PressReader - Landbou Vee: 2017-09-01 - Her­le­wing die e­nig­ste uit­weg
Her­le­wing die e­nig­ste uit­weg
Die af­ge­lo­pe droog­te dwing vee­boe­re te­rug na die te­ken­bord. Be­wa­rings­land­bou­be­gin­sels al­leen is nie ge­noeg vir nóg so ’n droog­te nie. Kyk nou na her­le­wings­land­bou­be­gin­sels wat die grond sal her­stel én meer wins per op­per­vlak­te sal be­te­ken.
Landbou Vee - 2017-09-01 - Inhoud - Mnr. Ger­rit van Zyl is die ei­e­naar van die Han­zyl-Bons­ma­ra­stoe­te­ry bui­te De­wets­dorp wat al ver­skeie pry­se ge­wen het. NA­VRAE: E-pos: ger­rit­van­zyl@mweb.co.za
Die doel van e­ni­ge on­der­ne­ming is om wins te maak. Die vol­gen­de mik­punt is om da­rem meer wins te maak as die ren­te wat han­dels­ban­ke jou aan­bied. Daar moet tog ’n pre­mie wees op jou ar­beid, an­ders is dit een­vou­dig mak­li­ker om jou geld in die bank te sit en net die ren­te te ge­niet.
In­dien jou ver­tak­king nie vol­hou­baar be­ter vaar as wat die ban­ke jou kan bied nie, moet jy be­sluit of jy gaan aan­hou waar­mee jy be­sig is. As jy ge­mak­lik is daar­mee dat jou moei­te nie ’n pre­mie reg­ver­dig nie, kan jy bly waar jy is en voort­gaan so lank as wat jy kan.
Ek meen eg­ter daar móét ’ n pre­mie wees vir ons ar­beid. Daar­om meen ek elk­een moet al­les in sy of haar ver­moë doen om se­ker te maak sy of haar ver­goe­ding is meer as die ren­te wat die bank hom of haar aan­bied. Ons kan tog nie net wag vir waar­de­ver­meer­de­ring op ons grond nie. Om te wag op die dag wan­neer jy op­hou boer en jou grond ver­koop om te doen waar­van jy hou, voel net nie reg nie. Jou op­brengs op jou ka­pi­taal­be­leg­ging moet nou al meer kon­tant voort­bring as die ren­te by die bank.
Ons het ja­re lank van vol­hou­ba­re land­bou ge­praat. Dit was ge­skoei op be­wa­ring­stra­te­gieë, goed­koop die­sel en goed­koop ar­beid. Hier­die as­pek­te het eg­ter ver­an­der. Daar­om sal bees­boe­re voor moet be­gin en erns­ti­ge vrae vra. Is die “vol­hou­ba­re land­bou” nog die stre­we, of moet dit plek maak vir herlewingslandbou ( re­ge­ne­ra­ti­ve a­gri­cul­tu­re)?
As ons na bees­boer­de­ry as ’n fa­set van die land­bou kyk, het ons al­tyd ge­sê vrug­baar­heid is tien keer be­lang­ri­ker as groei en be­lang­ri­ker as e­ni­ge an­der ei­en­skap. Dit is steeds waar.
Die vraag is eg­ter: Sal jou on­der­ne­ming be­ter vaar as die ren­te wat jy by die bank kan kry in­dien jou boer­de­ry ten vol­le be­voor­raad is vol­gens die tra­di­si­o­ne­le dra­krag­nor­me en ’n goeie speen­per­sen- ta­sie (hoë vrug­baar­heid) het?
Uit die is dit dui­de­lik dat vol­hou­ba­re land­bou nie meer al die pun­te by­me­kaar­bring nie. Vrug­baar­heid bly steeds ui­ters be­lang­rik, maar ek glo die vlak van be­la­ding (saam met al die goeie ei­en­skap­pe) is die fak­tor wat jou in die toe­koms gaan on­der­skei. Dit moet voor­af­ge­gaan word deur weiding wat in so ’n ma­te ver­be­ter het dat dit ’n ho­ër vee­be­la­ding vol­hou­baar kan han­teer. Dít is weer te dan­ke aan pro­duk­tie­wer grond.
Deur vol­hou­ba­re land­bou voor te
staan, sê jy eint­lik jy is te­vre­de met die hui­di­ge stand van swak weiding en uit­ge­put­te grond. As jy eg­ter herlewingslandbou aan­hang, be­te­ken dit jy streef na “her­le­wing” in die grond en die ver­be­te­ring van die weiding.
Om mee te be­gin, moet ons eers be­wus raak van die ver­nie­ti­gen­de in­vloed wat aan­hou­den­de be­wei­ding son­der vol­doen­de rus op grond­ge­sond­heid, pro­duk­ti­wi­teit en bi­o­di­ver­si­teit het. In SuidA­fri­ka is daar bees­boe­re wat vol­hou­baar boer met ’n be­la­ding wat twee keer of drie keer ho­ër as die norm is. Dink net wat dit aan jou wins­ge­wend­heid doen. Dit kom neer op twee keer meer die­re met die­self­de vas­te kos­te.
Bees­te het twee be­lang­ri­ke funk­sies. Eer­stens moet hul­le gras en strui­ke om­ska­kel in ’n smaak­li­ke pro­te­ïen­bron ge­naamd rooi­vleis. T­wee­dens moet hul­le die weiding en grond ver­be­ter waar­op hul­le loop en leef. Vir hier­die doel moet ons die­re ont­wik­kel of teel wat pas by die om­ge­wing waar­in hul­le funk­si­o­neer en moet ons weet wat no­dig is om weiding te ver­be­ter. Daar­na moet ons ’n ma­nier uit­werk om dit te be­reik.
Ten op­sig­te van wei­dings­be­stuur is daar ’n klom­pie goeie boe­re, soos mn­re. Gi­de­on Oost­hui­zen, De Wet Coet­zee en Ian Ridd­le (lees ook die ar­ti­kel “Groei en her­stel met ul­tra-trop­pe” op bl. 48). Daar is vee­boe­re wat ver bo die norm be­voor­raad is en wat dit vol­hou­baar doen.
Dié boe­re het ook ’n droogteplan ge­reed en mo­ni­tor die be­skik­baar­heid van hul weiding voort­du­rend.
Kom ons wees eer­lik en sê dat géén wei­ding­stra­te­gie die erg­ste droog­te wat ons in ’n hon­derd jaar moes trot­seer, son­der aan­pas­sings kon deur­staan nie. Dit is eg­ter ook waar dat boe­re met ’n goeie wei­ding­stra­te­gie, her­le­wen­de grond en ’ n droogteplan droog­tes baie be­ter han­teer as dié daar­son­der.
Ál die boer­de­rye wat ho­ër be­la­dings hand­haaf, het die vol­gen­de ge­meen: Hul­le neig na gro­ter trop­pe die­re. Hul wa­ter­voor­sie­ning is op­ge­gra­deer. (Die ho­ër be­la­ding ver­goed vir hier­die uit­ga­we.) Al­mal het lan­ger rus­tyd­per­ke na­dat ’n deel nie-se­lek­tief be­wei is so­dat die plan­te heel­te­mal kan her­stel. (In dro­ër de­le sal dit lan­ger wees, selfs 12 maan­de tot 18 maan­de.) Ty­de­li­ke e­lek­trie­se hei­nings word ge­bruik om kort, kos­te­doel­tref­fen­de wei­tyd­per­ke te op­ti­ma­li­seer. Dit lyk of die i­de­a­le be­stuurs­prak­tyk so­veel moont­lik bees­te vir so kort moont­lik met vol­doen­de (lang) rus is. Ek is oor­tuig her­le­wings­wei­dings­be­stuur is die gol­den bul­let vir die toe­koms.
FO­TO: GER­RIT VAN ZYL
LINKS: Boe­re met ’n goeie wei­ding­stra­te­gie en wat her­le­wings­land­bou­be­gin­sels aan­hang, kon die af­ge­lo­pe droog­te baie be­ter oor­leef as dié wat bloot vol­hou­ba­re be­gin­sels volg. REGS: Mnr. Ger­rit van Zyl.