BO: Wilde perde is sosiaal, soos baie soorte diere. Hulle vreet saam, slaap saam, speel saam en vlug ook saam, soos hier. Want daar is krag in getalle en dié saamboerdery is vir hulle voordelig in die vrye natuur met sy baie gevare.
Met magtige hoefslae wat die stofdampe oor die veld laat opslaan, skeer ’n trop wilde perde die aarde... saam-saam op vlug soos ’n menseskare wat van paniese skrik van ’n gevaar af weghardloop. Perd en mens is altwee sosiale wesens wat dit verkies om regdeur hul lewe—in tye van onrus sowel as vrede—tussen ander wesens van hul soort te vertoef. Maar waarom leef sekere diere in kuddes terwyl ander geswore kluisenaars bly? Watter voordele kan ’n lewe van saamhorigheid bo ’n alleenbestaan hê? Het sekere dieregemeenskappe ’n “gemeenskaplike siel”—iets wat die hartklop vir die hele kolonie verskaf? Die studie van die kuddegees is ’n baie interessante wetenskaplike onderwerp, ’n boeiende kykie in die onmiskenbare waarde van spanwerk in die fantastiese verwikkeldheid van die lewensvorms op aarde...
Teenoor hierdie geswore kluisenaars is daar ander diere wat net soos mensgesinne leef: die ouers en kroos alte knus bymekaar. En dan is daar die diere wat hulle in groot groepe of kolonies saamskaar. Vir hierdie diere is dit noodsaaklik om saam te woon sodat hulle kan oorleef.
Waarom hierdie saamhorigheid? Watter voordele het die lewe in ’n kolonie bo ’n alleenbestaan? Die studie van die kuddegees is ’n boeiende onderwerp, ’n fassinerende kykie in die samehang van lewe op aarde ...
Daarteenoor kry ons die sogenaamde Siphonophora, ’n orde van die Hydrozoa, ’n klas ongewerwelde seediere wat tot die filum Cnidaria behoort. Hulle is eweneens verskillende organismes wat ’n kolonie vorm, al lyk sulke kolonies op die oog af soos jellievisse. Die bekendste voorbeeld is die bloublasie, wat soos ’n enkele organisme lyk, maar in werklikheid ’n kolonie van Siphonophora is.
Elk van die sogenaamde soöiede in die kolonie is ook ’n enkeling op sigself, maar leef so geïntegreerd saam met die ander dat die kolonie inderdaad soos een groot individu funksioneer. Dog, anders as by die eudorina, is die meeste van hierdie soöiede so gespesialiseerd dat hulle nie op hul eie kan oorlewe nie.
In sy baanbrekerswerk oor die gewoontes van termiete, Die Siel van die Mier (wat in die jare twintig van die vorige eeu as ’n vervolgreeks in die tydskrif Die Huisgenoot verskyn het), vergelyk die beroemde skrywer-natuurkundige Eugène Marais die termietnes met die menslike liggaam. Die afsonderlike termiete en die organe van die menseliggaam word ook naasmekaar beskou.
Sonder sy verskillende organe kan die liggaam nie bly lewe nie. As die termietkoningin doodgaan, versprei die nuus soos ’n veldbrand deur die nes. Besluiteloosheid en wanorde heers dan onder die termiete. Uiteindelik vrek hulle ook.
VIR baie van die hoër diere is hul oorlewing afhanklik van die mate waarin hulle ’n behoorlike kudde kan vorm en in stand hou. Wildsbokke beweeg byvoorbeeld in troppe, en roofdiere soos leeus en luiperds val in die reël nie die trop aan nie. Die slagoffers is eerder alleenlopers (die oues, beseerdes of siekes) wat van die trop weggedwaal het.
REGS: Skape sal altyd saamtrop—en as een koers vat en hardloop, hardloop die res agterna, al is dit regoor ’n besige straat met baie motors. Nie verniet dat ’n groep mense wat willoos agter swak leiers aandraf, soms met ’n trop skape vergelyk word nie!
Broeigemeenskappe onder die voëls bou gewoonlik hul neste op terreine waar roofdiere hulle nie maklik kan bykom nie. Seevoëls soos pikkewyne, seemeeue en malgasse vorm van die wêreld se grootste broeikolonies.
Nog ’n goeie rede vir die saamleef van diere, is paring. Diere en voëls kan darem soveel makliker vir hulle ’n geskikte maat uitsoek as hulle in die bondel vry as wanneer hulle alleen woon. ’n Goeie genetiese vermenging is nodig om ’n gesonde nageslag te verseker en dit kan soveel makliker in die kudde bewerkstellig word.
IN 1858 het die Amerikaanse natuurkundige Qeorges Blond ’n enorme katastrofe op die Groot Prêrie van Noord-Amerika aanskou. Hy het ’n reuse-trop van sowat 100 000 bisons (Amerikaanse buffels) dopgehou wat vir warmte en beskutting dig bymekaar beweeg het.
’n Trop wolwe het die bisons stil-stil begin agtervolg. Aangesien die bisons so naby mekaar gebly het, kon die wolwe hulle nie bykom nie.
Die volgende aand het die natuurkundige opgemerk dat die wolwe die bisons tot op die rand van ’n steil krans gedryf het. Tot sy grootste ontsteltenis moes hy toekyk hoe die hele trop hulpeloos oor die krans tuimel. Die wolwe het toe ondertoe gehardloop na hul ontsaglike buit.
Maar “selfmoorde” by dieretroppe is niks nuuts nie. In die vroeë jare twintig van die twintigste eeu het Cronwright Schreiner, eggenoot van die gevierde Suid-Afrikaanse skryfster Olive Schreiner, beskryf hoe ’n groot trop springbokke oor die Kalahari gesnel en in die Atlantiese Oseaan verdrink het.
Sekere wetenskaplikes skryf die saamsterf van diere toe aan ’n gebrek aan “strategiese bewustheid”—die onvermoë om weg te breek van die normale roete wat die kudde of kolonie sedert die oertye gevolg het.
Daar is minstens ’n dosyn teorieë oor hoekom walvisse en dolfyne só op die strande beland. Alles word geblameer, van ’n massiewe vermeerdering van see-alge tot fratsweer (byvoorbeeld donderstorms) en selfs die vorm van die kuslyn (vlak seebodems wat die diere sou verwar).
Party navorsers glo dat die oënskynlike massa-selfmoorde van diere ’n natuurlike metode van bevolkingsbeheer is. Dit kan byvoorbeeld byvoorbeeld gebeur dat die bestaande plantegroei hulle nie meer almal kan onderhou nie. Dit lyk of die diere aan “engtevrees” ly, en almal raak aan die hardloop—in dieselfde rigting. Hulle hardloop oor die veld op soek na groter lewensruimte—en val dan baiemaal oor die kranse en verdrink in die water daar onder.
As ons die eersgenoemde moontlikheid aanvaar, weerspreek dit dan nie die einste rede waarom diere saamwoon nie—juis om te verseker dat hulle sal bly lewe?