Kry jou man aan die praat
JY LEES NOU Kry jou man aan die praat
Dis die versugting van menige vrou – as my man tog net oor sy emosies wil praat . . . Maar daar ís maniere om hom te laat oopmaak.
Die meeste mans sukkel om oor hul emosies of “dieper” dinge soos verhoudings te praat. Jy
gee soms moed op. Maar as julle albei gemotiveerd is om die beste verhouding moontlik te hê, kán julle saamsaam leer om beter te kommunikeer.
“Want mense het ’n ongelooflike vermoë om te groei en te verander,” sê Bea Potgieter, kliniese sielkundige van Randburg. Vir jou man is dit nie so maklik soos vir jou om oor hartsgoed te praat nie, want hy het van kleins af boodskappe gekry dat hy die belewing en uitdrukking van sy emosies moet onderdruk, sê Bea. Hy moes hoor: “Jy moet tough wees.” “Ruk jouself reg.”
“Jy’s mos nie ’n sissie nie.” Sommige mans het só geleer dat woede meer aanvaarbaar is as rou, hy
het dit deel van homself gemaak en só het hy hom van sy emosies begin distansieer. Bea sê omdat so ’n man nie in kontak met sy binnewêreld is nie, is diep, betekenisvolle intimiteit met ander mense vir hom moeilik.
“Wanneer hierdie emosies dan jare later dreig om deur te breek (en dit sal altyd), sal hy sy ongemak probeer verlig deur enigiets of enigiemand wat daarmee kontak wil maak te vermy.” Mans en vroue ervaar en druk emosies verskillend uit, onder meer omdat ons hormone verskil. Moet daarom nie jou man veroordeel nie; julle behoort eerder mekaar se andersheid te respekteer, sê Hanli van der Westhuizen, kliniese sielkundige van Waterkloof, Pretoria.
Die kinderjare van ’n man wat moeilik praat oor sy emosies, speel dikwels ook ’n rol. Hy het dalk
’n afwesige, onemosionele pa gehad. En dis die “GPS” waarmee hy homself later in verhoudings gaan “bestuur”.
Verskillende faktore speel ’n rol. Soos ’n koue, kritiese ma wat emosioneel afwesig is. Of ’n emosioneel onstabiele ma wat sukkel om verhoudings bymekaar te hou. So ook trauma (soos ’n gewelddadige verhouding tussen sy ouers) en stres oor wat sy geslagsrol eintlik moet wees.
Dalk is ’n ou seer in jou man se lewe nog nie afgehandel nie. Iets aan jul situasie herinner hom bv.
aan sy ouers se rusies. Nou voel hy ongemaklik of onveilig en hy vermy hierdie bedreiging. Hy vlug en besef nie dat heling juis daarin lê om die seer van die verlede te konfronteer en daarmee klaar te maak nie, sê Bea.
Dalk is jul twee se verhouding vol opgeboude griewe, woede, seer en veroordeling. Daarom is dit nie ’n veilige ruimte vir hom om emosies te deel nie. Hanteer eers jul griewe – voordat julle praat.
Jy kan nie jou man dwing om sy emosies te deel nie, maar jy kan wel verduidelik hoekom dit belangrik is, sê Bea. Sê vir hom jy wil graag dit wat binne hom aangaan, beter leer ken en verstaan.
Jy besef dis dalk moeilik vir hom, maar dat jy graag wil probeer, want “dit vorm deel van die visie wat ons vir ons huwelik het”. Verduidelik ook vir jou man dat verskuilde emosies ’n groot las op
énige verhouding plaas: Sy verhouding met jou, jul kinders en sy kollegas.
Hanli beveel aan dat julle gesels wanneer albei rustig en ontspanne is. “Moenie emosionele dinge eerste ophaal nie. Mans reageer ook beter op ’n logiese, insig-georiënteerde appèl, eerder as ’n emosionele een.”
Moenie mekaar kritiseer of veroordeel nie, maan Bea. Wees empaties en oop. Respekteer mekaar,
moenie jou hantering van emosies bokant syne stel nie. Hy sal seerkry en jy sal hom van jou vervreem. Neem in ag dat hy emosionele nabyheid sien as ’n fisieke verbintenis – dit sluit aanraking soos hande hou, soen, druk en voorspel in, sê Hanli.
Ook seks en iets so gewoon soos die deel van lief en leed in ’n sportspan. Baie mans het gehuil toe die Bokke die Wêreldbeker wen. Baie huil wanneer hul kinders gebore word. “Dit wys ons dat mans wel emosioneel is, maar hulle koppel hul emosies aan ’n fisieke ervaring,” verduidelik Hanli. Indien sy fisieke behoeftes nie bevredig word nie, kan hy voel jy het hom nie lief nie.
Jy moet ook besef dis dalk vreemd vir hom om te voel en te luister sonder om die probleem te wil regmaak, sê Bea. Daarom moet jy geduldig wees en die saak sagkens benader. Jou man moet nou ’n nuwe “taal” aanleer.
Praat met deernis, empatie en liefde en gun hom ruimte om te groei en te ontwikkel. Hy sal begin toeslaan as dit klink of jy wil kla of derms uitryg. Kies die tyd vir jul gesprek baie noukeurig, nie wanneer hy moeg van die werk af kom nie. Moet hom nie dwing nie. As hy ’n slegte dag gehad het, wil hy nie daaroor praat en die res van die aand ook versuur nie. Oorweeg om iets fisieks saam te doen – jou man voel dalk gemakliker as jy saam met hom stap of fietsry en julle op ’n natuurlike manier kan praat.
Neem in ag dat hy self nie altyd weet wat in sy binneste aangaan nie. Verseker hom van jou emosionele welstand en krag, want hy kan dalk bang wees hy maak jou seer wanneer hy oor sy emosies praat, pleks van om jou fisiek en emosioneel te beskerm. Gee hom leiding oor wat jy nodig
het. Wees spesifiek. Sê: “Ek voel regtig af vandag.Wat van ’n drukkie?” Hy sal meer emosioneel sensitief en ondersteunend wees. Sê vir hom hoeveel hy vir jou beteken. Hy floreer op waardering, respek en bewondering.
Laat hom veilig voel. Hy sal nie sy hart oopmaak te midde van beskuldigings, kritiek en afsydige lyftaal nie.
hom emosioneel manipuleer nie. As jy vir hom sê jy vat sommer jou goed en loop as hy nie wil luister nie, sal hy onbemagtig voel en aanhou wegskram van emosionele kommunikasie.
te veel eise stel nie. Hou dit by een versoek. Soos: “Ek kan sien jy voel vanaand ontsteld oor wat by die werk gebeur het. Dit sal lekker wees as jy net by my kom sit.” Begin eenvoudig, duidelik en realisties.
hom laat skaam of vernederd voel nie. As jy lag wanneer jy sy trane sien, sal hy terugkruip in sy grot. Sê eerder: “Dis vir my so mooi as jy net so diep geraak word soos ek.”
hom probeer verander (in bv. Dr. Phil!) nie. Moedig hom aan om binne die “grense” van sy persoonlikheid op te tree.
beskuldig, name noem, beveel (“maak ’n slag jou mond oop, man!”), ondervra (“hoekom laat jy toe dat jou baas bo-oor jou loop, het jy geen respek vir jouself nie?”), beledig of intimideer nie.
veralgemeen nie. Soos: “Jy praat/luister nóóit na my nie.”
Gebruik ek-boodskappe pleks van jy-boodskappe. Sê bv. “Ek voel afgeskeep as ek nie weet wat in jou binneste aangaan nie.”
Beskryf duidelik wat jy wil sê sodat daar geen ruimte vir misverstand is nie.
Neem verantwoordelikheid vir jou optrede. Moenie ou koeie ophaal nie, praat oor dit wat nóú pla. Fokus op die probleem, nie op jou man nie. Sê bv.: “Dis vir my so lekker as jy saampraat. Ek wil graag weet wat jy dink.” Eerder as: “Jy luister maar sleg.”
Erken sy gevoelens en standpunte. Sê bv.: “Ek hoor wat jy sê en ek verstaan. Ek wil net iets byvoeg.” As hy wel met jou praat oor ’n onderwerp waarvan hy voorheen sou weggeskram het, gee hom krediet.
Gee aandag aan jou liggaamstaal. Moenie oë rol of met jou voet tik nie.
As jy voel jy word kwaad of ontsteld, praat later verder.
Moenie jouself verdedig deur bv. te sê “nee, ek het nie!” of “ja, maar . . .” En moenie neul of jouself afsluit deur net stil te bly nie.
As dit nie goed werk om jou man te probeer oorhaal om werklik met jou te kommunikeer nie, kan jy jou gevoelens in ’n brief uiteensit. Bea waarsku ten slotte: “Moenie te vinnig oordeel nie.Moenie sy ongemak of onvermoë met onwilligheid of gemeenheid verwar nie.” Maar as hy geen insig toon en nie eens wil probeer nie, mors jy jou tyd. Jy kan nie ál die verantwoordelikheid vir kommunikasie op jou neem nie, dit is nie volhoubaar nie, reken Bea.
Jy kan help om jou man se emosionele kant te ontwikkel, sê Hanli:
Ondersteun sy oefenprogram, want só kan hy van spanning en aggressie ontslae raak. Hierdie emosies maskeer dikwels die dieperliggendes.
Spoor hom aan om ’n klein bietjie emosie te toon. Laat hom eers praat oor emosies wat hy kan hanteer en emosionele ervaringe waar hy in beheer gevoel het. Later kan hy “opgradeer” na meer ernstige innerlike ervarings.
Laat hom inskakel by geloofsaktiwiteite. Soos baie mans ervaar hy dalk die samesyn rondom geestelike vraagstukke diep emosioneel en verrykend.
Moedig hom aan om ongemak te verduur. Pleks daarvan om weg te beweeg van emosies wat hom ongemaklik laat voel, kan hy probeer om dit as ’n uitdaging te sien.
Gee hom leesstof wat emosionele groei moontlik kan maak.
Hoe kry ek my seun aan die praat?
Gesels ook met jou seunskind oor emosies:
Leer hom om nie net aggressie en blydskap te deel nie, maar ook hartseer en vrees.
Help hom om homself te leer ken. Soos: As jy kwaad word, word jou lyfie warm en jou wange rooi. As jy hartseer is, voel dit of jou keel toetrek. As jy bang (angstig) is, voel dit asof ’n groot klip in jou maag lê.
Leer hom om emosies te erken. Wanneer hy bv. kwaad word, moet hy homself afvra of hy nie dalk terselfdertyd hartseer of bang is nie.
Aanvaar en ondersteun jou kind onvoorwaardelik as hy sy emosies uitdruk. Hulle het waarde! Wys empatie, moenie sy emosies ignoreer, onderdruk, verwerp of probeer verander nie.
’n Manlike rolmodel (veral sy pa) kan ’n voorbeeld stel dat dit oukei is om sy emosies uit te leef.
Leer hom ’n man kan ook nederig en sensitief wees, dat almal standpunte het wat in ag geneem behoort te word en dat as hy emosie onderdruk, dit êrens in sy lyfie sal vashaak en hom later ongelukkig maak.