Die voorbereiding van die klei- of grondvloer van bootvormige hartbeeshuisies | Maroela Media
Figuur 1. 'n Eietydse grondvloer wat met lynolie behandel is.
Let op die harde blink-gladde oppervlak.
Uit: F. Meyer (Workshop Instructor), Earthen Floor Workshop http://images.google.co.za/imgres?imgurl=http://designbui
Deel VI: Die klei- of grondvloer 1: voorbereiding van die grond
Ter voltooiing van die huis is 'n dun vloer van 25 tot 38 millimeter (1 tot 1½ duim) en in sommige gevalle tot so dik as 15 sentimeter (6 duim) van die hardste beskikbare grond, soos potklei, miershoop- of brakgrond ingesit. Indien die vloer goed ingesit is, was dit baie hard, gelyk en duursaam. Wanneer so 'n woning vir 'n lang tydperk bewoon is, is die vloer soms met bloed, roulynolie of op derglike wyse behandel, wat dit meer permanent gemaak het en 'n blink en gladde voorkoms gegee het (Figuur 1).
Die volksbouer het uit ervaring die grondsoorte en die eienskappe daarvan geken en geweet hoeveel ander bestanddele bygevoeg moes word om 'n mengsel met die regte eienskappe te verkry. Vir die grondvloer moes die digtheid en die bindingsvermoë van die mengsel van 'n hoë gehalte wees. Die voorbereiding van potklei, brakgrond en miershoopgrond, is hoofsaaklik dieselfde. Die miershoop-grondvloer word vervolgens in meer besonderhede beskryf.
Om te verhoed dat kolonies termiete nie in die grondvloer nesmaak nie,is miershope wat nie meer bewoon en deur erdvarke en ietermagôe opgebreek en geplunder is, gebruik. Voorkeur is aan miershope wat nie gras bevat nie, gegee, maar indien daar wel graswortels aanwesig was, is die miershope eers aan die brand gesteek sodat die wortels verwyder kon word.
Die miershope is fyngemaak en die grond op 'n hoop gegooi. Dit is dan natgegooi om sag te word. Potklei is met die voete gebrei, terwyl miershoopgrond getrap of gestamp is, waarna dit vir 'n paar dae gelaat is om in te suur. Die mengsel is daagliks gebrei om lugblasies te verwyder. 'n Ander metode was om water in 'n holte in die hoop te gooi, dit dan vir ses tot agt dae te laat om in te suur, waarna dit deeglik getrap is. Die klei is vervolgens met beesmis en soms ook bestanddele soos vet, gebreide klei en gewone grond gemeng en weer getrap voordat dit gebruik is.
As variasie hierop is jaaroud-turksvyblaaie gepluk, ontdoring en gekneus, waarna dit in groot seeppotte met water gekook is. Die vesels van die blaaie is met 'n gaffel verwyder, waarna die kooksel gelaat is om af te koel. Die fyn gestampte miershoopgrond is hiermee gemeng en vir drie dae ingesuur, terwyl dit daagliks met skopgrawe deurgewerk is. Só 'n vloer het gou droog en baie hard geword. Hierdie gebruik het in Transvaal en waarskynlik ook op ander plekke voorgekom.
 E.C. Labuschagne, Blanke volksboukuns in Transvaal tot 1900. D.phil-proefskrif, Universiteit van Stellenbosch, 1988, p. 324.
 R. Gouws, Huis, werf en verder aan, in H. Aucamp (red.), Op die Stormberge, 'n vertolking van 'n streek (Kaapstad, 1971), p. 30; Mondelinge mededeling: P.A.H. Pretorius, Munnikstraat 84, Louis Trichardt, 1990-02-06; T. Pringle, Narrative of a residence in South Africa, p. 54; T. Venter, Die Bosveldhuis, Tydskrif vir Volkskunde en Volkstaal 47(1), April 1991, p. 44.