Afrikaans lê in die hoësorgeenheidFoto: pixabay.com Deur Christoff van Wyk Die hoësorgeenheid van ‘n hospitaal is vir enige pasiënt en familie ’n traumatiese ervaring. Hier lewe ’n pasiënt en sy familie op die dun spanningsdraad tussen hoop en wanhoop. Hier word lewe gemeet aan statistieke en lyne op ’n lewensondersteunende masjien. Dit is ’n plek waar familie soek na waarheid oor oorlewingskanse, genesingsoplossings en deur baie uiteenlopende antwoorde moet sif. Afrikaans as universiteitstaal het in die hoësorgeenheid beland. Dit is traumaties vir haar familie. Taalspesialiste kan nie ’n klinkklare antwoord gee oor haar oorlewingskanse nie. Sommige taaldokters veg verbete vir die pasiënt se lewe. Ander kommunikeer soos professionele trauma-personeel hoopvol: “Afrikaans sal in 1 000 jaar nie sterf nie”, maar vermy die familie se oë. Sommige vriende stuur welwillende Afrikaanse goedvoelkaartjies. Sommige familielede is lief vir Afrikaans, maar het klaar afskeid geneem. Dit is moeilik om te verstaan waarom Afrikaans in die hoësorgeenheid beland het. Die London Times het op 29 April 1994, twee dae ná die verkiesing, Afrikaans beskryf “as die lewende taal van miljoene”. Afrikaans is ’n amptelike landstaal. Haar sprekers het grondwetlike waarborge vir moedertaalonderrig. Afrikaans word erken as ’n nasionale bate. Selfs haar grootste vyande erken die kulturele, kommersiële, sosiale en emosionele waarde van Afrikaans as ’n wêreldgehalte akademiese taal in elke vakgebied. Die antwoord vir Afrikaans se terminale toestand aan universiteite moenie net gesoek word by die EFF-rampokkers wat met die ondersteuning van linkse dosente wil breek eerder as leer nie. Groeiende frustrasie oor onvervulde beloftes en swak dienslewering tesame met die alomteenwoordige geweldskultuur en die opkoms van die EFF plaas politieke druk op Afrikaans en is wel faktore vir versnelde verengelsing. Maar, dit is net die simptome van ’n onderliggende siektetoestand in ons samelewing. Die ANC is lankal nie meer die party van president Nelson Mandela wat swart en wit oorheersing verwerp het nie. Vandag is die ANC die party van Zuma en kaders wat die ruimteskeppende grondwetlike waardes van 1994 verdring het, met die ongenaakbare staatsideologie van rasseverteenwoordiging. Binne dié staatsideologie moet die samelewing ’n spieëlbeeld wees van die rassesamestelling van die Suid-Afrikaanse bevolking. Die demokratiese samelewingsbegrip van 1994 moes die knie buig voor ’n antidemokratiese samelewingsbegrip wat rasoorheersing en klasse-gelykheid op alle lewensterreine wil verwerklik deur alle samelewingstrukture en diversiteit tot op die laagste gemene deler af te breek. Om dié rede word die rassetamboer onverpoos geslaan met rassekwotas en onverbiddelike rassewetgewing. Die ideologiese monster word voortdurend gevoed met ’n patologiese minderwaardigheidsgevoel van klasse-ongelykheid waarvan die ideële wortels in kommunisme, maoïsme en fascisme lê. Die antidemokratiese samelewingsbegrip laat min ruimte toe vir die verbeeldingryke en ruimteskeppende toepassing van grondwetlike waardes ten opsigte van taal- en kultuurregte. Binne die antidemokratiese samelewingsbegrip is dit nuttig om Afrikaans as politieke speelbal rond te skop om die ideale van rasoorheersing en klasse-gelykheid te regverdig. Afrikaanse onderrig word voorgehou as die simbool van wit bevoorregting, eksklusiwiteit, wit rassisme en witmense se hunkering na neo-apartheid. In die rewolusionêre taal van 1976 word Afrikaans in 2016 beskryf as die instrument van “domination, oppression and exclusion”. Daarenteen word Engels aangebied as die taal van “liberation and equalisation” waarmee universiteite gedekolonialiseer moet word. Verengelsing word nie uit liefde vir die koloniale taal gepleeg nie. Dit gaan in wese oor die vernietiging van meertaligheid. Meertaligheid voorveronderstel ’n demokratiese ruimteskeppende samelewingsbegrip. Dit kan nie geduld word nie. Vanuit die antidemokratiese samelewingsbegrip word gemeenskappe se taal en kulturele identiteit as struikelblokke vir sosiale kohesie beskou. Daarom is daar, ten spyte van wat die Grondwet sê, geen politieke wil by die ANC om meertaligheid te bevorder nie. Die afgelope twee dekades het die ANC uit hulle pad gegaan om meertaligheid te vernietig. Die taalwaghond Pansat is deur wanbestuur verwoes. Universiteite kry geen staatsubsidie vir die bevordering van meertaligheid of die voortgesette ontwikkeling van inheemse tale tot volwaardige akademiese tale nie. Die direkte gevolg hiervan is dat universiteite se taalbeleide teoretiese erkenning aan meertaligheid gee, maar in praktyk word Afrikaans se status as volwaardige akademiese taal geleidelik afgegradeer tot ’n simboliese kommunikasie- en administrasietaal. Met die regstegniese term van “equal discrimination” word geredeneer dat Engels almal se tweede taal is en daarom sal daar gelyk teen almal gediskrimineer word deur slegs Engels as volwaardige universiteitstaal te erken. Deur gelyke diskriminasie word grondwetlike taalregte geskend, diskriminasie geïnstitusionaliseer en strukturele taalgeweld gelegitimeer. Op kort termyn kan dit vlamme op kampusse blus, maar op lang termyn sal dit eerder lei tot groeiende onverdraagsaamheid, polarisasie en nuwe rassespanning. Die morele kernvraag waaroor elke universiteitsraad sal moet besluit, is of hulle staan by die geen-diskriminasie-standpunt van die Mandela-era, en of hulle die diskriminasie van die Zuma-era wil institusionaliseer. Natuurlik het Afrikaanssprekendes ’n groot aandeel in die legitimering van die staat se antidemokratiese samelewingsbegrip. Afrikaanssprekende studente in Engelse klasse het stadig maar seker die hoë grond onder Afrikaans se voete weggekalwe tot op die punt waar Engels die de facto-universiteitstaal is. Daar is simpatie met die benarde posisie waarin baie Afrikaanse dosente hulle bevind. Werksekerheid is belangriker as ’n taalstryd. Daar is egter min simpatie vir Afrikaanse dosente wat die staat se antidemokratiese samelewingsbegrip op universiteite afdwing deur vir totale verengelsing te pleit. Die gesegde lui mos: Wie se brood jy eet, is wie se woord jy spreek. Geen wonder Afrikaans as hoër onderwystaal lê op die naat van haar rug in die staatshospitaal nie. Staatsuniversiteite sal hulle aan die hand van die staat se samelewingsbegrip transformeer. Dit was so in die verlede en dit is steeds so. Om binne die staat se antidemokratiese samelewingsbegrip Afrikaans se lewe te probeer red, is ’n onbegonne taak. Die taaldokters kan walgooi, die taalspesialiste kan beplan, die Afrikaanse gemeenskap kan rug styf maak, maar dit bied net korttermynoplossings vir Afrikaans. Die enigste langtermynoplossing vir Suid-Afrikaners is om anderkant die staat se antidemokratiese samelewingsbegrip te tree met ’n demokraties gedifferensieerde samelewingsbegrip. Binne ’n demokraties gedifferensieerde samelewing word gelykheid positief bevorder deur niks van niemand te ontneem nie. Niks word gebreek nie, daar word gebou. Niemand word oorheers nie, maar met respek regeer. Binne ’n demokratiese samelewingsbegrip het elke kultuurgemeenskap ’n volwaardige plek en elke taal kan sonder diskriminasie floreer. Die enigste manier om Afrikaans as universiteitstaal te red, is om haar uit die staatshospitaal te verwyder en te versorg in ’n gemeenskapshospitaal. Haar gemeenskappe sal Afrikaans met liefde en toewyding versorg tot heil van miljoene.