Dit is die eerste Sondag van die Seisoen van die Voleinding. Dit is ook Hervormingsondag. Vandag se teks vertel die verhaal van Rut en Naomi se keuse om terug te gaan Betlehem toe. Dit is 'n verhaal wat die verweefdheid van kwessies soos armoede, familie, kultuur, godsdiens en gender uitbeeld. Dit wys op iets van die uitgelewerdheid van vroue, maar terselfdertyd ook die agentskap van vroue. Dit sal goed wees om die hele Rut 1–2 te lees of te vertel. 'n Kort, toeganglike en kontekstuele artikel oor die boek Rut is geskryf deur Ruth Williams
11In die jare toe die rigters nog regeer het, was daar hongersnood in die land. 'n Man van Betlehem in Juda het tydelik in die gebied van Moab gaan bly, hy en sy vrou en sy twee seuns. 2Die man se naam was Elimeleg, sy vrou se naam was Naomi en sy twee seuns se name was Maglon en Kiljon. Hulle was van die Efrata-familie uit Betlehem in Juda. Hulle het in die gebied van Moab aangekom. Terwyl hulle daar was, 3is Naomi se man Elimeleg dood, en is sy en haar twee seuns agtergelaat. 4Hulle het Moabitiese vroue geneem. Die een se naam was Orpa en die ander een se naam was Rut.
Hulle het sowat tien jaar daar gebly, 5toe is ook die twee seuns, Maglon en Kiljon, dood. Die vrou het alleen agtergebly, sonder haar twee kinders en sonder haar man.
TERUGKEER VAN NAOMI
6Sy het toe gereedgemaak om met haar skoondogters terug te keer uit die gebied van Moab, want sy het daar in die gebied van Moab gehoor dat die Here na sy volk omgesien het deur vir hulle brood te gee. 7Sy is toe weg uit die plek waar sy gewoon het, en haar twee skoondogters saam met haar. Op pad terug na die land Juda 8sê Naomi vir haar twee skoondogters: "Julle moet liewer teruggaan, elkeen na haar ma se huis. Mag die Here julle goed behandel soos wat julle die oorledenes en my goed behandel het. 9Mag die Here gee dat julle elkeen 'n tuiste vind in die huis van 'n man." Toe het sy hulle gesoen, maar hulle het hardop begin huil 10en vir haar gesê: "Nee, ons wil saam met u teruggaan na u volk!" 11Maar Naomi sê: "Draai om, my dogters! Om watter rede sal julle saam met my gaan? Is daar nog seuns in my liggaam wat vir julle mans kan word? 12Draai om, my dogters! Gaan terug, want ek is te oud om weer te trou. Al sou ek dink daar is nog hoop vir my, en selfs al sou ek reeds vannag 'n man hê, selfs aan seuns geboorte gee, 13sal julle vir hulle kan wag totdat hulle groot is? Sal julle om daardie rede julleself daarvan weerhou om te trou? Nee, my dogters, dit is vir my baie swaarder as vir julle. Die Here het immers sy hand teen my uitgestrek." 14Hulle het toe weer hardop gehuil.
Orpa het haar skoonmoeder gesoen, maar Rut het aan haar vasgeklou. 15Naomi sê vir haar: "Kyk, jou skoonsuster het omgedraai na haar volk en na haar gode toe. Gaan terug, agter jou skoonsuster aan." 16Maar Rut het geantwoord:
"Moet my nie probeer dwing
om u te verlaat nie
of om van u af weg
want waar u gaan,
en waar u bly,
sal ek bly.
17Waar u sterf,
sal ek sterf,
"Die Here kan my maar swaar straf as ek nie woord hou nie: Net die dood sal ons skei." 18Toe Naomi sien dat sy vasbeslote is om saam met haar te gaan, het sy opgehou om haar te probeer ompraat.
19So het die twee van hulle toe aangestap tot hulle by Betlehem aangekom het.
Toe hulle in Betlehem aankom, was die hele dorp in rep en roer oor hulle. Die vroue sê vir mekaar: "Is dit werklik Naomi?" 20Sy het vir hulle gesê:
"Moet my nie Naomi noem nie,
noem my Mara,
want die Almagtige het dit vir my
baie bitter gemaak.
21Met 'n vol lewe is ek hier weg,
maar die Here het my leeg
Waarom my Naomi noem
terwyl die Here my teenstander
en die Almagtige my kwaad
22So het Naomi teruggekeer. Haar skoondogter, Rut die Moabiet, het saam met haar teruggekom uit die gebied van Moab. Hulle het in Betlehem aangekom aan die begin van die garsoes.
RUT OP BOAS SE LANDE
21Naomi het aan haar man se kant 'n familielid gehad, 'n vermoënde man uit die geslag van Elimeleg met die naam Boas. 2Rut, die Moabiet, het vir Naomi gesê: "Kan ek maar na die lande toe gaan en by die gerwe, agter iemand wat my goedgesind sal wees, gaan are optel?" "Gaan maar, my dogter," het Naomi haar geantwoord. 3Sy het toe geloop en gaan are optel in die lande agter die snyers. En dit was toe so dat dié deel van die land aan Boas, uit die geslag van Elimeleg, behoort.
4Boas het juis van Betlehem af daar aangekom. "Die Here is met julle!" groet hy toe die snyers. "Die Here seën u," antwoord hulle hom. 5Boas vra toe vir sy werker wat toesig hou oor die snyers: "Aan wie behoort hierdie jong vrou?" 6Die werker wat toesig hou oor die snyers, antwoord hom: "Sy is 'n jong vrou uit Moab wat saam met Naomi uit die gebied van Moab teruggekom het. 7Sy het gevra, 'Kan ek maar are optel en bymekaarmaak by die hopies agter die snyers?' Sy het gekom en is van vanoggend af tot nou toe op haar voete; hier het sy nog maar min gerus!"
8Boas sê toe vir Rut: "Luister, my dogter, jy hoef nie in 'n ander land te gaan are optel nie. Moet selfs nie eers hiervandaan weggaan nie. Bly by my vrouewerkers, 9kyk in watter land hulle oes en volg hulle. Ek het my werkers uitdruklik beveel om jou glad nie lastig te val nie. As jy dors is, moet jy na die kruike gaan en drink van wat die werkers daar skep."
10Rut kniel toe, buig vooroor met haar gesig teen die grond en vra vir hom: "Waarom is u so goed vir my? U gee vir my om, en dit terwyl ek 'n buitelander is?" 11Boas antwoord haar: "Ek is goed ingelig oor alles wat jy vir jou skoonmoeder gedoen het ná die dood van jou man: dat jy jou vader, jou moeder en jou geboorteland verlaat het en dat jy na 'n volk gekom het wat jy nie voorheen geken het nie. 12Mag jy vir alles wat jy gedoen het, ruim vergoed word deur die Here, die God van Israel, onder wie se vleuels jy kom skuil het."
13"U is goed vir my, Meneer," antwoord sy, "u het my immers jammer gekry; ja, u het mooi gepraat met my, u diensmeisie, en dit terwyl ek nie eers een van u slavinne is nie!"
14Teen etenstyd sê Boas vir haar: "Kom hier, kom eet van die brood. Doop jou stukkie in die asyn." Sy het langs die snyers gaan sit en hy het vir haar gebraaide koring aangebied. Sy het geëet totdat sy versadig was en selfs nog daarvan oorgehou.
15Toe sy opstaan om weer te gaan are optel, het Boas sy werkers opdrag gegee en gesê: "Sy mag ook tussen die hopies optel. Julle mag haar nie verneder nie! 16Julle moet selfs vir haar are uit die bondels uittrek en dit laat lê sodat sy dit kan optel. Julle mag nie met haar raas nie!"
17Rut het tot die aand are opgetel in die land. Sy het uitgeslaan wat sy opgetel het: Dit was ongeveer 'n efa gars. 18Sy het dit gedra, en toe sy in die dorp kom, sien haar skoonmoeder wat sy opgetel het. Daarop haal Rut ook van die kos uit wat sy oorgehou het nadat sy genoeg geëet het en gee dit vir haar skoonmoeder.
19Haar skoonmoeder vra haar toe: "Waar het jy vandag are opgetel en by wie het jy gewerk? Mag die een wat jou bevoordeel het, geseënd wees!" Sy vertel toe vir haar skoonmoeder by wie sy gewerk het: "Die man by wie ek vandag gewerk het, se naam is Boas." 20Naomi het vir haar skoondogter gesê: "Mag hy geseën word deur die Here, wat nie nagelaat het om sy verbondstrou aan die lewendes en die dooies te bewys nie." Naomi het ook vir haar gesê: "Die man is verwant aan ons: Hy is een van ons lossers."
21Rut, die Moabiet, sê toe: "Hy het ook vir my gesê, 'Jy moet by my werkers bly totdat hulle met my hele oes klaar is.' " 22Daarop sê Naomi vir Rut, haar skoondogter: "My dogter, dis goed dat jy saam met sy vrouewerkers uitgaan, sodat mans jou nie op 'n ander land lastig val nie."
23Rut het Boas se vrouewerkers gevolg en are opgetel totdat die garsoes en die koringoes verby was. Sy het in dié tyd by haar skoonmoeder gebly. (2020-vertaling)
Dit is aan die een kant 'n uitsonderlike liefdesverhaal geplaas binne 'n ontvouende intrige tussen Naomi, Rut, en Boas teen die agtergrond van Naomi se emigrasie na Moab weens droogte en Rut se immigrasie saam met haar terug na Israel weens weduweeskap. Tydvak is êrens tussen 1200-1000 v.C.
Maar aan die ander kant is dit ook 'n verhaal van getrouheid aan Jahwe in die tyd van die Rigters (1:1) toe baie aan Hom ontrou was. Die verhaal kry uiteindelik 'n nog groter betekenis deurdat Rut en Boas ouma- en oupagrootjie word van koning Dawid wat uit hul seun Obed en kleinseun Isai gebore sou word (4:22). Die grootste eer sou hulle egter eers meer as 'n millennium later te beurt val, deurdat Rut en Boas ingesluit word in die geslagsregister van die Seun van God, Jesus van Nasaret (Matt 1:5-6).
Die sentrale figuur is Naomi wat ervaar hoe haar lot van verlies in 'n vreemde land verander na volheid in haar tuisdorp, Bethlehem, die "huis van brood".
Die storie word in vier hoofstukke of tonele vertel na die inleiding van 1:1-6. Elke toneel begin met 'n vers wat die tema vir die gebeure in daardie toneel aangee, en sluit af met 'n vers waarin die volgende toneel se tema antisipeer word:
Die spanningslyn word briljant opgebou van 1) die verlange wat Naomi ervaar na uitkoms in 'n vreemde land (hoofstuk 1) na 2) die hoop wat ontvlam dat daar vir hulle voorsiening gaan wees in haar tuisdorp (hoofstuk 2) na 3) die potensiaal wat in die ontmoeting met Boas vir haar en Rut opgesluit lê (hoofstuk 3) na 4) die vervulling wat sy ervaar met die huwelik van Rut en Boas en die geboorte van 'n nageslag in Obed (hoofstuk 4).
Die verhaal is natuurlik ook 'n boodskap aan Israel in die Rigtertyd dat God ingryp in nood en vir dié wat in en op Hom vertrou uitkoms bring. Dit wys ook dat die risiko wat Rut loop met die koms na 'n vreemde land, en wat Boas loop om as losser op te tree, oor en oor die moeite werd is wanneer op God vertrou word. En laat ons nie dink dat die risiko klein was nie. Orpa het nie kans gesien daarvoor nie; ook nie die losser wat nader familie as Boas was nie. Maar daardeur het hulle ook uitgemis op God se voorsiening.
Elimelek se naam beteken "my God is koning".
Maglon se naam beteken moontlik "sieklik".
Kiljon se naam beteken moontlik "wegkwyn".
Orpa se naam kan met "weerbarstig" vertaal word.
Die naam Naomi beteken "lieflik".
Rut se naam word verskillend verklaar: "verkwikking" of vriendin".
Boas se naam beteken moontlik "vinnig".
Moab is reg oos van die Dooie See en 'n meer vrugbare gebied.
Deuteronomium 23:2-3 het 'n verbod geplaas op die toelating van Moabiete in die huis van die Here, selfs tot in die 10de nageslag. Die boek Rut relativeer egter dié verbod, veral omdat die grootste "tempel"-digter, Dawid, Moabiete in sy geslagslyn sou hê.
Ek besef ook net dat die verbintenis aan God 'n verbintenis insluit aan God se mense en omgekeerd. Dit is waarom die gemeenskap van gelowiges so belangrik is. Dit is die plek waar God in sy genade die beste ervaar word, hoewel Hy natuurlik Homself ook oral openbaar.
Dat Rut hier kies om God te dien, is ook 'n verwesenliking van die Abrahamitiese belofte (Gen. 12:3) dat in hom alle volke van die aarde geseën sal word. Sy is 'n vreemdeling uit 'n gehate volk wat kies om haar met hulle te assosieer, en hulle God te dien, en word nie net aanvaar nie, maar uiteindelik ingesluit in die Messiaanse bloedlyn. Verstommend!
Intussen is 'n proses aan die gang waarin dieselfde Almagtige haar lot totaal gaan verander. Sy sien 'n deel daarvan raak in vers 6 dat die Here uitkoms vir sy volk gebring het met 'n goeie oes, maar is sinies oor die impak wat dit op die res van haar lewe gaan hê. Moontlik beskerm sy met dié gedagtes haarself teen verdere teleurstelling … maar die Here sal haar gelukkig nie in daardie siniese toestand laat nie, soos ons nog gaan agterkom. Soos die Bybel vir die lewe24/7 sê (wat 'n lekker Bybel om te lees!): "God verander doodloopstrate in hoopstrate."
Let ook op hoe God deur die gewone goed van die lewe sy verandering bewerk – deur 'n oes (hoofstuk 1) , 'n ontmoeting (hoofstuk 2), 'n dorsvloer (hoofstuk 3), 'n huwelik (hoofstuk 4). Dit maak alle dinge wat met ons gebeur belangrik, in der waarheid Goddelike oomblikke. Bo-natuur is baie keer sigbaar as Binne-natuur.
Laat my besef dat 'n mens nie met 'n korttermyn visie na jou eie lewe of na ander se lewens moet kyk nie. En dat jy veral nie daaruit gevolgtrekkings moet maak oor waar die Here teenwoordig is of nie. In stil wees en vertroue lê ons krag, soos Jesaja lank hierna sou sê (Jes. 30:15).
Een van die redes waarom die Moabiete verag is in Israel, is natuurlik die feit dat hulle weens bloedskande tot stand gekom het. Lot se dogters het hom verlei en uit hulle het die Moabiete en Ammoniete voortgespruit (Gen. 19).
Hierdie verhaal dien dus eintlik ook as 'n soort verdediging van Dawid se afkoms, bedoel vir sy eie mense uit Juda, maar ook vir die Benjaminiete wat aan Saul se nageslag verbonde gebly het, ten spyte van sy verwerping deur die Here.
Let op hoe die ontmoeting met Boas geantisipeer word in vers 1 – in Bethlehem was daar 'n vermoënde familielid van Naomi aan haar oorlede man Elimelek se kant, Boas. Hy kon dus as losser optree (vers 20). Geen wonder dat Rut uiteindelik juis vir hom raakloop op die land terwyl sy are optel.
Terloops, die naaste manlike bloedverwant kon as losser (gô'ıl) optree in die geval van 'n familielid wat sy grond verloor het (of as slaaf verkoop is). Om die waarheid te sê, die wet het dit as sy plig uitgespel om die grond van 'n familielid te koop, as dit in vreemde hande gekom het deur watter rede ook al (Lev. 25:23–28, 47–55). Daar was egter 'n prosedure waarmee hy dit kon vermy (soos ons in hoofstuk 4 sal sien met die nader familielid).
Boas word as 'n Godvresende man geteken word, wat sy snyers met respek en erkenning aan God hanteer, nie net as iemand wat vermoënd was nie. Hy is ook gehoorsaam aan die wet. Dit was juis een van die wet se riglyne, dat boere met die oes nie alles moet afhaal van die lande nie, sodat daar vir die armes iets sou oorbly om van te leef (Lev. 19:19; Deut. 24:19), soos Boas inderdaad doen. Daarby het hy nie net 'n oog vir die (mooi?) vrou nie ("Wie is daardie meisie?" – sy naam beteken immers "vinnig"!), maar trek haar in sy beskerming in met opdragte aan sy werkers en die ekstra voorsiening van water, brood, wynsous en gebraaide koring en sorg dat hy in gesprek bly met haar.
Hy is ook ingelig oor Rut se keuse vir haar skoonma en vir God en prys haar daarvoor dat sy onder die vleuels van die Here God van Israel kom skuil het (vgl. Psalm 91 – volgens die Talmoed 'n Psalm van Dawid – wat met dieselfde beeld werk).
Toetrede: Lied 198 of Vonkk 42 [bekende melodie] of Flam 252
Votum: Psalm 146:6-10
Seëngroet: Psalm 146:5
Lofsang :Lied 509 of VONKK 64 (Psalm 146) [bekend – dis die tradisionele beryming van "Prys die Heer met Blye Galme] of Flam 31
Verootmoediging: Markus 12:28-31
Toewyding: Video: Stef Bos: Lied van Ruth of speel Frieda Kruger se Wither Thou Goest
Skriflesing en Familie-oomblik
Slotsang: Vonkk 316 (Verwerking van St Patrick se gebed) of Lied 281 of Flam 482
Seën: (Gebed van St Patrick)
Respons: Lied 281 v 2 Refrein
Lied 198 God is my lied of
Vonkk 42 Jubilate [bekende melodie] of
Flam 252 In U Arms
VONKK 64 Prys Die Heer Met Blye Galme (Psalm 146) [bekend – dis die tradisionele beryming van "Prys die Heer met Blye Galme] of
Flam 31 Prys Die Here, Loof en Prys Hom
Video: Stef Bos: Lied van Ruth of
speel Frieda Kruger se Wither Thou Goest
F252. "In U Arms"
Teks en musiek: Retief Burger © 2008 Urial Publishing (Opgeneem op Luidkidz)
Waar sal ek gaan,
by wie sal ek skuil
as my hart in stukke lê
en ek voel niemand my wil hê?
Wie sal ek vra
waar sal ek huil
as my hart hier binne pyn
en ek voel niemand veg vir my?
U is mos daar. U sal verstaan.
Vader, ek val in U arms.
Hier kan ek rus,
want U het my lief.
Dis veilig vir my
om alles te gee
en by U te bly.
Vader, ek sal U vertrou.
F482. "Waar Sal Ek Gaan"
Teks en musiek: Ferreira Marais Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers
Waar sal ek gaan
Waar sal ek rus
Waar sal ek vrede vind
Waar sal ek bly
Waar sal ek soek
Waar sal ek waarheid kry
U het my kom soek
U het my laat sien
Ek lê 'n lewende offer voor U neer
Ek leef net vir U
U is heilig teenwoordig binne my
Ek sal U dien
By U sal ek wees
U sal ek dien
By U sal ek waarheid vind
By U sal ek rus
By U sal ek vind
By U sal ek vrede kry
Met 'n hart wat sal troos
'n tong wat sal seen
En hande wat sal dien
Waar U my stuur
Met oe wat sal U sien
Met ore wat sal luister
Met voete wat sal volg
Net waar U loop
Psalm 100 Teks: Jubilate, everybody – Fred Dunn 1977; Afrikaanse teks: Jacques Louw 2009 © Musiek: Fred Dunn 1977
Kantoryverwerking: Marcha Geyer 2007 © © 1977, 1980 Thankyou Music (Admin CopyCare SA). Met toestemming gebruik.
VONKK 64 "Prys Die Heer Met Blye Galme (Psalm 146)"
Teks: Psalm 146 – JD du Toit 1937 Melodie: PRYS DIE HEER – Liederwysie – opgeteken deur Chris Lamprecht
by mnr JCH Lagrange, Rustenburg in 1953 © Teks en melodie: openbare besit RUBRIEK: Tradisioneel – Lof
Halleluja! Halleluja! —
Halleluja! Halleluja! Halleluja! —
prys sy grootheid, loof die Heer!
Vonkk 316 "Die Here is voor jou"
met sy lig op jou pad.
Die Here is langs jou;
Hy wil jou beskerm.
Die Here is om jou,
Hy wil jou graag seën
(Familie-oomblik voorstel uit Bybel-Media se "Woord en Fees")
Vir 'n gesprek met tieners
Die film He called me Malala vertel die verhaal van Malala, die Pakistanse tiener wat geskiet is omdat sy opgestaan het vir die reg van meisies om onderrig te ontvang. Sy het herstel van haar skietwond en doen steeds voorspraak vir hierdie saak. Sy het die Nobelprys vir Vrede daarvoor ontvang. Daar is baie skakels tussen haar storie en die storie van Rut, die Moabitiese vrou. Die uitdagings van vroue toe en nou kom in albei se verhale na vore. Watter ander uitdagings moet vroue vandag hanteer?
Lank lank gelede – in die tyd van die Rigters… Nou weet jy mos van die tyd waarvan ek praat? Dit was mos die tyd toe die volk van die Here nog nie 'n koning gehad het nie. In die jare het die Here elke af en toe, wanneer dit nodig was, leiers na vore laat kom om die volk te help. Maar keer op keer het die volk óf nie na die leiers geluister nie, óf nie na God geluister nie.
Ons lees in die boek oor dié tyd, die boek Rigters, dat dit 'n slegte tyd in die volk se geskiedenis was. Rigters is vol oorloë, geweld, ongehoorsaamheid. Dis eintlik aaklig, die goed wat in daardie tyd aangevang word. Die boek Rigters eindig met 'n probleem – 'n stam wat nie meer vrouens het nie. Maar dis okay, daar word 'n plan gemaak – hulle kan meisies ontvoer. So eindig die boek Rigters met die woorde (21:25):
In daardie tyd was daar nog nie 'n koning in Israel nie, en elkeen het gedoen wat reg is in sy eie oë.
En dit is in dié tyd, toe Israel soos die Wilde Weste was, dat ons 'n vrou ontmoet. Sy noem haarself "Mara" – bitter. Maar haar naam is eintlik "Naomi" – "soet", "aangenaam". Maar sy herdoop haarself van soet na bitter.
Hoekom juis Mara?
Ons ontmoet vir Naomi wanneer sy en haar familie weens hongersnood – 'n gebrek aan brood – vlug van Betlehem, daardie plek wat se naam letterlik "huis van brood" is. Maar in die huis van brood was daar nie meer brood nie. So hulle gaan soek toevlug by die Moabiete, die einste mense wat destyds met die intog in die beloofde land geweier het om vir die Israeliete brood te gee.
Maar nou lees ons mos hierdie storie 'n paar jaar later. Ons het al 'n groot klomp kennis waarvan Naomi nooit sou kon droom nie. So wanneer ons hoor "Betlehem", dan onthou ons: "O ja, dis mos waarvandaan Dawid gekom het. En wag, is dit nie ook waar Jesus gebore is nie?"
Maar dit weet Naomi nie. Al wat sy ken, is swaarkry en bitterheid. Eers gaan haar man dood. En die lot van 'n weduwee in daardie dae was skrikwekkend. As 'n vrou nie 'n man of 'n pa gehad het om vir haar te sorg nie, was sy geheel en al sonder heenkome. So hier was Naomi, 'n weduwee, in 'n vreemde land.
'n Vreemde vrou in 'n vreemde land, sonder enige heenkome, geen manier om vir haarself te sorg of te voorsien nie. Met die pyn van verlies van 'n eggenoot wat sterf. En dan nog boonop die pyn van 'n kind wat sterf. En nog 'n kind wat sterf. Daar is nie woorde om daardie pyn te beskryf nie. As jy jouself die ergste, seerste ding indink wat met jou kán gebeur – en dan nóg – dan is jy nog nie waar Naomi was nie.
So Naomi besluit om terug te gaan na haar eie land, haar eie plek. Sy het steeds geen heenkome nie, maar dalk staan sy daar 'n beter kans. Ten minste treur sy nie in 'n vreemde kultuur met vreemde gewoontes nie.
Naomi se skoondogters – Moabitiese vroue albei – stap so 'n entjie saam met haar. Maar wat help dit tog? Hulle kan nie die seer wegneem nie. Dis nie asof hulle vir Naomi kan voorsien nie. Hulle is self ook weduwees! En as hulle saam met haar teruggaan, is húlle die vreemdelinge – Moabiete, op die koop toe. Moabiete was nie welkom in Israel nie. Dan moet Naomi, met al haar bitterheid, nog met hierdie skande ook saamleef. Dat daar 'n Moabiet saam met haar gekom het. Dat sy 'n Moabiet in die familie het. Nog 'n mond om te voed. 'n Moabitiese mond.
So natuurlik stuur Naomi haar skoondogters terug. En na so 'n bietjie teësit, doen Orpa wat 'n goeie, gehoorsame dogter van haar tyd doen – sy gaan terug na haar familie.
Naomi is oortuig dat God teen haar gedraai het. God kan vir mense sorg en voorsien, maar oor haar het hy 'n ramp gebring. Maar Naomi is nie soos Job, wat wil weet hoekom hierdie goed met haar gebeur het nie. Sy is ook nie soos die Psalmdigter, wat kla en huil nie. Ons lees nie dat sy vir God gevra het om haar omstandighede te verander nie. Sy is so bitter, so gebroke, dat sy verby die punt van gebed is.
God werk in die agtergrond
En tog. Tog is God die hele tyd aktief, die hele tyd aan die werk, die hele tyd besig om goed in plek te laat val. In hierdie storie oor brood, is God soos die gis wat die brood laat rys. Jy sien nie die gis nie. Jy kan nie sien hoe dit werk nie. So af en toe word die deeg weer af geknie. Maar uiteindelik het jy heerlike brood wat pragtig rys. So is God die hele tyd aan die werk. Op die agtergrond. Selfs al het niemand eksplisiet gevra vir a of b of c nie.
Die tweede ding wat opvallend is in die hele verhaal van die boek Rut, is dat God werk deur mense. Die boek praat van twee direkte intervensies van God: Die Here het weer vir Israel 'n goeie oes gegee (1:6) en die Here het vir Rut laat swanger word (4:13) (spoiler alert!). Soos wat ons mense na die lewe kyk, sal hierdie die twee dinge wees wat ons as wonderwerke sal uitlig: God gee 'n goeie oes; die vroue wat waarskynlik nie kon kinders hê nie, raak swanger.
En onthou, Rut se keuse om vir Naomi te volg was 'n geweldig gewigtige keuse met massiewe implikasies vir haar lewe. 'n Weduwee, 'n Moabiet, in 'n vreemde land, sonder heenkome. Nie alleen kies sy om saam met Naomi te gaan nie, sy kies vir Naomi se land, Naomi se volk én Naomi se God. Sy kies selfs om begrawe te word waar Naomi begrawe word, terwyl die gewoonte van die dag was dat mense in hul eie lande begrawe word.
In hierdie antwoord van die HK lê vir my die volgende ding wat ons sien van die werk van God: dat God na die groter prentjie kyk, die geheelbeeld. Ons het elkeen 'n rol om te speel in die groter verhaal. Maar ek gaan waarskynlik nie sien wat daardie rol is nie. Dalk gaan ek nooit weet hoe my lewe – my voorspoed en my teëspoed – in God se storie inpas nie. Maar God het 'n liefdevolle plan waarvan ons deel is. Sodat – spoiler alert! – Rut, die Moabitiese vrou, deel raak van die geslagsregister van Jesus van Nasaret, die Messias van die Jode, die verlosser van die wêreld.
En laastens, dat God werk, ook wanneer ons dit nie kan of wil sien nie. Al is ons soos Naomi so vasgekeer in ons bitterheid dat ons self die mense wat God stuur om ons te help, as 'n las sien, dan is God nog stééds besig om te werk. Selfs wanneer ons God beskuldig en moedeloos opgee, onsself oorgee aan bitterheid – dan is God stééds besig om te werk.
Wat dit ook al is, kom ons onthou die woorde van St Patrick se gebed:
In 'n tyd van onsekerheid
In ons huidige konteks van 'n swak ekonomie, 'n virus waarvan ons nog steeds probeer herstel, werkloosheid en ongelykheid en wat nie alles nie, waaraan hou ons vas te midde van die oorlewingskeuses wat ons elke dag moet maak?
Ons stap die onsekerheid saam met God tegemoet. Advent is op pad. Nuwe lewe, groenigheid lê voor. Soms neem dit jare en voel dit of ons situasie nooit gaan verander nie. Maar ons hoop bly gevestig op God wat belowe om ons nooit alleen te laat nie, wat nie sal toelaat dat ons die pad alleen stap nie. As ons gelowig aan God vashou (soos Rut aan Naomi), kan ons verseker wees dat God ook by ons is soos Hy by Rut en Naomi gebly het.
In Koninkrykstyd vier ons die drie-enige God se handeling in die wêreld en in ons lewe. Dit is 'n tyd waar ons, te midde van ons werklikheid, ons hoop op die drie-enige God plaas wat ons nooit alleen laat nie. Selfs wanneer dit moeilik raak, kan ons bly jubel in God wat ons nie alleen los nie en lojaal bly.