Kastele en kanonne - die storie van Louis Thibault -
Kastele en kanonne – die storie van Louis Thibault
Die historiese figuur LOUIS MICHEL THIBAULT (1750 – 1815) was 'n talentvolle ingenieur en argitek, een van die min Kapenaars wat destyds goeie opmetings en ingenieurssketse kon teken. Thibault is gebore min of meer dieselfde tyd as die bekende komponis Wolgang Amadeus Mozart.
Die Kaap van Goeie Hoop het in Thibault se leeftyd 4 keer van regering verander, en Thibault se loopbaan is keer op keer tot 'n stilstand geroep.
Een van die projekte waarby Thibault betrokke was, was hierdie pragtige kaart van Tafelbaai (1786):
THIBAULT – FRANSE ARGITEK EN SKRYWER
Baie van die ingenieurswerk in Thibault se tyd is gedryf deur militêre belange. Thibault is aangestel om te help met die fortifisering van die Kaap en moes magasyne/wapenbatterye ontwerp om kanonne en buskruit te stoor. Daar word vertel dat die ingenieur 'n goeie sin vir militêre strategie gehad het, baiekeer beter as die militêr self.
Net soos die burgher Adam Tas het Thibault 'n fyn waarnemingsvermoeë gehad en dikwels in sy briewe en memoirs kommentaar gelewer op wat hy rondom hom sien. Sonder hom sou baie van die vroeë geskiedenis nooit neergeskryf gewees het nie.
Thibault was 'n Fransman. Toe Brittanje in 1795 die Kaap van Goeie Hoop aanval (die slag van Muizenberg) was Thibault aan die kant van die Hollanders. Hy was ook een van die min mense wat die aanval in detail neergeskryf het: "The country was rising to arms. From everywhere Burghers on horseback or by wagon came in great numbers". Ten spyte van 'n paar skermutselinge en onderhandelinge moes die Hollanders uiteindelik oorgee.
THIBAULT VERLOOR SY WERK
Soos meeste staatsamptenare het Thibault sy werk verloor. Al sy gedetailleerde argiteksplanne is oorgegee aan die vyand.
Die burghers wat in die Kaap wou aanbly (Hollanders, Franse en Duitsers settlaars) moes 'n eed van lojaliteit sweer (tot die Britse Kroon), maar Thibault wou nie vir die nuwe regering werk nie en het so lank as moontlik onder die radar gebly. Hy het in 'n huis op die hoek van Heerengracht en Houtstraat gewoon en homself besig gehou met ontwerp, skilderwerk, kuier en briewe skryf.
Thibault het in daardie tyd besluit om sy dorpsplan van die Kaap klaar te maak:
Having been suspended from my post as Engineer by the fact of war, and having no employment, I occupied myself with finishing a general plan of the Cape (vertaal uit Frans).
THIBAULT BEGIN WERK VIR DIE BRITSE REGERING
Thibault kon nie vir lank sy talente wegsteek nie. Sy handtekening op die gekonfiskeerde dokumente het die nuwe regering op sy spoor gesit, en toe hulle uitvind hy is besig met 'n kaart van die Kaap, het hulle hom as militêre spioen verdink. Uiteindelik moes Thibault ook die eed van lojalteit sweer en 'n pos by die Britse regering aanvaar. Alhoewel hy nooit sy lojaliteite verander het nie, het hy vir byna 'n dekade vir die Britse regering gewerk. Hier het hy gehelp om militêre batterye en ander staatgeboue te restoreer en ontwerp.
Toe Napoleon die Britte oorwin in 1802 is die Kaap skielik weer Hollands verklaar (in die verdrag van Amiens). Thibault het in 1803 weer begin werk en is aangestel as inspekteur oor alle staatgesboue. Die kasteel se hospitaal, die 'Cazerne'. was een van die eerste geboue wat aandag nodig gehad het.
DIE SLAG VAN BLAAUWBERG
Drie jaar later het die Kaap weer van regering verander. Die verdrag van Amiens het verval en die Britse vloot het weereens die Kaap ingeval, hierdie keer by Blouberg (die slag van Blaauwberg). Na die Britse oorwinning is Thibault amper as krygsgevangene weggevoer. Hy het hom tot sy vriende in die staat beroep en kon met spesiale vergunning in die Kaap aanbly.
Thibault vir die volgende 9 jaar nog vele argiteksplanne ontwikkel, bouprojekte adviseur, paaie ontwerp en opnames van die landskap gemaak.
Thibault se argiteksplanne vir 'n bakkery (met twee groot oonde) wat nooit gebou is nie. Die datum op die tekening is 1805.
Een van Thibault se verantwoordelikhede was om 'n opname te maak van al die staatsgeboue in die Kaap en omliggende dorpies – een hiervan was Stellenbosch. Dis daarom moontlik dat hy af-en-toe op Stellenbosch gekom het nie. Op 'n sekere stadium het die landdros van Stellenbosch vir Thibault ingeroep om die dorp se 1810 dorpskaart te teken. Dit het egter nooit gebeur nie, en die jong landmeter, W.F. Hertzog (toe nog in sy 20's) is aangestel vir die werk.
Daar word geglo dat Thibault die dubbelverdieping by Uitkyk wynlandgoedere (naby klapmuts), ontwerp het.
Om meer te lees van Stellenbosch is in die 1600s en 1700s, sien 5 interessante feite uit Adam Tas se dagboek hier, of lees ons 2017 trivia blog hier.
Vir bietjie inligting oor die Khoekhoe/San geskiedenis van die Kaap, lees hier of kyk na 'n paar alledaagse khoekhoe name wat ons vandag nog gebruik.
Bronne: (book) Huguette Roy de Puyfontaine (1972), Louis Michel Thibault 1750 – 1819 His offical life at the Cape of Good Hope