Is jou kind ŉ boelie?Foto: Pixabay.com Dis sekerlik elke ouer se vrees dat sy kind geboelie kan word. Maar hoe gemaak as jóú kind die boelie is? Maroela Media het met kundiges gesels om te hoor wat die oorsaak van dié soort gedrag is en hoe ’n mens dit kan uitken en die bul by die horings pak. Die ontstaan van ŉ boelie Juliana Coetzer, ŉ psigoterapeut van Pretoria, meen kinders kan moontlik boeliegedrag by die huis waarneem. “Ek wil nie graag ouers die skuld gee nie, maar kinders sien dalk konflik by die huis. Hulle voel dalk ook hulpeloos weens ŉ situasie in die huis waar die kind se stem nie gehoor word nie. Soms word kinders selfs deur ŉ ouer boetie of sussie geboelie.” Juliana sê hulpeloosheid en onsekerheid is die hoofkenmerk en “vertrekpunt” van kinders wat boelie. Boelies teiken die “swakker kind”, juis omdat dit ŉ gevoel van mag skep. Ander kinders skaar hulle gewoonlik saam met ŉ boelie omdat hulle bang is hulle word ook ŉ teiken. “Dit is wanneer ŉ kind die besef kry van die waarde van vrees – in die opsig dat die vrees wat hy by iemand anders veroorsaak, aan hom mag gee. Dit is hoe boelies ontstaan.” Carien Muller, ŉ spelterapeut van Pretoria, meen boelies is self die slagoffer en wil graag in beheer voel omdat hulle geen beheer in sekere terreine van hulle lewe kan uitoefen nie. Kinders wat by die huis oorheers word deur ouers wat skree of slaan, verweef dié gedrag met hóé ’n mens beheer kry. “So ŉ kind het nie begrip vir ander se gevoelens nie, juis omdat iemand nie begrip het vir sy gevoelens nie. Kinders wat boelies is, het meestal ŉ swak selfbeeld en teiken kinders wat hulle as ‘swakker’ beskou. Vanuit sy perspektief voel hy groter en meer in beheer as hy ŉ ander maatjie se kosblik kan gryp of sy tas wegskop. Karin Grobler, berader en ouerskapafrigter van Kaapstad, sê baie kinders word van kleins af gebrandmerk met die term “Boelie”. Omdat dié etiket om sy nek gehang word, hanteer mense so ŉ kind dan ook aggressief. “Mense het een van drie reaksies wat vanuit die breinstam kom wanneer hulle bedreig voel – veg, vlug of vries. Sekere mense is gerat om te veg wanneer hulle bedreig voel en dit is ŉ natuurlike reaksie. Sulke kinders kan nie geblameer word nie.” Hoe dié soort kinders hanteer word, gaan hulle gedrag verder bepaal. “Wanneer ŉ kind byvoorbeeld ŉ groot bohaai opskop (tantrum oftewel vloermoer gooi) en die ouer hom pak gee, sal so ŉ kind net kwaad word omdat hy ŉ vegreaksie het. ’n Mens beveg dus eintlik maar net geweld met geweld. Op die ou einde leer ’n mens hierdie kind: Wanneer ek wil wen, moet ek net harder kan slaan of groter skade aanrig.” Karin meen dit is ŉ breinproses en nie ŉ doelbewuste besluit nie. Juliana meen ook dat sommige kinders nie eens besef hulle is besig om te boelie nie. “Vir hulle is dit net wie hulle is en deel van hulle persoonlikheid.” Maar dié soort gedrag moet ook verander word. Hoe verander ’n mens dié gedrag? Juliana meen jy moet jou kinders reeds van kleins af leer wat aanvaarbare gedrag is. “Maak ŉ reël soos: ‘Ons behandel mense met respek’.” Wanneer hy nie dié reël nakom nie, moet jy hom daarvan bewus maak. Jou kind moet ook leer dat ander mense hom met respek moet behandel, en wanneer ŉ kind hom slegte name noem, moet hy weet hoe om dit te hanteer. Karin beaam dit en sê die manier hoe jy ŉ boodskap aan jou kind kommunikeer, is van sleutelbelang. “Wanneer ‘kwaad’ vir jou kind kom kuier, moet jy hom leer hoe om met ‘kwaad’ te maak. Jy moet jou kind van kleins af leer dat almal kwaad word, en dat dit oukei is om kwaad te word, maar dat dit nie oukei is om ŉ maatjie of homself seer te maak nie. Hy moet eerder sy kussing gaan slaan of buite toe gaan en baie hard skree.” Carien sê ŉ kind is nie ŉ eiland nie, maar deel van ŉ groter sisteem. “Kinders doen wat aan hulle gedoen word. Ouers moet kyk wat gebeur in hulle eie huis – hoe hanteer hulle ŉ kind se ongehoorsaamheid? Word daar geslaan en geskree?” Carien sê dit maak ’n mens nie ŉ slegte ouer nie, maar jy moet kyk hoe jy met jou kind kommunikeer. Sy meen ook dat daar ŉ verskeidenheid redes kan wees hoekom kinders boeliegedrag toon. “Selfs geweld op televisie of rekenaarspeletjies wat nie in die regte konteks geplaas word nie, kan ŉ rede wees. Iets soos innerlike angstigheid (wat sensories of neurologies van aard kan wees) oor ŉ maatjie wat te naby staan, kan ook aggressie veroorsaak.” Karin sê daar is baie redes vir dié soort gedrag – al is daar geen fout met hulle huislike omstandighede nie. “Kinders wat sensitief is vir geraas, of selfs iets soos lae bloedsuiker omdat hy honger is, kan ook sulke soort gedrag veroorsaak.” Sy meen enige situasie wat die kind kwesbaar of oorweldig en buite beheer laat voel. En wanneer praat nie help nie? Juliana sê daar moet beslis ingegryp word. Ouers kan nie so ŉ agteruitgang in emosies by ŉ kind toelaat nie. Iemand soos ŉ spelterapeut is ŉ goeie plek om te begin. Carien sê sy sal gesinsterapie en individuele terapie aanbeveel. “Deur terapie leer ’n mens die kind om empatie te hê. Ek doen dit baie met handpoppe sodat die kind ŉ beter bewustheid kan kry van oorsaak en gevolg.” Karin meen dat jy nie jou kind alleen na ŉ terapeut kan stuur nie, maar dat dit ŉ spanpoging moet wees. “Die hele sisteem moet eintlik by die terapeut uitkom – dit sluit in: juffrou, ma en pa. Almal moet aan dieselfde kant wees.” Moontlike gevaartekens dat jou kind boeliegedrag toon of selfs ŉ slagoffer van dié soort gedrag is: Besoek gerus Karin Grobler se webwerf hier, Carien Muller se webwerf hier, en stuur ŉ e-pos aan Juliana na [email protected]