Flashcards - Drama 2011 Graad 10
Drama 2011 Graad 10
Stanislavsky Folders: Description: Drama Opsomming 29 Januarie 2011 - week 1 en 2
Hoe asemhaling v spraak verskil v normaal
Vining in, stadig uitBeheer oor hoeveel lug ontsnap
Wat is asemhalingsbeheer
Om genoeg lug te he vir spraak en klankInstaat - lug te beheer om klank te verbeter
Watter (oefeninge) moet jou daaglikse roetine volg
1)	Ontspannings2)	Asemhalings3)	Diafragma4)	Projeksie
Hoe spraakorgane klanke vorm
Resultaat v goeie artikulasie?
Hoe om spraaktegniek te verbeter
‘n neutral aksent (– nie tipies aan land/streek nie)Instaat- enige aksent van ‘n rol te doen
Waarop moet die aksent fokus?
Vaste artikulasie organe?
1)	Harde verhemelte2)	Tande
1) tong2) lippe3) Sagte verhemelte
Hoe moet liggaam wees met stemwerk?
Ontspanne, reguit, gekonsentreerd  energie goed gebruik word
Wat beteken ontspanning
-	Om vry te voel-	Gereed vir aksie
Wat verseker ontspanning?
Beste gebruik v spiere vir ‘n taak: handeling/rus.
Wat is oogmerk met rus?
Onnodige spanning uitskakel
Waarom is ontspanning ‘n integrale komponent vd stem?
stem = gevoelig vir enige ongemak
Wat veroorsaak senuweeagtigheid?
Spanning (veral nek & skouers)
Waarna verwys ontspanning?
Harmonie tussen spiere
Gevolg v spanning in skouers
 spanning in nek  spanning strottehoof -> stembande trek saam -> toonhoogte styg. stem nie gefokus; klink asof jy NA mense praat en nie MET hul nie
Gevolge v spanning in kakebeen
Inperking v beweging -> swak artikulasie
Gevolge van spanning in nek
Keel trek toe -> versteur laer toonhoogtes v stem
Gevolg v spanning in bolyf
Verhoed -longe behoorlik uitsit -> nie beheer oor asem
Waarna verwys ‘n goeie postuur
Bene & spiere georden - liggaam natuurlike houding.Ligaamlike word ondersteun & beheer sonder oormatige inspanningLigaam is gebalanseerd, buigsaam en gekoordineerd
Wat gebeur - liggaam - skewe houding?
Ander dele moet kompenseer -> kettingreaksie
Waarom is neutrale liggaamshouding belangrik?
Bied geen aanduiding v karakter nieKaraktarisering kan sonder spanning gebeurAkteur voel op gemak, selfversekerd, op en wakkerMaak stem sterker & stemtoon beterDramaties oortuigende opvoering kan gelewer word
Hoe lyk neutrale posisie?
Ken parallel met vloerAgterkant v nek bo gestrekSkouers nie na agter/voor nieRug in breedte gestrekWerwelkolom - gestrekHande los langs syeKniee ontspanBene ontspanVoete onder heupe & vorentoe
Wat moet akteur gereeld tydens spraak doen?
Pouseer – wanneer om asem te haal te fraseer
Twaalf pare ribbes toon volgende struktuur:
Voorste punte vd 6 boonste pare is aan borsbeen (sternum) vasVolgende 4 pare is aan mekaar en aan punt vd sternum vasOnderste 2 pare – ‘swewende ribbes’ – nie aan borsbeen vas nie
Spiere rondom bene het die vermoe…
Om saam te trek -> beenstruktuur - laat beweeg
Waar vloei die lug af?
keelholte (farinks)strottehoof (larinks) hooflugpyp (tragea)Wat in 2 longpype (bronchi) verdeel wat - longe ingaanDie pype verdeel in fyn brongiale buise wat op lugsakkies in longe uitloop
Noem 2 verskillende soorte asemhaling
Asemhaling beperk tot min beweging in boonste deel v borskas
Waarmee gaan vlak asemhaling gepaard?
Skouers - op beweeg
Wat bring dit mee?
SpanningAsem nie ten volle benut nie
Verduidelik sentrale tussenribspierasemhaling
‘Diep, sentrale/ Optimale asemhaling’ Alle asemhalingsorgane benut Deur diafragma beheer = regte manier v asemhaal
Moenie asem, maag / ribbes probeer beheer nieDoel bepaal hoeveel asem jy nodig het Laat jou asem om jou buik en ribbes beweegSkep ‘n fisieke omgewing waar asem vryelik in en uit liggaam kan beweeg sonder dat jy asemhalingspatrone aanleer om die vloei v lug te onderbreekProbeer – hele ribbekas uitsit, eerder as - boonste deel v borskas / skouers te lig.As reg asemhaal, sal rug in breedte uitsit. Sit hande teen ribbes op rug - sorg dat jy reg asemhaal.
Duidelike, akkurate vorm v klanke
Paar woorde wat ’n idee vorm
’n Metriese samestelling v woorde met gevoel.
Gedramatiseerde gedeelte uit ’n roman.
Betekenis aan iets heg
‘n versameling gedigte
Woord/frase te beklemtoon
Reeks aksies wat tot hoogtepunt/keerpunt lei.
Kort pouse wat verandering v emosie wys
Stemvariasie om eentonigheid te vermy
Uittreksel uit toneel – net 1 karakter
Kombinasie v spoed/tempo wissel/pouse/klimaks
emosie dmv stem uitdruk
Hoe hoog/laag stem
Wat is Prosa
Niemetriese geskrewe/gesproke taalIvm poesie (metriese rym) is prosa gewone taal‘n uittreksel wat ‘n insident beskryfMoet goeie begin, verloop, klimaks en einde he
Wat is alleenspraak
As karakter alleen op verhoog praat sonder karakters wat hom kan hoor
Wat is ‘n gedig
‘n samestelling v woorde - taal, ritme en woorde gebruik om verbeelding te prikkel.
Noem verskillende soorte gedigte
Epiese/verhalend (vertel ‘n storie)Liriese (emosionele)Epiese (held of heldin se storie)
Wat is modulasie
Variasie in stemVoorkom eentonigheidLei - effektiewe en interessante kommunikasie
Waarna verwys snelheid
spoed waarteen klanke gevorm wordverwys na spreker se gemoedstoestand, situasie, emosionele toestand
Waarna verwys tempo
Snelheid v spraakLengte en frekwensie v pouses
Wat is algemene probleem met snelheid
Te vinning -> swak artikulasie – tekort aan asem, betekenis verloreTe stadig -> swak kommunikasie en eentonigheid
Waarom moet jy tempo varieer
Betekenis beklemtoonSpanning/Atmosfeer skepBelangrike woorde beklemtoon.
Wat is die funksies van pousering
•	Kan asemhaal•	Beklemtoon woorde•	Skep spanning•	Luisteraars verstaan wat gesê word•	Keer -> spreker hakkel omdat hy te ver vooruit moet dink•	Voorkom eentonige tempo•	Gee ritme •	Help artikulasie
Noem 4 soorte pouses
Wat is ‘n Frase/sinspouse
Om algehele vorm v gedig te hou.
Spreker talm op laaste woord/lettergreep vd reel.Einde v versreel om idee na volgende reel oordra sonder om asem te haal.
Waarna verwys klimaks
Reeks trappe wat opbou tot hoogte/keerpunt
Hoe kan klimaks bereik word
Styg in toonhoogteHoer volumeVinniger tempo
2 NB komponente v ritme
Klem en metrum
Elemente wat toneel, gedig/toespraak beinvloed
AksentKarakterEmosionele toestandAsemhalingStylInfleksiesAantal maatslaeNatuurlike ritme
Wat is ‘n Frase
Versameling woorde wat 1 idee uitdruk‘n sin kan uit 1/ meer frases v verskillende lengtes bestaanGebruik v punktuasie lei tot effektiewe frasering
Wat is maatslag
‘n oomblik v stilte om ‘n emosionele verandering tussen frases aan te dui
Wat is klem
As dele benadruk word om betekenis en gewig te gee.
Hoe kan klem verkry word
Veranderende volumeSnelheidTempoToonhoogteUitspraakInfleksieHerhalingGebareGesigsuitdrukkingUitspel v ‘n woordWisselende vokaallengtes
Hoog/laagheid v stemToonhoogte styg met opwinding/ komedieDra by tot belangrikheid v ‘n toneel
Wat is infleksie
Verskeidenheid in toonhoogte Maak stem interessant; voorkom eentonigheid
Kwaliteit vd stem se toonhoogteBeinvloed atmosfeer en gevoel
Hoe moet jy ‘n teks voorberei
Lees deur & dink na oor hoofidees en gevoelensBesluit waar klimaks isVerdeel in frasesBesluit watter woorde beklemtoon moet wordBesluit waar pouseerDui verskille in toonhoogte en volume aanBesluit waar spoed gaan toe/afneem
Hoe moet jy ‘n stuk prosa voorberei
Stem en beweging moet goed onderskei tussen vertel en direkte spraakGebruik stemwisseling, postuur, gebare om karakters voor te stelMoenie elke karakter in aparte ruimte vertolk nieGebruik verandering in fokus om karakters te versterkGebruik stilstaande posisie met gebareVertelling: Spreek gehoor direk aan
Beelde in karakter se gedagte terwyl ander karakters praat
Iets voor jou geestesoog sien
Rede waarom ‘n karakter iets doen en op ‘n sekere manier optree
‘n Persoon se sosiale posisie in verhouding tot ander
Waarom is konflik belangrik in drama
Omdat dit vereis dat die gehoor vrae vra en wonder oor wat gaan gebeur
Noem soorte konflik
Openlike konflik - bakleiKonflik met die omgewing - haelstormKonflik van belange – 2 vriende by ‘n werksonderhoudKonflik van emosies – geluk en hartseerInnerlike konflik
Wat moet ‘n akteur doen om konflik suksesvol oor te dra
Die omstandighede kenMotivering heDie subteks verstaanMoet saamwerk itv optrede en reaksie
‘n Akteur – uitbeelding van ‘n karakter
Wat is die doel van ‘n karakter
Om die werklikheid te onthul of om daaroor te besin
Noem die stappe noodsaaklik vir karakterisering
Ontleding van subteksOpgemaakte / nagevorste geskiedenis van die karakterNagevorsde kennis van tyd, plek en omstandighedeAkteur se fisiese en vokale opleiding
2 soorte karakterisering
Interne en eksterne karakterisering
Waarna verwys eksterne karakterisering
Karaktermanifesterings wat die gehoor sien en hoorKostuums, grimering, pruike, rekwisiete
Waarna verwys interne karakterisering
Die karakter se manier van dinkHoe hy voelSy verhouding met die wereldPsigologie
onthou van emosies
onthou deur sintuie
Vader van Metodiese Toneelspel