US Woordfees 2019: Cintaine Schutte oor Huishou - LitNet
Nadia Valvekens en Cintaine Schutte (foto: Leslie van Wyk)
Cintaine Schutte vertel vir Naomi Meyer van Huishou, wat vanjaar by die US Woordfees speel.
Cintaine, jy vertolk die rol van een van twee ma's in 'n toneelstuk wat vanjaar by die US Woordfees op die planke is. Jou karakter is om twee redes 'n buitestander in die samelewing: weens haar verbintenis met haar wederhelf en weens haar verbintenis met haar kind. Wie is jou karakter en waaroor handel die storie van Huishou?
My karakter se naam in Huishou is Hester. Huishou handel oor twee wit vroue in Kaapstad wat 'n swart kind wil aanneem. Die ouer vrou, Dirkie (Nadia Valvekens), is 'n dosent in sosiologie en dryf die aannemingsproses. Dirkie wil sorgvuldig, noukeurig 'n huis opbou en volmaak, en dink ook hulle het 'n politiese plig om by te dra tot die nuwe Suid-Afrika ("dis oor jou white guilt," terg haar vrou, my karakter Hester).
Hester, heelwat jonger as Dirkie, is 'n loskopwandelaar. Sy ontvang 'n oproep wat haar dwing om na haar ouerhuis terug te keer. Die naweek in haar plattelandse tuisdorp dompel haar in 'n identiteitskrisis, en sy begin wonder oor haar wortels en Afrikaner-erfenis. Soos wat beide vrouens vasklou aan hul beginsels en verbete baklei om deur die ander gehóór te word, word hul verhouding en liefde op die spel geplaas. Huishou is 'n drama oor verhoudings, die soeke na die "ek" in die "ons", en ek sal ook sê, mense wat verby mekaar praat.
Om in jou karakter se vel te moes klim – hoe het dit jou laat dink en voel om sy te word, met voortdurende gedagtes oor hoe sy deur die samelewing beskou sou word? Hoe was dit vir jou om 'n tyd lank met jou karakter te moes huishou?
Met Nico Scheepers se fyn, subtiele en sterk spelleidinghand en Philip Rademeyer se ongelooflik digte teks plus Nadia Valvekens se wonderlike energie en samespel kon ek nie vir beter gevra het nie. Hester het baie diep in my hart ingekruip. Ons almal was al daar; ons almal was al sy; ons almal wil haar help; ons almal wil soos sy wees. Een van haar lines in die stuk wat my altyd hard tref, is: "Jy's nes hulle, dieselfde geraamte, jy het net 'n ander vel aangetrek." Dit sê vir my nogals baie oor waar sy haar bevind. In die klimaat en temperatuur van hierdie land se geskiedenis is dit presies waar sy haar bevind. Die vrees om ook iemand te word wat jy nie wil wees nie, is tog relevant, dink ek, vir enigiemand. Ons as span het ook baie navorsing gedoen en Abraham le Roux, 'n sielkundige in Kaapstad, het ons verskriklik baie gehelp met die psige van die karakters.
Produksiefoto van Huishou: Aardklop
Die idee van die huishouding – ek bly daarby. Ek wil iets vra oor hoe jy dink, terwyl jy die stuk al voor verskillende gehore by ander kunstefeeste gespeel het, oor huishoudings deesdae, veral ss mens daaraan dink as 'n soort vertaling van "good housekeeping". Bestaan daar iets soos 'n netjiese huishouding met stereotiepe mense van verskillende geslagte, maar eenderse kultuurgroepe? Hoe het jy vanaf die verhoog mense se reaksies ervaar?
Ons het juis eendag 'n teatergesprek na afloop van ons show in Aardklop gehad en daar was nogals 'n uiteenlopende groep mense en teatergangers wat agtergebly het om deel te wees van die gesprek. Behalwe dat ons die proses en teksontleding met hulle kon deel, was dit hul beurt om hul menings te lug en dit was vir ons as span die beste deel van die gesprek. Daar is 'n groot behoefte by elkeen om te hoort, om gehoor te word, om te probeer verstaan selfs wanneer hulle nie verstaan nie. En dat daar ook 'n verdere laag in die verhoogstuk is wat wys op die plek van die vrou in ons hedendaagse kultuur. En hoe om die verhoudingstalent van vrouwees te integreer met liberale feministiese ideale. Ons aanvaar ook dat die produksie 'n warmte en intimiteit kweek by gehoorlede wat dit kom kyk, dat daar nie iets soos 'n perfekte huishouding bestaan nie, en dis oukei.
Ek wil vra oor die land as huis ook. Hoe hou mens huis in 'n ruimte wat is soos wat dit is? Hoe Marie Kondo / KonMari mens jou land se huishouding, met al die verwagtinge en persepsies?
Ek dink wat veral sigbaar is in elkeen van die karakters se emosionele landskap ten opsigte van die land as 'n huishouding, is dat elkeen hul stukkie uit die reënboognasie wil kerf, hul spoor wil los – hul stem moet gehoor word. Elkeen wil maar net beter wees as die vorige generasie, as die vorige nageslag. Ongelukkig bots van hul sienings en oortuigings met mekaar. Is dit nie maar die temperatuur en klimaat van 'n land nie? Daar is 'n deel wat Hester duidelik aan Dirkie maak: "Ek weet my mense is fucked up en ek weet ons geskiedenis is gefok, maar ek weet nie wat om daarmee te doen nie. Ek kan nie lewe soos my ouers gelewe het nie, maar ek kan ook nie elke dag van my lewe skuldig voel nie." Dan is daar ook Dirkie wat dit oor en oor beklemtoon: "Ons gaan sy ma's wees en ons gaan vir hom die tipe familie gee wat nie een van ons gehad het nie. Ek weet daar is nie 'n bloudruk nie, maar ten minste weet ons wat om nié te doen nie, hoe om nié te wees nie. Is dit nie die doel nie? Vir elke geslag om beter te wees as die een voor hom nie?"
Wat was vir jou die lekkerste van die stuk en wat was die moeilikste?
Ek dink die moeilikste was om die vervaardigershoedjie en die acting-hoedjie te balanseer. Ek moes konstant tussen die spel en vervaardiging kophou, maar dit was elke liewe minuut die moeite werd. Want dit was die lekkerste om elke dag in die repetisiespasie in te stap en te kan weet ek gaan vandag Philip Rademeyer se woorde kan sê, ek gaan vandag kan leer by die wonderlike regisseur en vriend Nico Scheepers, ek gaan vandag saam met Nadia Valvekens kan speel en eerlike prentjies bou, ek gaan my amazing verhoogbestuurder Lara Hattingh kan vra om die onmoontlike moontlik te maak, en met die ongelooflike ondersteuning van Alexa Strachan en haar Aardklop-span, KunsStig en NATi, waaroor kan ek nou eintlik kla?
Huishou is vir etlike pryse, in byna elke kategorie, by die kykNET Fiëstas benoem (hier is die volledige lys benoemings). Nadia Valvekens het Beste Aktrise 2018 by die Aardklop Nasionale Kunstefees gewen.