Boere bekommerd oor groot reënSopnat landerye naby Crecy op die Springbokvlakte in Limpopo. (Foto: Reint Dykema) Die weerdiens voorspel nog reën oor die volgende paar dae, terwyl talle boere in hierdie stadium diep bekommerd is weens versuip-, hael- of vloedskade. Francois Wilken, president van Vrystaat Landbou, sê op talle gebiede staan mielies in die water, koring kon op sommige plekke nog nie gestroop word nie en die gradering weens die aanhoudende reën is swak. Sonneblomaanplantings in sommige gebiede is agter, terwyl boere wat suikerbone plant nog in sopnat lande probeer inkom. In die Bultfontein-omgewing is versuipskade van tussen 30% en 80% aangemeld. Dit sluit ook gebiede soos Hoopstad, Wesselsbron en Kroonstad in. In die Heilbron-omgewing in die Oos-Vrystaat het sommige boere ook groot versuipskade. Wilken, self ŉ lusernboer, sê hy het die afgelope maand weens die reën nog net een snysel gedoen, terwyl hy gewoonlik teen hierdie tyd al drie agter die rug het. “Die boere wat vroeg geplant het, waar die mielies al groter is, het ook minder skade. Op ander plekke staan die plantjies in die water.” Onkruidbeheer is weens die reën ook ŉ kopseer omdat boere nie in die lande kan kom om te bespuit nie. Stygende insetkoste bly ŉ probleem en sekere kunsmisprodukte is dubbel die prys as ŉ jaar gelede, terwyl sommige gifstowwe tot drie keer meer is. “Aan die ander kant is die weiding vir die vee uitstekend. Die velde lyk baie mooi ná die brande,” sê Wilken. Boere in die Benede Oranje-streek sê die oopmaak van die damsluise skep bykomende bufferkapasiteit as wanneer nog reën kom. (Foto: Wilco Fourie) “Baie van die ouens in die stede dink die boere is nooit tevrede nie – dan is daar te min reën en dan is daar te veel reën. Maar die boer doen alles reg en soms het hy steeds nie ŉ oes nie.” Vier sluise van die Vaaldam is nou reeds oopgemaak nadat die dam reeds ŉ week voor Kersfees meer as 100% vol was. Die Bloemhof- en Vanderkloofdam is volgens die departement van water en sanitasie ook meer as 100% vol. Wilco Fourie, president van die Oranjerivier-landbou-unie, sê die Oranjerivier se vloei het reeds stelselmatig begin afneem nadat die sluise oopgemaak is. Haelskade in die omgewing van Chrissiesmeer. (Foto: TLU SA) “Dit is belangrik dat ons bufferkapasiteit skep as volgende week se reën kom,” sê Fourie. In hierdie stadium sak die Oranjerivier se vlakke vinniger as wat dit aan die Vaalrivier se kant styg en Fourie sê die Oranjeriviervlak behoort binne die volgende week omtrent met ŉ meter te sak. Dit gee bykomende speling vir boere langs die rivier. Sommige boere in onder andere Kakamas was op hete kole omdat ŉ verdere styging in die riviervlak skade sou kon berokken. Bennie van Zyl, hoofbestuurder van TLU SA, sê daar was hael en swaar reën in die Breyton- en Chrissiesmeer-gebied en vliegtuie en hommeltuie is vooruit bespreek sodat boere hul gesaaides uit die lug kan bespuit. Die Matlabasrivier in Limpopo het oorstroom, maar boere in dié gebied is daaraan gewoond en weet hoe om die situasie te hanteer. In die Modimolle-streek het swaar reën in Desember op talle plekke groot skade aan paaie aangerig en laagwaterbrûe het etlike keer oorstroom. In hierdie omgewing sukkel boere om waatlemoene uit die lande te kry. “Maar die veld lyk oral pragtig en waterstrome loop op al die plekke,” sê Van Zyl. Nog reën voorspel Sommige boere sukkel om weens die reën in sopnat landerye te kom. (Foto: reint Dykema) Celeste Fourie, ŉ voorspeller verbonde aan die SA Weerdiens, sê nog reën is oor groot gebiede van die land op pad. ŉ 60%-kans vir reën word Dinsdag vir Noordwes, die grootste gedeelte van die Vrystaat, die oostelike gedeeltes van die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal, Gauteng en die Hoëveld van Mpumalanga voorspel. In Limpopo en die verre westelike gedeeltes van Noordwes en die Vrystaat, asook die westelike gedeeltes van die Oos-Kaap, is daar vandag ŉ 30%-kans op reën. Fourie sê teen môre word ŉ 30%-kans vir reën in die noordelike gedeeltes van Gauteng, Limpopo en die Hoëveld van Mpumalanga voorspel. [JUST IN] Fourth sluice gate opens at Vaal Dam ????Video Cred: Reveck Hariram pic.twitter.com/cjiPnn8YtE — Rand Water (@Rand_Water) January 3, 2022 Teen Donderdag word die meeste reën op plekke soos die oostelike gedeeltes van die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal, die Hoëveld van Mpumalanga en die suidelike gedeeltes van Gauteng verwag. Soortgelyke toestande word Vrydag verwag, met donderbuie wat in die sentrale en oostelike gedeeltes voorspel word. Teen die naweek word reën in die sentrale en oostelike gebiede van die land verwag en selfs die oostelike gedeeltes van die Noord-Kaap. Volgens Fourie het die weerdiens se seisoenale voorspelling op ŉ natter seisoen gedui. Kimberley het die afgelope 24 uur 25 mm reën gehad, die Bloemhof-gebied het 13 mm gehad en Rustenburg 19 mm. In Lephalale is 54 mm ŉ dag tevore gemeet, terwyl 46 mm op Graskop aangeteken is.