Dr MJ du Plessis Gereformeerde Kerk Bellville Datum: 18 Januarie 2004 (oggend)
Lofpsalm 22:1, 11
Skriflesing: Haggai 1
Teks: Haggai 1:9c
. . . ter wille van my huis wat in puin lê, terwyl elkeen van julle vir sy eie huis hardloop.
'n Verkeerde beskouing van God se sake kan lelike nagevolge hê.
In hierdie gedeelte lees ons van 'n volk wat verkeerd beslis het oor 'n saak en daaroor gebuk moes gaan onder die oordeel van God.
Hulle het geoordeel dat die tyd nog nie ryp was om God se bevel om die tempel te bou uit te voer nie, en is swaar gestraf vir hierdie dwaling.
En ons kan met reg sê dat hulle oordeel hulle nog verder in die steek gelaat het toe hulle gedink het dat die strawwe juis die aanduiding was dat die tyd nog nie ryp was om die tempel te bou nie.
Net so kan ons ook dikwels met ons beslissings meer skade as goed doen aan die koninkryk van God.
1. Die historiese agtergrond
2. Die konflik
3. Die simboliek van hierdie geskiedenis
In die jaar 537 voor Christus het 'n klein groepie Jode in Palestina aangekom. Hulle was ballinge wat met die toestemming van Kores die Pers teruggekeer het na die erfland wat hulle van die Here ontvang het.
Hulle aanvoerder was Serubbabel, 'n nakomeling van Jojagin – met ander woorde 'n nasaat van koning Dawid.
Saam met hulle was daar twee profete – Haggai en Sagaria.
Hierdie twee profete het al twee uitdruklik verkondig dat dit 'n opdrag van die Here is om die tempel en Jerusalem te herbou.
Die volk het op daardie stadium baie duidelik verstaan wat die opdrag van die Here inhou, want hulle het dadelik begin en die brandofferaltaar herstel.
Hulle het ook onmiddellik die daaglikse offerkultus weer ingestel.
In die voorjaar van die volgende jaar (536) het hulle die hoeksteen van die tempel gelê.
Alle middele was tot hulle beskikking, want dit was 'n uitdruklike bevel van die Persiese koning dat die herbou van die tempel uit die staatskas betaal moes word.
Die Jode het, uit hierdie oogpunt gesien, die minimum onkoste gehad.
Hulle het egter uit 'n ander oord teëspoed ondervind.
Die Samaritane het teen hulle gewerk.
So het dit gebeur dat die tempelbou heeltemal tot 'n stilstand gekom het tot die jaar 520. Dit was vir sestien jaar.
Dis egter nou nie iets waarteen ons ons moet vaskyk nie.
Die groep uitverkorenes wat hier teruggekeer het, is in hierdie geskiedenis die simbool van die kerk van die Here.
In die boek Sagaria verwys die Here na hulle as sy uitverkorenes wat Hy soos 'n stuk brandhout uit die vuur geruk het.
Dit is belangrik dat ons die openbaringselement in hierdie saak begryp, want dit raak ons ook! Omdat hulle die kerk van die Here is, moes hulle stryd en teenstand verwag het.
Want waar die kerk van die Here is, daar is stryd!
Die kerk en die gelowiges kan nooit sonder aanvegtinge wees nie, want ons moet die stryd voer vir God se koninkryk.
Ons moenie altyd so kla as ons iets oorkom nie – die kerk moet juis allerhande dinge oorkom, sodat sy kan veg teen die aanslae van die Satan!
In daardie tyd het Haggai en Sagaria toe gepreek en die volk aangespoor om die tempel te herbou.
Volgens Haggai se prediking is dit baie duidelik dat die faktore van buite af nie so groot was dat dit die tempelbou tot 'n stilstand moes dwing nie.
Baie duidelik stel hy dit dat die volk 'n verkeerde siening van sake gehad het: Hulle eerste verantwoordelikheid het hulle eie huis geword, en nie die huis van God nie.
Wat verder die laksheid van die volk in hierdie tyd demonstreer, is die feit dat hulle toe van 520 af tot in Maart 515 die hele tempel kon restoureer.
As hulle vroeër al gemotiveer was, sou dinge vir hulle baie makliker verloop het.
Dit is die agtergrond en die geskiedenis rondom die prediking van die profeet Haggai.
Dit is waarom sy prediking die klem dra dat dit nou tyd raak dat die volk dinge in die regte perspektief moet begin sien.
Hulle moet hulle nalatigheid laat staan en begin om die tempel te herbou.
Ons moet natuurlik besef dat hierdie opwekking van Haggai nie net vir die volk alleen bedoel is nie.
Dis ook gerig tot Serubbabel die aanvoerder
en tot Josua die hoëpriester.
Want 'n volk is tot nie veel beters in staat as waartoe sy leiers hom voer nie! Daarom word die twee manne aan die begin van die Godspraak op hulle name genoem!
In vers 2 begin Haggai eers die dinge baie duidelik stel.
So spreek die Here van die Leërskare: Hierdie volk sê: . . .
Hy beklemtoon dit dat hier twee verskillende standpunte in die saak betrokke is:
Die standpunt van God: So sê die Here van die Leërskare . . .
En die standpunt van die volk: Hierdie volk sê . . .
Die saak van God is dat die Here 17 jaar tevore die uitdruklike opdrag gegee het dat die tempel herbou moet word.
Dit het tot nou toe nog nie gebeur nie, want die volk het hulle eie siening van sake gehad.
Hulle het hulle eie oordeel gaan vel oor die opdrag van God.
Hulle het ook die tyd en die uitvoering self gaan bepaal.
Dit staan baie duidelik waar daar geskryf is:
Hierdie volk sê: Nog het die tyd nie gekom nie, die tyd dat die huis van die Here gebou moet word nie.
Die volk was almal daar. Elkeen het hierdie dag die preek van Haggai gehoor, want hy het dit gelewer op die feesvieringe van nuwemaansdag. Dit was die 29ste Augustus in die jaar 520 v.C. Die hele volk was vir die feesvieringe by die heiligdom bymekaar.
Met een sin word hulle redenasies vir hulle laksheid die grond ingeslaan.
Uit die geskiedenis is hulle motivering baie duidelik: Hulle het gesê hulle het die teenkanting van die Samaritane.
Hulle het gesê dat hulle maar min is.
Daar het nie so baie Israeliete teruggekeer uit Babel nie.
Hulle krag is – in getalle bereken – maar skraal.
Hulle het verder geredeneer dat die ekonomiese toestande maar baie swak is.
Hulle het die laaste jare baie misoeste en droogtes beleef.
Volgens hulle oordeel was dit heeltemal genoeg rede om God se opdrag nie uit te voer nie!
Dan hoor ons hoe hard en skerp die Here met die volk werk.
God bewys aan hulle dat hulle oordeel op drogredenasies berus. En op oneerlikheid!
Hulle lieg eintlik vir God, want hulle woon self in goeie huise vir daardie tyd.
Die geld en die middele is dus daar!
Maar hulle wil dit nie vir God se huis aanwend nie!
Hulle wil dit net vir hulleself hou!
Is dit vir julle wel tyd om self in betimmerde huise te woon, terwyl hierdie huis in puin lê?
So word God se beslissing teenoor die van die mense gestel.
Met snydende skerpte word hulle oordeel oor die saak as verkeerd aangedui. God dink anders!
Met dié vraag dui die Here aan dat die volk eintlik goed weet wat die regte tyd is, want hulle bewys dit met hulle ywer vir hulleself – maar hulle ywer is baie ver weg as dit by diens aan God kom!
Die fondament van die tempel was jare tevore al gelê, maar die ywer het ontbreek omdat die volk hulle deur verkeerde waardes laat lei het.
Nou moet u mooi oplet na die simboliek van al die dinge.
Die volk van God is die kerk – die uitverkorenes.
Hulle het wel die offers onderhou.
Maar die uiterlike het kortgekom – die gebou waar hulle God moes dien.
Dié moes in stand gehou word.
Dis hier baie duidelik dat die uiterlike vertoon van God se kerk ook nodig is, want die kerkgebou wat die volk moes oprig, preek na buite toe die bestaan en die instandhouding van God se ewige koninkryk.
Dit preek die wederkoms, want dit preek die nuwe Jerusalem.
Dis waarom hierdie volk die ou Jerusalem moes herbou.
Die saak het hier 'n dubbelde betekenis.
Die Jerusalem wat hier herbou word, voorspel die nuwe Jerusalem wat deur God self gebou gaan word met die wederkoms.
Die tempelgebou simboliseer die teenwoordigheid van God, want prakties is alles vandag nog net soos wat dit was in die tyd van Haggai:
Die kerkgebou is prakties die plek waar God tot sy volk spreek.
Dis die plek waar die kerk as 'n eenheid vergader in gemeenskap met God.
Natuurlik praat God met ons elkeen waar ons ook al alleen is:
In ons eie gebede en in ons huisgodsdiens.
Maar die tempel is die plek waar die eenheid van God se kerk en sy uitverkorenes tot openbaring kom.
Daarom moes die tempel herbou word.
Die offers wat elkeen van hulle elke dag na die altaar toe gebring het, was nie vir God genoeg nie.
Die Here wil hê sy volk se waardes moet reg wees. Met ander woorde dit moet in ooreenstemming wees met die waardes van die ewige koninkryk.
Daarom die straf omdat Israel se oordeel hulle in die steek gelaat het!
Vers 5 en 6 kan nie anders nie; dit moet verwys na die dinge wat die volk die vorige 16 jaar belewe het! Die profeet herinner die volk aan hulle rampe en teëspoed en al die ongeluk wat hulle getref het.
Hy weet baie goed dat dit een van hulle argumente is waarom hulle nie die tempel herbou het nie.
Maar nou toon hy aan dat dit juis die straf was omdat hulle nie hulle plig gedoen het nie.
Hulle oordeel oor al die ellendes was verkeerd.
Dit was nie beskik om hulle van hulle werk te weerhou nie; dit was juis die straf omdat hulle nie wou luister nie!
Die resultaat van die afgelope oes was nog vars in hulle geheue.
Hulle druiwe was so swak dat hulle nie eers vrolik en dronk geword het van die wyn wat hulle daarvan gemaak het nie.
Die oes was so skraal dat hulle nie kan eet tot hulle versadig was nie.
Die profeet laat hulle verstaan dat dit juis die karigheid van hulle verantwoordelikheidsbesef is wat hulle laat dink dat dit die soort van seën is wat hulle van die Here kan verwag.
Juis omdat verantwoordelikheid en diens aan God by hulle ontbreek het, daarom het die rampe oor hulle gekom!
Vers 7 en 8 is nou 'n oproep van God af: Kyk na wat julle wedervaar het!
Klim op die berg en bring hout en bou die huis, dan sal Ek 'n welgevalle hê en my verheerlik, sê die Here.
Daarmee sal die vloek van God oor hulle opgehef word.
In vers 9 sê die Here weer dat die straf was omdat hulle elkeen gehardloop het vir sy eie huis. Elkeen was fluks om tot sy eie voordeel dinge te doen, maar vir God was hulle traag.
Dan beskryf die Here die gevolg van hierdie preek van Haggai.
Serubbabel en Josua, die hoëpriester, het meteens die sake in die regte perspektief gesien.
Hulle en die hele oorblyfsel van die volk het gehoor gegee, só staan dit geskryf.
Die bekering was daar!
En hulle was meteens vervul met vrees vir die Here.
Dadelik het hulle begin werk.
Daarmee vertel die Bybel sommer ook wat die gevolge is van bekering op die prediking.
Ons leef nou. En elke oomblik moet ons eie oordeel beslis wat God van ons verwag, en wat ons optrede teenoor God moet wees. Kom ons toets onsself aan eenvoudige dingetjies:
Kerkbesoek: Is dit nie so dat ons ook hardloop vir ons eie huis nie? Ons is nie laat vir enige van ons sosiale afsprake nie, maar vir die afspraak wat God met ons het, daag ons baie keer nie eers op nie.
By ons huise staan daar dikwels voorwerpe van weelde – soms luuksheid, selfs meer as wat ons nodig het. Terwyl sommige van ons se kerklike bydrae die absolute minimum is wat ons kan afstaan!
Laat ons oordeel ons nie ook in die steek nie? Oordeel ons as gemeente van die Here altyd reg oor wat die kerk van die Here is – is ons volk van God?
Ons is juis geroep en verkies deur die Here en Hy het ons voorsien van die getuienis dat ons die besondere gawe van die geloof het. Waarom is ons getuienis dan so skraps – en dikwels aan die verkeerde kant van die waarheid? Soos byvoorbeeld dat ons onsself gelowiges noem, maar ons verwerp groot dele van die inhoud van die Bybel, soos byvoorbeeld die uitverkiesing!
Pas ons die liefde toe soos God wil hê dat ons moet?
Gemeentelede: Broeder en suster in die Here, is u werklik besig om God te dien in hierdie kerk?
Waarom is baie van ons se geloofslewe dan so dun en oppervlakkig ondeurdag?
Waarom leer 'n klomp van ons nie vir ons kinders die Bybel nie – en ken self nie die inhoud van die binneblaaie van die Bybel nie?
Waarom bid party van ons so min?
Waarom kan lidmate so maklik vir die kerkraad sê dat hulle uit die kerk sal weggaan as ons hulle vermaan?
Is dit nie dalk omdat u daarmee bely dat u juis nie in die kerk behoort nie? Verstaan u dat dit dalk net is hoe u uself blootstel, naamlik dat u oordeel oor wat waar en wat onwaar is heeltemal van die merk af is? Baie van ons is koud in die geloof, en koud teenoor die kerk omdat ons waardes verkeerd is.
Onthou net, daar sal 'n dag kom wanneer u soos die hoëpriester Josua alleen voor God sal staan. En aan u regterhand sal die Satan staan wat God sal herinner aan al u ongeregtighede teenoor God.
Daarna het Hy my Josua, die hoëpriester, laat sien, terwyl hy voor die Engel van die HERE staan, en die Satan aan sy regterhand staan om hom aan te klae (Sagaria 3:1).
Watter reg sal u dan hê as die saak blyk dat u in die lewe gehardloop het vir u eie huis (vir u eie saak en vir die saak van menswees), en God se huis (sy eer, wil en opdragte) in puin laat lê het.
Jesus het as die tweede Adam voor 'n proefgebod gestaan. Hy het duidelik die keuse gehad dat Hy sy eie menslike saak kon dien en die kruis misloop. Hy kon hardloop vir sy eie huis (in die woorde van ons teksvers), want Hy het baie duidelik in die versoeking van die duiwel die moontlikheid gehad om die kruis vry te spring.
Maar Hy het juis verkies om te sterf, sodat Hy daarmee God se huis uit die puin kon oprig.
Hy het ook die Heilige Gees teruggestuur, sodat ons nie meer 'n verskoning het nie, want die Gees van God laat ons baie goed weet wat reg is, en wat verkeerd is.
Daar is iets in Jesus se lewe en iets in ons lewe wat verband hou met mekaar: Dis die een woord mense. Maar let op die verskil in hantering:
Die tyd waarin ons lewe stel mense voorop: ons besluite, ons insigte en ons eie verwaandheid en vermoëns.
Hierdie wêreld van ons stel 'n baie fisiese verlossing wat glad geen tyd oorleef nie voorop.
In ons tyd word ons geleer dat die mens homself moet dien en gelukkig maak
Die Here Jesus het ook mense vooropgestel: Hulle saligheid, verlossing en hulle ewige lewe.
Die Here Jesus het vir mense 'n verlossing gegee wat deur die grense van die fisiese en die ewigheid breek.
Die Here Jesus het niks vir Homself gedoen nie. Hy het Homself laat martel en stukkend slaan en laat kruisig - vir ander mense: ons.
Hy het vir die wat Hy verlos 'n lewe gegee wat toekoms het van nie net voor ons voete lê nie, maar wat van ons voete af oor die berge in die horison in tot verby die wederkoms na die ewige troon van God toe loop.
Al wat Jesus hiervoor eis is gehoorsaamheid, liefde en suiwer aanbidding.
As ons lou en koud is in die diens aan God, kan ons nie verwag om die oordeel van God te ontkom nie. Ons sal dan gestraf word, omdat ons oordeel verkeerd was: Omdat ons beslis het dat ons sal hardloop vir die wêreld, en daardeur liewer God en sy koninkryk teruggeskuif het.