Miskien bied die ervaringe en lesse van die Rwandese volksmoord ’n moontlike perspektief op hierdie kwessies. Onlangs het dr. Thomas Spielbuechler, ’n besoekende dosent van die Johannes Kepler Universiteit in Linz, Oostenryk, ’n seminaar by die Departement Geskiedenis aan die Universiteit Stellenbosch aangebied.
Spielbuechler onderneem gereeld navorsingsbesoeke aan Afrikalande. Sy praatjie was oor versoening en sekuriteit in Rwanda. Daarvolgens is die aanname dat die post-volksmoord Rwanda ’n suksesstorie is, omstrede, en blyk dit dat pres. Paul Kagame se voorkeur vir staatsekuriteit eintlik versoening bedreig.
Volgens die NURC se versoeningsbarometer vertrou 90,7% van die bevolking die huidige politieke leierskap, terwyl ander bronne egter daarop dui dat daar steeds ’n vrees vir meerderheidsregering in die land heers. NURC-data toon dat 86% van die bevolking geen bedreiging vrees vir hulle eie veiligheid of dié van hul families nie. Menslike veiligheid in Rwanda het geweldig verbeter, tog verkeer die land “in die oog van die orkaan” weens die konfliksituasie in die Groot Mere-gebied, wat weer ŉ bedreiging vir Rwandese vrede en stabiliteit inhou. Daarom geniet staatsekuriteit voorkeur bo goeie regering.
Laastens het die barometer uitgewys dat 93% van die burgers geen etniese vooroordeel in Rwanda ervaar het sedert die einde van die volksmoord nie. Staatsgedrewe versoening werk gevolglik waarskynlik nié, omdat regeringsoptrede nie tot die harte van mense spreek nie. ’n Spontane, gemeenskapsgedrewe proses het ’n groter kans op sukses, maar dit sal tyd neem om inslag te vind.
Die les wat dit vir Suid-Afrika inhou, is dat versoening nie ’n proses is waarin die gewenste resultate binne enkele jare finaal afgehandel word en dat alles dan vergewe en vergete is nie. Dit blyk ook dat die worstelingsproses van versoening, soos wat nou inderdaad in Suid-Afrika heers, dikwels deur die tweede en derde geslag voorgesit word voordat dit uitwoed.
Nasionalisties-gesinde Afrikaners het dit egter as ’n gestadigte onderwerping aan ’n Engels-oorheerste taal en kultuur gesien. In 1914 was daar die stigting van genl. JBM Hertzog se Nasionale Party en die uitbreek van die Rebellie uit protes teen Suid-Afrika se steun aan Brittanje in die Eerste Wêreldoorlog.
Vir albei Theresa. Daar behoort op die ystervark ‘n etiket te wees wat sê dat dit nie vir inwedige gebruik is.
“Ons het die bewyse na die hoofkantoor geneem, hulle het onderneem om ondersoek in te stel en na ons toe terug te kom, maar ons is daarna uit die vakbond geskop,” het Mboxela gesê.
Mona wou ook weet of hulle daarna die Amcu-kantoor gesluit het. “Ons het nie die kantoor gesluit nie, die werkers het die kantoor gesluit oor die diens wat hulle van hul leiers gekry het. Hulle het by ons kom kla; hulle het gekla oor swak dienslewering en wou hê Mathunjwa en ander leiers by die hoofkantoor moet na hul griewe kom luister,” het Mboxela verduidelik. “Ons het briewe geskryf, maar in plaas daarvan dat hulle na die werkers kom luister het, is ons geskors.”