SWART TEOLOGIE - eCKE (betroubare christelike kernensiklopedie)
SWART TEOLOGIE het veral sedert die 1970’s in die VSA en Suid-Afrika ontwikkel. Dit word beskou as ’n stroming binne die bevrydingsteologie*. Hierdie teologiese benadering dink na oor geloof* in die drie-enige* God uit die sg swart ervaring.
Vir sommige verwys die “swart ervaring” na die posisie van armoede, swaarkry, onderdrukking en verontmensliking van etniese swartmense. In Suid-Afrika het die sg swart bewussynsbeweging* gedurende die 1970’s onder leiding van veral Steve Biko* stukrag aan die ontwikkeling van swart teologie gegee. Vir ’n tweede groep is almal wat swaarkry en onderdruk word, ingesluit by die konsep “swart”. ’n Derde nuanse is die beskouing dat almal wat hulle met die leed van swartmense identifiseer, ongeag hulle velkleur, die swart ervaring deel, en dus betrek word in swart teologie.
Swart teoloë verskil onderling oor die prioriteit wat in die teologie*beoefening aan onderskeidelik die gesag van die Bybel* en die swart ervaring gegee word. Sommige, soos Allan Boesak* en Desmond Tutu*, beklemtoon dat teologiese besinning oor die swart ervaring geskied in die lig van die Skrif*. Ander, soos Itumeleng Mosala, neem die swart ervaring as uitgangspunt in die hermeneutiese* proses.
In die hedendaagse konteks van demokratisering, Afrikanisering en globalisering*, fokus jonger swart teoloë soos wyle Russel Botman* en Tinyiko Maluleke op temas soos armoede, MIV en vigs*, versoening* en geregtigheid*, transformasie en menseregte*, geloof* en identiteit. Die globale werklikheid van toenemende interaksie en interafhanklikheid stel ook die beoefenaars van swart teologie, soos verteenwoordigers van ander teologiese benaderings, voor die uitdaging van saamdink en saamdoen.
In ’n konteks waar die risiko groot is dat die stem van die slagoffers van globalisering nie meer gehoor word nie, is swart teologie se verkondiging van God se besondere identifisering met die noodlydende so tydig en noodsaaklik as tevore. Die herkenning en beskrywing van, asook die mees gepaste manier van identifisering met, noodlydendes in die nuwe konteks van ekonomiese, politieke en kulturele globalisering, is een van die belangrikste uitdagings op die agenda van hedendaagse swart teologie.
Skrywer: NN Koopman
SWART BEWUSSYNSBEWEGING «» SWEER