Versindaba » Blog Archive Tania van Schalkwyk wen Ingrid Jonker-prys vir 2010 : Versindaba
Monday, December 6th, 2010 | Nuus / Briewe.
Een Kommentaar op "Tania van Schalkwyk wen Ingrid Jonker-prys vir 2010"
December 6th, 2010 at 13:07
Sowat 'n jaar gelede het ek hierdie bundel in Mombasa gelees en vir Die Burger geresenseer. Ek is bly dit het die aandag gekry wat dit verdien!
Hyphen: Tania van Schalkwyk Die Burger
Isbn 9781 920218348
UCT Writers series nommer 7
Hyphen is die debuut van Tania van Schalkwyk en in vergelyking met die onlangse Engelse debutante soos Arthur Attwell (Killing Time), Sarah Johnson (Personae), Kim McClenaghan (Revisitings) en Fiona Herbst (Time and Again), maak sy eweneens 'n trefseker indruk. Haar digterlike mentor was Stephen Watson wat die "lost in translation"-aspek van haar digkuns beklemtoon.
Ons vind in hierdie debuut langer praatverse wat die verhouding tussen gedigteks en prosateks uitdaag en problematiseer, soos "The reader" (33) of die skitterende "The mansion: an anti-poem" (56) waarin die "abundance of emptiness" in die vers ondersoek word.
Die gedig is oënskynlik 'n besoek aan 'n huis, maar word al lesende 'n analise van die digproses met 'n verwysing na T.S. Eliot wat herskryf word as "and watch many people come and go". Die digter is oorweldig deur die huis en al die voorgangers of besoekers en ontvang 'n opgerolde nota waarop niks staan nie. Dus is die lot van die digter een van oorweldig wees deur 'n tradisie en kan 'n mens die bundel beskou as 'n soeke na 'n eie stem binne die Engelse letterkunde.
Daar is 'n verwysing na Bukowski wat 'n belangrike kode is vir die benadering tot die verse ("Performance Pieces", 58) en in die biografiese nota lees ons dat die digter ook betrokke is by multi-media-produksies. Grense word dus telkens afgebreek.
Die gedigte ondersoek die verhouding tussen die vreemde en die bekende. In talle gedigte kom hierdie tematiek aan bod – soos onder andere knap verwoord in "Empty heat" (62) waar die herinneringe en indrukke jou nooit sal verlaat nie. Gekoppel hieraan vind ons 'n besondere fantasie by die digter: sy hoor onder andere die see in die stam van 'n boom. 'n Gedig heet "Abyss" (13) en die afgrond word dikwels in die self ondersoek en geprojekteer op dinge róndom die digter wat 'n skerp, priemende oog het. Die herinnering, veral van die jong kind wat binne 'n vreemde omgewing moet oorleef, verskaf nou beeldmateriaal wat sy vertaal in sterk, primordiale verse:
Raised in an Arabian land of heat, fire and temper,
sometimes the calm of England clamps down
like damp in a bathroom with no window
and a loud, inefficient extractor fan.
("In between", 64).
Daar is ook heerlike humor in die bundel aanwesig soos in "Bedtime stories" (15) waarin daar 'n gesprek gevoer word met die moeder wat dikwels die kind aan nuwe wêrelde en ervarings bloot gestel het:
I always felt sorry for the Egyptians.
Because they had such a fabulous dress sense.
And because the Egyptians loved cats.
Worshipped them. Just like my mother does.
In "Gardening" (41) word die geliefde via die mitologie aangespreek en besing; met die wete dat die dood 'n finale skeiding en stilte sal bring, omdat sy nie onder andere 'n Isis sal kan wees nie. Tog bring die gedig op 'n ironiese manier verskillende aspekte van hul verhouding saam om sodoende ewigheidswaarde te kry.
Daar is dikwels sprake van metamorfose of transubstansiasie, 'n verskynsel bekend aan die digkuns: die gedig is 'n proses van verandering of verse tree in gesprek met ander gedigte, verwysings of endnote.
Its shores are like the sleeves of a jacket
two sizes to small,
tugging at my armpits.
Uncomfortable and yet, I do not want to
give or throw it away,
skryf sy in "Moth", 65.
Hierdie gedig is 'n ars poetica waarin die soeke na die self sterk verwoord word In die pragtige vers "In the middle of the desert" (60) sien ons die werkinge van die jong kind se fantasie waarop sy later teer as volwassene. Hierdie gedig betrek die sterk mitologiese raamwerk van die bundel en aktiveer die durende spel tussen herinnering en hede. Hélène Cixous se essay, Exits (Sorties), verskaf handige kodes vir die begryp van die vroulike ervaringe wat in hierdie bundel uitgewerk word. By Cixous, weens haar Algerynse agtergrond is daar dan ook 'n spanning aanwesig tussen die nuwe en die verlede wat sy beskryf as "nostalgeria".
Dit is waardige debuut wat getuig van genoegsame vakkennis en boeiend omdat soveel verskillende wêrelde hierin saamgesnoer word. Sy noem haarself 'n hibried, 'n kind van 'n Hamburgse seeman en Mauritiaanse kunstenaar. Van Afrika, maar tot volwassenheid gekom in Arabië en Europa.