Die Indiërs van Suid-Afrika
Uit die land van die Taj Mahal*) het hulle gekom om 'n nuwe liefde op 'n heel ander vasteland te vind...
Al vorm hulle net sowat 2,6 persent van ons bevolking, is die Indiër-gemeenskap 'n belangrike komponent van die Suid-Afrikaanse samelewing. Hul hartland is KwaZulu-Natal, en verskeie van hulle het hul merk in die landsbestuur, die sakewêreld en op ander terreine gemaak. Maar presies hoe het hierdie mense van die verre Asië dan in Suid-Afrika beland?
Ethniese groepe in SA (nuutste raming):
Swartmense 75,2%, blankes 13,6%, Kleurlinge 8,6%,
N die middel van die negentiende eeu (die 1800's) sit die boere op die Natalse suikerriet-plantasies met die hande in die hare. Hulle het sterk en gewillige werkers dringend nodig, maar die inheemse volkere stel nie belang nie. Nou is hul hoop op die koloniale owerheid gevestig om 'n plan te maak, want Natal is nog 'n Britse kolonie.
Daar is stellig 'n aantal goeie redes hoekom die manne van die Zoeloes en ander swart stamme van die streek nie op die plantasies wil werk nie. Een daarvan is dat die kweek van gesaaides en ander gewasse in hul kultuur die werk van die vroue is—en vir 'n stoere Zoeloe-man sal dit mos 'n vernedering wees om in die grond te woel en te arbei.
Maar vernaamlik is daar in hierdie tyd nog sporadiese botsings tussen die trotse Zoeloe en die indringende witman, eers die Boere en nou weer die Engelse. Die Zoeloe-verset sou eers in 1879 finaal deur die Britte onderdruk word.
Die Natalse regeerders oordink die arbeidskwessie. Daar word besluit om met die Indiese owerheid te onderhandel om Indiese werkers uit Asië te bekom. Die saak word indringend bespreek en 'n wet om die invoer van sulke arbeiders te magtig, word in 1859 aangeneem. In 1860 werp 'n aantal Indiese kontrakwerkers wat per skip aankom hul eerste blik op die kolonie Natal.
Só het die eerste groep Indiërs in hierdie wêrelddeeel gearriveer—die voorlopers van nog duisende wat later hierheen sou verhuis. In die begin was daar nie baie van hulle nie en in die eerste jare het hul getalle ook nie aanmerklik toegeneem nie. Trouens, teen 1874 was daar kwalik 5.000. Maar dinge het verander toe daar groter lewe in die suikerbedryf kom.
Tien jaar later, teen 1884, was daar reeds 27.206 Indiërs in Natal en teen 1891 was daar 35.763. Die Indiërbevolking is hoofsaaklik van Hindoe-oorsprong, hoewel daar ook 'n groot aantal Moslems is.
Ofskoon die eerste ingevoerde Oosterse arbeiders net drie jaar lank onder kontrak hier sou kon bly, is die tydperk tot vyf jaar verleng. Hulle sou aanvanklik tien sjielings per maand ontvang, met 'n jaarlikse verhoging van een sjieling per maand. Boonop sou hulle gratis rantsoene en behuising kry, wat op agt sjielings per maand bereken is.
Weens die invloed van inflasie, is dit 'n haas onbegonne taak om die geld van destyds na vandag se waardes om te reken. Die lone was beslis nie te waffers nie, maar vir baie was dit veel meer as wat hulle kon hoop om ooit in hul vaderland te verdien.
Nadat hul kontrakte verstryk het, het die meeste van hulle dan ook verkies om in Natal te bly en nie na die Ooste terug te keer nie. Hulle het die kern gevorm van die sogenaamde "Vrye Indiërs'', wat deur die invoering van vroue en 'n buiten­gewoon hoë geboortesyfer versterk is.
Mettertyd het van die Indiërs na ander gebiede in Suid-Afrika verhuis, veral na Transvaal waar hulle omstreeks 1881 hul opwagting gemaak het. Heelparty het hulle ook na die Kaap begewe, maar in die Vrystaat was daar 'n lang tyd feitlik geen Indiërs nie. Dit was omdat die Vrystaatse owerheid 'n streng verbod op hul binnekoms geplaas het.
Terwyl die meeste Indiërs op plase bly werk het, het ander hulle teen die einde van die negentiende eeu op die handel begin toespits. Hul betreklik lae lewenstandaard en vermoë om geld te maak het teenstand ontlok, en dit het gelei tot die instelling van beperkende wetgewing soos 'n verbod op hulle om grond in Transvaal te besit.
Regsgedinge oor sekere van die kwessies het die Indiese advokaat Mohandas Karamchand Gandhi, wat hom in Londen as regsgeleerde bekwaam het, na Suid-Afrika gelok. Gandhi het in 1895 hier aangekom, tot 1914 hier gebly en met 'n verbete stryd vir groter vryheid begin, wat uiteindelik reperkussies ver buite ons landsgrense gehad het.
REGS: Mohandas Karamchand Gandhi
In 1909, enkele jare ná die Anglo-Boereoorlog en kort voor die totstandkoming van die Unie van Suid-Afrika, is die teenstand teen beperkende wetgewing verskerp met die aankoms van die Indiër-leier Gopal Krishna Gokhale. In hierdie tyd het Gandhi ook sy eie, unieke metode om sy oogmerke te bereik, naamlik lydelike verset, begin toepas, onder meer met die reël van stakings by die steenkoolmyne in Noord-Natal, asook 'n optog van 2.000 volgelinge oor die Transvaalse grens.
LINKS BO: Gandhi in die 1920's. REGS BO is hy en sy vrou Kasturbahi in Januarie 1915 afgeneem ná hul terugkeer na Indië.
IN 1911 is die binnekoms van Indiërs in Natal beëindig met die aankoms van die laaste groep van 500 arbeiders. Daarna is repatriasie (terugkeer na Asië) aangemoedig, hoewel betreklik min werklik teruggekeer het en die meeste van die agtergeblewenes in Suid-Afrika gebore was. In 1911 was daar reeds 149.791 Indiërs in Natal.
Die instelling van nuwe beperkings, veral die Klasgebiedewetsontwerp van 1924, het die kwade gevoelens vererger, maar daar is verskeie kere geprobeer om die kwessies vriendskaplik te skik. In 1926 het 'n afvaardiging uit Indië in Suid-Afrika aangekom om die vraagstuk persoonlik te ondersoek en die volgende jaar het Srinavasa Sastri die eerste Indiese agent-generaal in die destydse Unie van Suid-Afrika geword.
Daar is ook gepoog om die onderwysgeriewe te verbeter en om Indiërs aan te moedig om swak handelspraktyke te laat vaar. Die Indiërs het hulself in verskeie ver­skillende groepe georganiseer, en met verloop van tyd het sekere van hulle heel welvarend geword.
Die instelling van apartheid ná die algemene (blanke) verkiesing van 1948 het betrekkinge tussen blank en Asiaat egter verder versuur, terwyl die Indiërs dit boonop vanuit swart geledere moes ontgeld. Ernstige onluste waarin 'n aansienlike aantal mense dood is, het in Januarie 1949 in Durban uitgebreek toe swartmense die plaaslike Indiërs aangeval het. Baie huise is afgebrand en meer as honderd Indiërs het gesterf. 'n Regeringskommissie het die oorsake probeer vasstel, maar sy verslag was onoortuigend.
Die instelling van die Groepsgebiedewet in 1950 het opnuut protes in Indië uitgelok en in Junie 1954 is dei diplomatieke verteenwoordiging van Indië in die Unie teruggeroep.
LINKS: Kinders van waar? Van êrens in Indië? Of van 'n straat in Durban? Selfs 'n kenner sou nie kon sê nie, want mense van daar en hier lyk kennelik dieselfde en daar kan geen twyfel oor herkoms van die Indiërs van Suid-Afrika wees nie! (As dit van belang is: die kinders op die foto is van New Delhi in Indië.)
Foto: U.S. Department of State (getoesjeer)
DIE eerste veranderings aan die rigiede vestings van apartheid is in 1984 aangebring met beperkte hervormings waardeur die Kleurlinge en Indiërs (maar nog nie die swartmense nie) by die landsbestuur betrek is. Ingevolge die destydse grondwet is die blanke parlement vervang deur drie regeringsliggame: 'n blanke Volksraad, 'n Huis van Verteenwoordigers vir Kleurlinge en 'n Huis van Afgevaardigdes vir Indiërs.
Dit was egter gou duidelik dat die groot swart massas in Suid-Afrika nie uit die regeringsbestel gehou kon word nie, en in die middel van die dekade van negentig het blank, swart, gekleurd en Indiër saam opgegaan in 'n nuwe Suid-Afrika waarin alle diskriminasie op grond van herkoms ten minste uit die wetboeke geskrap is.
Ons het vroeër in hierdie artikel genoem dat daar in 1911 149.791 Indiërs in Natal was. Dertig jaar later, in 1941, het die getal tot 239.000 aangegroei. Volgens die sensus van 1951 was daar in dié jaar weer 366.664 Indiërs in Suid-Afrika. Pas het die gesaghebbende Amerikaanse CIA die bevolking van Suid-Afrika vir Julie 2005 op 44.344.136 geraam, van wie 2,6 persent (dus meer as 'n miljoen mense) Indiërs is.
En verreweg die meeste van hulle is hier om te bly en beskou lank nie meer Indië as hul vaderland nie, net so min as wat die blanke Suid-Afrikaners terughunker na Europa. Geleenthede word plaaslik gretig benut. Een van die interessantste plekke wat 'n mens in Durban kan besoek, is byvoorbeeld die Indiërmark, waar 'n groot verskeidenheid van artikels, van kos tot kunstig vervaardigde aandenkings, by die menigte stalletjies te koop aangebied word.
*) Die Taj Mahal, die beroemdste van Indië se antieke geboue, is die praalgraf van die geliefde vrou van sjah Jahan. Sy is in 1631 oorlede. Dit het twintig jaar gekos om die Taj Mahal op te rig en 20.000 werkers het glo daaraan gebou. Dit is nie bekend wie die argitek was nie, maar party geleerdes reken dat 'n Persiese of Turkse ontwerper betrokke kon gewees het.