Misdaadkrisis is die regering se krisisArgieffoto: Kent Williamson Die grootste misdaad in die land, is die regering se onvermoë om sy hooftaak uit te voer, naamlik om die land se burgers veilig te hou. Dis krimineel. Die misdaadkrisis is in werklikheid ’n regeringskrisis, wat begin by die krisis in die polisie. “Suid-Afrikaners leef in ’n oorlogsone”. Hierdie skokkende woorde kom van die minister van die Suid-Afrikaans Polisiediens (SAPD) met die bekendmaking van die jongste misdaadstatistieke. Dit som die krisis treffend op, maar bied nie ’n oplossing nie. Misdaad het nie per ongeluk buite beheer geraak nie. Die hoofrede is die jare lange verswakking van die polisiemag deur die regering se transformasiebeleid en politieke aanstellings in die topbestuur. Dit het veroorsaak dat die SAPD net nie meer ’n groot genoeg afskrikking vir misdadigers inhou nie. Wetsgehoorsame burgers bly opgesluit in tronke van heinings, tralies en mure, terwyl misdadigers vry buite rondloop en moor, steel en plunder. Die hoofoorsaak van die misdaadkrisis lê in ons land se polisiemag. Natuurlik sal baie ander redes vir die kriminele beleg waaronder wetsgehoorsame burgers gebuk gaan, aangevoer word, maar die hoofoorsaak is ’n swak polisiediens. Dít het gebeure in baie veiliger lande al lankal uitgewys. ’n Staking van die polisie en brandweer in 1969 in Montreal, Kanada, is ná dekades steeds die beste voorbeeld van hoe ’n wêreld sonder ’n sterk polisiemag sal lyk. Hierdie (gewoonlik) rustige stad het op 7 Oktober 1969 in ’n nag van terreur ontplof. Die regstreekse oorsaak van hierdie uitbarsting, was ’n staking oor verskeie griewe wat oor ’n lang tyd opgebou het by die stad se polisie- en brandweerdiens. Die stadsvaders het die komende staking nie ernstig opgeneem nie. Daar kon tog eintlik niks in die slaperige Montreal van 1969 gebeur nie, het hulle gereken. Die teendeel is bewys en die stad het soos ŉ oorlogsone gelyk. Toe 16 uur van chaos en wanorde uiteindelik deur die weermag, bygestaan deur die provinsiale polisie en ’n parlementêre noodsitting van Quebec beëindig is, het die rook letterlik oor die stad gehang. Altesaam 10 banke is beroof, meer as 100 winkels is geplunder, vure het op 12 verskillende plekke gebrand… Miljoene dollars se skade is aangerig, en sowat 40 vragte glas was nodig om winkelvensters te herstel. Slegs twee mense is gedood – wat as ’n groot genade gesien is – maar die skade was reeds gedoen. Hierdie gebeure word dekades later steeds bestudeer om lesse uit die verband tussen misdaad en wetstoepassing te leer. Die belangrikste les hieroor is treffend opgesom deur Lord William Rees-Mogg, voormalige redakteur van die Londense Sunday Times. Hy het gesê die “logika van geweld is dat geweld net in toom gehou kan word deur die vrees vir groter geweld”. Daardeur het hy bedoel dat misdadigers net afgeskrik sal word as hulle weet dat die polisie groter geweld teen hulle sal gebruik, as wat hulle veroorsaak. Dit kom daarop neer dat misdadigers dus nie die publiek sal aanval nie omdat hulle weet hulle sal, indien nodig, met (groter) geweld gekeer, gevang en toegesluit sal word. Dís die mentaliteit van misdadigers. Dis ook nie net ’n Suid-Afrikaanse verskynsel nie. Die Israelse veiligheidskenner, Martin van Creveld, sien dit as ’n globale probleem en stel dit soos volg: “Namate misdaad toeneem en die vermoë van state en regstelsels om hul burgers te beskerm afneem, bestaan die gevaar dat misdaad in ’n lae intensiteit konflik ontwikkel, volgens rasse-, godsdienstige-, sosiale en politieke grense. Staatsveiligheidsdienste sal waarskynlik gaandeweg vervang word deur groeiende privaat sekerheidsdienste en selfs stedelike gemeenskapsgroepe wat beter in staat en toegerus sal wees om die bevolking te beveilig”. Van Creveld waarsku ook dat die bestaande grense tussen misdaad en terreur (oorlog) begin vervaag en selfs kan verdwyn, iets wat reeds in lande soos Libanon, Peru, Sri Lanka, en Colombia gebeur het. Volgens hom kan geweld net afgeskrik word deur ŉ oorweldigende mag. Robert Kaplan waarsku in sy boek The Coming Anarchy, oor die wêreldwye toename in geweldsmisdaad, en sê dat namate “staatsmag kwyn en daarmee saam die staat se vermoë om kwesbare groepe te beskerm, afneem, bevolkings en kultuurgroepe wêreldwyd al meer op hulself aangewese gaan wees. Persoonlike veiligheid gaan vir mense veel belangriker as politieke vraagstukke word”. Dit ís nou maar so, in die woorde van die Britse veiligheidskenner John Keegan, dat die “vloei van konflik” van die armes na die rykes is. Daarom het gemeenskappe die reg én die plig om hulself op enige wettige manier te beskerm, volgens ons Grondwet en die Internasionale Reg. Burgerlike betrokkenheid by gemeenskapsveiligheid kom algemeen voor in die VSA, Indië, Brittanje en Nieu-Seeland. Die goue driehoek van ’n veilige samelewing, is orals ter wêreld ’n sterk polisiemag, doeltreffende privaat sekerheidsmaatskappye, en ’n burgery wat betrokke is in strukture soos goed georganiseerde buurtwagte. Indien een van hierdie bene nie goed werk nie, vergroot dit die las op die ander bene. Gelukkig is Suid-Afrikaners histories nog altyd betrokke in die beskerming van ons eie gemeenskappe. Wettige, werkende, opgeleide en toegeruste buurtwagte wat in vennootskap met die polisie en privaat skerheidsmaatskappye werk, is die beste afskrikking teen die misdaadvlaag wat die land teister. Die Nederlandse denker Bob Goudzwaard, het dekades gelede al gesê dat die Afrikaner se geskiedenis ’n stryd om oorlewing was, en nie oorheersing nie. Daarom is burgerlike betrokkenheid in veiligheid niks nuuts nie, omdat Afrikaners nog altyd hulself beskerm het. Die voortslepende verswakking van die staat se vermoë om sy burgers veilig te hou, maak dit noodsaaklik dat die gemeenskap nou weer saamstaan om hulself te beskerm. Dit neem egter niks weg van die feit dat die regering die hoof verantwoordelikheid het om sy burgers veilig te hou nie. ’n Regering wat nie sy burgers kan beveilig nie, verdien nie om te regeer nie. Weerlose burgers wat nie deur hul regerings beskerm word nie, het die volste reg én plig om alle wettige stappe moontlik te doen om ’n ander regering aan bewind te stel. Die voortgesette oorlog wat misdadigers bykans ongestoord teen wetsgehoorsame burgers voer, is ’n kriminele misdaad van die regering teenoor sy eie mense.