Hei bugugwana i vha ea zwidodombedzwa nga ha zwiwe zwine vha nga kona u itela u thivhela haya malwadze?
Kha vha humbule uri hoyu muvhili ndi wavho.
Nwaha muwe na muwe vhadzulapo vha Afurika Tshipembe vha linganaho 12 000 vha a lovha nga mulandu wa vhulwadze ha mbilu, khentsa ya mafhafhu, mawe malwadze a khentsa. na malwadze a sa fholi a khanani. U daha segeree zwi a vhanga haya malwadze?
Kha mawe mashango segeree i vhulaha vhathu u fhira vhulwadze ha Eidzi, halwa, zwidzidzivhadzi zwi re na maana (u fana an heroine na khokheini), na khombo dza mooro dzo anganyiswa dzohe?
Hu sa khou sedzwa miwaha ya muthu, vhuleme ha muvhili na zwiwe zwithithisi zwa mutakalo, tshifhinga tsha u daha, mudahi a nga kona u khwinifhadza mutakalo wawe arali a nga u litsha u daha fola. Nga murahu ha waha muthihi musi o litsha u daha fola a nga si kone u kavhiwa nga malwadze a sa fholi ane a nga a khanani. Nga murahu ha miwaha ya fumi vha o iwana vho linganela sa vhathu vhe vhuya vha sa dahe fola?
Segeree na fola zwa anganyiswa zwi a vha mulimo wa khombo une wa nga sa khabonimokosaidi, nikhotini na thaa. Hezwi zwibveledzwa zwi a vha khombo kha vhathu vhane vha zwi fema?
Mutsi wa fola u a tshinyadza muya une vhathu vha u femela ngomu. Arali vho dzula tsini na muthu ane a khou daha fola, kha vha ivhe uri hoyo muthu u khombo kha vhone na kha ene mu ne ngauri u khou ita uri vhone vha femele uyo muya ngomu?
Ndi nga mini u daha hu khombo kha vhone?
Fola i khombo kha vhone ngauri i na milimo i linganaho 200. Milimo hei i tshinyadza mafhafhu avho. Musi vha tshi daha nga maana, vha vha vha tshi khou tshinyadza mafhafhu avho nga maana. Hei milimo i a kona u vhanga vhulwadze ha mbilu na khentsa. Hedzi dzi tevhelaho ndi tsumbo dza mi?
Khaboni monokosaidi ndi mulimo une wa thivhela malofha uri a si hwale okisidzheni muvhilini wavho. Arali vha si na okisidzheni malofhani avho vha nga si tshile.
Thaa kana tshikoniri ndi mulimo une wa vhanga khentsa?
nikothini ndi tshidzidzivhadzi. Muthu a nga vha i wana o no vha phuli ya nikothini. U vha phuli zwi amba uri muvhili wavho na muhumbulo wavho u dzula u tshi khou oa nikothini tshifhinga tshohe. Vha nga vhonala sa muthu ane anga i oa uvha iwe na iwe. Musi vho no vha phuli ya tshithu, zwi a kona uri vha litshe u tshi shumisa. Ndi zwine ngazwo vhathu vha wana uri zwi a vha konela u litsha u daha?
Tshinefu tshone ri ri mini ngatsho?
Tshinefu tshone tshi na milimo yohe ine fola a vha nayo. Vhathu vhane vha daha tshinefu vha nga kona u kavhiwa nga malwadze ane a nga a phirela kha ningo, mulomo na sainasisi (marambo matete ane vhumba vhubuli ha ningo)?
Mbanzhe yone vha ri mini ngayo?
Madokotela vho wana uri mbanzhe i tshinyadza muvhili wavho u fana na nila ine fola a vhaisa muvhili wavho ngayo. Arali vha vha phuli ya mbanzhe, vha nga si kone u shuma, u guda, u tamba kana u iphina?
Naa arali muthu a tshi khou daha sigaree dzi si gathi nga uvha izwi zwi nga ita uri uyu muthu a lwale?
Segeree nthihi nga uvha i khombo kha mutakalo wa muthu. Vha songo vhuya vha thoma u daha! U tshinyadzwa ha muvhili wavho hu thoma musi vha tshi thoma u daha. Vha nga vhonala vhe muthu o takalaho lwa miwaha minzhi phana ha musi vha tshi nga kona u vhona tsumba dwadze?
Naa zwi khombo u fema mutsi wa segeree dzine dza khou dahiwa nga vhawe vhathu?
Ee, vha nga wana malwadze arali vha tshi nga dzula kana u shuma na muthu ane a daha. Hezwi zwi itwa ngauri vha o vha vha tshi khou femela ngomu mutsi wa fola uvha iwe na iwe?
Vhana vhane vhabebi vhavho vha daha fola vha nga kona u kavhiwa nga malwadze a khanani, ane a nga buronikhitisi na nyumonia u fhirisa vhana vhane vhabebi vhavho vha sa dahe.
Ndi pfanelo yavho uri vha feme muya wo kunaho! Vhadahi vha fanela u honifha pfanelo dzavho?
Malwadze o fhambanaho ane a vhangwa nga u daha.
U daha hu vhanga malwadze o fhambanaho. Malwadze ane a vha khombo ndi ane a nga khentsa, malwadze a mbilu na siirouku?
Vhathu vhane vha vha na vhulwadze ha mbilu vha nga tambula nga u hoola na u fhelelwa nga muya vha tshi fema?
Malwadze manzhi a khentsa ane a nga sa khentsa ya mafhafhu a vhangwa nga fola. A hu na mushonga une wa nga ilafha khentsa ya mafhafhu.
U daha nahone hu nga vhanga khentsa kha miwe mirao ya muvhili sa gulokulo (arikisi), phaiphi ya u fhirisa zwiiwa (usofagasi), dundelo, lulimi na zwiwe?
Malwadze a mbilu na si?
Malofha ane a vha mivhilini yashu a tshimbidzwa nga zwipaipi zwisekene zwine zwa pfi tsinga dza malofha.
Malwadze a u daha a ita uri hedzi tsinga dza malofha dzi sekene. Hezwi zwi ita uri malofha a si elele zwavhui ngauri tsinga dza malofha dzo thivhana, hezwi ndi zwine zwa vha khombo nga maana. Arali malofha a sa swike kha tshiwe tshipia tsha muvhili, hetsho tshipia tshi nga vhaisala. Hezwi ndi zwine zwa vha zwo bvelela musi muthu e na siirouku na vhulwadze ha mbilu. Vhathu vhanzhi vha a lovha nga mulandu wa haya malwadze. Arali vha nga tshila, vha vhathu vhane vha si kone u shumisa mivhili yavho nga murahu ha siirouku. Tshiwe tshifhinga zwi nga tea uri vha tou tumulwa mulenzhe nga murahu ha u thivhana ha tsinga dza malofha kha mulenzhe?
Mutakalo nga u angaredza une wa sa vhe wavhu?
Vhadahi vha fola vha a lwalesa u fhira vhathu vha sa dahi. Vha humbela lunzhi uri vha sa vhe hone mushumoni na hone vha a tambulesa nga mulandu wa malwadze zwao.
Vhana vhauku vhanzhi vha a pfa kana u sedza khunguwedzo nga ha u daha fola na vhone vha lingedza-vho u ita izwo. Nga tshiwe tshifhinga khonani dzavho dzo no thomaho u daha dzi a vha uuwedza uri vha dahe-vho. Kanzhi vhadahi vhauku vha tenda kha uri vha o hula vha dovha vha vha vhaivhalea arali vha tshi daha?
I rini hai?
Ni na mafhafhu a re na maana a dovha a si vhe na vhulwadze-ni songo tendela u daha hu tshi a tshinyadza?
ni nga si vhe na mao o swifhalaho, mulomo u nukhaho na lukanda lu si lwavhu?
ni o shuma zwavhu?
ni o dzula ni wavhu?
Naa hu nga bvelela mini kha wana wavho arali vha tshi nga daha musi vho ihwala?
Milimo minzhi ine ya bva kha fola i a fhirela kha wana a sa athu bebwa i tshi hwalwa nga malofha a vhone mme. wana na ene a nga si hule zwavhui ngauri u o vha a si khou wana okisidzheni na pfushi dzine dza tshimbidzwa nga malofha. Hezwi ndi zwone zwine zwa ita uri u daha ha mme musi o ihwala hu vhe khombo kha wana a sa athu u bebwa?
Hu na dziwe thaidzo hafhu?
Vhana vhane vha bebwa nga vhomme vhane vha daha musi vho ihwala kanzhi vha vha vhe na mivhili miuku musi vha tshi vhambedzwa na vhana vhane vhomme avho vha sa dahe fola. Hu na khonadzeo nnzhi dza uri avho vhana vha lwale kana vha vhe zwihole?
Hu na khonadzeo nnzhi dza uri wana wavho a lovhe a tshi kha i tou bva u bebwa arali vha tshi daha musi vho ihwala?
Kha vha dzule vho takala?
Arali vha sa dahi segeree kana bibi nahone vha sa?
Vha o fema nga nila i leluwaho nga maan?
Lukanda lwavho lu?
Vha o vha na mufemo wavhu?
Vha nga si tambise tshelede nga nowelo mmbi?
Vha o thusa vhana vhavho uri vha dzule vho takala ngauri vha o vha vha tshi khou ita uri vhana vhavho vha si feme mutsi wa fola kana muya wo?
Vha o vha tsumbo yavhu?
U nanga nga nila yavhu?
Hezwi ndi zwiwe zwine vha nga zwi ita musi vhe hayani na vhana vhavho. Mudededzi wa tshikolo tsha vhana vha sa athu thoma gireidi ya u thoma kana vhana vha re khiretsheni vha nga shumisa hei nowedzo kana nowenowe na tshigwada tsha vhana?
Hei nowedzo kana nowenowe i thusa vhana uri vha kone u vhona zwithu zwine zwa vha zwavhui kha mutakalo wavho na zwithu zwine zwa nga tshinyadza mutakalo wavho. Vhana vha guda zwavhui musi vho igea na hone vha tshi khou iphina. Zwenezwo ndi tshone tshifhinga tshine vha nga vha vhudza vhana mafhungo manzhi musi vha tshi khou ita hei nowe-nowe?
Kha vha humbele wana wavho uri a humbule nga ha zwithu zwavhui na zwi si zwavhui khae. Kha vha shumise hei phosia u thoma nyambedzano yavho na wana wavho?
Arali vha na bugu dza kale dza magazini, kha vha humbele wana wavho uri a tshetshelele zwifanyiso zwa zwithu zwine a humbula uri ndi zwa zwavhui na zwa zwithu zwine a humbula uri a si zwavhui khae. Kha vha nambatedze zwifanyiso zwenezwo kha bammbiri ihulwane vha i ane kha luvhondo hune muwe na muwe henefho muani a kona u vhona zwe wana wavho a ita?
Hei nowedzo kana nowenowe i fanela u ita uri nwana wavho a iphine. Vha songo swika hune vha sumbedza u sa fushea arali wana wavho o swika hune a nanga tshithu tshine vha vhona u nga a si tshavhui khae. Arali a nga nanga tshithu tshine vha vhona u nga a si tshavhui, kha vha dzule fhasi nae vha ambe nae nga hatsho. Hezwi zwi o ita uri a kone u guda nga ha zwithu zwine zwa o mu ita uri a dzule o takala na zwine zwa o mu ita uri a lwale. Kha vha mu vhudzise uri ndi nga mini o nanga izwo zwithu?
Hei nowedzo kana nowenowe ine vhadededzi vha nga kona u i shumisa na vhana vha gireidi 1, 2 na 3. Kha vha vhe na vhuanzi ha uri avho vhana vha khou sedziwa vha tshi khou ita iyo nowedzo kana nowenowe . Vha songo vha sia vhe vhohe vhe na makhanela ane a khou duga kana zwibogisi zwa mentshisi zwi re na thanda ngomu?
Zwine vha o o?
tshifari tsha khanela kha vha shumise kutini kwa khene ku si na tshithu, vha ku adze lune kwa tou vha hafu nga mu?
zwipia zwivhili zwa khadi zwine vhuhulu hazwo ha nga vha 20 x 15cm tshithihi tshazwo?
Kha tshipia tshithihi tsha garaa, kha vha phule buli vhukati ine i nga lingana khoini ya R2. Kha tshiwe tshipia, kha phule buli ine a lingana kupini kuuku?
Kha vha ri vhana vha ime vha ite danga ngeno vhone vho ima vhukati havho.
Kha vha ri vhana vha femele ngomu ngeno vha tshi khou imisela zwana zwavho nha nga u tou ongolowa vha tshi khou ita hezwi?
Kha vha dovholole hezwi luraru. Nga murahu ha izwi kha vha ambe nga ha uri vha i pfa hani musi vha tshi khou adza mafhafhu avho nga muya. Kha vha humbele vhana uri vha dovholole izwi uri vha kone u pfa musi muya u tshi dzhena mivhilini yavho. Kha vha vha alutshedze uri muya u thusa hani mivhili yashu na uri mafhafhu a ri thusa hani musi ri tshi fema. Zwino kha vha humbele vhana uri vha fhufhe kafumi zwiuku vha dovhe vha hobile luanu nga mulenzhe muthihi. Vhana kha vha dovhe vha hobile luanu nga ua muwe mulenzhe. Kha vha ri vhana vha ime vha dovhe vha vha humbele uri vha thetshelese uri vha fema hani-kha vha vhudzise uri naa vha pfa vha tshi khou fema nga u avhanya u fhirisa zwia zwe vha vha vho tou ima vho tou tswi?
Kha vha alutshedze vhana nga hune nyonyoloso ya shandukisa ndila ine ra fema ngayo. Nyonyoloso ndi yavhui na hone i ita uri ri dzule ro takala?
Kha vha alutshedze vhana uri naa u fema hu shanduka hani musi vhathu vha tshi ita zwa u daha nga uri tshifhinga tshohe muya u dzhena mafhafhuni wa dovha wa bvela nna hafhu, muwe wa muya u vha u tshi khou salela ngomu mafhafhuni. Hoyu muya une wa salela u thivha mafhafhu. Hezwi zwi ita uri aya mafhafhu a si shume zwavhui u funa na mafhafhu o kunaho a si na muya ngomu khao?
Kha vha vha alutshedze vhana uri naa u daha hu shandukisa hani nila ine vhathu vha fema ngayo na uri hezwi a si zwavhui na hone zwi ita uri ri lwale. Kha vha vha alutshedze uri na vhone vha a kwamea nga u femela ngomu nga mutsi wa segeree dzine vhathu vhane vha vha vha tshi khou daha?
Zwino vha nga sumbedza zwe vha vha vha tshi khou amba na vhana. Vha fanela u ita hezwi u thoma, vha kona u lavhelesa uri vhana vha tshi khou zwi ita. Vha songo vha sia vhana vhe vhohe vhe na makhanela ane a khou duga kana bogisi a mentshisi i re na thanda ngomu. Kha vha phule buli iuku kha khadi vha i vhee phana ha khanela ine a khou duga i re ngomu ha kukene kuuku?
Kha vha lingedze u dzima hei khanela vha o vhona uri zwi kona hani u i dzima. Kha vha vhambedze hezwi na mafhafhu o thivhanaho nga mutsi wa kale wa fola?
Nga murahu ha izwi kha vha vhee khadi i re na buli ihulwane phana ha khanela?
Kha vha lingedze u dzima hei khanela vha o vhona uri zwi leluwa hani u i dzima. Kha vha vhambedze hezwi na mafhafhu a re na maana ane a dovha a shuma zwavhui?
Hei nowedzo kana nowenowe ndi ya vhana vha gireidi ya 4 na 5?
Kha vha wane siaari o hulaho kavhili a khunguwedzo i bvaho kha vhengele i re henefho tsini kana vha shumisa guranna dza kale na bugu dza magazini. Kha vha tshetshelele zwifanyiso zwine zwa nga phakhethe dza segeree, zwibogisi zwa mentshisi na zwiwe zwine zwa nga maegere, peni dza u wala, swogisi, bugu na zwiwe kana vha shumisa zwifanyiso zwe vha tou ola?
Kha vha nambatedze hezwi zwifanyiso kha bammbiri ihulwane vha dovhe vha vhee mitengo tsini nazwo?
Kha vha humbele ha vha vhana uri vha lingedze u vhumba tshifanyiso muyani tsha musi vhe na R15 ine vha tea u i shumisa. Kha vha vhudzise uri naa vha nga renga mini. Ndi zwifhio zwithu kha zwo nambatedzwaho kha tshati zwine vha humbula uri ndi zwa ndeme zwine vha tea u vha nazwo?
Nga murahu ha musi vhana vhohe vho no vhona zwine vha vhona zwi zwa ndeme, kha vha vha humbele uri vha ambe nga ha izwo zwe vha khetha?
Kha vha elelwe uri a hu na phindulo yo khakheaho kana i songo khakheaho. FHEDZI arali vha nanga phakhethe ya segeree na mentshisi, vhone kha vha vha sumbedzise uri naa zwi ura hani. Vha nga dovha hafhu vha vha sumbedza uri hu na zwithu zwingana zwine zwi nga fhedza tshifhinga tshilapfu kana zwine zwa vha khwine khavho?
Hei nowedzo kana nowenowe ndi ya u ita uri vhana vha kone u ihumbulela nga ha zwithu zwine vha zwi tama na zwine vha tou zwi shaya. Hei ndi iwe nila ya u vha funza nga ha khombo ya u daha fola ngeno vha songo tou vha sala murahu. Musi vha tshi khou ita hezwi vha o limuha uri zwine avha vhana vha amba zwi vha zwi tshi khou bva khanani dzavho. Vha o vha vha tshi khou ita uri vhana vha pfesese zwithu nga nila yo leluwaho arali vhana vho igea na hone vha tshi khou iphina u fhirisa uri vhone vha vha ite uri vha pfe vha sa iphini na hone vha vha sinyuse?
Vha na pfanelo dza u vhilaela nga ha wana wavho muuku wa mutukana ane a vho daha segeree. Arali a tshi khou thoma u daha a tshi kha i vha muuku, hu na khonadzeo ya uri musi a tshi yo swikisa miwaha ya mahumi mararu, u o vha a tshi vho kavhiwa nga malwadze ane a vhangwa nga u daha fola ane a fana na vhulwadze ha mafhafhu, ha mbilu na khentsa?
Zwithu zwiraru zwine zwi nga ita uri?
Kha vha mu thuse uri a kone u iimelela na hone a kone uri hai kha segeree na musi khonani dzawe dzi khou daha. Vha nga ita hezwi nga u mu sumbedzisa khombo ine ya vhangwa nga u daha segeree na hone vha dovha vha mu sumbedza hoku kubugwana?
Kha vha alutshedze wana wavho uri ndi zwavhui u fhambana na zwine vhawe vha ita arali zwi si zwavhui. Arali khonani dzawe dzo tou omelela kha uri dzi oa u daha, wana wavho wa mutukana u fanela u swikela thendelano navho nga u vha sumbedzisa uri muthu muwe na muwe u na pfanelo ya u iangela zwine a vhona zwi zwavhui na hone zwi tea u honifhiwa?
A zwi mulayoni u rengisela vhana vha re fhasi ha miwaha ya 16 segeree. Kha vha vhe na vhuanzi ha uri mue wa vhengele na vhashumi vhawe a vha khou rengisela vhana vhauku segeree?
Khonani yavho u vho zwi ivha uri ndi ngani a tshi tea u litsha u daha. Dokotela wawe o mu kaidza a dovha hafhu a mu sumbedzisa nga ha khombo dza u daha segeree na hone o anganedza iyi tsivhudzo nga mbilu yawe yohe. Hezwi ndi zwa ndeme ngauri a vha nga o tea u mu uuwedza uri a litshe u daha, ngauri o no dzhia tsheo na hone o iimisela. Fhedzi u o oa thikhedzo yavho uri a songo tsha dovha a humela murahu hafhu?
Kha vha mu u?
Kha tou amba zwi khagala uri u khou litsha u daha a dovhe hafhu a oe thuso u bva kha vhashumisani nae, mua na dzikhonani dzine dzi nga mu ea thikhedzo na huhuwedzo?
Arali o no litsha tshohe u daha, ho ngo fanela u vha tsini na segeree ngauri a nga lingea hafhu u oa u dovha a daha?
U fanela u a tshiiwa tshine tsha vha na pfushi sa mutshelo kana a vhe na zwine a ita nga maana musi a tshi pfa a na sakha a u daha. Kha vha ri a ambe na muwe muthu, a sedze mbekanyamushumo i takadzaho kha thelevishini, kana a vhale bugu i takadzaho uri a kone u bvisa muhumbulo wawe kha vhupuli ha u daha fola?
Sa khonani kha vha mu uuwedze nga u mu khoa hune a vha o tinya u lingea ha u daha?
U dahahu vhaisa mafhafhu u fana na u daha fola.
Arali vha tshi daha mao avho a o.?
U daha hu vhulaha vhathu vhanzhi u fhira EIDZI, halwa, zwidzivhadzi na khombo dza badani.
ndi mulimo u re kha fola une wa vhanga khentsa.
Kha vha ri?
Vhawe vhadahi milenzhe yavho i nga musi malofha a sa koni u elela zwavhui?
U vha ya u daha zwi amba uri muvhili wavho a u koni u shuma nga nna ha nikothini kana thaa (tshilui tshitswu tshi bvaho kha fola)?
Arali muthu e phuli ya u daha, muvhili wawe na ..a zwi koni u shuma nga nna ha tshidzidzivhadzi?
Mawe malwadze a. a vhangwa nga u daha?
Mutsi wa fola ndi muvango wa khaboni monokosaidi, na thaa (tshilui tshitswu tsha bvaho kha fola)?
Vhadahi vhe vha litsha u daha mi?
Khavha songo shumisa tshelede yavho kha u renga segeree?
1-mbanzhe; 6-rindila; 7-segere?
2-phuli; 3-muhumbulo; 4-fhafhu; 5-nikothini; 6-linganela; 10?