Hoe sien ons die verlede en die toekoms?
"Moenie sê in die ou dae was dit beter as nou nie; dit is nie uit wysheid dat 'n mens so sê nie". - Prediker 7:10.
'n Mens hoor dikwels mense wat sê: "vroeër was alles beter as vandag". 'n Mens sien hierdie neiging veral as mense begin ouer word. Die herinneringe aan jou jeug is in jou geheue vasgelê. As kind het jy 'n ander uitkyk op die lewe: jy sien nie die agtergrond waarteen jou lewe afspeel nie en jy weet nie van die sorge nie. Onwillekeurig word jou herinneringe vir jou 'n norm: soos dit tóe was, so behoort dit vandag ook te wees.
Die romeinse digter Horatius het die ouerwordende mens beskryf as moeilik, 'n klakous, 'n pryser van die verlede toe hyself 'n kind was, 'n teregwyser van jongmense. Hoe is dit dan dat die vroeëre tye beter was? Omdat 'n mens dit so wil sien.
Die Prediker sê dat hierdie siening oor die verlede nie uit wysheid is nie, want daar verander niks wat die mens self betref nie: "Wat was, sal weer wees; wat gebeur het, sal weer gebeur. Daar is niks nuuts in hierdie wêreld nie."(Pred 1:9). Die Prediker het so baie gesien in terme van leed, onreg, geswoeg en die strewe na hoë ideale. Tog het alles tot niks gekom nie. Dit is 'n gejaag na wind.
Vandag, waar alles al hoe vinniger verander, is dit besonder moeilik om by te hou. Ons sien geweldige ontwikkelings in die wetenskap, tegniek, kommunikasie........ Daarmee verander ook ons denk- en lewenswyse. Ons sien dit op straat, binne huisgesinne en ook in die kerk. Die twee groot wêreldoorloë van die vorige eeu en die voortslepende stryd tussen die groot magte van die wêreld het die ontwikkelingsprosesse net versnel. Onrus, misverstand en vervreemding tussen die generasies is 'n direkte gevolg daarvan. Dit bring op sigself ook weer nuwe lyding voort.
Wat sê die geloof, die wysheid, daarvan?
1. Ons moenie die verlede romantiseer nie. Daar was wel baie waardevolle ervarings wat tot volkstradisies aanleiding gegee het. Die hand van God is duidelik sigbaar in ons voorgeslagte: "Ek wil dink aan die dade van die Here, ja, ek wil dink aan u wonderdade van vroeër." (Ps 77:12). Maar deur die hele geskiedenis sien ons die lyn van die menslike verval en verdorwenheid. Nee, beter as nou kan 'n mens die verlede nie noem nie. In sekere opsigte was dit dalk slegter.
2. Ons moet die hede ook nie idealiseer en dink dat alles van vandag beter is nie. Ons moet alles krities beskou uit die oogpunt van ons geloof en die morele raamwerk van God se Woord. Dan is wat bereik is dalk nie so wonderlik as wat ons dink nie.
3. Ook die toekoms mag nie geïdealiseer word asof wat kom vanselfsprekend beter sal wees as dít wat reeds is nie. Ons moet ons wel instel op die toekoms en nie vashou aan wat vir ons bekend is nie. Die toekoms hou verandering in. Maar verandering kan as positief of negatief gesien word. Iemand wat positief ingestel is oor die lewe mag die toekoms opwindend vind. As jy egter negatief ingestel is oor die lewe mag dit jou onrustig stem. God stuur die geskiedenis in 'n bepaalde rigting. Hy woon ook in die toekoms. Binne die raamwerk van God se plan met die wêreld moet ons dus eerder praat van vernuwing. En vernuwing geskied nie altyd sonder pyn nie.
As ons dit glo kan ons alles wat gebeur het en nog sal gebeur, nie net gelate aanvaar, daarteen stribbel of daaroor kla nie, maar kan ons daaraan mee-bou en letterlik die dinge mee-maak. Daar lê geweldige moontlikhede in die toekoms. Oor al die eeue heen was daar mense wat maar net gevare in alles gesien het: in die ontwikkeling van die natuurwetenskappe, mediese wetenskappe, lugvaart, kommunikasie ...... Maar ons moet erken dat ons in ons tyd ook meer te wete kom oor die ellende in die wêreld en dat daar vinniger hulp aangebied kan word. Sien ons ook hierdie moontlikhede raak?
Die Bybel verkondig aan ons die lewende God wat aan die werk is. Ons leer van die onveranderlikheid van God. Dit beteken egter nie dat God verstar het in sy handelinge nie. God is onveranderlik in sy trou. Hy sit sy dade skeppend voort. Die betekenis van die Naam van God in die Ou Testament is: "Ek is die HERE, dit is my Naam, die eer wat My toekom, gee Ek aan geen ander nie... Wat Ek vroeër aangekondig het, het plaasgevind. Ek kondig nuwe dinge aan. Voor dit begin gebeur, laat Ek julle al daarvan hoor." (Jes 42:8-9). Daarom het die gelowige iets wat hom verjong. Hy is voortdurend bedag op iets nuuts wat gaan kom; die groot vernuwing, die nuwe hemel en nuwe aarde. Dr J H Gunning het gesê: "Ek word elke jaar 'n jaar jonger". Wat hom betref kom hy steeds nader aan die ewigheid. Ons kan die ewigheid as die groot verjonging sien, omdat Hý wat op die troon sit, sê: "Kyk, Ek maak alles nuut" ( Open 21:5).
Ons kan nou die vraag beantwoord: hoe is dit dat die vroeëre tye beter was as vandag? Dit is omdat ons dit beskou vanuit ons klein-menslike gedagtes en ons ongeloof. Maar as ons uit ons geloof daarna kyk, dan sê ons: dit was anders, of dit nou slegter of beter was maak nie saak nie. God was daardie tyd aan die werk en nou staan ons voor 'n toekoms waarin God steeds besig is om sy raadsplan ten uitvoering te bring. Dan kan ons begin begryp wat in die wêreld aan die gebeur is en mag ons sê: die einde sal beter wees as die begin.