PressReader - Landbouweekblad: 2017-10-13 - GOEIE VER­HOU­DINGS BEWAAR DIE VRE­DE
GOEIE VER­HOU­DINGS BEWAAR DIE VRE­DE
Landbouweekblad - 2017-10-13 - Lbw | Plaasveiligheid - JOHAN VAN DER MER­WE
’n Goeie hei­ning ver­se­ker goeie buur­man­skap, maar as die gras al­e­wig aan die een kant groe­ner is, se­ë­vier frus­tra­sie en kom vre­de baie gou in ge­drang.
Aan­val­le op pla­se vind soms weens ru­sies tus­sen bu­re plaas. In Hluhlu­we, K­waZu­luNa­tal, is die vei­lig­heid van ’n kom­mer­si­ë­le boer en sy gesin in Ju­nie 2015 erg be­dreig deur die Md­lets­he­ge­meen­skap, ’n stam wat deel is van die N­go­nya­ma­trust­grond. Aan­vank­lik is ver­moed dat die aan­val voort­ge­spruit het uit ’n grond­eis wat al tien jaar oud was. Daar is be­spie­gel dat die ge­meen­skap se ge­duld op­ge­droog het en dat die men­se die plaas met ge­weld wou oor­neem.
Die aan­val het die goeie ver­hou­din­ge, wat oor ge­slag­te heen tus­sen die kom­mer­si­ë­le boe­re van Hluhlu­we en hul kom­mu­na­le bu­re op­ge­bou is, by­kans tot niet ge­maak.
Dank­sy die pa­raat­heid van boe­re aan al­bei kan­te van die draad het die ru­sie ook ge­leent­he­de ge­bring om die ein­ste ver­hou­din­ge te her­stel.
Vol­gens mnr. F­red Vis­ser, ’n pyn­ap­pel­boer, voor­ma­li­ge voor­sit­ter van die Hluhlu­we­boe­re­ver­e­ni­ging en Na­si­o­na­le Boer van die Jaar, is hier­die ver­hou­ding tus­sen buur­man­ne nou, ná die ru­sie, selfs ster­ker as wat dit vóór die aan­val was.
“Ty­dens die ru­sie het ons ’n grond­sa­ke­ko­mi­tee bin­ne die Hluhlu­we­boe­re­ver­e­ni­ging ge­stig, wat uit ses van ons le­de be­staan. Hier­die ko­mi­tee ver­ga­der steeds gereeld met die lei­ers van die Md­lets­he­ge­meen­skap om se­ker te maak die ver­hou­ding bly ge­sond.
“Se­dert die si­tu­a­sie in 2015 was daar nog nooit weer on­wet­ti­ge be­tre­ding van pla­se by ons nie,” sê F­red.
“Uit die ge­meen­skap is daar ook tal­le on­ge­sie­ne uit­reik­ak­sies van boe­re en ge­meen­skaps­le­de na die kom­mu­na­le ge­bied, soos sken­kings aan sko­le, die boer­de­ry­ge­meen­skap en selfs ’n sa­me­wer­kings­pro­jek waar boe­re hout aan die Md­lets­he­ge­meen­skap gee vir die maak van steen­kool. Dit word be­mark vir ek­stra in­kom­ste. Dit kom maar neer op ’n gee­en­ neem­be­gin­sel en dit werk hier by ons.”
Die aan­val het plaas­ge­vind in die tyd toe die droog­te die noor­de van die land tus­sen 2013 en 2015 in stof ge­laat het.
Baie van die on­te­vre­den­heid van die Md­lets­he­ge­meen­skap het ge­spruit uit des­pe­raat­heid vir wei­ding vir die­re om­dat daar geen meer wei­ding aan hul kant van die grens oor was nie.
On­danks ver­soe­ke van die Md­lets­he­ge­meen­skap wou die kom­mer­si­ë­le boer nie die on­ge­bruik­te wei­ding op sy plaas vir die kom­mu­na­le bees­te be­skik­baar s­tel nie. Die ge­meen­skap het toe die dra­de ge­knip en hul bees­te snags op die plaas in­ge­jaag om te wei.
Na ’n uit­ge­rek­te teis­te­ring, waar dra­de snags ge­knip is om die bees­te deur te jaag en die boer keer op keer die draad her­stel het, is meer as ’n ki­lo­me­ter se grens­draad ver­wy­der.
Kort daar­ná het 27 kom­mu­na­le bees­te op een slag rond­om ’n wa­ter­krip op die kom­mer­si­ë­le boer­de­ry ge­vrek.
Die Md­lets­he­ge­meen­skap was ont­sto­ke en het die kom­mer­si­ë­le boer daar­van be­skul­dig dat hy die bees­te met u­re­um ver­gif­tig het. Hoe­wel toet­se vir ver­gif­ti­ging ge­doen is, is die be­skul­di­gings nooit be­ves­tig nie.
Hon­der­de le­de van die Md­lets­he­ge­meen­skap het die kom­mer­si­ë­le boer se plaas bin­ne­ge­val en die boer se wild, wat in ’n kamp rond­om die plaas­huis was, met knop­kie­ries dood­ge­slaan en die kar­kas­se weg­ge­ry.
Die kom­mer­si­ë­le boer en sy gesin het on­ge­deerd af­ge­kom en hul­self ty­de­lik op die dorp by vrien­de gaan ves­tig.
Die Hluhlu­we­boe­re­ver­e­ni­ging was deur­gaans in on­der­han­de­lin­ge be­trok­ke en het teen die tyd wat die bees­te op die kom­mer­si­ë­le plaas ge­vrek het en die plaas bin­ne­ge­val is die on­der­han­de­lings heel­te­mal oor­ge­neem.
Die si­tu­a­sie is uit­ein­de­lik ont­lont, maar nie voor­dat die be­trok­ke kom­mer­si­ë­le boer en sy gesin na ’n an­der plaas na­by Warm­bad ver­huis en hul wild­boer­de­ry daar gaan voort­sit het nie. —
FOTO: JOHAN VAN DER MER­WE
Ver­hou­din­ge is ten vol­le her­stel ná groot on­min tus­sen ’n wild­en­vee­boer van Hluhlu­we en die Md­lets­he­ge­meen­skap, wat op die N­go­nya­ma­trust­grond bly.
Mnr. F­red Vis­ser