EFF toon meeste groei in verkiesingEFF-leier Julius Malema het in Seshego in Limpopo gestem. (Foto: Twitter via @EFFSouthAfrica) Te midde van al die fokus op die groei van die Vryheidsfront Plus en die agteruitgang van die ANC en DA in die verkiesing is baie mense besig om die feit mis te kyk dat die meeste groei in verlede week se verkiesing deur die EFF behaal is. Waar die VF Plus met ses setels gegroei het – van vier na tien, was dit die EFF wat verreweg die grootste toename in die hoeveelheid parlementsetels sal hê – van 25 na 44 setels. Die EFF se grootste toename in stemme het gekom van KwaZulu-Natal – ŉ provinsie waar die party pateties gevaar het in 2014. Veral die Durbanse townships Umlazi, KwaMashu, Inanda en Ntuzuma het die EFF ryklik beloon met nuwe kiesers. As EFF-bronne en strategiese beplanners geglo kan word, is dit veral jonger Zoeloe-kiesers wat teleurgesteld is in die partye met die grootste ondersteuning van Zoeloe kiesers, naamlik die ANC en die IVP. Dié partye het albei heelwat mense van gevorderde jare wat die verkiesbare posisies as kandidate vul, met min van hulle wat uittree en gevolglik relatief min geleenthede gun vir aspirerende jong politieke denkers om hul merk te maak en ‘n potensieel belowende loopbaan te bou. Die EFF het hierdie moontlike ouderdomsgaping sowat twee jaar gelede raakgesien en vervaard begin organiseer onder die township-jeug (eerder as jong mense in stamgebiede) en op kampusse, sodat hulle tans alle studenterade in die provinsie beheer en in die proses goeie en talle studente-voetsoldate opgebou het. Die party het in ŉ verstommende prestasie sy getal KwaZulu-Natalse stemme bykans vervyfdubbel, van 70 000 in 2014 na 349 000 vanjaar. Hoewel die party met 9,7% slegs die vierde grootste party in KwaZulu-Natal is, het hulle die grootste winste getoon. Gegewe dat die IVP sowel as die DA netjiese groei in die provinsie getoon het, is dit duidelik dat die EFF sy stemme afgeneem het by die ANC. Die EFF het in alle provinsies gegroei, maar vergelykenderwys veel minder in provinsies soos Noordwes en Limpopo, waar hulle reeds in 2014 en 2016 se verkiesings goed gevaar het en trouens reeds sedert 2014 die tweede grootste party en die amptelike opposisie in albei provinsiale wetgewers was. Die verkiesingsuitslae is Saterdag (11 Maart 2019) amptelik deur die OVK by die uitslagsentrum in Pretoria aangekondig. (Foto: Twitter via @SAgovnews) Dit het reeds vrae by politieke ontleders laat ontstaan dat die EFF se huidige beleid en ingesteldheid dalk mag beteken dat dié party ŉ plafon aan steun het in gebiede waar hy reeds gevestig is – dat die party dalk ná sy aanvanklike groei in 2014 en 2019 dit in sy huidige vorm moeilik mag vind om sy indrukwekkende groei vol te hou. Die EFF is steeds die amptelike opposisie in Noordwes en Limpopo, hoewel die party se groei in sy hartland-gebiede soos Rustenburg en die res van die platinumgordel nie noemenswaardig was nie en vir die party tot relatiewe teleurstelling is. Die EFF het wel heelwat gegroei en is dus nou die amptelike opposisie in ŉ bykomende provinsie, naamlik Mpumalanga, waar hy die DA net-net verby gesteek het te midde van die DA se verlies aan steun aan die VF+ en die party in blou se onvermoë om swart steun in die provinsie betekenisvol te laat toeneem, al was omtrent hul hele verkiesingsveldtog daarop afgestem. Die Mpumalanga-uitslag is ŉ pluim in die hoed van die EFF se onderleier, Floyd Shivambu, wat die veldtog in daardie provinsie gelei het. Die EFF se stemme in Mpumalanga het toegeneem van 83 000 in 2014 na 155 000 vanjaar, wat beteken sy aandeel in die provinsiale stem het weens ŉ laer algemene stempersentasie meer as verdubbel van 6,3% na 12,8%, en sy setels in die wetgewer van Mpumalanga het verdubbel van twee na vier. Die ANC het 22 setels, die DA 3 en die VF+ 1. Die EFF se Floyd Shivambu arriveer by die Moses Kotane Primary School in Roodepoort. (Foto: Twitter via @SAgovnews) Gauteng bly die EFF se grootste bron van stemme wat werklike getalle betref, en die party het sterk groei in townships in veral Pretoria se Tshwane-metro en die Ekurhuleni-metro aan die Oos-Rand getoon. Met die aanvanklike invloei van Gautengse uitslae Woensdagaand en Donderdagoggend was daar trouens groot opgewondenheid onder die EFF-leierskap dat hulle in samewerking met opposisiepartye die ANC sou kon onttroon in Gauteng – wat ŉ heeltemal ander gevoel aan die uiteindelike verkiesingsuitslae sou gee. Die EFF-leierskap het trouens op daardie stadium in ŉ belangwekkende wending sterk seine aan die DA-leierskap gestuur dat hulle onder geen omstandighede met die ANC sou saamwerk nie en bereid was om die soort samewerking wat hulle met partye soos die DA, VF Plus, IVP en UDM in Johannesburg en Tshwane het, uitgebrei kon word tot die Gautengse provinsiale regering. Eweneens was die EFF se groei en die onvermoë van die ander opposisiepartye om op noemenswaardige skaal steun van die ANC weg te trek in die townships – sowel as pres. Cyril Ramaphosa se gewildheid onder sommige opposisiekiesers van veral die DA in Gauteng – net-net genoeg om die ANC ŉ volstrekte meerderheid van 50,1% te gee – die party se swakste vertoning nog in die land se ekonomiese kern. Uiteindelik het die ANC in Gauteng teruggesak van 53,6% in 2014 na 50,1% vanjaar. Die DA kon nie hierop kapitaliseer nie en het self teruggesak van 30,8% vyf jaar gelede na 27,5% vanjaar. Die EFF het skerp gegroei van 10,3% na 14,7%, maar sy potensiële vennote teen die ANC se groei was nie genoegsaam nie – die IVP het toegeneem van 0,8% na 0,9% en die VF Plus wat sterk groei van 0,8% na 3,6% van die provinsiale stem in Gauteng getoon het. Die OVK se nasionale uitslagsentrum in Pretoria was Woensdagaand ŉ bynes van bedrywighede terwyl stemme getel word. (Foto: ANA) Die EFF het ten spyte van sy sterk groei steeds in baie min stemdistrikte landswyd die meeste stemme getrek. Hoewel hulle op baie plekke tweede was, het hulle dus nog nie ŉ hartland waar hulle ŉ werklik reusagtige en dominante reservoir stemme kan opbou nie. Een provinsie waar die EFF maar bly sukkel, is die Wes-Kaap. In die DA se hartland het die EFF nie ŉ sterk verkiesingsveldtog gevoer nie, en in baie dorpe – asook groot dele van Kaapstad – was daar geen EFF-plakkate te sien nie. Min van die party se leiers was gereeld in die Wes-Kaap te sien, met die enkele uitsondering van een groot saamtrek in die brandarm Kaapse township Philippi. Die EFF het dus beskeie groei in die Wes-Kaap getoon – van 45 000 stemme (2%) in 2014 na 83 000 stemme (4%) vanjaar. Hierin is hulle aangehelp daardeur dat die ANC vanjaar sy Wes-Kaapse veldtog grootliks op bruin en by name Moslem-kiesers gefokus het, wat die speelveld onder Xhosasprekende Wes-Kapenaars oopgelaat het vir gevolglike groei deur die EFF en in ŉ mindere mate die DA. Op die keper beskou het die EFF se toename tot 11% van die nasionale kiesersteun beteken dat die party ‘n baie goeie, hoewel oneweredige uitslag gehad het – maar nie die algehele kragtoer om hulle tot by 15% steun te neem waarop hulle gehoop het nie.