Woordfees-onderhoud: Hennie van Greunen bring Grieta kry geleerdheid na Stellenbosch | LitNet
Steyn du Toit, Hennie van Greunen 2012-03-01
Hoe het jy die oorspronklike storielyn van Educating Rita aangepas vir 'n Afrikaanse gehoor? Wat is dit omtrent die storie wat die stuk so gepas maak vir Suid-Afrikaanse gehore?
Ek vat nooit aan storielyn nie – dit is tog die skrywer se oorspronklike intensie, en daarmee gaan ek nie neuk nie; dis hoekom ek die stuk gekies het. Ek het wel van die verwysings verander om die stuk realisties in Suid–Afrika te plaas. Dit gebeur nou by die US in 'n prof se kantoor en Grieta is 'n haarkapster van Goodwood wat die kans kry om 'n oorbruggingskursus te volg as deel van 'n "University for All"-projek. Sy is brash, reguit en totaal en al nie wat prof Frans verwag het nie. Hy is 'n alkoholis wat heeltemal sy geloof in die akademie verloor het. Daar is dus uiteraard Afrikaanse literêre verwysings wat saam met Shakespeare, Tsjechof en Blake 'n tuiste vind in Grieta se kursus.
Hoe belangrik was dit om die regte akteurs te kry? Wat bring Lulu Botha en Chris van Niekerk na die verhoog wat dit uniek maak?
Dis die tweede keer dat ek en Chris saamwerk. Hy bring 'n gravitas, 'n geloofwaardigheid as akademikus, en natuurlik daai beautiful stem na die karakter. Frans praat selde die waarheid oor sy gevoelens; hy trek mooi woorde oor dit en probeer dit wegsteek agter 'n fynbeplande nonchalance. Grieta is weer reguit, vloek soos 'n matroos, en leer gou dat EM Forster haar irriteer. Haar opinies is onopgevoed, reguit en, in baie gevalle, 100 persent reg. Die rol pas vir Lulu soos 'n handskoen – onder haar grappige exterior kruip daar 'n vlymskerp intellek weg.
Kan jy asseblief kortliks met my die proses deel van 'n teaterstuk vertaal en plaaslik opvoer. Wat is die proses – die papierwerk is seker 'n nagmerrie?
Dit kan 'n nagmerrie wees as jy direk met die oorspronklike houer van die regte moet werk – dit het my byvoorbeeld ses maande geneem om Festen se regte uit die Dene te kry. Maar Willy Russell se werk is al baie hier opgevoer, so ek werk deur DALRO vir die regte. Dit is egter die eerste Afrikaanse vertaling van sy werk en Griet kry geleerdheid is die ideale companion piece vir sy ander bekende stuk, Shirley Valentyn, wat steeds in Suid-Afrika speel. So die vertalingsproses vat die langste, maar is ook die lekkerste: dis soos 'n legkaart waar jy alternatiewe moet soek wat presies dieselfde intensie het as wat die oorspronklike skrywer in gedagte gehad het.
Waarna kyk jy as jy besluit oor watter stukke om volgende na ons verhoë te bring?
Dis eenvoudig: die stuk moet met my praat. Ek moet daarop reageer. Die ironie van my lewe is dat ek as mens/regisseur baie reguit, ondemokraties en spesifiek is, maar my emosionele lewe lê op die verhoog.
Wat is jou mening oor die onderwyssituasie in Suid–Afrika en waar lê die grootste probleem?
Dat generasies kinders gebruik word as proeflopies vir ondeurdagte onderwysmetodes. Ek sal altyd 'n closet onderwyser bly – jeugteater is een van my passies – maar ek is ernstig ou-skool: ek glo in sterk dissipline met baie ruimte vir kreatiwiteit en individualiteit. As dit by 'n klassituasie kom, stem ek saam met Evita Bezuidenhoud en die ANC: "Democracy is too good to share with just anyone."
Na die Woordfees, waarheen neem jy Grieta kry geleerdheid?
Grieta gaan daarna ABSA KKNK toe, dan die Cederbergfees; in Mei doen ons twee weke by die Kunstekaap Arena, later die jaar ook Aardklop, die Vryfees en Innibos, en in Oktober doen ons 'n vierweek-speelvak by die Staatsteater in Pretoria. So reis gaan hy!
Aan watter ander produksies werk jy tans?
Ek doen dié jaar slegs een nuwe Afrikaanse produksie en dit is dié een. Later die jaar doen ek die regie van Mike van Graan se Green Man Flashing vir Kunstekaap, Grahamstad en die feeste. Ek fokus my ekstra tyd op baie opwindende projekte: ek werk aan die screenplay vir Blougat, ons eerste fliek. En verder launch ons futuDrama, Suid-Afrika se eerste drieweek–teaterkamp vir hoërskoolleerders, wat in Desember plaasvind. Die lekker ding van my werk is daar is net soveel as wat ek kan uitdink. And I am easily excited ...
Aangebied deur Wordsmith's Theatre Factory. Gebaseer op Willy Russell se Educating Rita. Met Chris van Niekerk en Lulu Botha. Regie, vertaling en verwerking: Hennie van Greunen.
Wanneer Grieta, 'n Bishop Lavis hairdresser, besluit sy wil ALLES weet, sy wil geleerdheid hê, ontmoet sy haar tutor, prof. Frans, 'n gefrustreerde akademiese alkoholis. Hulle praat oor Breyten, Shakespeare, Krog en Foster. Tussendeur die akademie leer albei meer as wat hulle ooit gedink het hulle sal – oor geleerdheid, weggesteekte whiskey, keuses en hair relaxer.