Versindaba » Blog Archive » De Waal Venter. Die gedig stap uit sy skoene
Tuesday, March 6th, 2018 | Binneblik, De Waal Venter.
9 Kommentare op “De Waal Venter. Die gedig stap uit sy skoene”
Boeiende oorsig/insig, DeWaal. Maar jou stelling “alle poësie berus op herkenbare ervaringe, gewaarwordinge, emosies en waarnemings” is darem bietjie baie dik vir ‘n daalder. “(H)erkenbaar” vir wié? seer sekerlik heel heel dikwels beslís nie vir die leser nie…vandaar die begrip “duister” of “hermetiese”, geslote poësie. “Herkenbaar” vir die digter, seker, meestal (ek probeer dink aan uitsonderings soos drome, invalle van buite, sonder rede of logika, stemme gehoor, sulke soort verskynsels wat tog ook tot verse aanleiding gee.)
Dit verskaf my groot genoeë, Helize, dat jy met my verskil. Verskillende menings stimuleer debat en bring nuwe insigte.
Nee, ek dink nie my daalder is te dik nie. My stelling: “Dit lyk vir my of alle poësie berus op herkenbare ervaringe, gewaarwordinge, emosies en waarnemings.” Ek het gaan soek na ’n Afrikaanse gedig wat nie berus op herkenbare ervaring nie. En kom af op “woknakwyf!” Hierdie woord bestaan nie, behalwe in Peter Blum se gedig. Maar hierdie uiting van “waansinnige insig” word voorafgegaan deur ’n duidelik herkenbare proses van ego-disintegrasie.
Of neem ’n voorbeeld uit Charl-Pierre se gedig hierbo: ’n man wat staan en wieg onder water met ’n boek in sy hand, klaarblyklik lewend en nie verdrinkend nie. Soiets is onmoontlik in die alledaagse lewe, maar dit is nie onherkenbaar nie. Die leser kan maklik die toneel visualiseer en begryp as hy die gedig van die begin af gelees het.
As mens na ’n ander kommunikasie-uiting kyk, ’n wiskundige formule, wil ek beweer dat mens nie daaruit poësie kan vervaardig nie. Vir my is dit nie herkenbaar nie. Eers as dit in taal omgesit word, herken ek dit en kan begin wonder of mens ’n gedig daaruit kan pers.
xy = (1 – cos2pi thetay)/2
Dit beteken iets soos: “Is die komplekse gedrag van a = 4 werklik ewekansig of net baie kompleks?” (“The cosmic blueprint” deur Paul Davies p 42)
Maar ek dink, Helize, dat jy my stelling anders verstaan as wat ek bedoel. Hermetiese en duister poësie, et al, kan moeilik verstaanbaar wees (as dit heeltemal onverstaanbaar is, kan gevra word of dit werklik poësie is), maar sulke gedigte berus steeds op herkenbare begrippe, nie op byvoorbeeld ’n onverstaanbare wiskundige formule nie. Mens moet onderskeid tref tussen ’n gedig verstaan en of jy die boustene van die gedig (begrippe, emosies ens.) verstaan.
Opsommend dus: ek beweer dat die boustene van alle gedigte herkenbaar en verstaanbaar is, maar dat gedigte soms moeilik verstaanbaar kan wees.
Ek gee jou, aan die hand van “die wat in doderyk reeds rus”, volledig gelyk. Hier Goethe aan die einde van sy lewe (in gesprek met Eckermans):
Ich habe in meiner Poesie nie affektiert. – Was ich nicht lebte und was mir nicht auf die Nägel brannte und zu schaffen machte, habe ich auch nicht gedichtet und ausgesprochen. Liebesgedichte habe ich nur gemacht, wenn ich liebte. Wie hätte ich nun Lieder des Hasses schreiben können ohne Haß!
[Ek was in my verskuns nooit geaffekteerd nie.-Wat ek nie beleef het en wat my nie onder die naels gebrand en tot skepping aangevuur het, het ek nie verdig en uitgespreek nie. Liefdesgedigte het ek net gemaak wanneer ek liefgehad het. Hoe sou ek nou liedere van haat kon geskryf het sonder haat!]
Dit seg hy in 1830, terugkykend op sy oeuvre wat strek oor sestig jaar. hy sterf in 1832.
korreksie: “Hoe sou ek nou liedere van haat kon skryf, sonder haat”.
March 8th, 2018 at 12:21 pm
en die Opperman-sitaat moet wees: “aan die wat in die doderyk reeds rus” gee ek gelyk.
“Hoe (graag) sou ek nou liedere van die haat wou skryf, sonder haat.”
Daniel, waaruit en van wié is die aanhaling?
March 13th, 2018 at 1:00 am
Goethe se hele stelling:
(Van Wikipedia: Although often requested to write poems arousing nationalist passions, Goethe would always decline. In old age, he explained why this was so to Eckermann:)
How could I write songs of hatred when I felt no hate? And, between ourselves, I never hated the French, although I thanked God when we were rid of them. How could I, to whom the only significant things are civilization [Kultur] and barbarism, hate a nation which is among the most cultivated in the world, and to which I owe a great part of my own culture? In any case this business of hatred between nations is a curious thing. You will always find it more powerful and barbarous on the lowest levels of civilization. But there exists a level at which it wholly disappears, and where one stands, so to speak, above the nations, and feels the weal or woe of a neighboring people as though it were one’s own.
Ja, ek sien my vertaling klop nie met die konteks nie. Jammer!