GAAN DIT WEER DROOG WEES?
NOUER RYWYDTES KAN VAN NUT WEES BY SOJABOONVERBOUING – Robert Steynberg
VKB se Departement Landbou-ontwikkeling het die afgelope jaar sojaboonproewe gedoen wat baie insiggewende inligting opgelewer het. Plantestand en rywydtes is met samewerking van Graan SA, die Ascent Studiegroep en die LNR gedoen waaroor later volledig gerapporteer sal word.
Die belangrikste bevinding in terme van opbrengsverhoging was dat nouer rywydtes opbrengs konsekwent verhoog het. ‘n Voorbeeld is die proefresultate wat in Figuur 1 voorgestel word. Opbrengs is met 33% verhoog vanaf 3 t/ha in 0,76 m rye tot 4 t/ha in 0,5 m rye. Dit was nie ‘n plantestand effek nie want die plantestand per hektaar was oor bepaalde redes laer in die nouer rye. Die cultivar wat gebruik is, was ‘n groeiklas 4,6 en vertak nie baie nie. Die voordeel van nouer tye vir hierdie kleiner plant tipe is volgens gewone logika verwag omdat dit meegehelp het om ‘n effektiewer blaardak oor die hele grondoppervlak te vorm. ‘n Tweede proef met bosagtige, goed vertakte cultivars het egter dieselfde orde voordeel getoon waar selfs nog nouer rye geplant is. ‘n Standaard 0,76m-ry-planter is gebruik om rye te merk waarna daar met die hand geplant is. ‘n Addisionele ry is tussen die “wye” rye geplant sodat nou rye van 0.38 m met die kontroles vergelyk kon word. Vier cultivars met groeiklasse wat gevarieer het vanaf 5 tot 7.2 is gebruik en verskillende plantpopulasies is getoets. Geen betekenisvolle plantpopulasie-effek kon gemeet word nie. Die nou rye se opbrengste was egter ongeveer 38% hoër as die wyer rye. ‘n Inboet-proef waar daar oorgeplant is vanweë swak ontkieming, het die eerste twee proewe se resultate bevestig. Daar waar ‘n ekstra ry in die middel van die vorige 0,91 m rye ingeboet is, het opbrengs met 600 kg/ha toegeneem vanaf 1,4 t/ha in wye rye tot 2 t/ha in die nou rye. Dit is persentasiegewys (42%)‘n nog groter verhoging as wat in die eerste twee proewe gemeet is. Sorg is gedra om vergelykings te tref waar die stand bevredigend was in beide wye rye wat nie oorgeplant is nie sowel as die nou rye.
Die proewe het dus getoon dat dit beter is om eerder nouer rye te plant as om plantestand te verhoog in die soeke na beter ligenergiebenutting vir verhoogde opbrengs. Proewe word in die komende seisoen herhaal om te bevestig of dieselfde resultate konsekwent onder ander reënvaltoestande moontlik is. In die tussentyd kan dit wel aanbeveel word om eerder tussen swak ontkiemde rye in te boet as om heeltemal oor te plant indien ontkieming na die eerste poging nie heeltemal na wense was nie maar daar tog ‘n mate van sukses was. Indien prakties toepasbaar, kan ‘n addisionele ry ook as versekering teen droogte gesien word omdat die toename in rye per hektaar veral in droë jare, waar plante kleiner groei, voordelig blyk te wees.
Figuur 1. Sojaboonopbrengs in 0,5 m en 0,76 m rye (groeiklas 4.6 en vroeg geplant).