Die Vredesboom of Wagboom 1864 | Brits
LOCAL TIME: 02:38 am | Wednesday, 08 December
Where am I? ShowMe™ » Brits > Tourism > Tourist Attractions > Family Activities > Die Vredesboom of Wagboom 1864
Die Vredesboom of Wagboom 1864
In die begin jare van die Boere republieke van die Transvaal en die Oranje Vrystaat was daar baie "groeipyne".
Die vorige inwoners, naamlik die Griekwas, Korannas en Swart volkere het nie net onder mekaar gestry maar ook teen die nuwe blanke inwoners in opstand gekom.
Britanje het nog steeds die Voortrekkers en hulle afstammelinge as onwettige emigrante bejeen en alles in sy vermoë aangewend om die twee nuwe republieke in te palm.
Die ergste probleme was broedertwis en onmin in eie geledere. Die meningsverskille het oor sake soos standpunt teenoor Britanje (konfrontasie, verder trek of onderhandeling), vereniging al dan nie van die twee republieke, kerklike skeurings maar ook familiefetes en persoonlikheidsbotsings gegaan.
Die twee hoof kampe is deur Hendrik Potgieter aan die een kant en Andries Pretorius aan die ander kant verteenwoordig. Na hulle dood is die stryd deur kommandant Stephanus Schoeman, kommandant Jan Viljoen en president Marthinus Wessel Pretorius voortgesit. Kommandant Paul Kruger het later ook tot die toneel toegetree.
Terwyl M.W. Pretorius altwee republieke probeer verenig het is daar in Transvaal 'n verkiesing gehou waarin Willem van Rensburg as president verkies is. Baie van die Boere het egter buite stemming gebly en Viljoen en Schoeman was nie hiermee gediend nie. Hulle het dus 'n "Volksleger" op die been gebring en Pretoria ingeneem.
Kommandant Paul Kruger was van mening dat die verkiesing, alhoewel laag in stem getalle was tog die volk se wil verteenwoordig het. Hy het dus die nuwe president (Van Rensburg) met sy "Staatsleger" verdedig soos dit sy plig was. Die nuutverkose president is toe onder begeleiding van Kruger en die Staatsleger vanaf Rustenburg na Pretoria om te regeer. Viljoen en Schoeman het hulle by Kommandonek ingewag. Daar het geen geveg plaasgevind nie maar Kruger en Van Rensburg het na Krokodildrif weggeswenk en oor die rivier getrek van waar hulle oor Silkaatsnek na Pretoria wou kom.
Schoeman en Viljoen het hulle agtervolg en kort nadat hulle ook deur die rivier is, het hulle die Staatsleger ingehaal wat daar op 'n koppie stelling ingeneem het. Nou het Kruger iets merkwaardigs gedoen. Hy het oop en bloot voor die linies op 'n klip gaan sit. Die Volksleger het 'n paar sarsies geskied en die klip getref. Kruger het doodluiters bly sit en die skietery is gestaak.
Schoeman en Viljoen se manskappe het nou elk 'n stelling op 'n afstand ingeneem. Een man van die Schoemankommando is toe doodgeskiet en dit is 'n wonder dat dit nie aanleiding gegee het tot 'n uitbarsting nie. M.W. Pretorius het hom intussen vanaf die Vrystaat na die gevegsterrein gehaas en onderhandeling tussen die leiers het plaasgevind waarin hulle besluit het om 'n nuwe verkiesing te hou.
Al hierdie onderhandelings het ses dae geduur en onder drie verskillende Kareebome plaasgevind. Die boom waaronder die finale onderhandelings gehou is, is die Vredesboom genoem. Hierdie boom het egter intussen doodgegaan.
Daar naby was 'n ander Kareeboom waaronder kommandant Jan Viljoen sy kamp opgeslaan het.
Hierdie boom was aan die pad na Silkaatsnek geleë en aangesien dit 'n groot koelteboom en dus 'n soort landmerk was, is dit in later jare dikwels as 'n afspreekplek gebruik om gaste wat van Pretoria af gekom het in te wag. Dit het die naam "Wagboom" gekry. In 1961 is by hierdie boom 'n monument ter herdenking aan die vrede van 1864 se Burgeroorlog opgerig. Die boom bestaan vandag nog. Alhoewel dit die nie die boom is waaronder die vrede gesluit is nie, het dit tog 'n belangrike rol in die vrede en daarna gespeel.