Onakkurate waardasie kan belastingbetalers rookFoto bloot ter illustrasie. (Foto: Tierra Mallorca/Unsplash) Mense wat eiendom in Johannesburg besit se erfbelasting kan dalk binnekort die hoogte inskiet weens onakkurate waardasie van hul eiendom. Die Johannesburgse metro se eiendomswaardasierol van 2023 is onlangs bekend gemaak, maar vrese heers nou dat sommige eiendomme veel hoër gewaardeer is as die werklike waarde. Volgens belanghebbendes sal van die eienaars nou dubbel die hoeveelheid erfbelasting moet betaal as vantevore. Die Organisasie teen Belastingmisbruik (Outa) sê egter die situasie kan nog beredder word, aangesien inwoners nog tot einde Maart het om beswaar aan te teken as hulle van mening is dat die metro se jongste waardasie te hoog is. Bryne Maduka, waarnemende bestuurder van die Johannesburgse metro, sê die nuwe waardasies beteken dat eienaars nou ŉ nuwe bedrag in eiendomsbelasting sal betaal sodra dit amptelik op 1 Julie van krag word, tensy hulle betyds beswaar aanteken. Die verhoging in belasting sal afhang van die toename in die waarde van die eiendom en die koers per rand op die waarde van die eiendom. Julius Kleynhans, uitvoerende bestuurder van maatskaplike innovasie en plaaslike regering by Outa, sê verskeie lede van die Johannesburgse gemeenskap het uitgewys dat die waarde van hul eiendom eintlik laer is as wat die munisipaliteit glo dit is. Julie Suddaby, LUR vir finansies by die Johannesburgse metro, sê sommige eiendomswaardasies het toegeneem, terwyl ander afgeneem het. Daar is wel ŉ algehele verhoging in die waardasies. “Ek het ŉ eiendomswaardasie gesien wat aansienlik hoër is as die vorige waarde, een wat ŉ bietjie hoër is en een glad nie eens op die waardasielys is nie. Dit was alles residensiële eiendomme wat in private besit is,” sê sy. Die probleem is ook nie beperk tot Johannesburg nie. “Selfs eiendomspesialiste is van mening dat van die munisipaliteite buitensporige verhogings probeer aanwend – veral in Nelspruit en Johannesburg,” sê Kleynhans. Die Johannesburgse metro, die Stad Kaapstad en die George- plaaslike munisipaliteit is van die munisipaliteite regoor die land wat vanjaar die waarde van eiendomme herevalueer. Waardasies word elke vier jaar gedoen, maar die Johannesburg-metro het toestemming gekry om sy waardasie met ŉ jaar uit te stel. Johannesburg se waardasierol vanjaar is maar die vierde algemene waardasie wat ingevolge die Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Eiendom gepubliseer is. Meer as 930 000 eiendomme – van kommersieel tot residensieel wat ŉ waarde bo R350 000 het – is gesamentlik ter waarde van R1,5 biljoen (trillion) gewaardeer. Die eiendomswaarde het met 12% toegeneem sedert die laaste waardasie in 2018. Die hoogste kommersiële en residensiële eiendom in Johannesburg is gewaardeer op onderskeidelik R10,1 miljard en R418 miljoen. Volgens Maduka is dit die eerste keer dat die waardasierol suksesvol intern saamgestel en vervaardig is en sodoende is baie koste bespaar. Teken besware só aan Volgens Suddaby is daar ŉ proses om besware aan te teken indien die eienaar van ŉ eiendom van mening is dat die nuwe waardasie onredelik is. Mense kan die besware óf in persoon by ŉ instapsentrum ingee óf aanlyn. ŉ Alternatiewe waardasie wat deur ŉ geregistreerde eiendomsagent gedoen is, word ook saam met die beswaar vereis, asook ander dokumentasie wat op die webwerf uiteengesit word. Indien eienaars geen verbeterings aan hul eiendomme aangebring het nie, sal foto’s van die eiendom benodig word om saam met die beswaar ingedien te word. “Dit is baie belangrik dat eienaars let op die sperdatum om eiendomswaardebesware in te dien wat op 31 Maart om 15:00 is,” sê Suddaby. “Die nuwe eiendomswaarde sal op 1 Julie in werking tree, maar dit word egter vooruit gefaktureer en sal dus al op die metro se belastingsrekening vir Junie verskyn.” Volgens Kleynhans is die beswaarproses die enigste manier waarop die metro se waardasie aangepas kan word. “Daarom is dit belangrik dat ieder en elke persoon die nuwe waardasie van hul eiendomme voor 31 Maart moet nagaan. “Min mense kan die huidige belastingskoers bekostig en baie inwoners wonder waarvoor die geld aangewend word as alles uitmekaar val.” Lesers wat nie oor ŉ alternatiewe waardasie van ŉ eiendomsagent beskik nie, kan hier hulp kry om dit vinnig en maklik te bekom.