Nuuskommentaar: Terug by die Lapa-dieet – kwesbares ontbeerBathabile Dlamini, minister vir maatskaplike ontwikkeling. Foto: Flickr/GovernmentZA In 1981 het die destydse minister van gesondheid, dr. Lapa Munnik, tydens ’n verkiesingstoespraak aangehaal uit ’n wetenskaplike studie wat bevind het bejaardes kan op R20 per maand oorleef. Die volgende dag het die Rand Daily Mail ’n hoofberig gedra, geskryf deur die vuurvreter-joernalis Helen Zille, waarin geskryf is dat die Natte sê ou mense kan op R20 per maand oorleef. Die koeël was behoorlik deur die kerk. Kort voor lank het ’n baie streng dieet as ’n Lapa bekend gestaan. Vir baie het die minister enige hoop finaal verbeur om weer politieke geloofwaardigheid te herstel. Bykans dieselfde verhaal het hom pas weer afgespeel. Die minister van maatskaplike ontwikkeling, Bathabile Dlamini, het gesê R753 is voldoende vir ’n maatskaplike toelae. Soos skilpaaie wat nie laat los nie, byt die media nou aan haar vas. Anders as die geval met Lapa, het die minister nie uit wetenskaplike navorsing (selfs absurde navorsing) aangehaal nie. Die DA het haar uitgedaag om saam met hulle R753 se inkopies te gaan doen om te kyk hoe ver hulle kom, maar die minister bly kopsku. Nou word berig dat die minister aan die KwaZulu-Natalse Suidkus in ’n hotel tuisgegaan het waar die koste R11 000 per enkele nag beloop. Volgens haar woordvoerder gaan die minister nie op “skinderstories” reageer nie. Die minister staan egter nie alleen in die geselskap van diegene wat hul name met ’n plank geslaan het nie. Baie onlangs het die minister van internasionale betrekkinge, Maite Nkoana-Mashabane, met mening haar, en die land se naam, in ’n onderhoud met Al Jazeera krater gemaak. Maar daar is waarskynlik nie ’n minister in die reusekabinet wat hiermee by die prez kan kers vashou nie. Bathabile Dlamini het eenvoudig oop oë in ’n situasie ingestap waar sy as ’n hedendaagse Marie Antoinette uitgebeeld word, wat glo ongevoelig sou gesê het as die mense dan nie brood het om te eet nie, laat hulle dan koek eet. So kort voor ’n verkiesing is dit soos manna vir die opposisie. Inderdaad herinner Suid-Afrika onder die ANC-bewind aan ’n eietydse adelstand in die vorm van ’n soustrein. So beweer die oud-sekretaris-generaal van die ANC, Cheryl Carolus, dat pres. Jacob Zuma se regskoste die afgelope tien jaar die belastingbetalers al meer as R1 miljard uit die sak gejaag het. As ’n mens die beskikbare bedrae, soos die meer as R1 miljoen vir sy verkragtingsaak bymekaar tel, gaan ’n mens dalk nie sommer by ’n miljard uitkom nie, maar dit gaan bepaald honderde miljoene rande beloop – geld wat die oorbelaste belastingbetalers moet opdok vir sake wat die president meestal verloor. Teen hierdie agtergrond is Zuma en die ANC se aanspraak dat die ANC die enigste party is wat vir die armes omgee pikant, en leef miljoene mense in armoede, en word die ekonomie gesmoor – ook deur korrupsie, kaderontplooiing en vele meer, wat dit juis moeiliker maak om op ’n sinvolle manier mense uit die armoedestrik los te wikkel. Trouens, veral sedert Zuma aan bewind gekom het, vind kommentators dit moeilik om voor te bly met nuutskeppings om ten beste die regeervorm uit te beeld – terme soos ’n kleptokrasie, ’n Zuptakrasie en vele meer. Sowat 16 miljoen Suid-Afrikaners ontvang die een of ander vorm van staatstoelae. Die sogenaamde oumenspensioen en ongeskiktheidspensioen is meer as die R753 wat onder skoot gekom het, maar byvoorbeeld te min om aan ’n behoorlike mediese fonds te behoort. En dan is nog nie kos, krag of klere gekoop nie, en nie ’n sent vir onderdak opgedok nie. Ander toelaes is bitterlik min, maar verhinder nie dat talle jong meisies wat nog op skool hoort in die ander tyd beland sodat hulle ’n klein staatstoelaag kan kry nie. Verskeie maatskaplike euwels ontwikkel, soos dat onlangs berig is dat by meer as 60 persent van die babageboortes in Suid-Afrika net die ma se naam aangedui word. Weens die hoë werkloosheidskoers in Suid-Afrika leef daar dikwels ’n ongelooflike aantal familielede van een ou mens se ouderdomspensioen. Die hartseer is dat daar baie Suid-Afrikaners is wat nie aldag eens ’n Lapa het om van te leef nie. Heeldag staan die hoopvolles langs spesifieke strate in die hoop dat iemand hulle vir die dag, of moontlik bietjie meer, in diens sal neem. Teen die aand staan sommiges nog daar sonder dat hulle selfs ’n sent kon verdien. Werkskuheid is ook ’n groot probleem. Miskien is dit heel gepas dat Suid-Afrika se Grondwet voorsiening maak vir die reg om, let wel, vreedsaam te staak, maar nie pertinent voorsiening maak vir die reg om te werk nie.