Werksondervinding: Lisa matrikuleer in 2001. Sy is vanaf 2005 werksaam by Mutual & Federal as ontvangsdame. In 2006 begin sy met onderskrywing in korttermynversekering. In 2009 begin sy by Integro Makelaars werk as onderskrywer in korttermynversekering. Sy sluit in 2013 by Hermitage aan. PressReader - Beeld: 2016-05-16 - Die kom­plek­si­teit van ver­stren­geld­heid
Die kom­plek­si­teit van ver­stren­geld­heid
Die ver­hou­ding tus­sen Jan­sen en Suid­A­fri­ka­ners van al­le ras­se was nog al­tyd kom­pleks en op ’n ma­nier ’n ma­ni­fes­ta­sie van die on­der­lin­ge angs van ver­stren­geld­heid, skryf Piet Crou­camp.
Beeld - 2016-05-16 - Boeke - Le­a­ding for C­han­ge Jo­na­than Jan­sen ROUTLEDGE, R812
U­ni­ver­si­tei­te is by­na al­tyd ’n kom­plek­se en vreemd­soor­ti­ge wê­reld vir eer­ste­jaar­stu­den­te.
Die streng toe­la­tings­ver­eis­tes, stug­ge a­ka­de­mie­se at­mos­feer, on­toe­gank­li­ke bu­ro­kra­sie en ver­he­we in­tel­lek­tu­e­le sta­tus van do­sen­te is ’n e­mo­si­o­ne­le en selfs kul­tu­re­le uit­da­ging vir die mees­te s­tu­den­te.
Die mees­te eer­ste­jaars ver­laat hul ou­er­hui­se vir die eer­ste keer en gaan woon en leef in ’n nu­we dorp of selfs pro­vin­sie. Die be­sker­men­de in­ti­mi­teit van die so­sio-maat­skap­li­ke ruim­te in ge­sins­ver­band maak plek vir af­stand, ver­vreem­ding en per­soon­li­ke ver­ant­woor­de­lik­heid.
Hier­die ver­skyn­sel word ver­der ge­kom­pli­seer deur­dat baie eer­ste­jaar­stu­den­te vir die eer­ste keer ge­kon­fron­teer word deur ’n ti­pe di­ver­si­teit wat nie in ge­meen­skap­pe be­staan nie, maar ook nie in die sko­las­tie­se om­ge­wing waar­in kin­ders 12 jaar van hul pril­le jeug deur­ge­bring het nie.
In 2009 is Jo­na­than Jan­sen aan­ge­stel as die nu­we rek­tor van die Universiteit van die Vry­staat in Bloem­fon­tein. Jan­sen be­skryf met groot deer­nis hoe ou­ers, an­ders as by die mees­te ste­de­li­ke ter­si­ê­re in­stel­lings, as’t wa­re hul kin­ders in “my han­de laat”.
Daar word van die universiteit en Jan­sen ver­wag om as trus­tee op te tree ter be­sker­ming van die on­to­lo­gie­se ge­koes­ter­de; die heil­sa­me be­staan van die plaas en die plat­te­land vind be­slag in ’n e­pis­te­mo­lo­gie­se e­ko­lo­gie, naat­loos, as­of ’n spie­ël­beeld van die pa­tri­ar­ga­le ge­sags­ver­hou­dings van A­fri­ka­ner-fa­mi­lies.
Jan­sen het ’n wre­wel in die po­li­ties-so­si­o­lo­gie­se ge­sags­ver­hou­dings wat as ’n na­la­ten­skap van a­part­heid bly voor­be­staan; hard­nek­kig, ge­for­ma­li­seerd, ge­reg­ver­dig deur ’n lo­gi­ka in­ge­bed in ont­ken­ning of on­kun­de of selfs on­be­grip. Moeds­wil­li­ge ny­dig­heid is mak­lik i­den­ti­fi­seer­baar en kan be­stuur word deur die reg­stel­sel.
Wan­neer ve­nyn eg­ter in die na­te en voue van on­skuld of on­be­grip bak­te­ries teer op die reg­ver­di­gings van ’n ge­ves­tig­de in­sti­tu­si­o­ne­le or­de, word die stryd teen ver­vreem­ding, die ge­for­ma­li­seer­de ras­sis­me wat mu­teer as ’n nor­ma­li­teit, ’n haas on­aan­veg­ba­re vy­and teen die in­ti­mi- teit wat nood­saak­lik is vir ’n ge­meen­skap­li­ke be­staan waar­na Jan­sen soek.
Se­we jaar lank soek Jan­sen, as ’n ge­meen­skaps­lei­er, na die o­pe­ra­si­o­ne­le ar­gi­tek­tuur wat ma­ni­fes­teer in sy me­ta­foor van ver­stren­geld­heid. Een van die mees trau­ma­tie­se er­va­rings van sy ter­myn as rek­tor is waar­skyn­lik die voor­val van bla­tan­te ras­sis­me by die ge­mi­li­ta­ri­seer­de Reitz-ka­mer­wo­nings van die universiteit. Swart wer­kers, vier vroue en ’n man, is ge­bru­ta­li­seer deur s­tu­den­te in ’n ri­tu­eel wat hul­le o­ën­skyn­lik wil­lens en we­tens mee­maak.
Jan­sen doen ’n ver­stom­men­de in­tel­lek­tu­e­le en a­na­li­tie­se be­moei­e­nis in ’n po­ging om die ge­sags­ver­hou­dings wat in die voor­val ma­ni­fes­teer te ver­staan.
Hy wroeg oor die kom­plek­se teen­stry­dig­he­de van die vrou­e­wer­kers wat die s­tu­den­te sog­gens ’n by­na moe­der­li­ke af­ran­se­ling gee wan­neer hul­le ver­slaap en nie klas by­woon nie. Oor die ver­skyn­sel van ’n wit kind wat groot­ge­maak word deur ’n swart vrou, wat hom was en klee en kos gee, maar wat haar steeds op ’n in­for­me­le wy­se aan­spreek, wat dui op ’n af­we­sig­heid van re­spek.
Jan­sen maak die be­lang­ri­ke punt dat die swart wer­kers nie nét ver­staan kan word as wil­lo­se slag­of­fers nie. Die on­e­we­re­di­ge mags­ver­hou­ding is meer kom­pleks en moet ont­le­dend be­soek word in die wy­se waar­op ar­beids­ver­de­ling ma­ni­fes­teer, soos ook in die ruim­te­li­ke skei­ding tus­sen ge­meen­skap­pe in woon­buur­te.
Dit is in hier­die kon­teks dat ’n i­ro­nie­se “in­ti­mi­teit” be­staan in die af­we­sig­heid van “spi­ri­tu­e­le na­by­heid”. Die in­ti­mi­teit wat Jan­sen be­speur in die ver­hou­ding tus­sen die vrou­e­wer­kers en die s­tu­den­te deur wie hul­le ge­bru­ta­li­seer word, kan nie die kon­ti­nu­ï­teit van we­der­syd­se er­ken­ning en mens­wees on­der­hou nie, want in­ti­mi­teit het steeds ruim­te­li­ke gren­se wat deur kul­tu­re­le, taal- of his­to­rie­se ri­tu­e­le (soos ont­groe­ning) in stand ge­hou word.
Selfs die “in­ten­se oom­blik van ge­meen­skap­lik­heid” wan­neer wit en swart saam rug­by speel en die eu­fo­rie van suk­ses er- vaar, het ge­bre­ke wan­neer die spe­lers ná af­loop van die wed­stryd te­rug­trek in hul on­der­skeie ras- of klas­ge­de­fi­ni­eer­de ruim­tes. Die e­we­wig tus­sen in­ti­mi­teit en na­by­heid (“ne­ar­ness”) kom nie tot was­dom nie, want die reg­ver­di­gings vir ruim­te­li­ke ver­vreem­ding is his­to­ries en struk­tu­reel.
Die in­te­gra­sie van die universiteit se kos­hui­se kan nie net staan ge­maak word op ’n ge­dwon­ge of soms selfs spon­ta­ne in­ti­mi­teit nie, die ruim­te­li­ke ver­vreem­ding wat in die bre­ër er­va­rings­wê­reld van die stu­dent “nor­maal” is, vind weer be­slag in ou­to­ri­tê­re ver­hou­dings, ook in die be­perk­te ruim­te van ’n stu­den­te­wo­ning.
Die ver­hou­ding tus­sen Jan­sen en Suid-A­fri­ka­ners van al­le ras­se was nog al­tyd kom­pleks, am­bi­va­lent, soms we­der­stre­wig en op ’n ma­nier ook ’n ma­ni­fes­ta­sie van die on­der­lin­ge angs van ver­stren­geld­heid.
Dit is juis in dié ver­stren­geld­heid waar Jan­sen soek na die on­der­lig­gen­de bin­dings­krag­te; die em­pa­tie, i­ro­nie­se re­spek, er­ken­ning van ge­sags­ver­hou­dings in die teen­woor­dig­heid van ras­sis­tie­se reg­ver­di­gings vir kul­tu­re­le chau­vi­nis­me.
Soos dit ’n goeie na­vor­ser, maar dalk meer spe­si­fiek ’n goeie lei­er be­taam, lê Jan­sen die fak­to­re bloot wat sy in­sig­te en oor­deel met on­se­ker­heid kan ver­vul. Hy skryf oor die ras­sis­me in sy eie fa­mi­lie, die ont­sag­li­ke e­mo­sie van ver­wer­ping waar­mee dit ge­paard­gaan.
Die skryf­styl is baie a­ka­de­mies en word ge­ken­merk deur ’n dig­te, kom­plek­se, ont­le­den­de werks­wy­se. Die ge­volg­trek­kings word ver­sig­tig ge­vorm met in­ag­ne­ming van be­ves­ti­gen­de as­ook bot­sen­de of teen­stry­di­ge ver­an­der­li­kes. A­nek­do­tes as ’n ver­trek­punt vir ’n meer al­ge­me­ne ont­le­ding is meer dik­wels om­stre­de, maar Jan­sen plaas die in­si­dent, soos by­voor­beeld die so­ge­naam­de Reitz-in­si­dent of die fees must fall-veld­tog, by­na al­tyd in ’n his­to­rie­se, kul­tu­re­le of so­si­a­le kon­teks.
Die teks is ten de­le a­ka­de­mies-te­o­re­ties, wat toe­gank­lik­heid be­perk, maar dit is waar­skyn­lik een van die be­lang­rik­ste boe­ke wat die af­ge­lo­pe 20 jaar die lig ge­sien het wat be­tref die kom­plek­se ver­hou­ding tus­sen wit en swart en die rol van lei­er­skap in die ves­ti­ging van in­ti­mi­teit en die af­ta­ke­ling van ruim­te­li­ke af­ge­slo­ten­heid. ) Piet Crou­camp is ’n po­li­tie­ke we­ten­skap­li­ke aan die Universiteit van Jo­han­nes­burg.