Naam van Zondo se broer by staatskapingondersoek genoemRobert McBride Foto: Werner Beukes/SAPA Robert McBride, voormalige hoof van die onafhanklike polisieondersoek-direktoraat (Opod), se getuienis voor die kommissie van ondersoek na staatskaping kan moontlik adjunkhoofregter Raymond Zondo se jonger broer onder verdenking plaas en só ŉ moontlike botsing van belange laat ontstaan. Die Zondo-kommissie het Donderdag gehoor regter Zondo se broer, adv. Mxolisi Zondo, se naam word glo in McBride se getuienis vervat. McBride se getuienis sal meer lig werp op die beweerde kaping van wetstoepassings- en regsowerhede. Hy sal ook sy mening gee oor die optrede van die jonger Zondo-broer wat die voorsitter was van McBride se dissiplinêre verhoor. Paul Pretorius, die getuienisleier, het sy kommer uitgespreek oor ŉ moontlike konflik van belange vir die adjunkhoofregter. Hy het gesê Mxolisi is wel deur die kommissie se regspan ingelig oor die verwikkelinge. “Mnr. Mxolisi Zondo het aan die kommissie geantwoord ‘wat ook al McBride of enige ander getuie oor my mag sê, moet oorweeg word in die lig van die amptelike rekord’.” Mxolisi het aangedui hy sal nie McBride kruisondervra of enige vertoë aan die kommissie rig nie. Mxolisi was ook die voorsitter van ŉ verhoor teen voormalige Valke-baas Shadrack Sibiya oor die onwettige uitlewering van Zimbabwiërs in 2015. Mxolisi het bevind Sibiya het versuim om die uitlewering van die Zimbabwiese burgers te verhoed. Verskeie mense is geskors namate die ondersoek gevorder het. Dit het McBride ingesluit wat deur die voormalige minister van polisie, Nathi Nhleko, geskors is omdat hy daarvan beskuldig is dat hy die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) mislei het deur na bewering sy oorspronklike uitleweringsverslae, waarin Sibiya en Sibiya se voormalige baas, Anwa Dramat, betrek word, te wysig. Matthew Sesoko, Opod se hoof van ondersoeke, het ŉ verslag onderteken waarin Sibiya en Dramat van enige oortreding in die ondersoek vrygespreek word. Sesoko is later afgedank, maar in 2016 weer aangestel nadat die aanklagte teen hom teruggetrek is. Adjunkhoofregter Raymond Zondo. Foto: Karen Sandison/ANA Regter Zondo het beslis hy sal vir eers McBride se getuienis aanhoor en later besluit, ná oorlegpleging, hoe die Mxolisi-kwessie hanteer moet word. Zondo se opsies is om homself te verskoon om McBride se getuienis in sy geheel aan te hoor of te verskoon van gedeeltes van die getuienis waar Mxolisi ter sprake is. Hy kan ook kies om homself glad nie te verskoon nie. Pretorius het agtergrond gegee oor die regsgroepering en wetstoepassing in die land en hoe al die instansies met mekaar verband hou in die uitvoering van hul pligte. Hy het gesê die kommissie sal ook ondersoek instel hoekom daar met die Skerpioene weggedoen is wanneer amptelike statistieke toon dat dié teenmisdaadeenheid se sukseskoers van inhegtenisnemings en vervolgings baie hoog was. Die Skerpioene is in 2009 ontbind toe pres. Jacob Zuma aan bewind was en is deur die Valke vervang. Pretorius het gesê gevalle van vermoedelike ongeregverdigde terugtrekking van sake waarby politieke hoëlui betrokke is en die beweerde misbruik van openbare geld in wetstoepassing, waaronder veiligheidshuise, sal ook ondersoek word. Die Opod is ŉ onafhanklike polisiewaghond en vervul ŉ oorsigrol oor die SAPD en metropolisiedepartement. Opod doen ondersoeke na strafregtelike oortredings wat deur lede van die polisie gepleeg word en maak dan aanbevelings op grond van die bevindings.