Vir hierdie tipe onregverdige ellende het kunstenaars, digters en skrywers nog altyd oopgestaan. Deur artistieke refleksies word ander met die werklikheid gekonfronteer. Miskien dwing dit mense om verder daaroor na te dink? Daarop hoop die kunstenaar, digter en skrywer ten minste, wanneer hy met sy produk die werklikheid soos ’n spieël voor ander mense ophou. Of nie. Die onmag van die kunstenaar, digter, skrywer lê juis ook opgesluit in die einste ‘spieël ophou-aksie’.
En nog is dit “het einde niet”. Beeldhouwer Sjon Brands het onlangs sy varende voëls of vliegende bote (dit hang af hoe jy daarna kyk) in ’n ou kapel in Tilburg ten toon gestel. Hy noem dit “luchtschepen”. Elke “luchtschip” is van afvalmateriaal gemaak. Eén daarvan het die fantasienaam Stille Stormooggaai. Sy vlieg met ’n windmeul op haar rug deur die oog van ’n storm en oor die vlugtelinge wat verdrink in die Middellandse See. Hoe simbolies kan die materiaal van ’n kunswerk wees? Maar Stille Stormooggaai is ’n welvarende dame met opvallende oorbelle, hoewel haar hart letterlik uitsak vir die drenkelinge onder haar. Halfhartig het sy ’n paar toutjies na bootjies toe uitgegooi. Hys sy kratte vol kiste gevul met die lyke van drenkelinge en gemerk met Afrikaanse name na bo. Name soos Jabulani, Lerato en Mpho spel ironies verspilde lewens wat eens durf hoop het op ’n beter toekoms êrens anders as in Afrika. Géén oorlewende wat aankom in Europa besef dadelik dat sy sparteling om te oorleef op die verraderlike vloerteëls van die Weste nou eers begin nie. Die ontnugtering kom later.
Hoe skep mens solidariteit? Deur mense ’n gat in die kop te praat (skiet sou nie in hierdie geval werk nie, dink ek), of deur af te kyk/af te skryf by die solidariteit wat daar bestaan tussen die lieflike lekker tonge van gedugte digters (ek het u Hans van de Waarsenburg skrywe in gedagte/vars in die geheue)?
@ Waldemar: Dankie vir jou verwysing na Nietsche, Waldemar. Ek het die naweek weer bietjie deur sy “Die Fröhliche Wissenschaft” gaan rondblaai. Sy idee van “Amor fati” is besonder aantreklik: “dit sal van nou af my liefde wees! Ik wil geen oorlog voer teen alles wat lelik is nie. Ek wil nie aankla nie, ek wil nie eers die aanklaers aankla nie. Met die blik afgewend sal ek my eie ontkenning wees! En, alles bymekaar en uitvergroot: ooit wil ek iemand wees wie ja kan sê!”
Al wat oorbly is dat die res van die EU nou maar die skuld afskryf en die lot van daardie Grieke wat onder hierdie situasie ly moet verlig. En dat die Grieke veranderinge aanbring.
Dat die Grieke ‘Mediterreens’ is, is so waar soos fetakaas. Ek stem met jou saam dat hulle nooit in die eurogebied moes gewees het nie. Miskien nie om dieselfde redes nie. In stede daarvan om hulle potensiaal te verwesenlik as moontlike sterk spelers in die Middellandse See en die Nabye Ooste (soos Spanje dit behoort te gedoen het met betrekking tot die Maghreb en die Spaanssprekende wêreld in Suid-Amerika, en Portugal binne die Lusofoniese ruimte) het hulle periferaal gaan staan en word tot die Sentrum vergestalt deur die Duitse hegemoon. Die Noorderse, Protestantse ekonomiese strengheid, die heersende kapitalistiese paradigma, is nie vir die Suiderlinge ‘n opsie nie. Ek dink die Noorde het van Griekeland ‘n sondebok probeer maak vir ‘n falende werêld-ekonomie wat gebaseer is op ekspansionisme en al hoe meer winste. Die ontnugtering is soveel erger omdat Duitsland en Griekeland mekaar glad nie verstaan nie. Die Duitsers het Griekeland verafgood as ‘n romantiese en eksotiese vakansieplek, en die Grieke smous al sedert eeue met hulle eksotiese en vrye leefwyse. (Terloops, die huidige Grieke is kultureel nie afstammelinge van die klassieke tye waaroor die Duitse Sehnsucht so in vervoering was nie, maar produkte van Bisantium en van die Ottomaanse Ryk.) Iin gedagte moet ook gehou word die herinnering aan die Duitse besetting tydens die Tweede Wêreldoorlog wat nog baie vlak lê.
Carina, dankie dat ek jou inskrywing op sleeptou kon neem want dis eintlik als ly toedoen. Ek hoop jy sien hierdie as ‘n wortel vir nog ‘n inskrywing. Ennieway, hierdie is my laaste straaltjie.
Twee jaar gelede het ek onderstaande gedig “Sirïe” geskryf. Intussen het hierdie krisis afgryslike afmetings aangeneem. Ek is gewoon sprakeloos oor die hoeveelheid vlugtelinge wat heenkome soek. Oor die verdere moontlike ellende en aanpassing wat vir hulle wag. Carina jy sal ‘n opvolg nou moet skryf vir ons…
Ja – ek sien op sosiale media heelwat Suid-Afikaners wys moralisties vinger na die EU, maar vergeet wat met vlugtelinge en migrante in ons eie land gebeur, en dink nie daaraan om te “hashtag” vir Suid-Afrikaanse asiel vir Sieriese vlugtelinge nie.
Baie dankie, Leon, vir die skakel na Guy Sorman se artikel met sy nugtere vergelyking van vandag se vlugtelingkrisis in Europa, en die vlug van die Jode so sewentig jaar gelede uit Europa uit.