PressReader - Beeld: 2017-07-28 - Geen nu­we kern­krag kom as E­s­kom ‘ra­si­o­neel’ be­sluit
Geen nu­we kern­krag kom as E­s­kom ‘ra­si­o­neel’ be­sluit
Beeld - 2017-07-28 - Sake - Fran­cois Wil­li­ams
As E­s­kom ’n ra­si­o­ne­le be­sluit neem ge­grond op sy fi­nan­si­ë­le uitdagings, krag­oor­skot en die swak­ker vraag na krag, sal hy ’n lang tyd nie kern­krag­sta­sies hoef te bou nie.
Dit is die ge­volg­trek­king waar­toe die He­len Suz­man-stig­ting kom in ’n ont­le­ding van E­s­kom se fi­nan­si­ë­le re­sul­ta­te, wat verlede week uit­ge­reik is.
C­har­les Col­lo­cott, na­vor­ser van die stig­ting, en An­ton van Dal­sen, regs­ad­vi­seur van die stig­ting, skryf in ’n in­lig­ting­stuk die fi­nan­si­ë­le ge­vol­ge van swak be­plan­ning en be­stuur in E­s­kom word nou dui­de­lik.
Hul­le het ge­fo­kus op E­s­kom se kon­tant­vloei. In die 2016-’17boek­jaar het hy ’n net­to uit­vloei van R8,59 mil­jard ge­had. Sy fi­nan­sie­rings­ak­ti­wi­tei­te die af­ge­lo­pe boek­jaar sluit in nu­we le­nings van R51 mil­jard, maar ook ’n R29 mil­jard-re­ke­ning vir ren­te­be­ta­lings. Son­der die le­nings sou die net­to kon­tant­uit­vloei veel gro­ter ge­wees het.
Op grond van E­s­kom se voor­uit­skat­tings vir ka­pi­taal­be­ste­ding, skuld­fi­nan­sie­ring, die diens van skuld oor die vol­gen­de vyf jaar en in ag ge­no­me dat sy kon­tant­vloei uit be­dry­wig­he­de kon­stant bly, kan hy oor die vol­gen­de vyf jaar ’n jaar­lik­se net­to kon­tant­uit­vloei van R32 mil­jard hê, blyk uit die skry­wers se ont­le­ding.
Om dié ver­wag­te te­kort te han­teer, sal E­s­kom se in­kom­ste, wat in die af­ge­lo­pe boek­jaar R177 mil­jard was, met 18% moet styg.
Die skry­wers het in hul be­re­ke­nin­ge aan­ge­neem die krag­vraag sal geen­sins oor die vol­gen­de vyf jaar groei nie.
E­s­kom se eie s­ta­tis­tie­ke wys to­ta­le ver­ko­pe het in die boek­jaar met 0,2% in­ge­krimp.
Col­lo­cott-hul­le meen E­s­kom se we­sen­li­ke fi­nan­si­ë­le pro­bleem is ’n stag­ne­ren­de vraag en ’n groei­en­de oor­skot weens die pe­per­duur nu­we krag­sta­sies, Me­du­pi en Ku­si­le, wat in on­der­skei­de­lik 2020 en 2022 vol­tooi sal wees.
Hul­le wys ook op E­s­kom se klag­tes oor die son- en wind­krag van die re­ge­ring se groen­krag­pro­gram wat hy moet koop ter­wyl hy oor­skot­krag van sy eie bron­ne het. Maar die hoë ta­rie­we wat E­s­kom aan die groen­krag­pro­du­sen­te be­taal, is al deel van sy ta­rief­struk­tuur soos deur die e­ner­gie­re­gu­leer­der goed­ge­keur.
Col­lo­cott-hul­le meen E­s­kom sal weer die re­ge­ring om geld vra, want dis moei­lik om te glo dat Ner­sa sy ver­soek om ’n 19,9%-sty­ging in ta­rie­we vir 2018 sal aan­vaar.
E­s­kom sal ook nie sy eie skuld bo hui­di­ge ver­wag­te vlak­ke kan ver­hoog nie, ten­sy hy nog ’n staats­waar­borg kry, maar in ag ge­no­me die swak e­ko­no­mie­se groei, gaan be­las­ting­in­kom­ste nie veel groei nie en het die staat nie veel be­weeg­ruim­te daar­voor nie.