Waar kom die naam Bethulie vandaan? – My Dopperdagboek
Waar kom die naam Bethulie vandaan?
Mei 10, 2019 Mei 10, 2019 • morneweb
Die huisie wat eerw. Pellissier op Bethulie gebou het, hier sowat 50 jaar later afgeneem.
Bronne verskil oor betekenis
Vir die oorsprong van die tweede oudste Gereformeerde kerk in die Vrystaat se naam moet ons die storie in Frankryk gaan haal, want dis waar die naamgewer van dié dorp vandaan kom.
Die sendeling eerw. Jean Pierre Pellissier is op 28 September 1808 in Grenoble in die suidweste van Frankryk as die seun van eenvoudige kleinboere gebore. Omdat hy die brandende begeerte gehad het om sendeling te word, het hy hom vir dié roeping aan die Paryse Evangeliese Sending laat oplei.
Eerw. Jean Pellissier.
In 1831 het Pellissier na Suid-Afrika gekom en hom aanvanklik by kollegas op Kuruman aangesluit. Nadat hulle vergeefs ’n sendingstasie Mosega naby die teenswoordige Zeerust probeer stig het, moes die sendelinge voor Mzilikazi se krygers vlug. Pellissier het toe 3 000 vlugtende Tswanas met hom saamgebring na die Suidwes-Vrystaat.
Die plek het oorspronklik as Moordenaarspoort bekendgestaan omdat talle Griekwas en Boesmans hier deur Sotho’s uitgemoor is. In 1829 het eerw. Clark van die Londense Sendinggenootskap (LSG) ’n sendingstasie hier begin, maar die werk kort daarna as hopeloos opgegee. Dr. Philip, hoof van die LSG, het die stasie daarna aan die Franse Sendinggenootskap oorgemaak.
Die Boesmans het teen dié tyd byna almal vertrek en Pellissier het ’n paar Betsjoeanas (Tswanas), wat in die omgewing van Philippolis gewoon het, daartoe beweeg om hulle in die omgewing van die latere Bethulie te vestig.
Die naam van die sendingstasie was destyds Caledon. Eerw. Pellissier het die naam in 1835 na Verheullpolis verander. Die direkteure van die sendinggenootskap het egter die naam “Bethulia” verkies, wat beteken “maagd van die Here” en kom uit die apokriewe boek Judit 4:6,7. Die spelling is later verander na “Bethulie”. (Sien Facebook-kommentaar onderaan dié artikel.)
Toe die stasie in 1869 tot dorp verklaar is, het dit die naam Heidelberg gekry, maar om verwarring te voorkom met die gelyknamige dorpe in die Kaapkolonie en Transvaal is dit in 1872 weer na “Bethulie” verander. Pellissier het elke Sondag ’n preek vir die inboorlinge in hul taal gehou en een in Nederlands vir intrekkers uit die Kolonie.
Martha Mabel Jansen (gebore Pellissier), omstreeks 1953 afgeneem toe sy Haar Eksellensie, mev. E.G. Jansen, eggenote van die goewerneur-generaal van die Unie van Suid-Afrika was. Hy was die derde Afrikaanssprekende in dié amp en ook die voorlaaste goewerneur-generaal voor Republiekwording op 31 Mei 1961.
Pellissier was die oupa van onder andere Mabel Jansen (taalstryder, kultuurleier en eggenote van die Goewerneur-Generaal, foto), dr. Samuel Henri Pellissier (vader van die Volkspelebeweging) en prof. George Murray Pellissier (NG teoloog).
Pellissier het ’n skool begin en sy vrou het naaldwerk onderrig. Hy was suksesvol in sy werk tot 1862, toe hoofman Lepui die sendinggrond verkoop het aan aanliggende boere en die dorp Bethulie gestig is. Baie van die bekeerlinge het na Lesotho verhuis, maar Pellissier het agtergebly om diegene wat nie saamgetrek het nie, te bedien asook dié wat by die boere in die omgewing gewerk het.
Die Methodistekerk het Bethulie se eerste Dopperkerkie gekoop nadat die gemeente ’n nuwe kerkgebou opgerig het.
Die plaaslike Gereformeerde kerk is in 1862 van Reddersburg afgestig, net twee jaar ná die plaaslike NG gemeente met ds. Piet Roux van die NG Gemeente Smithfield as konsulent. Hy was die oupa aan moederskant van prof. Murray, dr. Murray en mev. Jansen.
Trudie Breedt-venter Ek wil graag ‘n regstelling maak oor die naam Bethulie en haal net paragraaf aan uit my boek ” Bethulie… onvoltooid” daar is ook nog ander bewyse: In Backhouse (1844:354) se herinneringe van sy besoek aan die plek in Junie 1839 gebruik hy die spelling as Bethulia. Die volgende variasies kom ook in verskeie bronne voor: Betulia en Betulua.
Soos hierbo blyk is daar al dikwels oor die betekenis van die naam bespiegel. Die meeste menings dui op die “huis van God” of “plek van aanbidding”; wat sin maak in die lig van die sendingstasie wat Pellissier hier gevestig het en hy ’n naam voor moes kies. Mens kan jou moeilik indink dat hy die stasie, by implikasie van die ander betekenis, “skone maagd” sou noem. Laasgenoemde betekenis is deur professor Marais van Stellenbosch gegee met die inwyding van die NG Kerkgebou in Julie 1887 en dit is onkrities aanvaar (Pellissier, 1956:233). Steun vir die meerderheid vertolking kom ook van die volgende bronne. Van der Walt en Tolmie (2005: 67) meen dit beteken waarskynlik “huis van God” (soos Bet-El) en uit nog ’n bron: “The city of Betulia is unknown to geographers. Its Hebrew name, that is Beth Eola, literally means House of God”.
One thought on “Waar kom die naam Bethulie vandaan?”
Gerhard Schutte sê:
Mei 10, 2019 om 8:50 nm
Interessant maar soek die naam “Bethulia” op wiki. Dis ‘n pleknaam. “Beth-“ in Hebreeus is ‘n aanduiding van ‘n plek; letterlik “huis van”. Vgl Bethlehem.
Waar kom die naam Bergbron vandaan?
Waar kom die naam Bloemhof vandaan