Gebruike en Gewoontes in die Bybel: Gasvryheid(2) - JP Louw - www.bybelkennis.co.za
by Mitch Kalp · Published 26/10/2015 · Updated 14/10/2015
Om mense te groet het nie baie oor die eeue heen verander nie, behalwe in detail. Daar was veral drie tipe begroetinge in gebruik wat bepaal is deur die aard van die geleentheid. Die mees algemene groet was verbaal met geen fisiese kontak nie. Gewoonlik is die woorde "vrede vir jou" gebruik soos in Lukas 24:36 en Johannes 20:21 toe Jesus aan sy dissipels verskyn het. Hierdie groet is gebruik wanneer mense ietwat formeel groet of wanneer 'n groep mense gegroet word. So ook die woorde "mag die Here met jou wees" (Rut 2:4) of "die Here seen jou" of "die Here sal jou genadig wees" (Genesis 43:29) of "gesondheid en voorspoed vir u en u familie en alles wat u besit" (1 Samuel 25:6). Of ook net "wees gegroet" (Matteus 26:49, Lukas 1:28). Konings is soms gegroet met "mag die koning ewig lewe" (Nehemia 2:3).
Dikwels is 'n persoon fisies gegroet met 'n soen, of deur hom te omhels en te soen. Die manier van soen het egter meer as een vorm gehad. 'n Soen op die mond het eintlik net tussen verliefdes gebeur. Die soen was op die wang, of deur die mond op die wang te druk of deur wang teen wang te druk ­dikwels herhaal op elke wang. Vandag nog is dit algemeen in die Midde-Ooste. In Romeine 16:16 se Paulus "groet mekaar met 'n soen van Christe­like broederskap". Hierdie groet is informeel en spreek van groter geneentheid. So het Samuel vir Saul gesoen (1 Samuel 10:1) toe hy hom as koning gesalf het. Simon die Fariseër het Jesus eintlik beledig toe hy hom in sy huis ontvang het maar nie gesoen het nie (Lukas 7:45). In hierdie gedeelte het ons 'n meer intieme geleentheid met 'n maaltyd saam en dan was nie net 'n soen belangrik nie, maar ook moes die gas se voete afgespoel word wat natuurlik stowwerig was van die loop met sandale soos destyds op grondpaaie (Lukas 7:44). Verder moes 'n bietjie reukolie ook op die hoof gevryf word (Lukas 7:46). 'n Soen dui op vereenselwiging, agting, geneentheid en waardering. Daarom vra Jesus vir Judas (Lukas 22:48) "verraai jy die Seun van die mens met 'n soen?"
'n Derde manier van groet was baie formeel en is meestal net in besondere omstandighede gebruik. Abraham sien drie vreemde mans staan, gaan na hulle, buig voor hulle neer as groetgebaar (Genesis 18:2) en nooi hulle in sy huis in. In Genesis 23:12 buig Abraham voor die volksleiers. Nog meer eerbiedig is die neerval voor iemand (Matteus 18:26) wat veral by smekinge gebruik is. Al was dit 'n daad van soebat, het dit ook die funksie van 'n groet gedien. Hierby moet duidelik onderskei word die neerval voor God in aanbidding (Openbaring 19:10): op die knieë of plat op die maag uitgestrek. Hoewel die handeling ook as groet gebruik is, kan dit maklik verkeerd verstaan word as aanbidding. Wanneer Kornelius in Handelinge 10:25 voor Petrus neerbuig op sy knieë, is Petrus gou om te verhoed dat dit in aanbiddingsverering oorgaan en sê hy "staan op, ek is ook maar 'n mens'. In Openbaring 3:9 is die kniel 'n handeling van groot respek. Dit is net wanneer voor God gekniel word dat dit as aanbidding gedoen is (Jesaja 45:23, Romeine 14:11, Filippense 2:10-11).
Die groet het dikwels, veral wanneer mense mekaar langs die pad ontmoet het, heelwat tyd geneem want dit het ook nog 'n gesels oor herkoms en welstand ingesluit. Reeds hierbo toe reise behan­del is, het ons gesien dat wanneer daar haas was, opdrag gegee is om niemand op die pad te groet nie.
Om iemand water te vra, was soms ook 'n manier van groet en om daarmee saam 'n gesprek aan te knoop. In Genesis 24:17 vra Abraham se slaaf vir Rebekka om hom water te gee en knoop so 'n geselsie met haar am. Die Samaritaanse vrou in Johannes 4:9 is verbaas dat Jesus vir haar water vra aangesien Jode destyds nie met Samaritane gemeng het nie.