Slaan moegheid 'n kishou | SARIE
So móég! Dis omtrent elke tweede een van ons se klagte. Die lewe is immers een lang gejaag – daar is eenvoudig net nie rustyd nie. En jy aanvaar dis maar die rede waarom jy nie soggens uit die bed kan kom nie. Daar kan egter baie ander redes wees. Die oplossing is dalk eenvoudiger as wat jy dink. Prof. Helgard Meyer van die huisartskunde-departement aan die Universiteit van Pretoria sê chroniese moegheid is een van die algemeenste dinge waaroor mense by dokters kla. Hoe nou gemaak?
'n Onderaktiewe skildklier kan jou moeg en vergeetagtig maak
Maar wees versigtig om sommer 'n aanvulling te neem as 'n bloedtoets nie 'n ystertekort getoon het nie. 'n Oormaat yster kan tot allerlei gesondheidsprobleme lei. Probeer yster op die natuurlike manier inneem. Dis maklik as jy vleis eet – dit bevat yster in 'n verbinding wat sonder moeite opgeneem word (heemyster). Die yster in plantkosse (soos donkergroen blaargroentes, neute en bone) word moeiliker geabsorbeer. Verhoog die opname daarvan deur dit te kombineer met kos met 'n hoë vitamien C-inhoud (bv. lemoensap). Kos wat in ysterpotte gekook word se yster-inhoud is ook hoër. Tee en koffie blokkeer die opname van yster – vermy dit so twee uur voor en ná ete.
Slaap sorg vir 'n groot deel van jou daaglikse energie. Dr. James B. Maas skryf in Power Sleep (HarperCollins, 1999) die derde van jou lewe wat jy veronderstel is om te slaap het 'n diepgaande invloed op die ander tweederdes: wakkerheid, energie, jou bui, gewig, geheue, reaksietyd, produktiwiteit, kommunikasievaardighede en kreatiwiteit. Volgens dr. Alison Bentley van Wits se Dial-a-bed-slaaplaboratorium toon navorsing vroue is twee keer meer geneig as mans om aan slaaploosheid te ly. Die rede hiervoor is nie bekend nie. Daar kan verskillende oorsake wees – soos depressie, stres, rustelosebene- sindroom en slaap-apnee.
Helgard sê nuwe navorsing toon dit verhoog jou risiko vir 'n hartaanval (en selfs skielike dood) met 30% oor 'n tydperk van 4 tot 5 jaar. Alison beveel aan dat jou dokter jou na 'n slaaplaboratorium verwys. 'n Toestelletjie word vir slaap-apnee voorgeskryf. Dit bestaan uit 'n vloei-opwekker, lugbuise en 'n neusmaskertjie en stoot lug deur jou neus in jou keel in, en die effense druk hou die boonste lugweg oop. Die toestel is ongelukkig duur – tussen R4 000 en R10 000.
Chroniese moegheidsindroom (CMS) is in die jare tagtig "jappiegriep" genoem, maar dis nie net sogenaamde jappies wat dit kry nie. Jy is só moeg dat jy nie jou normale, daaglikse take kan verrig nie. Die toestand word nie goed verstaan nie en geen mediese toetse kan bevestig dat jy dit het nie. Jy kan dus sukkel om te aanvaar jy het dit – of om ander mense te oortuig. Maar jou moegheid is eg, nie net in jou kop nie.