Cele moet R240 000 opdok oor arres tydens inperkingArgieffoto (Foto: Ashraf Hendricks via GroundUp) Deur Tania Broughton, Groundup ŉ Sakeman van die Oos-Kaap is vergoeding van R240 000 toegestaan ná hy tydens die Covid-19-afsonderingsperiode in hegtenis geneem is toe hy sy siek seun na ŉ dokter toe wou neem. Hy is deur die polisie aangerand en 40 uur lank aangehou. Die man, wat saam met sy pa ŉ handelaarskap in Ntabankulu bedryf, het ŉ permit vir noodsaaklike dienste en hy kon tydens die afsonderingsperiode reis en handel dryf. In sy eis teen die minister van polisie, Bheki Cele, het die man gesê hy is op 1 April 2020 in hegtenis geneem omdat sy 17-jarige seun, wat saam met hom was, nie ŉ permit gehad het nie. Hulle name word weerhou. Die saak is aangehoor deur adjunkregterpresident Zamani Nhlangulela by die hooggeregshof in Mthatha. Die man het vroeër die dag vee in Kokstad in KwaZulu-Natal aangekoop en na Ntabankulu gereis om dit by die winkel af te lewer. Hy is op pad by twee padblokkades voorgekeer en moes sy permit aan die beamptes wys. Toe hy in Ntabankulu aankom, het hy ontdek sy seun “toon simptome van griep en brongitis”. Hy het dadelik die gesin se dokter, gebaseer in Kokstad, geskakel en saam met sy seun teruggery Kokstad toe. Hy is weer by ŉ padblokkade voorgekeer. Hy het sy permit en rybewys aan ŉ polisiebeampte gewys, maar is geweier om verder te reis omdat sy seun nie ŉ permit gehad het nie. Hy het ŉ beroep gedoen op senior beamptes by die padblokkade om die situasie te verduidelik en daarop gewys dat die regulasies oor rampbestuur hom toelaat om sy seun vir mediese behandeling te vervoer. Die beamptes het egter geweier. Hy het daarna ŉ plaaslike verkeersbeampte geskakel en dié het hom aanbeveel om van ŉ alternatiewe roete gebruik te maak waar daar nie enige padblokkades is nie. Terwyl hy met die oproep besig was, sê hy, het een van die polisiebeamptes van agter af gekom en sy hand gegryp. Toe hy hom teësit, is hy geslaan, geskop en beledig. Toe die beampte aan sy vuurwapen vat, het die man sy selfoon laat val en sy arms opgelig “as ŉ teken van algehele oorgawe”. Hy is met pepersproei gespuit, geskop, geslaan en gesê hy is “ŉ stuk gemors en ŉ dronkaard”. Die man sê hy het op die grond geval en hulle het sy hande en voete geboei. Die man is daarna na Mount Ayliff-polisiestasie geneem op aanklag van aanranding en dat hy met die polisie se pligte ingemeng het. Hy is twee dae later vrygelaat ná hy saam met 27 ander gevangenes in ŉ klein, donker sel aangehou is. Regter Nhlangulela het in sy uitspraak gesê dat diegene wat die minister verteenwoordig, vir die man gesê het dat die regulasies hom nie magtiging gee om siek mense oor ŉ grens te vervoer nie en daar was geen rede om sy seun na Kokstad te neem nie, omdat ŉ dokter in Ntabankulu beskikbaar was. Die polisiebeamptes het getuig die man het een van hulle gestamp en het begin om foto’s van hulle te neem met sy selfoon. Dís hoekom hulle hom in hegtenis geneem het. Hulle ontken dat hulle hom aangerand het. “Daar is ten sterkste namens die [minister] aangevoer dat die getuienis [van die man] nie geloofwaardig is nie, omdat hy geweier het om ŉ permit te wys; hy was ontwykend en het die manier hoe die gebeure ontvou het, vergroot; en sy weergawe dat hy aangerand is, kan nie gestaaf word nie,” het die regter gesê. Die regter het bygevoeg die man het bewys hy is deur die polisie aangerand. Die beserings wat hy opgedoen het, word deur mediese ondersoeke gestaaf en dit staaf dus die man se weergawe. “Die teenstrydighede en gevolglike onwaarskynlikheid van die bewyse wat deur die [minister] se getuies gegee is, is beduidend. Hulle weergawe aan die hof was eenvoudig nie waar nie.” Die regter sê die man is 40 uur lank in ŉ sel aangehou sonder ŉ rede waarom hy vervolg word. “Dit sê baie – nie net oor die skending van sy grondwetlike regte nie, maar ook die afwesigheid van geregverdigheid vir sy inhegtenisneming en aanhouding.” Die hof het hom R60 000 toegeken vir die aanranding en sielkundige lyding; R120 000 vir onwettige inhegtenisneming en aanhouding; R50 000 vir naamskending; en R10 000 vir regskoste. Die minister is beveel om die koste van die saak te betaal.