Vrydag, 15 November 2019
Tuis Produkte Pinkster 2010 Eksegetiese riglyne 1. Kapernaum – Jesus trotseer uitdagings in sy bediening
1. In die eerste toneel bevry Jesus ‘n besetene in die sinagoge (1:21-28), maak Petrus se skoonma gesond (1:29-31) en maak die aand baie siekes met allerhande kwale gesond (1:32-34). Omdat dit ‘n sabbatdag was, wag die mense tot die aand voor hulle die siekes na Jesus bring, waarskynlik uit vrees vir die oordeel van die Fariseërs. Die uitdaging was nog geleë in die mense se vrese eerder as in direkte teenstand.
2. In ‘n tweede toneel genees Jesus ‘n verlamde man wat egter onmiddellik tot weerstand van die skrifgeleerdes lei (2:1-12). Dit is hartseer dat hierdie Godsbewys - dit is net God wat sonde kan vergewe, en Jesus bewys dat Hy dit inderdaad kan doen deur die man te genees - die skrifgeleerdes nie tot geloof beweeg nie, soos ook die geval was met die vooraf genesing van die melaatse - net twee mense is in die OT van melaatsheid genees, Miriam en Naäman, 'n duidelike bewys van God se teenwoordigheid. Tog praat Jesus steeds in taal wat hulle sou kon verstaan - as hulle die moeite wou doen - deur na Homself te verwys as die "Seun van die mens" (vgl Dan 7:13 waar Hy wat ewig lewe die koninkryk aan die seun van die mens oorhandig om oor alles te regeer - Jesus doen dit 14 keer in Markus, bv. Mark 2:10,28; 14:41,62).
3. In ‘n derde toneel eet Jesus saam met sy pasverkose dissipel Levi en word Hy uitgekryt dat Hy met sondaars en tollenaars eet (2:13-17). Jesus reageer daarop deur die hart van sy bediening uit te spel: "Ek het nie gekom om mense te roep wat op die regte pad is nie, maar sondaars." Daarmee ontbloot Hy die onbarmhartige gesindheid van die Fariseërs en stel 'n beginsel vas vir sy navolgers, dat om die evangelie te bring, beteken primêr om dit te bring aan sondaars. Die grens na hulle moet telkens van God se kant en van die goeie nuus van die evangelie se kant af oorgesteek word.
4. In ‘n vierde toneel konfronteer die mense Jesus met die feit dat Hy en sy dissipels nie vas soos Johannes die Doper en die Fariseërs se volgelinge nie (2:18-22). In die OT was daar aanvanklik net met die Groot Versoendag gevas (Lev 16:29) en met siekte en dood (1 Sam 31:13; 2 Sam 1:12). Na die ballingskap het die vastye begin toeneem (Sag 7:5; 8:19). Die Fariseërs het dit egter verder aangevul met 'n vasdag twee keer 'n week. Dat Jesus die dissipels bevry van hierdie benouende voorskrif wek egter weerstand by die Fariseërs. Jesus se verduideliking dat daar nie in sy teenwoordigheid - die beeld van Jesus as Bruidegom moes die Fariseërs aan die voorspelling van Hos 2:14-23 laat dink het, maar hulle mis dit! - gevas kan word nie, word aangevul met 'n eerste verskuilde aankondiging van sy dood, waar 'n vastyd weer sinvol sou wees (soos Johannes die Doper se vastyd ook sinvol was as voorbereiding vir die Bruidegom). Jesus steek dus hier die benoude grens van menslike godsdienstige voorskriftelikheid oor, en leer dat daar vryheid in sy teenwoordigheid is.
5. In ‘n vyfde toneel demonstreer Jesus sy heerskappy oor die sabbatdag deurdat die dissipels eet van die gesaaides tot die ontsteltenis van die Fariseërs (2:23-27). Die Fariseërs se interpretasie dat are afpluk as oes vertolk kan word (Eks 34:21), was alreeds verkeerd. Jesus probeer egter met die voorbeeld van Dawid (1 Samuel 21), wat in sy vlug van Saul van die offerbrood by die priesters in Nob geeët het, die Fariseërs leer dat die funksie van die wet in ag geneem moet word in die uitvoering en interpretasie daarvan. Die wet is ter wille van die mens geskep en nie andersom nie. En die Here van die sabbat het die reg om te voorsien vir dié wat alles gelos het om Hom te volg. Daarmee bevestig Hy die vryheid wat ook ten opsigte van die sabbatswet in sy teenwoordigheid bestaan.
6. In ‘n sesde toneel hou die Fariseërs Jesus dop op ‘n volgende sabbatdag oor wat Hy sal doen met ‘n man met ‘n gebreklike hand (3:1-6). Toe Jesus die man teen hulle sin in genees, loop dit uit op die ontstellende bondgenootskap tussen die Fariseërs en Herodiane wat ‘n komplot teen Jesus smee om Hom om die lewe te bring. Hoe ironies dat Jesus voor die genesing van die man met die gebreklike hand op 'n sabbat die vraag vra, mag 'n mens goed doen of kwaad doen, of red of doodmaak op die sabbat ... en die Fariseërs direk na die genesing uitloop om Jesus kwaad aan te doen, en te beplan om Hom dood te maak, saam met die Herodiane ... op 'n sabbatdag! Doodmaak was immers verkeerd volgens die wet ... sewe dae 'n week.
Die Herodiane was politieke aanhangers van Herodes Antipas, viervors van Galilea, seun van die Herodes waarvan ons lees by Jesus se geboorte. Gewoonlik was die twee groepe vyande, tot op hierdie dag ...
7. In ‘n sewende toneel misbruik die Fariseërs Jesus se familie se bekommernis dat Hy nie eet nie, en beskuldig Hom van duiwelbesetenheid (3:20-30) om getuienis teen Hom te begin versamel vir sy uiteindelike verhoor en teregstelling. Daar is 'n duidelike kontras tussen hulle wat buite staan, sy familie, en dié wat binne rondom Jesus sit, sy navolgers. Markus is duidelik daaroor dat sy familie op hierdie punt gedink het Hy is van sy kop af (3:21). Dit is eers later dat van sy broers, spesifiek sy broer Jakobus, deel van die binnekring geraak het en selfs ‘n leier in die kerk van Jerusalem geword het.
Dit is verder ook interessant om te let daarop dat Jesus nie noodwendig sê dat dié wat rondom Hom sit sy familie is nie, maar dié wat die wil van sy Vader doen. Die band wat die nuwe familiekring saamvoeg, is die doen van die wil van God. Dit gaan dus nie om die aanhang van Jesus se persoon nie, maar om die oorgawe aan God om Hom alleen te gehoorsaam. Diegene wat dit van harte doen, is voortaan kinders van God en broers en susters van mekaar.
8. In die agste en laaste toneel in Markus (7:1-23) steek Jesus ‘n belangrike grens oor, die grens van onreinheid. En Hy leer die Fariseërs en skrifgeleerdes dat onreinheid met die hart te make het.
diefstal - Jy mag nie steel nie (8ste gebod);
moord en kwaadwilligheid - Jy mag nie moord pleeg nie (6de gebod);
onkuisheid, owerspel, losbandigheid - Jy mag nie egbreuk pleeg nie (7de gebod);
bedrog, kwaadpratery - Jy mag nie vals getuienis teen ‘n ander gee nie (9de gebod);
hebsug, afguns ("evil eye" - Jode het die gesegde nie met ‘n vloek geïdentifiseer nie, maar met afguns) - Jy mag nie begeer nie (10de gebod);
Die 5de gebod - eer jou vader en jou moeder - is reeds met die korban-afwysing op die tafel gesit.
Hoogmoed, wat volgens sommige die ergste sonde is, en ligsinnigheid ("lack of moral sense", dws morele dwaasheid) oortree eintlik alles in die wet, dit is om jouself en jou gebruike en gedagtes hoër te ag as God se geopenbaarde wil.
Die NT het verskeie sulke lysies: Rom 1:29-31; 1 Kor 5:10-11; 2 Kor 2:20-21; Gal 5:19-21; Kol 3:5-8; 1 Tim 1:9-12; 2 Tim 3:2-5.
Hoe hanteer Jesus hierdie uitdagings? Wat leer ons by Hom?
1. 'n Mens moet voorbereid daarop wees dat die evangelie altyd weerstand sowel as verwondering sal uitlok. Daar is van die begin af hierdie ongemaklike waarheid van die evangelie van Jesus - dit lok beide reaksies by mense uit. Daar is mense wat dit omhels. Daar is ander mense wat dit verpes. Maar wat ons leer by Jesus, is dat dit Hom nie afsit nie. Hy kies om hiermee te engage. Hy daag die konvensies uit, Hy gee redes vir wat Hy doen, Hy probeer aansluit by die begripswêreld van die Fariseërs en skrifgeleerdes om uit hulle eie bronne vir hulle tot insig te probeer lei.
Dat dit uiteindelik in hulle geval tevergeefs was, en Hy hulle sterker begin aanvat, dwarsboom nie sy aanvanklike ernstige poging nie. Uiteindelik los Hy hulle natuurlik in hulle teenkanting. In 8:13, as hulle 'n teken vra, sê Markus, het Hy hulle net daar laat staan sonder 'n teken. En in die laaste week in Jerusalem maak Hy nie net die tempel skoon van hulle wanpraktyke nie (11:15) maar oorrompel hulle met sy intellek in drie strydgesprekke (oor gesag met die priesterhoofde, skrifgeleerdes en familiehoofde [11:27-33], oor belasting met die Fariseërs en Herodiane [12:13-17] en uiteraard oor die opstanding met die grootste groep van hulle almal, die Sadduseërs, wat juis dít ontken het [12:18-27]).
2. Die evangelie deurbreek en relativeer natuurlike verbande en institusies. Jesus leer sy navolgers om godsdienstige en sosiale grense te deurbreek, om nie vasgevang te word deur godsdienstige gebruike, soos vas, sabbatdag, en onreinheid nie. Ook nie deur sosiale groeperinge nie. Jesus kies navolgers as familie, sondaars en tollenaars as tafelgenote. Daarmee leer Hy hulle dat niks hulle vryheid om die evangelie te bring en te wees vir sondaars aan bande mag lê nie.
Dit vorm later heel moontlik een van die grondliggende argumente wat gebruik is in die vergadering in Jerusalem (Hand 15) toe besluit moes word watter riglyne daar vir Christene uit heidennasies sal geld. En die kerk lê dan die minimum van riglyne voor omdat Joodse gebruike - of enige ander kulturele gebruike - nie die vryheid van die Christelike kerk in sy diverse uitdrukkings aan bande mag lê nie.
Ander interessante gegewens