Waansin in die Middeleeuse Arthur-letterkunde - Artikels - 2021
Waansin in die Middeleeuse Arthur-letterkunde
Deur Sarah Lowson
(Ab) Normaliteite, geredigeer deur Catherine Dousteyssier-Khoze en Paul Scott (Universiteit van Durham, 2001)
Inleiding: Die etiket 'mal' is sedertdien in die vroegste tyd toegeskryf aan diegene wat nie aan die huidige norme van 'n samelewing voldoen nie; wat 'abnormale' gedrag vertoon. Die omvang daarvan strek veel verder as die terrein van geestesongesteldheid wat impliseer om 'n reeks eienskappe te omhels wat ons vandag waarskynlik nie meer 'mal' sou noem nie; subnormale intelligensie, posttraumatiese stresversteuring, maniese depressie, selfopgelegde eremitiese lewenstyl, eksentrieke persoonlikhede, alles behels gedrag wat waarskynlik as mal beskou is. Arthur-literatuur uit die Middeleeue is inderdaad nie onbekend met die uitbeelding van karakters wat hierdie beskrywing beantwoord nie.
Vanselfsprekende voorbeelde sluit in Chrétien de Troyes se Yvain, the Knight with the Lion, wie se aflewering deur die bos as 'n mal man neerslag vind deur verwerping deur sy vrou Lunete na sy versuim om binne die ooreengekome tydsbeperking na haar terug te keer van sy ridderavonture. Eers wanneer 'n eerlike dame hom oor die ellendige ontferm terwyl hy in die bos slaap en haar salf aanbring, word 'n geneesmiddel bewerkstellig. Ook Lancelot ondergaan 'n goed gedokumenteerde episode van waansin toe hy deur Guinevere verban word nadat sy hom in die arms van Elaine bevind het: as gevolg van hierdie skakelaar word Galahad gebore. Selfs Tristan, die beroemde minnaar van koningin Iseult van Cornwall, het twee oorlewende gedigte wat opgedra word aan sy episode van waansin. Die Folie Tristan de Berne en Folie Tristan d'Oxford vertel die held se poging om homself aan die koningin bekend te maak by die hof na 'n lang tydperk van afwesigheid. Die debat of sy mal gedrag 'n ware weerspieëling is van sy gemoedstoestand of 'n uitgebreide foefie om toegang tot die hof moontlik te maak, duur steeds voort.
Maar hierdie en ander bekende voorbeelde, wat telkens weer deur romansiers opgeneem word, is byna almal episodes van liefdeswaansin: eenvoudig gestel, 'n man raak verlief, word deur sy dame verwerp en verloor sy rede. Die slagoffers vertoon kenmerke wat al lank gepaard gaan met die verdrukking van waansin - onttrekking uit die samelewing, skuiling in die bos, die verkryging van 'n dieragtige voorkoms, insluitend naaktheid, wilde gedrag, die eet van wilde plante. 'N Sekere homogeniteit word bewaar namate elke karakter weer in nuwe weergawes verskyn: hul verhaal word oorvertel, die episode van waansin word oorgedra, nie ontwikkel nie, en onveranderlik aangeneem as 'n aspek van hul karakter.