Woordsoorte: Waar sit jou setsel?Argieffoto Hierdie blog vorm deel van ons blogreeks oor woordsoorte, en dit handel spesifiek oor setsels. Dit is nie bedoel om ŉ volledige uiteensetting van die woordsoort te wees nie, dit kry jy in die afdeling oor setsels in die Afrikaanse skoolgrammatika, gratis beskikbaar op Taalonderrigportaal. Jy moet registreer as ŉ VivA-gebruiker om toegang te kry, maar registrasie is gratis. Navigeer gewoon na ons webblad by www.viva-afrikaans.org en voer jou besonderhede in. Setsels se werk is om verhoudings tussen dinge te skep, byvoorbeeld: Wees bedag daarop dat hierdie verhouding in ŉ fisieke ruimte kan wees, soos in die eerste klompie voorbeelde, of dat dit in ŉ kognitiewe ruimte kan wees, soos aangedui in die laaste voorbeelde. Wat wel belangrik is, is dat hierdie ruimte meestal tussen dinge geskep word, en setsels tree dus grootliks saam met naamwoorde of voornaamwoorde op. Let ook net op dat ons in Afrikaans multiwoordvoorsetsels kry, soos in die laaste voorbeeld. Ek sê hier onder meer daaroor. Ons onderskei vier soorte setsels in Afrikaans: In sommige gevalle is daar ŉ groep woorde wat as voorsetsel funksioneer eerder as ŉ enkele woord. Ponelis het hierdie konstruksies groepvoorsetsels genoem en gesê hulle bestaan meestal uit [setsel] + [naamwoord] + [setsel] waarvan die eerste setsel en naamwoord eintlik vas is. In der waarheid is die hele konstruksie vas, en kan ŉ mens nie werklik ŉ ander woord tussenin plaas nie, daarom beskou ons die hele konstruksie as ŉ woordsoort. Voorbeelde van sulke multiwoordvoorsetsels is: Lees meer oor multiwoordvoorsetsels in die algemene Afrikaanse grammatika, ook gratis toeganklik via ons webblad. Omdat setsels ruimtelike verhoudings aandui, kan hulle moontlik met bywoorde verwar word. Kyk byvoorbeeld na die volgende sinne: Die groot onderskeid tussen die twee is dat ŉ bywoord uit ŉ sin weggelaat kan word en steeds ŉ volledige, grammatikale sin kan oplewer. Die betekenis verander wel, maar die sin kan taalkundig net so gebruik word: Daarteenoor is ŉ sin waaruit ŉ voorsetsel weggelaat word, ongrammatikaal: Dis op grond van hierdie eienskap dat ons die woord toe soos in die voorbeeld as ŉ setsel klassifiseer en nie ŉ bywoord nie: Indien jy nog vrae oor setsels of enige ander woordsoort het, gaan raadpleeg gerus die Afrikaanse skoolgrammatika in Taalonderrigportaal, of stuur vir ons ŉ e-pos na [email protected]. Ons help graag. VivA-groete Sophia