ELKE ETE... EN NAGMAAL
Geskep op 14 Mei 2011 | Druk | E-Pos
SO BLOEI JOU KINDERS OM JOU DIS
Hulle kou kougom, strooi papiere rond en lawaai in die skool se gange. Dis waaroor onderwysers in die jare-1940's oor hulle leerlinge gekla het. In die jare 2000+ klink die klagtes van onderwysers oor leerlinge heelwat ernstiger: Hulle raak swanger, verkrag medeskoliere, rand mekaar aan en gebruik drank en dwelms.
Die afgelope sestig jaar of wat het die wêreld inderdaad aansienlik verander. Televisie en internet is alledaags. Ons kan nie meer sonder selfone nie. Baie min mense vervaardig vandag meer goedere, die meeste van ons maak ’n bestaan deur ons kennis of kundigheid te verkoop. Ons verwissel baie gereelder van werk as ons ouers en talle van ons moet herhaalde kere totaal van beroep verander net om aan die lewe te bly.
Die instelling waar ’n mens die verandering in die samelewing die duidelikste sien, is by gesinne. Hier is ’n bietjie grootskrik-statistiek:
Die afgelope dertig jaar het buite-egtelike geboortes met 400% toegeneem.
Tienerselfmoorde het met 300% toegeneem.
’n Kwart van tieners doen ’n seksueel-oordraagbare siekte tydens hulle hoërskooljare op.
Daar is raad om jou gesin teen hierdie euwels te beskerm. Bedrieglik eenvoudige raad:
'REBOOT' DIE KERK!
DIE INLIGTINGSREWOLUSIE EN KERK-WEES
Pieter van der Dussen Jnr
Dit is ‘n snaakse uitdrukking om te gebruik vir kerkwees, maar tog een wat noodsaaklik is! ‘n Rekenaar benodig mos ‘n 'reboot' wanneer daar soveel veranderings tydens die huidige sessie plaasgevind het dat dinge begin deurmekaar raak; dinge wil nou maar net nie vlot nie! So staan dit in die kerk vandag. Dit sou egter maklik wees om die vinger uitwaarts te draai en onmiddellik te reageer met ja, dié een en dáárdie maak sus en so, maar in eie geledere ook dinge mis te kyk: ‘n Rekenaar benodig ook ‘n 'reboot' indien daar iets ingrypends gebeur soos dat ‘n nuwe program gelaai en die rekenaar se vermoë uitgebrei word.
Die gemeenskap van vandag plaas die kerk in ‘n onbenydenswaardige posisie: Haar invloed word bevraagteken, haar leer belaglik gemaak en haar belydenis verafsku. In die loop van die artikel gaan eers na ‘n paar los begrippe gekyk word, maar die los begrippe sal al meer verskillende aansigte van dieselfde aspek word. Aan die einde kan die nodige gevolgtrekkings gemaak word oor hoe dit gekom het dat die kerk en gemeenskap nie meer ooreenstem nie en wat die kerk moontlik kan doen om die onvergenoeglike situasie te verbeter.
APOKRIEWE BOEKE (1)
Lees reeks by Apokriewe Boeke
Op hierdie webblad het ons al gepraat oor die apokriewe boeke van die Bybel. Nou gaan ons in 'n reeks meer breedvoerig daaroor gesels omdat talle mense nie weet wat dit is, waar dit vandaan kom en hoe om hierdie geskrifte te plaas nie. Daarby is dit 'n baie interessante onderwerp wat veral Christene sal verryk as hulle die boeke self lees.
Die heel eerste Christene het net soos ons vandag, ook lus gehad om te skryf en daar is talle verhale geskryf met 'n Christelike boodskap, briewe van bemoediging aan mekaar, en dokumentasie ter uitruil van inligting. Tesame met die Bybel het ons dus 'n redelike oorsig oor boeke wat in daardie tyd geskryf is alhoewel die apokriewe skrywers nie op dieselfde vlak as die Bybelskrywers gestel kan word nie.
Geskep op 13 Mei 2011 | Druk | E-Pos
HAVENGA SE KOALISIE-GEKONKEL
Sir Herbert Stanley, 'n gewese Britse Hoë Kommissaris, vertel van 'n gesprek wat hy met 'n intieme vriend en mede-reisiger van Havenga oppad terug van die Ottawa-konferensie gevoer het. Dié het aan hom gesê "that on that return voyage Mr Havenga had begun to think of coalition as feasible, desirable of General Smuts to make overtures, and still more in the processes of thought which led the Prime Minister to respond to those overtures."
Wie sou hierdie intieme vriend van Havenga gewees het? Bes moontlik Charles te Water, Hoë Kommissaris in Londen, wat in Kaapstad was met die opening van die Parlement op 20 Januarie, en met wie Stanley by daardie geleentheid 'n kort gesprek gevoer het.
Te Water, goed bevriend met sowel Havenga as Hertzog, was van September 1932 tot 24 Februarie 1933 op besoek in Suid-Afrika en het in Groote Schuur tuis gegaan. Pas ná sy aankoms het hy op 'n perskonferensie gewys op die "gekheid" van die bittere stryd tussen die taalgroepe wat oor goud ontstaan en Suid-Afrika se naam oorsee geskaad het, en op die mislukking van pogings om die ekonomiese nood binnelands te besweer. Dit het hy gepaar met 'n kragtige en openlike pleidooi dat die politieke verskille begrawe, die partystryd bygelê en sy beproefde landgenote byeengebring moes word.
‘N DROEWIGE STORIE
Geskep op 12 Mei 2011 | Druk | E-Pos
Ja, sê ou Joggie vir my, hy het al baie gewonder oor die treurigste geluid op aarde.
Nou moet ek sê ons omstandighede was so dat jou gedagtes baie maklik in dié rigting gegaan het.
Ek ry die oggend oor daar na Joggie toe om te gaan kyk hoe dit gaan. En sonder veel woorde, toe ek hom na sy welstand vra, vra hy of ek nie saam met hom wil oorry na sy agterste land toe nie.
Drie jaar gelede het ons ook gery toe Joggie my gaan wys het hoe lyk ‘n mielie as hy regtig die groei in hom het. Maar daardie jaar het die buie gereeld en op hul tyd gekom, en die land het blou in die mielies gestaan.
Vanjaar hou hy met die bakkie daar stil. Hy haal sy hoed af en sit dit tussen ons op die sitplek neer. Sy voorkop is wit en sy gesig is rooi gebrand. Sy hande is dik gewerk.
Ons kyk na die agterste land. Dis goeie grond. Hy ploeg hom tot amper teen die gesigseinder. Dis morge en morge mielies.
DIE BELEG VAN MAFEKING (7)
Geskep op 11 Mei 2011 | Druk | E-Pos
HOE DIE WÊRELD REAGEER HET OP DIE ONTSET VAN MAFEKING
Die nuus dat Mahon se troepemag die beleerde dorp bereik het en daarin geslaag het om Baden-Powell en sy troepe te ontset, is deur middel van ‘n offisiële berig wat op Vrydagoggend, 18 Mei 1900 in Pretoria deur De Volksstem gepubliseer is, wêreldkundig gemaak. ‘n Korrespondent van Reuter se nuusagentskap het hierdie berig nog dieselfde oggend na Londen getelegrafeer en ‘n rukkie na 9 uur daardie aand het die berig die Britse hoofstad bereik. Die reaksie wat dit teweeggebring het, is ‘n treffende bewys van die geïdealiseerde beeld van die beleg van Mafeking, wat die Britse publiek vir hulle self gedurende die vorige sewe maande opgebou het.
Nadat die nuus die aand om halftien in die strate van Londen bekend geword het, het dit verbasend vinnig deur die hele stad versprei en groot skares het die strate en openbare pleine begin volstroom om met uitbundige vreugde fees te vier. Die burgemeester het op ‘n balkon van Mansion House verskyn en die skare toegespreek. Hy het onder andere gesê: I wish the music of your cheers could reach Mafeking. British pluck and valour, when used in a right cause, must triumph.
Oral in die groot stad se strate, op die pleine en in die teaters het die duisende Londenaars met wapperende vlae hul volksliedere luidkeels laat weerklink.
BELASTINGGAARDERS EN TOLLENAARS
Belastingbetaal is amper so oud soos die mens self! In Israel was belastingbetaal ook iets algemeen. Elke keer as ‘n vreemde nasie Israel oorwin het, moes die Israeliete aan daardie oorwinnaar belasting betaal.
Afgesien van tempelbelasting, was daar ook ander belasting waarvan die Bybel vertel. Mense moes hulle dienste aanbied (2 Sam 20:24; 1 Kon 5;13; 2 Kron 2:2); hulle moes kos gratis gee (1 Kon 4:7) en dan is daar ook tol van handelaars gevra (1 Kon 10: 14-29). Soos reeds gesê, kon vreemde oorheersers ook belasting op volke lê waaroor hulle geheers het. Dit was vir die Jode ‘n baie sensitiewe saak dat hulle vir die Romeine moes belasting betaal. Daarom probeer hulle Jesus oor die belasting vasvra (Mark 12:13-17). As Hy sou sê dat ‘n mens nie belasting moes betaal nie, sou die Romeine vir Hom vies gewees het en as Hy gesê het dat ‘n mens wel belasting moes betaal, sou die patriotiese Jode nie tevrede gewees het nie.
Geskep op 10 Mei 2011 | Druk | E-Pos
DIE WÊRELD VAN DIE KLEINSTES (9)
As ons 'n bietjie oor die lewe van die mikrobes in die grond wil gesels, dan is dit nie nodig om 'n vrag grond van nader te bekyk nie. Nee, nie meer as – laat ons sê - 'n vingerhoed vol sal nodig wees nie. Want in daardie klein bietjie grond, wat so ongeveer 'n tiende van een ons ( 'n ons is sowat 30 gram) weeg, kan ons miljoene en miljoene lewende wesentjies kry.
Talrykste onder hulle is die bakterieë. In daardie ou vingerhoedjievol grond kan meer bakterieë wees as wat daar mense in sommige lande is. Maar nie alleen bakterieë nie, ook oerdiertjies en swamme, wiere en nog andere mikrobes behoort tot die bevolking van die grond.
Miskien kan 'n mens 'n beter voorstelling van die 'lewendige' grond vorm as jy jou probeer voorstel dat jy self nie groter as 'n mikrobe is nie. Daarvoor sou jy jou ongeveer tienduisend keer kleiner as 'n normale mens moet maak. Die wêreld sal dan 'n bietjie anders lyk. Die vingerhoedjie wat nie meer as ⅝ duim (sowat 2 cm) hoog en breed is nie, sal vir die mikrobe-mens 'n berg van 500 voet hoog en met dieselfde deursnee wees. Die klein sandkorreltjies sal in swaar klippe en rotsblokke verander wees en ons sal stewige skoene moet aantrek om die tog deur die geheimsinnige vingerhoedberg te kan maak.
DIE BELEG VAN MAFEKING (6)
BADEN-POWELL DIE "HELD"
Op 11 Februarie 1900 het ‘n versoek van lord Roberts, Baden-Powell bereik waarin hy gevra word om te probeer om die verdediging van die dorp vol te hou tot teen die helfte van Mei wanneer hulp uit die suide sou opdaag. Baden-Powell het nog kans gesien om hieraan te voldoen, ten spyte van die haglike toestand van die dorp se voedselvoorsiening op daardie stadium, maar hierdie versoek van lord Roberts was vir die geteisterde troepe en burgerlikes ‘n ware jobstyding.
Die vasgekeerdes het in berigte wat sporadies uit Mafeking uitgesmokkel is, hul lot teenoor die buitewêreld beklaag, bykbaar begerig dat hul volksgenote in Engeland moes weet hoe groot die ontberings was wat hulle hulself getroos het ter wille van die belange van die Empire en van die Koningin. Gevolglik het die Engelse in die moederland hul die lot van die “lydendes” in Mafeking so sterk aangetrek dat daar selfs druk op die Engelse Regering uitgeoefen is om die ontset van die beleërde dorpie te help bespoedig.
Geskep op 07 Mei 2011 | Druk | E-Pos
HOE WEET EK DIS DIE REGTE LEIDING?
Omdat ons as mense sekere beperkinge het, soek en volg ons dikwels leiding oor 'n verskeidenheid aangeleenthede . Jongmense wil graag leiding hê in verband met hulle toekomstige beroep, die keuse van huweliksmaats en ander sake. Sakemanne soek leiding in die neem van sakebesluite, die inrigting van hulle bedryf ensovoorts. Politici soek leiding oor landsake. Daar is niemand wat nie soms hande in die hare sit en wens dat hulle oor meer wysheid beskik het nie.
As 'n mens nadink oor dié soort leiers wat suksesvol is, besef jy dis nou maar eenmaal so dat mense maklike leiding wil hê. Die meeste mense is traag om diep te dink en geduldig op 'n antwoord te wag. Hulle verkies kortpaaie. Daar is 'n popliedjie wat hierdie houding raak uitdruk: "Talking is cheap/ People follow like sheep/ Although there is nowhere to go..."
Verder wil mense konkrete leiding hê. Hulle soek sigbare leiers soos in die tyd van Samuel toe die Israeliete nie tevrede was met God as hulle enigste koning nie. Daarby is hulle geneig om leiers te volg wat hulle vlei. Hulle luister graag na leiers wat hulle na die mond praat. 'n Leier wat van mense noodsaaklike opofferings vra is selde gewild. Mense is maar te geneig om verkeerde leiding makliker te volg as goeie leiding. Hulle sien soms leiding in dít wat geen leiding is nie.
MODERNISTE DAAG ‘N CHRISTEN- DOKTER UIT
Geskep op 06 Mei 2011 | Druk | E-Pos
Hierdie baie interessante en insiggewende ondervinding het ‘n Christen-medikus, dr Arthur Brown, te beurt geval. Hy vertel daarvan:
Ek was besig met ‘n reeks dienste in die Baptistekerk in Indiana, en die pastoor het ‘n uitnodiging vir my gekry om die studente te gaan toespreek in die kollege, ‘n sogenaamde Christelike inrigting. “Ons is gelukkig om daar in te kom, “ het die pastoor gesê, “ want hierdie kollege is vinnig besig om modernisties te word.
Ek was bly om hierdie geleentheid te kry om ‘n byeenkoms van die studente toe te spreek. Die dag voordat ek moes praat, bel die president my op en sê: “Dr Brown, ons program vir môre-oggend is baie vol, en dit spyt my dat ek u maar net 12 minute kan gee.” “O, dis in orde, doktor,” het ek gesê; “Ek dink ek sal baie in twaalf minute kan sê.”
KLOMP DONKIES IN PARLEMENT?
In November 1931 skryf Langenhoven hierdie bespreking oor parlementslede se salarisse wat laat blyk dat die onderwerp van parlementslede se salarisse deur al die jare heen maar 'n netelige sakie is:
Parlementslede is die enigste klas werknemers in die hele samelewing wat die reg en die mag het om die bedrag van hulle eie loon vas te stel na willekeur; as hulle dit seweduisend pond wou maak in plaas van sewehonderd was daar niks om hulle te belet nie. Daarom is dit raadsaam om met hierdie bespreking by die bron te begin. Persoonlik wil ek graag vooraf my spyt te kenne gee dat die parlement nie in die jongste sitting die salarisse van sy eie lede met so tien persent verminder het nie. Dan kon hulle die beleid om nie ander staatsdienaars te salarisse te verminder nie, verdedig het sonder om hulle aan die verdenking van eiebelang bloot te stel. Soos dit nou is, met my onaangeraakte sewe honderd pond vind ek my in 'n skaam posisie wanneer ek die algemene vraagstuk van loonstandaarde op die platform moet bespreek – of in die pers soos nou hier.
Geskep op 05 Mei 2011 | Druk | E-Pos
DIE WÊRELD VAN DIE KLEINSTES (8)
Die ou skeikundiges van so paar eeue gelede het reeds geweet dat deur gisting suiker in alkohol en koolsuurgas verander. Hoe, het hulle egter nog nie geweet nie; totdat die groot Franse navorser, Louis Pasteur, in die middel van die negentiende eeu ontdek het dat gisting deur mikroskopies klein wesentjies, die gisselle, tot stand kom.
Die volgende stap was die oplossing van die vraag: op watter manier verander die gisselle die suiker?
Dis begryplik dat daar in die eerste plek gedink is aan 'n ingewikkelde organisme in die selletjies waarin die suiker omgesit word – net soos byvoorbeeld in 'n koei die voedsel gedeeltelik verander in melk, of 'n hoender se kos in eiers. Maar in 1897 het Buchner 'n klompie gisselle met skerp sand heeltemaal fyn gemaal, gefiltreer, en die 'dooie' selsap aan 'n suikeroplossing toegevoeg. Toe het hy verbaas gesien hoe in daardie vloeistof die koolsuurgas-borreltjies opstyg en die tipiese alkoholgeur ontstaan. Dit kon dus slegs een ding beteken: die gisselle moet oor een of ander stof beskik wat die wonderwerk voltrek. Hierdie wonderlike stowwe word ensieme genoem, na die Griekse woord 'en' = 'in' en 'zyme' = 'gisplantjie'.
Lees reeks by Taalpraatjies vir die wakkeres
DIE GEMEENSKAP EN SY TAAL
In die vorige aflewering het ek die vraag aanhangig gemaak hoe dit moontlik is dat ons, ondanks alle persoonlike taalverskille, ons medemense tog nog betreklik goed kan verstaan. Laat my toelig: hoe herken ek my medemense? My buurman dra op sy plaas 'n ou afgeslete werkspak, trek vir 'n sakebesoek na die stad 'n gewone pak aan, verskyn by 'n voetbalwedstryd in 'n sportbaadjie en Sondag by die kerk in sy beste pak, en tog herken ek hom elke slag sonder die minste moeite. Die een dag het hy 'n baard en die volgende keer is hy glad geskeer, maar al hierdie vermommings van sy uiterlike is nie voldoende om hom onherkenbaar te maak nie.
So gaan dit ongeveer ook met 'n mens se taalgebruik: by alle verskille bly jy ten slotte jouself en verraai jou taal jou identiteit. 'n Mens moet jou stem en jou taal al baie bewus en opsetlik verander om jouself nie daaraan te laat eien nie, maar 'n mens verander jou taal gewoonlik onbewus en nie so opsetlik soos jou kleredrag nie. Maar daarby kom nog iets anders: 'n mens moet in sy taal, miskien nog meer as in sy kleredrag, met sy medemense rekening hou. Die enkeling is lid van 'n gemeenskap, van 'n samelewing, en dit lê nou eenmaal in sy aard om met ander mense te wil praat en deur hulle verstaan te wil word.
Ons hele ekonomie draai vandag om geld, maar hoe het die mense van destyds gemaak?
Aanvanklik het die hele ekonomie op ruilhandel berus, met ander woorde, mense het produkte geruil. Spoedig het dinge soos diervelle, diere self, skulpe of graan meer waarde as ander items begin kry. In ongeveer die sewende eeu vC is die eerste munt in Listre in Klein-Asië gemaak van ‘n allooi van goud en silwer. ‘n Merk van die koning het die gewig gewaarborg. Die beginsel was dat edelmetale soos goud, silwer en brons volgens hulle gewig as ruilmiddel gebruik kon word. Tot aan die einde van die Ystertydperk (die sesde eeu vC) was ruilhandel nog baie algemeen. Daarna het “geld” (stukkies edelmetaal) begin oorneem. Die eerste Joodse munte dateer terug tot die tweede eeu vC en was van koper en brons gemaak.
Daar moes “gewigte” bepaal word vir die edelmetale. Die “sikkel” het omtrent 17,4 gram geweeg. Daar was egter baie verskillende “gewigte” en ons lees ook daarvan in die Bybel
Tempelbelasting - Die Jode moes ‘n halwe sikkel tempelbelasting per persoon per jaar betaal. As ‘n mens dit omreken, beteken dit dat daar per jaar 14,5 ton silwer aan belasing aan die tempel alleen betaal is.
VREDE ( Slothoofstuk)
Ons was nog hard besig om brood en beskuit te bak om ons weer vir die verdere stryd toe te rus - want ons het geensins vermoed dat die Oorlog se einde reeds aangebreek het nie - toe ons aan die begin van Mei 1902 na Rietvlei opgeroep word, waar al die ander kommando’s onder generaal De la Rey vergader was.
Ons moes toe stem of ons by vredesonderhandelinge gewillig sou wees om die onafhanklikheid van die Republiek prys te gee en of ons nog bereid is om vir hierdie saak die stryd voort te sit. Die Engelse was glo onder die indruk dat ons burgers lank tevore reeds onvoorwaardelik sou oorgegee het as ons offisiere ons nie so aangemoedig het nie.
Die burgers wat gewillig was om die stryd te beëindig deur onvoorwaardelike oorgawe, word toe gevra om net so te bly staan waar hulle was en dié manne wat nog kans sien om onder die haglike omstandighede die onafhanklikheid van ons dierbaar Vaderland met die wapen teen die invaller te beskerm, word versoek om oor te skuif na die anderkant. Daar het nie ‘n enkel burger bly staan nie.
Geskep op 04 Mei 2011 | Druk | E-Pos
DIE VRAAGSTUK VAN VERASSING
Dr G J Meijer VDM
Heelwat Christene dink dat verassing en begrafnis om't ewe is - jy kan kies wat jy wil. Begrafnisondernemers ondersteun hierdie gedagte (sien Doves se Q&A about cremation vraag 1). Hulle propageer selfs verassing bo begrafnis (sien Doves se Q&A about cremation vraag 27). Daar leef talle vrae in die gemoed van christene rondom die saak: is dit eties reg? Wat sê die Here?
Dit is ŉ probleem as die vraag eers aangespreek moet word wanneer iemand pas oorlede is. Naasbestaandes is dan emosioneel en meestal nie in staat om die saak rasioneel te oorweeg nie. Die oogmerk met hierdie gespreksdokument is om nie net oor verassing duidelikheid te kry nie, maar ook oor begrawe. Wat beveel God hieroor?
1. Historiese oorsig
§ Uit die geskiedenis van talle antieke volke blyk dat mense begrawe is.
§ Wyse van begrafnis verskil van volk tot volk, kultuur tot kultuur, plek tot plek, omstandigheid tot omstandigheid: steengrafte, ysgrafte, boomgrafte, klip-stapeling, regop begrawe.
WAAROM HY EVOLUSIE VERWERP HET
MAGGIE SE OFFERGAWE
Bladsy 242 van 254