeen ? aparte roeping het. Dit gebeur baie dat ouers hul onvervulde drome en begeertes op hul kinders oordra. Baie ouers wil hul onvervulde drome deur hul kinders verwesenlik. Hulle het jou dalk nie as hoofseun gekies nie, maar nou wil jy seker maak jou seun word hoofseun . Ons plaas dan onnodige druk op ons kinders omdat ons verwagtinge vir ons kinders het wat ons partykeer self nie kon ontmoet nie. Ouers druk hul kinders om eerste span rugby te speel, top presteerders te wees en ten minste as prefek gekies te word. Dit is nie noodwendig die kind se lewensroeping om aan hierdie vereistes te voldoen nie.
Ek onthou toe my seun net oud genoeg was om te loop en te speel. Ek het gevoel dis tyd dat ek hom seën met ? sokkerbal. Ek was mal oor sport en was in besonder lief vir sokker gewees. Ek het saam met hom winkel toe gegaan en vir hom ? mooi sokkerbal van die rak afgehaal. Ek was so beïndruk met myself omdat ek vir my laitie ? sokkerbal gaan koop. Ek het die idee gehad dat my seun ook ? sportman gaan wees. Ons stap toe na die betaalpunt en net toe ek die bal vir die kassier wil gee, toe vra my seun my: “Pa, kan ek hierdie bal vir batterye verruil?” My hele wêreld stort toe daar ineen – my seun soek eerder batterye as ‘n bal! Ek het daar besef dat my seun nooit ? sportman gaan wees nie, want dit maak hom nie opgewonde nie. Wat hom opgewonde maak is iets heeltemal anders – en ek moes daarmee vrede maak. Ek het besluit om die Here te vertrou dat my seun alles sal wees wat die Here vir hom bestem het. Ek moes aanpassings maak in my eie gemoed ten opsigte van die goed wat vir hom belangrik was.
As jy ? gesonde familie wil hê, ontdek wat elkeen se individuele roeping is – en wat God se intensie vir elkeen se lewe is. My seun het eendag sy rapport gebring en ek het gesien dat hy 80 persent vir wiskunde gekry het. Die eerste gedagte wat by my opkom was – waar is die ander 20 persent? Ek dink toe by myself dat ek nie eers 80 persent vir wiskunde kon kry nie. ? Mens moet so versigtig wees om nie onrealistiese verwagtings vir jou kinders te hê nie. Die verwagtinge wat ons vir mekaar het moet ooreenstem met wat ons glo God se plan is.
• Tasbare liefde Liefde in ? familie moet sigbaar en aanvoelbaar wees. Paulus se in Efesiërs 5:28 – So behoort die mans hul eie vroue lief te h ê soos hul eie liggame. Wie sy eie vrou liefhet, het homself lief; want niemand het ooit sy eie vlees gehaat nie, maar hy voed en koester dit, net soos die Here die gemeente. Party van ons het hier gelees koes en voeter in plaas van voed en koester!
Daar is 5 komponente van die liefde wat jy gerus in jou hart kan vasmaak. Die eerste een is aanvaarding. Ons het almal goed waaraan ons moet werk en wat in ons lewens moet verander. Tog het ons almal nodig om onvoorwaardelik aanvaar te word. Elkeen van ons het hierdie diep behoefte aan aanvaarding – en daar is geen beter plek om aanvaar te word as in jou eie familie nie. Baiekeer soek ons ook aanvaarding op ander plekke, maar dit word aan prestasie gekoppel. Mense presteer sodat hulle aanvaar kan word, en wanneer hulle ophou om te presteer, word hulle nie meer aanvaar nie. Aanvaarding in ? familie behoort nie aan prestasie gekoppel te wees nie.
Die tweede belangrike punt is waardering. Ons het nodig om ons waardering oor klein en gewone goed in die lewe uit te spreek. Sê vir jou vrou dankie vir die kos, sê vir jou man dankie as hy die gras gesny het. Waardering is die suurstof van die siel – wanneer jy erkenning kry vir die dinge wat jy doen. Ons het almal ? behoefte aan erkenning en waardering.
Die derde belangrike aspek is beskikbaarheid. Ons moet daar wees vir mekaar. Ons moet vir mekaar tyd maak. Ons moet tyd maak om na mekaar te luister. Dit gee vir ? mens ? gevoel van waarde wanneer julle daar is vir mekaar.
Die vierde komponent is toegeneentheid of soos die Engelse sê, affection . Dis om met liefde na mekaar toe uit te reik. Ons Afrikaner kultuur is ? “macho-kultuur” – ? pa druk selde sy seun. Baie word gemaak van negatiewe aanraking byvoorbeeld, molestering of verkragting. Maar, ons moet nooit die krag van positiewe aanraking onderskat nie – byvoorbeeld hande vashou as julle saam bid of om jou vrou, jou seun of dogter ? drukkie te gee.
Die laaste aspek is aanspreeklikheid. Dit gee diepte aan enige verhouding deur te weet dat jy by iemand anders verantwoording moet doen. Jy is nie op jou eie eiland nie, dit gaan nie net oor jou eie lewe nie. Jy behoort aan ? familie of ? kerk. Dink aan die begrip “verband”. Jy het ? sekere familieverband of kerkverband. Verband beteken eintlik verbind. Jy is gekoppel aan iets. In ? familie is jy verbind aan ander mense van jou gesin en jy is verantwoordelik vir hulle en verantwoordbaar aan hulle.
Hoe gesond is jou gesin? Jou familiebelewenis moet van gesinsbestuur na gesinsleierskap vorder. Baiekeer bestuur ons net sake, ons lei nie. Bestuur beteken jy koordineer en los probleme op – jy sorg net dat die proses vlot verloop. Leierskap is anders, dit is om stil te word en te dink oor waarmee jy besig is. Iemand het eendag gesê dat bestuur beteken dat jy kyk hoe vinnig jy die woud kan afkap, leierskap vra die vraag: Is ons in die regte woud? Is ons met die regte goed besig?
As jy na hierdie sewe beginsels kyk, vra jouself: “Hoe gesond is my gesin?” Is daar sekere areas waar jy sal moet stilstaan en herbesin om gesonder te leef sodat jy en jou gesin vervulling kan ervaar?
from → Alan Platt, Jan-Feb 2008
← Beinvloed die volgende generasie
Beginsels van Integriteit →
Muriel Harmse permalink	April 8, 2012 1:56 pm	Ek het uit hierdie tema geleer en my familie het so baie lyding nodig,daarom bid ek tot Jesus vir krag en wysheid,amen.