Wanneer ek aan Van Niekerk dink, dink ek ook altyd aan sy 74-jarige gryskop-afrigter Ans Botha, of te wel “tannie Ans” soos sy in die atletiekwêreld bekend is.
Tannie Ans en Peet van Zyl verdien ook ’n klop op die skouer. Hulle beplan sy oefenprogram in die fynste besonderhede.
Toe die Jamaikaan Usain Bolt ná sy oorwinning in die 100 m vir ’n televisiespan gevra het om hom net gou te verskoon sodat hy Van Niekerk eers kon gelukwens, het dit my nie verbaas nie.
Ek is ’n bietjie skaam om dit te vertel, maar omtrent elke keer wat ek met die Wêreldkampioen, en nou ook Olimpiese kampioen en wêreldrekordhouer, praat, sê hy vir my: “Dankie vir alles wat jy vir atletiek doen.”
En Peet, ek wag vir jou oproep uit Rio. Ek weet jou eerste woorde sal wees: “Wat sê jy nou van daai mannetjie?”
“Plaaslik is dit die Clemengold-handelsmerk wat sy merk maak. Jy moet verbruikers se vertroue bou in wat jy produseer en aanbied. Gehalte is alles.”
“Dit kos baie, maar die toekoms van ’n handelsmerk hang af van of jy kan voldoen aan die verwagtinge wat jy skep. Jou produk moet pitloos wees, maklik afskil en oor goeie eetgehalte beskik, anders gaan verbruikers nie terugkom om weer te koop nie. Ons navorsing toon handelsmerkprodukte verkoop twee keer vinniger en teen 20% meer as produkte sonder handelsmerke.”
“Dis nie volumes wat die mark sommerso gaan aanvaar nie. Ontwrigting gaan plaasvind … Die somerprys is 25% hoër as die winterprys, wat groei sal laat afneem. Jy moet supermarkprogramme hê en dit gaan jou niks help om sonder ’n plan te wees nie.”
“Daar is baie mededingende somerprodukte en dis ’n vakansietyd waartydens mense eerder McDonald’s eet as om aan gesonde kos te dink. Die hoër prys help ook nie om die vrugte te laat verkoop nie.” Volgens hom verkoop sitrus goed teen $5,99 vir ’n vyfpond-sakkie. Verkope neem af teen $6,99, en teen $7,99 “is daar regtig moeilikheid”.
“Dis een van die probleme wat ek vir Nadorcotts uit die Suidelike Halfrond voorsien, want dit word alles aan die einde van die produksiejaar bemark. Dit help ook nie dat daar nie ’n oorheersende handelsmerk is nie. Daar is dus geen gesamentlike bemarkingsbegroting nie.
Die aanslag van kultivarmaatskappye gaan sake ook nie makliker maak vir die bedryf nie. Hy meen bloedmandaryne, likopeentipe mandaryne, lemoene wat maklik afskil en pomelo’s sal waarskynlik die nuwe baanbrekers wees.
“Nuwe aanbiedinge van puik kultivars gaan waarskynlik op die toneel verskyn. Daar is baie teelsentrums reg oor die wêreld wat heelwat nuwe kultivars gaan bekend stel. Waar hulle sal inpas, weet ek nie. Maar dit kan nie enkele, alleenstaande kultivars wees nie, dit sal in ’n program moet inpas. Dit kan ook tot verbruikersverwarring lei, maar die nuwe kultivars sal bes moontlik nie toevoegings wees nie, maar eerder bestaande seleksies vervang.”
In die 1960’s was die sitrusbedryf maar beperk wat betref die aantal kultivars tot sy beskikking, maar teen die 1970’s het ’n paar betrokkenes, veral mense wat destyds by Outspan gewerk het, ’n belangstelling in nuwe kultivars begin kweek. Suid-Afrika was een van die eerste lande wat die nuwe kultivars wat maklik afskil, aangegryp het — tot 15 jaar voor Kalifornië.
Die eerste satsuma-tipes is vroeg in die 1970’s ingebring, en dit was basies die begin van proewe met kultivars wat maklik afskil. Vroeg in die 1980’s is ’n fondasieblok geplant en tot in die 1990’s het mense gewoeker om nuwe kultivars te identifiseer en in te voer. Kultivarmaatskappye het sedert die middel van die 1990’s hul deure oopgemaak.
“In 2001 het laat mandaryne van ’n goeie gehalte wat ook geskik was vir die warm, noordelike gebiede, ingekom,” het mnr. Etienne Rabe gesê. Hy sê van ’n rits mandaryne wat in ’n artikel in die vroeë 1980’s beskryf is, was dit basies net clementines wat die toets van die tyd deurstaan het.
“Mense sal nie eens die ander kultivars onthou nie!” Dis interessant om te sien hoe die aanplantings verloop het. Ná aanvanklike goeie groei was daar ’n verlangsaming vroeg in die 2000’s, maar sedert 2009 het groei die hoogte in geskiet.
“Die satsuma-tipes het baie goed begin in die 1980’s en tans is die latere satsumas weer gewild. Die clementinebedryf het in die 1980’s begin, maar teen die einde van die 1990’s hard geval. Nou is daar weer ’n vraag danksy nuwe seleksies wat vroeër gepluk word. Nova was op en af. Maar dit was Nadorcott en verwante kultivars wat eintlik vir die groei verantwoordelik was omdat dit so ’n fantastiese kultivar is.”