Ons praat oor kruisteling - Dexter: Die kleinraam ras met die groot moontlikhede - ProAgri
by Spesialisskrywer 23rd January 2017, 4:42 pm 495 Views Comments Off on Ons praat oor kruisteling – Dexter: Die kleinraam ras met die groot moontlikhede
Daar is twee hoofredes waarom beesboere kruisteling gebruik. In die eerste plek gaan dit oor die basterkrag van die nageslag en in die tweede plek gaan dit oor die inbou van die beste eienskappe van die twee rasse in die nageslag.
As kleinraambees het Dexterbulle egter ook die bykomende waarde dat hulle gebruik kan word om grootraamverse op 'n jonger ouderdom oop te maak vir 'n langer produksieleeftyd. Voor ons in meer besonderhede na die kruisteelwaarde kyk, net eers 'n bietjie agtergrond oor die Dexterras in Suid-Afrika.
Die volgende is 'n uittreksel uit 'n artikel deur Ockie Barnard, president van die Dexter-genootskap, soos dit in die Dexter-joernaal verskyn het:
Dexters se aankoms in Suid-Afrika
Die rekords van die Departement van Landbou dui aan dat die eerste Dexter-beeste in Suid-Afrika deur mev AI Conway, Firwoods, Paarl, ingevoer is. Die bul, La Mancha Chief, vanuit die kudde van RT Robertson van Malahide, Dublin, het in 1917 hier aangekom. Nog meer Dexters is ingevoer in 1921, 1936, 1938 en ook latere jare. Die ras het sy oorsprong in Ierland en daar word geskryf dat die ras reeds in die 16de eeu bekend was. Dit maak die Dexter een van die oudste beesrasse ter wêreld.
Die eerste plaaslike Dexter-beeste was veral gewild onder die Merinoskaapboere van die Karoo en daar word oorvertel dat hulle dit hoofsaaklik gebruik het om hanslammers groot te maak. (Soms het glo tot soveel as 4 tot 6 lammers aan 'n Dexter-koei gedrink!) In 1953 is die stigtingsvergadering van die Dexter Genootskap van SA te Colesberg gehou.
Die ideale dubbeldoelras
'n Dexter-koei produseer 10 x haar liggaammassa melk per laktasieperiode en speen dan nog 'n kalf van 52% en meer van haar liggaamsmassa. Die gemiddelde speenpersentasie van die hele RSA se beeskuddes is maar 45,5%.
Die Dexter is baie lig op die veld
Dexter-koeie weeg ongeveer 260 kg tot 350 kg en bulle ongeveer 550 kg tot 700 kg. Dit beteken jy kan drie Dexters aanhou in die plek van twee grootraambeeste.
Dit is hoogs winsgewend om met 'n Dexter te boer
As jy die koeie ook soggens melk en dan saans die kalf apart hou van die koei, word daar tussen 5 en 8 liter melk per koei geproduseer. As ons die laktasietydperk op 200 dae bereken en jy verkoop melk teen byvoorbeeld R6 per liter, bring so 'n koei R6 000 tot R8 000 inkomste in terwyl 'n kalf van 160 tot soveel as 210 kg gespeen word. Konserwatief bereken kan so 'n Dexter-koei dus R9 000 tot R11 000 en meer per jaar inbring. As die koei nie gemelk word nie, kan die volgende vergelyking steeds getref word: 3 Dexter-kalwers teen 'n speengewig van 160 kg = 480 kg.
Dit vergelyk mos uitstekend teen 'n ander beesras se 2 kalwers wat saam dan 480 kg moet weeg! Min ander beesrasse sal hierdie uitdaging aanvaar! Dus produseer Dexters meer vleis per hektaar as meeste ander beesrasse.
Langslewendheid en vrugbaarheid
Dexter-verse word reeds so jonk as 12 tot 14 maande by die bulle gesit en die algemene vrugbaarheid van Dexter-koeie is welbekend. Daar was al koeie wat meer as 21 jaar oud geword het met 'n aanwas van 19 kalwers oor haar leeftyd.
Die Dexter se vleisgehalte
In die eerste plek is dit die ideale porsiegrootte met dikte gekombineer. As jy 'n biefstuk van 350 g bestel en dit is dun gesny, verloor mens al die sappigheid van die vleis! Met 'n lekker Dexter-biefstuk, gaan dit beslis nie gebeur nie! 'n Interessante kenmerk van die vleis is die donker kleur daarvan. Vleiskenners weet dit is 'n teken van smaak en geurigheid. Daarby het dit goeie marmering en 'n uitstekende vleis- tot beenverhouding.
Die Dexter is goed aangepas
Dexters se prestasies in die skouring is welbekend, maar die ras het hom ook onderskei in alle veldtoestande regoor die land. Daar is Dexter-telers in al die provinsies. Tydens die landswye droogte van 2015/16 het boere in die Vrystaat 'n studie gedoen met jong bulle om te kyk hoe gehard hulle is. Tydens die toets is slegs 'n lek bestaande uit 10 sakke sout, 1 sak fosfaat en 2 sakke melassemeel gegee en hulle moes maar self op die karige weiding klaarkom.
Daar was 13 bulle (tussen 7 en 9 maande) in die toets vanaf 16 November 2015 tot 2 Mei 2016. Die swakste GDT oor die totale tyd was 345 en die beste GDT was 583 g/ dag. Die gemiddelde GDT oor die totale tyd was 441 g/dag. Die gemiddelde gewigtoename was 76,84 kg. Dit is baie goeie syfers as mens in ag neem dat dit van die ergste droogtes was wat ons land in menseheugenis beleef het. Daar is heelwat Dexter-telers wat deelneem aan die Fase C-toetse wat by die LNR gedoen word. Ook hier onderskei die Dexter homself en voeromsette van 5,73 kg per 1 kg vleis en groei van 1,4 kg per dag word hier verkry!
Die Dexter is maklik hanteerbaar
Toe ek met Dexters begin boer het, het ek 'n drukgang vir die skape gehad en ek gebruik steeds dieselfde drukgang, net met 'n weegbrug en nekklamp by. Die ras het 'n aangename, sagte temperament en kan selfs met gemak deur klein kinders hanteer word.
Met 'n goed uitgewerkte kruisteelprogram kan al die goeie eienskappe soos hierbo genoem deel van jou vleiskudde word, maar daar is nog bykomende voordele:
Dexter-bulle kan grootraamverse op 12 tot 14 maande dek, aangesien Dexters bekend is vir kalwers met besonder lae geboortemassa en dus nie kalfprobleme vir daardie tipe verse veroorsaak nie. Die verse kalf dan op 21 tot 23 maande.
In 2008 het 'n teler 'n Dexter-bul met 10 Simbra-verse gepaar. Almal was met die eerste dekking dragtig. Die gemiddelde geboortegewig was 31 kg. Toe die kalwers in 2009 op 210 dae gespeen is, het hulle tussen 193 kg en 234 kg geweeg. Dit is uitstekend as in ag geneem word dat hierdie diere die eerste keer op 33 maande sou gekalf het. Hulle het egter op 33 maande vir 'n tweede keer gekalf van 'n Limousin-bul!
Kontak gerus die Dexter Genootskap om uit te vind hoe jou kudde kan verbeter. Stuur 'n e-pos aan: president@dextersa.co.za of secretary@dextersa.co.za.
'n Dexter-bul mag klein van gestalte wees, maar hy kan 'n groot verbetering in jou kudde teweeg bring.
beesteDexterDexter dubbeldoelrasDexter kleinDexter-raskleinraambees Dexterkruistelinglivestock
Previous article Jupidex het alles om mooi hooi te maak
Next article Huge agri invasion expected in Arusha this week as Agritech Expo Tanzania comes to town!