Beurtkrag vererger tekort aan slangteengifArgieffoto (Foto: Lowveld Venom Suppliers/Facebook) Die tekort aan polivalente slangteengif wat in Suid-Afrika vervaardig word, word hoofsaaklik veroorsaak deur beurtkrag. Volgens slangkenners is dringende ingryping nodig om die kragprobleem aan te pak en te keer dat die probleem rakende die tekort aan teengif op ŉ ramp afstuur. Daarom het 27 kundiges op die gebied van slangbytbehandeling nou ŉ ope brief aan dr. Joe Phaahla, die minister van gesondheid, gerig om te pleit vir ingryping. Die krisis dreig al amper ŉ jaar lank, met veeartse wat waarsku dat veral troeteldiere weens ŉ tekort aan teengif sterf. Volgens Chris Hobkirk van Lowveld Venom Suppliers (LVS) van Mbombela, Mpumalanga, word die Suid-Afrikaanse Entstofprodusente (SAVP) in Johannesburg se vervaardigingsproses deur beurtkrag gepootjie. Die SAVP vervaardig teengif vir die hele land. “Die proses word weens beurtkrag onderbreek en tussendeur breek masjiene wat die proses verder vertraag. Die verkoeling van die teengif word ook beïnvloed omdat voortdurende kragtoevoer in dié proses benodig word,” vertel Hobkirk. “Ons moet ingryp om lewensverlies, nie net van diere nie maar ook van mense, te voorkom,” het Hobkirk aan Maroela Media gesê. “Die gevaar bestaan ook dat mense ledemate kan verloor en dit moet te alle tye verhoed word.” In kenners se brief aan die minister word Phaahla gevra vir die voorsiening van die nodige geld en hulpbronne aan die laboratorium om die algehele werking te verbeter sodat die vervaardigingsproses nie meer deur beurtkrag geraak word nie. “Toepaslike toerusting, kragopwekkers en ander noodsaaklike produksie-items sal produksie aansienlik verbeter wat ŉ voldoende hoeveelheid teengif sal verseker.” Ander probleme wat ook tot die tekort bydra, is bestuursprobleme en personeelbeperkings, sê prof. Timothy Hardcastle, ŉ traumachirurg én lid van die nasionale slangbyt-raadgroep en die Traumavereniging van Suid-Afrika. Polivalente teengif word gebruik in die behandeling van slangbyte van onder meer die swartmamba, groenmamba, Jameson se mamba, geelslang, Mosambiekse spoegkobra, rinkhals, pofadder en gaboenadder. Boomslangbyte word met ŉ aparte (spesifieke) teengif behandel. Die teengif word beskou as die beste teenvoeter vir giftige slangbyte en volgens Hardcastle en Hobkirk is daar geen geskikte alternatiewe produk vir slangbytbehandeling nie. “In die geval van sitotoksiese vergiftiging (waar die gif die weefsel aantas) is daar vernietigende gevolge indien ŉ mens nie betyds teengif kry nie. Met neurotoksiese vergiftiging (slanggif wat die senustelsel aantas) kan dit selfs iemand se dood veroorsaak indien teengif nie toegedien word nie,” sê Hobkirk. Volgens Hardcastle word teengif wel vervaardig, maar dit word gebruik om die groot agterstand van bestellings eers aan te vul voordat nuwe bestellings geneem kan word. “Sekere openbare en private hospitale – waarvan baie in hoërisiko-slangbytgebiede geleë is – se voorraad is reeds op terwyl ander baie min teengif byderhand het. Party veeartse kan tans glad nie teengif bekom nie,” sê Hardcastle. “Daar is ook geen teken dat die voorraad binnekort aangevul sal word nie.” Volgens Hardcastle loop kinders veral ŉ hoë risiko om ernstig siek te word wanneer hulle deur ŉ slang gebyt en daar nie betyds teengif toegedien word nie. Die meeste slangbyte kom voor in die subtropiese warm dele van die land (die oostelike dele, waaronder die Laeveld, Limpopo en KwaZulu-Natal). Slange is die aktiefste tussen November en April, wanneer temperature warmer is. Hobkirk raai enigiemand aan wat ŉ slang teëkom om sy of haar afstand te hou en geen skielike bewegings te maak nie, “want dan sal die slang jou nie as ŉ bedreiging sien en aanval nie”. Wanneer iemand wel deur ŉ slang gepik of gebyt word, is dit belangrik om kalm te bly en so gou moontlik hulp te kry. “Bel ŉ slanghanteerder of gaan so vinnig moontlik na jou naaste hospitaal.”