Vrae oor Ramaphosa se aankondiging oor grondPres. Cyril Ramaphosa (Foto: Elmond Jiyane/GCIS) Pres. Cyril Ramaphosa het die land en die ekonomie tot stilstand geskok met sy aankondiging dat die ANC nou ten gunste daarvan is om die Grondwet te wysig ten einde onteiening sonder vergoeding te vergemaklik. Dit is sekerlik Ramaphosa se onverantwoordelikste aankondiging tot nog toe, veral om vier redes. Eerstens bevat dit geen besonderhede oor wat die ANC in gedagte het met die verandering in die Grondwet nie. Om so iets aan te kondig sonder om aan te dui wat jy bedoel, is sekerlik die onverantwoordelikste ding wat ’n staatshoof kan doen. Die gevolge was vir enige denkende mens voorspelbaar. Die rand het geval en die ekonomie steier. Niemand weet wat aangaan nie, want die staatshoof hou die bevolking in die duister. Is dit werklik net ’n geval van uitklaar wanneer onteiening gedoen kan word, soos Ramaphosa beweer? Glo enigeen werklik die mislukking van die grondbeleid setel meer in onduidelike formulerings binne die Grondwet as in die onbeholpenheid en korrupsie van die ANC-regering? Vanoggend loop ek een van die voorste Wes-Kaapse ANC-leiers raak in die Kaapse middestad. Nee, weet hy te vertel, dis sommer bangmaakpraatjies hierdie van eiendom afneem. Ramaphosa het ’n plan – hy weet wat hy doen. Toe ek vra wat is die plan en waarom word dit dan verswyg, word ek uit die hoogte en bejammerend aangestaar soos ’n swaksinnige, maar die antwoord bly weg. Dit sal miskien vir sommiges genoeg wees, maar sowaar nie vir almal nie. Tweedens toon dit dat die ANC nie die nodige respek het vir openbare deelname en parlementêre proses nie. Die openbare deelnameproses in die Wes-Kaap is nog aan die gang, maar die ANC ignoreer dit en maak reeds ’n besluit. Hiervan het Wes-Kapenaars reeds kennis geneem – dat die ANC oudergewoonte vere voel vir die Wes-Kaap se mening. Afrekeningsdag is verkiesingsdag, 2019. Derdens toon die gebeure dat Ramaphosa geen onderskeid tref tussen die ANC en die staat nie, en dat die SAUK ’n staatsuitsaaier bly; nie ’n openbare uitsaaier nie. Dis ’n partypolitieke aankondiging, maar Ramaphosa kry ’n spesiaal opgeneemde, eksklusiewe tydgleuf? Ja, nè. En laastens toon dit dat die ANC nie konsekwent is oor grondbeleid nie. In Mei het die regerende party by sy grondberaad besluit geen verandering aan die Grondwet is nodig nie. Nou swaai hy om. Watter tipe leierskap is dit? Dit mag wees dat die Wes-Kaapse leiersfiguur reg is, en dat Ramaphosa se aankondiging sommer koue pampoen is. Mag dit so wees. Maar die manier waarop dit gedoen is, sal min vertroue inboesem.