July | 2017 | Loer Toer
EK IS TERPON – 'n boodskap, 2500 jaar oud
Côte d'Azur, Frankryk July 24, 2017 Comments: 2
Hy het dit onder die fondamente van sy huis gekry. Die jaar was 1866. Dit het 33 kilogram geweeg, die gewig van 'n swaar reistas, 'n stuk marmer in die vorm van 'n reuse sigaar, glad geskuur. Daarop was 'n boodskap, duidelik graveer, 2,500 jaar oud.
Die vonds word die Keiklip van Antibes genoem; op Engels, "pepple" of "cobblestone" en op Frans "le galet". Dit word beskou as die oudste Griekse gravering in Frankryk. Die ou-Grieke het die Fonesiërs se kolonies seker vanaf die sesde, sewende eeu v. C. beset. Marsala (vandag Marseilles) was die hoofstad. Antipolis (vandag Antibes) was een van die kolonies.
En die boodskap …
EK IS TERPON, DIENAAR VAN DIE MAJESTEUSE GODIN AFRODIET.
MAG CIPRUS DIEGENE WAT MY HIER PLAAS, BELOON.
Die Keiklip van Antibes
Vanaf 1866, toe Dr Pierre Mougin de Rochefort die keiklip onder die fondamente van sy woning opgediep het, word daar oor die "galet" bespiegel. Is die "Ciprus" iemand van gesag se naam? 'n Persoon wat dalk in die hierargie van die Afrodiet-kultus 'n hoë rang beklee het? Is dit 'n verwysing na Ciprus, die eiland in die Middelandse See? Dat die eiland personifiëer word in die naam Ciprus?
Ons weet dat die kultus van Afrodiet oud is. Dit het seker in die Midde-Ooste ontstaan, onder ander name, en toe geleidelik in die Griekse panteon ingewikkel, en selfs word daar in die mitelogie gedebateer, of sy op die Griekse eiland Citera gebore is of op Ciprus self, waar die kultus al sterker geword het. Daarna het haar kultus vanaf Ciprus na die vasteland en deur die Middellandse See versprei en nie sonder rede – sy was die godin van liefde (veral erotika) en skoonheid.
Afrodiet – erotiese liefde
… en skoonheid
As die argeologie 'n soort speurverhaal is, is die menslike faktor vir my ook aangrypend. Wie was Terpon? Wat het hy hom verbeel toe hy die marmer daardie dag graveer? Wie het hy gedink sal dit vind en dit lees? Oor hoeveel jare? Oor hoeveel beskawings heen? Vir my is daar nog 'n vraag: Wat sou ék daar graveer? Wat wil ek die nageslagte laat lees? Vir die beskawings wat voorlê.
Eric Delaval, Robert Thernot: Objets d'Antipolis. Memoires Millénaires. 2011.
Pierre Cosson: Antibes Juan Les Pins et al. Guide Historique et Touristique. Editions Gismondi. Cypris. 1989.
Internet: Fergus Murray : The Cult of Aphrodite; Jacqueline Karageorghis: Goddess of Cypris; Wikipedia: Aphrodite
Keiklip – Pierre Cosson
Afrodiet – Fergus Murray
KAAPSTAD ANTIBES – Huldeblyk-vlegsel
Côte d'Azur, Frankryk, Suid-Afrika, Wes-Kaap July 20, 2017 Leave a comment
"Alles straal, alles bot, alles sing. Die son, die vrou, die liefde is almal hier tuis. Ek het steeds die helderheid in my oë en in my siel." − Victor Hugo (1802-1876), digter, dramaturg en skrywer (30 jaar nà sy verblyf in Antibes).
Kaapstad, deur Hoffnung, 1750
"Hierdie kaap is die statigste ding en die pragtigste kaap wat ons in die hele omtrek van die aarde gewaar het." – Uit die joernaal van Sir Francis Drake (1540-1596), ontdekker, toe hy die eerste keer die Kaap sien in 1580.
Belle Epoque poster Antibes
"Sterrekunde leer ons dat die aarde is 'n ster van die hemel. Die reise wys ons dat die Kaap van Antibes is dié hemel wat ons op aarde tref." − Camille Flammarion (1842-1925) wetenskaplike, mistikus.
Belle Epoque poster Kaapstad
"Dis 'n pragtige en ongewone dorp; dit lê aan die voet van 'n reuse muur, wat na die wolke reik, en voorsien 'n imposante versperring. Kaapstad is 'n grootse herberg, op die hoofweg na die Ooste." − Charles Darwin (1809-1882), naturalis, geoloog, bioloog, in 'n brief na sy suster Catherine, in 1836.
"Ek is getref deur 'n soort van bedwelming waarin die majesteit van dinge ons tuimel, soos ons deur 'n tuin beweeg, dit wat pragtig aan die punt van Antibes gesitueer word. Mens is in 'n Eden wat voel asof mens in oneindigheid swem." – George Sand (1804-1876), skrywer, dramaturg, digter.
Antibes en die Alpes Maritime
"Ek onthou ek is eenmaal voor die stad Antibes deur weerlig getref, en ek het geskree dis te veel, dis te mooi." Jacques Audiberti (1899-1965), skrywer, digter, dramaturg.
Kaapstad deur Bourset 1770
"Dalk is dit geskiedenis wat georden het dat hier, aan die Kaap van die Goeie Hoop, ons die fondasie steen van ons nuwe nasie sou lê. Want dit was by hierdie Kaap, waar die noodlottige byeenkoms begin het, van die mense van Afrika, Europa en Asië op hierdie strande." − Vorige President Nelson Mandela (1919 – 2013), tydens sy inleidende toespraak, 9de Mei, 1994.
Pierre Cosson: Antibes Juan Les Pins Biot Vallauris. Guide Historique et Touristique. Editions Gismondi. Cypris. 1980.
Antibes – Pierre Cosson : Antibes …
Hoerikwagga – Hoffnung 1750
Belle Epoque poster Antibes – bron verlore
Belle Epoque poster Kaapstad – Hoerikwagga
Cap d'Antibes – Pierre Cosson : Antibes …
Antibes – Claude Dronsart, Renaud Dumenil : Antibes Juan Les Pins. Editions A.R.T. 1991
Kaappunt – Backpackers.com
In die soel laatmiddag slaan hulle vinnig 'n opslaan- verhoog en –dekking op Place Charles Cros, die oop hof onder die venster van die woonstel waar ek bly. Teen sewe-uur arriveer die musikante – twee op saksofoon, twee tromslaners, twee op kitare en een op elektroniese klavier.
Die gehoor, seker 'n honderd sterk, sit by 'n paar tafels, op die gras om die blombeddings en, soos ek, op die randstene van die beddings. Ek meen die konsert is deur die munisipaliteit geborg, seker om mense weer na openbare opvoerings terug te lok, veral dié van die wêreldberoemde jazzfees te Juan Les Pins, die sustersdorp van Antibes.
Die musikante maak hulle reg, toets die klankstelsel en stem instrumente. 'n Sangeres staan nader. Sy laat my aan 'n swartgeklede hotnotsgod dink, wegwaai-maer, maar toe hulle met "Summertime" lostrek, laat sy die lied kook met haar verbasende whisky-en-sigare stem. Toe is dit 'n slagtige weergawe van "Autumn Leaves" en daai instrumente – die saksofone, die kitare en die elektroniese klavier − om die beurt, "skinder" behoorlik oor die beminde melodie. Die Franse woord "jaser" beteken skinder en dui, vir sommiges, die oorsprong van die woord jazz.
En die gehoor klap en skree en, soos jazz liefhebbers, verloor hulle in die oerwoud van improvisasie. Latino-ritmes, rock ritmes, gesinkopeerde ritmes … dit tuimel uit hierdie orkes, oorwegende bejaard maar met jeugdelike energie. Die tradisionele "12-bar" bluesnommers is skeppend gedoen, musiek, meen ek, wat op die kaaie van Kaapstad se hawe al in die laat-19de eeu mense ook vasgenael het. Meersleurend, omdat die basiese vorm altyd daar is en dus 'n bevredigende onvermydelikheid aan die akkoorde verleen. Ai, Dionysus, jy sou ons beny.
En tienuur, toe die maan oor die bome verskyn, eindig die orkes en die sangeres, met skerp en liefdevolle ironie … "Bad Moon Rising".
12de Julie, 2017
Verwys ook: Die Wes-Kaap en die Blues, www.loertoer.wordpress.com
'n Gesteelde poster
LA BELLE OTERO − die kraak in die kristal
Côte d'Azur, Frankryk July 7, 2017 Leave a comment
Konings van Europa, presidente, rykes en magtiges, selfs die keiser van Rusland, het vir haar ogies gemaak. Digters en dramaturge het liries oor haar geraak. Twee het selfs op 'n keer swaarde uitgepluk en 'n tweegeveg oor haar gevoer. Nog twee het selfmoord oor haar gepleeg. Ek praat van La Belle Otero, die heel eerste danseres wat verfilm is. Doer in 1889, vyf of ses jaar nadat die filmmedium sy verskyning gemaak het. Dit het die sterstatus wat La Belle Otero reeds gehad het nog blinker laat skyn.
Wat 'n ster was sy nie! Hierdie danseres, skoonheid en courtisane uit die Belle Epoque-tydperk, die tydperk in Wes-Europa tussen die einde van die Frans-Pruisiese oorlog en die begin van die Eerste Wêreldoorlog. 'n Tydperk van vrede en voorspoed wat heel gepas Belle Epoque oftewel Pragtige Era benoem is.
La Bello Otero 1890
Ons weet nie veel van die elegante, misterieuse, sensuele La Belle Otero se agtergrond nie, behalwe dat sy in haglike armoede in 1868 in die agterstrate van Valga-Galicia, Spanje, gebore is. Een ding is seker: sy het die kollig as lid van die Folies Bèrgere in Parys soos 'n meteoriet getref en uitgestyg as die eerste groot ster van dié bekende dansgroep. Toe Parys haar begin verveel, het sy koers gekies na die suide van Frankryk om die Côte d'Azur te verower. Hier het sy haar betowering tot 'n fyn kuns vervolmaak en voortgebou op haar reputasie as 'n opperste verleidster. Haar buitengewone donker oë, soel grasie en die ontembare passie van 'n sigeunerdanseres was onweerstaanbaar en sy kon kies en keur onder hoërklasmans.
Die skitterende kristalglas wat sy was, had kennelik 'n kraak. Sy was losbandig, wulps, 'n seksbom. 'n Courtisane. Dit was die dae voor voorbehoedmiddels en omdat sy glo as kind verkrag is en toe gesteriliseer is, kon sy haar seksuele gawes na willekeur uitdeel.
Diep in die veertig, ná die Eerste Wêreldoorlog, het sy haar aan die kollig en lewe onttrek en die miljoene wat sy as danseres verdien het by Monaco se dobbeltafels weggedobbel.
Sy was op die voorgrond van my gedagtes toe ek Monaco onlangs besoek het en my kamera in die portaal van die casino gelig het om foto's te neem. En ek het gewonder: Spook sy dalk hier saam met al die ander ongelukkiges wat in die 150 jaar sedert Gustav Eiffel die plek ontwerp het, al hulle geld hier verloor het?
Binne – die verbode foto
Soos haar geld minder geword het, het La Belle Otero van haar luukse woning in Monaco na 'n tweederangse hotel in Nice verhuis. Die base by die casino het hulle oor haar ontferm en hulle eens skatryk klant elke maand 'n pensioentjie betaal.
Haar ster het verbleek. Deur die jare is daar weliswaar baie oor haar geskryf en in 1954 is die rolprent La Belle Otera met 'n Meksikaanse aktrise in die hoofrol uitgereik. Maar belangstelling in La Belle Otero het gekwyn. Mens kon die verflenste ou vrou wat sy geword het, later nie met die wilde eksotiese wese wat sy in haar fleur was, die skoonheid wat die eerste danseres in 'n rolprent was, vereenselwig nie. Toe sy in 1965 op die ouderdom van 97 oorlede is, was sy lank reeds 'n verskiete ster.