Vrye Woord gee volledige steun aan die onderstaande protesskrif deur die opstellers van die oorspronklike petisie teen die beoogde muilbandwette, Nadine Gordimer en André P Brink.
Die "toegewings" wat voorgestel word aan die Wetsontwerp op die Beskerming van Inligting moet sonder oogklappe geëien word as blote skynmaatreëls om te verhoed dat die Ontwerp verwerp word deur media-organisasies, vakbonde, skrywers, kunstenaars, en almal in ons burgerlike samelewing wat besef dat die reg op die vryheid van uitdrukking absoluut is. Ons aanvaar dat dit soos in enige demokrasie nodig is om hoogs sensitiewe Staatsinligting te beskerm. Staatsveiligheid vir verdediging en militêre instansies is nie onderhandelbaar nie. Maar hierdie Ontwerp gaan uitdruklik verder as wat nodig is. Sou dit wet word, sal dit die vryheid van uitdrukking aan bande lê en 'n einde maak aan die basiese reg wat met die einde van apartheid gevestig is deur die beskerming van menseregte in die Grondwet.
Die voorgestelde toegewings wat bedoel is om van 25–30 Julie deur die Parlementêre Moniteringsgroep oorweeg te word, is die volgende:
Om die klassifisering hoofsaaklik tot veiligheidsdienste te beperk. Dit beteken dat slegs Staatsveiligheidsdienste die gesag sal hê om inligting in hul besit te klassifiseer, uitsluitlik onderhewig aan oorsig deur die bepaalde organisasie waaronder hulle ressorteer. Gevolglik laat dit enige lid van die veiligheidsdienste toe om onbeperk te klassifiseer en sodoende die hoeveelheid inligting wat beheer kan word, te vermeerder. Gedurende die oorsigtydperk – enigiets van maande tot jare – sal dié inligting van die publiek weerhou word. Die oortreding van bekendmaking sal 'n minimumvonnis van vyf jaar tronkstraf meebring. 'n Individu mag selfs veroordeel word weens die bekendmaking van inligting wat nié op sigself geklassifiseer is nie, maar gewoon omdat daardie inligting verband hou met 'n organisasie soos die Nasionale Intelligensieagentskap of die SA Geheime Diens.
Daar is geen verweer van die openbare belang wat gebruik kan word deur persone wat sulke inligting openbaar maak, die media, of die burgerlike samelewing nie, selfs wanneer geklassifiseerde inligting getuienis onthul wat byvoorbeeld korrupsie blootlê – iets wat tog sekerlik 'n sosiale nut sou hê.
Om die Wet te probeer versag met effense verbeteringe hier of daar is 'n doelbewuste rookskerm voor die ware doel daarvan, naamlik om ons reg op vryheid van uitdrukking, wat so moeisaam uit die greep van apartheid gered is, te smoor. As ons vryheid onmisbaar is vir oorlewing, dan moet hierdie Wetsontwerp onverwyld en in sy geheel deur die mense van Suid-Afrika verwerp word. Ons glo dat ons dit verskuldig is aan ons Grondwet, aan die erfenis van die Vryheidshandves, en aan ons gemeenskaplike toekoms as 'n demokrasie.
Nadine Gordimer | André P Brink
Vrye Woord veg voort
Vrye Woord het grotendeels as gevolg van die ANC se verbete aanslag op skrif en spraakvryheid tot stand gekom. Ons vind geen "gerusstelling" in die ANC se sogenaamde toegewings nie. In 'n onlangse nuusbrief het ons dit soos volg gestel: "Die groot nuus is dat die ANC hulle inligtingswet gaan heroorweeg. Dit beteken egter nog geensins dat dit herroep gaan word nie. Van hulle voorste besluitnemers weier steeds om toe te gee oor sulke kernklousules soos openbare belang. Wat maak dit immers vir 'n magsugtige party saak terwyl hulle eiebelang tot elke prys najaag?"
Dit is nodig dat elke landsburger wat spraakvryheid en regte hoog ag, sy of haar stem op elke moontlike platform laat hoor terwyl daar nog nie finale wetgewing is nie. Die kosbare spraakvryheid beteken min as dit nie benut word terwyl daar nog die kans daarvoor is nie. Mens kan aanvaar dat die groot massa wat die oorspronklike petisie internasionaal gesteun het, ewe sterk oor die jongste protesskrif voel, al kan dit nie weer onderteken word nie. Kommentaar is welkom op Vrye Woord se Facebook-blad.
Skrywersverset kry ook oorsee groot steun
Die protesskrif sluit ook direk aan by die verklaring van die te stigte Afrikaanse Skrywersunie, wat voor 'n vol saal op die Festival voor het Afrikaans in die Tropentheater deur Breyten Breytenbach voorgelees is en met groot applous begroet is.
Luidens die verklaring word Suid-Afrikaanse skrywers vir die eerste keer sedert 1994 deur sensuur bedreig. Die wetgewing wat teen die media voorberei word, "sal verreikende gevolge hê vir skrywers wat hulle teen politieke misdrywe wil uitspreek".
Dit "misken en ondermyn" die beginsel van vryheid van spraak. Gevolglik doen die aanvoorkomitee 'n beroep op Afrikaanse skrywers binne en buite Suid-Afrika om hulle ondubbelsinnig teen die wetgewing uit te spreek.
Dis die "ernstigste vergryp teen die demokratiese bedeling sedert Nelson Mandela en die ANC dit in 1994 tot stand gebring het". Voorts wil die komitee "die internasionale gemeenskap se aandag vestig op hierdie onrusbarende swaai in die rigting van 'n totalitêre bestel in Suid-Afrika.
"Dit sal 'n geestesklimaat in Suid-Afrika skep soortgelyk aan dié van die 1980's met die rassistiese regime van PW Botha in volle gang."