Karakter is 'n figuratiewe motief in die storiegedeelte van die vertelteks wat deur die karakterisering kontoere verkry.
Die ontwikkelinge wat die karakter/karakterisering raak, het egter ook betrekking op die desentralisering van die karakter vanaf hoofkomponent na 'n newe- of selfs ondergeskikte element in die hele verhaalopset. Aanleiding tot hierdie veranderinge en ontwikkelinge hou verband met 'n veranderde mensbeeld waaraan in die literatuur nuwe gestalte gegee is. Die teorie moes dus rekening hou met 'n ontwikkeling van die realistiese en menslik-gedefinieerde karakter tot 'n gedepersonaliseerde en passiewe figuur, wat 'n segment van die moderne literatuur oorheers (vgl. byvoorbeeld die ANTIHELD).
Figure wat in en deur die taal tot stand kom, het bepaalde trekke van die empiriese werklikheid: dit kan wees direk aantoonbare trekke, figure nagetrek op algemeen-menslike eienskappe, of geabstraheerde projeksies van die outeur se mensbeeld. Hierdie graduele verskille m.b.t. die plek van die figure binne die geheel van die literêre kunswerk het literêre en literêr-teoretiese probleme rakende die karakter/karakterisering die afgelope eeu duidelik laat blyk.
Binne die Forsterteorie word die karakter/karakterisering hoofsaaklik gesien i.t.v. die ervaringswerklikheid: die totstandgekome fiktiewe wêreld word getoets aan en beoordeel volgens die em­piriese realiteit. Daarteenoor is die nuwe teorieë (hoofsaaklik gebaseer op dié van Propp) AKTANSÏELE teorieë enersyds (m.a.w. handelingsteorieë) wat die naelstring met die ervaringsrealiteit probeer deursny deur te fokus op tekselemente en literêre konvensies, en andersyds – in terme van die narratologiese insigte – meer organies, deurdat sowel skematiserings as menslike elemente binne die teksgeheel erken word.
Vir karakter-konsepte is die verhoudingsverband met die empiriese werklikheid dié probleemgebied: die literatuur vra dat hierdie verhouding meetbaar moet wees in 'n adekwate konsep/teorie, maar op die gevaar af dat die buitetekstuele werklik­heid maklik die norm kan word. Karakter word dan nie altyd gesien as die gevolg van 'n karakteriseringsproses nie, maar in sy verhouding tot die werklike mens.
Die konvensionele beskouing van karakter as: 'n persoon, figuur wat met 'n bepaalde karakter uitgebeeld, voorgestel, beskrywe, geteken word in 'n literêre werk, en karakterisering as: psigologiese ontleding en uitbeelding, voorstelling van 'n figuur deur 'n skrywer (WAT, dl. V: 313), is verteenwoordigend van gedateerde en ouer benaderings tot die saak. Die beskouing stel prys op kriteria soos lewensgetrouheid, vergelykbaarheid met werklike mense en optredes, portrettering van individue met wie geïdentifiseer kan word.
'n Meer integrerende en minder geskematiseerde model lewer die narratologie oor die afgelope twee dekades (vgl. Chatman, 1972; Bal, 1980; Rimmon-Kenan, 1983 en Brink, 1987). Hiervolgens val die klem meer op 'n totale teksproses waarbinne daar 'n wisselspel van tekswêrelde (storie, vertelteks en vertelproses) voorkom wat spesifieke informasiebronne bevat waarvolgens die leser die karakteriseringsproses op die voet kan volg deur nuanse, kontoer en definisie aan die sg. "leë teken" (Hamon, 1977) te verskaf.