Die Sentrum vir Grondwetlike Regte skryf gereeld artikels oor tersaaklike aangeleenthede, neem deel aan die nasionale debat oor grondwetlike aangeleenthede en voer interaksie met die regering en belanghebbende groepe wat ten doel het om die Grondwet en die waardes wat die vervat, te onderhou.
ARTIKEL: WÊRELDGESONDHEIDSDAG - KOLLIG OP VOEDSELVEILIGHEID IN SUID-AFRIKA
Wêreldgesondheidsdag - die internasionale gesondheidsbewusmakingsdag wat deur die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) ingestel is - word op 7 April 2018 gevier. Die tema vir 2018 is universele gesondheidsdekking, met 'n dringende beroep op regerings om daadwerklik toegang tot noodsaaklike gehalte gesondheidsdienste aan almal beskikbaar te stel. Hierdie tema is in ooreenstemming met die Staat se verpligting betreffende gesondheidsorg ingevolge artikel 27(2) van die Grondwet, om "redelike wetgewende en ander maatreëls binne sy beskikbare middele" te tref om die "toenemende mate" van die reg te verwesenlik.
Universele gesondheidsdekking, volgens die WGO, is nie beperk tot die versekering van toegang tot mediese sorg nie, maar sluit ook veldtogte vir openbare gesondheidsdiens in. 'n Belangrike element van openbare gesondheidsorg is voedselveiligheid. Suid-Afrika beleef tans die wêreld se ergste uitbreking van listeriose, 'n ernstige voedselverwante siekte wat deur die bakterie Listeria monocytogenes veroorsaak word. 982 gevalle wat deur laboratoriums bevestig is, is sedert 26 Maart 2018 aangemeld, en tot op hede het meer as 180 mense gesterf. Die doelwit van gesondheid vir almal sou baie min beteken ná hierdie epidemie, tensy 'n dringende hersiening van voedselveiligheidsbestuur in Suid-Afrika onderneem word.
UITNODIGING: REGTE, RUIMTELIKE GEREGTIGHEID EN GRONDHERVORMING
DIE GRONDWET EN GOEIE PUBLIEKE LEIERSKAP: ONTBYTBESPREKINGSREEKS 2018
ONDERWERP: REGTE, RUIMTELIKE GEREGTIGHEID EN GRONDHERVORMING
Me Annelize Crosby, Hoof van Grondsake, Agri SA
Prof Jaap de Visser, Direkteur, Dullah Omar-instituut, Universiteit van die Wes-Kaap
Sluit by ons aan vir die tweede in 'n reeks ontbytbesprekings vir 2018 wat deur die Sentrum vir Grondwetlike Regte (SGR) en die Skool vir Publieke Leierskap (SPL) aan die Universiteit van Stellenbosch (US) aangebied word, met die steun van die Konrad Adenauer-stigting (KAS).
ARTIKEL: TOESIGSTRYD: ONTSYFERING VAN DIE VOORGESTELDE WYSIGINGS AAN DIE EIENDOMSKLOUSULE
Die Nasionale Vergadering se besluit op 27 Februarie om die eiendomsklousule te hersien, het byna in histerie, of euforie, ontaard. Daar is egter 'n groot gebrek aan nuanse, en selfs doelbewuste weerhouding van inligting, oor die inhoud van die mosie wat aanvaar is.
Die kern van die finale gewysigde besluit is om "artikel 25 van die Grondwet en ander klousules, wat nodig is om die staat in staat te stel om grond in die openbare belang sonder vergoeding te onteien, te hersien, en om in die proses openbare verhore te hou om die standpunte van gewone Suid-Afrika Afrikaners, beleidmakers, burgerlike organisasies en akademici te kry oor die noodsaaklikheid van en meganismes vir die onteiening van grond sonder vergoeding."
Die resolusie is, soos dit voorkom, vaag, en miskien doelbewus so. In wese plaas dit die bal in die hande van die Suid-Afrikaanse publiek, en eis dat die publiek die gapings invul wat deur die vaagheid daargestel is. Die bewoording is deurtrek met dubbelsinnigheid en kan beslis op verskeie wyses uitgelê word. Hierdie artikel fokus dus op wat kón gewees het - maar nie is nie: die Staat as die bewaarder van alle grond.
VERKLARING: PRESIDENT ZUMA SE BEDANKING VERWELKOM
Die Sentrum vir Grondwetlike Regte (SGR) verwelkom die President se besluit om uit die hoogste amp in die land te bedank. Terwyl die bedanking eers in werking tree sodra die Speaker van die Nasionale Vergadering skriftelik in kennis gestel is, bring die besluit weliswaar noodsaaklike sekerheid vir die nasie. Vir die grootste deel van 2018 is Suid-Afrika verlam gelaat wat die President se toekoms aan die stuur van sake betref. Hierdie verlamming het die uitstel van die jaarlikse staatsrede (SONA), asook die uitstel van verskeie belangrike funksies van die Nasionale Vergadering tot gevolg gehad. Dit sluit in die Openbare Beskermer se verskyning voor die Komitee van Justisie om verantwoording te doen oor die swak verslag oor die Estina-melkplaas, wat versuim het om individue wat hulself wangedra het, behoorlik aanspreeklik te hou, ten koste van Suid-Afrika se besonders weerlose burgers.
ARTIKEL: ONVERKOSE PRESIDENT?
In 1973 het die Watergate-skandaal op die lappe gekom, wat uiteindelik tot die Verenigde State van Amerika se President Richard Nixon se ondergang in 1974 gelei het. Die Adjunkpresident, Gerald Ford, is onverkose aangestel in die amp, wat hy vir 'n verdere drie jaar beklee het. Hy is die enigste onverkose President van die VSA in die 20ste eeu. Terug by die huis skenk die Grondwet oorweging aan so 'n scenario, al is dit net vir 'n tydelike tydperk.
Artikel 90 van die Grondwet het betrekking op die moontlikheid van 'n Waarnemende President in gevalle waar die President "uit die Republiek afwesig is of andersins nie in staat is om die pligte van die President te vervul nie". Voordat die Waarnemende President die amp van die President in neem, moet hy of sy 'n eed of plegtige verklaring van getrouheid aan die Republiek en gehoorsaamheid aan die Grondwet aflê.
UITNODIGING: TOEKOMSBLIK VIR 2018: PLAASLIKE EN INTERNASIONALE SOSIO-POLITIEKE SCENARIOS VIR VERANDERING
ONDERWERP: TOEKOMSBLIK VIR 2018: PLAASLIKE EN INTERNASIONALE SOSIO-POLITIEKE SCENARIOS VIR VERANDERING
Spreker: Dr Jakkie Cilliers, Voorsitter van die Raad van Trustees en die Hoof van African Futures and Innovation by die Instituut vir Sekerheidstudies
Respondent: Professor Silviu Rogobete, Professor in Politieke Wetenskap, West University Timisoara en voormalige konsul-generaal van Roemenië
ARTIKEL: OP DIE SPOOR VAN KERNVERKRYGING
UITNODIGING: ANALISE VAN STAATSKAPING: OMVANG EN IMPLIKASIES
VERKLARING: PRESIDENT SE MAGTE MOET RASIONEEL UITGEVOER WORD
ARTIKEL: INTERNASIONALE DAG VAN DIE MEISIE
UITNODIGING: REFLEKSIES OOR ERFENIS EN MULTIKULTURALISME IN SUID-AFRIKA
ARTIKEL: DIE ONENIGHEID TUSSEN HAATSPRAAKWETGEWING EN DIE GRONDWET*
ARTIKEL: ARMOEDE, 'N UITGESTELDE DROOM*
ARTIKEL: WANBESTUUR VAN WATER- EN RIOOLSTELSELS SKEND GRONDWETLIKE REGTE OP WATER EN OMGEWING
ARTIKEL: DIE INTERNASIONALE STRAFHOF EN SUID-AFRIKA - DIE STREWE OM 'N EINDE AAN STRAFFELOOSHEID TE MAAK