Izingxenye ezingaphakathi zemvelo yomuntu zihlala zizembula, ngaso sonke isikhathi. Noma yikuphi okwenziwa ngumuntu, kungakhathaleki ukuthi kuyini, kungayembula imvelo yalowo muntu. Abantu banezinhloso zabo ngakho konke abakwenzayo, futhi noma ngabe ukuphatha izihambi, ukushumayela ivangeli, noma luphi olunye uhlobo lomsebenzi, bangembula izingxenye zemvelo yabo ngaphandle kokwazi, ngoba imvelo yomuntu iyimpilo yakhe, futhi abantu baqhutshwa yizimvelo zabo inqobo nje uma besaphila. Imvelo yomuntu ayembulwa nje ngokuthuka kwenzeka noma ngokwenzeka ngengozi; kodwa kungayimela ngokuphelele ingqikithi yomuntu, futhi konke okuphuma ngaphakathi kwamathambo negazi lomuntu kumele imvelo nempilo yakhe. Abanye abantu bathanda abesifazane abahle. Abanye bathanda imali. Abanye bathanda kakhulu isikhundla. Abanye bathanda ngokukhethekile igama labo nesithombe sesiqu sabo. Abanye bathanda noma bakhonze kakhulu izithixo. Futhi abanye bayazidla futhi banokuzigabisa kakhulu, bengathobeli muntu ezinhliziyweni zabo futhi belwela ukuba nesiqu, bathanda ukugqama phakathi kwabanye futhi babe nethonya phezu kwabo. Kunenqwaba yezinhlobo zezimvelo, futhi zingehluka phakathi kwabantu, kodwa izingxenye zazo ezejwayelekile zingukumelana kanye nokulahla uNkulunkulu. Kulokho bayefana bonke.
Ake sibheke umuntu onomhobholo. Ukuba nomhobholo kungathiwa kuyingxenye yemvelo yomuntu; wonke umuntu unayo le ngxenye kuyena. Abanye abantu banomhobholo ngokwedlulele, futhi leli zinga eledlulele kanje limele imvelo yabo. Wonke umuntu ngandlela thize unomhobholo, kodwa kukhona umehluko. Lapho bexhumana nabanye, abanye abantu bayakwazi ukubabheka nokubanaka, bakhathazeke ngabo, babacabangele abanye kukho konke abakwenzayo. Abanye abantu abanjena; cabanga ngalowo onokuzicabangela yena kakhulu lapho emukela abafowethu nodadewethu: umndeni wakhe udla ukudla okumnandi kunakho konke, kodwa uma kufika abazalwane ubanika amanenjana nje okudla okusezingeni eliphansi. Lapho kunezinto ezinhle uzibeka phambi kwezingane zakhe, komyeni wakhe noma komndeni wakhe. Lapho abazalwane befika ubalalisa phansi, kodwa lapho kufika izihlobo zakhe uzenzela amalungiselelo anokuthokomala okukhulu, yonke into ime ngomumo. Lolu hlobo lomuntu alunandaba nhlobo nabanye. Kwanele ukuthi bayabavumela abanye ukuthi bahlale lapho befika, ngakho uma abanye begula noma beba nenkinga enye abacabangi nokucabanga ngakho, beziphatha sengathi ababoni. Ababi nandaba noma bezwe ukukhathazeka nakancane ngabanye. Bazinaka bona nezihlobo zabo kuphela. Le mvelo yabo yomhobholo isho ukuthi abazimisele ukunakekela abanye. Babona ukuthi ukunakekela abanye kuwukulahlekelwa kubo nenkathazo. Mhlawumbe abanye abantu bayozama ukwenza kuzwakale, bethi, “Umuntu onomhobholo akakwazi ukunakekela abanye.” Manje yini benza kahle kangaka ezihlotsheni zabo, futhi kungani bezicabangela kangaka izidingo zabo? Bakwazi kanjani lokho abakuntulayo nalokho okufanele ukugqokwa nokudliwa ngesikhathi esithile? Yini bangabi njalo kwabanye? Empeleni, bakuqonda konke lokhu, kodwa banomhobholo, futhi lokhu kwenziwa yimvelo yabo. Kukhona abesifazane abathile abonile okwesikhashana enkathini eyedlule, kodwa akubenzi bangabi nesimilo. Umuntu omubi yilowo okungumkhuba wakhe ukona noma ngabe ukuphi, ongalazi ihlazo futhi ongenamthetho wokuziphatha kanye nesimilo – umuntu onjena unemvelo yokungabi nasimilo. Bahlala bembula imvelo yabo kungakhathaliseki ukuthi benzani noma basebenzani. Bangabantu bale mvelo, futhi abakwazi ukuzibamba. Lezi zinto ziyilokho okugcwalisa izinhliziyo zabo. Akukho sizathu sokuthi bangangeni kulezi zinto. Nalapho kuhamba isikhathi bengazenzi izinto ezinje, yingoba isimo asivumi noma kuntuleka abantu abafanele. Zinje izinto zemvelo yomuntu; azilawuleki. Abanye abantu bathanda kakhulu ukugqoka nobuhle futhi bathanda izinto ngokwedlulele. Imvelo yomuntu onje ngeyokuthanda izinto. Ushintsha okokugqoka izikhathi eziningi ngosuku. Uma ebona umuntu egqoke izingubo ezinhle noma ezilungisa kahle, uphelelwa ubuthongo uma engeke akuthole okunjengakho. Kufanele naye azithole lezi zinto noma ngabe kusho ukuthi akaboleke imali noma akhokhe noma yiliphi inani elingakhokheka, futhi uma engeke akwazi ukuzithola akabe esaba nayo inhliziyo yokukholwa kuNkulunkulu, untula ilukuluku lokuya emihlanganweni, akakwazi ukulizwa izwi likaNkulunkulu lapho elifunda, futhi usuku lonke umqondo wakhe ugcwele lezo zinto. Lezo zinto zithatha umqondo wakhe, futhi ziyilokho acabanga ngakho usuku lonke. Lolu hlobo lomuntu lunaka okwangaphandle ngokwedlulele, ngaphezulu kakhulu kunabantu abaningi. Lokhu kuyingxenye yemvelo yakhe, into esemathanjeni akhe. Izindaba zemvelo akuzona izinto ezenzeka kuphela ngomzuzu wobuthakathaka kodwa yizinto eziqhubeka impilo yonke. Konke okwenziwa ngumuntu kuphethe iphunga lakhe, kuphethe izingxenye zemvelo yakhe. Noma ngabe lezo zingxenye azikho obala kwezinye izikhathi, zikhona ngaphakathi kuye. Isibonelo, lapho umuntu onenkohliso ekhuluma ngokwethembeka kwesinye isikhathi, empeleni kusuke kusenenkulumo phakathi kwenkulumo yakhe futhi inkohliso ixutshiwe phakathi. Umuntu onenkohliso wenza ubuqili bakhe kunoma ngubani, kufaka phakathi nezihlobo – ngisho nezingane zakhe. Akukhathaleki ukuthi uqonde kanjani kuye, uzofuna ukwenza ubuqili bakhe kuwe. Lobu ubuso obuyiqiniso lemvelo yakhe, futhi ungowale mvelo. Kulukhuni ukuguquka futhi uhlale enje sonke isikhathi. Abantu abethembekile kuyenzeka basho izinto ezinobuqili nezikhohlisayo, kodwa lo muntu uvame ukuba qotho futhi wenza izinto ngokwethembeka ngaphandle kokusebenzisa abanye ngokungafanele ekusebenzisaneni nabo. Lapho ekhuluma nabanye, akasho izinto ngenhloso ukuze abavivinye; usethembekile futhi usengavula inhliziyo yakhe axhumane nabanye. Wonke umuntu uthi ungumuntu owethembekile, kodwa kusenezikhathi lapho ekhuluma khona ngokukhohlisa okuthile. Lokho ngokusobala kungukuvela kwesimo sokonakala futhi akumele imvelo yakhe ngoba akasiyo leyo nhlobo yomuntu. Uma kuya emvelweni yomuntu kufanele uqonde ukuthi yiziphi izingxenye zaleyo mvelo nokuthi siyini isimo semvelo yokonakala; kufanele ukwazi ukwehlukanisa ngokusobala phakathi kwalokhu kokubili. Manje, zamani ukuhlaziya eyenu imvelo. Abanye bazothi, “Ngezinye izikhathi ngikhuluma ngolaka” noma “Angiphucuzekile futhi angiziphethe kahle” noma “Ngezinye izikhathi kunokungcola lapho ngenza imisebenzi yami,” kodwa abakhulumi ngokuthi imvelo yabo injani noma ngokuthi ubuntu babo buhle yini. Ngale ndlela, abakwazi ukuzazi imvelo yabo. Anikwazi ukuhlala nifihlile noma ninamahloni. Kufanele nimbe nijule ngaphakathi kinina. Uma ningakwazi ukuyimba ngeke nifinyelele ekwazini imvelo yenu, futhi uma ningayazi imvelo yenu ngeke nikwazi ukuguquka. Kufanele nibe neqiniso kakhulu ngendlela enizazi ngayo; anikwazi ukuzikhohlisa noma nikuthathe kalula nje noma nizikhohlise.
Ukuqonda imvelo yakho empeleni kuwukuqonda uhlobo lomuntu onguye. Uhlobo lomuntu onguye wuhlobo lwemvelo onayo. Isibonelo, ukuthi umuntu uyilokhu nalokhu yikho okuchaza kakhulu imvelo yakhe. Uhlobo lwemvelo anayo lusho uhlobo umuntu ayilo. Impilo yomuntu iwukuphela kwemvelo yakhe. Ubona kanjani ukuthi imvelo yomuntu injani? Kufanele uthintane naye kaningi futhi ubone kaningi ukuthi uluhlobo luni lomuntu. Noma yikuphi okugqamile ngaye futhi okumele ingqikithi nomumo wakhe kungathiwa kuyimvelo nobunjalo bakhe. Isimo sobunjalo bomuntu kungathiwa yisimo semvelo yakhe. Uma kufika ekuboneni ukuthi umuntu empeleni uyiluphi uhlobo lomuntu, ukumbuka ngale ndlela kunemba kangcono. Noma ngabe iyini ingqikithi yomuntu, lokho kuyimvelo yakhe. Umuntu uwuhlobo lomuntu olunqunywa yimvelo yakhe. Isibonelo, uma isici esigqamile somuntu siwukuthi uthanda kakhulu imali, imvelo yakhe-ke ingukuthanda imali, kuqoqwa kube amagama amabili. Uma isici somuntu esigqame kakhulu kuwuthando lwabantu besifazane – uhlala elandela abesifazane – ngakho uthanda ububi futhi unemvelo yobubi. Abanye abantu bathanda kakhulu ukudla. Uma unganikeza umuntu onje iziphuzo ezimbalwa nenyama noma umthengele ukudla okumnandi, uyokwenzela izinto; ngakho lo muntu unemvelo yokuhaha, njengengulube. Wonke umuntu unesici sakhe esibulalayo, esinethonya kuwo wonke umzuzu wempilo yomuntu futhi siyangena kuyo yonke into ephathelene nalowo muntu bese siba yinto ehlosiwe kukho konke akwenzayo. Leyo nto imele imvelo yalowo muntu. Futhi ungasho ukuthi imvelo yakhe yingxenye yakhe yobuthakathaka obukhulu. Isici sakhe esibulalayo yimvelo yakhe. Abanye abantu babonakala benobuntu obuhle futhi abakhombisi zici ezinkulu ezisobala, kodwa ingxenye egqamile ukuba buthakathaka. Abanazinhloso zempilo noma nezifiso futhi bayadavuza nje empilweni. Bayakhubeka uma ukhuluma amazwi ambalwa nje alimazayo, bese becabanga kabi noma ngasiphi isikhathi ngenxa yalokhu nalokhuya, kuze kufike eqophelweni lapho bengasafuni khona ukukholwa. Uphawu lwalaba bantu olungandile ubuthakathaka, futhi imvelo yabo ngeyegwala elingenamandla. Abanye abantu banozwela ngokwedlulele. Abakushoyo futhi bakwenze nsuku zonke nokuziphatha kwabo kuphilwa ezweni lemizwelo. Bezwa uthando lwalo muntu nalowa muntu futhi zonke izinsuku kufanele bakhokhele abakwenzelwe futhi babuyise imizwelo emihle; konke abakwenzayo kusendaweni yemizwelo. Isinda kakhulu imizwa yomuntu onje! Lapho umyeni wakhe ongakholwa efa usazokhala izinsuku ezintathu. Abanye bafuna ukumngcwaba, kodwa yilokhu ethi, “Cha, ungumyeni wami.” Usenemizwelo ngisho nangomuntu osefile – imizwelo yakhe iqine kakhulu. Ungasho ukuthi imizwelo yakhe iyisici esibulalayo, ubuthakathaka bakhe obukhulu kakhulu obungamfikisa ngokuphelele ekubhubheni futhi bumenzele umonakalo. Imizwelo eqine ngokwedlulele kakhulu isho ukuthi akanalo iqiniso futhi wenza izinto ngaphandle kwemigomo. Ucabangela kuphela inyama futhi ungumuntu oyisiphukuphuku futhi odidekile. Imvelo yakhe ngeyokufaka isisindo esithile emizweni. Ngakho uma ufuna ukuguqula isimo sakho-ke kufanele ukuthi ubone imvelo yakho. “Imifula nezintaba kungaguqulwa kodwa kulukhuni ukuguqula imvelo yomuntu.” Uma imvelo yomuntu iyimbi kakhulu futhi ingeke iguquke, uNkulunkulu ngeke amsindise. Ungacabangi ukuthi imvelo yomuntu ingaguquka. Iyini inguquko yesimo? Kufanele ube umthandi weqiniso, wamukele ukwahlulela nokusola kwezwi likaNkulunkulu ngenkathi uzwa umsebenzi wakhe, bese uzwa zonke izinhlobo zokuhlupheka nokucwengwa, okuhlanzwa ngakho ubuthi bobusathane obuphakathi kuwe. Yilena inguquko esimweni. Uma imvelo yomuntu iyimbi kakhulu, ungumuntu omubi, ngakho uNkulunkulu ngeke amsindise, futhi uMoya oNgcwele ngeke ukwazi ukusebenza phakathi kuye. Ukukubeka ngenye indlela, kunjengodokotela owelapha isiguli: umuntu ongenwa yinyumoniya angelapheka, kodwa umuntu ongenwa umdlavuza wamaphaphu ngeke asindiswe. Inguquko esimweni isho ukuthi umuntu, ngoba uthanda futhi wamukela iqiniso, ekugcineni ufinyelela ekwazini imvelo yakhe engalaleli futhi emelana noNkulunkulu; uyaqonda ukuthi ukonakala komuntu kujule kakhulu futhi uyakuqonda ukungaqondakali nokukhohlisa komuntu. Uyabazi ubuthakathaka nokudabukisa komuntu, futhi ekugcineni uyayiqonda imvelo nengqikithi yomuntu. Ekwazini konke lokhu, angazincisha izinto ezithile futhi azidele ngokuphelele, aphile ngezwi likaNkulunkulu, enze iqiniso kukho konke. Umuntu onje wazi uNkulunkulu futhi isimo sakhe siguqukile.
Manje nonke ninobunzima obuthile bezilingo. Abanye benu baneqiniso elithile; abanye abanalo. Abanye balamukela ngale ndlela; abanye balamukela ngaleya ndlela. Kungakhathaliseki ukuthi ulithola kanjani, inqobo nje uma kuneqiniso phakathi kuwe futhi ulithola ngendlela efanele, ukuhlupheka kwakho kuyoba nenhloso nomsebenzi, uyoba nokuzimisela futhi uyokwazi ukufinyelela ekugcineni. Uma ungalamukeli iqiniso kodwa wamukela imicabango nokwakhiwe yingqondo, ukuhlupheka kwakho-ke akunamsebenzi ngoba awukalitholi iqiniso. Kufanele ufune intando kaNkulunkulu kuzo zonke izinto futhi kufanele ufune iqiniso kuzo zonke izinto. Ulifuna kanjani iqiniso ezindabeni zokudla nokugqoka izingubo nezindaba zempilo yomuntu? Likhona iqiniso elingafunwa kulezi zinto? Abanye bathi, “Noma uthini, ukudla kahle kumnandi; ukugqoka kahle kuhle. Ukudla nokugqoka kabi kuwukulahlekelwa.” Likhona iqiniso kulo mbono? Alikho! Kubalulekile ngempela empilweni yomuntu ukudla kahle nokugqoka kahle? Phinde. Uma kubekwa ngenye indlela, uma umuntu engase akwazi ngempela ukwazi uNkulunkulu futhi abe neqiniso, konke akwenzayo ukufakaza ngoNkulunkulu, ukwanelisa uNkulunkulu. Akunandaba ukuthi udla noma ugqoka kabi kangakanani, kunenhloso ekuphileni kwakhe, futhi uthola ukuvunywa nguNkulunkulu – ingabe akuyona into enomqondo kakhulu le? Ukuthi ugqoka uhlobo olunjani lwezingubo akumqoka neze. Abanye bathi, “Lapho kufika isikhathi sokuthola ozothandana naye kuhle kakhulu ukugqoka kahle.” Nakho lokho akunasiqiniseko. Cabanga nje uhlangana nomuntu okhangayo, omuhle impela. Ugqoke ingubo enhle; uyathatheka ngawe futhi akushade. Kodwa uma lo muntu engudeveli, uzokulethela usizi. Uma uhlangana nodeveli lapho ugqoke izingubo ezigugile nesigqoko sotshani, futhi engakuthandi, ingabe awuzange ugweme inhlekelele? Ngeke nakanjani uthole isibusiso ngenxa yokugqoka izingubo ezinhle: Usayoqalekiselwa ukuthatha indlela engafanele. Futhi, umuntu ogqoke kabi oneqiniso uyobusiswa nguNkulunkulu noma kunjalo. Ngakho, kukhona iqiniso lokufunwa ekuthini kufanele ukuthathe kanjani ukudla nokugqoka. Futhi kuneqiniso elengeziwe lokufunwa ekuthini kufanele ukuthathe kanjani ukwenza umsebenzi wakho. Ukuthi ukuthatha kanjani ukuthunywa nguNkuliunkulu kuyindaba enzima! Uma ungakwazi ukuqeda okunikezwe uNkulunkulu, awufanele ukuphila ebukhoneni bukaNkulunkulu futhi kufanele ujeziswe. Kungumthetho weZulu nesimiso sasemhlabeni ukuba umuntu aqede lokho uNkulunkulu amnike khona; lokhu kuyisibopho esiphezulu somuntu, esibaluleke njengempilo yakhe. Uma ungakuthathi ngokuzimisela ukuthunywa, uyamkhaphela uNkulunkulu ngendlela embi kakhulu; lokhu kubi kunokukaJudasi futhi kusifanele isiqalekiso. Ngakho, uNkulunkulu uthuma umuntu: Lokhu kungukuphakanyiswa nomusa omkhulu ovela kuNkulunkulu, into enhle kakhulu. Konke okunye kungadelwa – noma ngabe umuntu kufanele anikele ngempilo yakhe kusafanele akuqede akuthunywe nguNkulunkulu. Likhulu ngokungaphezulu iqiniso okufanele lifunwe lapha.
Ukuguquka kwesimo nokufuna iqiniso kuhlobene kakhulu. Uma uliqonda iqiniso lokuthi kungani abantu bephila nokuthi kufanele bayibuke kanjani impilo, ngeke-ke ukubuka kwakho impilo kuguquke? Liningi futhi elinye iqiniso okufanele lifunwe kulokhu. Yimaphi amaqiniso akhona ekuthandeni uNkulunkulu? Kufanele ngani ukuba umuntu athande uNkulunkulu? Uma umuntu ecacelwa ngeqiniso lokuthanda uNkulunkulu futhi engathanda uNkulunkulu enhliziyweni yakhe – uma inhliziyo ikwazi ukuthanda uNkulunkulu kancane – unempilo eyiqiniso futhi ubusiseke kakhulu. Labo abafuna iqiniso kuzo zonke izinto bathuthuka ngokushesha empilweni futhi bayakwazi ukuthola inguquko yesimo. Labo abafuna iqiniso yilabo kanye abathandwa nguNkulunkulu. Uma umuntu ethembele emicabangweni nasezimfundisweni noma elalela imithetho kuzo zonke izinto, ngeke athuthuke, akasoze abe neqiniso, futhi kungekude uzosuswa – uNkulunkulu ulwenyanya kakhulu lolu hlobo lomuntu.
Inkinga Enkulu: Ukukhaphela (1) Lapho Nibona Umzimba KaJesu KaMoya Kuyoba Lapho UNkulunkulu Esenze Izulu Nomhlaba Kabusha Isahluko 19 Ababi Kumele Bajeziswe