PressReader - Kuier: 2017-06-14 - Kaap­se neu­ro­chi­rurg bied hoop aan siek kin­ders
Kaap­se neu­ro­chi­rurg bied hoop aan siek kin­ders
’n Ne­de­ri­ge man wat an­der – en ver­al kin­ders – deur sy werk wil dien. Dís hoe ’n knap pe­di­a­trie­se neu­ro­chi­rurg van Kaap­stad deur dank­ba­re ou­ers be­skryf word.
Kuier - 2017-06-14 - Inhoud - deUR JACKIE PIENAAR-BRINK
As kind wou prof. An­tho­ny Fi­ga­ji e­nig­iets van ’n mu­si­kant tot ’n ma­rie­ne­bi­o­loog of sir­kus­ar­ties word. En, ja, hy hét so am­per­tjies by die sir­kus aan­ge­sluit.
Van­dag is hy eg­ter ’n wê­reld­lei­er op die ge­bied van neu­ro­chi­rur­gie en sal hy sy be­roep vir niks ter wê­reld ver­ruil nie. Trou­ens, hy is so pas tot pre­si­dent van die In­ter­na­si­o­na­le Neu­ro­trau­ma-ge­noot­skap ver­kies.
Dis so be­lang­rik dat kin­ders wyd droom, sê hier­die ne­de­ri­ge pro­fes­sor in pe­di­a­trie­se neu­ro­chi­rur­gie aan die U­ni­ver­si­teit van Kaap­stad (UK). Be­ne­wens sy werk as do­sent en al die plig­te wat daar­mee ge­paard gaan, wy hy ook as hoof van die een­heid vir pe­di­a­trie­se neu­ro­chi­rur­gie aan die Rooi Kruis-kin­der­hos­pi­taal ’n groot deel van sy le­we aan kin­ders met brein­be­se­rings.
’n B­ril­jan­te neu­ro­chi­rurg en ’n wa­re gent­le­man, is hoe Fa­reed Mat­thews van Kaap­stad – een van ve­le dank­ba­re ou­ers – Fi­ga­ji be­skryf.
Fa­reed en sy vrou, Raad­hiy­ah, se dog­ter T­haak­i­rah is ver­lam en blind ge­laat na­dat sy op twee en ’n half­ja­ri­ge ou­der­dom ’n be­roer­te ge­had het.“Prof. Fi­ga­ji het aan haar ’n kans op ’n nu­we le­we ge­gee. Bin­ne vyf dae het sy twee brein­o­pe­ra­sies on­der­gaan. En van­dag, dank­sy prof. Fi­ja­gi, prof. Gra­ham Fieg­gen en hul­le span, is sy ses jaar oud. Sy kan loop, hard­loop en nor­maal sien, en het van­jaar in gr. R by ’n ge­wo­ne skool in­ge­val,”sê Fa­reed. ‘My werk – ’n voor­reg’ Vir Fi­ga­ji self is dit net ’n ple­sier en ’n voor­reg om met kin­ders te werk.“Kin­ders het nie die skep­ti­sis­me, si­nis­me en wê­relds­moeg­heid wat mens in groot­men­se aan­tref nie,”sê hy. “En hul­le is groot pret.”
As chi­rurg het hy eg­ter ook daag­liks met die hart­seer van die le­we te doen. ’n Vraag wat dik­wels op­duik, is hoe hy al die pyn en ly­ding ver­werk.“Ek dink dit sal self­ge­sen­treerd van my wees om te fo­kus op hoe moei­lik dit vir mý is wan­neer ek te doen het met ou­ers en kin­ders wat rég­tig weet wat dit is om te ly,”is sy ant­woord hier­op. “Wat húl­le be­leef, gee aan my per­spek­tief. Ek sal nooit e­nig­iets as van­self­spre­kend aan­vaar nie.”
Fi­ga­ji self het twee dog­ters, Sa­rah (11) en O­li­via (8).“Hul­le is ge­sond en dit gaan goed met hul­le. Ek dank God el­ke dag vir hul­le,”sê hy.“Die werk wat ek doen, laat my nooit ver­geet hoe ge­luk­kig ek is nie.”
Tog ken hy per­soon­li­ke hart­seer en moei­li­ke om­stan­dig­he­de.
Fi­ga­ji het in Wood­stock in ’n klein, oor­be­volk­te ska­kel­huis groot­ge­word. Sy ma was ’n en­kel­ou­er en on­ge­twy­feld die per­soon wat die grootste in­vloed op sy le­we ge­had het.“Al het sy nie self ho­ër­skool klaar­ge­maak nie, het sy my die waar­de van lees ge­leer en daar­deur vir my die wê­reld oop­ge­maak,”sê hy.
Hy ont­hou ook ’n“fan­tas­tie­se”uit­ge­brei­de fa­mi­lie.
Ná sy la­er­skool­ja­re in Sout­ri­vier het sy ma hom na Ha­rold C­res­sy-ho­ër­skool in Kaap­stad ge­stuur. In 1985, ty­dens die a­part­heids­re­ge­ring se nood­toe­stand, het daar­die skool uit pro­tes be­sluit om ’n he­le skool­jaar op te sê.“Al­mal het daar­oor ge­stem en daar­die jaar her­haal.”Maar al het hul­le ge­wei­er om die des­tyd­se kur­ri­ku­lum te leer, het hul­le el­ke dag skool toe ge­gaan en ge­leer van din­ge waar­oor die des­tyd­se me­dia hul­le nie in­ge­lig het nie.“Dit was vir my ’n on­ge­loof­li­ke les in de­mo­kra­sie en deur­dag­te pro­tes,”sê hy.
’n Be­pa­len­de oom­blik in Fi­ga­ji se le­we was toe sy ma aan kan­ker ge­sterf het. Hy was net 16 jaar oud en het be­sef dat hy nie
net ’n loop­baan wil volg wat hom uit­daag en in­te­res­seer nie, maar dat dit ook iets moet be­te­ken. Dis hoe hy op me­dies be­sluit het, hoe­wel hy nie toe kon raai dat hy ’n chi­rurg sou word nie.
“Na­dat ek aan die UK ge­kwa­li­fi­seer het, het ek oor­see gaan reis om meer van die wê­reld te sien. Met my te­rug­koms het ek steeds geen i­dee ge­had wat­ter rig­ting ek gaan volg nie.”
Dit was tot­dat sy pad met dié van die de­par­te­men­te­le hoof van neu­ro­chi­rur­gie aan die UK ge­kruis het.“Na­dat ek ’n paar maan­de ty­de­lik daar in diens was ter­wyl ek pro­beer uit­werk het wat ek met die res van my le­we gaan doen, wou hy by my weet wat my toe­koms­plan­ne is. Hy het ge­glo dat ek heel goed by neu­ro­chi­rur­gie sou vaar. Nou, ja­re la­ter, kan ek my nie voor­stel dat ek e­nig­iets an­ders doen nie.”
Daar is so­veel wat hom aan­spoor – die ge­leent­heid om ’n ver­skil in kin­ders se le­we te maak, die uit­da­ging van chi­rur­gie, die in­tel­lek­tu­e­le en fi­sie­ke sti­mu­la­sie (van die o­pe­ra­sies is ure lank), die op­win­ding van in­no­va­sie en die be­sef dat sy een­heid el­ke dag net be­ter raak . . .
Dit was dui­de­lik so be­stem, sê hy en ver­volg:“Om ’n ver­skil te maak in die le­we van ie­mand wat ’n po­ten­si­eel ver­nie­ti­gen­de, le­wens­be­drei­gen­de brein­toe­stand het, is een van die be­vre­di­gend­ste wer­ke. En die brein is on­ein­dig fas­si­ne­rend: Dis die mees kom­plek­se or­gaan in die lig­gaam en die een waar­oor ons in die na­bye en ver­re toe­koms die mees­te kan leer.”
As ie­mand wat self uit ’n min­der­be­voor­reg­te ag­ter­grond kom, glo hy vas dat men­se wat met strui­kel­blok­ke te doen het, die ge­leent­heid het om die­per te delf as men­se wat nie te­ë­spoed ken nie en dat hul­le dus in­ner­li­ke hulp­bron­ne kan ont­wik­kel wat aan hul­le ’n voor­sprong kan gee. ’n wa­re Baan­bre­ker Hy glo die­self­de geld vir A­fri­ka.“Ons het hier baie uit­da­gings. Een van die din­ge waar­op ek die trots­ste is, is dat die Rooi Kruis-kin­der­hos­pi­taal be­skik oor‘n een­heid wat wê­reld­wyd‘n toon­aan­ge­wen­de rol speel by ge­vor­der­de brein­mo­ni­te­ring. Dit daag men­se se sie­ning uit oor wat in A­fri­ka moont­lik is.”
Hy self het ’n ma­nier ont­wik­kel waar­deur e­lek­trie­se sei­ne ge­mo­ni­tor kan word ter­wyl op ho­ë­ri­si­ko-a­re­as van die brein en rug­murg ge­o­pe­reer word.“Al hoe meer an­der een­he­de ge­bruik hier­die stel­sel, wat ons dees­dae in staat stel om o­pe­ra­sies te doen wat ons vroe­ër nie kon nie.”
Sy ver­kie­sing tot pre­si­dent van die In­ter­na­si­o­na­le Neu­ro­trau­ma-ge­noot­skap is vir se­ker ’n loop­baan-hoog­te­punt, maar nie die top­punt nie, sê hy.“Dis net een van ons een­heid se doel­wit­te. Ons wil uit­ein­de­lik er­ken word as een van die be­lang­rik­ste neu­ro­chi­rur­gie­se sen­trums ter wê­reld en in die pro­ses die res van die wê­reld se sie­ning oor A­fri­ka ver­an­der.”
Dis eint­lik i­ro­nies dat staats­pa­si­ën­te by die Rooi Kruis-hos­pi­taal toe­gang tot die bes­te be­han­de­ling kry deur­dat dit die e­nig­ste pe­di­a­trie­se neu­ro­chi­rur­gie­se een­heid in die land is waar­heen hul­le ver­wys kan word, voeg hy by.
Uit­ein­de­lik is dit die dank­baar­heid van ou­ers en kin­ders wat hom die lang­ste by­bly.“Selfs wan­neer ons nie daar­in kon slaag om ’n kind te red of ’n ge­stremd­heid te voor­kom nie, dra hul­le dank­baar­heid en wel­wil­lend­heid ons.”
Met al die ys­ters wat hy in die vuur het, is dit ui­ter­aard nie mak­lik om tyd vir stok­perd­jies te kry nie. Hy pro­beer wel om sy ja­re lan­ge be­lang­stel­ling in mu­siek (hy be­speel ’n paar in­stru­men­te) en sport (ver­al vlug­bal) le­wend te hou.
“Maar,”voeg hy by,“die werk­li­ke ba­lans in my le­we is my twee dog­ters. Al is ek ook hóé lief vir my werk en al is ek ook hóé toe­ge­wyd om die bes­te daar­in te wees, ver­tel ek hul­le ge­reeld dat al­les twee­de kom ná hul­le. Trou­ens, my werk het my ge­help om werk­lik te be­sef wat hul­le vir my be­te­ken. Al­les draai om hul­le.”
Prof. Fi­ga­ji het aan haar ’n kans op ’n nu­we le­we ge­gee. Sy kan loop, hard­loop en nor­maal sien. Fa­reed Mat­thews
HOOFFOTO: Prof. An­tho­ny Fi­ga­ji van Kaap­stad be­sig om die le­we van an­der met sy me­die­se ken­nis te ver­be­ter. ON­DER: In die te­a­ter ty­dens ’n brein­o­pe­ra­sie.