Sint Petersburg - Wikipedia
(Aangestuur vanaf St. Petersburg)
Kloksgewys van links bo: Sint Isak-katedraal troon bo die stad uit; die Fort van Petrus en Paulus; Paleisplein; Peterhof; Nefski-prospekt; die Winterpaleis.
Federale distrik Noordwestelike
Ekonomiese streek Noordwestelike
Stigting 27 Mei 1703
Leier Georgi Poltawtsjenko
Totaal 4 879 566
Digtheid 3 390,94/km2
Oppervlakte 1 439 km2
Registrasienommer 78, 98, 178
Sint Petersburg (Russies: Санкт-Петербург) is ’n federale stad van Rusland. Dis geleë in die Noordwestelike Federale Distrik aan die Newarivier oos van die Golf van Finland. Die stad se vorige name was Petrograd (Russies: Петроград) en Leningrad (Russies: Ленинград).
Sint Petersburg is op 27 Mei 1703 gestig deur Pieter die Grote van die Russiese Ryk en was langer as tweehonderd jaar (1712-1728, 1732-1918) die land se hoofstad. Dit is naas Moskou die grootste stad in Rusland en naas die Russiese hoofstad, Londen en Parys die grootste stad in Europa. Dis een van Europa se vernaamste wetenskap-, kultuur- en nywerheidsentrums en ’n belangrike hawe aan die Baltiese See.
Die "Venesië van die Noorde", soos Sint Petersburg vanweë sy talle kanale en meer as 400 brûe dikwels genoem word, was die resultaat van 'n grootskaalse stedelike bouprojek wat in 1703 onder tsaar Pieter die Grote begin is en slegs danksy die grootskaalse gebruik van dwangarbeiders - waaronder Russiese soldate, Sweedse en Ottomaanse krygsgevangenes - en Finse en Estniese werkers verwesenlik kon word. Hierdie mense het in minder as twintig jaar 'n stad voltooi wat, volgens die ontwerp van die Franse argitek Alexandre Leblond, 'n onherbergsame kusgebied in 'n eersterangse Europese metropool met paleise, kerke en kloosters asook tweeverdiepingwoonhuise omgeskep het.
Tsaar Pieter die Grote se visie was om vir Rusland, 'n uitgestrekte, maar agtergeblewe ryk 'n "venster na die weste" te open om sy land toeganklik te maak vir die ontwikkelde Europa se ambagte, kuns en beskawing. As timmerman in Amsterdam het hy self onder die indruk van 'n moderne stad gestaan wat as voorbeeld vir sy nuwe hoofstad sou dien - 'n metropool met seehawe, kanale en brûe.
Wit Nagte gedurende midsomer in Junie en Julie
Sint Petersburg se pragstraat, die Nefskij-prospekt met sy indrukwekkende Jugendstilfasades, die Russiese Museum en die Grand Hotel Europa, ding mee met Parys se Champs-Élysées en die Kurfürstendamm in Berlyn - en vir die digter Nikolai Gogol was hierdie laan die grootste aantreklikheid in Rusland se Oosseemetropool.
Sint Petersburg se argitektoniese erfenis verenig 'n verskeidenheid uiteenlopende boustyle soos barok-, rokoko- en suiwer neoklassieke boustyle met geboue soos die Admiraliteits-, Winter- en Marmerpaleis en die Hermitage. So is die historiese middestad tot Unesco-wêrelderfenisgebied verklaar.
Sint Petersburg was in die laat 19de en vroeë 20ste eeu, 'n dinamiese periode van ontwikkeling in die Russiese Ryk, die spilpunt van Russiese kapitalisme en globalisering, waar sosiale klasse gevorm en maatskaplike mobiliteit begin het, die bakermat van nuwe strominge in literatuur, argitektuur, musiek en skilderkuns, van Russiese massakultuur en van 'n lewendige burgerlike samelewing - prosesse wat van die stad omstreeks 1900 een van die sentra van Europese modernisme gemaak het en eers deur die Russiese Oktoberrewolusie in 1917, waarin die stad 'n sleutelrol gespeel het, skielik tot stilstand gedwing is.
1.1 Beleg van Leningrad
1.2 Moderne geskiedenis
2 Die naam
Die Bronsruiter, ’n monument ter ere van Pieter die Grote
Pieter die Grote het Sint Petersburg op 27 Mei 1703 gestig nadat hy die grondgebied van Swede verower het. Hy het dit beskou as sy "venster op die Weste".
Die weer, geografie en haglike omstandighede het hul tol geëis met die bou van die stad. Duisende dwangarbeiders is jaarliks na die gebied vervoer, dikwels onder bewaking en selfs vasgeketting om ontsnapping te voorkom. Baie het egter ontsnap en talle ander is aan siektes en weens blootstelling aan die elemente dood. Die dodetal tydens die boutydperk van 18 jaar word op tot 100 000 geskat.
In 1712 het Pieter Sint Petersburg sy nuwe hoofstad gemaak. Die stad het veral floreer onder die bewind van twee van die magtigste vroue in die Russiese geskiedenis – Pieter se dogter keiserin Elisabeth (1740-1762) en keiserin Katharina die Grote (1762-1796). Talle paleise en ander indrukwekkende geboue is in hul tyd laat bou.
Beleg van Leningrad[wysig | wysig bron]
In die Tweede Wêreldoorlog is die stad byna 900 dae lank deur Duitse troepe onder bevel van generaal-veldmaarskalk Wilhelm Ritter beleër. Tydens die beleg van Leningrad tussen 8 September 1941 en 27 Januarie 1944 het die Duitse Weermag op bevel van Adolf Hitler geen poging aangewend om die stad in te neem nie, maar dit van die res van die land afgesny. In die koudste wintermaande kon kosvoorraad oor die bevrore Ladogameer ingesmokkel word, maar die res van die tyd was daar ’n groot hongersnood, en tot 'n miljoen mense is na raming in hierdie tyd dood.
Op 23 September 1941 het die Opperkommando van die Duitse Weermag 'n geheime bevel ontvang: „Der Führer ist entschlossen, die Stadt Petersburg vom Erdboden verschwinden zu lassen. Es besteht nach der Niederwerfung Sowjetrusslands keinerlei Interesse am Fortbestand dieser Großsiedlung.“ ("Die Führer is vasbeslote om die stad Petersburg van die aardbodem te verdelg. Ná die oorwinning oor Sowjetrusland is daar geen behoefte meer om hierdie groot nedersetting te laat voortbestaan nie.")
Vanaf die lente van 1942 was die NS-bewind van plan om die historiese gewes Ingermanland, waarvan Leningrad deel uitgemaak het, volgens die Generalplan Ost te annekseer en Duitse setlaars in die gebied te vestig. Hierdie plan sou op die volksmoord aan sowat drie miljoen inwoners van Leningrad uitgeloop het vir wie by hierdie Neuordnung des Ostraums ("Herordening van gebiede in die Ooste") geen plek meer was nie. Vir sy heldhaftige verdediging het die stad later die eretitel Heldestad van die Sowjetunie gekry.
Moderne geskiedenis[wysig | wysig bron]
Vandag is Sint Petersburg met sy argitektuur uit die agttiende en negentiende eeu, sy talle kanale, lang reguit strate, tuine, parke en paleise ’n groot trekpleister vir toeriste. Daar is ook talle nywerhede, onder meer staal, chemie en masjienbou. Dis die setel van die Russiese Akademie vir Wetenskappe en het drie universiteite en ’n konservatorium. Daar is sowat 120 museums, waaronder die enorme Hermitage, en 18 teaters, waaronder die Marinskiteater. Sedert 1955 is daar ook ’n moltreinstelsel.
Wladimir Lenin het in 1918 die hoofstad teruggeskuif na Moskou. Dit sou eers net tydelik wees, maar Moskou is vandag steeds die hoofstad van Rusland.
Pieter die Grote het die stad genoem na sy beskermheilige, die apostel Petrus. Die naam was aanvanklik die Nederlandse Sankt-Pieterburch, maar is kort na die stad se stigting in die Duitse Sankt-Peterburg verander. Ná die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog is die stad herdoop tot die Russiese Petrograd en ná Wladimir Lenin se dood tot Leningrad. Ná die verbrokkeling van die Sowjetunie het die stad op 6 September 1991 weer sy ou naam teruggekry. Die distrik is egter steeds bekend as die Leningrad-oblast.
↑ Karl Schlögel, Frithjof Benjamin Schenk en Markus Ackeret (reds.): Sankt Petersburg. Schauplatz einer Stadtgeschichte. Frankfurt am Main: Campus 2007, bl. 29
↑ Jörg Ganzenmüller: Das belagerte Leningrad 1941–1944. Eine Stadt in den Strategien von Angreifern und Verteidigern. Schöningh, Paderborn 2005, bl. 13–82, Zitate bl. 17 en 20; das Joachim Hoffmanns Position betreffende Zitat bezieht sich auf dessen Beitrag: Joachim Hoffmann, Die Kriegführung aus der Sicht der Sowjetunion. In: Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg, hrsg. v. Militärgeschichtlichen Forschungsamt. Band 4. Der Angriff auf die Sowjetunion. DVA, Stuttgart 1983, ISBN 3-421-06098-3, S. 713–809, hier bl. 741.
Koördinate: 59°57′N 30°18′O﻿ / ﻿59.950°N 30.300°O﻿ / 59.950; 30.300
Edward Acton: Rethinking the Russian Revolution. Oxford University Press 1990
Edward Acton, Vladimir Cherniaev en William G. Rosenberg (reds.): A Critical Companion to the Russian Revolution, 1914-1921. Bloomington 1997
John Barber: BBC History - Stalin and the Betrayal of Leningrad
Orlando Figes: A People's Tragedy: The Russian Revolution 1891-1924
Oleg Kobtzeff: "Espaces et cultures du Bassin de la Neva: représentations mythiques et réalités géopolitiques", in:Saint-Petersbourg: 1703-2003, Actes du Colloque international, Université de Nantes, Mai 2003, ouvrage coordonné par Walter Zidaric, CRINI, Nantes 2004
Р. А. Нежиховский: Река Нева и Невская губа. Leningrad: Гидрометеоиздат 1981
Richard Pipes: The Russian Revolution. New York 1990
Edvard Radzinsky: Stalin. The First In-depth Biography Based on Explosive New Documents from Russia's Secret Archives 1997
John Reed: Ten Days that Shook the World. Eerste uitgawe 1919, uitgegee deur BONI & Liveright, Inc. vir International Publishers. Transkripsie en aanmerkings deur David Walters vir John Reed Internet Archive. Penguin Books, eerste uitgawe 1980
Karl Schlögel: Petersburg. Das Laboratorium der Moderne 1909-1921. München en Berlyn: Carl Hanser 2002
Voline: The Unknown Revolution. Black Rose Books
Dmitri Volkogonov Stalin: Triumph and Tragedy 1996
Schätze der Welt - Erbe der Menschheit: Sankt Petersburg - Venedig des Nordens (de)
Satellietbeeld van Sint Petersburg by WikiMapia
Sint Petersburg in 1900
463 foto's van Sint Petersburg van Rentgena-straat tot Repina-plein
Foto-webtuiste oor die lewe in Sint Petersburg
Ou poskaarte van Sint Petersburg
Kaart van Sint Petersburg (ru)
Historiese kaarte (ru)
Blaaie oor die stad se argitektuur en geskiedenis met honderde foto's
Belangrikste besienswaardighede op Google Map met skakels
Sint Petersburg in argitektuur, Universiteit van Michigan
Geskiedenis en foto's van die stadsbrûe
Amptelike webtuiste van die stadsadministrasie
Ensiklopedie van Sint Petersburg (en) , (ru)
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Sint Petersburg.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Sint_Petersburg&oldid=1897799"
Die bladsy is laas op 29 Januarie 2019 om 12:19 bygewerk.