Een van die artikels van die Apostoliese Geloofsbelydenis lees: "Ek glo aan 'n heilige, algemene, Christelike kerk, die gemeenskap van die heiliges." Ek wonder of ons in 'n tyd soos hierdie, met Covid-19 steeds met ons, nie eerder die woord heiliges met melaatses moet vervang nie. Sedert 2020 word ons dikwels behandel asof ons melaats is.
'n Gemeenskap van melaatses … Dit is hoe dit vir my voel wanneer ons mekaar met maskers begroet terwyl ons die sosiale distansiëring van twee meter gehoorsaam. En dan praat ons nie eens van al die ander dinge wat ons in hierdie tyd ontneem is en steeds word nie. Dit is egter nie iets nuuts nie. Daar is immers niks nuuts onder hierdie son nie. In 2 Konings lees ons van die melaatse Naäman, en in Lukas 10 lees ons hoe Jesus die Twaalf uitstuur na nuwe en vreemde kontekste. Psalm 30 besing die God wat genees en herstel, terwyl ons in Galasiërs opgeroep word om te bly goeddoen en mekaar se laste te dra.
1Naäman, die bevelvoerder van die koning van Aram se leër, was 'n invloedryke man by sy heer, en hoog in aansien, want deur hom het die Here aan Aram 'n oorwinning gegee. Maar die man, 'n dapper kryger, het 'n velsiekte gehad. 2Die Arameërs het in roofbendes uitgetrek en 'n klein dogtertjie uit die land Israel weggevoer. Sy was in diens van Naäman se vrou. 3Sy het vir haar eienares gesê: "As my heer maar net voor die profeet kon verskyn wat in Samaria is, dan sou hy hom van sy velsiekte verlos."
4Naäman gaan toe en vertel vir sy heer: "Dit is wat die dogtertjie uit die land Israel gesê het." 5Toe sê die koning van Aram: "Gaan dan! Ek is gewillig om 'n brief aan die koning van Israel te stuur." Hy het toe gegaan en tien kikkar silwer, sesduisend sikkel goud en tien stelle klere saamgeneem. 6Hy het die brief vir die koning van Israel geneem, wat gelui het: "Wanneer hierdie brief nou by u aankom – kyk, ek stuur na u Naäman, my dienaar, sodat u hom van sy velsiekte kan verlos."
7Toe die koning van Israel die brief gelees het, skeur hy sy klere en sê: "Is ek dan God, om dood of lewend te maak, dat hierdie man 'n brief na my stuur om iemand van sy velsiekte te verlos? Ja, weet vir seker en sien in dat hy 'n rede teen my soek." 8Toe Elisa, die man van God, hoor dat die koning van Israel sy klere geskeur het, het hy die koning laat weet: "Waarom het jy jou klere geskeur? Laat hom tog na my toe kom, dan sal hy besef dat daar 'n profeet in Israel is."
9Naäman het toe met sy perde en strydwa gekom en voor die ingang na Elisa se huis stilgehou. 10 Elisa het 'n boodskapper na hom gestuur met die woorde: "Gaan was jou sewe keer in die Jordaan, sodat jou liggaam kan herstel, en word so rein." 11Maar Naäman het hom vererg en weggegaan. Hy het gesê: "Kyk, ek het gedink hy sal beslis na my toe uitkom, en gaan staan en die Naam van die Here sy God aanroep, en sy hand oor die plek beweeg en die velsiekte wegneem. 12Is Abana en Parpar, die riviere van Damaskus, dan nie beter as al die waters van Israel nie? Kan ek my nie daarin was en rein word nie?" Hy het toe omgedraai en woedend weggegaan.
13Maar sy dienaars het nadergegaan en met hom gepraat. "My vader," het hulle gesê, "as dit 'n moeilike opdrag was wat die profeet u gegee het, sou u dit nie gedoen het nie? Hoeveel te meer wanneer hy vir u gesê het, 'Was en word rein!' " 14Hy het toe afgegaan en sy liggaam sewe keer in die Jordaan gedompel, volgens die woord van die man van God. Sy liggaam het herstel en geword soos die liggaam van 'n klein seuntjie, en hy was rein.
15Toe draai hy terug na die man van God, hy en sy hele gevolg. Hy het gekom en voor hom gaan staan en gesê: "Kyk, ek besef nou dat daar geen God in die hele wêreld is nie, behalwe in Israel! Daarom, aanvaar asseblief 'n buitengewone geskenk van u dienaar." 16Maar Elisa het gesê: "So waar as die Here leef in wie se diens ek staan, ek sal dit nie neem nie!" Naäman het by hom aangedring om dit te aanvaar, maar hy het geweier. 17Toe sê Naäman: "As u nie kan nie, laat daar dan asseblief aan u dienaar twee muilvragte grond gegee word; want u dienaar sal nie meer 'n •brandoffer of 'n •maaltydoffer aan ander gode bring nie, net aan die Here. 18In die volgende geval moet die Here u dienaar vergewe: Wanneer my heer in die tempel van Rimmon ingaan om daar in aanbidding te buig, leun hy gewoonlik op my arm, en dan moet ek ook in die tempel van Rimmon in aanbidding buig. Wanneer ek dan in die tempel van Rimmon in aanbidding buig, moet die Here asseblief u dienaar daarvoor vergewe." 19Elisa het vir hom gesê: "Gaan in vrede!"
Naäman was al 'n hele ent van hom af weg, 20toe dink Gehasi, die dienaar van Elisa, die man van God: Kyk, my heer het Naäman, hierdie Arameër, lig daarvan laat afkom deur nie uit sy hand te neem wat hy gebring het nie. So waar as die Here leef, ek gaan beslis agter hom aan hardloop en iets van hom neem.
21Gehasi het Naäman agternagesit. Toe Naäman sien iemand hardloop agter hom aan, spring hy van die strydwa af om hom tegemoet te gaan en vra: "Is alles reg?" 22Hy antwoord toe: "Alles is reg. My heer het my gestuur om te sê, 'Kyk, daar het nou net twee jong manne van die heuwelland van Efraim af by my aangekom. Hulle is van die profetegroep. Gee asseblief vir hulle 'n kikkar silwer en twee stelle klere.' " 23Daarop sê Naäman: "Wees so vriendelik en aanvaar twee kikkar!" Hy het by hom aangedring en twee kikkar silwer in twee sakke toegebind, asook twee stelle klere. Hy het dit vir twee van sy dienaars gegee, en hulle het dit voor Gehasi gedra. 24Maar toe hy by die stadsheuwel kom, het hy dit uit hulle hande geneem en veilig in die huis gebêre. Hy het die manne weggestuur, en hulle het vertrek; 25maar hy het na binne gegaan en by sy heer gaan staan. Elisa het vir hom gevra: "Vanwaar, Gehasi?" Hy het geantwoord: "U dienaar het nêrens heen gegaan nie." 26Elisa sê toe vir hom: "Was ek nie in die gees teenwoordig toe 'n man van sy strydwa af omgedraai het om jou tegemoet te gaan nie? Was die tyd dan ryp om silwer te neem, om klere te neem, en daarmee olyfboorde en wingerde en kleinvee en beeste en slawe en slavinne te bekom? 27Die velsiekte van Naäman sal aan jou en jou nageslag kleef vir altyd." Toe Gehasi van hom af weggaan, het hy die velsiekte gehad – soos sneeu.
Gal 6:(1-6), 7-16
Dit tref my hoe gewone mense, veral vroue, in hierdie verhale aangeraak en gehelp word, die vrou van 'n profeet, die Sunemmitiese vrou, sowel as vernames soos Naäman. Dit tref my verder dat Elisa nie bv. met die skuldeiser gaan gesels om die skuld van die vrou van die profeet af te skryf nie, maar dat hy haar in staat stel om haar skuld af te betaal met die wonder vermeerdering van die olie in die erdekannetjie. Dit is ook gewone goed wat gebruik word in die wonders: olie by die weduwee, brood by die ete vir 100 mense, water by die genesing van Naäman.
Die broodvermeerdering laat 'n mens onmiddellik ook dink aan Jesus in die Nuwe Testament wat twee keer 'n soortgelyke wonder doen, met duisende mense wat daarby baat vind. Let ook op dat Elisa se slaaf ook beswaar maak teen die opdrag om die brood met so baie mense te deel, net soos die dissipels veel later in die evangelies.
Aanvangswoord: – uit Psalm 30:9-11
Lied 281 "Lei ons Here groot en magtig 1,2,3"
Wet: (Uit Galasiërs 6)
Vryspraak: 1 Johannes 1:6-9 ()
Aanvaarding van vryspraak en Geloofsbelydenis
Loflied: 203 "Loof die Here al wat lewe 1,2,3,4,5"
Epiklese: (Uit Psalm 30)
"Watter voordeel is daar in my ondergang
Luister, Here, en wees my genadig!
Genade en vrede in die Naam van die drie-enige God –
vir elkeen wat weet hulle is stof, wat deur sy genade kan loof!
Broers, as iemand in die een of ander sonde val, moet julle wat julle deur die Gees laat lei, so iemand in 'n gees van sagmoedigheid reghelp. En pas op: jy kan self ook in versoeking kom. 2Dra mekaar se laste, en gee op dié manier uitvoering aan die wet van Christus. 3As iemand hom verbeel hy is iets en hy is niks, bedrieg hy homself. 4Laat elkeen sy eie doen en late ondersoek: as dit goed is, kan hy daarop trots wees sonder om dit met dié van 'n ander te vergelyk. 5Elkeen sal rekenskap moet gee oor wat hy gedoen het.
9Laat ons dan nie moeg word om goed te doen nie, want as ons nie verslap nie, sal ons op die bestemde tyd ook die oes insamel. 10Solank ons die geleentheid het, moet ons dus aan almal goed doen, veral aan ons medegelowiges.
Here my God, vir altyd sal ek U loof! (Uit Psalm 30)
Epiklese:(Uit Psalm 30)
Here my God…
U verander weeklag in koordans;
U maak 'n roukleed los en omgord met vreugde…
U het dit vir my gedoen!
U het my van vreugde laat dans…
U het my rouklere uitgetrek en
my feesklere aangetrek!
U is my helper.
Ek het na U geroep om hulp en
U het my siel uit die doderyk laat opkom.
Deur U goedheid
staan ek op 'n veilige berg.
Wanneer U U aangesig verberg
word ek verskrik…
Maar waarlik, U toorn duur vir 'n oomblik
en U goedheid lewenslank!
Gisteraand se trane
het verander in vanoggend se lag. (vs 6)
Kom sing tot eer van die Here
julle wat Hom getrou dien, en
Die Here my God sal ek vir altyd loof!
sien finale produk
Die inleiding tot die preekriglyn kan netso gebruik word as familie-oomblik.
Tema: God se plan is eenvoudig. Volg net die instruksies.
Verlede week het ek 'n versnapering gesoek.
Die koekieblik was dolleeg. Die roomys in die vrieskas was ook opgeëet!
Al wat ek kon kry, was 'n klein vierkantige boksie sjokoladekitspoeding. Ek kan nie juis kosmaak nie, dus was ek nie so seker dat ek die sjokoladepoeding sou kon maak nie. Agterop die boksie was wel instruksies:
1. Klits die inhoud met 2 koppies melk 2 minute lank.
2. Giet dit in klein individuele bakkies en verkoel.
3. Die poeding sal ná 20 minute gereed wees om te bedien.
Hoe eenvoudig! Enigiemand kan dít doen – selfs ek!
Baie dinge in die lewe is eintlik eenvoudiger as wat hulle lyk – veral as ons leer om die instruksies te volg.
Vandag se teks leer ons om met verwagting te lewe in 'n wêreld waar God nog wonders doen!
Eerstens is die heldin in hierdie verhaal is 'n klein dogtertjie.
Ons weet van haar net 'n paar goed. Ons weet sy kom van Israel af en is in een van die oorloë tussen Israel en die Arameërs weggevoer deur die soldate. Sy was nog 'n baie jong dogtertjie en het 'n slaaf geword vir Naäman, die bevelvoerder van die Aramese leër. So sy was Joods, jonk en 'n slaaf.
Maar daar is iets anders wat ons van haar agterkom. Sy word nie die heldin in dié verhaal omdat sy Joods is of jonk of 'n slaaf nie. Sy word die held in die verhaal omdat sy weet wat niemand anders weet nie. Sy weet wie haar baas kan help toe hy siek raak van melaatsheid.
Nou, ons lees nie in die Bybel dat sy vir Elisa geken het nie. Ons weet nie verseker of sy geweet het van die wonder van die broodvermeerdering waarvan ons in hoofstuk 4 gelees het nie. Ons weet nie of sy verseker geweet het van die weduwee se kruik wat nooit leeg geraak het nie.
Maar iets soortgelyks moes sy geweet het, want dit is haar kennis van wat Elisa, die profeet van die Here, gedoen het, wat lei tot die genesing van Naäman.
Maar wat vir my veral interessant is, is dat sy hoegenaamd iets sê! Sy kon stilgebly het. Sy het nie nodig gehad om enigiets te sê. Die Arameërs het haar leed aangedoen. Sy is weggeneem by haar mense, en onthou sy was nog baie jonk. Sy het nie meer vryheid gehad nie. Sy moes vir haar nuwe base help in die huis.
En tog – toe sy hoor van haar baas se melaatsheid, en sy weet sy het inligting wat vir hom iets kan beteken, toe sê sy dit vir hom. Sy help haar vyande – en word so vir ons almal 'n voorbeeld van wat dit beteken om God te ken en die goeie nuus te vertel wat ander mense se lewens kan verander.
Ons sien dus hier dat kinders – maak nie saak hoe klein hulle is nie, maar nie saak hoe min hulle eintlik in tel is in die groter wêreld waar ander baie keer bo-oor hulle en hulle belange loop nie – hulle het 'n rol te speel. En daarmee is sy 'n voorbeeld vir almal van ons.
Tweedens leer ons teks ons gewone goed is belangrik, nie net die buitengewone nie.
Dit is 'n klein dogtertjie se inligting, 'n bad in die Jordaanrivier, olie by die weduwee, brood by die ete vir 100 mense, 'n dankie-sê van die generaal eerder as die baie goud en silwer wat hy aangebied het, wat in hierdie verhale van Elisa belangrik is. En dit leer ons dat God se wonderwerke baie keer, ek wonder of dit nie meesal is nie, deur gewone goed gebeur. Ons leer dat God net so aan die werk is in en deur gewone goed as in en deur die buitengewone. God se buitengewone goed gebeur deur die gewone goed.
Dit is wat Naäman geleer het. Hy het eers teëgestribbel teen die idee om in die water van die Jordaan hom te gaan was, want hy het gedink, dit is darem net te eenvoudig.
Gelukkig luister hy na die amptenare, net soos hy aanvanklik na die dogtertjie geluister het. En deur die gewone te doen, word hy gesond.
Die verhaal spoor ons dus aan om nie net vir wonders te kyk in die groot goed nie. God is aan die werk in die normale goed wat elke dag gebeur. Hy is besig in die ontmoetings wat ons met mense het, selfs as ons soms dink mense is onderbrekings.
Dink aan die afgelope week en wat in die eenvoudige, gewone goed met jou gebeur het. Dalk het jy die week 'n hele paar ontmoetings gehad met mense waar jou raad gevra is, waar jy as klankbord gebruik is. Maar, die interessante is dat dit jou wêreld ook verander. Deur die gewone het jy dalk 'n paar dinge geleer, moontlik kon jy kyk na die pad wat die Here met jou loop en moed skep uit die goed waardeur jy al is, sodat jy met meer empatie kon luister, en raad kon gee wat nie teoreties is nie, maar goed wat jy deur ervaring geleer het. Gewone goed, waarin God se buitengewone voorsiening sigbaar word.
Deur my vir ander
Derdens leer die teks ons God doen wonders deur die gewone goed wat ons doen
Maar die verhaal spoor ons ook aan om net so gewillig te wees om die gewone goed te doen, as wat ons graag die buitengewone sou wou doen. Dit is nie net ter wille van onsself nie, maar ook en juis vir ander.
Dink net wat beteken dit vir iemand as jy geduldig is of 'n klip uit iemand se pad rol.
Ons wil baie keer die groot goed doen, 'n boek skryf wat 10 miljoen kopieë verkoop en baie mense se lewens verander. Of ons raak baie keer juis moedeloos omdat ons met een oplossing alle probleme uit die weg wil ruim – terwyl dit soms net iets kleins is wat ons moet doen, wat saam met 'n paar ander mense se klein liefdesdiensies 'n groot verskil maak.
Dit tref mens ook bv. dat Elisa in die verhaal van die weduwee sy kruik, terloops die vrou van 'n profeet wat dood is, nie bv. met die skuldeiser gaan gesels om haar skuld af te skryf nie, maar dat hy haar in staat stel om haar skuld af te betaal met die wonder vermeerdering van die olie in die erdekannetjie. Dit is hoe dit in die koninkryk van God werk – hy help ons IN die situasie, en neem ons nie eers UIT die situasie om ons die pyn daarvan te spaar nie.
Ons moet deur hierdie verhaal leer dat God deur die klein goed wat ons doen werk om groot goed reg te kry. Want, die klein dogtertjie het net vertel wat sy geweet het: Elisa die profeet in Samaria kan wonderlike goed doen. Dit is al wat sy gedoen het. Ons weet nie eers haar naam nie.
Maar daardeur het sy nie net gesorg dat Naäman van sy melaatsheid genees is nie, maar sy het hom aan die Here bekendgestel, soveel so dat hy die Here begin aanbid het.
Daar is niks wat ons doen, hoe klein ook al, wat nie deur God gebruik word om groot dinge te doen nie. 'n Paar boere het gesorg dat 'n ambulans kinders hospitaal vervoer in Elliot, en die hele gemeenskap verander en begin misdaad bestry, en mekaar help as mense. 'n Paar gemeentelede skenk 3 rekenaars in Oos-Londen en 'n hele woonstelblok se kinders kan hulle skoolprojekte begin inhandig, en 4 van hulle ouers woon die katkisasieklas by en raak lidmate van die gemeente.
Ons kan met verwagting lewe – dat God nog wonders doen, deur die klein dade van gehoorsaamheid wat ons doen.
Vierdens leer ons dankbaarheid is die draad wat ons lewens se lappieskombers aan mekaar weef.
Daar is 'n laaste ding van die dogtertjie se lewe wat mens tref. Sy kon op 'n hopie gaan sit het en haar hart uitgehuil het oor die slegte situasie waarin sy beland het. Nou, dit is moontlik dat sy gehuil het, dat sy hartseer was, dat sy alleen en eensaam gevoel het. Om die waarheid te sê, sy het heel waarskynlik baie bang en baie weerloos gevoel daar in die vreemde.
Maar sy het gekies om nie ten gronde te gaan nie, en iets aan die nood van die mense rondom haar te doen. Sy was dankbaar dat sy lewe, en het meer as haar deel gedoen in die vreemde huishouding, sy het hulle die geheim van Elisa, die geheim van God, vertel. En dit lei tot genesing vir haar baas, toevallig ook haar vyand. En dit lei nie net tot genesing nie, hy leer ook die Here ken.
Ons sien dus by haar wat Paulus veel later sou skryf:
1 Tes 5:16-18 sê: "Wees altyd bly. Bid gedurig. Wees in alle omstandighede dankbaar, want dit is wat God in Christus Jesus van julle verwag."
Dankbaarheid is die draad wat die lappieskombers van ons lewe aan mekaar weef. Moeilike en maklike tye, geluk en ongeluk, kan in iets kosbaar saamgevoeg word deur met dankbaarheid en erkentlikheid te lewe. Soos Jesus 5 broodjies en 2 vissies met dank aan God gebruik het om so iets besonders vir mense te doen, so kan ons ook met dankbaarheid dit wat ons het, al is dit min of doodgewoon, gebruik om ander se lewens te verryk, soos wat hierdie dogtertjie gedoen het met haar kennis.
Haar voorbeeld nooi ons dus uit om God se teenwoordigheid in ons lewe Ste erken en met dankbaarheid te lewe, en ander te dien met wat ons ook al het.
Ons kan leef met die verwagting dat God vandag nog wonders doen, en ons kan verwag dat Hy dit steeds sal doen, en meermale deur die gewone goed wat ons vir ander doen.
Ten slotte: Mense sukkel soms om net God se genade te ontvang. Soos Naäman voel party mense dit is net te eenvoudig. Die goeie nuus is egter dat nie een van ons ooit God se genade kan verdien nie. God wil ook nie hê ons moet dit verdien nie. Hy wil dit vir ons vrylik gee. Wanneer ons dít besef, wil ons ook al meer soek na God se wil en waarheen die Here ons lei. Dit kan ook beteken om vir jou vyand, wat jou as slaaf besit, van die profeet van Samaria te vertel; of om jou meester te oortuig dat hy besig is om 'n fout te maak; of om jouself eenvoudig in die Jordaan te gaan bad. Hierdie teks wys vir ons wat moontlik is as ons aan God se Woord vashou. Vanuit 'n uitdagende konteks in die boek Konings, wys hierdie verhaal ons dat God steeds besig is om te werk. Dalk nie soos ons mag dink of verwag nie, maar in die klein dinge is God steeds aan die werk deur diegene wat hulle beskikbaar stel om instrumente in sy hand te wees.