Brink is in die verlede so dikwels stief behandel deur sy resensente dat ek gewonder het of daar enige kritici sou wees wat, gegee die agtergrond van sy ontstaan, die roman nie as deel van die literêre sondeval sou beskou nie.
Jansen se aanknopingspunt is Brink se appropriasie van die slavin se verhaal asook, uiteraard, die historiese agtergrond van só ‘n verhaal, aangevul deur fabulasie. Sy vind dit in orde, gegee die inligting wat bekend is, en vandaar bou sy haar argumentasie oor dít wat hierdie roman oor die negetiende eeu en die vrystelling van slawe vir vandag se leser te sê het. Uit dié hoek gesien is Philida vir Jansen lofwaardig en noodsaaklik.
Dit voer hom na die tematiese onderbou (rondom die konsep vryheid) en die vrymaking van die slawe, wat hy tereg aandui as ‘n “duur gekoopte begin van die pad na daardie vryheid van binne.”
Ek beskou hierdie twee resensies as van die belangrikste wat nog vanjaar verskyn het. Nie alleen oor hul bydrae tot die gesprek oor Philida nie, maar ook oor die manier waarop hulle in hul erns oor en respek vir die spesifieke publikasie bereid is om ‘n evaluasie te maak.
Tog slaag Olivier daarin om ‘n resensie te skryf wat mens omtrent net vir die plesier kan lees. Die rede daarvoor lê in die manier waarop hy jou ‘n insae gee van hoe een digter ‘n ander se werk lees. Hy sien dinge raak wat vir die gewone leser nie dadelik belangrik is nie; die patrone in die tipografiese aanbod, die gebruik van hoofletters in die begin van gedigte al dan nie, die verwagtinge wat herhalende patrone in die lees van ‘n digbundel skep en so meer.
Olivier se bespreking is omvattend, afgestem op die inhoudelike. Hy het die gawe om nooit hoogdrawend te klink nie, nie eens wanneer dit oor meer eteriese dinge gaan nie. Wanneer hy hom tot aanhalings wend, verwens jy hom die bondigheid daarvan. Jou nuuskierigheid is geprikkel, nie alleen deur die bundelwêreld wat so aanloklik lyk nie, maar ook die voorsmaak wat jy kry van die geheel.
Dit is jammer dat die Rapport-lesers wat die papier-uitgawe gekoop het, ‘n verkorte weergawe van die resensie gekry het. Die volledige weergawe is op die internet beskikbaar. En soos dit gaan, is waarskynlik die belangrikste deel van die resensie in die papier-weergawe uitgesny – daar waar Olivier dit het oor die leesbelewenis self, en die indrukke wat dit maak die verwagtinge wat dit skep deur die tipografiese aanbod.
Ek is onverhoeds betrap deur die papperige inleidingsparagraaf. Ek kon nie glo dat Christell Stander met ‘n vaal sin soos “Die afwagting op die verskyning van Die aanspraak van lewende wesens deur Ingrid Winterbach is amper verby” open nie. Maar daarna kom Stander werklik op dreef.
Ek kry wel die gevoel (wanneer sy sê dat sy die lees van die boek doelbewus vertraag het) dat daar dinge is wat sy opgemerk het waaroor sy heelwat sou kon skryf, maar wat sy nie vermeld het nie omdat sy nie die ruimte gehad het om dit behoorlik te doen nie. Ek mag verkeerd wees, maar Stander se resensie toon al die tekens van iemand wat noodgedwonge bondig moes skryf.
Die aanvaarbaarste deel van die resensie is die eerste, en later telkens die dele waarin sy die roman se taalspel weerspieël. Maar sy is bang om polities aanstootlik te wees, wat verklaar hoekom sy na die gebruik van Korhaan gaan wegkruip agter (sic). Luister sy nooit Vrydagoggende om 6:55 na RSG nie?
Ek krap net ‘n bietjie kop oor Jansen se volgende sin in die Philida-resensie: “Het Philida dalk haar eerste kind vermoor om hom van slawerny te red?” Ek dink sy het iets gemis want ons lees taamlik duidelik die kind se pa het die kind laat verdrink of hy het hom self verdrink, soos hy die katjies verdrink het. Of verstaan ek iets verkeerd?