Onteiening sonder vergoeding en die ANC se semantiese bedrogErnst Roets, adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum. Foto: Verskaf In die postwaarheidsera het dit belangrik geword om nie net seker te wees dat ons die regte woorde gebruik om te sê wat ons bedoel nie, maar ook dat ons nie om die bos gelei word deur gonswoorde wat mooi klink, maar as ’t ware iets anders beteken as wat dit voorgee nie. Die politieke wetenskaplike Francis Fukayama het gesê dat daar bykans soveel definisies vir die woord “demokrasie” is as wat daar prokureurs is. Dit is ook waar van vele ander gonswoorde. ’n Gonswoord is ’n term wat algemeen gebruik word; sou ’n mens egter vir twintig mense vra wat hulle daarmee bedoel, sal jy waarskynlik twintig verskillende antwoorde kry. Daar is mooi gonswoorde soos “versoening”, “nasiebou” en “demokrasie”, maar daar is ook lelike gonswoorde soos “rassisme”, “bevoorregting” en “apartheid”. Daar is waarskynlik geen gonswoord wat tans meer in Suid-Afrika rondgeslinger word as die woord “grondhervorming” nie. Min mense is bereid om hulle daarteen uit te spreek omdat dit algemeen as ’n positiewe term beskou word. Die gedagte is dat grondhervorming ’n goeie ding is omdat dit ten doel het om ’n fout of wanbalans reg te stel. Aan hierdie term kleef daar natuurlik ’n reeks ander gonswoorde soos “regstelling”, “restitusie” en “herverdeling”. Dit is eerstens belangrik om te besef dat restitusie en herverdeling twee teenstrydige konsepte is. Restitusie gaan oor die regstelling van ’n fout. Met betrekking tot die grondkwessie behels restitusie ’n grondeiseproses waarvolgens grondeisers moet kan bewys dat daardie grond aan hul voorouers behoort het en dat dit op onregmatige wyse van hulle ontneem is. So ’n proses behoort ten minste in beginsel ondersteun te word, natuurlik op voorwaarde dat dit feitelik en sonder korrupsie verloop. Daarteenoor beteken herverdeling in die praktyk dat die ras van ’n grondeienaar bepalend is of daardie persoon ’n legitieme eienaar is. As jou vel wit is, is jy in die moeilikheid. As jou vel swart is, is dit jou gelukkige dag. Dit is ’n proses wat inherent rassisties is en waar die geskiedenis van die betrokke stuk grond irrelevant is. Dit is dus ’n proses wat deur enige rasionele mens teengestaan moet word. Tweedens is dit belangrik om die nuwe gonswoord “onteiening” ook te verstaan vir wat dit is. Onteiening – en veral onteiening sonder vergoeding – behels dat die geskiedenis van die grond wat ter sprake is, nie in ag geneem word nie; dit is dus ’n proses wat van historiese konteks gestroop is. Dit gaan ook nie werklik oor herverdeling nie. Indien ’n mens die proses rondom onteiening sonder vergoeding in konteks sien, is dit baie duidelik dat dit vir sowel die ANC as die EFF ’n proses van nasionalisering eerder as regstelling of bloot herverdeling is. Waarom sê ons dat onteiening sonder vergoeding as ’t ware ’n proses van nasionalisering is? Daar is verskeie redes hiervoor. Eerstens bepaal die mosie wat in die parlement aanvaar is dat die staat in staat gestel word om grond sonder vergoeding te onteien; die mosie bepaal egter nie dat daardie grond dan weer in privaat besit oorgedra moet word nie. Tweedens is dit duidelik – indien die praktyk tot op hede in ag geneem word – dat die oorskakeling van staats- na privaat eiendom nie net laag op die ANC-regering se prioriteitslys lê nie, maar dat die ANC ook taamlik vyandig teenoor die beginsel van eiendomsreg staan. Derdens het Agri Development Solutions bepaal dat slegs 6% van die grond wat tot op hede deur die staat gekoop is, intussen weer in privaat eiendom omgeskakel is. Vierdens maak die ANC se sogenaamde nasionale demokratiese rewolusie (NDR) dit duidelik dat dit vir die ANC oor sentralisering van mag in die staat gaan. Die ANC verklaar openlik dat dit ’n Marxisties-Leninistiese party is en praat ook selfs van ’n sosialistiese rewolusie wat in Suid-Afrika deurgevoer moet word. Wanneer die ANC in sy besprekingsdokumente van die “tweede oorgang” (Engels: second transition) praat, gaan dit daaroor dat die NDR nou met staatsmag deurgevoer moet word. Vyfdens weet ons dat die regering tans meer as 4 000 plase besit. Dit lyk egter nie of daar enige hoop is dat dié plase in privaat eiendom omgeskakel sal word nie, ten spyte daarvan dat die regering self erken dat meer as 90% van sy eie grondhervormingsprojekte misluk het. Eens kommersiële plase word, nadat dit deur die staat se hande gaan, in bestaansboerderye of selfs plakkerskampe omskep. Laastens behoort die staat se benadering tot mineraalregte hier in ag geneem te word. In die 2013-saak van Agri South Africa teen die minister van minerale en energiesake het die staat aangevoer dat hy die bewaarder (Engels: custodian) van mineraalregte moet wees en, omdat die staat (aldus die staat) beter weet, dat die staat dan namens die mense moet bepaal wat daarmee gedoen word. Dit kwansuis ten behoewe van ons wat gewone burgers is en wat nie so slim soos die staat is nie. Daar is reeds sterk strominge in die ANC dat dieselfde beginsel ten opsigte van grond toegepas moet word. Ons moet dus nie toelaat dat die staat se gonswoorde ons om die bos lei nie. Onteiening sonder vergoeding is ’n semantiese bedrog – nes baie van die ander gonswoorde wat met grondhervorming te make het. Dit gaan vir die staat daaroor om die mag in die staat te vestig, nie om grond vir die mense “terug te gee” nie.