PressReader - Beeld: 2016-05-06 - Loon­oor­een­koms­te on­der­he­wig aan Pa­ja­wet, sê hof
Loon­oor­een­koms­te on­der­he­wig aan Pa­ja­wet, sê hof
Beeld - 2016-05-06 - Sakenuus - Hanlie Stadler
Kaap­stad. – Die Vry­e­mark­stig­ting (FMF) het sy hof­saak oor kol­lek­tie­we be­din­ging ver­loor, maar be­skou nie­te­min op­mer­kings deur die hof as goeie nuus vir klei­ner werk­ge­wers.
Die FMF het reeds in 2013 sy saak aan­han­gig ge­maak oor art. 32 van die Wet op Ar­beids­ver­hou­din­ge, wat lui dat die mi­nis­ter van ar­beid loon­oor­een­koms­te wat deur sek­to­ra­le be­din­gings­ra­de ge­sluit word, “moet” uit­brei na par­tye wat nie deel was van die oor­een­koms nie.
Die FMF wou hê die wet moet ver­an­der word na “mag”.
Die saak raak ver­al die kle­re­be­dryf, waar klein fa­brie­ke suk­kel om kop bo wa­ter te hou, maar steeds ge­dwing word om loon­ver­ho­gings toe te staan wat die vak­bon­de met groot werk­ge­wers be­ding het.
Hoe­wel die hoog­ge­regs­hof in P­re­to­ria Woens­dag die FMF nie oor die be­woor­ding ge­lyk ge­gee het nie, het die hof wel be­vind dat art. 32 on­der­he­wig is aan ’n klou­su­le oor ad­mi­nis­tra­tie­we ge­reg­tig­heid in die Grond­wet en aan die Wet op die Be­vor­de­ring van Ad­mi­nis­tra­tie­we Ge­reg­tig­heid (Pa­ja).
Die hof het be­vind dat al­le as­pek­te van die be­sluit om ’n loon­oor­een­koms uit te brei, on­der­he­wig is aan Pa­ja – die oor­een­koms self, die ver­soek om dit na par­tye bui­te die be­din­gings­raad uit te brei én die mi­nis­ter se be­sluit om die uit­brei­ding toe te staan.
“Dis sleg­te nuus vir voor­stan­ders van ver­plig­te uit­brei­ding deur nou ge­ves­tig­de be­lan­ge, en goeie nuus vir 8 mil­joen be­hoef­ti­ge werk­soe­kers, dui­sen­de klein, mar­gi­na­le en voor­ne­men­de werk­ge­wers, en al­le me­de­ly­den­de Suid-A­fri­ka­ners,” sê die FMF in ’n ver­kla­ring.
“Nou ge­ves­tig­de be­lan­ge” is ’n ver­wy­sing na vak­bon­de, wat vol­gens die FMF werk­skep­ping be­na­deel deur loon­ver­ho­gings te laat op­dwing.
Co­sa­tu het die uit­spraak ook as ’n oor­win­ning vir die stel­sel van kol­lek­tie­we be­din­ging be­stem­pel.
Num­sa het in re­ak­sie ge­sê as die FMF ge­wen het, sou dit ge­lei het tot ’n “wed­ren na die bo­dem vir lo­ne”.
Die FMF sê hy is “ver­ras” deur die re­ak­sie van die vak­ver­bond Co­sa­tu en die vak­bond Num­sa wat die uit­spraak as “hul oor­win­ning” be­stem­pel het. “Hul­le ver­staan oog­lo­pend nie die FMF se mo­tie­we of die uit­spraak nie.”
Ne­a­sa, ’n werk­ge­wers­or­ga­ni­sa­sie wat klei­ner maat­skap­pye in die me­taal­be­dryf ver­teen­woor­dig, sê die saak is ’n oor­win­ning in dié sin dat kol­lek­tie­we be­din­ging nou ge­meet kan word aan die Pa­ja en hul­le is van plan om dit wel te doen.
Ger­hard Pa­pen­fus, Ne­a­sa se uit­voe­ren­de hoof, sê as vak­bon­de die uit­spraak be­stu­deer, sal hul­le nie heel­te­mal ju­be­lend wees nie.
“Die uit­spraak bring ’n ein­de aan die slor­di­ge ma­nier waar­op be­din­gings­ra­de, en die be­din­gings­raad vir die me­taal- en in­ge­ni­eurs­be­dryf (MEIBC) in die be­son­der, ad­mi­nis­tra­tie­we vraag­stuk­ke deur­ge­dwing het . . . Dit was ui­ters ska­de­lik vir klein, mi­kro- en mid­del­slagon­der­ne­mings.”
Die hof het be­vind dat die reg­te van kwes­ba­re wer­kers en werk­ne­mers, so­wel as die land as ge­heel, in ag ge­neem moet word, sê die FMF.
“Die FMF se kom­mer was nog al­tyd dat ou­to­ma­tie­se en ver­plig­te uit­brei­ding van oor­een­koms­te in be­din­gings­ra­de par­tye bui­te die ra­de vik­ti­mi­seer en die e­ko­no­mie skaad.”