Labone, 12 tlhakole 2015 lenanaeo la kwa kokoanotshwaraganelo
Yüklə 132.6 Kb.
ölçüsü 132.6 Kb.
12 TLHAKOLE 2015 TSEBE ya 63
LABONE, 12 TLHAKOLE 2015
LENANAEO LA KWA KOKOANOTSHWARAGANELO
Maloko a Kokoano Bosetšhaba le Khansele ya Bosetšhaba ya Diporofense a a kokoaneng mo Ntlokokoanong ka 19:02.
Mmusakgotla wa NtloKokoano Bosetšhaba le Modulasetilo wa Khansele ya Bosetšhaba ya Diporofense ba nna fa fatshe. Mmusakgotla o kopa maloko go nna le motsi wa tidimalo kgotsa go rapela.
SEMESEGOLO SA LEKOKOKGANETSO: Mmusakgotla ...
MMUSAKGOTLA: Ke reeditse, leloko le le tlotlegang?
MOETELEDIPELE WA LEKOKOKGANETSO: Mmusakgotla, ke ema ke ikaegile ka molawana 14(s) go go lemosa gore tlhaeletsano ya mesokelatsebeng e kgoreleditswe ka sediriswa se se tsentsweng mo Ntlokokoanong Bosetšhaba. Ke go itsise jalo ka seno e le kgatakako ya karolo 59(1)(b) ya Molaotheo. [Legofi.]
Mmmusakgotla, e bile seno, ke kgatakako ya karolo 16(1)(b) ya Molaotheo le Molaotlhomo wa Ditshwanelo – kgololosego go amogela le go neelana ka tshedimosetso kana maele.
Mmusakgotla, DA e rata go kopa gore o laele motho yo o dirileng seno; ka e bile ga go ise go buiwe ka ga seno mo foramong epe ya dimedigolo - go tima sediriswa go re letla go amogana dikakanyo le maele – e e leng tshwanelo e re e neetsweng ke Molaotheo wa rona morago ga ntwakgolo. Ke kopa katlholo ya gago. [Tsenoganong.] [Legofi.]
MMUSAKGOTLA: Re tla netefatsa gore Mokwaledi wa Palamente o sala ntlha eo morago. [Tsenoganong.]
Ng C P MULDER: Motlotlegi Mmusakgotla ...
SEMESEGOLO SA LEKOKOKGANETSO: Motlotlegi Mmusakgotla...
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Maimane.
MOETELEDIPELE WA LEKOKOKGANETSO: Mmusakgotla, re batla Maaforikaborwa a utlwa dikakanyo. Re batla ba utlwe puo ya pulo ya Palamente ya Bosetšhaba. Re ka se kgone go tswelela ntle fela le fa sethibela-tlhaeletsano se ka timiwa. Fa o atlhola gore re tswelelelepele sethibela-tlhaeletsano se tshubilwe, re tla gwetlhana le katlholo eo mo Palamenteng, mme fa go tlhokega, re tla gogela Palamente eno kwa kgotlhatshekelo. Seno, ga se a amogelesega. [Legofi.]
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Maimane, jaaka ke kaile, re tla dira gore Mokwaledi wa Palamente a lebelele ntlha e ... [Tsenoganong.] O tla e lebelela. [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Mulder.
Ng C P MULDER: Mmusakgotla, go utlwisa botlhoko gore re bo re simolola kokoano eno ka mokgwa o o jaana. Ke tla rata go lo kaetsa go molao 14(1) wa Melaotshwaraganelwa ya Palamente. Eno ke kokoanotshwaraganelwa ya Palamente mme e tshwanetse gore setšhaba se e fitlhelele. Go latela molao 14(1) wa Melaotshwaraganelwa ya Palamente: “Dikokoanotshwaraganelwa di fitlhelelega kwa bathong, go tsenyeletsa le mmediya.” Mmediya ga o kgone go dira tiro ya ona fa tlhaeletsano e santse e thibeletswe. Seno ga se ise se ke se diragale mo Palamenteng eno mo dingwageng di le 20. Maloko mangwe a magolwane a lekokopuso a re lomile tsebe gore ga a na kitso ka ga seno; tota le badiredi ba Palamente ga ba itse. Ke nagana gore gongwe khuduthamaga e na le seabe. Eno ke lephata le legolo la peomolao mo nageng. Go latela Molaotheo le leano la mmediya, ga re kgone go tswelela ntle fela le fa re le batho ba ba bofitlha. [Legofi.]
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Mulder, re rile re tla laela Mokwaledi go lebelela ntlha e ...
Rre N F SHIVAMBU: Motlotlegi Mmusakgotla ...
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Shivambu, ke kopa o nne fa fatshe ke santse ke bua.
Rre N F SHIVAMBU: A o tla mpha tšhono?
MMUSAKGOTLA: Ke kopa o nne fa fatshe.
Rre N F SHIVAMBU: Ke kopa o seke wa re tshosetsa. Re fetile fao.
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Shivambu ...
Rre N F SHIVAMBU: Re batla go thusa ka leanopopota malebana le gore re tswelelapele jang.
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Shivambu, ke a bua; wena nna fa fatshe ke santse ke bua.
Rre N F SHIVAMBU: Ke kopa o nneele tšhono morago ga seo. [Tsenoganong.] Mmusakgotla, ka ga o sa tlhole o bua, a nka bua ka tshitsinya gore Ntlo eno e emisiwe go fitlha re rarabolola bothata bo. [Legofi.] Morago re ka boa ra tla ra kgona go tswelelapele mo maemong a a namatshang eseng a ga jaana a a sisibetseng.
Ke tshitsintse, Mmusakgotla le Modulasetilo wa NCOP. [Tsenoganong.]
MALOKO A A TLOTLEGANG: Busa tlhaeletsano! Busa tlhaeletsano!
MMUSAKGOTLA: Maloko a a tlotlegang, re santse re emetse Mokwaledi go boa a re tlisetsa karabo. [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Motlotlegi Mmusakgotla, e setse e le lobaka re letile tlhogo ya naga – go fetile ura. Go bonagala go na le bothata ka tirelo ya metsi. Ke sule ke lenyora mme ke nagana go jalo le ka batho ba bangwe. A re ka fiwa metsi?
Le mororo re sa letile tlhaeletsano, ga rena metsi. Palamente e na le mathata a neelano ka ditirelo! [Tsenoganong.]
Rre K B MANAMELA: Motlotlegi Mmusakgotla, ke fetsa go bona molaetsa ... [Ga a utlwale.] ... o o reng bothata ga se tlhaeletsano; bothata ke madi a go letsa.
MOETELEDIPELE WA LEKOKOKGANETSO: Mmusakgotla, a nka kgona go kopa gore re ... [Ga a utlwale.]
A nka kopa gore maekerofounu o dire ... [Ga a utlwale.] ... ga o dire.
Mmusakgotla, ke kopa gore re lebelele le sefepi sa SABC. Seno ke ntlha go netefatsa gore Maaforikaborwa a bona tshedimosetso eno. A nka botsa SABC ... sentlentle, ditlhaeletsano tsotlhe - ke ka ga kgololosego ya puo. Nka itumela thata fa go ka elwatlhoko seo. Ke leboga thata.
MMUSAKGOTLA: Maloko a a tlotlegang, ke itumelela go le begela gore go ya ka pegelo ya Mokwaledi, ntlha ya go thibelelwa ga tlhaeletsano e baakantswe. [Legofi.] Sa bobedi, metsi a e tla. [Tsenoganong.]
Ng C P MULDER: Motlotlegi Mmusakgotla...
MMUSAKGOTLA: Ke reeditse, motlotlegi Mulder.
Ng C P MULDER: Mmusakgotla, ke amogela pegelo mo boemong ba Mokwaledi, fela eno ke ntlha e e masisi mme ke rata o ka botsisisa mo go Mokwaledi morago ga kopano gore ke mang yo o rweleng maikarabelo a tlolomolao ya temokerasi ya naga. [Legofi.]
MMUSAKGOTLA: Nnete ke gore Mokwaledi wa Palamente o tla lebelela kgang e. Maloko a a tlotlegang, Moporesidente o biditse Kokoanotshwaraganelo ya Kokoano Bosetšhaba le Khansele ya Bosetšhaba ya Diporofense go ya ka karolo 84(2)(d)ya Molaotheo wa Rephaboliki ya Aforika Borwa, e e buisiwang mmogo le molao 7(1)(a) go letla Moporesidente go neelana ka puo ya pulo ya Palamente. Jaanong ke tla naya Moporesidente tšhono ya go ema kokoanotshwaraganelo ka lefoko. [Legofi.]
MOPORESIDENTE WA REPHABOLIKI: [Ga a utlwale.]
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Moporesidente, re kopa o re itshwarele. Re bona bothata ka ntlha ya fa mangwe a maloko a Nehawu a beile meja fatshe nakwana, re tlile go lekola dimaekerofounu go tswa kwa godimo kwa di dirisiwang gona ka gale.
MOPORESIDENTE WA REPHABOLIKI: Modulasetilo, e a dira jaanong. [Legofi.] Mmusakgotla wa Kokoano Bosetšhaba, Modulasetulo wa Khansele ya Bosetšhaba ya Diporofense; Motlatsammusakgotla wa Kokoano Bosetšhaba le Motlatsamodulasetulo wa NCOP; Motlatsamoporesidente Cyril Ramaphosa; Moporesidente wa maloba Thabo Mbeki, Moporesidente wa maloba F W de Klerk, Moatlhodimogolo Mogoeng Mogoeng, le ditokololo tsotlhe tse di tlotlegang tsa Bosiamisi; Motlatsamoporesidente wa Palamente-Kemedi ya Dinaga tsa Aforika, Motlotlegi Rre Roger Nkondo Dang, Mmusakgotla wa Kokoano Bosetšhaba wa Rephaboliki e e Kopanetsweng ya Tanzania le modulasetilo wa foramo ya Palamente ya Merafe Tsweletso ya Aforika e e Borwa, motlotlegi Anne Makinda, Ditona le Batlatsatona, Ditonakgolo le Babusakgotla ba ba tlotlegang ba diporofense tsa rona; Modulasetulo wa Salga; le baeteledipele botlhe ba dipusoselegae; Baeteledipele ba ditheo tse di ikemetseng ka nosi tsa puso tse di tlhamilweng go tshegetsa temokerasi go latela Kgaolo 9 ya Molaotheo; Modulasetulo wa Ntlo ya Bateledipele ba Bosetšhaba ba Setso; Mmusakgotla wa maloba Ng Frene Ginwala; Baeteledipele - Kgosi Keru Molotlegi, Kgosi Toni Peter Mphephu Ramabulana, Kumkani Mpendulo Zwelonke Sigcawu, ditokololo tsa ditheo tsa sedipolomate, Maloko a a tlotlegang, Maaforikaborwa otlhe, ditokololo tsa sedipolomate, Maloko a a tlotlegang, maaforikaborwa, dumelang, sanibonani, molweni, riperile, lotjhani, goeie naand, ndi madekwana, !gâi !oes. [Legofi.] Ga se setšhaena; ke loleme lwa Aforika Borwa. [Setshego.]
Mmusakgotla le Modulasetilo wa NCOP, ke rata go lebogela tšhono ya go buisana le setšhaba mo maitseboeng a gompieno. Ngwaga ono wa 2015 o re kaela dingwaga di le 60 tsa motsi wa hisetori mo hisetoring fa Maaforikaborwa go tswa mo mo maphateng otlhe a botshelo a ne a amogela Papetlana ya Maikano ka 1955 kwa Kliptown, Soweto. [Tsenoganong.]
Rre G A GARDEE: Mmusakgotla ...
MOPORESIDENTE WA REPHABOLIKI: Ba ikanne gore magareng ga tse dingwe, Aforika Borwa ... [Tsenoganong.] ... ke ya botlhe ba ba nnang mo go yona, bantsho le basweu, le gore ga gona puso e e ka tsayang botsamaisi ntle le fela fa e ikaegile ka thato ya batho. [Tsenoganong.]
Rre G A GARDEE: Mmusakgotla, ke ema ke ikaegile ka Molawana 14(c).
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Moporesidente, Moporesidente, a ke go tseneganong; ke kopa Moporesidente a nne fa fatshe fa ke sekegela ntlha ya monna yono tsebe.
Rre G A GARDEE: Mmusakgotla, ke ema go latela molao 14(c) wa Melaotshwaraganelo ya Palamente kgatiso ya bo6, Palamente ya Rephaboliki ya Aforika Borwa mo potsong ya tshwanelo. A nka tswelela?
MALOKO A A TLOTLEGANG: Ee.
Rre G A GARDEE: A re ka botsa Moporesidente gore o tlile go duela leng go latela se se builweng ke Mosireletsi wa Setšhaba? Eno ke potso ya tshwanelo e re batlang go e botsa. Ka fa a ntse a sa arabe dipotso, re tshepa gore o tla araba potso e gompieno. Ke a leboga.
MMUSAKGOTLA: Leloko le le tlotlegang, ke tla rata go go gopotsa gore ntlha eo o emang ka ga yona e tshwanetse go bo e le ka ga ntlhatsamaiso e e malebana le tsamaiso eno. Jaaka o itse, kokoano ya gompieno ke ya lebaka le le rileng. Lebaka leo ke gore Moporesidente a neelane ka puo ya gagwe ya Palamente ya ngwaga le ngwaga. Maloko a tla nna le tšhono go ngangisana le go arabela puo ka Moporesidente mo kokoanong e e nnang gona mo bekeng e e tlang, seo se tsenyeletsa le go tlhagisa dintlha tse dingwe tse di maleba. Ka jalo, e ga se nako ya dipotso. Motlotlegi Moporesidente o ka tswelela.
Rre G A GARDEE: Mmusakgotla, ke ema potso ya tshwanelo, e seng mo ntlheng ya kgalemo. A go a kgonagala gore re tla neelwa karabo mo tsamaong ya puo? A o tlile go re bolelela gore o tla duela leng? A o tla duela ka EFT, madi a a seatleng kgotsa eWallet? Ke a leboga.
MMUSAKGOTLA: Maloko a a tlotlegang a tshwanetse a bo a itse gore Ntlo nngwe le nngwe e na le tsamaiso ya go botsa khuduthamaga dipotso. Kokoanotshwaraganelo eno e ka se fetolwe go nna nako ya dipotso. Moporesidente o tlile go araba dipotso mo Ntlokokoanong Bosetšhaba ka di 11 Mopitlwe, jaaka re itsesitswe; mme ka di 18 Mopitlwe o tla bo a araba dipotso kwa Ntlong ya Khansele ya Bosetšhaba ya Diporofense. Pele ga matlha ao, maloko a ka tswelela go botsa dipotso tse di arabiwang ka go kwalwa. Tšhono eo e gone go maloko go e dirisa beke le beke; a maloko a dirise ona mokgwa oo go botsa. Eno ke tlaleletso mo kopanong e e tla nnang gona mo bekeng e e tlang ka ga puo ya Moporesidente. Go botlhokwa gore kokoano eno e tsepame mo tirong ya gompieno e e leng gore Moporesidente a neelane ka puo ya pulo ya Palamente.
Rre N S MATIASE: Mmusakgotla, Ke ema mo molaong 14(c) le (l) mo Melaong ya Kokoanotshwaraganelo ya Palamente mo dintlheng tsa kgalemo. Re bone gore potso e tlhoka karabo e e tletseng. Gape re kopa Ntlo eno go gopola gore Moporesidente o ikgatholositse go tla go araba dipotso kwano, eseng gangwe, eseng gabedi. O ikgatholositse ka makgetlho a a fetang a le mararo. Ke tshwanelo ya rona go bona dikarabo tsa dipotso tse di lebisitsweng go Moporesidente, mme re gapeletsa gore dipotso tseno di arabiwe fa re di botsa; di arabiwe gompieno.
MMUSAKGOTLA: Maloko a a tlotlegang, ke nnile pelotelele ka go reetsa dintlha tsa lona le mororo ke lo tlhaloseditse gore eno ga se nako ya dipotso kana dintlha, e le tsa kgalemo kgotsa tsa tshwanelo. Kokoano eno, e bileditswe gore Moporesidente a neelane ka puo ya pulo ya Palamente. Ke a kopa, gape, gore maloko a letle gore Ntlo eno e tswelele ka tiro ya letsatsi.
Ng Y C VAWDA: Mmusakgotla, ke ema ke ikaegile ka molao 14(c) wa Melaotshwaraganelo mo potsong ya tshwanelo. Mmusakgotla, ke tshwanelo mo Ntlong eno, tota le go setšhaba tota gore se neelwe ka dikarabo tse di tletseng mo dintlheng tse di tlhagisitsweng mo malobeng. Ke a leboga.
MMUSAKGOTLA: Maloko a a tlotlegang, fa le pateletsa mokgwa le go le tswelela go tlhagisa dipotso le fa ke setse ke lo tlhaloseditse ka makgetlho gore kokoanotshwaraganelo eno ga se ya dintlha tse lo di tlhagisang; jaaka ke buile, ga se ya kgalemo, ntlha ya tshwanelo kgotsa dipotso. Eno ke kokoano e e kgethegileng e e kopilweng ke Moporesidente go tla go neelana ka puo ya pulo ya Palamente, mme batho ba Aforika Borwa ba emetse go utlwa gore a reng.
Ntlo eno e tshwanetse go tswelela ka tiro ya go neelana ka puo ya pulo ya Palamente ntle le kgoreletsego ya maitsholo a re a bonang mo Ntlong eno gompieno. [Legofi.]
Rre J S MALEMA: Motlotlegi Mmusakgotla.
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Malema, ga ke nagane gore o tlile go tlhagisa sengwe se ke iseng ke bue ka ga sona.
Rre J S MALEMA: O dira phoso ka go buisa monagano wa me. [Setshego.] Ntetle go bua.
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Malema. Motlotlegi Malema.
Rre J S MALEMA: Ka kopo Mmusakgotla, a nka bua?
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Malema. Ka ga eng, motlotlegi ...?
Rre J S MALEMA: Ke ema ka yona ntlha e maloko a mangwe a ntseng a ema ka ga yona. [Tsenoganong.] Ga o ntirele molemo ope le bona batho ba ba nnetseng go goeletsa bao ga ba ntirele molemo ope. Ke tshwanelo ya me go bua jaaka ke le leloko mo Ntlong. Ke go gopotsa gore o phoso fa o tshitsinya gore o beela melao kwa thoko fa Moporesidente a bua. Melao ga e beelwe kwa thoko mme e tshwanetse go dirisiwa le fa go bua Moporesidente. Ga o ise o arabe Ngaka Vawda. Tlogela gore tshola jaaka setlhopha. Araba leloko lengwe le lengwe jaaka le ikemetse e seng jaaka setlhopha. Go buile leloko lengwe, wa tlhalosa, ga bua le lengwe, wa tlhalosa la ba la nna fa fatshe. Jaanong fa go bua Vawda, wa re o tlhalositse e bile o gatelela seo le mororo a ne a simolola go bua. Se re tshole jaaka o kare re setlhopha, re bua fano ka bongwe ka bongwe. Re batla Moporesidente a arabe potso e e bonolo: O tlile go duela leng jaaka a kaetswe ke Mosireletsi wa Setšhaba? Re botsa seo fela.
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Malema, ga o bue sepe se sešwa; ke setse ke se arabile le go se tlhalosa. Ke sale ke le pelotelele ke kopa maloko go letla gore Ntlo eno e tswelele ka tiro ya gompieno – e leng go letla Moporesidente go neelana ka puo ya pulo ya Palamente. Ga go ope yo ke tlileng go mo letla go ema ka ntlha ya kgalemo kgotsa epe fela. [Tsenoganong.] Ga ke lo letle maloko gonne ke lo tlhaloseditse gore sentlentle go sotlakaka ...
Rre J S MALEMA: Mmusakgotla, o dirisa molao ofe? O dirisa molao ofe o o go letlang go ganela maloko go ema mo ntlheng ya kgalemo? Ba sireleditswe ke melao. O ka se dirise maikutlo. Re bontshe molao o o go neelang matla go re ganela ka dintlha tsa kgalemo.
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Julius Malema, Jaanong ke tlile go go kopa go tswa mo Ntlong eno. [Legofi.] Ke a go kopa motlotlegi Malema, tswaya. Go bontsha sentle gore ga o a ikaelela go dirisanammogo le rona.
Rre N F SHIVAMBU: Mmusakgotla, ke kopa o re bolelele gore o dirisa molao ofe wa Melao ya Kokoanotshwaraganelo ...?
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Shivambu, ke kopa le wena o tswe. [Tsenoganong.] [Legofi.]
Rre N F SHIVAMBU: Ke santse ke botsa potso!
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Shivambu, Jaanong ke tla ... [Tsenoganong.]
Rre N F SHIVAMBU: O dirisa molao o o feng ... [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: ... go go kopa go tswa mo Kokoanongtshwaraganelo! [Tsenoganong.]
Rre N F SHIVAMBU: Oh! Ke santse ke botsa potso.
Rre M Q NDLOZI: Kgalemo! Mo ntlheng ya kgalemo! [Tsenoganong.]
Rre N F SHIVAMBU: Ke santse ke botsa potso. [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: Maloko a a tlotlegang! Maloko a a tlotlegang a EFF ... [Tsenoganong.]
Rre N F SHIVAMBU: Ke tswa jang ke ise ke arabiwe?
MMUSAKGOTLA: Ke ntshitse katlholo mo ntlheng eo mme jaanong ke le kopa go tswa mo Ntlokokoanotshwaraganelong. [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Mo ntlheng ya kgalemo, Mmusakgotla!
Rre N F SHIVAMBU: Fela ke santse ke botsa! [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Mo ntlheng ya kgalemo, Mmusakgotla! Mo ntlheng ya kgalemo! Mo ntlheng ya kgalemo, Mmusakgotla! [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: Lo tlisitse tlhakatlhakano fano. [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Mmusakgotla, ke kopa o mphe tšhono go latela mo ntlheng ya kgalemo.
MMUSAKGOTLA: Lo boleletse naga gore lo tlile go tlhakatlhakanya. [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Nnyaa, ga re ise re bue jalo. [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: Jaanong re reeditse ...
Rre M Q NDLOZI: Ga re ise re bue jalo! Re rile re tlile go itshola go latela melao re bo re botsa dipotso. [Tsenoganong.]
Rre J S MALEMA: Re letle go botsa dipotso.
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Malema! [Tsenoganong.]
Rre J S MALEMA: Ga re tlhakatlhakanye. Re letle go botsa dipotso. [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Ga re tlhakatlhakanye! [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Malema, tswaya!
Rre J S MALEMA: Mmusakgotla, nka seke! [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Mmusakgotla, mo ntlheng ya kgalemo!
MMUSAKGOTLA: Fa o sa tswe mo Ntlong ... [Tsenoganong.]
Rre J S MALEMA: Mmusakgotla, ga ke direle wena! [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: ... Ke tshwanetse go kopa ... [Tsenoganong.]
Rre J S MALEMA: Motlotlegi Mmusakgotla, ga ke a lalediwa ke wena fano. Ke tlhophilwe go nna fano. [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: ... gore o thusiwe go tswa mo Ntlong! [Tsenoganong.]
Rre J S MALEMA: Le goka! Ga ke tswe! Ke tlhophilwe go nna fano. [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: O tlile go tswa mo Ntlokokoanotshwaraganelweng gonne Ntlokokoano e dira tiro ya yona ya gompieno.
Rre J S MALEMA: Sentle tota, re dira tiro ya gompieno.
MMUSAKGOTLA: Ke tla kopa Mmamelao wa Palamente go thusa Motlotlegi Malema go tswa mo Ntlokokoanong! [Legofi.] [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Mo ntlheng ya kgalemo, Mmusakgotla! [Tsenoganong.]
Mme H O MAXON: Motlotlegi Mmusakgotla! [Tsenoganong.]
Mme N R MASHABELA: Motlotlegi Mmusakgotla! [Tsenoganong.]
Mme N R MASHABELA: Motlotlegi Mmusakgotla, ga re kgathale ... [Ga a utlwale.] [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Mo ntlheng ya kgalemo, Mmusakgotla! Ke ema mo ntlheng ya kgalemo! [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: Jaanong ke tla kopa Mmamelao wa Palamente, Motsholatshipi-e-ntsho wa Palamente ... [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: ... Badiredi ba Tshireletso ba Palamente ... [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Mo ntlheng ya kgalemo, Mmusakgotla! Mo ntlheng ya kgalemo, Mmusakgotla! Ke nna motlotlegi Mbuyiseni Ndlozi, Ke ema mo ntlheng ya kgalemo! Ke leloko le le tletseng la Kokoanotshwaraganelo eno; ke ema mo ntlheng ya kgalemo. Ke kopa tšhono. Modulasetilo wa ga jaana, Mmusakgotla, a re ka neelwa tšhono? [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Ndlozi ...
Rre M Q NDLOZI: Mmusakgotla, a o tla mpha tšhono?
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Ndlozi, le wena o tshwanetse go tswa! [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Goreng, Motlotlegi Mmusakgotla?
Mme N R MASHABELA: Motlotlegi Mmusakgotla!
Mme H O MAXON: Mmusakgotla! [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: Motlotlegi Maxon, o tla tswa mo Ntlokokoanong! [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Mmusakgotla, o a re tlontlolola mme ga go ka fa molaong. [Tsenoganong.]
Mme M S KHAWULA: Seo se ka se direge.
Rre M Q NDLOZI: Mmusakgotla, ga o bishopo! O Mmusakgotla! [Tsenoganong.]
Mme N R MASHABELA: Motlotlegi Mmusakgotla! Motlotlegi Mmusakgotla!
Rre S KHAWULA: Re wela kae?
Rre M Q NDLOZI: Mmusakgotla, ga o bishopo! Nna le letswalo!
MMUSAKGOTLA: Ke kopile gore lo thusiwe go tswa mo Ntlokokoanong! [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Nna le letswalo, Mmusakgotla, re fe tšhono. [Tsenoganong.]
Mme N R MASHABELA: Mmusakgotla, ke ema go latela molao 14(l), o o reng mo kokoanotshwaraganelweng, leloko le tshwanetse fela go bua go tswa mo seraleng go tlhagisa ntlha ya kgalemo ... [Tsenoganong.]
LELOKO LE LE TLOTLEGANG: Re tlile go robala fa!
Mme N R MASHABELA: ... kgotsa potso ya tshwanelo ... [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: Maloko a a tlotlegang, le ka seke la ba la thibela puo ya pulo ya Palamente ya bosetšhaba. [Tsenoganong.]
Mme N R MASHABELA: ... Maloko otlhe a Palamente a letleletswe go ema go tlhagisa ntlha ya kgalemo kgotsa ... [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: Ke kopa Badiredi ba Tshireletso ba Palamente go tsena ... [Tsenoganong.]
Mme H O MAXON: Mmusakgotla, re batla go bua, re kopa o re letle. Re Maloko a Palamente e! [Tsenoganong.]
MMUSAKGOTLA: ... mme ba ntshe maloko a a tlotlegang. [Tsenoganong.]
Rre M Q NDLOZI: Mmusakgotla, nna le letswalo tlhe.
Mme M S KHAWULA: Ee, Ga a go utlwe!
Rre M Q NDLOZI: Ke tshepa gore o santse o na le letswalo la molwelakgololosego! [Tsenoganong.]
[Badiredi ba Tshireletso ba Palamente ba tsena mo Ntlokokoanong.]
Mme M S KHAWULA: Tlayang! He He! He!] [Legofi.]
MMUSAKGOTLA: Ke tla kopa thuso gape go Badiredi ba tsa Tshireletso!
Mme H O MAXON: Fela Motlotlegi Mmusakgotla, re batla go bua! [Tsenoganong.]
LELOKO LE LE TLOTLEGANG: Mmusakgotla, ke kopa go go thusa. Ntetle go go thusa. Mmusakgotla, ke nna o, ke batla go go thusa ka sengwe.
Mme M S KHAWULA: O itumelela go bona mothomontsho a itaya le go gatelela mothomontsho yo mongwe!
LELOKO LE LE TLOTLEGANG: Mmusakgotla, ke kopa tšhono ya go bua ke thuse ka sengwe.
LELOKO LE LE TLOTLEGANG: Mmusakgotla, a nka bua?
Mme H O MAXON: Motlotlegi Mmusakgotla!
LELOKO LE LE TLOTLEGANG: Mmusakgotla, ke Leloko la Ntlo eno.
LELOKO LE LE TLOTLEGANG: Fela rona re tla robala fano! Re tla robala fano!
LELOKO LE LE TLOTLEGANG: Ke kopa go bua gore ke kgone go thusa ka sengwe.
MODULASETILO WA NCOP: Tsialala! A maloko a a tlotlegang otlhe a a emeletseng a nne fa fatshe!
LELOKO LE LE TLOTLEGANG: Ke kopa tšhono ya go bua ke thuse ka sengwe.
MMUSAKGOTLA: Badiredi ba Tshireletso ba tshwanetse go tsena go latela Molao wa Matla le Ditshwanelo. [Tsenoganong.]
Ke fao maloko a ntshiwang mo Ntlokokoanong.
MODULASETILO WA NCOP: Maloko a NCOP, nnang fa fatshe. [Tsenoganong.] Maloko a NCOP, motlotlegi Dlamini, motlotlegi Dlamini, nna fa fatshe! [Tsenoganong.] [Legofi.]
LELOKO LE LE TLOTLEGANG: Ba tswile.
MODULASETILO WA NCOP: Nnyaa! Nnyaa! Maloko a a tlotlegang!
MOETELEDIPELE WA LEKOKOKGANETSO: Motlotlegi Mmusakgotla!
MODULASETILO WA NCOP: Tsialala! A maloko a tla nna fa fatshe? Motlotlegi Maimane, o ema mo ntlheng efe ya kgalemo?
MOETELEDIPELE WA LEKOKOKGANETSO: Modulasetilo, ke ema go latela molao 14(k), o o reng fa go ka diragala phoso ya mofuta o mo kokoanong ... Ke batla go tlhaloganya gore a ditokololo tse di neng di rometswe go tla go ntsha maloko a EFF ke ditokololo tsa ba Tirelo ya Sepodisi sa Aforika Borwa; mme fa go le jalo, a nka kopa gore, sentlentle seno ... Re ka se letle gore mapodisi a tsene mo Ntlokokoanong eno. Eno ke kgatakako e e masisi ya molao. Re batla go nna fano re reetse puo ya pulo ya Palamente, fela re ka se gatakake Molaotheo ono wa batho ka go letla mapodisi go tsena mo Ntlokokoanong. Re ka se amogele seo. Ke batla go sedimosetswa mo go seo, Modulasetilo.
MODULASETILO WA NCOP: Motlotlegi Maimane, re utlwile ntlha ya tshwanelo e o e tlhagisitseng mo tlase ga Molaotshwaranelo 14. Re kopile maloko ka makgetlho mo tsamaong ya Kokoanotshwaraganelo eno go nna fa fatshe le go boelamorago. Ra roma Motsholatshipi-e-ntsho wa Palamente le Mmamelao wa Palamente, boobabedi ba se tsewe tsia.
Ra tswelelapele, re ikaegile ka Molao wa Matla le Ikgatholoso Ditshwanelo, ra bitsa Badiredi ba Tshireletso ba Palamente. Re newa matla ke ona Molao oo go kopa thuso ya tshireletso, go sa tshwenye gore ke efe, go tla go thusa sepodisi sa tsa tolamo bosetšhaba. Maloko a a tlotlegang, ke gopola gore re tshwanetse go letla Ntlo eno go tswelela ka tiro ya yona.
Ke nagana gore re kopile Kokoanotshwaragenelo ya Palamente – ga ya tshwarwa ke Mmusakgotla kgotsa Modulasetilo wa NCOP. E tshwerwe go latela kopo e e tswang mo go Moporesidente go diragatsa lebaka le le kgethegileng, go tla go neela setšhaba, rona le morafe wa baditšhabatšhaba puo ya pulo ya Palamente. Ke gopola gore re tshwanetse go letlelelwa go tswelela ka tiro ya letsatsi.
SEMESEGOLO SA LEKOKOKGANETSO: Mmusakgotla, Modulasetilo wa Ntlo.
MODULASETILO WA NCOP: Ke Modulasetilo wa NCOP seng Modulasetilo wa Ntlo.
SEMESEGOLO SA LEKOKOKGANETSO: Mma, ke kopa tshwarelo ka go tlhoka maitseo, Modulasetilo wa NCOP. A nka bua le wena? Ke lebogela tšhono. Ke nnete gore Molao wa Matla le Ikgatholoso Ditshwanelo o go neetse matla mo ntlheng eo, fela ga gona molao o o fa godimo ga Molaotheo. Ke rata go go kaela go karolo 199(7) ya Molaotheo mme e buisega jaana, Modulasetilo:
Ga gona ditirelo dipe tsa tshireletso, kgotsa ditokololo tsa yona, tseo, mo go direng tiro ya tsone di tla –
gobelelang dikgatlhegelo tsa mokgatlho wa sepolotiki tse di mo molaong go latela Molaotheo; kgotsa
Go tsweletsa, ka mokgwa wa go mpampetsa, dikgatlhelo dife kgotsa dife tsa mokgatlho wa sepolotiki.
Modulasetilo, Motlotlegi Maimane o boditse potso. O ne a rata go itse gore ke afe mo ditokololong tsele a e leng maloko a SAPS. Se se ntshwenyang, Modulasetilo, ke gore go ne go na le ba neng ba tshwere ditlhobolo ba tsene mo Ntlokokoanong ya Palamente e e kgethegileng e tsweletse go dira. Modulasetilo, jaanong re a re seo, ga se a letlelelwa. Bosula ga bo busediwe ka bosula. Ke rata go go raya ke re karolo e o e tsentseng tirisong eo e phoso e bile ga e mo molaong. Ke kopa o ntshe katlholo ka ga yone.
TONA YA SAENSE LE THEKENOLOJI: Modulasetilo, jaaka Mmusakgotla a setse a kaile kwa tshimologong, kokoano eno e biditswe ke Moporesidente go latela Molaotheo. Tlhakatlhakano e re e boneng ke kgatakako ya Molaotheo. [Legofi.] Ka jalo ga re a tshwanelwa ke go timelelwa ke go itse gore ke eng se se leng ka fa molaong le gore ke eng se se seng ka fa molaong.
Go tlhakatlhakanya puo ya pulo ya Palamente ka Moporesidente ka bo yona ke kgatakako go ya ka Molaotheo. Ke kgatakako ya Melao e e malebana le Kokoanotshwaraganelo ya Ntlo jaaka e biditswe ke Moporesidente go latela Molaotheo. Ke ne ke nagana gore lo itse melao sentle. Ke tshitsinya gore lo buise molao 7 wa Melaotshwaraganelwa. Ke a leboga, Mmusakgotla. [Legofi.]
MORWAKGOSI M G BUTHELEZI: Modulasetilo wa NCOP, ke nagana gore se re se boneng gompieno ke matlhabisaditlhong. Ke nagana gore naga ya rona e gagolakwa ditokwana; fela kgaratlho ya kgololosego ga e a direga gore batho ba tle go itira dimaumau jaana ka naga ya rona. [Legofi.] Ke nagana gore se se diragalang mo Ntlong eno ga se se bontsi jwa rona re ratang go se bona mo. [Legofi.] Fa go kgonega, fa Molaotheo o letla, goreng re sa boutele ntlha e? Re ka se letle batho ba le mmalwa go tsena mo ditiragatsong, go kgaoganya naga ya rona ba dirisa mekgwa yotlhe ya tlhakatlhakanyo; ke bona fela e le ditsiabadimo. [Legofi.]
MODULASETILO WA NCOP: Maloko a a tlotlegang, go a tlhaloganyega gore re tla tsibogela se re fetsang go se bona. Gape go a tlhaloganyega gore morago ga tiragalo e e fetsang go diragala eno, re tla tsiboga. Ke sengwe se melao ya Palamente e sa kang ya gopola gore se ka diragala. Ke sengwe seo le batlhophi ba Aforika Borwa ba neng ba sa se emela. Ka jalo, tla re dumalaneng gore ditiragalo tsa go tshwana le eno, di ka se diragale gape mo Palamenteng ya rona. Tlayang re tseye thuto go se se diragetseng gompieno. Tla re diriseng mafapha a Palamente. Fa e le gore ditshitsinyo tse di tlhagisitsweng ke maloko gompieno di isiwa kwa Melaong, tla re direng jalo. Fela re kopa tsweetswe gore go letlelelwe gore go tswelelwe ka tiro ya gompieno. [Legofi.] Motlotlegi Maimane, re batla go tswelela ka tiro ya gompieno.
MOETELEDIPELE WA LEKOKOKGANETSO: Nka rata thata gore re tswelele Modulasetilo. Ke batla re ... [Tsenoganong.]
MODULASETILO WA NCOP: Motlotlegi Maimane, re batla go tswelela.
MOETELEDIPELE WA LEKOKOKGANETSO: Ke batla go itse gore a batho bale e ne e le mapodisi kgotsa nnyaa. [Tsenoganong.] Ke batla tshedimosetso ka ga seo.
MODULASETILO WA NCOP: Motlotlegi Maimane, dirisa mafapha a o a itseng gore a gone go go thusa mme o letle Ntlo eno go tswelelapele ka tiro ya yona.
MOETELEDIPELE WA LEKOKOKGANETSO: Mo lebakeng leo, Modulasetilo, o palelwa ke go nnetefaletsa gore a ke mapodisi kgotsa nnyaa, go raya gore mo nakong e e tlang o tlile go tlhatlogela kwa sesoleng go rarabolola bothata. A nka kopa gore mokgatlho wa rona o letlelelwe go se tseye karolo mo puong ya pulo ya Palamente; fa go kgonega? [Tsenoganong.]
MODULASETILO WA NCOP: Motlotlegi Maimane, baeteledipele ba Ntlo ba ka se go letle go tsamaya. Fa lo rata go tsamaya, eo ke tshweetso eo lo tla e tsayang lo le mokgatlho gore lo se tsoge lo lela gore baeteledipele ka bobedi ba lo kobile. [Legofi.] Ga re a lo koba. Fa lo tsaya tshweetso ya go tsamaya, dirang jalo ka bo lona. [Tsenoganong.]
MODULASETILO WA NCOP: Motlotlegi Steenhuisen, a o ema mo ntlheng e e farologaneng le e?
SEMESEGOLO SA LEKOKOKGANETSO: Ee, mo 14(s), Modulasetilo wa Khansele ya Bosetšhaba ya Diporofense. Re go tsepamisa mo ntlheng ya tshwanelo. Ga se ka mokgwa wa sepalamente gore ba Ditirelo tsa Sepodisi sa Aforika Borwa ba tsene mo ... [Tsenoganong.]
MODULASETILO WA NCOP: Tsialala, maloko!
SEMESEGOLO SA LEKOKOKGANETSO: Motlotlegi Moeteledipele wa Lekokokganetso o go boditse potso e e tlhokang karabo e e bonolo fela. A ditokololo tsele ke tsa ba Ditirelo tsa Sepodisi sa Aforika Borwa kgotsa ke Badiredi ba Tshireletso ba Palamente? Ke potso e e botlhokwa gonne Badiredi ba Tshireletso ba Palamente di ipega mo go lona boo babedi; fa SAPS yona e ipega mo khuduthamageng. Ka jalo, ke ntlha ya go kgaoganya matla le ditshwanelo mo Ntlong eno. Tota re batla go tswelela fela re tlhoka karabo go tswa mo go wena gore a ditokololo tse di neng di le fano ka ditlhobolo e ne e le maloko a Ditirelo tsa Sepodisi sa Aforika Borwa kgotsa Badiredi ba Tshireletso ba Palamente.
MODULASETILO WA NCOP: Motlotlegi Steenhuisen, Nka se ... [Tsenoganong.] ... maloko a a tlotlegang, a lo rata ke lo araba kgotsa nnyaa? Maloko, ke tsaya gore batho ba lo buang ka ga bona ke bao ba tseneng mo Ntlong ka taelo ya Mmusakgotla go ntshetsa maloko a a neng a tlhola tlhakatlhakano mo Ntlong kwa ntle. Le tla gakologelwa gore re neetse taelo eo go Motsholatshipi-e-ntsho wa Palamente le Mmamelao wa Palamente. Morago ra kopa Badiredi ba Tshireletso ba Palamente. Kwa bofelong ra kopa gore ba maphata a badiredi ba tsa tshireletso ba ba dirang mmogo le Badiredi ba Tshireletso ba Palamente go re tswa thuso. [Tsenoganong.] Ke kopa lo ntetle go araba.
Lo a re ga go ka fa molaong. Ee, lo nepile. Mme go santse go se ka fa molaong gore Ntlong eno – Kokoanotshwaraganelo – e fetolwe go nna nako ya dipotso ya Kokoano Bosetšhaba. [Legofi.] Ga go ka fa molaong. Ee, ke dumalana le wena motlotlegi Steenhuisen. A re ka tswelela ka tiro ya letsatsi la gompieno? Ke lo arabile. Ga gona ka mokgwa o o nka nnang fano ka ba ka kgona go itse gore mang ke lepodisi le gore mang ga se lepodisi. [Tsenoganong.] [Legofi.]
[Ke fao DA e tswang mo Ntlong.]
MODULASETILO WA NCOP: Tsialala, maloko. Tsialala! Ke a leboga. Tsialala, maloko! Ke kopa o tswale lebati. Maloko a a tlotlegang, santlha Mmusakgotla le nna, re batla gore mo go Moporesidente, re kopa maitshwarelo. Re kopa maitshwarelo ka se se diragetseng mo Ntlong gompieno. Gape re rata go kopa maitshwarelo go lona maloko, baeng ba rona mo mannong a botlhe, naga ka bophara le go mongwe le mongwe yo o boneng se se diragetseng mo Ntlong eno gompieno. Jaaka ke setse ke buile pejana, re solofela gore mo go tse di maswe tse re di itemogetseng re tla ithuta sengwenyana le go dira dilo ka tsela e e nepagetseng.
Re eletsa go tswelela ka tiro ya letsatsi mme fa go le jalo re kopa Moporesidente ka tsweetswee go tsena mo seralong le go re neela puo ya pulo ya Palamente. [Legofi.]
MOPORESIDENTE YA REPHABOLIKI: Nte ke simolole mo ntlheng eo ke neng ka tsenwa ganong mo go yona. Ke ne ke re ngwaga wa 2015 o bontsha dingwaga di le 60 tsa motsi wa hisetori fao Maaforikaborwa go tswa kwa maphateng otlhe a botshelo ba neng ba amogela Papetlana ya Maikano ka 1955 kwa Kliptown, Soweto.
Ba ikanne gore, magareng ga tse dingwe, Aforika Borwa ke ya botlhe bao ba nnang mo go yona, bantsho le basweu, le gore ga go na puso eo e ka tsayang botsamaisi ntle fela le fa e ikaegile ka thato ya batho. [Legofi] E ne e le polelo e e matla, e na le ponelopele mme e rotloetsa poelano e e tlhomileng temokerasi e e senang bosemorafe.
Gape beke eno e bontsha dingwaga di le 25 tsa go gololwa ga Poresidente Nelson Mandela kwa kgolegelong; le go fedisiwa ga kiletso ya mekgatlho ya sepolotiki.
Go gololwa ga Madiba go ne ga bontsha kgato e kgolo go ya kwa pele mo loetong lo loleele la kgololosego go batho ba Aforika Borwa ka bophara le go fediswa gotlhelele ga mmuso wa bokoloniale wa tlhaolele. Madiba o tswelela go nna thotloetso mo go rona mme re ithuta go tswa mo letlotlong la gagwe jaaka re aga naga ya rona.
Ngwaga wa 2015 ke ngwaga wa Papetlana ya Maikano le Kopanelo ya Tiro go Tsweledisa Kgololosego ya Ikonomi. Ke ngwaga wa go dira go feta mo go ageng Aforika Borwa yo o kitlaneng, wa temokerasi, a sena bosemorafe, a sa kgetholole ka bong mme a tsweletse pele. Ke ngwaga wa rona go itlama gape go fedisa bosemorafe le tsotlhe tse di sa amogelesegeng mo nageng ya rona. Gape ke ngwaga wa go beeletsa go feta mo isagong ka go ruta bana le bašwa ka ga ngwaoboswa e e humileng ya naga eno.
Re setse re rotloetsa boitshupo jo bontšhwa jwa bosetšhaba ka go tsweledisa matshwao a bosetšhaba a a jaaka folaga ya bosetšhaba, pina ya bosetšhaba le matseno a Molaotheo kwa sekolong se sengwe le se sengwe. Go tloga monogwaga, dikolo di tshwanetse go ithuta pina ya botlhe ya Kopano ya Aforika go ipaakanyetsa go keteka Kgwedi ya Aforika ka Motsheganong, jaaka re tsenya tirisong dtshweetso tsa Kopano ya Aforika mo lebakeng leno.
Maloko a a tlotlegang, baeng ba ba ikgethegileng, bašwa ba rona ke bokamoso mme katlego ya bone e re neela boikgantsho jo bo seng kana ka sepe. Ke kopa mmogo le lona go galaletsa moeng wa me yo o kgethegileng, mothumi wa rona wa maemo a a kwa godimo wa diolimpiki, Chad le Clos. [Legofi.] Chad o amogetse tlotla e e kwa godimo ya go thuma ka Sedimonthole morago, magareng, ga diphitlhelelo di le dintsi tsa maemo a a kwa godimo, o ne a rwesiwa tlhoro ya go nna mothumi wa mmakgonthe wa lefatshe wa 2014 ke Federasi ya Boditšhabatšhaba ya go Thuma. [Legofi.]
Gape ke na le basetsana ba le bararo ba ba kgethegileng bao ba re etetseng go tswa kwa sekolong se segolo sa Moletsane, kwa Soweto. [Legofi.] Bona ke Ofentse Mahasha, Hlengiwe Moletsane le Tiisetso Mashiloane. [Legofi.] Ofentse le Hlengiwe ba ne ba tsenetse samiti e e sa tswang go feta ya G20 kwa Australia mme ba dirile go tlala seatla, le go re dira motlotlo e le ruri. [Legofi.] Ke tshwanetse go lo bolelela gore, ka nako ya fa re ne re nwa tee le bona, yo mongwe wa bona o rile fa motho a swetsa go dira sengwe, motho yoo o tshwanetse go dira ka thata le go se faposwe ke sepe. Mme gape o rile o batla go nna Moporesidente ya Aforika Borwa. [Setshego.] [Legofi.]
Ntetlelele Mmusakgotla le Modulasetilo wa NCOP, go galaletsa mongwe wa dinaledi tsa rona le fa a se gona, yoo a re tliseditseng kganya mo nageng ya rona- Mmabontle wa Lefatshe, Moh Rolene Strauss. [Legofi.]
Gape ke rata go lo itsise moeng yo mongwe yo o kgethegileng, Naledi ya tsa Metshameko wa Ngwaga wa naga ya rona, le motshamekapele wa Banyana Banyana, Mohumagadi Portia Modise. [Legofi] Re a go galaletsa, Portia.
Maloko a a tlotlegang, baeng ba ba kgethegileng, ke rata go lo leboga lotlhe ba lo tsereng nako go nna le seabe mo puong ya pulo ya Palamente ya 2015. Go ya ka ditshwaelo, batho ba rona ba tshwenyegile ka bosenyi, ditsela, go fitlhelela thuto, dikema tsa boithutelo tirong jwa bašwa, motlakase le tshegetso ya dikgwebopotlana magareng ga tse dingwe.
Ditshwaelo tse di tlhokang go ka arabiwa di rometswe kwa mafapheng a puso go ka diragatswa. Ditshwaelo tseno, jaaka lo itse, di tlhagelela gonne ke kopile naga go dira ditshwaelo ka ga se Moporesidente a tshwanetseng go bua ka ga sona. Tseno ke ditshwaelo tse di tlhageletseng morago ga kopo eo.
Maloko a a tlotlegang le baeng ba ba kgethegileng, re kopana gape ka nako e e boima ya maemo a ikonomi. Mo bekeng eno IMF e fetotse diponelopele tsa kgolo ya GDP tsa kgolo ya ikonomi ya lefatshe ya 2015 go ya tlase go 3,5%. Maikaelelo a rona a go fitlhetlela kgolo ya 5% ka 2019 a mo kotsing ka ntlha ya kgolo e e bonya ya lefatshe gammogo le mathata a selegae a eneji, bokgoni, dipalangwa le ditsamaiso magareng ga tse dingwe. Le fa go le jalo, maemo a a solofetsa fa go tliwa ka fa ditirong. Mo malatsing a mabedi a a fetileng, lefapha la Dipalopalo la Aforika Borwa le tlhagisitse dipalopalo tsa badiri tsa kotara ya bofelo ya 2014. Pegelo e bontsha gore go na le dimilione di le 15,3 tsa batho bao ba dirang mo Aforika Borwa. Ditiro di oketsegile ka 203 000.
Peeletso ya rona mo bašweng go bona tiro le yona e simolola go ntsha maungo. Molao wa Lekgetho la Thotloetso ya Thapa