Afrikanerbus | SkalkSkryf
Ou man met jas »
Julie 7, 2007 deur Louwie
n' skryfsel iewers in Junie in "By" van Beeld.
Die Loammi Wolf Afrikaner bus metafoor is inderdaad 'n gepaste beeld vir die huidige Afrikaanse identiteitskrisis. Behawe vir die goeie beskrywing van die passasiers in die bus soos Loammi dit voorstel, gee dit ook insig oor die huidige psige van die Afrikaner. Hy sit beangs binne die bus, afgesonder van veral nie-blanke mense in ander busse en van voetgangers. Die bus is 'n veilige huls wat hom beskerm teen gevare soos ander idees, denke en invloede (netnou oortuig iemsnd hulle dalk om te begin joga doen of bonsai boompies te kweek!).
Intussen slaan die busryers onder mekaar vuis dat die bloed spat.
Die bus is die beperkende faktor in die vergelyking. Dit belemmer sig na buite (die ruite is toegewasem van al die emasie) en die hewige lawaai binne die bus verhoed introspeksie en stille kontemplsie. Dit skep 'n valse gevoel van veiligheid, eenheid en van in beheer wees. Dit versmoor individualisme, want as jy nie konformeer nie, word jy van die bus af gegooi. Dit bevorder politieke bekrompenheid en sosiale introversie. Dit is intelektueel versmorend.
Dit is miskien wat Max du Preez bedoel as hy sê hy wil as Afrikaner bedank, hy sê inderdaad; stop die bus, ek wil afklim want ek kry nie asem nie. Maar Max sal nie maklik van die bus afklim nie, volbloed Afrikaner wat hy is hou hy te veel van 'n goeie geveg.
Die Afrikanerbus dwing jou om etnosentries te dink. Dit dwing jou om te dink "ons" bus is beter as "hulle" bus. "Ons" in hierdie wit bus is beter as "hulle" in die swart/geel/bruin/rooi/bont bus.
In die bus dink jy bus, jy dink klein, jou denke sentreer om die klein groepie passasiers saam met jou en hulle soms kleinlike behoeftes, begeertes en vrese. Jy verloor die groter prentjie. Jy dink lokaal en nie globaal nie.
As die passasiers in die Afrikanerbus 'n prioriteits lys moet opstel oor hoe hulle hule self sien sal dit moontlik so lyk; Ek is wit, ek is Afrikaans, ek is 'n man/vrou, ek is 'n pa/ma, ek is direkteur van 'n besigheid, ek woon in duur huis op 'n golf landgoed, ek ry met 'n BMW, ek is 'n Christen ens.
Vir Afrikaanssprekendes buite die bus (die van Zyl Slabberts onder ons) lyk die lys moontlik so: Ek is eerstens 'n mens (sommige sal dalk siel voor mens plaas), ek is 'n integrale deel van alles wat is, ek is mede reisiger in 'n proses van wording, ek is toevallig manlik/vroulik, ek is Afrikaans op die vasteland van Arika, wit met bruin oë en bruin hare ens.
Afrikaners van die eersgenoemde lys verteenwoordig 'n lewnsbeskouing van egosentrisme en etnosentrisme. Afrikaners op die tweede lys 'n lewensbeskouing van humanisme en globalisme.
Die verskuiwing van die eerste na die ander is nie 'n intelektuele handeling of 'n emosionele belewenis nie maar eerder 'n proses van sielkundige ontwikkeling, 'n gestadigde gewaarwording van die kompleksiteit en wonder van dinge soos dit is, die onnodigheid en onnoselheid van bloedvergieting in diens van etniese meerderwaardigheid (Hitler), en die noodsaak van hulp aan en medelye met 'n medemens wat in die selfde ongenaakbare wêreld as jy probeer oorleef, ongeag sy etniese andersheid. Maslow noem dit self-aktualisering, ander noem dit individuasie. Dit is 'n wegbeweeg van 'n ekstrinsieke waardesisteem na 'n intrinsieke waardesisteem.
Ek dink nie 'n busmentaliteit kan van die wêreld 'n beter plek maak nie. Ons moet uit die bus die ooptes in. Ons moet weer vlakte mense word wat vars lug inasem, wat soos die pioniers wat ons is met durf nuwe moontlikhede beproef.
Dit is moontlik dat ons nageslagte nie meer lelie-wit gaan wees nie en dalk 'n ander taal gaan praat, sal hulle slegter mense wees as wat ons was? Is ons huidige geslag slegter as die Hollanders of Franse van wie ons afstam, net omdat ons nie meer die oorspronklike taal praat nie?
Andrea van Vuuren van Hercules reageer op die bus storie soos volg:
Liewe Lourens, ek lei af dat jy hooggeleerd is, maar ek lei ook af dat jy al lankal uit jou eie bus geval het. Jy sit op die vlakte en wroeg oor dinge wat jy nie kan verklaar nie.
Jy is duidelik 'n dissiepel van Max du Preez en van Zyl Slabbert en Kie. Jy het moontlik ook gejubel en gejuig toe FW de Klerk jou land bloedloos oorhandig het aan die ANC.
Wat nog duideliker is, is dat jy nog nooit 'n slagoffer van misdaad was nie. Hoekom dink jy kleef ons handjievol Afrikaners nog aan ons identiteit of vlug na 'n bus waar ons nog veilig kan voel?
Lees die aanhaling van A. Digger Indian (Benedict, 1946:19) "God gave every people a cup, a cup of clay, and from this cup they drank their life. They all dipped in the water, but their cups were different. Our cup is broken now: It has passed away."
Wat s^e dit vir jou? Dis mense soos jy wat meehelp datons mense wat nog veg vir ons identiteit en bestaansreg, se koppies breek.
Jy praat van Maslow se "aktualisering" Jy sit die pot mis, my vriend. Maslow se teorie bestaan daaruit dat jy eers jou basiese behoeftes moet bevredig voordat jy na die volgende stappe kan gaan, soos veiligheid (in Suid Afrika is dit agter geslote deure en traliehekke), liefde en aanvaarding, selfbeeld en dan aktualisering.
Het jy geweet die grootste kritiek teen Maslow se selfaktualisering is dat sulke mense baie skaars is en dat dit eintlik net in 'n fiktiewe wereld bestaan?
Wanneer jy vir jou lewe moet vlug vir die bloeddorstige terroriste in jou midde, hoop ek dat ek op die "bus" is wanneer jy bakhand gaan staan vir 'n veilige plekkie agter "toegewasemde" vensters.
En hy antwoord: (Beeld 30/6/2007)
En die sweep klap toe uit Hercules!
Nee Andrea, ek is nie so vrek hooggeleerd nie maar is deur die genade toebedeel met 'n handvol "common sense" en 'n goeie skoot empatie met my medemens; die goeies, die wat nie so goed is nie en selfs die wederstrewiges en moedswilliges wat van beter behoort te weet.
As jy blanke mense in hierdie land van ons ken wat nog nooit direk of indirek deur misdaad geraak is nie, dan leef jy nie in dieselfde wêreld as ek nie. Jy sien, jy sit die pot hier heeltemal mis. Ek kan jou vertel van my vrou wat al twee maal deur die genade uit kapingsitusies weggekom het, ek kan jou vertel van my dogter en haar vriendin wat voor my deur met pistole teen die kop van alles aan hulle beroof is, ek kan jou my eie wonde wys wat ek opgedoen het as dierekte gevolg van die misdaadsituasie in die land. Die lys is nog baie langer, maar ek dink jy kry die prentjie?
Maar ek dink jy ken ook Iemand anders wat baie erger dinge oorgekom het en steeds niemand vervloek het nie maar vir 'n rower en moordenaar gesê het dat hulle saam met Hom na die Paradys sal gaan. Of sal jy ook vir Hom sê dat Hy nie weet waarvan Hy praat nie, dat Hy nog nie so swaar soos jy gekry het nie en dat dit jou reg is om so verbitterd te wees?
Ek is ook een honderd persent bewus van Maslow se hierargie van behoeftes. As jy dit nou mooi gaan bestudeer sal jy sien dat die teorie verondestel dat, as jy jou pensie mooi vol gevreet het, die moontlikheid bestaan om aan te beweeg na die volgende staduim. Die behoefte, eens bevredig, verdwyn nooit geheel en al nie maar jy kan aanbeweeg na die volgende vlak toe. Die probleem ontstaan as jy begin fikseer op kos (of veiligheid of enige ander basiese behoefte) en aanhou terugkeer na die kospotte om te eet tot jy so dik soos 'n spekvark is. Dan ontstaan patologiese gedrags- en denkpatrone en dan moet jy asseblief sielkundige hulp gaan soek.
Sommige bronne gee die aantal persone in enige gegewe samelewing wat die stadium van selfaktualisering bereik aan as hoogstens 3%, ander stel dit op 0,3%. Dit is die handjievol ouens wat deur die eeue aan die mensdom wyshede verkondig het, mense soos Ghandi, Sokratis, Buddha, Christus, Lao Tse en selfs, op 'n meer beskeie vlak, die van Zyl Slaberts onder ons. Dit is jou fiktiewe karakters in 'n fiktiewe wêreld, maar vir my die verpersoonliking van dit wat goed en reg is, die mense na wie ek opsien en wie se boodskap ek ter harte neem. Dit is die "fiktiewe" individue wat van die wêreld 'n beter plek probeer maak, 'n plek met minder haat en geweld en bloedvergieting.
Jou Digger Indian aanhaling is vir my ook tiepies van sommige Afrikaners se verwarde lewensbeskouing. God gee vir jou die koppie en ek (swak en onnosel mens wat ek is) kan, ten spyte van God se almag, jou koppie gaan staan en breek? Nee, God gee jou die koppie en God breek die koppie soos en wanneer Hy dit goed dink. Die magtige Romeine, die onderdrukkers en heersers in Christus se tyd het van die aardbol verdwyn en so ook die Majas en die Inkas asook baie van die volke en tale wat bestaan het in Moses se tyd. Wat laat jou dink dat die Afrikaner vir ewig sal of moet bly bestaan? Dink jy nie jou gewaande "besaansreg" is eerder 'n voorreg nie? Of is jy so arrogant as om vir God voor te skryf wie in Sy skepping moet wees en wie nie?
Ek hoop regtig nie ek sal eendag hoef te staan en bedel vir 'n plek op jou angsgedrewe, "uitverkore" blankes alleen bus waar net dit wat jou pas as God se wil beskou word en die res aan mense soos ek (of die duiwel) toegedig word nie. En as die "bloeddorstige terroriste" ons sou vermoor, behoort ons as gelowiges dan nie die insig en wysheid te hê om te kan sê dit is goed so, dit is soos dit moes wees, dit was God se wil nie?
Per slot van rekening gaan die ganse skeping sekerlik nie oor die verspotte wense en begeertes van my en Andrea van Vuren van Hercules nie. Dit sou banaal wees!