Groepsterm vir die Kelte rondom die Alpe? - Geskiedenis Podcasts - 2021
Groepsterm vir die Kelte rondom die Alpe?
Gewoonlik, as ek iets oor die Kelte langs die Donau en Noord -Italië probeer vind, het ek dit moeilik. Wat is hul groepsterm (soos Galliërs, Britte, Celtiberiane)? Behoort hulle aan Gallië? Word daar eenvoudig na hulle verwys as "Oos -Kelties"? Of is daar geen groepsterm nie?
Ek is op soek na 'n term wat deur antieke bronne of deur moderne historici gebruik is.
Die Romeine het hulle tipies Galliërs genoem, en die Romeinse naam vir die gebied in Noord -Italië wat hulle besit het, was "Gallia Cisalpina" (of "Cisalpine Gallië" in moderne Engels. Die deel van Gallië aan "hierdie kant" van die Alpe).
Antieke historiese bronne het soms terme soos "Celtae" gebruik om na sommige van hierdie mense te verwys, maar wie dit presies gedoen het en waarvoor dit nie gebruik is nie, is baie inkonsekwent. In die moderne taal word Celt gewoonlik verwys na die oorheersende taalfamilie (en die vermeende gepaardgaande kultuur daarvan). Een voorbeeld van waar hierdie nie oorvleuel nie, is dat die mense wat ons 'Insular Kelte' noem, nie deur die Romeine as Galliërs (of Kelte) beskou is nie.
As ek dit was, sou ek 'Galliërs' gebruik om na hierdie mense te verwys vanuit die Romeinse oogpunt, en Kelte as ek vanuit my eie moderne perspektief praat.
Die algemeenste term is "die Alpiene Kelte". Dit is verdeel in twee groot groepe: die Cisalpine Kelte en die Transalpine Kelte (wat ook die Kelte insluit in die huidige Frankryk en België). Die Cisalpine Kelte is dié aan die Italiaanse kant van die Alpe, insluitend die Lepontic en die Cisalpine Galliërs. Die Transalpine Kelte is dié aan die ander kant van die Alpe uit Italië.
Die Transalpine Kelte is oorwegend Galliërs (Transalpine Galliërs). Die belangrikste stam op die Switserse plato ten tyde van kontak met die Romeinse Republiek was die Helvetii -stam.
Groepsterm vir die Kelte rondom die Alpe? - Geskiedenis
Die Kelte het een groot voordeel gehad - hulle het yster ontdek. Yster is omstreeks 1000 tot 700 vC aan die Keltiese mense in Europa bekendgestel, wat hulle die tegnologiese voorsprong gegee het om soos hulle te versprei. Yster was 'n baie beter metaal as brons, sterker en duursamer. Aan die ander kant het dit baie warmer brande geverg om dit uit die erts te onttrek, en dit het 'n redelike mate van vaardigheid geverg om yster te gebruik. Nie een hiervan kan beteken dat brons buite gebruik is nie. Yster het eerder net 'n alternatiewe metaal geword en baie bronsvoorwerpe is gevind wat in die ystertydperk gemaak is.
Geskiedkundiges kon hierdie fassinerende kaart gebruik om sommige van die Keltiese stamme wat destyds in Ierland gewoon het, te identifiseer. Baie van die name kan nie met bekende stamme (veral dié in die weste) geïdentifiseer word nie, en die name is erg beskadig deur mond-tot-mond deurgegee te word. Ander is egter maklik herkenbaar. Op die kaart is ook die name van riviere en eilande wat met bestaande kenmerke geïdentifiseer kan word. Al hierdie inligting het historici in staat gestel om 'n prentjie te maak van die waarskynlike Keltiese stamme wat destyds in Ierland gewoon het (100 nC). Ons kaart word hieronder gegee. Let daarop dat Ierland geensins geïsoleer was nie. Sommige van die stamme het aan beide kante van die Ierse See gelê, terwyl ander in Gallië (Frankryk) verhoudings gehad het.
Teen die einde van die voor-Christelike tydperk, toe die Romeinse Ryk en sy kolonie in Brittanje agteruitgegaan het, het die Iere voordeel getrek en 'n aanval op Wes-Brittanje begin doen. Picks uit Skotland en Sakse uit Duitsland het op ander dele van die kolonie toegeslaan. Namate hul aanvalle steeds meer suksesvol geword het, het die Iere Wes -Brittanje begin koloniseer. Die trein van Munster vestig hom in Cornwall, die Laigin van Leinster vestig hulle in Suid-Wallis, terwyl die Disi van Suidoos-Ierland hulle in Noord-Wallis vestig. Cormac van Cashel (skryf baie later, in 908AD) teken dit op Die Iere se mag oor die Britte was groot, en hulle het Brittanje tussen hulle in boedels verdeel. en die Iere het net so oos van die see geleef as in Ierland & quot . Hierdie kolonies is almal binne die volgende eeu deur die Britte verslaan, hoewel Ierse konings in die laat tiende eeu nog steeds in Suid -Wallis regeer het. Die kaart aan die linkerkant toon hierdie kolonies.
Van Ailinne - Dit lyk asof D n Ailinne in die provinsie Kildare die koninklike plek van die suide van Lenister was. Dit het verskeie transformasies ondergaan, maar op sy hoogte lyk dit asof dit 'n sirkelomhulsel met 'n deursnee van 29 meter (96 voet) in deursnee bevat het met verskeie lae banke rondom. Rondom die tyd van Christus is 'n sirkel hout gebou, dan verbrand en begrawe in 'n hoop. Net soos Emain Macha, lyk dit asof D n Ailinne 'n rituele doel gedien het.
Tara - The Hill of Tara in die graafskap Meath is die tuiste van 'n groot aantal monumente. Daar is 'n grafsteen uit die neolitiese gang wat die heuwel van die gyselaars genoem word, asook 'n paar ringvure na die Ystertydperk. Rondom die grootste deel van die terrein is 'n groot erdeomhulsel. Tara was gedurende die Keltiese periode 'n belangrike plek waar dit 'n koninklike sentrum was en uiteindelik die setel van die hoë koning van Ierland.
'N Groot aantal gekerfde klippe is in die laaste eeue vC geskep. Hulle dien waarskynlik 'n rituele doel; hulle was klippe van tot 2 meter hoog en beskik oor komplekse wervelende patrone van 'n styl wat algemeen voorkom in Sentraal -Europese Keltiese kulture. Ons kan slegs bespiegel oor watter rituele doel dit kon dien. Sommige het aangevoer dat dit die duursaamste materiaal is wat in hierdie voorwerpe gebruik word, soos hout. Die bekendste voorbeeld is die Turoe Stone in die provinsie Galway, wat links op die foto verskyn (Commissioners of Public Works in Ireland).
Teen die latere Keltiese tydperk is Ierland regeer deur 'n reeks van miskien 100 tot 200 konings, wat elkeen 'n klein koninkryk regeer of tuath. Die konings het drie erkende grade, afhangende van hoe sterk hulle was. A eerlik was die heerser van 'n enkele koninkryk. 'N' Groot koning ', of ruiri, was 'n koning wat die trou van 'n aantal plaaslike konings verkry het, of oorheerser geword het. 'N' Koning van oormag ', of r ruirech, was 'n koning van 'n provinsie. Ierland het op een slag tussen 4 en 10 provinsies gehad, want hulle was altyd in 'n fluks toestand namate die konings se mag toeneem en kwyn. Vandag se 4 provinsies (Ulster, Munster, Leinster en Connaught) verteenwoordig slegs die finale toestand van hierdie grense. Elke provinsie het 'n koninklike plek gehad, 'n plek waar belangrike gebeurtenisse plaasgevind het. In 100AD was daar koninklike plekke by Emain Macha, naby Armagh Tara, Meath en Dn Ailinne, Kildare, sowel as ander plekke (sien Keltiese konstruksies hierbo).
Vir die grootste deel van die burgerlike bevolking is die lewe egter in klein boerdery-eenhede deurgebring wat bestaan ​​uit 'n hout- of watt-en-daub-huis binne 'n sirkelomhulsel. Die meeste sou toegang tot gemeenskaplike grond op hoër grond gehad het om diere te laat wei. Suiwel was algemeen, maar byna almal verbou graangewasse soos koring, hawer, gars, koring en rog. Die land is geploeg met houtploeë wat deur osse getrek is. Byna alle boerderye was op bestaansgrondslag en daar was baie min handel in voedsel.
Die taal wat deur die Kelte in Ierland gepraat is, was Kelties, 'n variant van die Keltiese tale wat in Europa gebruik is. Op die Britse Eilande was daar ten minste twee dialekte in gebruik: Brittonies (P-Celtic) wat in die suide van Brittanje en Frankryk gepraat is, en Goidelic (Q-Celtic) wat in Ierland en Noord-Brittanje gepraat is. Brittonies is die wortel van die moderne Wallies, Kornies en Bretons. Goidelic is die wortel van die moderne Iere en Skotte-Gaelies. Brittonies en Goidelies moes baie sterk beïnvloed gewees het deur die bronsperiode van Ierland.
Die Griekse geograaf en historikus Strabo (63 vC - 21 nC) kenmerk hulle op die volgende manier in sy werk "Geographia":
"Die hele ras is fanaties lief vir oorlogvoering. Hulle is luidrugtig en reageer op impuls. As hulle ontsteld is, vergader hulle onmiddellik in groepe in die openbaar, om aan te moedig tot oorlogvoering, sonder die geringste voorbereiding of besinning. Hulle is dus redelik maklik mislei en oorweldig. "
Geleidelik sou Grieke sowel as Romeine beter kennis neem met die oorlogsvaardighede van die Kelte, maar die heel eerste ontmoetings het vreedsame bedoelings gehad. Toe die Grieke die handelskolonie Massalia ca. 600 vC (wat ooreenstem met die huidige Marseille), het hulle oopgemaak vir die uitruil van goedere met mense wat in die sentrale dele van Europa woon. Vir die eerste keer het hierdie deel van Europa onder water gekom met die olyfboom en die wingerdstok. Wyn het gou 'n gewilde handelsware onder die Keltiese stamme geword. Die historikus Diodorus uit Sicilië (ongeveer 100 v.C.) vertel:
"Die Galliërs is sterk verslaaf aan die gebruik van wyn. Hulle maak hulself vol met die wyn wat ons handelaars in hulle land inbring. Hulle drink dit ongemeng, en terwyl hulle sonder matigheid drink, val hulle gou bewusteloos op die grond of word hulle mal. Baie handelaars beskou die Galliërs se liefde vir wyn as 'n seën vir hulleself, want hulle vervoer die wyn op die riviere - en op waens deur die binneland, en kry 'n ongelooflike prys daarvoor - vir 'n fles wyn ontvang hulle 'n slaaf in ruil".
In ruil daarvoor het die Kelte waarskynlik bont, amber, blik en sout, skaars produkte in die Mediterreense lande verhandel. Die Grieke versprei nie net hul goed na hierdie deel van Europa nie, maar ook na hul kultuur. Onder andere het die Kelte onder die water gekom met die geskrewe alfabet. Die Kelte het geen tradisie gehad om te skryf nie, maar aan die ander kant het hulle 'n lewende mondelinge tradisie gehad, wat eeue lank deur geleerdes soos die druïdes en bards gehandhaaf is. Deur dinge uit die hart te leer en uit die geheue te praat, was 'n deug in die Keltiese wêreld.
Die Grieke het reeds geruime tyd met die Britse eilande (Kassiterides = blindeilande) tin verhandel. Tin was 'n baie gesogte metaal wat nodig was in bronslegerings. Die seevaarder Pythias van Massalia het in die 4de eeu vC na Cornwall gereis en vertel hoe die mynwerkers hier blik onttrek het. Hy noem die land die Pretiaanse Eilande, omdat die inwoners hulself Pretani noem. Dit word deur die Romeine waargeneem en uitgespreek as Bretani, wat op sy beurt naam gegee het aan die Romeinse provinsie Britannia. Pretani was moontlik die naam wat destyds deur die hele bevolking gebruik is, maar later is dit meer spesifiek gebruik oor die mense met die naam Cruithni deur die Iere of Picti in Latyn (al drie name het dieselfde oorsprong en beteken "geverfde mense" of "mense" met foto's "). Deur die geskiedenis is dit bekend dat die Britte hul liggame met patrone en prente versier het (die maritieme tatoeëringstradisie).
Wie was hierdie Kelte? Waar kom hulle vandaan? Afgesien van die kleurryke en min of meer bevooroordeelde hedendaagse vertellings van die Grieke en Romeine, moet ons, saam met die geskrifte van Ierse monnike in die 7de en 8ste eeu nC, staatmaak op die moeisaam verworwe kennis uit die wetenskaplike takke van argeologie en taalkunde. Argeoloë ontdek die oorblyfsels van vroeëre nedersettings en ontleed die inhoud van grafte, terwyl taalkundiges betrokke is by die opsporing van algemene taalelemente deur die geskiedenis.
Europa was sedert die prehistoriese tyd 'n smeltkroes vir verskillende stamme wat uit die vlaktes van Sentraal -Asië binnedring. Die groeiende behoefte aan vars weivelde vir perde en beeste namate die bevolking toeneem, was die dryfveer. Omstreeks 3000 vC lyk dit asof die inwonende landboukultuur van Sentraal -Europa "versteur" is deur indringers van Sentraal -Asië. Aanduidings hiervan is hoofsaaklik gebaseer op vondste van erdewerk uit hierdie tydperk. Die ryk geborduurde erdewerk verander skielik karakter en word ruër en eenvoudiger in uitdrukking (keramiek met koordpatroon). Terselfdertyd dui ander vondste op die invloed van die oostelike Kurgan-kultuur-die tradisionele "moedergodinne" verdwyn, gereedskap verander in tipe en vorm, begrafnisgebruike verander. Die landboukultuur in Europa het destyds min tekens getoon van enige politieke sentralisering. Mense het in klein agrariese gemeenskappe gewoon sonder 'n sigbare hiërargiese struktuur. Die nomadiese kulture in die ooste was daarenteen gebaseer op 'n hiërargiese stamhoofstelsel en 'n sterk militêre organisasie. Hulle het die perd getem en was dus meer beweeglik as die inwonende boere. Hulle wou ook toegang tot minerale en voedselbronne verseker.
Argeoloë noem hierdie stamme gewoonlik uit die ooste en noorde die Battleaxe-mense, as gevolg van die kenmerkende bylgreepgate in bylvonde van koper en klip uit hierdie era. Die Battleaxe People was waarskynlik die eerstes wat 'n Indo-Europese taal (Proto-Indo-Europees) gepraat het. Hulle was ook waarskynlik die eerste Europeërs wat kennis van die wiel gehad het. Hulle begrafnisgebruike - waar die dooies begrawe is in ergeheuwels of steenbakke (kurgans, tumuli) - is in baie dele van Europa gehandhaaf tot in die ouderdom van die Groot Migrasies (400 - 600 nC) en die Merovingaanse tyd (600 - 800 nC) .
Ongeveer dieselfde tyd het 'n ander kultuur verskyn op die Iberiese skiereiland (vandag se Portugal) en geleidelik na die noorde en ooste versprei. Vanweë die kenmerkende klokvormige vorm van hul erdewerk, is die kultuur deur die argeoloë deur die argeoloë die naam Bell Bell-Culture genoem. In hierdie gebied was daar baie kopervoorrade, sodat die mense hier 'n gevorderde metallurgiese tegniek ontwikkel het wat hulle saamgebring het tydens hul migrasie na die noordooste.
'N Ruk na 2000 vC het hierdie twee kulture in Sentraal -Europa saamgesmelt. Hulle smelt die metale tin en koper saam - en so het die brons tydperk van Europa begin. Argeoloë noem hierdie nuwe kultuur die Unetice-Culture, na 'n dorpie in Tsjeggië waar die eerste nedersettings ontbloot is. Hierdie gebied is perfek geleë vir handel en kontak met buite kulture. Die Uneticians het 'n eenvoudige lewe geleef in klein dorpies beskerm deur houtpalades en omring met landbougrond. Waarskynlik het die metaalwerkers 'n spesiale status geniet en is hulle van landbou- en militêre pligte onthef. Die stamstruktuur bestaan ​​uit hoofmanne en krygers wat belangrike besluite neem, en wat verantwoordelik was vir die versterking van die palissades. Hierdie klasverdeelde samelewing het lank bestaan ​​en na die hele Europa versprei.
Omstreeks 1250 vC dui spore van verandering in die argeologiese materiaal aan op die ontwikkeling van 'n Keltiessprekende tak van Indo-Europees. Die sogenaamde Urnefelt-kultuur word beskou as 'n voortsetting van die Unetice-kultuur. Die opvallendste verandering is die bekendstelling van 'n nuwe begrafnispraktyk - verassing. Die kernsure is op spesiale begraafplase geplaas. Die meeste taalkundiges is van mening dat hierdie mense 'n vroeë vorm van Kelties moes praat - proto -Kelties.
Uitspraak: -e-? M
Funksie: selfstandige naamwoord
Gebuig vorm (e): meervoud cineraria
Etimologie: Latyn, uit ciner-, cinis
: 'n plek om die as van die verasde dooies op te neem
- koerier byvoeglike naamwoord
Die grootste uitbreiding van die Keltiese samelewing uit hul oorspronklike tuislande van Sentraal -Europa het in die laaste millennium vC plaasgevind. Kennis van die ontginning en gebruik van 'n nuwe metaal - yster - het na die gebied gekom, en die Europese ystertydperk het begin. Die algemene naam vir hierdie kulturele stadium is die Hallstatt -kultuur (ongeveer 750 v.C. - 400 v.C.), vernoem na 'n dorpie in Oostenryk, waar argeoloë oorblyfsels van ou nedersettings ontdek het. Die mense wat hier woon, het sout uit die berge gehaal uit ca. 1000 vC - 50 vC (Salzkammergut, Salzburg).
Die volgende stap in die kulturele ontwikkeling heet La T & egravene, na 'n dorpie aan die Ne & ucircchatel in die weste van Switserland, en word deur navorsers beskou as die eerste kenmerkende Keltiese kultuur. Die vondste uit hierdie gebied word gekenmerk deur 'n buitengewoon ryk versiering van wapens, gereedskap, juweliersware, ens.
Omstreeks 400 vC begin die Kelte werklik rondbeweeg. Hulle het die Alpe oorgesteek na die Po -vlaktes, waar hulle belangrike Etruskiese streke (die stadstaat Veii) aangeval en verower het, nuut geannekseer deur die Romeine na langdurige stryd. Van daar af stuur hulle hul koers teen Rome self. Rome is in 380 vC aangeval, aangevuur en geplunder. Die vesting van Capitol was 7 maande lank onder beleg, en die regering, wat die stad verlaat het, moes tonne goud losgeld betaal om van die woedende Kelte ontslae te raak. Die Kelte - of Galliërs, die naam wat die Romeine aan hierdie woedende stamme gegee het - vestig hulle in Noord -Italië (Gallia Cisalpina). Dit was eers in C & aeligsar se beroemde Galliese oorloë (58 - 51 vC) dat hulle gedwing is om hulle terug te trek, en van toe af is die Kelte of Gallië permanent as 'n politieke mag in Europa ongeldig verklaar.
'N Ander groep Kelte migreer ooswaarts langs die Donau na die Swart See en vestig hulle in Transsylvanië (Roemenië). Toe Alexander die Grote begin met sy veroweringsaanvalle (ongeveer 335 vC), moes hy eers onrus onder sommige stamme noord van Masedonië bekamp. Dit was die Scordisai en verskeie ander Keltiese stamme. Dit was tydens 'n versoeningspartytjie met hierdie stamme dat Alexander gevra het wat hulle die meeste van alle dinge in die wêreld vrees, en hulle antwoord met die bekende woorde: "Die enigste ding wat ons regtig vrees, is dat die hemel op ons sal neersak" . Alexander het verwag dat hulle sou antwoord dat hulle hom die meeste vrees, daarom het hulle diplomaties bygevoeg: "Maar ons oordeel die vriendskap van 'n man soos jy hoër as enigiets anders."
Toe Alexander in 323 vC sterf, val sy enorme ryk uitmekaar. Dit is uiteindelik verdeel tussen drie van sy generaals. Terselfdertyd begin die Kelte suidwaarts na Illyria (Illyriese vlugtelinge kry asiel in Masedonië) en stig in 297 vC 'n Keltiese koninkryk in Thrakia (Bulgarye). Hulle het verder suidwaarts na Griekeland getrek en die tempel van Delphi van ondenkbare skatte ontslaan voordat hulle teruggetrek het.
Op hierdie tydstip in die geskiedenis was Klein -Asië 'n lappie van verskillende volke en state, wat almal deur Alexander onderwerp is, maar wat nou hul onafhanklikheid begin terug eis het. Een van hierdie state was Bithynia in die noordwestelike hoek van Klein -Asië. In die jaar 278 vC was daar 'n stryd om die troonopvolging in die land tussen die broers Zipoetes en Nikomedes. Nikomedes het steun gesoek by die Masedoniese koning Antigonos Gonatas, wat 3 Keltiese stamme gewerf het - die Tolistoboiërs, die Tectosagians en die Trocmanians, in totaal 20 000 man. Hulle het vinnig die oorwinning vir Nikomedes verseker. Hierna kon die Kelte in Bithynië niks meer doen nie, en daarom het hulle belasting (galatika = Keltiese belasting) van die Griekse stadstate langs die kus begin invorder. Uiteindelik is hulle onderwerp deur die Siriese koning Antiochos, wat olifante gebruik het in sy aanval op die Kelte.
Langs die kus van Frigië - nog een van die vele state in Klein -Asië - is 'n nuwe koninkryk in die jaar 281 vC gestig - Pergamon. Hulle het 'n ooreenkoms met die Kelte gesluit. Hulle is toegelaat om hulle in die binneland van Frigië te vestig as hulle belowe om in vrede te lewe. Hierdie land sou later bekend staan ​​as Galasië, en die drie stamme het hul eie deel geëis, die Tolistoboiërs vestig hulle in die boonste deel van die rivier Sangarios, die Tectosagiërs oos hiervan, en die Trocmaniërs verder oos, rondom die stad Ancyra (vandag se Ancara) ). Die Kelte het egter lank nie hul belofte gestand gedoen nie, en hulle het daarin geslaag om Antiochos in 265 vC te verslaan in 'n geveg naby Efese, voordat hulle aan die kus van Klein -Asië voortgegaan het. Uiteindelik is hulle onderwerp deur die sterk koning Attalos van Pergamon. Bietjie vir bietjie het hulle egter aangepas en hul tradisionele boerderypraktyke eeue lank volgehou. Die taal was Kelties tot 600 nC. 'N Christen sendeling - St. Jerome - wat destyds deur Klein -Asië gereis het, het gesê dat die taal hom herinner aan 'n aksent wat in Treveri, 'n Keltiese stam in die Rynlande, gepraat is.
In Brittanje is die Keltiese invloed vanaf ongeveer 750 vC duidelik. Argeologiese spore van die Hallstadt -kultuur kan vanaf 500 vC gesien word, en vanaf 300 vC het 'n nuwe golf immigrante die La T & egravee -kultuur saamgebring. Noord en oos van die Keltiese hartland het nuwe stamme voortdurend suid en wes beweeg - Cimbriërs, Alemanni, Marcomanians, Teutonians, Langobards, Svebes, ens. Geskiedkundiges gebruik dikwels die generiese term Duitsers om al hierdie stamme te omhels. Die Romeine het alle stamme oos van die Ryn -Duitsers benoem. Baie hiervan was in werklikheid Kelte, ander stamme behoort aan nie-Keltiese mense wat 'n naverwante Indo-Europese taal praat. Julius C & aeligsar was eintlik die eerste een wat die verskillende Keltiese stamme geskei het in sy werk oor die Galliese oorloë - "De bello Gallico". Sy werk begin met die sin: "Gallia est omnis divisa in partes tres" (Die land van Gallia kan in drie dele verdeel word). Die ware Duitsers was hoofsaaklik die Teutoniërs en die Alemanne. Hierdie name word vandag weerspieël in die Franse term vir Duitsland = L'Allemagne, en die Duitsers besit hul eie naam vir hul land - Deutschland = Teutonland = Duitsland (Noors). Die term Teutones is regtig 'n Latynse vorm van 'n Keltiese woord wat mense beteken (verwant aan die Noorse tjod), en ons vind die naam weer vir die Galliese God Teutates.
Taalkundiges het lankal vasgestel dat die Keltiese taal tot 'n tak van die grotes behoort
Indo-Europese taalfamilie, soos die geval is met die Duitse, Slawiese en kursiewe tale. Ongeveer dieselfde tyd as wat La T & egravene -kultuur in Sentraal -Europa duidelik word, vind 'n skeiding plaas in die Keltiese taal. Een van die mees kenmerkende veranderinge is dat die oorspronklike Indo-Europese Q-klank in 'n P-klank verander. Daarom heet die een variëteit van die Keltiese taal P-Celtic, Continental Celtic of Brythunian, terwyl die ander Q-Celtic, Isle-Keltic, Goidelian of Gaelic genoem word. Q-Celtic word vandag slegs in Ierland en op die eiland Man en in Skotland gepraat deur Skotte uit Ierland binne te val. Volgens die legende het die Iere hul oorsprong in Spanje (die Romeine het Ierland Hibernia = (H) Iberiese skiereiland genoem?), En waarskynlik het hulle Q-Kelties gepraat. Dit kan wees dat die Hallstadt Kelte (Q-kelts) deur die La T & egravene Kelte (P-Kelte) verdryf is? Een moontlike rede vir sulke taalkundige veranderinge kan wees dat indringende stamme dit moeilik vind om al die 'gevange' mense se taalklanke uit te spreek of omgekeerd. Dit is moontlik dat hulle sekere woorde nie korrek kan uitspreek nie en dit dus kan vereenvoudig.
Q-Celtic (Goidelic of Gaelic) word deur taalkundiges beskou as die oudste van die twee tale, P-Celtic (Brythonic of Cymrian) ontwikkel later. Die argumente vir hierdie mening is dat P-Celtic baie taalkundige vereenvoudigings ondergaan het in vergelyking met Q-Celtic. P-Celtic het homself vereenvoudig in sy saak-eindes en in die verlies van die neutrale geslag en dubbele lid. Daar was ook verskille met betrekking tot aanvanklike mutasie en aspirasie. Die oorspronklike Indo-Europese qu (kw) -klank word omskep in 'n p-klank. Die woord vir "seun" word in Gaelies "mac", terwyl dit in Brythonic "kaart" (Cornwall), "ap" (Wallis) en "mab" (Bretagne) word. Die woord vir "kop" in Iers en Skotse Gaelies is "ceann", maar in Bretagne is dit "pen" en in Wallis en Cornwall "pen".
Dit was die Skotse historikus George Buchanan (1506-1582) wat die verband tussen die Gaeliese taal wat in Ierland en Skotland gepraat is, en die taal wat deur die ou Galliërs in Sentraal-Europa gepraat is, eers ontdek het. Sy aanname is 'n eeu later bevestig deur die Walliese taalkundige Edvard Lhwyd (1660-1709). In die daaropvolgende eeue is die taalkundige indeling "Kelties" uitgebrei as 'n term om 'n hele volk en 'n kenmerkende kultuur te bevat. Die Kelte het egter verre van 'n eenheids-etniese identiteit, hoewel baie van die Keltiessprekende stamme algemene eienskappe en gebruike gehad het.
Die begeerte van die 18de eeu na romantiese verheerliking van die verlede, tesame met die soeke na historiese identiteit, was veral oorheersend in Skotland. Die kilt was 'n uitvinding uit hierdie tydperk. Dit is in 1730 deur die Engelse nyweraar Thomas Rawlinson "uitgevind" as 'n soort uniform vir sy Skotse werkers. Ironies genoeg was dit nie die Skotte self nie, maar 'n oorwegend Britse aristokrasie wat die kilt beroemd gemaak het.
Vandag oorheers die Keltiese taal in Wallis (Cymru), waar ongeveer 1 miljoen mense daagliks die taal (Cymrian) praat. In Skotland (Alba) ca. 50 000 mense praat Skotse Gaelies. In Ierland (& Egraveriu) praat ongeveer 10 000 mense daagliks Iers. In Bretagne (Breizh) in Frankryk word daagliks Bretonies (tb - Brezhoneg) deur 300 000 mense gepraat. Benewens hierdie lewende tale, word Manx gepraat deur 'n paar honderd entoesiaste op die Isle of Man in die Ierse See, en in Cornwall probeer entoesiaste die ou tong te herskep uit ou plate en opnames. In Galicië in Spanje, 'n gebied wat deur Kelte gedomineer word, is die tong ongelukkig lankal uitgesterf.
Keltiese daaglikse lewe.
'N Mens reken die "Keltiese Goue Eeu" in Europa vanaf ca. 600 vC, toe die eerste handelskontakte met die Grieke - en later met die Etruske - tot stand gekom het, tot ca. 100 nC, toe die Keltiese volk ten volle in die Romeinse Ryk geassimileer het. Vanaf ca. 250 v.C., toe die Keltiese gebied op sy grootste was, het dit onder C & aeligsar gekrimp om net Gallië (Frankryk), 'n klein deel van die Iberiese skiereiland (Celtiberians) en die Britse Eilande te beslaan. 'N Eeu later het die Keltiese kultuur slegs in Ierland oorleef. Hier kon die Keltiese kultuur in vrede ontwikkel uit vreemde invloed. Die Romeine het Ierland nooit binnegeval nie, en ook nie die latere Angelsakse nie. Die Noorweë Vikings het dapper pogings aangewend, maar ook hulle is uiteindelik in die see teruggejaag.
In hedendaagse geskrifte word die Kelte beskryf as 'n volk wat lief is vir oorlogvoering. Hulle was mal daaroor om te smul, te drink en te spog. Ongelukkig is dit die prentjie wat aan die geskiedenis oorgedra is, en die prentjie wat in die gewone mense se bewussyn vasgemaak is. Die Keltiese daaglikse lewe was egter baie meer volop en veelvuldiger. Die Kelte het hul plase en hektaar met groot vaardigheid en ywer bygewoon, en hulle het hul gode aanbid in heilige bosse wat gelei is deur offerende priesters (druïdes). In hul bloeitydperk het hulle aktief deelgeneem aan die vorming en rigtinggewing aan die Europese kultuur. Dit was die Kelte wat die eerste keer yster in die gebiede noord van die Alpe ingebring het. Dit was ook die Kelte wat die ysterploeg, die seis en selfs die heel eerste maaier uitgevind het. Hulle het boerdery doeltreffender gemaak deur die wisselbou van gewasse in te stel. Hulle het hul graanstamme verfyn en verbeter deur selektiewe teling, en hul landbouprodukte word baie waardeer vir hul kwaliteit. Hulle vleisbeeste is eweneens deur geslagte se teling verfyn, en was 'n baie gewilde goedere en gesogte lekkerny onder die ywerige Romeine.
Ons kan ook die Kelte dankbaar wees vir verskillende vervoerondernemings, soos baksteenlegging en uitbreiding van die padstelsel in Sentraal -Europa - en die verbetering van die wiel. Vroeër het beskawings die wiel uit verskeie stukke hout gebou. Die Kelte het die wiel slegs uit een stuk vervaardig, waarop hulle 'n ysterband gesmee het. Die band is tot by die houtrand gekrimp toe dit nog warm was deur middel van 'n tegniek wat lankal vergeet is, en moes onlangs weer uitgevind word. Die Kelte was ook bekwame vakmanne en het hul vaardighede gebruik om bote en vestings te bou.
Alhoewel die Kelte deur hulle vyande gevrees is, was hulle ver van onbewerkte barbare. Die Grieks -Romeinse historikus Ammianus Marcellinus (400 nC) het geskryf:
Die Galliërs is baie bekommerd oor hul voorkoms en higiëne. Geen Gallië mag vuil of onnet lyk in die land nie, al is hulle hoe arm.
Plinius vertel dat seep deur die Kelte uitgevind is en dat hulle gereeld bad. Die Romeine het in werklikheid hul beroemde badkultuur van die Galliërs aangeneem. Die vroue gebruik skoonheidsmiddels en bewonder hulself in pragtig versierde bronspieëls. Die mans het gewoonlik glad geskeer verskyn, afgesien van die kenmerkende hangende snorre. Dit was 'n deug om die liggaam in vorm te hou. Vet mans is uit die weermag ontslaan. Beide geslagte was streng met hul klere. Die toga -draende Middellanders was veral beïndruk deur die Keltiese broek, 'n mode wat later deur die Romeine aangeneem is as deel van die uniform vir die militêre kavallerie - kavallerie wat meestal uit Keltiese stamme gewerf is. Knielange tunika van linne is deur beide geslagte gebruik, net soos die kleurvolle wolmantels wat oor die skouers gedra is. Keltiese leergoed was ook baie gewild onder die Romeine, veral die Galliese stewels. Ryk versierde tekstielfragmente en metaalwerke toon 'n gevorderde vakmanskap. Diodorus beskryf die Kelte van hoë gestalte en ligharig, met harde stemme en intense deurdringende oë. Die vroue is net so groot en sterk soos die mans, en net so vinnig. Tacitus vertel dat die Caledoniërs in Skotland maklik aan hul rooi hare herken word, terwyl die Siluriërs in Wallis met donker krulhare gelooi is. Strabo noem dat beide geslagte ewe bekommerd is oor hul voorkoms en oor die dra van juweliersware. Dit word bevestig deur die argeologiese materiaal wat in grafte gevind word (swaar wringkragte van goud, brosjures, ringe en armbande).
"Die Galliërs is van hoë statuur met bultende spiere en 'n wit gelaatskleur.Hulle is lig van hare, maar nie altyd uit die natuur nie. Hulle het die gewoonte om hul eie kleur met kunsmatige middele te versterk. Hulle was altyd hul hare in kalkwater, en trek dit dan agteruit van hul voorkoppe tot bo-op hul koppe en af ​​na hul nekke. Dit laat hulle soos satires en Pan lyk, terwyl die behandeling van hul hare dit so swaar en rof maak dat dit soos perde se maanhare lyk. " (Diodurus Siculus, 1. eeu vC).
Sosiale organisasie en opvoeding.
Die Galliërs van die 1ste eeu vC, sowel as die Iere van die eerste eeue nC, het almal 'n bevoorregte klas edeles, krygers en individue met spesiale vaardighede gehad - in Ierland is hulle 'kunsmanne' genoem. Hierdie "kunsmanne" sluit die Druïde, die Vates, die bards, vakmanne en ambagsmanne in. 'N Soortgelyke klasverdeling het waarskynlik in die grootste deel van die Keltiese wêreld bestaan, hoewel daar variasies was. Druïsme was byvoorbeeld waarskynlik beperk tot Gallië en die Britse Eilande. Beskrywings van "gewone" mense is skaars. Slawerny het bestaan, maar waarskynlik nie op so 'n groot skaal as in die klassieke wêreld nie. Slawe was nog steeds 'n belangrike "kommoditeit" vir uitvoer.
Stamidentiteit was sterk. Om kontinuïteit te verseker, het die Kelte daarom groot belang geheg aan die opvoeding en opvoeding van hul kinders. Die kinders het tuis by hul ouers gewoon totdat hulle ongeveer 7 jaar oud was. Daarna is hulle in pleeggesinne geplaas, gewoonlik familielede of goeie vriende. (Die Vikings het 'n soortgelyke pleegstelsel gehad. Harold the Fairhaired se seun H & aringkon is deur King & AElgthelsten in Northumbria bevorder). Die ouers moes hiervoor betaal. Meisies was duurder as seuns. Die grootmaak van 'n meisie het 8 verse of 2 melkkoeie gekos, terwyl 'n seuntjie 6 verse of 1 1 2 melkkoei gekos het, selfs al het die meisies net by hul pleegouers gebly tot die ouderdom van 14, terwyl die seuns gebly het tot hulle 17 was In die pleeghuise het die kinders die vaardighede aangeleer wat hulle later in hul lewens nodig sou hê. Vir seuns uit die krygerklas was dit belangrik om uit te blink in oorlogsvaardighede. Klassieke skrywers noem die wydverspreide homoseksuele praktyk in die Keltiese samelewing, veral onder groepe soos die Gaesataerians. Die Gaesataerians was 'n soort huursoldaat wat vir verskillende oorlogsmissies in Europa gewerf is. Dit was 'n baie gewilde 'beroep' vir jong seuns. Net soos die Spatane in Griekeland, het hulle 'n baie sterk "esprit de corps" gehad, ongetwyfeld versterk deur liefdesbande tussen seuns en ouer mans.
"En onder die barbare geniet die Kelte - en verkies dit selfs - die intieme geselskap van jong seuns, alhoewel hul vroue nogal mooi is. Sommige van hulle het twee geliefdes wat saam met hulle op die vel slaap." (Athenaios).
Ontdek die graf van 'n Keltiese prins.
In die klein dorpie Hochdorf, noordwes van die stad Stuttgart in Duitsland, is 'n tuimel van agt meter hoog uitgegrawe in die laat sewentigerjare. In die middel van die tumulus het die argeoloë op 'n klip- en houtbeskermde krip geslaan omring deur 'n kleihoop. Binne-in die krip vind hulle die oorblyfsels van 'n Keltiese edelman wat uitgestrek op 'n bronsbank lê, versier met al sy kosbare aardse besittings en omring is met alles wat hy nodig het vir sy reis na die hiernamaals. Die graf is gedateer tot ongeveer die jaar 550 vC (vroeë Ystertydperk of Hallstatt -tydperk), met ander woorde voordat die groot Keltiese uitbreiding begin het. Navorsers was verbaas oor die vonds, en 'n paar historiese aannames moes aangepas word. Die Keltiese samelewing moes destyds inderdaad meer gestratifiseer gewees het as wat vroeër aanvaar is, waarskynlik selfs 'n aristokratiese klas.
Die man was in sy veertigerjare toe hy dood is en van 'n baie hoë gestalte (183 cm) - 'n kop langer as sy tipiese tydgenote. Die gemiddelde lewensduur was destyds ongeveer 30 jaar. Om sy nek het hy 'n goue wringkrag gedra, en sy klere - gemaak van 'n ryk patroonlap met borduurwerk in Chinese sy - is vasgemaak met ingewikkelde goue borsspelde. Selfs sy breë leergordel was versier met 'n goue band. Hy het 'n dolk pas in 'n goue romp, en om sy pols het hy 'n goue armband gedra. Sy skoene is ook versier met goue stroke. Onder sy persoonlike items was 'n berkhoedhout, ysternagelknippers en vishoeke. Die mees verrassende en uitstaande item was egter die bronsbank waarop hy uitgestrek lê. Hierdie groot bronsbank is ondersteun deur 'n hoë voetmetaalbeelde van vroue van agt voet. Hierdie beeldjies balanseer op funksionele wiele van brons en yster. Syfers in brons in reliëf op die bank se rug, voer 'n begrafnisdans uit, en twee perde trek 'n vierwielkar tot in ewigheid. So 'n item was nog nooit tevore opgegrawe nie!
Die Kelte het hul dooies met groot hoeveelhede kos en drank na die Afterworld gestuur. In die noordwestelike hoek van die graf het 'n groot ronde brons ketel gestaan ​​- groot genoeg om ongeveer 400 liter vloeistof in te hou. Daarbinne het die argeoloë 'n suiwer goud drinkbak gevind en die gedroogde oorblyfsels van mead - 'n alkoholiese drank op heuning. Afgesien van die goue drinkbak, het daar baie drinkhorings aan die mure rondom die graf gehang. Oorkant die grafkamer, oorkant die bronsbank, was 'n merkwaardige vierwielwa geleë. Boonop is baie slag- en kerfgereedskap gestapel, tesame met bronsplate en -bordjies. Die mure van die kamer was versier met weelderige weefsels. As gevolg van die bakteriedodende oksiede van die metaalartefakte, is dit mooi bewaar, wat die graf die rykste mengsel van geweefde materiale en tekstiele uit hierdie tydperk in heel Europa gemaak het.
Die Druïde vorm 'n spesiale kaste van priesters of regters met groot invloed in die Keltiese wêreld. Ons kennis van die belangrikheid daarvan is byna uitsluitlik gebaseer op geskrifte van hedendaagse Romeinse historici (Tacitus, Diodorus, Strabo, Posidonius, ens.), En in die eerste plek op Cæsars se eie ooggetuieverslae in sy werk "De bello Gallico" (50 vC). Soos vroeër genoem, was dit 'n Keltiese deug om u geheue op te lei. Hulle het die geskrewe woord wantrou, en dit beskou as 'n afwyking op die geheue. Cæsar was van mening dat die hoofkwartier van die Druids in Brittanje was, meer presies op die eiland Anglesay (Mona) in die Ierse See. Hy het geglo dat as hy dit regkry om hul hoofkwartier te slaan en te oorskry, die helfte van die oorwinning oor Brittanje verseker sou word. Die Romeinse legioene is dus vinnig beveel om in die rigting van Anglesay te beweeg.
Die woord 'druide' (druidai, dryadae, druides) kan afgelei word van die Griekse woord 'eik' = drus. Dru kan ook 'sterk' beteken, terwyl wid 'kennis' kan beteken. Bome en heilige bosblare was belangrike bestanddele in die godsdienstige lewe van die Kelte. Volgens C & aeligsar was die Druïde 'n goed georganiseerde broederskap, wat baie stamme verteenwoordig. Hulle vergader een keer per jaar in verborge bosglades, voer hul geheime toesprake en rituele en kies 'n 'hoëpriester'. Die Druïde was hoogs gerespekteer in die Keltiese samelewing, as intellektuele, regters, orakels, sterrekundiges en as skakels na die gode. Daar was egter ander minder vooraanstaande mans - die sogenaamde Vates - wat Strabo beskryf as 'sieners en natuurfilosowe', en daar was ook vroulike priesters (priesteresse).
C & aeligsar was veral beïndruk deur die veeleisende opleiding wat nodig was om 'n Druid te word. Daar word verwag dat die vakleerlinge baie verse, wette, legendes en magiese formules uit hul kop sal leer, en die opleiding kan tot 20 jaar duur. Die Druïde was verantwoordelik vir die handhawing van die gevoel van identiteit en kontinuïteit van die samelewing. Hulle was die bewaarders van die wette en tradisies van die stamme, is versoek om in konflikte te bemiddel en het die mag gehad om vonnisse uit te oefen en boetes en strawwe op te lewer. Die aspek van die Druids -aktiwiteite wat die meeste aandag in historiese geskrifte geniet, is egter hul rol as offeroffers. Die Kelte het diere sowel as mense opgeoffer, aktiwiteite wat deur die Romeinse historici met skrikwekkende afgryse beskryf is, en as bewys van die barbaarse aard van die Kelte beskou. Die feit is dat die Romeine glad nie onbekend was met die praktyk van menslike offerande nie.
Die gruwelikste praktyk was veral die hoofkultus. Die Kelte het 'n sterk geloof in die sterkte en die magiese krag van die menslike skedel. Hulle het hul slagoffers onthoof en hul koppe huis toe gebring. Die koppe is óf vasgespyker oor die deuropeninge, óf op ringe rondom die huis van die oorwinnaar geplaas. Sommige stamme het die skulpe met goud versier en dit as drinkbekers gebruik, of hulle het dit in bokse sederhout geplaas. Soms het hulle selfs die skedels van verowerde vyande aan hul gordels vasgemaak, of hulle oor hul perde se nek gehang.
Tyd en geloof.
In 'n wingerd buite die Franse dorpie Coligny is 'n paar bronsfragmente in 1897 uitgegrawe. Dit was oorblyfsels van 'n ou Keltiese kalender. Toe die "legkaart" moeisaam saamgestel is, vorm dit 'n bronsplaatjie van ongeveer 60 cm hoog en 42 cm breed, verdeel in 16 vertikale kolomme met inligting oor seisoenale veranderinge en weerstekens. Na raming is die Coligny -kalender omstreeks die 1ste eeu vC gebou, terwyl die Juliaanse kalender streng in die Romeinse wêreld ingevoer is.
Die Keltiese kalender is 'n maankalender. Die maande begin egter nie met die nuwemaan nie (soos in die meeste maankalenders), maar met die volmaan. Die Coligny -kalender is dus geen 'natuurlike' kalender nie. In 'n natuurlike kalender begin elke maand met die waarneming van die nuwemaan, en die waarneming van die sonstilstand stel 'n nuwe jaar in. Die neolitiese steenobservatoriums (soos Stonehenge) en die ou ganggrafte (soos Maes Howe in Orkney) is gebou om die presiese tyd vir sonstilstand en equinox te kan bepaal. In die Coligny-kalender het mens eerder 'n wiskundige reël gebruik om die nuwe jaar te besluit (gelykstaande aan die skrikkeljaarreël in die Gregoriaanse kalender wat vandag gebruik word), waar 30 jaar gelykgestel word aan 371 maande. In die Coligny -kalender verloor 'n mens byna 1 1 2 dag in 30 jaar, wat dit nie so wiskundig presies maak soos die Gregoriaanse kalender nie. Die Juliaanse kalender, wat op dieselfde tyd deur die Romeine uit Egipte geërf is, kom binne 30 jaar 1 4 dae vantevore uit, so selfs die kalender is effens beter. Die Coligny -kalender is egter 'n stap vorentoe in vergelyking met 'n suiwer sonkalender met 365 dae per jaar, wat meer as 7 dae in 30 jaar verloor.
Die Kelte reken tyd in nagte in plaas van dae (twee weke = 14 dae). 15 nagte was die helder tyd van die maand (toenemende maan), terwyl 15 nagte die donker tyd van die maand (dalende maan) was. Die Keltiese jaar is verdeel in vier seisoene, elk met 'n inleidende fees. Die jaar begin in die herfs met die maand Samonios (saadval):
apr / Mei
sep / okt Saadval
Die donkerste dieptes
Tyd van ys
Tyd van helderheid
Net soos die jaar in die herfs begin, begin die dag teen sononder. Daarom begin die viering van 'n fees die aand voor die dag van die fees (soos Oukersaand vandag). Die grootste fees van die jaar was die Nuwejaarsfees, wat die aand voor 1 November begin het. Dit is Samain (Samhain) genoem en was die einde van die oes en die koms van die winter. Tans vier ons dit as Allerheilige dag of Halloween. Op hierdie dag is orde geskep uit chaos toe die wêreld geskep is. Een het geglo dat die geeste van die dooies vanaand vrygelaat is, en dit was dus belangrik om die dreigende gevaar te voorkom deur massiewe offergawes. Die volgende van die jaar se feeste was Imbolc op 1 Februarie. Dit was die tyd toe die lentelammers gebore word en ooie in melk gekom het. Die godin van vrugbaarheid Brigit of Brigantia was die beskermer van hierdie fees. Die tweede grootste fees in die Keltiese lande was Mayday of Beltaine (vernoem na die beskermheer God Belenos). Dit is ter ere van die Druïde gehou, maar dit was ook 'n vrugbaarheidsfees - hoofsaaklik van nuut plantgewasse en beeste wat net op groen weivelde geplant is. Op hierdie dag het die Druïde hul reinigingsrituele uitgevoer. Beeste is deur die rook van vreugdevure gedryf.
Dag en nag is ook verdeel in 8 horlosies wat elk 3 ure geduur het. In moderne Wallies word hulle genoem:
Ucher Middernag (22.30 - 01.30)
Dagbreek (01.30 - 04.30)
Oggend (04.30 - 07.309
Gebrek aan damp (?) - (07.30 - 10.30)
Middag (10.30 - 13.30)
Rus (13.30 - 16.30)
Skemer (16.30 - 19.30)
Verdwyning (bewolk) (19.30 - 22.30)
Dit is nie maklik om die Keltiese mitologie te beskryf nie. In die eerste plek het dit sterk gewissel tussen lande, en selfs tussen distrikte - en deur die eeue, onder die invloed van die Romeinse kultuur. Navorsers het meer as 400 verskillende gode geregistreer. Boonop het aanbidding op verskillende vlakke plaasgevind. Elke gesin kan hul eie huisgode hê (soos die Romeine se penate en lares) ter beskerming van die huis en die gesin. Die Kelte het geglo in wedergeboorte en reïnkarnasie, ondersteun deur verskeie opgrawings, waar die oorledene begrawe is met al sy aardse goed, en met kos en drank vir sy reis. Sommige gode en godinne kom egter voor in 'n groot deel van die Keltiese wêreld:
(van Iers vir "skynende lig") word in baie plekname herken, byvoorbeeld Lugdunum (Lyon). Hy was moontlik 'n songod, maar was ook verbind met die raaf (lugos). Hy is aanbid van Ierland na Spanje. Die Keltiese fees van Lughasa (1 Augustus) is na hom vernoem.
("Bright" of "Radiant"). 'N Galliese songod en geneser. Verbind met die Mei -fees Beltaine.
(Die "horing"). Beskermer van diere. Afgebeeld op die beroemde Gundestrup -ketel.
'N Oorlogsgod in Brittanje en Gallië.
Galliese perd- en vrugbaarheidsgodin.
Die Icenians Godin of Victory.
'N Genesende God deur die Treveriërs.
Die "Good Striker". 'N Hamergod. Verwant aan die Ierse God Dagda.
"God van die stamme". Dit kan 'n algemene term vir verskeie gode wees.
"Stammens gud". Kanskje fellesnaam op flere guder. Jmfr. teutoner = deutschland.
In teenstelling met die klassieke wêreld, het die Kelte hulle gode eers in die menslike gedaante voorgestel tot laat in die ystertydperk. Daar word byna geen beelde of beelde van hul gode ontdek nie. Die Keltiese weermagbevelvoerder Brennus, wat die Delfi-orakel omstreeks 390 vC verower het, bespot die God-beelde wat hy daar sien. Namate die Keltiese kultuur deur die Romeine beïnvloed word, het die gode en godinne van die Kelte geleidelik in die grootheid van die Romeinse goddelikhede geïntegreer. Mars word geïdentifiseer met Lenus, Minerva met Sulis, Merkur met Rosmerta, ensovoorts. (Hierdie verskynsel van godsdienstige integrasie kan ook duidelik gesien word in Indië, waar Boeddha een van die hindoeïese God Shivas -reïnkarnasies geword het).
Die Gundestrup -ketel.
Uit 'n veenhok in Noord -Jutland in Denemarke is een van die verstommendste vondste uit die Keltiese Bronstydperk in 1891 opgegrawe. Die silwer ketel van Gundestrup was 27 cm aan die rand en was ingewikkeld met gehamerde prentpanele binne en buite. Sentraal in die bodem van die ketel is 'n reliëf van 'n sterwende bul. Navorsers het die ketel gedateer tot ca. 100 vC, en is van mening dat dit hier gebring is as oorlogsbuit van iewers in Sentraal-Europa. Dit is waarskynlik in die moeras geplaas as 'n offer aan 'n Keltiese God. Sommige navorsers heg die aanskoulike en skilderagtige begrafnisse aan 'n ou Isiese epiese legende - Táin Bó Cuailnge (The Cattle Raid at Cooley) - neergeskryf deur Ierse monnike ca. 700 nC. Die mite wat in hierdie legende beskryf word, is waarskynlik gebaseer op 'n nog ouer kontinentale mite. Die ketel word vandag in die Deense Nasionale Museum in Kopenhagen gebêre.
In kort vertel T & acutein die verhaal oor die wedywering van die twee Ierse vriendinne - Ulster in die noordooste en Connaught in die noordweste. 'N Jong seuntjie - C & uacutechulainn - maak 'n draai by sy ma, koningin Medb, in Connaught omdat hy as 'n pleegster by koning Conchobar in sy hof in Ulster wou verloof word (daar is reeds 150 pleegkinders verbonde aan die hof). Die koning is die oom van die seuntjie en hy word beskou as die grootste vegter in Ierland. C & uacutechulainn trotseer sy ma en reis alleen. Hierdie episode veroorsaak 'n oorlog tussen die twee koninkryke, waar 'n wit en 'n swart bul die belangrikste rolle speel.
Ierland - die laaste Keltiese buitepos.
Soos in Brittanje, het Ierland die afgelope dekades vC sy eie weergawe van La T & egravene-kultuur ontwikkel. Vlugtelinge van interne gevegte in Brittanje en Gallië het die land waarskynlik sedert die laat Ystertydperk bewoon. Die vakmanskap van hoë gehalte bereik sy hoogtepunt in die 2de en 3de eeu nC. Die artefakte uit hierdie tydperk is dikwels ryklik versier met ingewikkelde en kenmerkende geometriese patrone, 'n kunsstyl wat later prototipies geword het van die Keltiese kuns. Hierdie kunsstyl was werklik 'n mengsel van baie verskillende kulturele invloede, met elemente uit die Nordiese "dierestyl" en uit Piktiese en Angelsaksiese tradisionele kuns. Geleidelik het 'n spesiale klas ambagsmanne in Ierland ontstaan ​​- die monnike. Hulle is verantwoordelik vir wonderlike verligte handskrifte en tekeninge van die Evangelies, soos byvoorbeeld die "Book of Durrow" (ca. 680 nC) en die "Book of Kells" (ongeveer 800 nC). Die kunstenaars, wat met baie primitiewe instrumente werk, kon opvallende effekte behaal. Die bladsye is gemaak van velijn (fyn perkament) wat uit die huide van kalwers en skape gemaak is. Tientalle diere was nodig om een ​​enkele bybel te produseer. Die perkamentblaaie word geteken en gekleur met behulp van 'n gevarieerde verskeidenheid penne en fyn kwaste, na deeglike voorbereidings met liniale en skubbe. Die bladsye word uiteindelik saamgevoeg in wonderlike volumes.
Die apostel van Ierland - St. Patrick - het die eiland omstreeks 400 nC gedoop, en in 'n kort tydperk floreer die Ierse kerk tot een van die voorste opvoedkundige leersentrums van sy tyd. Studente uit die hele Europa stroom na die Ierse kloosters. Ierse monnike het redding gesoek bo -op kranse ver van die kus van Brittanje en Ierland, terwyl ander rondgedwaal het om die evangelies aan kelte in Suid -Ierland, pikte in die noorde en aan Duitse en anglosaxoniese setlaars in Brittanje te verkondig. Ongelukkig is die Keltiese "Goue Eeu" skielik skielik tot 'n einde gekom deur die invalle van die Nordiese Vikings, wat Dublin in 795 nC binnegeval het.
'N Spesifieke skryfvorm - Ogham - is ook gedurende hierdie era ontwikkel. Dit het uit eenvoudige lyne of strepe bestaan, en was - net soos die rune -alfabet - maklik om op klip en boom te sny. Elke letter in die Ogham-alfabet is verbind met 'n sekere boom of plant, wat almal 'n spesifieke godsdienstige konnotasie het. Die alfabet bestaan ​​uit 20 letters en bome:
Brief Naam Spelling Hout Latynse naam
B Beth BBEH Berk Betula pendula
L Luis LWEESH Rowan Sorbus aucuparia
N. Nion NEE-uhn As Fraxinus excelsior
F Vrees FAIR-n Or Alder glutinosa
S Saille SAHL-yuh Wilg Salix spp.
D Duir DOO-r Eikebome Quercus robur
T Tinne CHIN-yuh Holly Ilex aquifolia
V Quert KWAIRT appel Malus sylvestris
M. Muin MUHN Wingerdstok Vitis vinifera
G Gort GORT Klimop Hedera helix
Y Ngetal NYEH-tl Riet Phragmites communis
Z Straf STRAHF Blackthor Prunus spinosa
R Ruis RWEESH Ouderling Sambucus nigra
A Ailm AHL-m Silwer spar Abies alba
O Onn UHN Furze Ulex europaeus
U Ura OO-rah Heide Calluna vulgaris
E Eadha EH-yuh Populier Populus tremula
Ek Idho EE-ja Yew Taxus baccata
Bronne en skakels.
"The World of the Kelte" (Dansk utgave, 1994).
"Die Kelte" (Time-Life Books, 1980).
Wat ons nie ken nie, die ou Kelte
Die Keltiese kultuur het gedurende die Ystertydperk geleef van ongeveer 600 vC tot 43 nC. Dit is die tydperk toe yster ontdek en gebruik is.
Voor die ystertydperk was brons die enigste metaal wat in Brittanje gebruik is om gereedskap te vervaardig. Brons is 'n legering van koper en tin (vandaar die Bronstydperk).
Die Kelte was 'n hoogs gevorderde samelewing. Hulle het byvoorbeeld maniere ontdek om wapens uit yster te maak, en daarom noem ons die tyd wat hulle in die ystertydperk geleef het.
Die Kelte versprei deur Wes -Europa, insluitend Brittanje, Ierland, Frankryk en Spanje via migrasie.
Hulle nalatenskap is steeds die opvallendste in Ierland en Groot -Brittanje, waar bewyse van hul taal en kultuur vandag nog prominent is.
Brythonies, Gallies en Gaelies was die drie hooftakke van Kelte in Europa.
Die Kelte het in stamme gewoon waarin alle stamme 'n hoofman gehad het, krygers, vryboere en slawe. Die meerderheid van die stamme het in beskermde dorpe gewoon, dikwels op 'n heuwel.
Daar was gebiede en weidings naby om te boer en veeteelt.
Die Kelte was 'n baie gevorderde gemeenskap, aangesien hulle een van die eerste mense in Europa was wat met yster gewerk het. Hulle het swaarde, skilde, helms en goue en silwer juweliersware geskep.
Die Kelte het nooit stede gebou nie, maar dit was kwaai stryders.
Hulle het nooit 'n ryk gestig nie. In plaas daarvan het hulle in aparte stamme gewoon, maar met soortgelyke tale, godsdiens en gebruike.
KELTE KOM NA DIE EILAND
'N Groep kragtige vegters het meer as 2500 jaar gelede oor die hele Europa versprei vanaf hul oorspronklike huis in die Alpe.
Hierdie groep mense het hulself nooit 'Kelte' genoem nie. Hierdie naam is geskep deur 18de-eeuse historici wat die Griekse woord keltoi gebruik, wat barbare beteken.
Hierdie mense het kulturele eienskappe gedeel en het 'n aantal verwante tale gehad, maar hulle het bestaan ​​as 'n verskeidenheid onafhanklike stamme.
Hulle gebruik van yster het hulle 'n voordeel gegee, aangesien dit sterker was as die koper en brons wat nog steeds deur baie van die mense wat hulle ontmoet het, gebruik is. Daar word vermoed dat hulle geleer het hoe om yster te gebruik uit interaksie met ander ystergebruikende kulture tussen 1000 vC en 700 vC.
Sowat omstreeks 500 v.C. het hulle van die vasteland van Europa na die Verenigde Koninkryk oorgeplaas, en hulle woon op al die eilande waaruit vandag die lande bekend staan ​​as Skotland, Ierland, Wallis en Engeland.
Hulle versprei vinnig oor die eilande met hul ystergereedskap en vervang die Bronstydperk -kulture wat reeds daar woon.
Dit is nog nie duidelik of die Kelte hulle deur verowering vervang het nie, of dat die Kelte in groot getalle opgedaag het om die plaaslike bevolking te absorbeer.
Nadat die Kelte hulle op die eilande gevestig het, het hulle 'n aantal klein koninkryke geskep wat tuaths genoem word.
Al die koninkryke het 'n fort op 'n heuwel gehad waar die koning gewoon het.
Dit is hierdie eilande aan die westelike kus van Europa waarin die Keltiese kultuur toegelaat is, terwyl die Romeinse Republiek uitgebrei het op die Europese vasteland.
Vanaf die heerskappy van Julius Caesar in die 1ste eeu vC, het die Romeine 'n militêre veldtog teen die Kelte geloods, hulle deur duisende doodgemaak en hul kultuur in groot dele van die vasteland van Europa verwoes.
Die Romeinse leërs van Caesar het op hierdie tydstip 'n inval in Brittanje probeer, maar was onsuksesvol, en daarom het die Keltiese mense 'n tuisland daar gevestig.
As gevolg hiervan bly baie van hul kulturele tradisies steeds duidelik in die huidige Ierland, Skotland en Wallis, selfs tot nou toe.
Keltiese leërs het eers die aandag van historici getrek toe die Galliërs, onder leiding van hul koning Bran (Brennus), Rome in 390 vC verwoes het, en weer in 279 vC toe hulle Delphi geplunder het toe hulle deur Griekeland gegaan het na Asië.
In 225 vC val die Kelte weer die Romeine aan en was baie huursoldate van Kartago tydens die Puniese oorloë.
Daarom het die Kelte 'n reputasie gekry by Latynse en Griekse skrywers as vurige krygers en vaardige ruiters wat ook strydwaens in die stryd gewerp het.
Julius Caesar het hulle teëgekom toe hy Gallië aangeval het. Hy beskryf die Kelte as gedrewe met groot vaardigheid.
Keltiese krygers word erken vir hul lang hare en indrukwekkende struktuur.
Keltiese krygers word in Griekse kuns uitgebeeld met hul unieke lang skilde (houtpanele bedek met versierde vel) en lang swaarde.
In Wallis, deur die Kelte Cymru genoem, is die inheemse dialek van Wallies 'n Keltiese taal. Dit word steeds breedweg in die streek gepraat.
In Cornwall (die westelikste graafskap in Engeland wat ook naby Wallis is), praat 'n paar mense Cornish, wat vergelykbaar is met Wallies en Bretons.
Die Keltiese taal, bekend as Skotse Gaelies, word steeds in Skotland gepraat, hoewel deur 'n minderheid, en die plaaslike filiaal van die British Broadcasting Corporation (BBC) staan ​​bekend as BBC Alba, die Keltiese naam vir die streek.
Boonop kan die doedelsak, die musiekinstrument waarvoor Skotland waarskynlik bekend is, ook hul oorsprong na die Keltiese tyd herlei.
Beide die Romeine en die Angelsaksers, wat in die 5de eeu nC, wat nou Engeland van die Romeine is, geneem het, het Ierland sonder sukses binnegeval. Daarom is die Keltiese stamme wat hulle daar gevestig het, naamlik die Gaels en die Iere, toegelaat om te oorleef en hul kultuur te laat floreer.
Toe die Christendom in 432 nC saam met St. Patrick in Ierland aankom, het Katolisisme in die dominante godsdiens op die eiland verander na die massamoord op Druids, die godsdienstige leiers van die Galliërs.
Die Ierse Gaelies -taal is 'n Keltiese taal wat in die 19de eeu grootliks verdwyn het toe die Engelse Ierland gekoloniseer het. Die taal word egter steeds in die westelike deel van die land gepraat.
Dit is 'n fantastiese bundel wat alles bevat wat u moet weet oor die Kelte op 21 diepgaande bladsye. Hierdie is gereed-vir-gebruik Kelte-werkkaarte wat perfek is om studente te leer oor die Kelte, wat groepe mense was wat in die Noordwes van Europa en Brittanje gedurende die Ystertydperk ongeveer 600 vC tot 43 nC gewoon het. Uitgesproken as 'kelt ', was Kelte 'n gevorderde samelewing wat geleer het hoe om wapens van yster te maak. As gevolg hiervan ken baie hierdie tyd mettertyd as die ' Ystertydperk '.
Tydlyn vir Kelteoorlogvoering
Alles oor Kelte
Die lewe van 'n kelt
Die term "Kelte" (uit die Grieks Keltoi, of "barbaar") verwys na 'n volk wat in die tweede deel van die eerste millennium vC in 'n groot deel van Sentraal- en Wes -Europa gewoon het. Hulle het 'n taal gepraat wat deel uitmaak van die Indo-Europese taalgroep, en was dus verwant aan ander Europese mense, soos die Italianers, Grieke en Duitsers.
Die opkoms van die Kelte
Die Kelte het teen die 9de eeu vC 'n duidelike kultuur ontwikkel in hul oorspronklike tuisland van die huidige Oostenryk, Switserland en Suid-Duitsland. Hulle brei toe weswaarts uit na wat nou Frankryk is vanaf die 8ste eeu, nadat hulle die tegnologie van die Ystertydperk wat uit die suide en ooste gekom het, aangeneem het.
Die Kelte het spoedig die grootste deel van die huidige Frankryk en België beslaan. In die 5de eeu het hul kultuur ontwikkel tot in die laat-ystertydperk La Tene kultuur, beïnvloed deur kontakte met die Grieke van die Middellandse See. Dit het fyn vervaardigde juweliersware, drinkbakke en pantsers opgelewer. Hulle het nooit 'n inheemse geletterde kultuur ontwikkel nie ('n paar inskripsies toon dat sommige van hulle Latyn gebruik het teen die tyd dat die Romeinse mag uitgebrei het). As ander vegtersgenootskappe in Noord -Europa egter iets wil bereik (Germaans, Skandinawies), sal hulle 'n lewendige mondelinge literatuur geniet.
Die Kelte was, soos ander vroeë Europese volke, politeïste en aanbid 'n verskeidenheid gode en godinne. Dit was geneig om van streek tot streek te wissel, maar storm gode en perde gode was prominent.
Godsdienstige deskundiges wat druïede genoem word, was prominent in baie Keltiese samelewings, hoewel dit blyk dat hul status oor tyd verskil het, en van streek tot streek. In Brittanje lyk dit asof hulle buitengewoon prominent was, blykbaar deur hul netwerk van kontakte te gebruik om die weerstand van die Britse stamme teen die Romeinse indringers te koördineer.
Omstreeks dieselfde tyd begin, en miskien gekoppel aan die opkoms van die La Tene fase van die Keltiese kultuur beleef die Kelte nog 'n tydperk van vinnige uitbreiding. Uit Frankryk het hulle suidwes na Spanje verhuis en gemeng met die Iberiese stamme om die Keltiberiese volk te vorm. Hulle het die Kanaal oorgesteek om hulself as die dominante groep op die Britse Eilande te vestig. Sommige groepe trek suidwaarts om die Po -vallei van Noord -Italië te vestig. Van daar af val hulle af na die Italiaanse skiereiland (die beroemde ontslag van Rome) in Brittanje, Noord -Spanje, Noord -Italië, Oostenryk en dele van die sentrale gebied in die vroeë 4de eeu v.G.J. Nog 'n ander groep het verder suidoos na die Balkan beweeg en uiteindelik in die vroeë 3de eeu vC in Griekeland aangekom. Hier het hulle geweldige vernietiging veroorsaak voordat hulle na Klein -Asië oorgegaan het en, deur plaaslike konings daar verslaan, hulle gevestig om die koninkryk Galasië te vorm.
Teen hierdie tyd is hul oorspronklike vaderland deur Duitse stamme oorval. Dit het uitgebrei vanaf hul oorsprong in die suide van Skandinawië en Noord -Duitsland tot die hele Sentraal -Europa oos van die Ryn, noord van die Donau en tot by die Swartsee -kus.
Leiers en gemeenskappe
Alhoewel die Kelte 'n gemeenskaplike taal en kultuur gedeel het, was hulle verdeel in talle stamme, dikwels in oorlog met mekaar. Baie van hierdie stamme was onder konings, wat blykbaar verkies is, hoewel waarskynlik uit koninklike families. Ander stamme, ten minste teen die tyd dat die Romeine hulle teëgekom het, is gelei deur groepe edeles.
Keltiese nedersettings was gewoonlik klein boeredorpe. Die grootste hiervan is gegroepeer rondom heuwelforte van die owerstes, waarvan baie versprei oor die Keltiese kultuurgebied gevind is. Dit, tesame met die ryk grafgoed - pragtig gemaakte wapenrusting en wapens, drinkgoed en juweliersware - wat in elite grafte gevind word, dui daarop dat die Keltiese samelewing oorheers word deur 'n krygsaristokrasie. Hierdie argeologiese bewyse word sterk ondersteun deur die geskrifte van die Grieke en Romeine wat daarmee in aanraking gekom het.
Namate kontak met die Grieke en Romeine uitgebrei geword het, het handel onder die Kelte ontwikkel. Klein dorpe het begin verskyn by die hoofhoofde se hoofstede, wat funksioneer as plaaslike handelsentrums sowel as politieke en militêre hoofkwartiere. Die geboue is van hout en riet gemaak, en dit het nie gelyk aan die baksteen- en klipgeboude stede van die hedendaagse Grieke en Romeine nie, maar sommige het groot oppervlaktes beslaan en moes in bevolking bestaan ​​uit duisende.
Verval van die Keltiese wêreld
Die meeste Kelte is uiteindelik onder Romeinse beheer gebring. Die Kelte van Noord -Italië is reg aan die begin van die tweede eeu vC verower. Keltiberiërs van Spanje is in die tweede en eerste eeu vC in 'n reeks oorloë onderwerp. Die Galliërs (soos die Kelte wat in Frankryk gewoon het deur die Romeine genoem) is in twee hooffases onder die Romeinse heerskappy gebring: die eerste in die laat tweede eeu v.G.J., toe die Romeine Suid-Gallië geannekseer het, en die tweede in die middel van die eerste eeu toe die Romeinse generaal Julius Caesar sy briljante, maar woeste veldtogte teen hulle voer. Die afstammelinge van die Galliërs wat na Klein -Asië gemigreer het, het ongeveer dieselfde tyd onder die oorheersing van Rome geval. Nog 'n eeu sou verloop voordat die Romeinse keiser Claudius in 43 nC begin om Brittanje te verower.
Gedurende die eeue van die Romeinse bewind het die meeste van die verskillende Keltiese samelewings hul taal en kultuur verloor toe hulle geleidelik die Romeinse lewenswyse en die Latynse taal aangeneem het. Dit was waarskynlik baie minder waar vir die inwoners van die Romeinse provinsie Brittanje, waar die meeste blykbaar hul eeue oue lewenswyse in hul plattelandse dorpe voortgesit het, met slegs die klein minderheid wat in die dorpe gewoon het, op Romeinse maniere. Selfs hier is daar bewyse dat 'n groeiende aantal in latere Romeinse tye die Romeinse handelsstelsel nader gebring het, en dit sou gehelp het om die Latynse taal en kultuur te versprei.
Die enigste Keltiese mense wat aan die Romeinse bewind ontsnap het, was die inwoners van die westelike en noordelike rand van die Britse Eilande, Skotland en Ierland. Hier het 'n Keltiese kultuur steeds gedy en 'n nuwe lewenskrag aangeneem namate die Christendom in hierdie streke kom, net soos die Romeinse mag op die Britse Eilande (en elders) tot 'n einde kom.
In die vyfde en sesde eeu, eers in Ierland en daarna in Skotland, het die "Keltiese" kerk ontstaan ​​om die Christelike Evangelie in Noord -Engeland en tot in Duitsland te versprei. Geletterdheid by die Christelike geloof was geletterdheid, en Keltiese monnike het die ambag om verligte manuskripte te produseer tot 'n hoë toonhoogte gebring. Hier het die vloeiende motiewe eeue voor die versiering van die La Tene kultuur drinkbakke is nou gebruik om die bladsye van Christelike heilige tekste te versier.
As hoofkurator van die projek is ek baie opgewonde dat die uitstalling Kelte: kuns en identiteit by die British Museum is nou oop. Dit is georganiseer in samewerking met National Museums Scotland, en is die eerste groot uitstalling wat die volledige geskiedenis van Keltiese kuns en identiteit ondersoek - maar wie was die Kelte?
Klassieke skrywers roep 'n fantastiese prentjie op van 'n vreemde volk wat onbekend is vir die beskaafde inwoners van Griekeland en Rome. Die Griekse historikus Diodorus Siculus, wat in die eerste eeu vC geskryf het, vertel ons dat hulle geneig was tot arrogansie en te veel genade - verslaaf aan wyn en gereeld so baie gedrink het dat hulle in 'n slaap geraak het. Die mans het hul snorre so lank gegroei dat dit by die drink was asof die vloeistof deur ''n soort sif' gaan. Hulle het opvallend geklee in helderkleurige hemde en broeke, en gestreepte of geruite jasse. Hulle was gasvrye gashere wat vreemdelinge op hul feeste verwelkom het, maar hulle was kwaai stryders en was vinnig aanstoot neem by die kleinste provokasie. In die geveg het sommige kaal in die stryd gewerp, terwyl ander uitgebreide horings of helmkoppe met dierekors gedra het, miskien soos in die voorbeeld hieronder, uit die Teemsrivier naby Waterloo. Tog sê Diodorus ook dat dit nie 'n onopgevoede volk was nie, vanweë hul oorlogsugtige swaaie en roem. Hy skryf dat hulle in raaisels gepraat het, wat donker beduie na hul betekenis en een woord gebruik om vir 'n ander te staan. Onder hulle was digters en filosowe wat die toekoms kon voorspel en so gerespekteer was dat hulle 'n leër in volle beheer kon stop.
Gehoornde helm. Brons, glas, ongeveer 150–50 v.C. Gevind naby Waterloo, langs die Teemsrivier, Londen. W. (tussen horings) 42,5 cm. British Museum 1988,1004,1
Dit is 'n onmiddellike en innemende prentjie, maar dit laat ons met meer vrae as antwoorde. Hierdie antieke beskrywings kan baie ryk wees, maar dit is uiteenlopend en baie min is uit eerstehandse bewyse gebaseer, sodat die regte mense agter hierdie stereotipes ons bly ontwyk. Bronne verskil oor waar en wanneer hierdie mense gewoon het. Daar is min voorwerpe om ons te wys hoe die Kelte hulself voorgestel het, hoewel die buitengewone silwer ketel van Gundestrup in Denemarke (foto hieronder) toon hoe mense Keltiese voorwerpe dra en gebruik, en muntstukke in die Keltiese wêreld toon 'n komplekse en gevarieerde ikonografie. Die Kelte het geen eie geskrewe rekords gelaat om ons te vertel van hul samelewing nie, of hulle inderdaad 'n verenigde groep was nie. Dit is baie meer waarskynlik dat hul lewens rondom kleiner stam-, etniese of familie -eenhede gedraai het. 'N Groot deel van hul wêreld is vir ons verlore, maar argeologie vul geleidelik die besonderhede van hoe hierdie mense geleef het in.
Ketel. Silwer, gedeeltelik verguld, 100 vC – AD 1. Gundestrup, Denemarke. Diam. 69 cm H. 42 cm. (c) Die Nasionale Museum van Denemarke.
Kelte: kuns en identiteit vertel die verhaal van die Kelte deur die ongelooflike voorwerpe wat hulle gemaak het. Kort na 500 vC, omtrent die tyd dat die Parthenon in Athene opgerig is, het 'n heel ander kuns noord van die Alpe gestalte gekry. In teenstelling met die skoon, naturalistiese lyne van die Griekse kuns, het die mense wat Griekse skrywers die Kelte sou noem, hul eie manier uitgevind om die wêreld voor te stel. Dit was 'n abstrakte, vormveranderende kuns wat wriemel en verander in die oog van die kyker. Vanuit een hoek kan 'n kronkelende lyn lyk soos blaarrande, uit 'n ander perspektief word dit 'n versteekte dier of voël. By noukeurige ondersoek word die wervelende plantagtige versiering op die sirkelvormige skildbaas van Wandsworth (foto hieronder) twee watervoëls, wat met uitgestrekte vlerke agteruit strek, elk met 'n enkele voetvoet wat voor sy haakbek neerkrul.Soos die raaiselagtige toespraak waarna Diodorus verwys, dui die eenvoudige lyne en geboë vorme van hierdie Keltiese kuns op komplekse betekenisse wat slegs gedekodeer kan word deur diegene wat vertroud is met die raaisels daarvan, 'n kennis wat nou lank vergete is.
Skildbaas. Koperlegering, 350–150 vC. Gevind in Wandsworth, op die bedding van die rivier die Teems, Londen. Diam. 32,8 cm. British Museum 1858,1116.2
Omstreeks 300 vC het weergawes van hierdie kunsstyl oor Europa versprei, van die Atlantiese Oseaan tot by die Swart See. Alhoewel Brittanje en Ierland nooit uitdruklik deur die Grieke en Romeine na Kelties verwys is nie, was dit deel van hierdie wêreld van gedeelde kuns, waardes en oortuigings. Waar die Grieke, en later die Romeine, 'n enkele volk gesien het, onthul argeologie 'n mosaïek van gemeenskappe, verbind, maar ook plaaslik onderskeidend.
Die torc ('n soort metaal nekring) is 'n voorbeeld van hoe ons begrip verander het. Vir die ou Grieke en Romeine was torke 'n universele simbool van Keltiese identiteit, maar eintlik was dit nie 'n uitsluitlik Keltiese verskynsel nie. Mans en vroue in Europa en verder het fakkels gedra om hul krag en status te toon. Selfs binne die Keltiese wêreld het die vorm, ontwerp en versiering van hierdie nekringe van streek tot streek gewissel, en dit is waarskynlik gebruik om plaaslike identiteite uit te druk, eerder as 'n universele 'Keltiese'. 'N Pragtige voorbeeld (hieronder afgebeeld), 'n silwer torc uit Trichtingen in Duitsland, geleen by die Württembergisches Landesmuseum in Stuttgart, weeg meer as 6 kg. Die terminale is gemaak in die vorm van bees- of stierkoppe, elk met 'n klein torc van sy eie.
Torc. Silwer, yster, 200–50 vC. Trichtingen, Duitsland. Diam. 29,5 cm. (Foto: P. Frankenstein/H. Zweitasch (c) Landesmuseum Württemberg, Stuttgart 2015)
Teen ongeveer 50 vC het die lewe in groot dele van Europa verander. Vanaf ongeveer 200 vC het die Romeinse beheer geleidelik uitgebrei tot 'n ryk wat van Spanje tot Sirië en oor Noord -Afrika uitgebrei het. Na die verowering van Brittanje in 43 na Christus, is die lewens van die plaaslike inwoners dramaties verander, binne die Romeinse provinsie Britannia en buite die grense daarvan. In die suide het die Romeinse leër die bou van forte, dorpe en stede gelei met nuwe geriewe soos amfiteaters en badhuise. Plaaslike mense gemeng met indringers en setlaars van regoor die ryk, wat 'n kosmopolitiese wêreld skep waar Romeinse en inheemse lewenswyses saamgevoeg het tot 'n unieke Romano-Britse kultuur. Ierland en Noord -Skotland is nooit verower nie, maar mense is steeds geraak deur die impak van Rome. Gemeenskappe hier was die bure van 'n magtige ryk en het gereageer deur voorwerpe te skep wat hul onafhanklike, nie-Romeinse identiteite weerspieël. Een so 'n voorbeeld is die massiewe armband (die tegniese argeologiese naam!) Van Belhelvie, geleen van die National Museum of Scotland. Dit is in Skotland gemaak terwyl die suide van Brittanje onder die Romeinse heerskappy was, en is versier met 'n kenmerkende plaaslike kunsstyl wat vroeëre ystertydmotiewe weerspieël.
Massiewe armband. Koperlegering, 50–150 nC. Belhelvie, Aberdeenshire, Skotland. H. 11,5 cm. National Museums Scotland, Edinburgh.
Na die val van die Wes -Romeinse Ryk het 'n kenmerkende vorm van Christendom ontstaan ​​in Ierland, Skotland en Wes -Brittanje, streke wat buite die ou hart van die Romeinse beheer was. Kloosters in hierdie gebiede het as Europese sentrums vir kuns en leer opgetree. Alhoewel hulle verbind was tot wyer Christelike gemeenskappe in Europa, het hulle steeds hul eie plaaslike tradisies ontwikkel, en hul tale, kuns en godsdienstige gebruike onderskei hulle.
Die naam 'Kelte' het na die Romeinse tydperk buite gebruik geraak, maar dit is herontdek tydens die Renaissance, toe mense meer geïnteresseerd geraak het in die verstaan ​​van hul eie plaaslike geskiedenis. Vanaf die 16de eeu is 'Kelte' gebruik as 'n afkorting vir die voor-Romeinse mense in Wes-Europa. In die vroeë 1700's het die tale van Skotland, Ierland, Wallis, Cornwall, Bretagne en die eiland Man die naam 'Kelties' gekry om hul pre-Romeinse oorsprong te weerspieël. In die konteks van 'n voortdurend veranderende politieke en godsdienstige landskap, het 'Celtic' 'n nuwe betekenis gekry, aangesien die mense van hierdie Atlantiese streke probeer het om hul verskil en onafhanklikheid van hul Franse en Engelse bure te bevestig, op grond van lang geskiedenis van kenmerkende plaaslike identiteite. Gedurende die daaropvolgende eeue het 'n Keltiese herlewingsbeweging gelei tot die skepping van 'n ryk, herontwerpte en geromantiseerde Keltiese verlede, uitgedruk in kuns en letterkunde.
Alhoewel die Kelte nie 'n enkele volk is nie, 'n aparte ras of genetiese groep wat deur die tyd opgespoor kan word, resoneer die idee van 'n Keltiese identiteit vandag nog sterk, des te meer omdat dit voortdurend herdefinieer is om kontemporêre kommer oor politiek te weerspieël, mag en godsdiens. Die woord Celtic slaan steeds nasionaal en wêreldwyd touwys. Vir die meeste mense staan ​​dit nou op die kenmerkende plaaslike geskiedenis, tradisies, musiek en tale van die moderne Keltiese nasies: Bretagne, Cornwall, Ierland, die eiland Man, Skotland en Wallis en vir mense regoor die wêreld wat hul afkoms terug na hierdie streke. 'Kelties' is nog steeds 'n woord wat 'n gevoel van verskil skep, maar wat begin het as 'n etiket wat deur die ou Grieke op buitestaanders aangebring is, is nou met trots omhels om 'n gevoel van gedeelde erfenis en verbondenheid uit te druk, wat 'n lang geskiedenis van streeksverskil en onafhanklikheid.
Kelte: kuns en identiteit is tot 31 Januarie 2016 in die British Museum.
Georganiseer met National Museums Scotland
Ter nagedagtenis aan Melvin R Seiden
Stephen en Julie Fitzgerald
Fonds vir die toekoms skenkers
Die meegaande boek is aanlyn beskikbaar by die British Museum -winkel
Begin in die 800's vC en duur tot aan die einde van die millennium, het 'n merkwaardige volk versprei uit die gebied van Suidoos -Duitsland, 'n deel van Oostenryk en 'n deel van Hongarye in die grootste deel van Sentraal- en Wes -Europa. Hulle het bloot as Kelte bekend gestaan ​​toe die uitbreiding begin het, en het gedifferensieer in subgroepe toe hulle hulle in die huidige Spanje, Portugal, Frankryk, die Britse Eilande, Noord-Italië, Suid-Duitsland, dele van Skandinawië en selfs dele van Wes-Rusland gevestig het.
Die Keltiese mense was groot krygers en groot vakmanne, die meeste brons wat in die Middellandse See -lande gevind is, kom uit Keltiese myne en smelters. Hulle het baie van die fyn klipmesselaars voorsien wat indrukwekkende geboue in die Griekse en Romeinse Ryk gebou het. Maar hulle het 'n kenmerk wat ons begrip van die mate waarin hulle die Europese beskawing oorheers, vertraag het: hulle het geglo dat 'n persoon se woord die heiligste ding op aarde is, dat 'n man sy lewe sou gee voordat hy sy belofte sou oortree. As gevolg hiervan is baie min & quotdocuments & quot op skrif gestel, soos aktes, testamente en dies meer. Daarom het min geskrifte in die Kelties oorleef, en ons weet van die Keltiese mense meestal uit geskrifte deur mense in buurlande, soos die Grieke en Romeine. Die Keltiese mense wat hulle in die huidige Frankryk gevestig het, het as Galliërs bekend gestaan. Toe die Romeine Gallië in die eerste eeu vC binneval, het daar 'n titaniese stryd ontstaan, met die Galliërs onder leiding van Vercingetorix. Die hewige onafhanklikheid van die Keltiese mense het tot die nadeel van Vercingetorix gewerk, want hy moes staatmaak op vrywillige steun van die onafhanklike stamme in Gallië - wat net so geneig was om teen mekaar te veg as om teen die gemeenskaplike vyand te veg. Tog het Vercingetorix die Romeine tot 'n stilstand beveg - 'n prestasie wat nog nooit tydens die uitbreiding van die Romeinse Ryk gerealiseer is nie - totdat Vercingetorix 'n militêre fout begaan het om sy leër te verdeel. Hy en 'n deel van sy magte was in Alesië vasgekeer, en uiteindelik het hy oorgegee om die inwoners te red. Hy is na Rome geneem en in 45 vC doodgemartel. Baie van die Galliërs het uit die streek gevlug eerder as om hulle aan vreemde heerskappy te onderwerp; hulle het heeltemal deur Europa gereis om hulle te vestig in die huidige sentrale Turkye. Die streek het bekend geword as Galasië, van die woord Galliër (vgl. Paulus se briewe aan die Galasiërs).
Die Keltiese bevolking op die Iberiese skiereiland, omdat dit dunner versprei is, is makliker oorwin deur die Romeine, wat die grootste deel van die skiereiland in die tweede eeu vC beset het. Nadat die Romeinse Ryk begin verkrummel het, het die More die Straat van Gibraltar oorgesteek om Spanje in die 700's na Christus binne te val. Weer het 'n titaniese stryd ontstaan, en die Moors is uiteindelik uitgestoot nadat hulle die suidelike helfte van die land jare lank gehou het. Die invloed van die More in die Spaanse bloedlyne kan vandag gesien word in die ryk swart hare en flitsende oë van die stereotipiese senorita. Maar daar is nog steeds 'n aansienlike persentasie van die Spaanse bevolking, veral uit die noordelike streek, wat rooi hare en 'n ligte vel het - veral die voormalige is 'n byna sekere aanduiding van Keltiese gene.
Dit was op die Britse Eilande dat die Kelte hul grootste stempel afgedruk het. Die eerste golf van Kelte, in die tydperk van ongeveer 600 - 400 vC, het oor die eilande versprei en bekend geword as Gaels. In ongeveer 150 vC het 'n tweede golf, bekend as Brythons, versprei oor die suide van Engeland. Dit is uit die woord 'Brython' dat ons die name 'Briton' kry vir die mense in die suide en Sentraal-Engeland, en 'Breton' vir diegene wat uit die Romeine en Angelsakse gevlug het en hulle in Noord-Frankryk gevestig het.
Die Romeine begin hul inval in Brittanje in 55 vC, maar vertrek nadat twee invalsmagte deeglik deur die Brythonic Kelte verslaan is. Hulle het honderd jaar later met groot krag teruggekeer, en daar was 'n duur en vervelige poging om die Keltiese stamme in vandag se Engeland te onderwerp. Na byna honderd jaar bereik die Romeine die nek van die eiland, waar Hadrianus die muur onder sy naam gebou het, ongeveer ongeveer die grens tussen die huidige Skotland en Engeland. Die muur is gebou as beskerming teen die Skotte (en/of Pikte, soos die oostelike Skotte soms genoem word). Maar die Romeine kon die land nie weerstaan ​​teen die Skotte, die gereeld opstandige Britte en die Galliërs in die westelike streke nie, veral bekend as Wallies, veral met die nuwe probleme van Engele en Sakse wat op die suidoostelike kuslyn toesak. In 410 nC het die Romeine ten goede weggegaan en die Britte aangesê om hul eie verdediging in ag te neem. Britte - terwyl hulle in hul ander veldtogte daarin geslaag het om elke land wat hulle binnegeval het, binne 'n kort tydjie te verower.
In die daaropvolgende jare het die toenemende druk van Angelsaksiese invalle uit streke van die huidige Duitsland die Britte na die huidige Wallis, Suid-Skotland en die Bretoniese streek in Noord-Frankryk gedryf. Die Angelsaksiese benadering om 'n gebied te verower, was ietwat soortgelyk aan die Israeliete onder Josua: vermoor alle inwoners. Daarom was daar baie min vermenging van Keltiese gene in die stamme wat ontwikkel het tot die Engelse van vandag. Die koppige vegterstrekke van die Galliërs, en veral die Skotte, gaan deur die geskiedenis. Die mislukking van die Romeine om 'n militêre oorwinning oor die Skotte te behaal, dui op gebeurtenisse soos die nederlaag deur die Skotte van die Engelse in die Slag van Bannockbum, waar die Skotse leër 'n vyand vernietig het wat hulle met ongeveer vier tot een in die getal was.
Vanweë die gebrek aan geskrewe rekords, was die omvang van die Keltiese nedersetting in Europa nie maklik om vas te stel nie. Een kenmerk wat reeds genoem is en wat sterk verband hou met Keltiese bloedlyne, is rooi hare, 'n groot meerderheid mense in die wêreld wat rooi hare het, sal 'n Keltiese voorouer hê. Maar hierdie kenmerk word nie uniek met die Kelte verbind nie, dus is die verspreiding van Keltiese mense in gebiede soos die huidige Duitsland en Skandinawië nie deur alle owerhede aanvaar nie. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is 'n ontdekking gemaak wat eers onlangs deeglik navorsing gedoen het. 'N Paar dokters in mediese sentrums in Engeland het opgemerk dat daar 'n kenmerk was van Skotte en Walliese soldate wat in die geveg gewond was, wat nie teenwoordig was by Engelse, Duitsers en ander nasionaliteite nie. Eersgenoemde het gereeld 'n groottoon (of groottoon) gehad wat dieselfde lengte as die volgende toon gehad het, al die ander het baie groter tone. Hulle merk dit op vir navorsing nadat die oorlog geëindig het, maar dit was slegs 'n paar jaar gelede dat definitiewe navorsing gedoen is wat tot 'n merkwaardige ontdekking gelei het. Hulle het gevind dat daar begraafplase in Brittanje was waar die geraamtes volledig uit een etniese groep was, soos Keltiese begraafplase op eilande langs die Skotse noordweskus, en voor-Keltiese begraafplase in die suide van Engeland. Resultate uit studies oor die begraafplase het getoon dat Keltiese oorskot met 'n groot waarskynlikheid 'n groottoon gehad het wat dieselfde lengte as of korter as die volgende toon was, terwyl pre-Keltiese oorblyfsels 'n groottoon langer gehad het as die langsaan. Die studie is uitgebrei na begraafplase in ander dele van Europa en Asië, met dieselfde resultate. Omdat die sogenaamde Keltiese toon na baie geslagte van ondertroue kan verdwyn, is dit nie 'n noodsaaklike voorwaarde om 'n Keltiese voorouer te hê nie, maar dit is voldoende: as 'n persoon die Keltiese toon het, is hy of sy byna seker. van Keltiese afkoms.
Hierdie ontdekking behoort 'n baie beter kartering van die omvang van die Keltiese nedersetting in Europa moontlik te maak. Die Keltiese toon is in oorvloed gevind in die suide en sentraal -Duitsland en in die weste en sentrale Skandinawië. Dit is gevind by hedendaagse afstammelinge van die Nederlandse Boere wat hulle meer as honderd jaar gelede in Suid-Afrika gevestig het. Dit kan gebruik word om die Skotse migrasieroete van die sentrale Atlantiese Oseaan af deur die Carolinas en in Georgië in die 1700's in kaart te bring.
Die rol wat die Kelte gespeel het in die vorming van die Europese beskawing, het gedurende die afgelope dekades stadig ontwikkel, van 'n tyd toe die Keltiese mense nie eers in skoolhandboeke oor die Europese geskiedenis genoem is nie. Hierdie rol veroorsaak toenemende verwondering, maar min kontroversie. Dit is egter nie die geval met een kenmerk van die Kelte nie. Daar het 'n toenemend onstuimige geskil ontstaan ​​oor hoe die naam van die mense uitgespreek moet word: is dit & quotselt-Celt & quot of & quotkelt-Celt & quot? Dit is belangrik om te verstaan ​​dat daar niemand is wat die woord wat uitgespreek is deur die mense wat hulself Kelte genoem het, ongeveer twee duisend jaar gelede gehoor het nie. By die virtuele afwesigheid van 'n geskrewe rekord wat die Kelte self agtergelaat het, moet etimoloë staatmaak op leidrade in tale waarvoor ons 'n bietjie kennis het van hoe woorde en letters uitgespreek word. Die huidige owerhede is verdeel, byvoorbeeld, Webster's Seventh New Collegiate Dictionary verkies & quotselt-Celt, & quot, terwyl die American Heritage Dictionary verkies & quotkelt-Celt & quot.
Vir die woord & quotCelt & quot, is daar twee vaste leidrade, wat mekaar weerspreek. Die Grieke het die woord getranslitereer in & quotkeltoi & quot (hier gebruik ek Romeinse letters in plaas van Grieks, vir duidelikheid). Dit kan ons tot die gevolgtrekking bring dat die Kelte hulleself 'Kelt' genoem het.
In Latyn word die woord geskryf & quotceltoi & quot of & quotceltai. & Quot Maar daar is 'n aanduiding dat dit afgelei is van die Griekse woord & quotkeltoi, en ons het min te doen, aangesien dit algemeen was om Griekse klanke (plosief) in Latyn & quotc & quot -klanke (sibilant) te omskep. Daarom het die Griekse & quotkentrum & quot Latyn geword & quotcentrum, waaruit ons die Engelse woord & quotcenter & quot kry. Dit is 'n algemene ontwikkeling wat die Latynse "quotcaesar" in Duits omskep het in "quotiser", maar in "Russies", met behoud van die Latynse sibilant -klank.
Ongelukkig het die primitiewe Keltiese taal baie eeue gelede in verskillende takke gedifferensieer, en die woord & quotCelt & quot in vandag se Gaelies (byvoorbeeld) is 'n laat terugtransformasie van 'n ander taal, waarskynlik Engels. Geen ander Europese taal gee veel hulp nie. Ons sit dus met die teenstrydige leidrade, die Griekse & quotkeltoi & quot en die Latynse & quotceltai. & Quot Wat korrek is-& quotselt-Celt & quot of & quotkelt-Celt & quot? Daar is twee vrae - eerstens, wat het die mense hulself genoem, byvoorbeeld 500 vC? Tweedens, hoe moet die woord in moderne Engels uitgespreek word?
Op die eerste vraag is daar geen vaste antwoord nie, en sal dit waarskynlik ook nooit wees nie. Bewyse bevoordeel effens en quotselt-Celt, maar dit is geensins afdoende nie. Op die tweede vraag verwys ons na die uitspraakreëls vir ons taal, waarvan een & quotc & quot voor & quote & quot altyd moontlik is, behalwe vir 'n paar vreemde woorde wat in Engels gebruik word (soos die Italiaanse woord & quotcello & quot, met die klank & quotch & quot ). Dit is waar, ongeag die vroegste oorsprong van die hoofwoord - soos dat die Griekse & quotkentrum & quot; ontwikkel na Latyn & quotcentrum & quot en vandaar na & quot; & quot. is swak Engels.
Die evolusie van die uitspraak & quotkelt-Celt & quot is onlangs. Vir beide Engelse en Amerikaanse owerhede is die woord in die laat 1800's en vroeë 1900's universeel uitgespreek & quotselt-Celt & quot; sien Engelse leksikograwe John Craig (1849) en Benjamin Humphrey Smart (1836) American Noah Webster (1828). Webster's, American College en Funk & amp Wagnalls-woordeboeke deur die vyftigerjare, algemeen gebruik en quotselt-Celt & quot; as die voorkeur- of enigste uitspraak. Die dominante Amerikaanse grammatika-owerheid John Opdycke in 1939 het geskryf dat 'Celtic' ook 'Keltic' gespel kan word, en die twee vorme word dienooreenkomstig 'sell-tik' en 'keU-tik' uitgespreek. Die Oxford English Dictionary in 1928 het slegs 'quotselt-Celt' en 'quotseltic-Celtic' goedgekeur. Die reus onder die Engelse gebruiksowerhede, HW Fowler, het in 1926 geskryf: "Die spelling C- en die uitspraak s- is die gevestigde, en dit lyk asof geen nuttige doel gedien word deur die vervanging van of-in 1999 Charles Elster, die dominante Amerikaanse gesag in orthoepy (behoorlike uitspraak van woorde) styf vasgehou met & quotselt-Celt, & quot; beskryf & quotkelt-Celt & quot as 'n 'ten minste verkeerde uitspraak.'
Die kettery-Celt-dwaalleer het na die vyftigerjare in Engeland ontstaan ​​en versprei oor die res van Brittanje en ook in die afgelope paar dekades na die Verenigde State.In 1989 herken die Oxford English Dictionary uiteindelik die uitspraak & quotkelt-Celt & quot; hoewel dit steeds 'quotselt-Celt & quot' verkies. Dit is nou in die mode om "Kelt-Celt" op Scottish Games in die Verenigde State te hoor; ek word soms as ongeletterd beskou as ek my aan die ortoepies en histories korrekte & quotselt-Celt hou. "Interessant genoeg, die Glasgow Celtic-sokkerspan (wat rugby beteken, nie Amerikaanse voetbal nie) word steeds die & quotselticks genoem. & quot
Daar is diegene wat na die Griekse oorsprong sal verwys en beweer dat akkuraatheid vereis dat ons die reël van die Engelse uitspraak oortree en die woord herskryf as & quotkelt-Celt & quot. Daar is 'n vereiste om konsekwent te wees met alle Engelse woorde wat uiteindelik van Grieks afkomstig is. Diegene wat aandring op & quotkelt -Celt & quot, moet dus bereid wees om na die plaaslike bouvoorraad & quotkenter & quot te gaan om 'n & quotkedar & quot hout te koop - soos & quotcenter & quot en & quotcedar & quot; uit Griekse woorde afkomstig is - of die spelling verander na & quotKelt & quot om aan die Engelse reëls te voldoen. Elster stel 'n toets voor: & quot; Probeer om na 'n basketbalwedstryd in Boston Celtics te gaan en te skree: 'Gaan, Kel-tiks!' As u daaruit kan kom sonder om deurmekaar te word, kan u dit sê soos u wil. ongeëwenaarde militêre vaardigheid en moed, en liefde vir onderwys, wetenskap en kunste oefen steeds 'n kragtige invloed uit op die huidige wêreldbeskawing.
The Kelte - BBC -reeks
In die debuutafdeling van die reeks kyk die program na hoe die Kelte die eerste Europese volk noord van die Alpe was wat uit anonimiteit opgestaan ​​het. Hierdie program kyk na wie die Kelte was, waar hulle vandaan kom en wat hul kultuur so kenmerkend gemaak het.
800 jaar lank het 'n trotse, lewendige, ryk verbeeldingryke krygsvolk meedoënloos deur Europa getrek. Die ou Grieke het hulle 'Keltoi' genoem en hulle vereer as een van die groot barbaarse rasse. Volg hul fassinerende verhaal vanaf hul vroegste wortels 2500 jaar gelede deur die bloei van hul unieke kultuur en hul blywende erfenis vandag, versterk met pragtige rekonstruksies van dorpe uit die ystertyd, dramatisering van groot historiese gebeure en besoeke aan moderne Keltiese lande.
Die Kelte was die eerste Europese volk noord van die Alpe wat uit anonimiteit opgestaan ​​het. Hierdie program kyk na wie die Kelte was, waar hulle vandaan kom en wat hul kultuur so kenmerkend gemaak het.
The Kelte - BBC Series Ep 1 - & quotIn the Beginning & quot
The Kelte - BBC Series Ep 2 - & quotHeroes in Defeat & quot
The Kelte - BBC Series Ep 3 - "Sacred Groves"
The Kelte - BBC Series Ep 4 - & quot; Van Camelot tot Christus & quot
The Kelte - BBC Series Ep 5 - "Legend and Reality"
Die geskiedenis van Switserland is omtrent so interessant as wat die geskiedenis raak. Net soos al die ander lande in Europa, is Switserland al meer as 100,000 jaar tuis. Baie van die mense wat in die vroeë jare in die huidige Switserland gewoon het, het nie permanente nedersettings gevestig nie. Wat die eerste boerdery -nedersettings betref, dateer die vroegste bekende voorbeelde uit ongeveer 5300 vC. Die eerste groep wat identifiseerbaar bewoon het in die huidige Switserland, was egter die Kelte, wat destyds ooswaarts verhuis het. Dit het plaasgevind omstreeks 15 vC, wat ook gebeur het toe die Romeinse heerser, Tiberius I, die Alpe verower het. Die Kelte het die westelike deel van Switserland beset, terwyl die oostelike helfte deel geword het van 'n Romeinse provinsie met die naam Raetia.
Wat interessante feite oor Switserland betref, is dit opmerklik dat die Romeine die verskillende stamme verower het wat in en omstreeks 15 vC in die land gaan woon het. Die Romeinse kolonisasie van Switserse lande sou tot 455 nC duur, en dit was toe die Barbarians besluit het om binne te val. Nie lank nadat die Barbarians die Romeine verower het nie, sou die Christene intrek. Gedurende die sesde, sewende en agtste eeu het die Switserse gebied deel geword van die Frankiese Ryk. Dit was niemand anders as Karel die Grote wat uiteindelik die verskillende kantons in Switserland verower het nie, en hy het dit gedoen in 843. Die Switserse lande sou tot 1 000 nC verdeel word, wat die jaar is dat hulle by die Heilige Romeinse Ryk aansluit en verenig word.
Daar is nie baie historiese besienswaardighede wat dateer uit die Romeinse dae in Switserland nie, alhoewel besoekers interessante ruïnes kan besoek wat insig gee in die vroeë Switserse geskiedenis. Van die interessantste Romeinse ruïnes kan naby die stad Basel gevind word. Hierdie webwerf, wat bekend staan ​​as Augusta Raurica, is slegs ongeveer 7 km van die stad af, en onder die hoogtepunte is 'n paar fassinerende ruïnes en 'n uitstekende museum. Twee ander besienswaardighede wat insig bied in die geskiedenis van Switserland, is die Grossmunster -katedraal en die Fraumunster -kerk, wat albei in Zürich gevind kan word. Hierdie katedrale is sedert hul skepping opgeknap en gedeeltelik herbou, alhoewel hulle oorspronklik dateer uit die dae toe Switserland weinig meer was as 'n skaakstuk in die strategiese spel van Europese oorheersing.
As ons na die historiese feite oor Switserland kyk, begin dit gereeld opval hoe gereeld hierdie land verander het. Die lande wat ons vandag as Switserland ken, het onder andere die heersende faksies in die hande geval van die huise van Savoye en die Hapsburgs. Teen die einde van die dertiende eeu is die saad van onafhanklikheid egter toegewerk. In die jaar 1291 het sommige van die kantone in Switserland 'n alliansie gevorm, wat die dryfveer was vir die strewe na soewereiniteit. Na die uitbreek van die Heilige Romeinse Ryk in 1439, onderteken die Perpetual Alliance, soos hierdie alliansie van kantons bekend was, 'n verdrag met Frankryk wat 'n beduidende onrus binne die Switserse grense veroorsaak het. In die vroeë sestiende eeu het 'n soort burgeroorlog in Switserland uitgebreek as gevolg van sommige van die ooreenkomste tussen die alliansie en Frankryk. Een van die meer interessante datums in die Switserse geskiedenis is 1516. Dit was die jaar waarin die alliansie besluit het om hul neutraliteit te verklaar. Tot vandag toe het Switserland 'n neutrale standpunt ten opsigte van wêreldsake. Die land het sedert 1815 nog nie oorlog toe gegaan nie, en interessant genoeg was dit een van die laaste lande wat by die Verenigde Nasies aangesluit het.
Voordat Switserland by die Verenigde Nasies aangesluit het, het dit 'n sentrum geword vir die Protestantse Hervorming, wat gelei het tot talle oorloë, soos die veldslae van Villmergen, wat in 1656 en 1712 plaasgevind het. In 1798 is Switserland deur die Franse Revolusie verower. Die Switsers het egter geweier om saam met die Franse troepe van Napoleon te veg nadat die Russiese en Oostenrykse magte egter opgedaag het, en die Switserse outonomie is kort daarna herstel. Die kongres van Wene het die grense van Switserland bepaal soos dit vandag bekend is in die jaar van 1814. Dit is een van die meer interessante feite oor Switserland. Een van die ander interessanter jare in die Switserse geskiedenis is 1848. Dit was die jaar waarin die land sy federale grondwet aanvaar het, en Bern as die hoofstad in die proses noem. Die ontwikkeling van die land sou nie lank daarna begin nie. Aan die einde van die 1800's het toerisme regtig begin posvat in Switserland, en die res van die wêreld het kennis geneem van hoe mooi die land is. Die Switserse Alpe beslaan die grootste deel van die land en is een van die mooiste berge ter wêreld.
Die geskiedenis van Switserland is vol interessante feite, en as u so geneig was, kan u dit jare lank bestudeer. Vir reisigers is die besoek van sommige van die historiese besienswaardighede van die land een van die beste maniere om die Switserse geskiedenis te omhels. In Bern is twee van die meer interessante historiese besienswaardighede die Zytglogge en die Munster. Eersgenoemde is 'n Middeleeuse kloktoring met bewegende marionette en 'n vyftiende-eeuse astronomiese klok. Wat die Munster betref, dit is 'n vyftiende-eeuse Gotiese katedraal wat bekend staan ​​vir sy volledige hoofportaal, sy stygende toring en sy waardevolle gebrandskilderde vensters. 'N Ander goeie manier om insig te kry in die geskiedenis van Switserland, is om 'n paar museums in die land te besoek. Die historiese museum van Bern is 'n goeie plek om meer oor die hoofstad te leer, en die meeste ander stede en dorpe in die land bied hul eie geskiedkundige museums aan. Dit is 'n goeie idee om soveel as moontlik oor die Switserse geskiedenis te leer voordat u die land besoek. Dit help reisigers om die besienswaardighede, die kultuur en die mense beter te waardeer.
Wat is die verhouding tussen Vikings en Kelte?
Vikings en Kelte is twee Europese etniese groepe wat nie oor die hoof gesien moet word nie. Gedurende die Middeleeue, renaissance en industriële revolusie was hulle albei een van die grootste etniese groepe in Europa. Oor millennia was hulle in voortdurende samesmelting met mekaar.
Wie is die Kelte?
Die Kelte is die mense wat omstreeks 2000 vC in Sentraal -Europa aktief was, gemeenskaplike kulturele en taalkundige eienskappe deel en hegter verwantskappe hê. Dit is een van die antieke Europese beskawings en bestaan ​​saam met antieke Griekeland en antieke Roma. Hulle het versprei oor Gallië, Noord -Italië, Spanje, Brittanje en Ierland, en is saam met die Germaanse volk Barbarians genoem. Die Kelte in die moderne sin, of hul afstammelinge, bly steeds by hul eie taal en is trots op hul Keltiese afkoms.
Waar woon die Kelte?
Hierdie etniese groep woon nou hoofsaaklik in gebiede waar hul voorouers 'Britannia", Naamlik Ierland, Skotland, Wallis en Bretagne skiereiland in Frankryk.
Wie is die Vikings? Waar het hulle gewoon?
Vikings was die ou Nordiese mense, soms ook die Normane. Hulle was deel van die Germaanse volk, en selfs die suiwerste Germaanse mense omdat Noord -Europa die bakermat van Germaanse mense was. Danes, Noorweërs en Swede was almal afstammelinge van Vikings, maar hulle het geen genetiese verwantskap met die Kelte gehad nie, en was nog nooit deur Kelte regeer nie.
Waarom het Vikings seerowery aangegryp?
As gevolg van die tekort aan hulpbronne, mensemagte en lande, het die Nordiese lande gereeld met mekaar baklei. Om te oorleef, was die plaaslike bevolking gretig om oor die oseaan te vaar, met die buiteland handel te dryf en nuwe nedersettings te vind. Dit het gelei tot die avontuurlike natuur en die ontdekkingsgees van Vikings.
In die vroeë tyd van die Pirate -era het Vikings intensief plundering van kloosters, kerke en ander kwesbare plekke langs die kus van Engeland en die Europese vasteland geplunder, daarom is dit beskryf as moorddadige plunderaars. Maar eintlik was hulle nie net indringers, plunderaars of veroweraars nie, maar ook ontdekkingsreisigers, avonturiers en sakemanne. Hulle het geskep terwyl hulle vernietig het.
Daar is geen genetiese verwantskap tussen Vikings en Kelte nie, maar hulle het omstreeks 1000 vC langs mekaar gewoon, en die Keltiese kultuur het 'n groot invloed op die ou Germaanse mense gehad. Daarom het hulle baie gemeen.
Die ooreenkomste tussen Kelte en Vikings
Albei is losse etniese groepe en het op die Britse Eilande gewoon waar hulle eeue lank wedywering gehad het. Die sogenaamde Angelsaksers in die moderne Brittanje is eintlik die afstammelinge van Vikings en Kelte.
Wie was die Kelte?
Van ongeveer 750 vC tot 12 vC was die Kelte die magtigste mense in Sentraal- en Noord -Europa. Daar was baie groepe (stamme) Kelte wat 'n vaag algemene taal gepraat het.
Die woord Kelt kom van die Griekse woord, Keltoi, wat barbare beteken en behoorlik uitgespreek word as & quotKelt & quot.
Niemand het die mense wat in die Ystertydperk in Brittanje gewoon het, tot in die agtiende eeu gebel nie. Trouens, die Romeine het hierdie mense genoem Britte, nie Kelte nie. Die naam Kelte is 'n 'moderne' naam en word saam gebruik om al die baie stamme van mense wat gedurende die Ystertydperk geleef het, gesamentlik te beskryf.
Wanneer het die Kelte in Europa gewoon?
Die ystertydperk -Kelte het hier 750 jaar voor Jesus se geboorte gewoon. Die ystertydperk het geëindig in 43 nC (43 jaar nadat Jesus gebore is) toe die Romeine Brittanje binnegeval het.
Waarom word die Kelte Ystertydse Kelte genoem?
Die tydperk in Brittanje onmiddellik voor die Romeinse tyd staan ​​bekend as die Ystertydperk. Die naam 'Ystertydperk' kom van die ontdekking van 'n nuwe metaal genaamd yster. Die Kelte het uitgevind hoe om yster gereedskap en wapens te maak.
Voor die ystertyd was die enigste metaal wat in Brittanje gebruik is om gereedskap te maak brons, wat 'n legering van koper en tin is (vandaar die Bronstydperk).
Waar kom die Kelte vandaan?
Die Kelte het gedurende die ystertydperk in die grootste deel van Europa gewoon.
'N Paar honderd jaar voor Julius Caesar het hulle baie dele van Sentraal- en Wes -Europa beset, veral wat nou Oostenryk, Switserland, Suid -Frankryk en Spanje is. Oor 'n paar jaar, in golf na golf, het hulle na buite versprei, Frankryk en België oorgeneem en na Brittanje oorgesteek.
Noordwes -Europa is oorheers deur drie hoof Keltiese groepe:
Mense wat Brittanje besoek het geskryf oor hul indrukke van die mense en dinge wat hulle gesien het. Baie van hierdie verslae is bevooroordeeld.
& quotDie meeste van die binnelandse inwoners [van Brittanje] saai nie koring nie, maar leef van melk en vleis en is bedek met velle. Alle Britte verf hulself inderdaad met weefsel, wat 'n blouerige kleur aanneem, en vertoon daardeur 'n vreesliker voorkoms in die stryd. Hulle dra hul hare lank en laat elke deel van hul liggaam skeer behalwe hul kop en bolip. & quot
Julius Caesar ('n Romeinse keiser)
Baie van die dinge waaroor Caesar geskryf het, is sedertdien verkeerd bewys. Eerstens weet ons dit, vroeë Britte het gedoen saai koring. Hulle voorouers boer al honderde jare. Tweedens was hulle nie in vel nie. Die Bronstydperk het naaldwerktuie ingestel wat dit moontlik gemaak het om klere aan te pas. Derdens het nie elke Brittanje hulself bedek nie.
Hulle is baie lank van gestalte, met kabbelende spiere onder 'n helder wit vel. Hulle hare is blond, maar nie natuurlik nie: hulle bleik dit tot vandag toe kunsmatig, was dit in kalk en kam dit van hul voorkoppe af. Hulle lyk soos houtduiwels, hul hare dik en ruig soos 'n perd se maanhare. Sommige van hulle is gladgeskeer, maar ander - veral dié van hoë rang - skeer hul wange, maar laat 'n snor wat die hele mond bedek & quot
Diodorus Siculus ('n Romeinse historikus)
U kan meer verslae op ons ander Celt -bladsye lees deur die skakels aan die linkerkant van hierdie bladsy te gebruik.