Nuuskommentaar: Deurmekaarspul oor ras moet koers kryDie foto van die betaalstrokie wat Scott Magethuka op Twitter gedeel het. Dat die Suid-Afrikaanse rassekwessie kompleks is, sal niemand betwyfel nie. Die vraag of daar konsekwentheid is, is nog komplekser en die onewehandigheid wat hier toegepas word, is verwarrend en lei tot verdere polarisasie. Die jongste rasseherrie handel oor ’n Zimbabwiese kelner wat in ’n restourant vir twee kliënte se ras “Blacks” as identifikasie op die betaalstrokie aangedui het. Minstens een swart kliënt het sterk aanstoot geneem. Maar … op sy Twitter-profiel verwys hy na homself as “20 years old Black, Gay, YouTuber. Lover of good food and wine”. Die swart kelner is vir eers geskors ten spyte van ’n verskoning, en kan moontlik afgedank word. Dit is lank nie die enigste rasverwarrende optrede nie. Met die Steve Hofmeyr-KKNK-debakel was Steve in die sop oor hy Die Stem (’n FAK-lied wat nie verbied is nie) by Innibos Kunstefees gesing het. Hoewel Hofmeyr uit eie oorweging nie aansoek vir deelname aan die KKNK gedoen het nie, het die bestuur nogtans laat weet dat hy nie welkom is nie – iets wat Rapport as nie baie volwasse nie beskryf het. Maar … die KKNK het groot gewag gemaak hoe hulle met swart groepe vir groter deelname geskakel het. Is dit nou reg of verkeerd om ’n Black Actors Association, ’n Black Lawyers Association en ’n horde eksklusiewe swart belangegroepe, soos selfs vir die media, te hê? In die jare ná 1994 was die polisie dikwels met verskeie media-instellings gefrustreerd. Hulle was op soek na ’n wit/swart/bruin verdagte, maar die betrokke radiostasies saai bloot berigte uit wat na die persoon se ouderdom, geslag en selfs lengte verwys, maar nie sy ras nie. Ook baie van die gedrukte media was, en is soms nog baie traag om na verdagtes se ras te verwys. Behalwe as twee wit mans ’n swart man in ’n doodskis druk – dan, skielik, is ras relevant genoeg. En hoe harder daaraan gewerk word om die land nierassig te maak, hoe meer rasgebaseerde wetgewing stel die regering in. Die rigting wat die president aandui, help ook nie. Pas het hy voor ’n ANC-jeugligakonferensie gesê hy sal nie bedank nie, want dit beteken hy gee hom aan die wit monopolie oor. Dit ná die president vroeër reeds sy fiksasie laat blyk het deur te sê sy vyande wat hom wil laat bedank, wil hom in die tronk hê. Dit is opsigtelik ’n wanvoorstelling dat dit wit mense is wat Zuma uit die amp en in die tronk wil hê. Leidende figure in die ANC staan aan die spits van bewegings soos die #ZumaMustFall om Zuma uit die kussings gelig te kry. Trouens, sy onlangse “versoeningsdag-toespraak” was erg ras-provokatief. Selfs sy vroeëre groot teenrassime-toespraak was uiters provokatief deur onder meer na wit mense as “white supremacists” te verwys. Tot die land se voordeel het die markiestent waarin sy “versoeningsdag-toespraak” gelewer het, weggewaai en dit, eerder as die inhoud van sy toespraak, het die oorwig van nuusdekking gevorm. Wit Suid-Afrikaners het op die harde manier geleer hoe ’n groot sonde “blackfacing” is (terwyl die omgekeerde glad nie die geval is nie). Die onlangse rassistiese en haatspraakgevalle het ’n rits onewehandige uitkomste opgelewer. Die voorvalle word nie goedgekeur nie, maar as daar nie ewehandige optrede is nie, gaan die kookpot goed gestook bly. Wat die jongste restourant-voorval betref, blyk die kompleksheid daarvan dat selfs die Wes-Kaapse premier, Helen Zille, haar vingers in ’n twiet verbrand het. Sy het die inskrywing verwyder, en probeer verduidelik, maar haar verskoning en verduideliking word nie oral aanvaar nie. Die kern van Zille se inskrywing wentel om die volgende: “Hoekom is dit OK om mense volgens ras te klassifiseer vir werk, maar nie om hulle volgens ras te identifiseer by ’n tafel nie?” (Uit Netwerk 24). Bitter baie mense wil nou ook weet. Want net môre sit iemand weer uit onkunde en te goeder trou sy voet daarin, en word in oordaad verguis. Intussen kan maar net gesê word: “Wees vreeslik versigtig, leer uit ander se ervarings, en moenie domastrant die kop in die byenes gaan steek nie.” Daar gaan nog lank aan hierdie reëlboek geskryf word, en dit gaan nog langer neem om die inkonsekwenthede uitgestryk te kry. En die politiek korrekte rubriekskrywers help werklik nie om die saak opgeklaar te kry nie. Dis nie maklik om te verstaan hoe ’n land tegelyk nierassig, erg rasbehep en selfs rassisties kan wees nie, en elkeen gebruik nou nog sy eie reëlboek.