21 Augustus 1863 | GK Philipstown gestig – My Dopperdagboek
Augustus 21, 2018 • morneweb
Die ongekunstelde binnekant van die Gereformeerde kerk op Philipstown. (FOTO: Gustav Opperman)
Naasoudste gemeente in Noord-Kaap 155 jaar oud
Die Gereformeerde Kerk Philipstown en die gelyknamige dorp waarop dit geleë is het ontstaan het as ’n regstreekse gevolg van die “vervolging en smaad” wat die Doppers voor én ná die afskeiding van dié Kerk van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in 1859 moes verduur.
Die stryd oor onder meer die sing van die evangeliese gesange in die NG Gemeente Colesberg onder ds. Thomas Reid was sekerlik die hewigste in die land; daarom het heelparty Doppers Colesberg verlaat en weswaarts getrek na waar hulle Philipstown in 1863 as kerkplek gestig het.
Philipstown se Gereformeerde kerk is in ds. Jan Lion Cachet se tyd (1873–1883) teen ’n koste van £8 000 opgerig en in gebruik geneem op 10 Januarie 1879. Soos op Steynsburg, wat ook deur Gereformeerdes gestig is, beklee die Gereformeerde kerk die prominentste plek op die dorp, nie die NG kerk nie.
Groot getalle het ook oor die Oranjerivier getrek en Reddersburg as Gereformeerde kerkdorp gestig waar hulle hul kerklike voorregte sonder vervolging kon geniet.
Dit was een van net enkele gevalle waar ’n dorp ’n Gereformeerde gemeente gekry het voor ’n NG gemeente; die NG gemeente Philipstown is eers in 1873 gestig. Dit het ook gebeur op Barkly-Oos, waar die Gereformeerde kerk in 1871 gestig is, maar die NG gemeente eers in 1873.
Predikante geboortig uit die Gereformeerde Kerk Philipstown. (Jaartal onbekend)
Nog gevalle is Ventersburg: Gereformeerde kerk 1864, maar NG gemeente Desember 1890, Postmasburg: Gereformeerde kerk 1883, NG gemeente 1929; Reddersburg: Gereformeerde kerk 1859, NG gemeente 1910; en Steynsburg: Gereformeerde kerk 1872, NG gemeente 1876. In al dié gevalle, buiten Barkly-Oos, was dit Gereformeerdes wat die dorp gestig het.
Die Gereformeerde Kerk Philipstown is op hierdie dag gestig en die eerste kerkraad op 12 Mei verkies. Die kerkraad het ’n deel van die plaas Rietfontein aangekoop vir £3 150 en op ’n deel daarvan is ’n dorp uitgemeet en ter ere van die toenmalige goewerneur, sir Philip Wodehouse, Philipstown genoem. Ook die distrik waarvan Dordrecht die hoofdorp is, Wodehouse, dra sy naam.
Ds. Taetse Hammersma met die belydenisklas, omstreeks 1910. Die katkisante tel twee meer as die huidige lidmaattal.
As eerste konsulent van die gemeente het ds. J. Beyer van Reddersburg opgetree, maar hy is heel spoedig vervang deur ds. Dirk Postma van Burgersdorp, wat die gemeente as konsulent bedien het tot 1869.
In daardie jaar is ds. A.A.J. de Klerk Coetsee as die eerste herder en leraar bevestig. Hy is ná sy vertrek na Reddersburg in Junie 1872 eers in 1875 opgevolg deur ds. Jan Lion Cachet, skrywer van ’n werk oor die Hugenote en “Sewe duiwels en wat hulle gedoen het: sketse uit di Afrikaanse buitelewe”.
Die oosaansig van die kerkgebou. (FOTO: Gustav Opperman)
Tydens ds. Cachet se bediening is ’n nuwe kerk gebou van sandsteen wat sonder stene £8 000 gekos het. Die plan om die kerk met toring te versier, is tot ’n later tydstip uitgestel, maar eindelik is dit afgestel.
Toe ds. Cachet in 1883 na GK Steynsburg vertrek, is prop. L.P. Vorster beroep en in 1884 bevestig. Hy het in 1893 ’n beroep na GK Burgersdorp aanvaar en in 1894 het prop. T. Hammersma as sy opvolger na Philipstown gekom.
Die gemeente se ledetal was omstreeks 1916 768. In 1959, die eeufeesjaar van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, was hier 31 dooplidmate en 107 belydende lidmate, in 1998 was dit 21 en 49 en nou 18 en geen.