Y ry ’n motor wat met brandstof werk wat aanvanklik van êrens in die Noordsee gekom het. Die slot wat jy gebruik om jul werf se hek te sluit, is in China gemaak. Die buitenseisoense spanspekkies in jul yskas is iewers in die Midde-Ooste gekweek. En jou netjiese armhorlosie is ’n egte Switserse produk.
Maar hoe het al hierdie dinge vanuit die buitewêreld hier in Suid-Afrika gekom? Die armhorlosie het ’n ryk familielid miskien op ’n besoek aan Switserland vir jou gekoop en dit per vliegtuig die land binnegebring. Maar die ander goedere moes per skip hierheen vervoer word.
Dan is daar ook nog die hawe van Mosselbaai met sy aardgas-bedrywighede en die hawe van die vissersdorp Port Nolloth, wat voorrade vir die diamantdelwerye by Oranjemund hanteer.
’n Belangrike nuwe Suid-Afrikaanse diepwater-hawe, Ngqura, word tans 20 kilometer noordoos van die Port Elizabethse hawe aangelê—aan die mond van die Coega-rivier in Algoabaai. In die begin van Oktober 2009 het Ngqura sy eerste kommersiële besoeker verwelkom toe die vragskip MSC Catania daar vasgemeer het. (MSC staan vir die Mediterranean Shipping Company, een van die wêreld se toonaangewende houerskip-rederye, wat aan die Italiaanse sakeman Gianluigi Aponte en sy familie behoort.)
Groot verwagtinge word gekoester oor die uitwerking van dié nuwe hawe op die grootliks arm en onderontwikkelde Oos-Kaap. Watter gevolge dit vir die naby geleë Port Elizabethse hawe sal hê, sal egter nog gesien moet word. Daar word darem gesê dat die twee hawens sal saamwerk om vrag te hanteer.
Suid-Afrikaanse hawens het ook ’n belangrike rol in ons geskiedenis gespeel. Die Tweede Wêreldoorlog het nogmaals die belangrikheid van die Kaapse seeroete beklemtoon en die getal skepe wat ons hawens tydens die oorlog besoek het, het dramaties gestyg.
Die Suid-Afrikaanse hawens is nou in ’n oorgangsfase vanweë privatiseringsmaatreëls wat op doeltreffender vraghantering en die skepping van broodnodige infrastruktuur gemik is.
Terselfdertyd bly elke hawe die eiendom van korporasies wat deur die staat besit word. Dit skep op sy beurt ’n sin van stabiliteit en sekerheid.
Die Durbanse hawe dra vandag die grootste volume van seeverkeer in Suidelike Afrika. In die boekjaar 2006/07 is altesame 4 545 seeskepe gehanteer—sowat ’n derde van al die skepe wat by Suid-Afrikaanse hawens aangedoen het.
Die Durbanse motor-skeepsterminus is die grootste invoer- en uitvoerfasiliteit vir die motorbedryf in die land. In die begrotingsjaar 2005/06 het dit 386 062 motoreenhede gehanteer.
RICHARDSBAAI is Suid-Afrika se voorste hawe vir massavraghantering en is baie modern. Dit is in 1976 vir die uitvoer van steenkool gebou en is sedertdien vir ander massavragte uitgebrei.
Die hawe kan massavragkarweiers van tot 250 000 ton hanteer en het vyf aanlêplekke vir algemene en massavragte, asook ’n aanlêplek vir steenkool. Dié hawe word ook dag en nag bedryf.
Die Kaap het een van die grootste droogdokke in die Suidelike Halfrond, met vyf aanlêplekke vir houervaartuie en karweiers van gewone vrag, asook ’n pier vir kusverkeer en uitgebreide skeepsherstelgeriewe. Die hawe in Kaapstad het ’n wateroppervlakte van 112,7 hektaar.
DAAR was ’n tyd, in 1877, toe Port Elizabeth tot die belangrikste hawe in Suid-Afrika ontwikkel het. Dit was sowat ’n halfeeu nadat dit hawestatus gekry het met die aanstelling van ’n hawemeester in 1825 (ná die aankoms van die Britse setlaars in 1820).
Die landbou het nog altyd ’n belangrike rol in die hawe se bedrywighede gespeel, veral wat die hantering van sagte vrugte en sitrusvrugte en die jaarlikse wolskeersel aanbetref.
Die hawe het in die boekjaar 2005/06 altesame 1 390 skepe gehanteer. Die vrag wat gehanteer is, het ’n geraamde 8.122.735 ton beloop (houers inbegrepe).
DIE Mosselbaaise hawe is meestal vir visvangste en hanteer weinig ander kommersiële vrag, hoewel die visbedryf ekonomies belangrik vir die Suid-Kaap is. Al hoe meer skepe vir die ontluikende Mossgas-oliebedryf doen egter hier aan.
(’n Interessante syspoortjie: Dias, die eerste seevaarder wat die lang gesogte suidpunt van Afrika omseil het, se kennismaking met die Khoi-Khoi het ’n ongelukkige voorval tot gevolg gehad. Omdat die Portugese en inboorlinge nie mekaar se tale kon verstaan nie, was die ontmoeting gewelddadig: die Khoi-Khoi het die Dias-manne wat by ’n stroom kom water skep het, onder die klippe gesteek. Dias het uit selfverdediging een met ’n kruisboog doodgeskiet en die ander het toe gevlug.)
MET sy smal, vlak ingang—en aanvanklik in die 1850's aangelê vir die uitvoer van koper van die myne naby O'Kiep—hanteer die Port Nollothse hawe vandag net dinge soos visvangste, maar daarbewens ook diamante en die verskaffing van olie vir die diamantdelwerye by Oranjemund. Die hawe het ’n enkele, 67 meter lange kaai.
VIR die meeste mense is ’n garage nie net ’n plek waar die motor geparkeer word nie—dis ook die begraafplaas vir al die huishoudelike items wat nie meer gebruik word nie, stukkend is of gewoon oudmodies geword het. Daar sal jy ’n uitgediende broodrooster, Kleinbboet se treinstel, ’n afgeleefde trapfiets en ’n boks vol ou kombuisware vind. Dalk is jou motorhuis al so vol, daar's kwalik plek vir die motor!
Dan is dit hoog tyd dat jy jou eie garage-verkoping reël. Omskep die onnodige goed wat jou plek en jou lewe oorlaai in lekker harde kontant.
1. Maak ’n lys van alles wat jy wil verkoop. Gaan alles na—kyk of elektriese apparate of jou kraggereedskap nog werk.
3. Maak kleurryke A-4-plakkate en plaas hulle op kafees en jou plaaslike biblioteek se kennisgewingsborde. Dui die datum, adres en tyd duidelik aan. Jy kan ook ’n opsomming van die meer waardevolle items daarop noem.
AS jy opgeskeep sit met ’n klomp onnodige dinge in jou huis—ou kombuisware, boeke, ornamente, juwele, langspeelplate, noem maar op—is dit dalk tyd om te dink aan ’n tafel by ’n vlooimark. Wat vir jou onbruikbaar geword het, is vir ’n ander net die ding wat hy soek—en boonop kan dit rande in jou sak beteken!
Vind uit wie die organiseerder van jul plaaslike vlooimark is. Soms word dit privaat gereël, partykeer deur ’n kerkgemeente. Wees net bedag daarop dat daar ’n verskil is tussen ’n vlooimark (waar gebruikte goedere verkoop word) en ’n handwerkmark (craft market—waar tuisgemaakte ware van die hand gesit word). Handwerkmarkte laat baiekeer nie tweedehandse ware toe nie.
2. As jy wonder wat om vir ’n item te vra, vra jouself af wat jy bereid sal wees om daarvoor te betaal. Maar wees nietemin bereid om te onderhandel met voornemende kopers—die gekibbel oor pryse is deel van die vlooimark-kultuur.
3. Sorg dat jy vroegoggend opdaag en jou staanplek inrig. As die eerste kopers kom, moet jy gereed wees om hulle te bedien. Dan is daar nie tyd vir uitpak nie.
4. Moenie alleen gaan nie. Neem iemand saam—jou vrou, kind of ’n vriend. As jy wil wegglip toilet toe, kos gaan koop of self ’n draai deur die mark wil loop, dan het jy iemand wat die tafel kan beman.
5. Maak of koop vir jou ’n opvoutafel. ’n Ou binnedeur en twee opvou-bokkies is voldoende . Sommige vlooimarkte laat nie toe dat jy jou ware op die grond of op ’n seiltjie uitstal nie en vereis ook dat jou tafel heetemal met ’n doek bedek word .
7. Neem ’n sonhoed of sambreel saam—ná ’n paar uur in die bakkende son gaan dit voel asof jou brein kook! Sommige vlooimarkte dring aan op skadunet-gazebos, en laat nie strand- of sonsambrele toe nie.
8. Neem genoeg kleingeld saam. As kopers groot note aan jou oorhandig, is daar nie dan tyd om vir kleingeld rond te skarrel nie.
11.Groepeer items wat saam hoort—boeke in een hoop, ornamente bymekaar, ens. Maak dit vir die koper maklik om te vind wat hy of sy soek.
14. As jy kraggereedskap of elektriese toebehore (wat nog werk) wil verkoop, gee die koper ’n kaartjie met jou naam en telefoonnommer as gemoedsrus. Wees bereid om sy geld terug te gee indien die apparaat nie werk nie.
16. Die belangrikste is—geniet die uitstappie. Handeldryf op ’n vlooimark is groot pret, en jy ontmoet ook interessante mense daar. Dis ’n heerlike manier om ’n Saterdagoggend deur te bring—en bowenal kom jy met ’n nuttige klompie ekstra rand in jou sak huis toe!