Gloukoom: Stuit stil sigdief in sy sporeFoto ter illustrasie. (Foto: iStock) Het jy al ooit gewonder waarom Bono, hoofsanger van die Ierse rockgroep, U2, immer en oral ’n sonbril dra? Bono leef al meer as 20 jaar met ’n vorm van gloukoom, ’n oogaandoening wat jou soos ’n dief in die nag bekruip, en meer as 40% van jou sig kan steel voordat jy eers begin vermoed dat iets skort (en dan is die skade ongelukkig reeds blywend). Gloukoom is een van die grootste oorsake van onomkeerbare blindheid by mense ouer as 60 jaar, maar dit kan op enige ouderdom voorkom, selfs by babas. Meer as 5% van mense ouer as 40 jaar in Suid-Afrika word deur gloukoom geraak, terwyl sowat 70 miljoen mense wêreldwyd (die meerderheid woon in Afrika) daaraan ly. Bono se sig het behoue gebly, omdat hy vroegtydig deur ’n oogkundige gediagnoseer is en voorsorgmaatreëls tref soos om sy oë met ’n sterk sonbril teen skerp lig te beskerm. Die verlies aan sig kan enige loopbaan tot stilstand ruk en jou vermoë om jou brood en botter te verdien, onherroeplik uitwis. Al bespeur jy net geringe simptome daarvan, gaan spreek: Dit is gerusstellend om te weet dat eersgenoemde ook tekens van diabetes, hoë cholesterol, skildklierprobleme, rumatoïede artritis, breingewasse, Lyme se siekte, veelvuldige sklerose (MS) en selfs sekere soorte kanker tydens ’n ondersoek kan opmerk. In sulke gevalle sal die optometris jou vir ’n diagnose na ’n oftalmoloog verwys. As jy met gloukoom gediagnoseer word, kan jy dadelik verdere skade afweer en begin om jou oë beter op te pas. Wêreldgloukoomweek, wat vanjaar vir die tiende keer van 12 tot 18 Maart gevier word, is ’n unieke inisiatief wat die kollig plaas op gloukoom, en die vinnige diagnose en behandeling daarvan om onnodige siggestremdheid te voorkom. Tot 90% van mense in ontwikkelende lande is onbewus daarvan dat hulle dié oogsiekte het. Volgens die Wêreldgloukoomvereniging (WGV) het sowat 78 miljoen mense gloukoom, oftewel een uit elke 200 mense ouer as 40 jaar en een uit elke agt mense ouer as 80 jaar. In Suid-Afrika het ongeveer 5% van mense ouer as 40 jaar gloukoom en 23% van alle blinde mense is blind weens gloukoom. Die WGV beraam dat sowat 112 miljoen mense teen 2040 met gloukoom gediagnoseer sal word. Gloukoom hou verband met die toename in vloeistofdruk in die oog. Die oog skei ’n waterige vloeistof in die spasie tussen die iris en die lens af, wat dan deur die pupil tussen die iris en die kornea vloei. Dit dreineer gewoonlik deur ‘n sponsagtige struktuur aan die basis van die iris en verlaat die oog. In ‘n gesonde oog vind afskeiding en dreinering eweredig plaas. As die balans egter versteur word, neem die druk in die oog toe en beskadig bloedvate en die senuweevesels aan die agterkant van die oog. Dit is hierdie senuwees wat inligting van die oog na die brein oordra, net soos ’n kabel wat ’n digitale kamera aan ’n rekenaar koppel om beelde oor te dra. Wanneer dele van die beeld verlore raak, ontwikkel daar blinde kolle in jou gesigveld. Dit kan simptome veroorsaak soos rooi oë, dowwe sig of die sien van ringe, naarheid, erge hoofpyn of oogpyn. Hoewel die presiese oorsaak van gloukoom soms nie bepaal kan word nie, kan dit oorerflik wees, of as gevolg van ’n oogbesering, erge ooginfeksie, geblokkeerde bloedvate in die oog en inflammasie veroorsaak word. Dit is skaars, maar oogchirurgie om ’n ander toestand reg te stel, kan ook soms ’n oorsaak wees. Gloukoom raak gewoonlik albei oë, maar dit kan erger in die een oog as die ander wees. Jou risiko vir gloukoom is hoër as jy: Om vir gloukoom te toets, is vinnig en pynloos. ’n Optometris gebruik ʼn masjien om lug in die oog te blaas om die intra-okulêre of oogdruk te bepaal. Indien die optometris ʼn onreëlmatigheid vind, sal jy na ’n oftalmoloog verwys word. Die oftalmoloog sal onder meer toets vir skade aan die optiese senuwee, verdikking van die kornea en die verlies van periferale visie. (Foto: iStock) Die meerderheid van gloukoomgevalle kan suksesvol bestuur en behandel word, mits dit vroegtydig gediagnoseer word. Onthou, gloukoom is ’n chroniese siekte wat deel vorm van die lys van voorgeskrewe minimum voordele (PMB’s) wat mediese skemas volgens wetgewing moet dek, selfs al is jy net op ’n hospitaalplan. Behandeling kan die volgende insluit: Bykomende bronne: sags.co.za, Webmd, Healthline, allaboutvision.com; medlineplus.gov, Glaucoma Foundation en Mayo Clinic.