In die huidige debat oor die onteiening van grond en die ANC se voorneme om die Grondwet te verander, is daar aansienlike vrese oor die skade wat dit die ekonomie en voedselsekerheid kan aanrig.
Dis geregverdigde vrese, maar dit is nietemin verbasend dat daar nie veel meer besware kom oor die skade wat aangerig kan word aan die status van ons regstaat nie.
Laat Dawie nogmaals sê: Die herverdeling van grond is noodsaaklik, en dít is nie die kwessie wat hier ter sprake is nie. Die kommer is eerder oor die feit dat pres. Cyril Ramaphosa reken dis nodig om die Grondwet te verander om groter duidelikheid te bring oor onder watter omstandighede grond sonder vergoeding onteien kan word.
Dawie verskil hieroor ten diepste met Ramaphosa. Die Grondwet is daar om sekere regte te vestig en die beginsels uit te stippel waarop ons regstaat berus. Dit is nie die rol van die Grondwet om in groot besonderhede te handel met 'n saak soos onteiening nie.
Synde dat die Grondwet in artikel 25 rééds voorsiening maak vir die beginsel van onteiening sonder vergoeding in openbare belang, kan die besonderhede waaronder dit toelaatbaar sal wees veel eerder en veel makliker by wyse van gewone wetgewing uitgestippel word. Die wetsontwerp op onteiening wat tans in die wetgewende proses is, bied die ideale geleentheid.
Ter sprake is onder meer sy geklike opvatting dat die hof nie aan die regerende party of die regering kan voorskryf nie.
Benewens potensiële regsonsekerheid (eerder as groter sekerheid) wat die beoogde veranderings aan die Grondwet kan bring, stel Ramaphosa en kie die status van die regstaat in belangrike opsigte op risiko.
Die eerste is die feit dat sy voorganger, Jacob Zuma, reeds die aansien van ons Grondwet doelbewus en deurlopend aangetas het.
Ter sprake is onder meer sy geklike opvatting dat die hof nie aan die regerende party of die regering kan voorskryf nie. Die gonswoord wat in dié geledere baie gewild geraak het om 'n hofbeslissing te beskryf waarmee 'n bepaalde faksie nie sou saamstem nie, is "judicial overreach".
Sy weersin in die onafhanklikheid van die howe is deur die aanblaas van 'n populistiese sentiment teen die Grondwet aangevul. Só het hy byvoorbeeld verklaar dat hy 'n hersiening van die oppergesag van die Grondwet wil hê omdat die regters wat in die konstitu­sionele hof sit, foute kan maak.
Ramaphosa het met sy ampsaanvaarding laat blyk 'n terugkeer na Grondwetlike waardes is noodsaaklik, en in dié opsig het hy 'n groot taak om die skade wat sy voorganger aangerig het, te herstel.
'n Onnodige en onbesonne verandering aan die Grondwet oor onteiening is nie die regte plek om te begin nie.
Soos Ramaphosa, as die ANC se hoofonderhandelaar oor die Grondwet, baie goed weet, is hard vir ons Grondwet baklei.
Die perke op mag daarin is maklik om prys te gee, maar moeilik om te herwin. Die instellings waaraan die Grondwet beslag gee, is maklik om skade te berokken, en moeilik om te herbou.
Ja, die Suid-Afrikaanse Grondwet is deel van Ramaphosa se politieke erflating. Mag hy alles in sy vermoë doen om dit te beskerm.