© Huygens ING - Amsterdam. Bronvermelding: Niek Pas, 'Regtien, Antonius Aegidius (1938-1989)', in Biografisch Woordenboek van Nederland. URL:http://resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/BWN/lemmata/bwn5/regtien [19-03-2015] WOORDE WAT WEEG: M.S. Burger - Bloedfamilie (2012)
M.S. Burger. Bloedfamilie. Human & Rousseau, 2012.
Bloedfamilie is ‘n kortverhaalbundel van M.S. Burger, ‘n skrywer wat in die negentigerjare as aktivis vir gay- en lesbiese regte geveg het. Die meeste van die verhale lewer dan ook kommentaar op genderongelykhede en -regte.
‘n Besoek aan Marokko of ‘n lesbiese kroeg in Londen wys op hoe lesbiese vroue nog steeds die “ander” is in ons patriargale samelewing. Die verhouding met die moeder – wat besonder troebel is – kom dan ook by herhaling in hierdie verhale na vore. Die “bloedfamilie” is nie alleenlik die familiale verband nie, maar ook die bloedlyn van die verhale. Die verhale speel op mekaar in en voed as’t ware die vertellings.
In die openingsverhaal (“’n Verraaier in ons midde”) word die familie-Bybel die rigtingwyser vir hierdie verbintenis. ‘n Besoek aan ‘n moeder – sonder die geliefde – wys op misverstande en vooroordele (“Wildekus”). Die egskeiding van die ouers yk die gemoed van die vertellende instansie. Onsekerheid, pyn, verdriet, wreedheid, melancholie stuur die verhale. Daar word dikwels na uitskot verwys; daar is plat woorde en op die duur raak dit steurend, omdat dit gewoon as effekbejag oorkom. Waarom is dit nodig om so kru te skryf? Teen kruheid in ‘n verhaal sou ‘n mens dit nooit literêr mag hê nie – ons het immers Houellebecq en Koos Prinsloo hier as voorbeeld of Antjie Krog in enkele gedigte – maar as dit nie genoegsaam in die verhaal ingebed is nie, lyk dit na ‘n blote skoktegniek. Of moet ‘n mens dit dalk lees juis as ‘n teken van verwonding? Abjeksie, soos Julia Kristeva immers al uitgewys het, is immers ‘n teken van iets anders.
“My ore slaan toe asof ‘n brander oor my breek, asof my bloed dunner word. Hierdie wondjie gaan ek mooi vertroetel, dit weet ek sommer, hierdie wondjie gaan ek groen hou” staan dit in “Wildekus” (153). Kinders dra hul wonde soos medaljes, meen Leonard Cohen. Hierdie teks staan in die teken daarvan, maar vir my gevoel is die skrywer op haar beste wanneer sy die abjekte terughou, soos in die slotverhaal “Bloedfamilie” waarin sy die komplekse verhouding tussen Virginia Woolf en haar suster, Vanessa Bell– met ‘n voetnoot-verwysing na Dunn se studie: A very close conspiracy – as ‘n soort “objective correlative” gebruik. Dit is soos ‘n harde gil, ‘n skreeu: ‘n mens word doof daarvan. Onderstelling werk beter.
Die slotverhaal ontluister of dekonstrueer in wese die hele gegewe: en ‘n mens mag nie leser se plesier bederf deur te verklap wat sy hier doen nie. Die temas van bloedskande, verkragting, molestering, taboe-fantasieë word behandel. Dis ‘n siniese boek, ontstemmend en onrustig – met pynlik-aangrypende momente. Hopelik sal die volgende boek minder op die effekte afgestem wees. Of dalk is dit juis hierdie skrywer se handtekening? Die boek word as “kompromisloos” en “waagmoedig” bemark, maar selfs hierdie soort uitdaging moet nog steeds literêr oortuig. Hierdie is haar debuut, hoewel daar reeds verhale in Pomp, Tydskrif vir letterkunde en op Litnet verskyn het.
Posted by Johann de Lange at 3:53 PM
Labels: 2012, Bloedfamilie, Fine Music Radio, Human en Rousseau, Joan Hambidge, M.S. Burger