“Toe ek so vier jaar oud was, het ek die boek al hardop saam met kassette gelees. Ek het presies geweet wat staan op elke bladsy. Ek het dit letterlik beter as my eie handpalm geken. Een oggend besluit ek, ek gaan die boek saamvat kleuterskool toe en vir die juffrou lees. Juffrou Rienie was so beïndruk met die 4-jarige dogtertjie wat kan lees, sy laat my die storie vir die klas lees. Ek maak ewe stemme na en vertel met oorgawe. Juffrou Rienie is in haar skik, min wetend dat ek dit uit my kop ken en nie eintlik kan lees nie. Met my beduie, stemmetjies en toneel speel vergeet ek toe skoon wat die volgende sin is. Ewe rustig wys Juffrou Rienie vir my op die bladsy waar ek moet aangaan. Ewe opreg trek ek my skouertjies op en sy wys weer vir my. Daar sit Elizna, en kan nie lees nie! Juffrou Rienie besef toe dat ek die hele storie gememoriseer het en nie werklik kan lees nie. Die enigste sinnetjie wat ek van dag nog van die storie kan onthou is: 'In die bed met jou,' sê pappa Beer.” (Elizna Jansen van Rensburg)
“As'n jong tiener het ek altyd romantiese verhale verkies en het veral Mills&Boon boeke verkies. Ek het daarvan gehou as die boeke die hoofkarakter, wat gewoonlik 'n meisie was, op die voorblad gehad het, want dan kon ek die heeltyd daardie gesig by die heldin plaas.” (Eske Cilliers)
“My gunsteling tyd en plek om te lees was in ons voertuig oppad skool toe en terug. Aangesien ons op 'n plaas gebly het was dit gelukkig 'n hele ent dorp toe en terug. Ek is nog altyd lief daarvoor om op die strand te lees as ons met vakansie see toe gaan. By die huis lees ek egter vir ure lank sommer in die bad of in my bed.” (Alicia Ehlers)
“My ma vertel altyd die staaltjie van my as 'n jong dogtertjie as besonder besig, of soos sy dit stel ‘blerrie stout’ beskryf kon word. My ma, raadop met haar stoute kind gaan maak toe 'n draai by die pediater, in my oë'n baie wyse man, se raad aan my ma was eenvoudig: 'Mevrou, sorg dat hierdie kind se stapel boeke altyd hoër as sy self is.' Nou dat ek ouer is wens ek dikwels dat ek vir daardie pediater kan dankie sê, sy raad het my lewe vir altyd, in die besmoontlike manier, verander. My ouers het ook my liefde vir lees ondersteun, en dis grootliks aan hulle te danke dat ek genoeg boeke besit om my eie biblioteek te begin!” (Petronell Voster)
“As ek terugdink aan my leeservaring as kind, was dit 'n wonderlike wêreld. Om na jou verbeeldingswêreld te ontsnap en in jou gunsteling heldin te verander het my oë oopgemaak vir ander moontlikhede. Ek het, reeds as kind, besef dat daar meer is as net dit wat jy rondom jou sien.” (Ilza van Zyl)
“Hierdie eerste ervarings as kind het my later laat besef dat daar 'n hele nuwe wêreld vir 'n mens oopgaan tussen die buite blaaie van ŉ storieboek. Storieboeke kan jou laat vergaat waar jy is en jou neem na plekke waar jy nog nooit voorheen was nie. Hierdie besef was te danke aan my pa omdat hy vir ons gelees het.” (Danielle Versteeg)
“Op laerskool was my gunsteling leesplek op die bank in die sonnetjie. Die wêreld kon om my vergaan en ek sou onbewus wees daarvan want ek was in 'n ander wêreld. Laat laerskool en vroeg hoërskool het ek boeke soos Tipex dit uit, Breinbliksem, Skilpoppe, en Vlerkdans opgeslurp. En later op hoërskool het ek Dis ek Anna, Thula-Thula en Swartskaap gelees. Die karakters en die wêrelde wat ek deur my kinderdae leer ken het, het van my gemaak wie ek is. Dit het my verryk en nuwe horisonne laat sien. Daar is darem niks soos om na 'n lang dag te ontsnap na 'n ander wêreld nie, 'n wêreld wat jy leer ken en leer waardeur soos net jý kan.” (Elizna Jansen van Rensburg)
“Boeke soos Dis ek, Anna was een van my gunsteling boeke. As 'n kind wat groot geword het met twee wonderlike ouers in 'n groot huis is ek baie bevoorreg en nie altyd bewus van die realiteite van die lewe nie – die feit dat nie almal so bevoorreg soos ek is nie. Hierdie boek het my oë oopgemaak na die realiteit. Ek het meer geleer en was definitief baie dankbaar vir alles wat ek het.” (M.C. Botha)
“Op my eie het ek 'n literêre wêreld ontdek en in dié wêreld was ek in beheer. Ek kon lees en skryf wanneer ek wil en ek was mal daaroor. Lees het my van kleins af ontwikkel in die selfstandige persoon wat ek is en het my kennis en verbeelding verbreed” (Rozeldi Trollip)
“Ek was nog altyd lief vir boeke en het soveel gelees as wat ek kon. Die leeservarings was nog altyd spesiaal, omdat ek baie sterk kan visualiseer wat ek lees en as ŉ boek my fassineer lees ek in so 'n mate dat ek van alles rondom my vergeet en net die wêreld wat in die boek geskep word, beleef.” (Tanya Heydenrych)
“As ek eers begin lees vergeet ek van tyd en al word my oë moeg lees ek net verder. Ek was 'n regte boekwurm en is steeds as ek genoeg tyd maak om te lees.” (Carina Bester)
“Deur die lees van al my stories deur die jare voel dit omtrent asof ek reg oor die wêreld gereis het en in alle tydperke gelewe het. Dis regtig 'n besonderse voorreg om te kan lees.” (Alicia Ehlers)
Taal: Hierdie monoloog is in Noordkaapse streektaal geskryf. Die monoloog is ook beskikbaar in 'n nie-fonetiese weergawe: Graad vir Mamma.
Al hit jy soms na Stuyvesant geruik en was jou eelthande koud, het jy os nag kim soen. Vir os liedjies gesing va dwergies met oë va diamante in stoeltjies van fluweel. Elke plooi in jou gesig was vir my ’n kuns, die moesie bo jou lip, ’n wêreld wonder. Jou oë was vol sterre. Jou stem, my kombers teen die koue. Jy het my vertel van hoe ons dankbaar moet wees oor die Jeere ons so seën.
Mar Mamâ, Ik het jou snikke snags, in die batkamer stil, gehoor. Hoe jy jou seer in kommer voor God uitstort. Va jou huwelik was nie altyd goet nie in party aande hit jy nit melk in jou huis gehad. Mar iewers hit jy custard uitgekrap en dit vir jou kjênners gemaak. Ons eie stukkie hemel. Jy was ’n vegter Mamâ, al het jy nooit mit Papâ gebaklei nie. Jy was my ma, jy was my vriendin, jy was nog altyt my beter ek.
Ik is hier om vir jou graad te vang, Mamâ. Sodat die swaar vir os koebaai sal sê en die skuld miner os sjeld eet. Jy hit gemeen ik hoor nie hoe jy please explain vir die skuldmense as hille jou bel in uitskêl oor jy nie jou paaiemente kin betal nie. “My dogter is op universiteit” het jy gefluister. Jy het bye gesê en doodstil aangegaan in die kombuis. Besig om suurdeeg te knie, om vir jou gesin brood te bak. Nie een keer gekla oor die eelte op jou voete in die pyn in jou hart nie.
Van jou offer vir my was groot. Ja, Mamâ, ik het hulle gesien. Die hope wat jy onder in jou kas gebagrawe het. Jou gotgegewe talent. Die boeke vol gedigte, die verhale wat ek weet pryse sou wen.
So, jou oudste dogter is hier om vir jou grad te vang, Mamâ. Die een wat sy weet jy twintig jaar terug, moes kry.