Dinge vir ’n kind? Liggaamsopvoeding in skole | LitNet
Dinge vir ’n kind? Liggaamsopvoeding in skole
Marietjie Warrington SA Skoleseminaar | Schools Seminar 2020-02-11
CSE in spervuur en die land gons ...
Sedert die inisiatief se bekendstelling is ’n herrie ontketen en het wanbegrip, fopnuus en ’n gebrek aan kommunikasie aansienlike negatiewe, en soms onakkurate, persepsies geskep.
CSE-inhoud verander nie
CSE has been part of the curriculum since the year 2000. The change is that in 2015 the DBE developed Scripted lesson plans (SLPs) which are currently being tested in five provinces in order to strengthen teaching in schools. The SLPs are learner and teacher support materials that are designed to aid teachers and learners to address these important topics in a systematic manner.
Volgens die departement is die CSE ’n kurrikulumgebaseerde proses van onderrig wat fokus op die aanleer van die kognitiewe, emosionele, fisieke en sosiale aspekte van seksualiteit.
In ’n verklaring wat die onderwysdepartement einde verlede jaar op hul webwerf uitgereik het, word dit duidelik gestel dat die program nog gefinaliseer moet word. Volgens inligting is die leerplan vir onderwysers ook nie afdwingbaar nie.
Jaco Deacon, adjunkhoof van die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (FEDSAS) sê demokratiese prosesse is gevolg alvorens die CSE in 2000 geïmplemeteer is.
“Die 2000-prosedure was ’n volledige kurrikulumproses met openbare deelname waartydens vakbonde, belanghebbendes en etlike organisasies by betrokke was,” sê hy
Die departement se proeflopie om die geskrewe lesplanne te toets is reeds in volle swang. Provinsies met die hoogste voorkoms van MIV in die land, naamlik die Wes-Kaap, Gauteng, die Vrystaat, Mpumalanga en KwaZulu-Natal is uitgesonder om deel te neem.
Terugvoering en evaluering geskied op ’n deurlopende grondslag, wat die CSE se uiteindelike lesinhoud sal bepaal.
’n Keerdatum vir wanneer die proeftydperk eindig, is nog nie aangekondig nie en volgens die departement word die sillabus steeds ontwikkel en aangepas. Ouers en onderwysers wat nie by die proeflopie betrokke is nie, is genooi om insette oor die geskrewe lesplanne te lewer. Die program sal by alle skole ingestel word wanneer die owerheid daarmee tevrede is – ’n finale besluit is nog nie geneem nie.
Die toename in onder andere tienerswangerskappe, MIV/Vigs-statistiek wat opwaarts neig en die meer as ’n derde van seuns en meisies jonger as 17 wat deurloop onder seksuele geweld, het die departement aangespoor om die bestaande CSE te poets.
Gepaste leerstof vir die onderskeie ouderdomsgroepe is onder leiding van die Departement van Basiese Onderwys en kundiges saamgestel. Die United Nations Educational, Scientific and Cultural Oranization (Unesco), plaaslike en internasionale konsultante, hoogaangeskrewe navorsers en ’n raadgewende komitee het insette gelewer en monitor steeds die terugvoer.
Seksualiteitsopvoeding is nie seksopvoeding nie
Vir leerders tussen 10 en 12 jaar oud is lesse saamgestel wat op veiligheid fokus – wat kanse verklein dat kinders slagoffers word van seksuele mishandeling, seksuele voorbereiding en afknouery (boeliegedrag). Kinders leer om seksuele misbruik te identifiseer en hoe om dit aan te meld. Respek vir eie liggaam en dié van ander is ingesluit.
Leerders tussen 13 en 15 jaar word aangemoedig om te wag alvorens hulle seksueel aktief raak. In dié fase word die voorkoming van swangerskap en MIV behandel. Antiretrovirale medikasie en die verkryging daarvaan word bespreek. Ander seksueel-oordraagbare siektes word in dié fase belig. Dit dek ook “veilige seks” vir jongmense wat reeds seksueel aktief is en dui aan waar om hulp te kry in die geval van verkragting.
Vir leerlinge tussen 16 en 18 jaar oud word die aandag toegespits op keuses, rolmodelle, mensehandel, persoonlike aksieplanne en die vervulling van toekomsplanne.
In Januarie het die departement onder andere ’n reeks konsultasies gereël om misleidende inligting, fopnuus en wanopvattings op te klaar. Tradisionele en geestelike leiers het in Pretoria die geleentheid gekry om aan gesprekke deel te neem. Granville Whittle, adjunkdirekteurgeneraal: versorging- en ondersteuningsdienste van die onderwysdepartement, het geestelike leiers uitgedaag: “You cannot object to CSE if you did not study the curriculum. So read it and let’s have an informed discussion. This does not have to be the end of the conversation.”
Nioma Venter lewer kommentaar
Nioma Venter, predikant in sinodale diens van die diensgroep Diaconi (PSD), ondervoorsitter van die Algemene Sinode en waarnemer by die konsultasie, meen die kerk word uitgedaag om in die lig van huidige omstandighede in die land (tienerswangerskappe, seksuele geweld en toename in MIV-syfers) toenemend by waardevorming betrokke te raak en in besonder kinders hierin te begelei.
Die debat het beklemtoon dat kinders geweldig blootgestel is. Bemagtigting met waardes, kennis, vaardighede en ondersteuning hoop om ’n verskil te maak.
Dit blyk dat allerhande mistastings oor die kurrikuluminhoud die rondte doen. ’n Goeie voorbeeld is die onderrig oor masturbasie wat oënskynlik in die lesplanne sou wees. Die waarheid is dat dié tema onder die hofie risikogedrag opgeneem is en slégs in die opvoeder se gids voorkom.
Kritici teen grafiese lesplanne en sagte pornografie
Sommige kritici meen van die lesplanne is te grafies en koppel dit selfs aan “sagte pornografie”. Die Suid-Afrikaanse Onderwysunie (SAOU) beskou dié lesplanne ook nie as ouderdomsgepas nie.
Badisa, ’n gesamentlike bedieningsaksie van die NG Kerk (Wes-Kaap) en die VGKSA (Kaapland) stem nie noodwensdig saam nie. In hul hoedanigheid as geregistreerde kinderbeskemingsorganisasies is drie van hul spesialiste gevra om die CSE-kurrikulum te bestudeer. Hulle bevind:
Die kurrikulum is wetenskaplik akkuraat en leer kinders om korrekte terminologie te gebruik.
In die meeste gevalle is die materiaal ouderdomsgepas; spreek dit kritieke scenario’s aan waarin kinders die geleentheid gegun word om te oefen om positiewe keuses te maak en begrip te ontwikkel vir die gevolge van hul keuses.
Buyiswa Mpini, nasionale programbeampte van Unesco, het tydens dié inligtingsessie in Pretoria die opbouende waarde van die program beklemtoon. Leerders word onder meer aangemoedig om graad 12 te voltooi, het sy gesê.
Seksualiteit en waarom dit belangrik is
Seksualiteit is een van die mens se fundamentele dryfvere wat emosies, gedagtes en gedrag beïnvloed en in ’n bepaalde rigting stuur. Kortom, dit omskryf wie en wat ons is en vorm die kern van menswees. Om dié redes is sinvolle en eerlike leiding vir die jongklomp van die grootste belang.
Proefeksemplare van lesplanne vir leerlinge in gr 4 tot gr 12 is beskikbaar op die departement se webwerf: education.gov.za.
Konstruktiewe kritiek oor lesinhoud na bestudering van die materiaal kan gerig word aan S@dbe.gov.za en cc mpini.b@dbe.gov.za.