In die middel van die inperkingstyd (vlak 4) kry ek ’n oproep van ’n vrou uit Portugal. Sy is in trane. Haar pa is ná ’n kort siekbed oorlede. Die ergste is dat sy nie by haar pa kon wees toe hy gesterf het nie. Dit was in daardie stadium onmoontlik om ’n vlug na Suid-Afrika te kry.
Vir die eerste keer twyfel sy of hul besluit om Portugal toe te gaan, die regte een was. As hulle in Suid-Afrika gebly het, kon sy by haar pa se begrafnis gewees het. Sy sou daar gewees het vir hom. Nou sit sy met ’n skuldgevoel dat sy hom in die steek gelaat het.
Alles voel vir haar so onwerklik en in haar wildste drome kon sy nie voorsien dat haar aardse verhouding met haar pa só tot ’n einde sou kom nie. Party dae ervaar sy ’n swaarmoedigheid en wil dan net in die bed bly.
(1) ’n Bekende gebruik waaraan groot waarde geheg word, is om die naasbestaandes te roep sodat hulle die sterwende se laaste oomblikke saam met hom of haar kan deurbring. Wanneer ons by die sterfbed van ’n geliefde staan, kry ons ’n laaste geleentheid om versoening, waardering en liefde te betuig, mededelings te maak en te groet.
Sê totsiens aan jou geliefde. Dit is ’n persoonlike gesprek met jou geliefde in die vorm van ’n brief waarin jy jou waardering, versoening, vergifnis en liefde, al jou persoonlike mededelings, neerpen. Groet jou geliefde en vertel vir hom of haar alles wat jy sou gesê het as jy daar was.
Party mense neem die skilderkwas op, ander span die digkuns en musiek in om totsiens te sê. Dit is ’n emosionele ontlading wat die genesingsproses aan die gang sit.
Rig gedenktekens op vir jou geliefde. Dit is aktiwiteite wat ons aan ons geliefde herinner en wat ons op sekere geleenthede herhaal. Steek byvoorbeeld vir die geliefde ’n kers aan op sy of haar verjaarsdag, of maak ’n plakboek van al jou mooi herinneringe saam met hom of haar. Dit ondersteun die proses om te genees van die pyn en verlies.