Boereverneukery is weer hoog in die modeArgieffoto. Boereverneukery is een van die woorde wat ŉ lang pad met Afrikaans kom en ŉ praktyk wat deesdae weer hoogty vier in die kleinhandel. Die woord het sy ontstaan by die 20ste-eeuse venters wat plaaswinkeltjies bedryf en ook van plaas tot plaas gesmous het. Hulle was meestal Jode, ook bekend as Boerejode danksy hul vlotheid in Afrikaans of omdat hulle ŉ Joodse pa en ŉ Afrikaanse ma gehad het. Hulle het goeie verhoudinge met die plattelandse boere gehad, maar jy moes glo ligloop vir hul gewoonte om so ŉ bietjie hand of voet by die skaal te sit as hulle iets afweeg. Daar is ook stories – dalk maar humoristiese versinsels – van die onderste stukkie in ŉ suikersak dikwels sand was. Ensovoorts. Sulke onderduimsheid het die afgelope klompie jare weer hoogmode geword en ons betaal almal die prys in al wat ŉ winkel is. Die sigbaarste bewys hiervan is die verpakkings wat dieselfde bly en lyk, maar met ŉ krimpende inhoud. Ons betaal al meer geld vir die lug in pakkies. Sjokolade kom nog in dieselfde grootte omslag, maar die inhoud het eers van 100 g tot 90 g gekrimp en toe tot 80 g, maar al hoe duurder geword. Kopers talm lank en maak sommetjies by die supermarkte se vleistoonbanke, maar slaan die oë grondwaarts verby die lekkergoedrakke. Kopers het dalk nog simpatie met die boere wat vleis, groente en vrugte te midde van ŉ erge droogte produseer, maar die makers van sjokolade het geen rede om meer geld te vra vir meer lug in die verpakkings nie. En dan dink ons dis net politici wat oneerlik is…. Die internasionale prys van kakao het drasties gedaal ná die rekordpryse van twee jaar gelede en die Europese suikerprys is op ŉ laagtepunt. Nietemin vind dit nie gestalte in die prys van konfyt of koeldrank nie. Daar is nog ŉ vreemde ding aan die gebeur in die advertensiebylaes wat deesdae darem nog ŉ bietjie dikte aan koerante bied en nog ŉ paar van hulle op straat hou. “Spaar R8,” sê dit langs die prentjie van die produk wat geadverteer word, maar sonder dat die prys vermeld word! Goed, ek “spaar” R8 op die sespak bier of die boks beskuit, maar wat kós hy? Hoe kan die koper A se prys met B s’n vergelyk as hy nie weet wat dit is nie? Of koop mense maar agter die “spaar” aan omdat dit goed klink? Dit is ook nie net die land se politiek en korrupsie en boereverneukery wat die lewe bitter maak nie, maar ook die land se byekrisis. Suid-Afrika se byebevolking, sê die mense wat bye tel, het die afgelope jaar of wat met 40% gedaal. Met 40%! Dis omdat ons nie meer genoeg blomme plant nie, en dan is daar die mode om uitheemse palmbome aan te plant en gombome (eucaliptus) uit te kap. Wie het al van palmheuning gehoor? Dit gaan ook lank nie net oor ons eie genietinge nie en gaan veel verder as heuning vir jou ontbytpap of roosterbrood. Dis ook ŉ ernstige bedreiging vir vrugte-oeste, want sonder bye kan ons maar koebaai sê vir appels, pere en perskes. Om blomme te kweek beteken natuurlik ook dat hulle gereeld water moet kry, en dis veral in die Wes-Kaap ŉ krisis, waar die damme minder as 20% vol is. Wat van tuintjies oor is, word nog skelm aan die gang gehou met gryswater. Een van die redes vir die tekort is die versuim van die departement van waterwese en sanitasie, wat nagelaat het om slik uit kanale te verwyder wat water na damme gelei. Die Kaap verloor ook 36% van sy gebruikswater weens lekkende pype. Die departement self is R4,3 miljard in die rooi wat beteken dat kontrakteurs vir tydperke van langer as ses maande nie betaal word nie omdat interne beheermaatreëls, projekbestuur en die bestuur van kontrakte in duie gestort het. Hierdie deel van die land produseer die helfte van Suid-Afrika se landbou-uitvoere en is van die grootste werkverskaffers in primêre landbou. Plantverskaffers in die Wes-Kaap voer ŉ moeilike bestaan, behalwe dié wat ook klippe en tuinklippies en boombas verskaf vir die ruimtes waar daar eers tuine was. Maar klippies lok nie bye nie….