Jeugtydbom in SA
'n Ipsos-meningsopname vandeesmaand met die oog op Jeugdag het weereens aan die lig gebring dat SA wat betref swart en bruin jeug op 'n tydbom sit. Volgens die opname is sowat 18,5% van die bevolking onder 19 jaar; 66% is onder 35; werk slegs 20% van die groep tussen 15 en 24 jaar heeltyds of deeltyds; is 41% werkloos; het 1% opgegee om werk te soek; is die res in tersiêre instellings betrokke; en in die groep 19 tot 24 jaar het slegs 2% grade; 45% van 15- tot 17-jariges en 34% van 18- tot 24-jariges dink die SA ekonomie gaan nie herstel nie; en ongeveer 66% van die jeug onder 25 jaar dink Suid-Afrika is polities op die verkeerde pad. Afgesien van die resultate van hierdie opname word berig dat in baie skole is minder as die helfte van die kurrikulum teen die einde van die jaar gedek; het slegs 32% van Wiskunde-onderwysers die wenslike vlak van kennis vir die gr. 6-kurrikulum bereik; en in baie skole is kinders teen gr. 9 steeds ongeletterd. Dit beteken dat die ANC-beheerde onderwysstelsel grootliks halfgeskoolde leerders in die grootmenswêreld instoot. Drie feite wat ook in die prentjie kom, is, eerstens, dat sowat 23 000 skoolmeisies jaarliks in SA swanger raak en dus vir 'n groot gros buite-egtelike kinders binne verbrokkelde gesinstrukture verantwoordelik is. Tweedens a.g.v. HIV-Vigs en talle ander faktore word 'n massa kinders in hoofsaaklik die swart en bruin gemeenskappe in "afwesige vader"-gesinne groot, wat 'n enorme maatskaplike probleem veroorsaak. Derdens, oorskry die getal welsynsontvangers nou in SA die getal salarisverdieners, wat 'n onhoudbare maatskaplike en ekonomiese situasie skep. Daarom is dit duidelik dat SA op 'n jeugtydbom sit.
Appèlhof: Nie Afrikaans op UV
In die tragiese stap-vir-stap uitskakeling van Afrikaans as onderrigmedium op universiteitsvlak het die Appèlhof op 28 Maart 2017 ten gunste van die nuwe taalbeleid van die Universiteit van die Vrystaat uitspraak gegee teen AfriForum en Solidariteit as appellante. Daarmee is die veldtog van laasgenoemde vir behoud van Afrikaans by die UV en indirek ook by die UP 'n ernstige terugslag toegedien. Daar word tans oorweeg om die Grondwethof te nader, veral aangesien daar uit die uitspraak van die Appèlhof uiteenlopende standpunte gehuldig word oor die betekenis van Artikel 29 van die Grondwet, wat handel oor o.m. die reg tot onderrig in die taal van keuse van die student, onderhewig aan praktiese uitvoerbaarheid. In hul uitspraak het die appèlregters erken dat die uitfasering van 'n taal soos Afrikaans uit 'n tersiêre taalbeleid die taal en diegene in die land wat dit besig, tot nadeel strek. Die enigste ander universiteit in die land waar Afrikaans nog 'n regmatige plek het, is die Noordwes Potch-kampus. Op die mediumtermyn sal dit interessant wees om te sien of die doemprofesie van dr. Theuns Eloff van die FW de Klerk Stigting gaan realiseer dat "die langste wat Afrikaans nog vir moedertaalonderrig by universiteite sal bestaan, is agt jaar."
Skokkende verslag oor UV-onluste
'n "Onafhanklike ondersoekspan" van die Universiteit van die Vrystaat het 'n verslag uitgebring oor die "Shimlapark-voorval en verwante gebeure op die kampus in Februarie 2016" waarin die skuld feitlik vierkantig op die skouers van blanke studente geplaas word. Tydens die betrokke gebeure is o.a. die standbeeld van oud pres. CR Swart afgebreek en in 'n visdam gegooi, terwyl gewelddadige botsings tussen wit en swart studente plaasgevind het. Die ondersoekspan is gelei deur regter Johann van der Westhuizen bygestaan deur 'n paneel van drie, waarvan twee swart is. In die verslag, getiteld "People not stones", word die optrede van blanke toeskouers teenoor swart betogers wat die Varsity Cup wedstryd op Shimlapark gewelddadig ontwrig het, as "rassisties en barbaars" beskryf, terwyl die optrede van die swart studente wat die CR Swart-standbeeld gevandaliseer het, as verskoonbaar bestempel word, omdat dit "hulle die geleentheid gegee het om af te koel". Uitlatings deur SR-voorsitter Lindokuhle Ntuli soos "white bastards" op Facebook was in die konteks aanvaarbaar, maar die optrede van vroulike studentelede van AfriForum word as verdag voorgestel. Die omstrede Reitz-voorval van jare gelede word ook weer bygesleep en word die opvolgerkoshuis Heimat, wat nou buite die kampus is, aan "volkstaat en Nazïsme" gekoppel. In reaksie op die verslag het die UV Raad dit as "'n goeie aanduiding" bevind en die UV-bestuur versoek om 'n bloudruk vir transformasie en uitwissing van rassisme op te stel.
Oorsaak van "dekolonialisasie"
Volgens die jongste verslag van die Ouditeur-generaal oor die Vrystaatse Dept. van Onderwys vir 2015/16 is die departement R640 miljoen oortrokke op sy bankrekening, terwyl die departement terselfdertyd R139,4 miljoen nie gespandeer het nie en wat terugbetaal sal moet word aan die Nasionale Tesourie. Voorts het die departement R380 miljoen in toevallings, terwyl dit aan die ander kant daartoe verbind is om meer as R1 miljard uit te betaal. Ongemagtigde uitgawes in die departement vir die onderhawige jaar beloop sowat R157 miljoen, R163 miljoen vir onreëlmatige uitgawes en vrugtelose uitgawes R2,2 miljoen.