Toe ons met die Reënboognasie in 1994 begin het, het ons met skole gesit wat deel was van die struggle – liberation before education en pass one pass all – was die slagspreuke. Kinders en onderwysers is gebruik om hierdie stryd te voer en daarna weggegooi deur ons nuwe heersers. ’n Geslag van ongeletterdes het groot geword. Die onderwysprofessie is vir baie onderwysers maar nog net ’n job. Hulle gee nie ’n snars om vir die kinders in hul klasse nie. Waar dit die uitsondering is in Model C-skole is dit in baie van die townshipskole die reël. Die Model C-skole is seker die mees geïntegreerde skole in die land.
Na die hofsake waar na hier verwys word het ek net kennis van Mikro Laerskool. Die feite is dat daar 19 kinders in die skool deur die departement geplaas is om in Engels onderrig te kry. Dit het geblyk dat die meeste kinders kinders van die amptenare van WKOD was. Terwyl die hofsaak aan die gang was het die skool uit skoolfonds ’n Engelssprekende onderwyseres aangestel om die leerlinge te onderrig. Daar is gevra dat die departement leermateriaal moet verskaf en hulle het belowe, maar die skool wag nou nog daarvoor. Volgens die onderwyseres was die Engels van die meeste leerders baie swak op dieselfde vlak as tweede-taalsprekers. Van die ouers het ook later gevra dat hulle na die Afrikaanse klasse oorgeplaas word. Dit wys net weer waar jy iets wil forseer sal jy min bereik. Engels is nie die oplossing vir ons leerders nie. Dwarsoor die wêreld word moedertaalonderrig hoog geag, maar in SA word dit nie ontwikkel nie. Die oplossing vir ons onderwys is om verby ras te kyk as ons wil transformeer tot beter. Net die beste mense moet aangestel word om ons onderwys te bedryf van bo na onder. Studente-onderwysers moet in skole van hul eerste dag van studie geplaas word sodat hulle alles in die praktyk kan sien.
Daar word so baie geskryf en gepraat oor onderwys in Suid-Afrika en dis natuurlik altyd die Afrikaners se skuld dat swart kinders nie presteer nie.
Wat my aanhou verbyster, is dat die betrokke mense nie hulle oë kan oopmaak vir die mees voor die hand liggende waarheid nie, naamlik dat al die baie woorde wat geskryf en gepraat en geskree word oor allerhande dinge gaan, maar die eintlike mens oor wie dit gaan, word heeltemal buite rekening gelaat, naamlik die kind. Skynbaar stel niemand daarin belang nie om te begin by die vraag: wat is die (eksistensiële) nood van die kind?
Wanneer 'n mens gebore word, het hy/sy 'n tweeledige nood, naamlik die versorgende gesag van Ma en die leidende gesag van Pa. Hierdie platform is nie die regte plek vir my om uit te brei hieroor nie en daarom net enkele opmerkings:
♦ Die daaglikse skeiding tussen ouers en kinders, vir sommige van so jonk as drie maande af, is die grootste ramp wat die mensdom getref het.
♦Sedert 1945 het ouers hoe langer hoe meer die taak van opvoeding oorhandig aan die skool. Vandag beskou skrywers van artikels dit as die oorspronklike Waarheid dat kinders deur skole opgevoed word. Geen kind het nood aan 'n skool nie. Dis nie 'n kindvriendelike plek nie en die grootste invloed op 'n individuele kind kom van die portuurgroep af, nie van volwassenes nie.
♦Duidelik weet ouers en onderwysbestuurders nie hoe 'n oorspronklike taal (moedertaal) in 'n mens tot stand kom nie en hulle glo duidelik ook nie dat dit nodig is om daaroor te wonder nie. As hulle die moeite sou doen, sou hulle besef dat dit persoonsvernietigend is om 'n kind wat xyz-taal as moedertaal verwerf het, in 'n skool te plaas waar abc-taal die dominante taal is. Jy kan so 'n kind netsowel in eensame opsluiting plaas – dit sal dieselfde effek hê. Ek dwing myself met moeite om nie verder hierop in te gaan nie.