Padkos en oppadkos - www.madelieblog1.com
Oor padkos en oppadkos
Orania se monument ter ere van die koeksister
Dis tyd. As Upington 'n monument kon oprig vir donkies en Orania een ter ere van die koeksister, is dit hoogtyd dat padkos die eer begin kry wat dit toekom, of hoe? Na alles, Padkos hou ons Suid-Afrikaners darem nou al vir eeue lank op koers en maak die lang afstande wat ons gereeld moet aflê 'n bietjie ligter en korter.
Vra enige iemand ouer as 60 uit na die Padkos van hul jeug, en hulle noem heel waarskynlik 'n koekblik vol hardgekookte eiers, frikadelle en toebroodjies. Standaard kos vir 'n lang pad, met die seil watersak wat voor aan die buffer hang wat sorg vir koue water.
Ons ma was soos gewoonlik weer anders, maar darem met rede. "Geleerdheid" vir hulle kinders was vir haar ouers Alfred en Malie, uiters belangrik – net die beste sou goed genoeg wees. Om een of ander rede besluit hulle toe om ma Susan en haar broer Jan kosskool toe te stuur in die Boland, maar nie sommer enige skool nie, Robertson Boys High en Girls High. Dit is nou vanaf die plaas naby Olifantshoek in die destydse Brits Betsjoeanaland – verby Kimberley en Bloemfonteinse se bekende skole, die Paarl en Stellenbosch en die Kaap, na Robertson van alle plekke. Dit behels toe nou eers 'n dagreis met 'n perdekar na die naaste stasie op Beeshoek, en dan drie dae en nagte op die trein. Behalwe biltong, droë vrugte en sulke goed, is daar vir elkeen 'n groot koekblik met toebroodjies ingepak. Na so drie dae op 'n warm trein deur die Karoo, het die konfyt glo letterlik al begin gis en maak dit jou lighoofdig as jy die blik oopmaak en die reuk van die dae oue toebroodjies inasem!
Ma Susan het dus 'n ewige hekel aan 'n toebroodjie gehad, en voor ons gesin die lang pad aangedurf het, baie vroeg in die oggend opgevlieg en plaatkoekies by die hope gebak. En boerewors, skaapboud en hoender. Geen frikkadel of hardgekookte eier in sig nie.
Destyds het baie mense nog "karsiek" geword van al die sinkplaatpaaie. As ons die koup slaan anderkant Beaufort-Wes, het my pa al stilgehou, want dan is een van ons gewoonlik al "karsiek". Die ou mense het enige iets probeer om "karsiek" te voorkom. Kan onthou op 'n stadium het almal geglo dit help as jy 'n ketting aan die kar vasmaak wat sleep, dink dit moes die energievelde neutraliseer of so iets. Siende dat ons in die Vrystaat gereeld op die vreeslikste sinkplaatpaaie moes ry en niks oorgekom het nie, was die" karsiek" heelwaarskynlik eerder voedselvergiftiging van die vleis in 'n koekblik in die hitte van die Karoo. Dit was darem mos voor die tyd van koelsakke en Tupperwarebakkies.
Die motorhawens langs die pad het ook nie kos verkoop nie, en gewoonlik ook maar beperkte toiletgeriewe gehad – veldties was dus maar jou voorland! Dit was lank voor die tyd van Totalsentrums en Ultra Cities. Hier en daar was daar darem 'n kafee, soos op Britstown, waar mens lekker tee kon drink en 'n botterbroodjie eet.
Met kinders is dat maar beter om te sorg dat daar altyd iets in die kar is om aan te knaag – myne wou gewoonik al begin eet as ons hier by die Fonteine trek, so drie kilometer van die huis af.
"Landbouweekblad": Wie onthou nog padkos?
Deesdae is dit meer Oppadkos as Padkos – die ewige Wimpy en Steers. Blykbaar is een van die eerste goed wat baie eks-pats doen as hulle terug in die land is, om 'n Steersburger te gaan eet. Al baie gewonder hoekom, want lekker is dit tog nie. Die Wimpy het darem 'n effens groter verskeidenheid disse as Steers se ewige "hamburger en chips".
Vir ons wat gereeld lang ente pad moet ry, raak dit 'n nagmerrie om iets lekkers langs die pad geëet te kry. Dit vat baie om die uwe in 'n Steers of Wimpy te kry as ek dit enigsins kan help. OK en al wat vir my interessant is van MacDonalds, is die Big Mac indeks wat "The Economist" saamstel. Omdat MacDonalds in so baie lande voorkom, vergelyk hulle die prys van 'n Big Mac tussen lande – dit gee 'n beter idee van die lewenskoste as net die wisselkoers. Kliek op die link hier onder om meer daaroor te lees. Big Mac kos in Suid-Afrika £1.31 en in die lande op die euro sowat £3.01. Interessant. http://www.telegraph.co.uk/news/interactive-graphics/10595724/Food-for-thought-on-foreign-exchange-rates-The-Big-Mac-index-2014.html
Maar, as jy bereid is om 'n bietjie langer te vertoef en van die N1, N2, N3 of 4 af te dwaal – word jy telkens verras met juweeltjies van restaurante en eetplekkies.
"De Hoft" aan die binnekant
My gunsteling is "De Hoft" in Wolmaransstad. Sodra jy die dorp binne ry van Klerksdorp se kant af, op regterkant – 'n ou gerestoureerde Edwardiaanse huis, en baie keurig gemeubileer met antieke meubels en gebruiksvoorwerpe. Op pad na Northern Cape Safety Day, ry ek en Renée gewoonlik op 'n Donderdag en arriveer net betyds vir middagete. Bespreek dan sommer vir Sondagmiddagete op pad terug na Pretoria. Die spyskaart maak voorsiening vir alle smake en beursies. Op ons laaste besoek die volgende bestel: Bosbessie (cranberry) gestopte hoenderborsie met uie en salsasous, bedien op cous-cous. Sjokoladetruffel na ete. Altesame so R88.00. Hmmm! Sondae word jy verwelkom met 'n "sjerrie en 'n cherry", dis nou 'n sjerrie met 'n kersie onder in die glasie. Nagereg dinge soos "Nachtmusik chocolate hazelnut crepé" vir so R30+. Die kelners is uitstekend opgelei en praat die mooiste, suiwerste Afrikaans. Hulle is ook baie goed met kinders. As die plek in die Kaap was, was dit wêreldbekend. Gelukkige Wolmaransstad!
"Die koffiekan" by Modimolle
By Modimolle (Nylstroom), as jy jouself so ver kan kry om van die N1 af te dwaal, is daar weer 'n kwekery/koffieplekkie/haarkappery/voëlpark wat ongelooflik mooi is. Reuse hokke met lovebirds, parkiete, macaws, kwartels (quail) en eende wat los rondloop. Die mooiste vir my is die toucans – kan nie glo daar bestaan regtig sulke mooi voëls nie! Die koffieplekkie se quiche, koffie en koeke is tops.
Die ongelooflikste toucans
Een van die lekkerste etes wat ek ooit in my lewe geëet het, was op die walle van Loch Lomond in Skotland. Ek en Susan het die oggend met 'n motor vanaf Edinburgh oor die Firth of Forth gery na Dunfermline waar ons pa se Skotse familie vandaan kom. Dit was 'n yskoue, rëenerige laat-Herfs dag toe ons op die restaurant afkom – kaggelvure, mure binnekant met hout uitgevoer, kelners in Skotse rokkies, Skotse musiek en 'n pragtige uitsig op die Loch – so knus soos kan kom. Kan nie onthou wat ons hoofgereg was nie, maar die voorgereg was haggis met 'n portsous. Mense, maar dit was lekker!
"Loch Lomond" gesing deur Chanticleer
Die lied laat mens baie verlang na Skotland, maar as alles goed gaan weer daar in Oktober vanjaar.
Nog oulike plekkies langs die grootpad
Uitsig vanuit Milly's Restaurant, Machadodorp
Milly's by Machadodorp bly ook 'n gunsteling om ontbyt by te eet op pad wildtuin toe. Al ooit op 'n koue, mistige wintersoggend 'n varsgebakte forelle pasteitjie geproe? Hmmm jy weet nie wat jy mis nie!
Onlangs weer op Tzaneen, was Renée en ek skoon opgewonde oor die Total Garage. Dis reg, 'n gewone motorhawe, maar so vars, keurig en mooi ingerig. Mugg n Bean franchise met die heerlikste eetgoed, blomme in die kleedkamers en so aan. Puik plek!
Naby Harrrysmith in Natal weer, net af van die N3, is daar 'n hele sentrum met franchises – Nandos, Ocean Basket, Wimpy en so aan en 'n piepklein Tuisnywerheid wat die heerlikste vars hoender-en-sampioen pasteitjies bak. As bonus is daar boonop 'n oulike antieke winkeltjie en die tuine is pragtig. Maak net seker dat jy die regte rigting kies wanneer jy weer op die N3 wil kom. Kyk, die uwe het geen sin vir rigting hoegenaamd nie, en Renée se links-regs orientasie is sterk onder verdenking. So 'n paar jaar gelede op pad na ons Expo op Richardsbaai, na 'n stop, draai ons weer op die N3 na Durban, net om so 'n halfuur later op te let dat die bordjies dan nou weer na Johannesburg wys.
As jy dus 'n bietjie lui is om padkos te maak, soek net bietjie rond, jy hoef regtig nie meer net by die Wimpy of Steers te eet nie - daar is lewe daar buite!
Mediterranean, Stateway Avenue, Welkom
Die Mediterranean Restaurant (Stateway Avenue) in Welkom staan letterlik uit soos 'n eiland in die see van franchises waarmee dit omring is – 'n regte oase in die woestyn.
'n Eenvoudige, vars, rooi en wit interieur met klein sterliggies teen die dak. Sal die plek graag in die aand wil sien, moet iets besonders wees. Ruim lokaal met heelwat sitplekke en ook tafeltjies onder sambrele buite. Ideaal vir funksies en wynproe-geleenthede, want 'n mens sal kan hoor wat die aanbieder sê weens die eenvoudige uitleg van die plek.
Die spyskaart nogal verteenwoordigend van die mediterreense lande, maar het darem ook 'n paar kerriegeregte vir 'n "kerriefanatic" soos die uwe. Heerlike vrugtige medium-sterk hoenderkerrie bedien op die Afrika manier in 'n potjie, met naanbrood en 'n verfrissende slaaitjie.