Written by LekkerBekkig
Kerstyd is tyd vir familie, vriende, liefde en jolyt. Die jaar se dinge kan netjies in ‘n kas gepak word, en ons kan weer ons hoop afstof en uitsien na ‘n nuwe jaar. Voordat ons van vooraf afskop, afstof en wegpak, kan ons vir oulaas bietjie terugsit en tyd spandeer op die goeie dinge in die lewe - mense en kos!
Die Vaaljapies is besig om hul visstokke te olie, hul spaarbande na te gaan en hul potjies te pak vir die lang rit af see toe. Mosselbaai lê salig en stil voor die groot trek se vlugtelinge binnekort daar land, en die plek in ‘n miernes omskep. Of jy nou besig is om jou karavaan te pak, of reg te maak om ‘n bietjie by jou vakansiehuis te gaan ontspan, kook gaan daar gekook moet word. Braai gaan daar gebraai word. Hier is ‘n paar resepte wat jou gaste sal laat smul en jou sal tyd gee om self te ontspan.
Laat jou garnale skoonmaak deur die vishandelaar waar jy dit koop. Dit spaar baie tyd en ‘n gelol.
2 Eetlepels groen Thaise kerrie ‘paste’ - dit voel net nie reg om dit pasta te noem nie.
2 Teelepels vissous
2 Teelepels palmsuiker
Handvol Thaise basiliekruid
1 Klein rissie
Braai die kerrie ‘paste’ in warm olie totdat jy die reuk daarvan begin kry.
Voeg nou die vissous, suiker en klappermelk by en kook totdat die geur deurtrek.
Voeg die fyngekapte rissie by en kook vir so ‘n paar minute.
Jy kan nou die skoongemaakte garnale in die sous sit en kook totdat hulle net begin pienk word. Doen hulle so stuk-vir-stuk sodat elke garnaal lekker sous kry en nie droëbek op die kant sit nie.
Bedien die sous en garnale sommer so saam met ‘n broodjie of rys. Ek het verkies om van hulle op die Vangs-van-die-dag slaai (sien resep hiernaas) te bedien en van hulle apart saam met kreef.
Hierdie is ‘n seekosslaai wat nie te-
rugstaan vir enige seekosbord waarvoor jy makhulu geld moet betaal nie. Jy kan iets van als op die slaai sit, maak net seker dat die basis daarvan lekker geurig is. Mense kry hul groente in sonder dat hulle dit weet, en dit dra by tot die algehele smaak van die dis. En natuurlik lê die geheim in die sousie wat soos ‘n viool die hele smaaksimfonie bymekaar bring.
Gemengde blare - probeer ‘n variteit van blare insluit soos ridique, bronkors - (watercress) en roket
Avokadopere - in dun repies gesny en op die kant van die ‘platter’ as geheel bedien.
Mossels - gestoom totdat hulle net oopmaak.
Gegeurde garnale - soos in vorige resep
Vir die sousie
Gemmer - fyngekap, sommer so handvol of twee
Knoffel - so handvol
2 Eetlepels lemmetjiesap (nie suurlemoen nie)
3 Eetlepels rysasyn
3 Eetlepels mirre
Fyngekapte rissie (na smaak)
Begin jou slaai pak en maak seker die komkommer en kruisement is versprei oor die hele bord, sodat mens met elke happie daarvan kry.
Meng al die bestanddele van die sousie saam en gebruik bietjie daarvan om jou slaaiblare te geur. Versprei die garnale eweredig oor die slaai.
Wissel af met die gestoomde mossels. Gebruik die sousie mildelik terwyl jy pak. Elke mossel en garnaal moet bietjie van die sous opkry. Mens kan sommer die genot op mense se gesigte sien wanneer hulle in ‘n stukkie gemmer inbyt saam met ‘n mosseltjie of ‘n garnaal. Verdubbel die sousresep as jy baie gaste het. Jy kan nooit te veel van hierdie sousie maak nie, glo my.
As ek my nie misgis nie, noem mense dit beeshaas. Waar hulle aan daardie naam gekom het, sal net hulle weet. Miskien was hulle haastig of iets. Mens moet nogal wees wanneer mens ‘n filet maak, want jy moet hom nie te veel gaarmaak nie. Hy moet nog lekker pienk binne-in wees, anders sit jy weer met die vleis kougom-storie. Vir ‘n bietjie afwisseling het ek die filet op twee maniere gaargemaak. Die een baie plein-en-simpel en die ander een met alles en nog wat. Só twee uiterstes.
Filet met Gorgonzola-sous
Braai die filet heel en sit net sout en peper op. Sny in dik skywe en bedien met die heerlike sous. Die roomsous is net so eenvoudig. Neem drie bakkies room en kook dit in ‘n pan totdat dit dik word en so met die helfte verminder het. Koop ‘n lekker sagte Gorgonzola-kaas of enige bloukaas waarvan jy hou. Breek dit in die room en laat dit smelt. Daar het jy dit. Eenvoudig maar liplek-lekker.
Filet met ‘n rooiwyn-, koffie- en sjokoladesous
Laat die filet in rooiwyn en lourierblare lê vir ‘n paar uur. Haal hom uit en sny die
filet in die lengte oop en stop met opgekap-
te groen olywe, Peppadews en buffel-mozzarellakaas. Maak hom weer toe met ‘n tou-
tjie sodat sy binnegoed nie uitval wanneer jy hom braai nie. Rol nou die filet in moerkoffie en sewe Thaise speserye. Braai heel op die vuur. Laat rus en sny dan in dik skywe.
Vat die rooiwyn waarin die filet gelê het en kook dit totdat die wyn met die helfte verminder het. Voeg ‘n koppie filterkoffie by. Swart, geen suiker nie ‘seblief. Kook vir nog so rukkie totdat dit verder verminder het. Jy kan dan ‘n blok donkersjokolade daarin breek. Moet tog nie gewone sjokolade probeer nie, dis ‘n nagmerrie en heeltemal te soet. Bournville maak ‘n lekker donkersjokolade wat perfek is vir kook. Dis ook orals beskikbaar. Meng laastens ‘n bietjie gekapte rissies by en bedien.
Beide filette kan bedien word met kapokaartappels, gestoomde aspersies en jong groenboontjies. Jy wil nie te veel fênsie goed by die vleis maak nie anders gaan hulle baklei vir aandag. Die vleis moet die held wees.
’n Ribbetjie hou van so bietjie pap om die vetterigheid te balanseer. En stywe pap is die enigste pap wat saam met so ribbetjie werk. Hierdie resep is ’n aanpassing van pap en smoor wat net bietjie meer interessant is.
Bestanddele vir die pap
Heel geelpit mielies (gebruik sommer ’n blikkie)
Maak ’n pot stywe pap - net styf genoeg sodat jy daarmee kan werk wanneer jy dit in die bak sit. Voeg die botter, room, mielies en sout by wanneer die pap begin gaar word. Maak seker die pap is gaar maar nog nat.
Drie groot uie
Twee blikkies tamaties
2 Ansjovis filette
3 Huisies vars knoffel
Vars tiemie of soet basieliekruid
Kap die uie fyn en karamelliseer hulle. Dis belangrik dat die uie lekker bruin en soet is voordat jy die res van die bestanddele byvoeg. Dit gee die soet smaak aan jou smoor. Vat maar jou tyd, maar roer die uie gereeld sodat hulle nie aanbrand nie. Net voor die uie reg is, voeg die knoffel by en braai dit deur. Sny die ansjovis fyn op en voeg ook by. Voeg nou die blikkies tamaties en vars sampioene by, en laat die smoortjie kook totdat hy lekker dik is. Jy kan so bietjie water of Port bygooi net om seker te maak hy brand nie aan nie. Sny die basieliekruid fyn en gooi dit by net voordat jy die paptert begin bou.
Bou jou tert só
Skep ’n laag pap in ’n bak wat jy nie skaam is om op die tafel te sit nie. Hy moet ook in die oond kan pas. Druk die pap plat, en sit ’n laag van die tamatiesmoor wat jy gemaak het daaroor. Wissel dit af, een laag pap, een laag tamatiesmoor, totdat jy met pap bo-op eindig. Rasper verouderde cheddar-kaas daaroor met krakerig gebraaide spekrepies. Druk jou tert onder ’n vuurwarm rooster in die oond, en hou jou oog daarop sodat die kaas nie brand nie. Haal hom uit as al die kaas gesmelt is, en hy net begin bruin raak bo-op. Bedien dadelik saam met die ribbetjie, en hou ’n nat jammerlappie byderhand, want as mens die pap so tussen jou vingers rol en aan die ribbetjie begin tik-tik, vergeet mens skoon van vingers aflek.
Die Nieu-Seelanders en Australiërs stry mos omtrent oor alles; selfs hierdie wonderlike nagereg wat ter ere van die wêreldberoemde balletdanseres Anna Pavlova geskep is.
Volgens die Australiërs het hulle dit eerste vir haar gemaak. Maar soos met rugby, praat hulle weer net groot. Dié nagereg is in 1926 deur ’n sjef van ŉ hotel in Wellington, Nieu-Seeland, geskep. Volgens Wikipedia was dit gedurende Pavlova se beroemde wêreldtoer, en is daar sedertdien meer as 600 verskillende resepte vir die bekende nagereg uitge-
Vir my is die geheim van dié resep om dit nie te soet te maak nie. Soos die dan-ser Pavlova - wat ’n probleem met balans gehad het - moet hierdie resep gebalanseer word met ’n klein bietjie suur. En dan is daar natuurlik die skuimpies wat as die nessie dien waarin die vrugte gelê word. Ek gebruik ’n titseltjie suurlemoensap om die eiergele mooi glanserig te laat verdik, en om pragtige pieke te maak.
Vir die skuimpies
3 Eierwitte (gebruik die varsste eiers wat jy in die hande kan kry. As jy dit self onder die hoender gaan haal het, soveel te beter)
’n Klein bietjie vars suurlemoensap - min-der as ŉ teelepel
75g Versiersuiker gesif, en ’n bietjie om bo-oor die dis te strooi
Vir die vrugte:
35g Swart druiwe
35g Groen druiwe
4 Teelepels strooisuiker (of meer as jy dit soeter wil hê)
’n Titseltjie suurlemoensap
Voorbereiding van die skuimpies
Verhit die oond tot 120 grade.
Klits die eierwitte en die suurlemoensap, dit sal die skuimpies help set.
Vou nou die versiersuiker in die mengsel in, bietjie-vir-bietjie.
Jy kan nou besluit of jy een groot Pavlova gaan maak, of vier kleintjies.
Voeg die strooisuiker by die eierwitte terwyl jy dit klop. Voeg die suiker teelepel vir teelepel by, en hou aan klop vir drie minute nadat al die suiker bygevoeg is. Jou mengsel moet nou lekker styf en glansend wees. Moet dit nie verder klits of oorwerk nie.
Vat ’n oondbak en vryf hom in met bietjie botter, sit waspapier op, en vryf botter bo-oor, sodat niks kan vassit nie.
Skep die skuimpiemengsel in die bak, strooi bietjie van die versiersuiker oor, en sit dit in die oond vir so twee ure. Maak die vorm van die skuimpies soos ’n nessie sodat jy later die vrugte daarin kan lê.
Indien jy nie van ’n bruin kleur op jou skuimpies hou nie, en hulle magies wit wil hou, verlaag die oondtemperatuur tot 100 grade, en bak vir 3 ure.
Voorbereiding van die vrugte
Meng al die vrugte saam (met net die helfte van die framboosbessies) en druk ’n bietjie suurlemoensap daaroor uit. Laat staan vir omtrent ’n halfuur. Jy kan ’n klein bietjie strooisuiker byvoeg as die vrugte nie soet genoeg is nie.
Sit die framboosbessies in ’n voedselverwerker, en dan deur ’n fyn sif.
Nou vir die bymekaarsit
Klop 350g room taamlik styf (jy kan bietjie vanieljesaadjies byvoeg wat jy uitgekrap het). ’n Alternatief is volroom Griekse jogurt, dit gee net ’n bietjie balans aan die soetheid van die hele dis. As jy nie kan besluit nie, doen een laag room en dan ’n lagie Griekse jogurt.
Maak ’n bedjie van die room/jogurtmengsel in die skuimpie sodat die vrugte daarop kan lê. Skep die vrugte op, en versier net soos jou oog vir jou sê. Gooi die framboosbessies wat jy gesif het daaroor, en strooi met ’n bietjie strooisuiker.
Kool laat my altyd dink aan koshuiskinders wat met lang tande in hulle borde krap. Dis ook ‘n groot verklapper van mense se verbeeldings, of die tekort daaraan. Hier is ‘n lekker braai smulkool. Vergeet maar van die braaibroodjies en ander fênsie bykosse. Hierdie kool steel die koek.
Kool op die kole
Halwe blok geelkaas*
Pakkie gekapte spek
Sny die stingel van die kool uit. Dis daai soliede deel onderaan. Sny dan die kool in duimdik skuiwe, sonder om regdeur te sny. Die gapings tussen die snye moet groot genoeg wees sodat jy die spek, sprietuie en kaas daarin kan prop sonder om die hele kool uitmekaar uit te laat val. Jy wil hom heel in foelie toedraai en op die vuur ‘kook’.
Sit die kool in ‘n dubbellaag foelie en begin hom stop met die kaas, spek en sprietuie.
*Gebruik ‘n geelkaas wat lekker maklik smelt. Enigiets van verouderde cheddar, soetmelk-kaas, of selfs daai kitch kaasvelletjies sal ook werk. Ek verkies Gruyere, want dit het ‘n effense krakerigheid, en dis nie so verwerk nie.
Sprinkel laaste die sout en witpeper oor. Jy kan ‘n stoomhuisie maak deur al die punte van die foelie, bo-op die koolkop bymekaar te vat. Draai totdat jy seker is die foelie is goed geseël.
Sit nou op die kole, óf op ‘n rooster en laat vir so twee ure stoom. Wanneer daai soet geur van die spek, kool en spriet-
uitjies mense van heinde en verre na jou braai toe lok, weet jy dit werk, en die kool is amper gaar.
Bedien sommer so uit die foelie uit. Die gaste wat koskenners is, sal van die sous wat van die kool af kom, wil drink. Dis ‘n hemelse aftreksel.
Wanneer jy die aartappels koop, kies die wat alleen sal staan en bietjie plat is onder. Hulle moet nie in die oond rondrol soos albasters nie.
Sny die aartappels in dun sky-
fies, elk so ’n millimeter dun. Maak seker jy sny hulle nie heeltemal deur nie, sodat die aartappel amper heel bly. Trek die skyfies van mekaar af weg en gooi sout en olyfolie tussen die snytjies. Bak in ’n vooraf-verhitte oond van so 180 grade. Jy kan besluit hoe ‘crispy’ jy die aartappels wil hê. Hoe langer jy dit inlos hoe meer crispy raak die snytjies.
Die Portugese ken ‘n paar dinge van kos.
Veral vleis en vis. Een van my gunssteling ge-regte wanneer ek gatvol raak vir gewone steak en lus is vir ‘n bietjie byt in my vleis is trinchado. Dit hang van jou af hoeveel byt jy insit en hoe gaar jy die steak maak. Vir meeste mense is Lappies se sous se byt net reg. Ander soek nog skop. Sit dan net ‘n vars rissie of twee by wanneer jy die sous maak.
Kap ‘n halwe koppie uie fyn. Braai in bietjie botter/olyfolie vir ‘n paar minute. Voeg die volgende by:
500 ml Bottel Lappies Chili sous
Halwe koppie fyngekapte knoffel
3 Eetlepels ‘beef stock’ poeier
Laat dit kook totdat dit dik word en die wyn lekker in die sous ingekook het. Bedien saam met medium rare steak, opgesny in blokkies. Ek verkies om die steak vinnig in die pan te gooi saam met die sous net voordat ek dit bedien. Die idee is dat jou gaste ‘n lekker vars Portugese broodrolletjie of ‘n paar slaptjips vat, en die sous opmop soos wat hulle aan die vleis smul.