Ek is 'n Bybelsgevormde mens en digter. My vader het sonder om ooit 'n interpretasie of 'n sedelessie daaraan te verbind soggens en saans 'n samehangende gedeelte uit die Bybel gelees. Hy het ook nie selektief gelees nie, maar by Genesis begin met die bedoeling om te lees tot by Openbaring. Hy het inderdaad ook twee keer in sy lewe die Bybel so deurgelees. Van kleins af is ek gefassineer deur die verhaal van Ester. Veral haar durf om by die die koning te gaan pleit vir die behoud van haar volk op die gevaar af dat sy haar dood tegemoet gaan as die koning haar nie binnenooi deur sy goue septer na haar uit te steek nie, het my spanning van voorlesing tot voorlesing laat styg. Oor wie die skurke en helde was, het geen twyfel bestaan nie: Die opponent van die slegte Haman was die goeie man Mordegai, die neef en pleegvader van Ester. Die magspel en die hofintriges wat so 'n belangrike deel van die verhaal uitmaak, het by my verbygegaan en na die godsdienstige betekenis van dié Bybelboek het ek nooit gevra nie. Ek was te jonk en te naïef. Die Bybel was die 'Woord van God' en geen dominee het ooit oor die menslike outeurs van die verskillende boeke gepreek nie en die gelowiges het nooit daaroor nagedink nie.
Dit spreek egter vanself dat waar skrywers of digters se medium die woord is, hulle veral (indien hulle Bybels gevorm is) hulle nie kan losmaak van die Woord nie. So 'n skrywer is die Israeliese Meir Shalev wat sê dat hy ongelowig is, maar blywend deur die Bybel geboei word. Sy oorvertellings van verhale uit die Hebreeuse Bybel in Nederlandse vertaling, onder die titel De bijbel nu, het vir my dié bekende verhale (waaronder die verhaal van Ester) opwindend nuut gemaak. Shalev fokus op Mordegai soos die titel van sy oorvertelling te kenne gee: De trotse jood Mordechai. Mordegai is inderdaad die manlike hooffiguur in die verhaal, maar hy en Ester vorm 'n twee-eenheid sodat die fokus op hom terselfdertyd op Ester gerig is. Deur Shalev se siening van die persoon van Mordegai kom ook die karakter van Ester onder die loep. Aanvanklik het slegs Shalev se boek my gestimuleer om Ester nuut te lees, maar ek het besef dat 'n adekwate en meersydige lees van die boek die raadpleging van ander teoretiese beskouings uit ander gesigspunte noodsaak. Waar die boek haar naam dra, is ek as leser gekonfronteer met die betekenis wat sy as hooffiguur aan vrouwees gee binne die verloop van die verhaalgebeure. My beoordeling as vroulike leser van die persoon en karakter van Ester het op sy beurt uitgegroei tot 'n feministiese perspektief toe ek haar noodwendig ook moes leer verstaan binne die patriargie waarbinne sy haarself as vrou moes verwesenlik en handhaaf. Daarby het ek tot 'n eie persoonlike insig in die godsdienstige betekenis van Ester as 'n gekanoniseerde boek van die Bybel gekom.
In sy bydrae tot die reeks De prediking van het Oude Testament, gee J.A. Loader 'n uitstekende en indringende struktuuranalise van die boek Ester. 'n Struktuuranalise konsentreer op die opbou van 'n narratiewe teks en interpreteer slegs die aard van die personasies en die tema van die verhaal soos wat dit struktuurmatig die outeur se bedoeling kenbaar maak. Loader se uitgangspunt is om die verhaal te bespreek soos wat dit in die verskillende perikope deur die outeur opgebou word vanaf die eksposisie tot by die punt van intrige ('plot') waardeur spanning geskep word wat in die slot oplossing vind. Die 'plot' word in Ester geïnisieer deur die konflikterende intermenslike verhoudings van die personasies binne die verhaalgebeure. Ester kan tereg as 'n novelle beskou word; 'n genre wat sy oorsprong in die Antieke wêreld gehad het. I.G. Drennan (1992:351) dateer die ontstaan van die novelle as 'kort, heg gestruktureerde narratief' in 200 BCE in Miletus en Klein Asië. Ek gaan nie hier in op die ontwikkeling deur die eeue van die genre met wisselende beklemtonings van sekere kenmerke nie, maar volstaan aanvanklik met waarop Loader konsentreer: die'vormbewustheid' as essensiële kenmerk en die beklemtoning van'wat met die mens gebeur' eerder as die menslike aard. Om te vergoed vir my onkunde van Hebreeus in die oorvertel van die verhaal maak ek staat op Loader en gebruik hoofsaaklik die teks van die Nuwe Nederlandse Vertaling van 2004 wat kennelik die oorspronklike Hebreeus op die voet volg. Ek haal soms ook aan uit die Afrikaanse Vertaling van 1933 ter wille van die bekendheid van die teks, en af en toe uit die Nuwe Vertaling, al wyk dié vertaling kennelik dikwels af van die oorspronklike Hebreeus.
Sonder omhaal begin die outeur vertel hoe buitengewoon groot die ryk was waaroor Ahasveros geregeer het en hoe hy in sy derde regeringsjaar al die hoë funksionarisse, die hoofde van die provinsies en die leër tydens 'n langdurige fees onthaal het. Ná die eerste fees vir die adel volg 'n fees vir die inwoners van die stad Susa wat die koning as setel van sy mag gekies het. Die beskrywing van die binnehof as toneel van die feesviering wil die luister van die fees beklemtoon. Die wyn het onophoudelik gevloei maar niemand is gedwing om te drink nie.
So 'n opmerking kom wel neer op interpretasie van die karakter van Ahasveros wat uitwys dat Loader nie konsekwent net op formele aspekte konsentreer nie. Dit is wel so dat die feit dat Ahasveros besluite op ander afskuif uiters funksioneel is vir die ontwikkeling en dus vir die opbou van die verhaal. Loader se selektiewe uitwysing van karaktereienskappe van sekere personasies en die verswyging van dié van ander, verraai egter 'n sekere bevooroordeeldheid.Terwyl sy aandag op die strukturering van die verhaal gefokus is, wil hy nie 'n afleiding maak oor die rede vir Vasti se weiering nie, maar spreek hy hom wel uit oor die persoon van Ahasveros waaroor hy ongetwyfeld gelyk het. Die swak, besluitlose koning volg sy paleisbeamptes se raad dat Vasti afgesit moet word en dat deur 'n skoonheidswedstryd (wetlik deur die koning gereël) die mooiste deelnemer daaraan as koningin in Vasti se plek gekies moet word.
Haman is aanvanklik onbewus daarvan dat Mordegai nie voor hom buig nie totdat Ahasveros se hoë amptenare hom daarop attent maak. Intussen het Mordegai aan hulle gesê dat hy 'n Jood is en hulle wil nou sien of Haman sy miskenning as onderkoning deur 'n Jood sal tolereer. Loader (1980:50) wys op die implikasie: Jode buig nie voor heidene nie. Dit lees hy in die teks in, want dit word nie eksplisiet vermeld nie. Haman is woedend en besluit om Mordegai uit die weg te ruim, maar toe hy verneem dat Mordegai 'n Jood is, sweer hy wraak op die hele Joodse volk. Hy vra Ahasveros se toestemming om 'n bevelskrif uit te vaardig om 'n volk wat versprei in sy ryk leef met hulle eie wette en hulle nie hou aan die wette van die koning nie, te laat uitroei.
Dit kan so 'n knap leser as Loader nie ontgaan wat die gevolge daarvan is dat Mordegai onverwags openlik met sy volksverband vorendag kom nie, maar hy vind 'n verskoning vir Mordegai: