Ons spits ons ore vir die mooi storie. Van Jesus se geboorte, die herders, die engelekoor, die drie wyse manne uit die Ooste en die Betlehemster oor die stal met die krip, terwyl bose koning Herodes in die agtergrond duistere planne smee om die Kind om die lewe te bring … Ons harmoniseer die evangelies naatloos, omdat dit ons pas om ‘n mooi storie te vertel. Ons vermy die geslagsregisters, want dit is tog o so vervelig, en met al die moeilike name ook!
Tamar (Gen 38): Tamar was Juda se skoondogter wat hy eers as vrou vir sy seun Er gegee het, en ná die se dood, vir sy seun Onan. Beide het kinderloos gesterf. Volgens die voorskrifte van die leviraatshuwelik, moes Juda na regte vir Tamar aan Sela, sy jongste gee, maar hy was bang Sela sterf net soos sy broers, en het Tamar na haar ouerhuis teruggestuur. Vermom as ‘n prostituut, verlei Tamar haar skoonpa op pad om sy kleinvee te laat skeer en eis ‘n pand as bewys vir die boklam wat hy vir haar sou gee as betaling. Toe dit blyk dat sy swanger is, wou Juda haar met die dood straf – die gebruik van die tyd – maar toe sy die bewyse na vore bring, is hy tot skulderkentenis gedwing. Nie oor die prostitusie nie, maar oor sy versaking van die leviraatshuwelik.
Juda het al die mag oor Tamar. Hy gee haar eers vir sy een seun, toe vir die ander, en stuur haar daarna terug na haar ouerhuis – by implikasie, ‘n vernedering. Tamar, vermom soos ‘n prostituut, stroop Juda van al die simbole van sy patriargale outoriteit – sy seëlring, sy ketting en sy kierie. En as die oomblik van waarheid aanbreek, is dit presies hierdie simbole wat hom as gek aan die kaak stel.
Opvallend van hierdie vier vroue is dat al vier sake in eie hande neem. Hulle sit nie wag vir ‘n wonderwerk of ingrype van God nie. God verdwyn as’t ware agter die skerms en laat weduwees, en vreemdelinge en prostitute die werk doen. Maar hierdie argument strook nie heeltemal met Maria se passiewe optrede in die Matteus-verhaal nie. Spencer (2004:37) voer aan dat hierdie geslagsregister op Josef afstuur. Anders as die mans van drie van hierdie vroue (Boas is die uitsondering, al het hy ‘n bietjie aanmoediging nodig gehad!) doen Josef die regte en edele ding. Hy verwerp nie sy swanger vrou met die kind wat nie syne is nie, hy neem die kind as eie aan, en neem verantwoordelikheid om die gesin te beskerm. Waar sy manlike voorgangers grotendeels verbrou het, maak hy reg.
Die heel eerste Kersverhaal in die Nuwe Testament begin met ‘n geslagsregister – nie om dowe neute nie. Matteus het ‘n fyn plan in gedagte. Hy beweeg sistematies en planmatig deur Israel se geskiedenis, en interpreteer dit op sy eie manier. Die eerste klimaks is die hoogtepunt van die Dawidiese monargie, maar dan is daar die vernedering, die laagtepunt, die Babiloniese ballingskap. Deurentyd dui Matteus aan hoe God se plan onverwags en deur middel van onwaarskynlike agente – vroue – ontvou. Hy wil egter nie ‘n historiese weergawe daarstel nie, maar ‘n teologiese punt beklemtoon: as die tyd vervul is, gaan daar weer ‘n verrassende hoogtepunt wees, naamlik, die geboorte van die lang-verwagte Messias, Jesus.