Jellievissteek: simptome, kursus, behandeling
'N Kwiksteek veroorsaak min of meer ernstige velreaksies en pyn. In ernstige gevalle kan die kontak met die soms meter lange tentakels van 'n baie giftige jellievis (soos die Portugese kombuis) ook tot die dood lei. Lees hier alles oor jellievissteek: waarom sommige jellievisse gevaarlik is, watter soort simptome veroorsaak dat 'n jellievissteek is en hoe jy dit behandel.
Jellyfish Sting: beskrywing
'N Kweper-steek (soms valslik 'n jellievisbyt genoem) kom voor wanneer die vel in kontak kom met die giftige en dikwels meterlange tentakels van 'n jellievis terwyl hy in die see bad. Die diere is net soos poliepe en see-anemone vir die cnidariërs (Cnidaria) en kom in feitlik alle oseane voor. 'N Kwelpie kom veral uit giftige verteenwoordigers, veral soos:
Portuguese Galley (Physalia physalis): Westelike Middellandse See (buite Portugal), in tropies-subtropiese seë.
Dobbeltjellievis of seewesp (Chironex fleckeri): In die westelike Stille Oseaan, veral aan die noord-oostelike kus van Australië.
Swemmers in Duitse kusstreke kan ook jellievissteek vang, soos Cyanea capillata, die geel hare-jellievis of jellievis. Dit is wydverspreid in die Noord- en Oostelike See asook in die koeler Atlantiese Oseaan en die Stille Oseaan. Aangenaam is die Mediterreense jellievis, wat in swerms kan voorkom, veral in die midsomer.
'N Kwiksteek veroorsaak hoofsaaklik plaaslike simptome soos erge pyn en min of meer ernstige inflammatoriese velreaksies (met rooiheid, koring en swelling) – soortgelyk aan mierbyt of die reaksie op brandnetels. Soms kom jeuk en algemene simptome soos duiseligheid, angs of hoofpyn voor.
As die jellievissteek afkomstig is van een van die baie giftige spesies, soos die kruipvisvisse, kan baie ernstige hartvaskulêre reaksies ontwikkel met dodelike gevolge.
Ongeag of 'n jellievissteek slegs onskadelike of ernstige simptome veroorsaak, die liggaam kan in elk geval allergies daarvoor wees – selfs vir die anafilaktiese skok, wat ook dodelik kan wees.
Jellievissteek: Oorsake en risikofaktore
By jellievisse (en ook ander cnidariërs) is daar spesiale selle in die buitenste sellaag, die sogenaamde brandnetelselle of brandnetelkapsules (nematocysts). Dit bevat 'n spiraalwondneteldraad. As hy aangeraak word (byvoorbeeld met die vel van 'n swemmer), word die brandneteldraad eksplosief uitgedryf, waardeur hy 'n gifmengsel (brandnetelgif) in die vel van die slagoffer ingespuit het – een praat van 'n jellievissteek. Met hul brandnetelgif verlam of dood hulle klein prooi diere. Afhangend van die spesie, kan hierdie gif ook vir mense onaangenaam wees.
Die brandnetelgif bestaan ​​uit verskillende proteïene (proteïene), die seloplosende (sitolitiese) en senuwee-beskadigende (neurotoksiese) werking en veroorsaak die beskrewe simptome van jellievis. Afhangend van die jellievisspesies, het die diere verskillende giftige gifstowwe.
Soms skeur hul tentakels af en swem vrylik in die see. Dit is veral onaangenaam wanneer gemeenskappe wat geraak word ekstra nette in die see bou om bronne van sekere swemmersones uit te hou. Die vrylopende tentakels kan steeds reaksies veroorsaak en ook deur die nette.
Selfs dooie diere op die strand kan 'n paar dae aktiewe brandnetelkapsules hê. Daarom moet u hulle slegs met omsigtigheid nader.
Jellievissteek: ondersoeke en diagnose
Die ambulans / dokter sal die pasiënt of enige begeleidende persone vra of hulle vermoedelik 'n jellievissteek het oor die nodige inligting, soos:
Wanneer en waar het die jellievissteek gebeur?
Watter klagtes het u / het die pasiënt?
Watter noodhulpmaatreëls is getref?
Die dokter sal die pasiënt onmiddellik ondersoek en die brandwonde van die jellievis ondersoek. Tekens van allergiese reaksie of skok sal belangrike tekens (soos bloeddruk) nagaan.
Diegene wat aan 'n jellievissteek ly, moet onmiddellik die water verlaat – moontlik met die hulp van ander mense. Giet wynasyn as moontlik op die aangetaste vel om die brandnetel-selle te inaktiveer. Maar ten minste moet u aangehegte tentakels meganies verwyder. Om dit te kan doen, sprinkel jy met sand en skraap die tentakels versigtig af (met 'n spatel, 'n mes of 'n bankkaart, byvoorbeeld). U moet 'n sterk druk vermy, sodat Nesselzellen nie verder bars nie.
As u beskermende handskoene dra tydens hierdie aanvanklike versorging, kan dit voorkom dat die pasiënt of die helper (verdere) jellievisbrande ly.
As daar geen asyn beskikbaar is nie, kan u ook die tentakels met seewater spoel (behalwe in die dobbelsteentjie-seisoen in toepaslike gebiede – hier kan die seewater tentakelreste bevat). Moet onder geen omstandighede vars water of alkohol gebruik nie, want dit kan die oorblywende Nesselzellen aktiveer!
Verkoeling met ys verlig die ongemak. Daarbenewens kan u die aangetaste vel later vryf met 'n antihistamien ("allergie") of kortisoon.
In Australië is 'n antiserum beskikbaar vir die behandeling van jellievissteke deur dobbelstene.
Wanneer moet die dokter in kennis gestel word?
In die geval van 'n jellievis wat by die wesp van die see, 'n Portugese kombuis of ander spesies wat baie giftig is, moet die noodarts dadelik in kennis gestel word. Dit geld ook vir enige ander jellievissteek wat ernstige ongemak veroorsaak.
U moet dus die nooddienste onmiddellik waarsku tydens 'n verbranding van jellievisse as groter velareas geraak word deur die jellievissteek, baie erge pyn of tekens van allergiese skok toon. Selfs as u nie seker is hoe ernstig die jellievissteek is nie, moet u die redding of die waterwag as voorsorgmaatreël noem.
Jellievissteek: Siekteverloop en prognose
Die jellievissteek van 'n jellievis is ongemaklik met pyn, jeuk en uitslag, maar is gewoonlik nie gevaarlik nie. Versigtigheid is slegs nodig as die pasiënt ernstig allergies of paniekerig is. Die jellievissteek van 'n baie giftige spesie soos die seewes kan dodelik wees.
Sommige pasiënte het nog maande na een jellievis angel vir klagtes soos jeuk en sensoriese afwykings. Dit benodig gewoonlik langdurige behandeling met kortisoon of antihistamiene.