PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2017-07-27 - Die re­dak­teur sê
Finweek Afrikaanse Uitgawe - 2017-07-27 - Inhoud - JA­NA MARAIS
chris Bishop, re­dak­teur van For­bes A­fri­ca, skryf in sy nu­we boek, A­fri­ca’s Bil­li­o­nai­res, oor S­te­phen Saad, stig­ter en uit­voe­ren­de hoof van As­pen P­har­ma­ca­re. Bishop haal in die hoof­stuk oor Saad aan uit ’n toe­spraak wat die sa­ke­man van Dur­ban laat ver­le­de jaar ge­maak het: “Jy weet, my por­tuur­ge­no­te sê hul­le be­lê nie om­dat die po­li­tie­ke kli­maat nie reg is nie, en om­dat die e­ko­no­mie­se kli­maat nie reg is nie. Hul­le gaan wag tot­dat Je­sus weer kom!”
Saad maak ’n goeie punt: Die sa­ke­kli­maat sal nooit per­fek wees nie, maak nie saak in wat­ter mark jy be­dry­wig is nie. Die suk­ses­vol­le en­tre­pre­neurs is dié wat, soos Saad, ge­leent­he­de te mid­de van die on­se­ker­heid vind en daar­in slaag om op­brengs te ver­dien wat die ka­pi­taal­kos­te (die ri­si­kop­re­mie in­ge­sluit) oor­skry.
On­danks die per­sep­sie dat plaas­li­ke on­der­ne­mings baie kon­tant het en vir be­ter dae wag om te be­lê, is dit nie heel­te­mal die ge­val nie, toon da­ta wat Ke­vin Lings, hoof­e­ko­noom van S­tan­lib, saam­ge­stel en Mo­ne­y­web ge­pu­bli­seer het. Lings skryf dat die pri­va­te sek­tor – ten spy­te van die swak e­ko­no­mie en be­leid s on­se­ker­heid–steeds hon­derd mil­jar­de rand eind i e­land be­lê. Die re­ge­ring en die pri­va­te sek­tor se be­ste­ding aan vas­te in­ves­te­ring het in die eer­ste kwar­taal van van­jaar 19,5% van die bru­to bin­ne­land­se pro­duk (BBP) ver­teen­woor­dig – wat met die vo­ri­ge se­we tot agt jaar se­dert die wêreldwye fi­nan­si­ë­le kri­sis oor­een­stem.
Dit be­te­ken eg­ter nie dat al­les goed gaan nie. Lings wys daar­op dat die vas­te in­ves­te­ring min­stens ’n de­ka­de lank min­stens 25% tot 30% van die BBP moet wees om die tei­kens vir e­ko­no­mie­se groei, werk­skep­ping en ont­wik­ke­ling te be­reik. (Dit be­te­ken ’n te­kort tans van tus­sen R250 mil­jard en R450 mil­jard, sê Lings, of ge­lyk­staan­de met die bou van tus­sen vier en agt win­kel­sen­trums so groot soos Mall of A­fri­ca el­ke maand vir die vol­gen­de tien jaar.) Daar­by het die pri­va­te sek­tor se by­drae tot to­ta­le vas­te in­ves­te­ring tot 60% ge­daal – die laag­ste vlak se­dert 1994 – en dit het in se­we van die af­ge­lo­pe ne­ge kwar­ta­le ge­daal.
Daar is eg­ter ook goeie nuus. Groot maat­skap­pye is steeds in taam­lik goeie fi­nan­si­ë­le toe­stand, met baie min skuld, sê Lings. T­wee­dens is die hui­di­ge la­er vlak van vas­te in­ves­te­ring steeds meer as 100% meer as die ge­mid­del­de vir die agt jaar tus­sen 1994 en 2002, aan­ge­pas vir in­fla­sie.
“In dié om­stan­dig­he­de is dit baie waar­skyn­lik dat die in­stel­ling van kon­se­kwen­te en on­der­steu­nen­de e­ko­no­mie­se, po­li­tie­ke en maat­skap­li­ke be­leid met’ n be­dui­den­de toe­na­me in pri­vaat­sek­tor in­ves­te­ring ge­paard sal gaan [...] ten ein­de nood­saak­li­ke in­fra­struk­tuur te help ont­wik­kel,” sê hy.
Kan mens maar hoop vir ’n po­li­ti­kus of twee wat sal be­sef wat­ter waar­de die skep van’ n on­der­steu­nen­de be­leg­gers om­ge­wing v i­rons al­mal sal in­hou?