Meer vrae as antwoorde oor gesondheidsregulasiesDr. Joe Phaahla, minister van gesondheid. (Foto: Facebook) Net drie weke voordat voorgestelde gesondheidsregulasies gereed moet wees lyk dit of die departement van gesondheid self nog nie weet wat dié regulasies sal behels of hoe dit geïmplementeer moet word nie. Dr. Joe Phaala, minister van gesondheid, kon tydens ŉ vergadering van die parlementêre portefeuljekomitee oor gesondheid Donderdag nie fynere besonderhede oor die regulasies verskaf of vrae oor hoe dit geïmplementeer sal word volledig beantwoord nie. Die regulasies is bedoel om Covid-19 en ander aanmeldbare siektes buite ŉ nasionale ramptoestand te bestuur. Die departement het Donderdag via Zoom ŉ voorlegging aan die portefeuljekomitee gedoen oor hoe hy beplan om die gesondheidsregulasies te wysig. Phaahla het ook aangekondig dat die periode vir die indiening van kommentaar op die voorgestelde wysigings tot 24 April verleng word en dat ’n Whatsapp-nommer vir dié doeleindes binnekort bekend gemaak sal word. Lede van die publiek het aanvanklik tot 15 April kans gehad om kommentaar in te dien. Volgens die departement is daar tot dusver al meer as 150 000 kommentare ontvang. Phaahla sê klagtes dat e-posse met kommentaar uitgewis is, sal opgevolg word en dat dit waarskynlik net ŉ “tegniese probleem” is. LP’s skop vas Hoewel Phaahla volgehou het dat die regulasies wel nodig is, het lede van die parlementêre komitee hewige kritiek op die voorgestelde wysigings gelewer en versoek dat die gesondheidsregulasies onttrek en nie gepromulgeer word nie. Van die LP’s meen ook dat die departement nie die vermoë het om die regulasies suksesvol te implementeer nie en dat dit niks anders as “verskuiwing van politieke mag van een minister na ŉ ander” is nie. Dit word boonop as ŉ vertrapping van menseregte beskou. Phaahla het in reaksie hierop gesê dat die regulasies geensins so “drakonies” is soos LP’s dit probeer uitmaak nie. Volgens hom is die dra van maskers binnenshuis, die beheer van toegangspunte tot die land en die beheer van byeenkomste “eintlik die enigste beperkings wat bly geld”. Phaahla sê die res van die regulasies is nie “nuut” nie en dat die departement baie beperkte magte daardeur het. Die regering is veral die afgelope weke gekritiseer oor regulasies wat Suid-Afrikaners kan dwing om vir Covid-19 te toets en behandel te word, asook om hulle in kwarantynfasiliteite van die regering se keuse te moet isoleer. Phaahla meen die regulasies is wél nodig aangesien die Covid-19-infeksiekoers enige oomblik weer kan opskiet, veral met die winterseisoen om die draai. “Ons het geen waarborg dat dit [koronavirusinfeksies] nie weer sal vererger nie. Totdat ons weet dit is nie meer ŉ risiko nie, sal openbare gesondheidsregulasies nodig wees. “Ons het geen begeerte om mense se lewens onnodig te beheer nie. Ons moet egter seker maak dat ons die regte instrumente gereed het om Covid-19 en ander aanmeldbare siektes te bestuur.” Phaahla sê dit beteken ook nie dat regulasies vir altyd sal geld nie, en dat dit weer gewysig kan word indien die situasie verander. Volgens hom is regulasies wat isolasie en nasporing betref ook ingebring om toekomstige pandemies te bestuur. Die departement oorweeg glo om dié soort regulasies van Covid-19-regulasies te skei. Die groter meerderheid van die gesondheidskomitee was egter nie oortuig is nie. “As julle ons nie kan oortuig nie, hoe gaan julle die res van die land oortuig,” het Ahmed Munzoor Shaik Emam, ŉ NFP-parlementslid, gesê. Hy meen die regering verskaf nie voldoende verduidelikings oor waarom hy met die instelling van regulasies voortgaan nie. Doel van regulasies bevraagteken LP’s wou onder meer ook weet op watter wetenskaplike en kundige bewyse die departement sy wysigings grond. Die DA se Haseena Ismail het gesê daar is verskeie navorsingsverslae dat maskers nie effektief is om die verspreiding van die virus te keer nie en dat mense dit boonop verkeerd dra. Dr. Kenneth Jacobs, voorsitter van die komitee, het egter gesê dat maskers beslis gehelp het om verspreiding van die virus te beperk. Hy meen Suid-Afrikaners was “bloot gelukkig” dat die Omikron-variant inwoners nie so ernstig getref het nie. Marie Sukers van die ACDP het gesê Suid-Afrikaners kan nie langer in ŉ “polisiestaat” lewe nie. Sy wou ook weet of die departement se regulasies onderskeid tussen variante gaan tref waarop Phaahla “nee” geantwoord het. Philip van Staden, VF Plus-LP, het gesê mense kan nie verstaan waarom die regering aan regulasies vasklou wat die land reeds soveel skade berokken het nie. Dit word boonop nie as ŉ aanmeldbare siekte in die regulasies aangedui nie. Hy meen die instelling van die voorgestelde regulasies is ŉ magsmisbruik deur die regering en dat dit nie deurdink is nie. “Dit is niks anders as ŉ misbruik en verskuiwing van politieke mag nie.” Wat as mense nie luister nie? Die regering is ook met vrae gepeper oor wat sal gebeur as mense weier om die regulasies na te kom – insluitend om vir Covid-19 getoets te word. “Gaan mense dan in hegtenis geneem word?” wou Michele Clarke van die DA weet. Sy was ook van mening dat die regering nie voldoende isolasiefasiliteite sal kan verskaf nie – veral in vloedgeteisterde gebiede in KwaZulu-Natal. Sy wou ook weet of PCR-toetse wel doeltreffend is. Ander kommentaar was dat dié toetse niks meer as ŉ geldmaakskema geword het nie. Die DA wou ook weet hoe die regering die administratiewe kant van die regulasies gaan volhou – soos om te verwag dat mense wat die land binnekom die regering vooraf in kennis moet stel dat hulle positief vir Covid-19 getoets het. “Regeringsdepartemente antwoord dan nie eers hul fone nie.” Die komitee het ŉ opvolggesprek met die departement versoek aangesien alle vrae nie in die gegewe tyd beantwoord kon word nie. ŉ Datum vir dié gesprek is nog nie bekendgemaak nie.