Oorgang na laekoolstof-ekonomie dringend nodig – RamaphosaFoto ter illustrasie. (Pixabay) Pres. Cyril Ramaphosa sê ŉ billike en realistiese oorgang na ŉ laekoolstof-ekonomie is dringend nodig in Suid-Afrika. Die president het Maandag in sy weeklikse nuusbrief gesê toenemende klimaatsverandering hou ernstige gesondheid- en omgewingsgevare vir die land in. Dit kan ook ŉ verreikende uitwerking op die land se ekonomie hê. “Hierdie risiko’s sal toenemend nadelig vir mense se gesondheid, waterbeskikbaarheid, voedselproduksie, infrastruktuur en migrasie wees.” Volgens Ramaphosa het van die wêreld se voorste klimaatwetenskaplikes onlangs in ŉ verslag gewaarsku dat die tempo van aardverwarming so vinnig toeneem dat lande suid van die Sahara temperatuurstygings ver bo die wêreldgemiddeld ondervind. Hy sê talle Suid-Afrikaners gaan reeds onder die gevolge van klimaatsverandering gebuk met doogtetoestande en oorstromings wat hul lewensbestaan bedreig. “Verskeie gemeenskappe in Mpumalanga word byvoorbeeld deur hoë besoedelingsvlakke, wat respiratoriese siektes en ander siektes verhoog, geraak. “Diegene wie se lewensbestaan van die see afhanklik is, ervaar reeds ŉ afname in visvoorraad te midde van veranderende weerpatrone en veranderings in seetemperatuur.” Breër ekonomiese risiko’s Verhoogde beperkings op die invoer van goedere wat met koolstofintensiewe energie geproduseer word, kan ook breër ekonomiese gevolge vir Suid-Afrika inhou. “Aangesien ons handelsvennote ŉ geen-koolstofvrystelling-mikpunt nastreef, sal hulle waarskynlik die beperkings op die invoer van goedere wat met koolstofintensiewe energie geproduseer word, verhoog. “Omdat bedryf in so ŉ groot mate afhanklik is van elektrisiteit wat deur steenkool opgewek word, sal daar waarskynlik hindernisse wees met produkte wat na verskillende lande uitgevoer word. Boonop sal verbruikers in sodanige lande ook minder bereid wees om ons [Suid-Afrikaanse] produkte te koop.” Nóg ŉ risiko, sê Ramaphosa, is dat beleggers sal wegskram van beleggings in nywerhede wat deur fossielbrandstof aangedryf word. “Banke en finansiële instellings ondervind reeds druk van hul aandeelhouers om nie ondernemings te finansier wat afhanklik is van fossielbrandstowwe om hul produkte of dienste te vervaardig nie. “Al hierdie neigings beteken dat ons dringend en ambisieus moet optree om ons kweekhuisgasvrystellings te verminder en ŉ oorgang na ŉ laekoolstof-ekonomie te onderneem.” Billike oorgang wat werkers bevoordeel Ramaphosa benadruk dat die oorgang na ŉ laekoolstof-ekonomie billik, realisties en regverdig moet wees aangesien verskeie belangrike sektore, waaronder landbou, toerisme, mynbou, energie, vervoer en die biodiversiteitsekonomie – negatief deur só ŉ oorgang geraak kan word. Dus moet sodanige oorgang in die behoeftes van werkers in hierdie bedrywe en betrokke gemeenskappe voorsien. Ramaphosa sê die oorgangsproses moet op die volledige betrokkenheid van georganiseerde arbeid en ondernemings by doelgerigte programme vir herkwalifikasies en opleiding berus, asook die skep van werk en ander vorme van ondersteuning om te verseker dat werkers die grootste voordeel uit die “oorgang na ŉ groener toekoms trek”. “As land ontwikkel ons gedetailleerde planne om ŉ regverdige oorgang moontlik te maak. Ons elektrisiteitsektor, wat tot 41% van Suid-Afrika se kweekhuisgasvrystellings bydra, sal die eerste fase van die oorgang wees. Dit sal die vinnigste bedryf wees om koolstof na behore te verminder en ŉ voordelige uitwerking op die hele ekonomie hê. “Ons sal steenkoolkragsentrales buite diens stel en hergebruik, asook in nuwe koolstofopwekkingsvermoë soos hernubare energie belê. Ons sal ook ŉ groen, omgewingsgunstige benadering nastreef, soos vervaardiging met behulp van groen tegnologie en die vervaardiging van elektriese voertuie.” Benewens die vele risiko’s, sê Ramaphosa, is daar “groot ekonomiese geleenthede” wat aangegryp moet word. Hy sê dat Suid-Afrika oor menige hulpbron beskik wat ingespan kan word om innoverende geleenthede te skep en die ekonomie op nuwe terreine soos groen waterstof uit te bou. Eskom onderneem eersdaags proeflopie Ramaphosa sê Eskom stuur eersdaags ŉ loodsprojek by sy Komati-kragsentrale van stapel, waar dié opwekkingseenheid sy laaste steenkoolaangedrewe eenheid gaan sluit om krag deur hernubare energie te produseer. “Komati sal ŉ goeie voorbeeld wees van hoe hierdie verskuiwing van steenkoolafhanklikheid bereik kan word.” Ramaphosa sê die regering het ten doel om teen 2050 koolstofvry te wees. Hy sê dit sal slegs gedoen kan word met die finansiële ondersteuning van ander lande en die ontwikkeling van “groen bedrywe” soos elektriese motors en groen waterstof.