Geologiese tydskaal - Wikipedia
’n Kunstenaarsvoorstelling van ’n geologiese tydskaal in die vorm van ’n spiraal.
’n Geologiese tydskaal is ’n indeling van die geskiedenis van die aarde in geologiese tydperke. Verskeie tydskale is al opgestel, maar in die geologie word die laaste weergawe gebruik van die Internasionale Kommissie oor Stratigrafie (IKS). Dit beteken dat in ouer publikasies dikwels alternatiewe name of daterings van bo- of ondergrense van tydperke gebruik word. Die nuutste weergawe van die IKS volg hier onder.
Volgorde[wysig | wysig bron]
In die 18de eeu al is die stratigrafiese kolom deur geoloë in verskillende eenhede of rotslae opgedeel. Gegrond op ooreenkomste kon rotslae wat in verskillende dele van die wêreld voorkom, vergelyk word. Daar bestaan egter steeds veral op klein skaal talle onduidelikhede, wat met die verbetering van stratigrafiese tegnieke en metodes steeds beter opgelos word.
Hoe lank die tydperke in die tydskaal geduur het, was onbekend tot met die uitvinding van radiometriese datering in die eerste helfte van die 20ste eeu. Tans het die gebruik van verskillende tegnieke die foutspeling by die datering van die belangrikste oorgange in die tydskaal verklein tot minder as 1%.
Die geskiedenis van die aarde word in vier hooftydperke, of eons, ingedeel (van oud tot jonk): die Hadeïkum, Argeïkum, Proterosoïkum en Fanerosoïkum. Dié word in eras verdeel, waarvan die Paleosoïkum, Mesosoïkum en Kainosoïkum die eras van die jongste eon, die Fanerosoïkum, is. Die laaste era, die Kainosoïkum, word weer verdeel in drie periodes: die Paleogeen, Neogeen en die huidige Kwartêr. Die Kwartêr word onderverdeel in die epogs Pleistoseen en Holoseen. Epogs word weer onderverdeel in tydsnedes.
Danksy radiometriese datering is vasgestel dat die laaste eon, die Fanerosoïkum, nie eens ’n tiende van die aarde se totale geskiedenis uitmaak nie. Die tyd voor dié eon word dikwels gesamentlik die Prekambrium genoem, dus die tyd voor die eerste Fanerosoïese periode, die Kambrium.
Geologiese tydskaal[wysig | wysig bron]
In die chronostratigrafie word eons, eras, periodes, epogs en tydsnedes genoem eonoteme, erateme, sisteme, series en etages. Dit verteenwoordig die gesteentes wat in die typerke gevorm het.
Tyd gelede (miljoen jaar)
Fanerosoïkum Kainosoïkum Kwartêr Holoseen 0-0,0117
Pleistoseen Laat 0,0117–0,126
Neogeen Plioseen Piasensium 2,588-3,60
Mioseen Messinium 5,333-7,246
Paleogeen Oligoseen Chattium 23,03-28,1
Eoseen Priabonium 33,9-38,0
Paleoseen Tanetium 56,0-58,7
Mesosoïkum Kryt Laat Maastricht 66,0-72,1
Vroeg Albium 100,5-113,0
Jura Laat Titonium 145,0-152,1
Middel Callovium 163,5-166,1
Vroeg Toarsium 174,1-183,0
Trias Laat Rhaetium 201,3-208,5
Middel Ladinium 235-242
Laat Olenekium 247,2-251,2
Paleosoïkum Perm Lopingium Changhsingium 252,2-254,2
Guadalupium Capitanium 259,9-265,1
Sisuralium Kungurium 272,3-279,3
Karboon Pennsylvanium Gzhelium 298,9–303,7
Mississippium Serpukhovium 323,2–330,9
Devoon Laat Famennium 358,9 – 372,2
Middel Givetium 382,7-387,7
Vroeg Emsium 393,3-407,6
Siluur Pridoli 419,2-423,0
Ludlow Ludfordium 423,0-425,6
Wenlock Homerium 427,4-430,5
Llandoveri Telychium 433,4-438,5
Ordovisium Laat Hirnantium 443,4-445,2
Middel Darriwilium 458,4-467,3
Vroeg Floium 470,0-477,7
Kambrium Furongium 10de tydsnede 485,4-489,5
9de tydsnede 489,5-494
3de epog Guzhangium 497-500,5
5de tydsnede 504,5-509
2de epog 4de tydsnede 509-514
3de tydsnede 514-521
Terreneuvium 2de tydsnede 521-529
Proterosoïkum Neoproterosoïkum Ediacarium 541 – 635
Cryogenium 635 – 850
Tonium 850 – 1000
Mesoproterosoïkum Stenaium 1000–1200
Paleoproterosoïkum Statherium 1600–1800
Argeïkum Neoargeïkum 2500–2800
Mesoargeïkum 2800 – 3200
Paleoargeïkum 3200 – 3600
Eoargeïkum 3600 – 4000
Hadeïkum 4600 – 4000
(en) Gradstein, F.M.; Ogg, J.G.; Schmitz, M.D. & Ogg, G.M.; 2012: A Geologic Time Scale 2012, Elsevier, ISBN 0-444-59425-6.
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Geologiese tydskaal.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Geologiese_tydskaal&oldid=1891735"
Die bladsy is laas op 17 Januarie 2019 om 19:36 bygewerk.