PressReader - Landbouweekblad: 2017-11-17 - GAAN DIE RE­ËN BETYDS KOM?
GAAN DIE RE­ËN BETYDS KOM?
Landbouweekblad - 2017-11-17 - Lbw| Lbw - — ALANI JANEKE, THEUNS BOTHA en LISA LOTTERING
TEKENS van die ver­woes­ten­de droog­te van die 2015-’16-plant­tyd is steeds oor groot de­le van die so­mer­re­ën­stre­ke sig­baar, en baie saai­boe­re wag nog op re­ën.
Wei­ding be­gin ver­al in die sen­tra­le en wes­te­li­ke de­le ’n pro­bleem raak, sê mnr. Jo­han van den Berg, kli­ma­to­loog van San­tam Land­bou. “En die wei­ding wat daar wel is, word be­dreig deur veld­bran­de.”
Mnr. Henk Ver­meu­len, uit­voe­ren­de hoof van Vry­staat Land­bou, sê dit is dui­de­lik dat die vee groen gras soek tus­sen die wei­ding wat wel be­skik­baar is.
“Ver­al boe­re in die Oos-Vry­staat is be­kom­merd. Baie van hul­le staan ge­reed met hul trek­kers om te plant so­dra goeie re­ën val.”
Die op­ti­ma­le plant­tyd in die land se oos­te­li­ke saai­ge­bie­de is van 15 Ok­to­ber tot 15 No­vem­ber. Van die boe­re in die Oos-Vry­staat wat wel al be­gin plant het, het half­pad op­ge­hou aan­ge­sien grond­vog­vlak­ke nie reg is nie.
Mnr. Ja­co Min­naar, voor­sit­ter
van Graan SA, sê so­wat 80% van M­pu­ma­lan­ga se aan­plan­tings is reeds af­ge­han­del.
“Die kans be­staan wel dat van die boe­re in M­pu­ma­lan­ga sal moet oor­plant as die ver­wag­te re­ën nie bin­ne­kort val nie.”
Min­naar sê be­trek­lik min so­mer­ge­was­se is al in K­waZu­luNa­tal aan­ge­plant om­dat dié boe­re ook wag op re­ën.
In die wes­te­li­ke saai­ge­bie­de is nog niks ge­plant nie, hoe­wel die op­ti­ma­le plant­tyd daar van 15 No­vem­ber tot 15 De­sem­ber is.
Min­naar sê boe­re wag tans op he­te ko­le op die re­ën, “want met die mie­lie­prys op die vlak­ke waar dit is, moet jy van­jaar se­ker wees oor wat jy plant; jy moe­nie won­der nie.” Hy meen boe­re sal ge­mak­li­ker wees as die re­ën wat van ko­men­de Woens­dag af vir die noor­de­li­ke en oos­te­li­ke de­le van die land voor­spel is, val.
In­tus­sen maan mnr. Pier­re Jou­bert, be­stuur­der van die Gam­toos-be­sproei­ings­raad, dat be­sproei­ings­boe­re ui­ters om­sig­tig met hul be­sproei­ings­wa­ter te werk moet gaan.
Boe­re in die ge­bied se wa­ter­kwo­ta is reeds met 60% in­ge­kort, maar dié be­re­ke­ning is ge­maak toe die Kou­ga­dam nog 20% vol was. Ver­le­de week het die dam­vlak maar op 11,4% ge­staan.
Jou­bert sê die re­ën wat ver­le­de maand in die val­lei uit­ge­sak het, het ge­help dat boe­re nie op hul kwo­ta in­ge­tap het nie, maar die ef­fek hier­van is nou ver­by, en met die warm weer, is hul­le ge­nood­saak om weer te be­sproei.
“Ek het van­og­gend op die YR­weer­sta­sie ge­sien dat 80 mm re­ën vir vol­gen­de week voor­spel word. Die twee­de helf­te van No­vem­ber is al­tyd ’n goeie tyd vir re­ën. En dit is waar­op ons maar al­mal hoop.”
Hy sê boe­re daar het baie op groen­te­ver­bou­ing af­ge­skaal, wat mee­ge­bring het dat daar min­der werk vir sei­soen­wer­kers is.
“As ons eg­ter 150 mm oor twee dae in die op­vang­ge­bied kry, sal dit sa­ke ver­an­der.”
In die om­ge­wing van Cat­h­cart maak koue en ryp­toe­stan­de boe­re be­kom­merd.
Vol­gens mnr. Ri­chard Arm­strong, ’n skaap-en-bees­boer van dié ge­bied, is dié on­ge­wo­ne koue saam met die ska­de van ver­woes­ten­de veld­bran­de in Au­gus­tus ’n erns­ti­ge do­ring in boe­re se vlees.
“Die gras groei nie en die tem­pe­ra­tu­re draai by mi­nus 5 °C. Ek be­han­del tans my die­re as­of dit win­ter is,” sê hy.
Hy is dankbaar dat hy geen vee­ver­lie­se ge­ly het nie.
Mnr. Quin­ton Ja­cobs, voor­spel­ler by die Suid-A­fri­kaan­se Weer­diens, sê in die Wes-Kaap is nor­ma­le re­ën­val­vlak­ke te wag­te, maar dit is ’n skra­le troos in die droë so­mer. Daar sal na ver­wag­ting en­ke­le dae wees waar van 5 mm tot 15 mm re­ën kan val, maar dit sal nie noe­mens­waar­di­ge wa­ter­af­loop bring om die op­gaar­dam­me vol te maak nie.