Werkgewer kan jou dalk pos oor ‘roekelose’ Covid-19-gedragUiteindelik moet werkers ook billik wees en hulle moet verstaan dat hul gedrag nie net hulself raak nie, maar ook almal anders, (Foto: pixabay) Jou werkgewer kán jou in die pad steek as jy willens en wetens buite kantoorure Covid-19-regulasies oortree en die virus opdoen, maar dit gaan ŉ moeilike oortreding wees om te bewys. Justin Hattingh, ŉ senior regsadviseur by Strata-g Labour Solutions, sê werkgewers kan werkers wat die Covid-19-regulasies in hul vrye tyd oortree in die ergste moontlike geval afdank, mits die werkgewer kan bewys dat iemand buite kantoorure roekeloos opgetree en ander werkers in die gevaar gestel het. Hy sê in so ŉ geval is die grondslag waarop daar teen ŉ werker opgetree word die feit dat die gedrag ŉ uitwerking op die verhouding tussen werkgewer en werker, asook die pligte en verantwoordelikhede, van albei partye het. Hy sê werkers wat wil aanvoer dat daar inbreuk op hul privaatheid gemaak word in ŉ poging om hul Covid-19-status weg te steek, het ŉ reg om nie ŉ mediese toestand met ŉ werkgewer te deel nie. Sou dit egter aan die lig kom dat ŉ werker sy kollegas in gevaar stel om die virus op te doen, kan die verdoeseling ŉ strafregtelike oortreding wees. “Die moontlikheid om werkers te dissiplineer omdat hulle vals of misleidende inligting verskaf, bestaan ook. Uiteindelik moet werkers ook billik wees en hulle moet verstaan dat hul gedrag nie net hulself raak nie, maar ook almal anders,” sê Hattingh. Anton van der Bijl, hoof van regsdienste by Solidariteit, sê egter die meeste mense se werkskontrakte stippel bepaalde werksure uit en maak nie voorsiening vir wat voor of na werk gebeur nie. “Jy het ŉ baie groot reg op privaatheid buite werkstyd en dit gaan ŉ uitsondering wees as ŉ werkgewer in private omstandighede kan intree.” Hy sê sogenaamde roekelose optrede is ŉ subjektiewe beskouing en dit kan moeilik wees vir ŉ werkgewer om te bewys. Van der Bijl sê ook ŉ werkgewer sal moet bewys dat daar ŉ risiko vir die betrokke maatskappy is – hetsy deur byvoorbeeld reputasieskade of daadwerklike beroepsgesondheid- of veiligheidskade weens die werker se optrede. “As ŉ werkgewer nie werklike skade kan bewys nie, gaan hy sukkel om op te tree.” Van der Bijl stem saam dat daar ŉ aanspreeklikheid op werkgewers én werkers is om ŉ veilige werksomgewing te skep, veral in ŉ krisistyd. Hy sê die pandemie is ŉ gulde geleentheid vir werkgewers om na hul beleid oor onder meer beroepsgesondheid te kyk en die virussiekte het die soeklig op veilige praktykkodes en -beleid geplaas. Hattingh sê ook ŉ werkgewer kan ŉ werker net voor stok kry as beleid ten volle op datum is en gesondheid- of veiligheidsverwante oortredings in die werkskontrak uiteengesit word. Hy sê werkers kan nie aanneem dat werkers ingevolge die wet gaan optree as hulle nie eens weet wat as wangedrag beskou word nie. “Daar kan bevind word dat werkgewers wat werkers ontslaan omdat hulle Covid-19-protokol oortree – sonder dat die nodige beleid geld – dit onbillik gedoen het,” sê hy. Hattingh sê die meeste werkgewers se gedragskodes bevat nie ŉ verwysing na beroepsveiligheidsoortredings nie. “Die gedragskodes hoef nie Covid-19-spesifiek te wees nie, maar moet dit duidelik stel dat enige oortreding van beroepsveiligheidsregulasies nie geduld gaan word nie.”