Oranjerivier wat botstil staan ’n ‘reuse-krisis’ | Netwerk24
Deur Cheréne Pienaar 05 November 2019 05:59
Die Oranjerivier, die land se langste rivier en ’n ekonomiese hoofaar, staan nou botstil en staar ’n ramp honderdduisende mense in die gesig.
Met duisende hektaar besproeiingslande rondom die rivier, wat ook onder die droogte deurloop, word ernstige vrae gevra oor die bestuur van die land se grootste waterbron.
Prof. Anthony Turton, ’n waterspesialis verbonde aan die Universiteit van die Vrystaat, sê dit is ’n skande dat die departement nie beheer het oor onwettige waterverbruik nie.
Tot 200 spilpunte het glo die laaste vyf jaar in die Aliwal-Noord-omgewing langs die rivier opgeskiet.
Hy sê dit is ’n skande dat die departement miljoene rand bestee het aan die bestuur hiervan, dat daar niks daarvan gekom het nie en dat “enigiemand gratis ’n Google Earth-soektog kan doen en presies sien waar die spilpunte is en wanneer dit verskyn het”.
Die departement is geensins in staat daartoe om aan een van sy kernfunksies, die regulering van waterverbruik, te voldoen nie.
“ ’n Onderdeel van die rivier is die Vaal, en die Vaalrivier
Die Oranjerivier is in ’n reuse-krisis weens die droogte en met spilpunte wat oral opduik. Foto: Verskaf
is in die grootste krisis ooit in die geskiedenis. En dit is die krisis van rioolvuil.
“45% van Suid-Afrika se bevolking en 65% van die land se ekonomie is afhanklik van die Oranje- en Vaalrivier.
“Die kerndoel van die departement is nie om te reageer wanneer die droogte voorkom nie, maar om voor te berei vir die volgende droogte vóórdat dit gebeur.”
Hulle moet dit bestuur as ’n normale verskynsel omdat die land geneig is tot droogte, sê hy.
Sputnik Ratau, woordvoerder van die departement van water en sanitasie en menslike nedersettings, sê die droogte word nie in ag geneem wanneer iemand aansoek doen vir ’n spilpunt nie, omdat “die droogte ’n tydelike verskynsel” is.
’n Persoon wat ’n spilpunt wil installeer, moet aansoek doen vir ’n permit.
Dieselfde waterbeperkings geld wat in September 2016 ingestel is, sê hy.
Die departement waterwese en sanitasie moet eerder voorberei op droogte as om te reageer wanneer die droogte reeds daar is, meen kenners. Foto: Verskaf
Jakkie van Zyl, voorsitter van die Maletswai-sakekamer, sê die Oranjerivier wat stilstaan, is omdat die gebied nie wintersneeu in die opvangsgebied en die normale reënkwota betyds gekry het nie.
Aliwal-Noord sukkel die laaste maande met ’n watertekort. Die Goedemoed-gevangenis met duisende gevangenes, word ook geraak.
Die ooreenkoms met dié land is dat as die Katsedam onder 40% vol is, laat hulle nie water uit wat afloop in die Oranjerivier nie. Dié dam is glo net 12% vol.
Die destydse departement van waterwese en bosbou het reeds meer as 20 jaar gelede aanbeveel dat daar ’n dam gebou moet word.
Die naam van die dam, soos deur die departement van waterwese en sanitasie gebruik, is die Verbeeldingskraaldam.
Penne is volgens Van Zyl jare terug al ingeslaan om die gebied af te baken, maar daar het dadels van gekom.
Ratau het nie reageer op die vraag oor hoe ver die planne vir dié dam is nie.
“In dié stadium red die bronne se water ons deur vir enkele ure die stelsel te voed.
“Dit is maar baie karig, aangesien die aanvraag die voorsiening baie ver oorskry.”
Meer oor: Prof. Anthony Turton | Oranjerivier | Besoedeling | Omgewing