IE Industriële Revolusie het omstreeks 1750 in Engeland begin—en miskien was dit onvermydelik dat dit juis in daardie land moes gebeur. Brittanje was immers destyds, en geruime tyd daarna, die magtigste ryk op ons planeet. Hy het oor die golwe geheers en wyd en syd kolonies oor die aardbol gevestig, en onder die Britte wat in daardie atmosfeer van triomf en glorie gebaai het, sou ’n mens mos ook verwag om ’n goeie aantal vernuftige geeste te vind.
Wat meer sê, die einste Industriële Revolusie was die groot rede waarom Frankryk se Napoleon Bonaparte indertyd nooit die Engelse onder stof kon loop soos hy met soveel ander Europese lande kon doen nie. Engeland het naamlik so ’n ekonomiese houvas op Europa gekry dat die land onoorwinlik was.
’n Geïndustrialiseerde gemeenskap is daardeur geskep—’n gemeenskap waarin ’n gemeganiseerde vervaardigingsbedryf die landbou van sy troon gestoot het as die vernaamste verskaffer van werkgeleenthede. Pleks van hul eie kos te kweek en hul gebruiksartikels tuis te vervaardig, werk ’n menigte mense in ’n geïndus­trialiseerde gemeenskap vir lone wat hulle in staat stel om hul kos en ander noodsaaklikhede te koop. Hulle woon in dorpe en stede eerder as op die platteland.
En sedert die Industriële Revolusie in die wêreld begin het, het tegnologiese ontwikkelings en nywerheidsgroei feitlik nooit stoom verloor nie. Trouens, sedert 1900, en veral sedert die Tweede Wêreldoorlog, het dit hand oor hand toegeneem. In ’n sekere sin het die revolusie wat teen nagenoeg 1750 begin het, nog nooit geëindig nie.
WANNEER in die breë na die "Industriële Revolusie" verwys word, is dat gerieflik om dit in ’n aantal "eeue" in te deel. Die datums is by benadering en verskeie van die tydvakke oorvleuel mekaar. Elk is genoem na die vernaamste soort brandstof, produk of kragbron wat dit gekenmerk het of kenmerk.
In ’n meer beperkte sin verwys die term "Industriële Revolusie" na ’n land se verandering van ’n landbou- en handelsekonomie na ’n nywerheidsekonomie. Hierdie proses is omstreeks 1850 in Engeland voltooi. In ander lande het die proses later begin en later geëindig. Wat meer sê, dit het sekere plekke, soos lande in Afrika, eers in die middel van die twintigste eeu bereik.
DIE terrein vir die Industriële Revolusie in Engeland is oor ’n lang tyd voorberei. Ten tyde van die Kruistogte (twaalfde, dertiende eeu) is handelsroetes na verre lande oopgestel en het ’n handelsklas ontwikkel. In die sewentiende eeu het oorsese handel grootliks toegeneem vanweë ontdekkingsreise en die kolonisasie van die Amerikas. Handelaars het welvarend geword en ’n groot middelklas het ontwikkel wat ’n hoër lewenstandaard verlang het en kon bekostig.
REGS: ’n Ierse vrou by ’n spinwiel. Met die koms van die spinning jenny (kyk op die groep illustrasies hierbo na die illustrasie in die middel links) kon een mens soveel spin as agt mense op hierdie ou manier.
En so het die een ding tot die ander gelei. Dit was baie duidelik dat die uitvinding van John Kay dieselfde uitwerking in die wêreld gehad het as ’n klip wat in ’n dam stil water val. Die beroering wat daardeur veroorsaak is, het ál verder en verder uitgekring.
DIT was nie lank nie, of die gevolge van die omwenteling in die tekstielbedryf is ook in ander bedrywe gevoel. Metaalbewerking het eweneens van ’n kothuis-bedryf na ’n fabrieksbedryf verander. Haastig geboude fabrieksdorpe het soos paddastoele opgeskiet. Die meeste werkers het hulle in lelike nedersettings bevind wat, ná die ingebruikneming van stoomkrag, gedurig onder ’n kombers van steenkoolrook en roet gelê het.
REGS: Die wêreld sou dit nog lank op sy gewete hê dat kinders uitgebuit is omdat hul arbeid so goedkoop was... selfs baie dekades later. Op hierdie foto uit 1911 is ’n melktand-werker in ’n fabriek in Alexandria, in die Amerikaanse staat Virginië.
Weeskinders en kinders van arm mense, wat vir die tekstielbase gewerk het, is partykeer aan hul masjiene vasgeketting en die fabrieke was smerig. Wanneer werkers siek geword of deur ’n masjien beseer is, het hulle geen geld ontvang nie. Hul karige lone kon hulle skaars aan die lewe hou.
STOOMKRAG is die eerste keer in die nywerheidswese gebruik toe die stoompomp in die vroeë agttiende eeu aangewend is om water uit myne te verwyder. Hoe James Watt daarop voortgebou en sy masjien die ontwerp geword het waarop alle moderne stoommasjiene gegrond is, word in ’n afsonderlike Mieliestronk-artikel breedvoerig vertel. (Klik hier om dit te lees.) Stoomkrag het ’n deurslaggewende rol in die Industriële Revolusie gespeel.
Die nuwe tekstielmasjiene en die stoommasjien het ’n sterker metaal nodig gehad. In 1783 het Peter Onions en Henry Cort met ’n proses vorendag gekom waarin die meeste van die koolstof verwyder en smeedyster geskep is, ’n metaal wat sterk sowel as vormbaar is. Die gebruik van yster het vinnig toegeneem en gepaard daarmee was daar ’n groter vraag na steenkool waarvan kooks gemaak word.
IN die middel van die sewentiende eeu was die enigste hoofweë in Engeland dié wat die Romeine veertien eeue tevore daar gebou het. Maar met die nywerheidsontwikkeling het ’n goeie vervoerstelsel noodsaaklik geword en in die laat 1700’s is met ’n padbouprogram begin. Manne soos Metcalfe, ’n blinde wat die gawe besit het om die geskikte roetes vir paaie met behulp van sy kierie aan te dui, en die twee Skotte Twelford en Macadam het eintlik die moderne netwerk van gemaakte paaie begin.
Tussen 1811 en 1816 het ’n groep werkers wat hulself Luddites genoem het, in ’n reeks onluste beswaar gemaak teen werkloosheid wat deur die ingebruikneming van masjiene veroorsaak is. Die aandrang vir politieke en maatskaplike hervorming, uit baie oorde, het so groot geraak dat die parlement uiteindelik opgetree het. In 1832 is ’n Hervormings­wetsontwerp aangeneem waarkragtens die nuwe nywerheidstede se verteenwoordiging in die parlement vermeerder is. Daarmee is ’n belangrike tydperk van hervorming ingelui.
Só het die stryd om die algemene stemreg dan voortgeduur totdat dit tot byna alle volwasse getroude mans uitgebrei is. Engeland het as regstreekse gevolg van die Industriële Revolusie in 1884 ’n demokratiese land geword, want toe het die meerderheid vir die eerste keer ’n aandeel in die landsbestuur gekry.