A hu na tshipiḓa tsha hei nḓivhadzo ine ya nga bveledzwa nga huswa kana ya phaḓaladzwa nga tshivhumbeo tshifhio tshiṅwe na tshiṅwe kana nga dziṅwe nila-vho ngeno hu songo wanala thendelo yo tou ṅwalwaho.
Ndimuso ya Vhugudisi ha Mugudisi ha nomboro ya 9.
Khethekanyo/Pharagirafu Thero Sia?
2.3 Mukovhe wa muḽaifa.
2.4 Vhuhulu ha vhushaka.
3.4 Mulayo wa 4: A hu na mufarisi kana vhaḽaifa fhedzi vhabebi vha kha?
3.5 Mulayo wa 5: A hu na mufarisi kana vhaḽaifa fhedzi mubebi muthihi u kha?
3.6 Mulayo wa 6: A hu na mufarisi kana vhaḽaifa fhedzi mubebi muthihi u kha?
Khovhekano ya ifa fhano Afrika Tshipembe i laulwa nga Mulayo wa Khovhekano ya ifa hu si na thendelo ya khovhekano wa vhu 81 wa ṅwaha wa 1987 we wa bveledzwa nga a 18 Ṱhafamuhwe 1988. U shumiswa kha vhathu vhe vha lovha vha sia ndaka (yohe kana tshipiḓa tshayo) nga Ḓuvha a lufu kana nga murahu ha Ḓuvha a lufu?
Musi zwi sa konadzei u bveledza lutamo lwa mufu ngauri vhaḽaifa a vha koni u kovhana ndaka ya mufu kana vha sa tami u kovhana iyo ndaka kana vho lovha phanḓa ha mufu..
Zwi a konadzea uri muthu a lovhe a songo ita thendelo ya khovhekano ya ifa ḽawe kana tshipiḓa tsha ifa ḽawe. Tsumbo ndi ya musi muanzielaifa a tshi sumbedza tshipiḓa tsha ifa i re kha thendelo (wiḽi) fhedzi a sia nnḓa zwe zwi si newe thendelo ya khovhekano. Nga nḓila hei tshipiḓa tsha ifa tshe tsha sumbedzwa kha thendelo (wiḽi) tshi o kovhekanywa u ya nga he zwa sumbedziswa ngaho kha thendelo ngeno zwo siedzwaho zwi tshi kovhekanywa hu tshi tevhelwa mulayo wa khovhekanyo hu si na thendelo?
Phanḓa ha iyi tsheo i re kha mulandu wa Bhe na Vhaḓwe v Madzhisi araa wa Khayelitsha na Vhaḓwe, wa Nomboro ya vhu 49/03 we wa tshimbidzwa nga Khothe ya Ndayotewa nga a 15 Tshimedzi 2004, ri o wana uri mulayo wa khovhekanyo ya ifa hu si na thendelo wo vha u sa shumiswi kha vharema vhe vha lovha vha songo ita thendelo ya khovhekanyo ya ifa ḽavho. Na hone wo dovha u si shumiswe kha vhe vha malana hu tshi tevhelwa mulayo wa mbingano ya sialala kana mvelele. Tsheo ye ya dzhiwa kha uyu mulandu wa Bhe yo shandula izwi zwo he ngauri khovhekano ya ndaka ye mufu a si sie thendelo ya khovhekano hu sa khou sedzwa murafho kana mvelele na ndaka yoṱhe ye ha si itwe thendelo ya khovhekano i o laulwa nga mulayo wa khovhekano hu si na thendelo sa zwe zwa sumbedziswa kha Mulayo wa Khovhekano ya ifa hu si na Thendelo wa vhu 81 wa 1987?
Phanḓa ha musi hu tshi ambiwa nga milayo ya khovhekano ya ifa hu si na thendelo, zwi nga vha khwine arali hu tshi nga thoma u alutshedza mi we mihumbulo ine ya vha ya ndeme u itela u pfesesa iyi milayo?
U itela halutshedzo dzine dza o tevhela, hafha hu khou ambiwa vhana vhe mufu a sia na vhe ṅwana we a lovha phan a ha vhabebi vhawe a vha sia. ṅwana we a lovha a sia ṅwana kana vhana vhenevho vha vhumba lushaka luthihi lwa vhana vhe vha siwa nga mufu vhane vha vhidzwa tshitepisi?
Kha hei tsumbo hu na vhana vha mufu vho bvaho zwigwada zwiraru zwa tshitepisi, zwine zwa vha A, C na D.
S = mufarisi wa mufu ane a kha?
C i vhumba tshitepisi ngauri ṅwana a re kha C ndi wa mufu ngeno A na D dzi tshi vhumba-vho tshitepisi ngauri havha vhoṱhe ndi vhana vha mufu. B a i vhumbi tshiepisi ngauri a si vhana vha mufu?
Vhuimeleli vhu vha hone musi zwo tea na hone zwi tshi konadzea arali muḽaifa a si nga koni kana a sa tami u kovhelwa ndaka ya mufu na hone i tshi khou kovhelwa vhaḓwe vhane vha vha vhana vha mufu.
S = mufarisi wa mufu ane a kha?
Kha tsumbo i re afha nṱha, D na F dzi imela ṅwana wa ṅwana wa mufu o lovhaho phanḓa ha mufu ngeno vha re kha C vha sa thudzelwi thungo kha u kovhelwa-vho ndaka ya mufu.
U ya nga khethekanyo ya (1) (1)(4)(f) ya Mulayo wa Khovhekano wa Ifa hu si na Thendelo wa 1987 sa zwe wa khwiniswa u ya nga tsheo ye ya dzhiwa kha mulandu wa Bhe, mukovhe wa ṅwana u rekanywa nga u kovhekanya ho sedzwa masheleni a ndeme ya ndaka ine ya kovhekanywa hu si na thendelo kha vhana vhoṱhe vhe vha siwa nga mufu (vha nga vha vhana vha vhana vhawe kana vhaḓuhulu vhawe). Hafha hu dovha ha sedzwa na vhafarisi vhawe. Hezwi zwi nga?
Kha ri ri ndeme ya masheleni a ndaka ya mufu ine ya kovhekanywa hu si na thendelo ndi R500 000 na hone u na vhana vhararu (3) vhe a sia na vhafumakadzi vhavhili (2) vhe a mala nga maitele a mvelele. Mukovhe wa ṅwana u o rekanywa nga hei nḓila i tevhelaho: R500 000 /5 (3 tshiepisi + 2 vhafarisi) = 100 000. Mukovhe wa ṅwana u o vha R100 000?
U ya nga khethekanyo ya 1 (1)(4)(d) ya Mulayo wa Khovhekano ya ifa hu si na Thendelo vhukati ha mashaka ane a vha a malofhani a mufu na mufu i nga kona u khethekanywa ya bva zwigwada zwivhili zwine zwa vha na vhuhulu ha vhushaka ho tou livhanaho na mufu thwii na vhuhulu ha vhushaka ha lutsinga lwa iṅwe nnḓu, Kha vhuhulu ha vhushaka ho livhanaho na mufu thwii, vhuhulu ha vhushaka honoho vhu lingana na tshivhalo tsha mirafho vhukati ha vhomakhulukuku na mufu kana vhana vho salaho vha mufu na mufu.
Vhabebi na vhana vha mufu , vhoṱhe ndi mashaka a mufu a tsinisa kana a digirii ya u thoma.
Kha vhushaka vhune vha vha mashaka nga u vha na vhomakhulukuku vha lutsinga lwa iṅwe nnḓu, vhuhulu ha vhushaka vhu lingana na tshivhalo tsha mirafho vhukati ha vhushaka ha malofha na makhulu ane a vha wa tsinisa , hu tshi ingwa nga tshivhalo tsha mirafho vhukati ha makhulu na mufu.
C & D, ndi vhomakhulu vho lovhaho u thoma vhane vha vha tsinisa na hone vha vha vhukati ha J na E (mufu). J i na vhushaka na mufu vhune ha vha kha digirii ya vhuṱanu.
Kuphaaledzelwe kwa khovhekano u ya nga Mulayo wa Khovhekano ya Ifa hu si na Thendelo wa vhu 81 wa 1987 ku nga nweledzwa nga milayo ya ṱahe.
Arali mufu o sia mufarisi kana vhafarisi vha si na vhana mufarisi kana vhafarisi ndi vhone vhaḽaifa vhe vhoṱhe, Hune ha wanala uri mufu ndi wa munna we a vha o mala musadzi a fhiraho muthihi u ya nga mvelele, vhafumakadzi vhe a sia vha tea u kovhekana ifa hu si na thendelo nga nḓila i linganaho?
Mufarisi o salaho ndi ene muḽaifa wa ifa ohe ḽine a kovhiwa hu si na thendelo, hu sa khou sedzwa ndeme ya iḽo ifa nga tshelede?
Arali vhafarisi vho malana u ya nga mulayo wa tshanga ndi tshau, tshau ndi tshanga, mufarisi u o kovhelwa hafu ya ifa u ya nga kumalele kwonoko kwe a dzhena khakwo na iṅwe hafu ya ifa u ya nga khethekanyo ya 1(1)(a) ya Mulayo wa vhu 81 wa 1987?
Arali vhafarisi vha songo malana u ya nga mulayo wa tshanga ndi tshau, tshau ndi tshanga, mufarisi u o kovhelwa ifa u ya nga khethekanyo ya 1(1)(a) ya Mulayo wa vhu 81 wa 1987?
A & B = ndi vhabebi vho lovhaho; E = ndi mufu; C na D = ndi vhafarisi vha mufu vho malwaho u ya nga mvelele.
U ya nga khethekanyo ya 1(1)(a) ya Mulayo wa vhu 81 wa 1987, u ya nga he wa khwinifhadzwa nga Khothe ya Ndayotewa tsheo ye ya dzhiwa kha mulandu wa Bhe na Vhaḓwe v Madzhisiṱaraṱa wa Khayelitsha na Vhaḓwe, vhafumakadzi vhavhili vha mufu (C na D) vha o kovhelwa ifa ohe nga nḓila i linganaho hu sa katelwi mashaka a muḽa. Arali mufu o sia vhafumakadzi vha fhiraho vhavhili ngeno a si na vhana, vhafumakadzi avha vhoṱhe vha o tea u kovhekana ifa u lingana naho hu si na thendelo ya khovhekano?
Arali mufu a si na mufarisi fhedzi o sia vhana vhana vha kovhana u ya nga tshiepisi na nga vhuimeleli arali ho tendelwa?
Vhana vha mufu ndi vhane vha vha kha D, E na F vha o vha vhaḽaifa vhane vha kovhana ifa nga nḓila i linganaho. Ngauri E o lovha u thoma vhana vhawe J na K vha o vha vhaimeleli vhawe na vhone vha wana mikovhe i linganaho?
Vhana vhoṱhe vha mufu vha tea u kovhelwa ifa. Hafha hu vha hu sa khou sedzwa uri vhana vho malwa nga mulayo wapo kana wa sialala kana a si vhana vha malofhani.
U ya nga khethekanyo ya 1(2) ya Mulayo wa Khovhekano ya ifa hu si na Thendelo, khovhekano ya ifa a i kwamani na vhuvha ha vhushaka ha malofha na vhu si ha malofha hu tshi a kha khovhekano ya ifa hu si na thendelo?
Arali mufu o sia mufarisi kana vhafarisi na vhana mufarisi kana vhafarisi ndi vhone vhaḽaifa vha vhuhulu ha masheleni a linganaho R125 000 kha mufarisi muthihi kana mukovhe wa ṅwana . Vhana vhe vha siwa nga mufu vha o kovhekana masalela arali e hone. Na hone hafha hu vha ho sedzwa vhana vho siwaho nga mufu na vhuimeleli arali zwo tendelwa?
Arali ndeme ya ifa ḽine a kovhekanwa hu si na thendelo i fhasi ha R125 000, mufarisi wa mufu kha iyo tsumbo i re afho nṱha u o vha muḽaifa wa ifa ohe hu songo sedzwa vhana na miṅwe miraḓo ya mu a?
Arali mufu e munna o malaho vhafumakadzi vhanzhi na hone o sia mufumakadzi a fhiraho muthihi na hone ndeme ya ifa ḽine a kovhekanwa hu si na thendelo i fhasi ha R125 000, vhafarisi vha mufu vha o kovhekana ayo masheleni u lingana vhukati havho hu songo sedzwa vhana na miṅwe miraḓo ya muḽa.
Arali balantsi ya masheleni ane a tea u phaḓaladzwa u itela khovhekano ya ifa hu si na thendelo i tshi fhira R125 000, mufumakadzi wa mufu u o vha muḽaifa wa ayo masheleni a linganaho R125 000 kana mukovhe wa ṅwana, Masheleni arali o sala e manzhi a o kovhekanywa kha vhana vhe vha siwa nga mufu ho sedzwa tshiepisi na vhuimeleli arali ho tendelwa. Arali izwi zwi tshi khou shumiswa kha iyo tsumbo i re afho nṱha, zwi o amba uri F, G na D vha o vha vhaḽaifa vha ayo masheleni o salaho. D ndi ṅwana wa ṅwana wa ṅwana wa mufu we a lovha u thoma, mukovhe wawe u o kovhekanywa u lingana kha vhana vhawe vhane vha vha H na I. Arali D a songo sia vhana, mukovhe wawe u o kovhekanywa vhukati ha vhana vha mufu vhane vha vha F na G?
Arali balantsi ya masheleni ane a tea u phaḓaladzwa u itela khovhekano ya ifa hu si na thendelo i tshi fhira R125 000, mufu o sia vhafumakadzi vha fhiraho muthihi (hezwi zwi shuma hune mufu a vha o mala vhafumakadzi vha fhiraho muthihi nga kumalele kwa mvelele) muṅwe na muṅwe wa vhafumakadzi vhawe u o tea u wana mukovhe wa ṅwana kana wa masheleni a linganaho R125 000 phanḓa ha musi vhana vha mufu vha tshi nga kovhekana masalela?
Kha vha humbule uri arali vhafarisi vho malana u ya nga mulayo wa tshanga ndi tshau, tshau ndi tshanga, mufarisi u o kovhelwa hafu ya ifa u ya nga kumalele kwonoko kwe a dzhena khakwo na iṅwe hafu ya ifa u ya nga khethekanyo ya 1(1)(a) ya Mulayo wa vhu 81 wa 1987?
Vhathu vho malanaho nga fhasi ha maitele a vhurereleli nga fhasi ha Tshimusilimu na Tshihindu vha fanela u dzhiwa sa vho malanaho na hone vha tea u kovhelwa ifa u ya nga Mulayo wa Khovhekano ya ifa hu si na Thendelo. Hoyu mulayo u shuma fhedzi hune mufu a vha o mala musadzi muthihi. Na hone vha dovha vha tea u vhila masheleni a u unḓa kha mufu we a vha o mala uyo mufarisi. Kha hu sedzwe Daniels v Campbell No. & Na vhawe2004 (5) SA 331 (CC)?
Hune mufu a sia a songo ita thendelo tshoṱhe ya khovhekano ya ifa , masheleni ane mufarisi wa mufu a tea a rekanywa u fhambana na ane a rekanywa u ya nga wiḽi. Hafha nga fhasi ha hoyu mulayo hu rekanywa masheleni a khovhekano ane a tea u wanwa nga mufarisi u ya nga Mulayo wa vhu 81 wa 1987-Kha MacGillivrays Will 1943 WLD 29 kha 40?
3.4 Mulayo wa vhu 4: A hu na mufarisi kana vhaḽaifa fhedzi vhabebi vha kha?
Arali mufu a songo sia mufarisi kana vhana fhedzi o sia vhabebi vhoṱhe vhane vha vha vha tshi kha itshila- havha vhabebi vha tea u kovhekana ifa nga nḓila i linganaho?
A & B = ndi vhabebi vha mufu; C = mukomana wa mufu; E = mufu; S = mufarisi wa mufu we a lovha u ranga.
Kha tsumbo i re afho nṱha, A na B, ndi vhabebi vha mufu vhane vha o vha vhaḽaifa vhane vha wana mikovhe ya ifa ḽine a kovhekanywa hu si na thendelo hu sa khou sedzwa mashaka a mufu?
Kha vha dzhiele nzhele uri a hu sedzwi uri vhabebi vho malana-na kana vho alana-na kana a vho ngo vhuya vha malana?
Musi hu tshi khou itelwa u kovhekana ifa ngeno hu si na thendelo, vhabebi vha mufu vha vha vhe vhabebi vhawe vha malofha nga nnḓa ha musi a tshi tou vha ṅwana ane a khou tou londotwa nga vhabebi vhane vha si vhe vha malofhani. Kha vha dzhiele nzhele uri arali ṅwana a tshi khou tou londotwa vhabebi vhawe vha malofha a vho ngo tea u vha vhabebi vhawe.
Vhabebi vhe ṅwana a vha ḓivha nga mulandu wa nzeo ya mme kana khotsi kana vhe vha thusa ṅwana nga u mu londola a vha vhi vhabebi vha mufu musi hu tshi kovhekanwa ifa ngeno hu si na thendelo.
3.5 Mulayo wa vhu 5: A hu na mufarisi kana vhaḽaifa vho siwaho nga mufu fhedzi mubebi muthihi u kha?
Arali mufu a songo sia mufarisi na vhana fhedzi hu na mubebi muthihi ngeno mufu o sia vhana- mubebi ane a kha itshila u vha muḽaifa wa hafu ya ifa, vhana-vho na vhone vha wana hafu ya ifa?
A = mubebi wa mufu; B = mubebi o lovhaho; C = mukomana wa mufu; D =wana wa munna o malaho mme kana wa mufumakadzi o malaho khotsi; E = mufu; S = mufarisi wa mufu?
Kha hei tsumbo, A ndi mubebi wa mufu ane a kha itshila we a kona u kovhelwa hafu ya kuphaaledzelwe kwa masalela ngeno mukomana wa mufu, C na ṅwana wa munna o malaho mme kana wa mufumakadzi o malaho khotsi D, vha tshi o wana iṅwe hafu ya mikovhe. C na D vha tea u wana hafu ya mikovhe ye ya vha yo tea yo wanwa nga mubebi o no vhaho mufu musi a tshi kha itshila?
3.6 Mulayo wa vhu 6: A hu na mufarisi kana vhaḽaifa fhedzi mubebi muthihi u kha?
Arali mufu a songo sia mufarisi na vhana fhedzi hu na mubebi muthihi ngeno kha iwe sia mufu a songo sia vhana- mubebi ane a kha itshila u vha muḽaifa e eṱhe.
Kha hei tsumbo A ndi mubebi wa mufu ane a kha itshila na hone u vha muḽaifa e eṱhe.
3.7 Mulayo wa vhu 7: A hu na mufarisi kana vhaḽaifa kana vhabebi fhedzi vhabebi vho?
Arali mufu a songo sia mufarisi, vhana na vhabebi fhedzi vhabebi vho he vho sia vhana- vhana vha mufu vha o vha vhaḽaifa na kha hafu ye vhabebi vhavho vha vha tshi o i wana?
S = mufarisi wa mufu.
Musi a songo sia mufarisi, vhana na vhabebi, ifa ḽine a kovhekanywa hu si na thendelo i nga kovhekanywa ha bva zwipiḓa zwivhili- tsha mme na tsha khotsi. Tshipiḓa tshiṅwe na tshiṅwe tshi fanela u wanwa nga vhana vhe vha sala. Kha tsumbo i re afho nṱha ya A i o tea u wanwa nga C ane a vha ṅwana wa musidzana kana muṱhannga ngeno mukovhe wa B u tshi o tea u wanwa nga C na D. C na D vha tea u wana mikovhe i linganaho. C u tea u wana ifa u bva kha A na B ngeno D a tshi o wana ifa ḽawe fhedzi u bva kha B?
Arali mufu a songo sia mufarisi na vhana na vhabebi fhedzi mubebi muthihi o sia vhana- vhana vhe mubebi muthihi a sia ndi vhone vhaḽaifa vhe vhoṱhe,
S = mufarisi wa mufu.
Kha tsumbo dzi re afho nṱha vhabebi vhoṱhe vho lovha, fhedzi mubebi muthihi ane a vha B, o sia vhana. D ane a vha mukomana wa munna o malaho mme kana wa mufumakadzi o malaho khotsi u do vha ene ane a o wana mukovhe wa ifa hoṱhe.
Arali mufu a songo sia mufarisi na vhana na vhabebi fhedzi vhabebi vhoṱhe vha mufu vha songo sia vhana, hafha ndi hune shaka la tsinisa a vha ḽone ḽine a o wana ifa?
Kha tsumbo i re afho nṱha , F vhane vha vha vhomalume wa mufu, ndi vhone vhane vha vha shaka a tsinisa a mufu a malofhani ngeno vhe kha tshiimo tsha vhushaka ha vhuraru. U ya nga hezwi ndi vhone vhane vha tea u wana ifa musi i tshi phaḓaladzwa. G i sumba vhushaka na E vhune ha vha kha tshiimo tsha vhuna ngeno H i tshi sumba vhushaka na E vhune ha vha kha tshiimo tsha vhuṱanu. Vhathu vhoṱhe vha re kha G na H a vha nga koni u wana mukovhe wa ifa na luthihi u bva kha E?
Zwi a konadzea uri muthu a lovhe a songo ita thendelo ya u kovha ifa zwine zwa nga ita uri hu si vhe na muḽaifa. U ya nga mulayo wa mvelele kana sialala, hune zwa wanala hu si na muthu ane a tea u kovhelwa ifa, Muvhuso u vha na maanḓa hu si na a pikisaho izwi. Hezwi zwi langulwa nga khethekanyo dza 35 (13) na 92 dza Ndangulo dza ifa i no kovhiwa hu si na Thendelo u ya nga Mulayo wa vhu 66 wa 1965. Musi hu tshi tevhedzwa aya maitele, hune ha wanala hu si na vhaḽaifa vha ifa ḽine a kovhiwa hu si na thendelo kana vhaḽaifa vha sa ḓivhei, mutshimbidzi wa izwi (muegizekhutha) o nangwaho nga mu anziela ifa a nga ita uri iyo ndaka i shandulelwe uri i vhe kha masheleni. Musi o no ita izwi, u o badela milandu yoṱhe ye ya vha i tshi khou kolodwa nga mufu, masheleni ane a sala nga murahu ha izwi a badelwa kha Tshikwama tsha Muunḓi. Arali hu si na muthu ane a a u o sumba uri hu na tshelede ine a tea u vhila kha ifa, nga murahu ha miṅwaha ya 30 ho badelwa ayo masheleni kha Tshikwama tsha Muunḓi, tshelede iyi i o fhiriselwa kha muvhuso?
Mulanguli wa Khothe Khulwane u tea u anḓadza zwidodombedzwa zwi kwamaho aya masheleni a khovhekano hu si na thendelo e a dzheniswa kha Tshikwama tsha Muunḓi. Hezwi u tea u zwi ita tshifhinga tshoṱhe sa zwithu zwa ndeme kha Gazete ya Muvhuso u itela uri vhane vha vha na dzangalelo vha kone u a u vhila ayo masheleni a ifa ha khovhekano hu si na thendelo arali zwo tea?
Khethekanyo dza 1 (6) na 1 (70 dze dza ḓivhadzwa Mulayo wa Khovhekano ya Ifa hu si na thendelo ya khovhekano wa vhu 81 wa ṅwaha wa 1987 we wa khwinifhadzwa nga Mulayo wa Khwinifhadzo ya ifa wa vhu 43 wa 1992. Wonoyu mulayo wo thoma u shuma nga a 1 Tshimedzi 1992?
Khethekanyo ya 1(6) I vhekanya hezwi ngaurali:Arali hu na muthu o salaho vhuimoni ha mufu , hu sa katelwi ṅwana kana muthu ane a khou penga fhedzi e shaka a mufu u fana na mufarisi wa mufu ane a khou tea u wana ifa a khovhekano i si na thendelo fhedzi a hana u anganedza iḽo ifa , ḽeneḽo ifa io ya kha mufarisi wa mufu ane a kha itshila?
Muḽaifa u fanela u vha e shaka a mufu?
Muḽaifa ane a tama u sa bveledza pfanelo dzawe dza u anganedza ifa, u fanela u vha e si muthu mu uku kana e mpengo?
Muaifa na mufarisi wa mufu ane a kha itshila, vhoṱhe vha tea u kovhelwa ifa u ya nga mulayo wa khovhekano ya ifa hu si na thendelo?
(d)Mufarisi wa mufu u o tea u wana ifa arali muḽaifa a landula mukovhe wawe?
Mufu Mufarisi wa mufu ane a kha?
Shaka a mufu?
Mukovhe wa ifa u ya kha mufarisi wa mufu ane a kha?
Khethekanyo ya 1 (7): Arali ha wanala uri muthu ho ngo tea uri a vhe muḽaifa wa ifa hu si na thendeo kana o hana pfanelo dza u ṱanganedza mukovhe wa ifa ḽawe sa muḽaifa wa mukovhe muṅwe na muṅwe we wa vha u tshi o livhiswa kha muthu we a vha a tshi o u wana musi o no dzhiwa nga Mudzimu. Hezwi zwi itwa hu tshi khou tevhelwa khethekanyo hukhu ya (6) ine ya bula uri arali uyo muthu ane a tea u vha muḽaifa musi o lovha, mukovhe wawe u tea u ya ngafhi. Na hone hezwi zwi nga bvelela arali o vha a songo hanelwa u wana iḽo ifa.?
U wana mukovhe wa mufu a zwo ngo livhanywa na mashaka a mufu fhedzi.
Muwani wa mukovhe wa ifa u fanela u hanelwa kana a hana u ṱanganedza mukovhe wawe une a tea u u ṱanganedza u ya nga milayo ya khovhekano ya ifa hu si na thendelo.
Muwani wa mukovhe u a hanelwa kana a hana u anganedza mukovhe wawe une a tea u u anganedza fhedzi ene u tea u vha e na shaka o lovhaho phanḓa ha mufu naho zwo ralo muthu a re tsini nae u o tea u vha muḽaifa kha ifa a khovhekano hu si na thendelo nga nnḓa ha musi hu tshi khou sedzwa khethekanyo hukhu ya (6)?
A hu na mufarisi ane a khou tshila ane a tea u wana mukovhe wa ifa a khovhekano hu si na thendelo. Muwani wa mukovhe u a hanelwa kana a hana u ṱanganedza mukovhe a u siela mashaka?
ṅwana wa mufu (R50 000) I hanelwa?
(Muwani wa mukovhe wa ifa) I Ifa?
Mufarisi wa mufu ane a kha itshila ane a tea u wana mukovhe wa ifa na muṅwe we a hanelwa kana a hana u?
Mufu Mufarisi wa mufu ane a kha?
I I R25 000 u bva kha shaka?
ṅwana wa mufu?
u hana mukovhe wa ifa.
mufarisi wa mufu ane a kha?