Die Ou Testament vertel die verhaal van God se betrokkenheid by die geskiedenis van die volk Israel. Deurentyd was daar egter mense wat Hy gebruik het om hierdie volk na sy wil te lei, en om hulle ook te waarsku wanneer hulle die spoor byster geraak het. In hierdie artikel gaan ek na God se verhouding met ‘n paar individue op die pad van Israel se geskiedenis kyk, en hoe Hy sy wil aan hulle gekommunikeer het.
Die Ou Testament vertel van die eerste twee mense wat God geskape het, en met wie Hy in ‘n besondere houding van omgee en sorg gestaan het. Sy fisiese nabyheid blyk eers uit die skepping van die man wat Hy uit stof vorm, en dan sy eie lewensasem in sy neus inblaas sodat hy ‘n lewende wese word (Gen 2:7). Daarna skape die Here God die vrou uit die ribbebeen van die man (Gen 2:21-22) om vir hom ‘n maat te wees.
Die teks gee geen aanduidings of die mens God kon sien en hoe God moontlik kon gelyk het nie. Die mens hoor egter wel God se verbod baie duidelik: hy mag nie van die boom van kennis eet nie (Gen 2:17). Wanneer hierdie verbod oortree word, hoor die mens en sy vrou dat God in die aandskemer saam met die wind nader kom, en na hulle soek (Gen 3:8-9). Hulle weet ook goed dat God hulle kan sien, want hulle kruip weg omdat hulle kaal is. Die mens en sy vrou vermy direkte oogkontak met God: ons sou miskien kon aflei dat hulle Hom wel ook gesien het. Maar vir die skrywer van die teks is dit nie belangrik om God se voorkoms te beskryf nie. Veel eerder gaan dit om die verhouding tussen God en mens: selfs nadat hulle uit die tuin van Eden verdryf is, blyk God se fisiese betrokkenheid. Hy stuur hulle nie weg in hul naakte toestand nie, maar Hy maak vir hulle velklere en trek dit vir hulle aan (Gen 3:21).
Eers wanneer ons by Abram kom, maak God weer ‘n verskyning. Sy naggesig in Gen 15 is egter nie werklik ‘n verskyning van God nie, dit kan eerder vergelyk word met die ‘woord van die Here’ wat tot ‘n profeet kom om vir hom ‘n bepaalde goddelike boodskap oor te dra (dit word hieronder bespreek). Maar in Genesis 17 verskyn die Here inderdaad aan hom – weereens sê die teks nie vir ons hoe Hy lyk nie. Klaarblyklik vervul die verskyning vir Abram met groot ontsag, want hy val op sy knieë, en dis duidelik dat hy hierdie verskyning as ‘n verskyning van God beleef. Abram hoor dat sy en sy vrou se name verander gaan word na Abraham het Sara, dat hulle op hul oudag ‘n kind in die wêreld gaan bring deur wie God ‘n blywende verbond gaan voortsit.
Eers wanneer ‘een van hulle’ aan die woord kom en na Sara se toekomstige moederskap verwys (v 10), is daar ‘n aanduiding in die teks dat hierdie ‘een’ moontlik God kan wees. Vanaf vers 13 word Hy eksplisiet die Here genoem, en sy handelinge word onderskei van die ander twee mans. Die drie mans staan op en Abraham stap ‘n entjie saam met hulle. Terwyl hulle afkyk in die rigting van Sodom, wonder die Here of Hy vir Abraham van sy planne om Sodom te vernietig, moet vertel. Nadat Hy dit doen, draai die ander twee mans weg, en Abraham en die Here bly oor om verder te onderhandel oor wat met Sodom moet gebeur.
Nog steeds egter openbaar Hy sy wil aan die volk deur Moses. Wanneer die Israeliete by die Sinaiberg kom, is dit tyd om die Tien Gebooie vir hulle op te skryf. Van onder aanskou die volk weerligte en ‘n donker wolk op die berg, en hoor hulle harde donderslae. Moses is bergop om die Here te ontmoet, en die Here kom in vuur en rook af sodat die hele berg soos ‘n rokende oond begin lyk waar die Here Moses in die donderslae antwoord (Eksod 19:16-19).
Hierdie beeld van ‘n wolk op die berg en ‘n gloeiende vuur word ook in Eksodus 24:16-18 herhaal wanneer die verbond beseël word. Moses klim die berg uit wat deur ‘n wolk omhul word terwyl die Here se magtige teenwoordigheid vir die Israeliete soos ‘n gloeiende vuur op die berg lyk. Dan gaan Moses die wolk in, en hy bly vir veertig dae en veertig nagte daar.
Maar oor die algemeen lyk dit eerder asof die ‘woord van die Here’ iets soos ‘n innerlike oortuiging was dat die profeet weet wat God wil. As daar gesê word dat die ‘woord van die Here’ tot ‘n profeet gekom het, wil hy daardeur laat blyk dat hy seker is dat die boodskap wat hy kommunikeer, wel ‘n goddelike boodskap is, en nie iets wat hyself uitgedink het nie. Al het hy nie die ‘woord van die Here’ as ‘n werklike hoorbare stem gehoor nie, het hy tog God ervaar en die dringendheid van iets wat God hom op die hart gelê het.
Die ‘troonsaal’ van God gaan meestal ook met ‘n visioen gepaard. Dis asof die hemele vir die profeet oopgaan, en hy bevind homself in ‘n bo-aardse sfeer. Hy kyk binne-in, of neem selfs deel aan die verrigtinge wat in die hemel plaasvind.
Die profeet Jesaja ervaar so ‘n visioen (Jesaja 6:1-8). Hy sien die Here wat op ‘n baie hoë troon sit, omring deur serafs wat sy heiligheid en sy magtige teenwoordigheid uitroep. In hierdie toneel word Jesaja ingetrek. Hy besef dat hy nie voor God se heiligheid staande kan bly nie, en hy betreur hardop sy eie onreinheid en dié van sy volk. Die serafs hoor dit, waarop een van hulle sy mond met ‘n brandende kool aanraak. Nou is sy sonde versoen, nou kan hy die stem van die Here hoor. Jesaja kan selfs met die Here praat. Wanneer die Here na ‘n boodskapper vra wat Hy na sy volk kan stuur, het Jesaja die vrymoedigheid om homself aan te bied.