Gebruike en Gewoontes in die Bybel: Gasvryheid(1) - JP Louw - www.bybelkennis.co.za
by Mitch Kalp · Published 23/10/2015 · Updated 14/10/2015
Om mense te ontvang, voedsel en verblyf te gee, was 'n belangrike sosiale gebruik. Gasvryheid is in sowel die Ou as Nuwe Testamentiese tyd hoog geag. Die nomadiese wyse van leef, waar almal maar swerwers was soos in die vroegste Bybeltye, het sekerlik bygedra tot 'n wedersydse gevoel vir mekaar. Nomadiese mense is goed bewus van die hardheid van 'n dorre wêreld waar kos en water skaars is. Dit is merkwaardig dat in die geskiedenis van die mensheid rykdom en oorvloed gasvryheid gedemp het, maar dat wanneer mense min het hulle meer bewus is van ander se nood. In Romeine 12:20 skryf Paulus selfs "as jou vyand honger is, gee hom iets om te eet; as by dors is, gee hom iets om te drink."
As iemand in die huis of tent van 'n ander 'n gas is, aanvaar die eienaar alle verantwoordelikheid (Genesis 19:2-8). Psalm 23:5 vertel dan ook van die hartlikheid waarmee 'n eregas ontvang is. Hierdie deug is gewortel in God se troue sorg en liefde en het nog altyddeur by Christene 'n belangrike kenmerk gebly. In die wette van Moses is baie bepalings ingebou om die vreemdeling te beskerm (Eksodus 22:21, Deuteronomium 10:18, 19; 14:29). Job 31:16-17 en Jesaja 58:7 wys hoe be­langrik dit beskou was om voedsel met ander te deel. In Deuteronomium 23:4 word die Ammoniete en Moabiete geban uit die gemeente van die Here omdat hulle kos en water geweier het toe Israel uit Egipte by hulle verby getrek het.
Die Jode het in gedagte gehou dat Abraham (Genesis 18:2-13) vreemdelinge ontvang het wat eintlik engele was. Ook Gideon (Rigters 6:11-23) het nie besef dat die vreemde man wat met hom gepraat het 'n engel was nie. Daarom sê Hebreërs 13:2 "moenie nalaat om gasvry te wees nie, want deur gasvry te wees, het sommige mense sonder dat hulle dit geweet het, engele as gaste gehuisves." Hierdie gedagtegang het by Christene voortgeleef in die raaksien van 'n ander, veral as daar nood is, as iemand wat deur die Here op jou pad gebring is om iets aan die saak te doen.
Om 'n maaltyd aan ander voor te sit was 'n belangrike saak. Groot besluite en weldade was dikwels deel van 'n maaltyd. In Sefanja 1:7 sit die Here self 'n maaltyd voor. So ook in Psalm 23:5. In die gelykenis in Matteus 22:2-14 waarin Jesus praat oor die Koninkryk van God verduidelik Hy dit as 'n maaltyd wat 'n koning as bruilofsfees vir sy seun gee. Om by iemand te eet was dus 'n groot saak, 'n belangrike manier om eer aan iemand te betoon, en om baie nou met iemand te assosieer, om te se "ek is jou vriend" of "ons is 'n broederskap". Die nagmaal wat Christene vier is deels om die dood van die Here te gedenk, maar ook om jou ten volle met Hom te assosieer.
As gasvryheid geweier was, het dit sterk reaksie meegebring. In Matteus 10:14-15 word gesê dat selfs die stof van jou voete as oordeel teen so een afgeskud moet word. In Galasiërs 6:10 en 1 Petrus 4:9 word Christene vermaan om gasvry te wees.
In die verkondiging van die Evangelie het gasvryheid 'n groot rol gespeel, want die eerste predikers het geen inkomste gehad nie en was geheel afhanklik van gasvryheid. 3 Johannes 5-8 sê dan ook dat dit die plig was van ander gelowiges om die predikers te versorg. Om te verhoed dat gasvry­heid misbruik is, het sekere voorskrifte gegeld. In een van die ou leerboeke van die vroeë kerk, die Didache (Leerstuk) van die Apostels, lees ons in hfst 11 dat as 'n reisende prediker kom, moet by gasvry behandel word. Hy mag 'n hele dag bly, en selfs 'n tweede as dit nodig is; maar nie 'n derde dag nie. Hy mag ook by vertrek niks anders as brood vir die reis van een enkele dag as padkos ontvang nie. Petrus se verblyf by Simon die leerlooier in Joppe, waarvan Handelinge 9:43 sê dat by geruime tyd gebly het, sou na alle waarskynlikheid ingehou het dat Petrus nie net bloot as gas vertoef het nie, maar ook dalk vir Simon gehelp het. Joppe was aan die see geleë en Petrus kon dalk nog deels vis gevang het.
Van die woorde in die Nuwe Testament wat gewoonlik met "gasvryheid" vertaal word, het ''n hele paar die element van 'n "vreemdeling" as deel van die betekenis, byvoorbeeld om 'n vreemdeling te ontvang, liefde aan 'n vreemdeling te bewys, om 'n vriend vir 'n vreemdeling te wees, ens. In 1 Timoteus 3:2 en Titus 1:8 word van 'n leier in die gemeente vereis om gasvry te wees.