‘English only’ by Maties is ‘doelbewus’Pamflette verwelkom studente by die Universiteit Stellenbosch. (Foto: US/Facebook) Dit begin al hoe meer lyk of studenteleiers aan die Universiteit Stellenbosch (US) die US se taalbeleid en die Grondwet “willens en wetens oortree”, sê die Afrikaanse Taalraad (ATR) ná ŉ nuwe herrie oor taal by die universiteit. Verskeie studente is die afgelope paar dae by Maties se verwelkomingsweek glo voor stok gekry wanneer hulle Afrikaans praat, na bewering selfs in informele gesprekke of wanneer almal in die groep Afrikaans praat. Die organisasie StudentePlein sê hy het reeds verskeie klagtes hieroor ontvang. In ŉ voorval op 4 Februarie het die primaria van die Isa-dameskoshuis eerstejaars op pad na ŉ kampusaktiwiteit op “aggressiewe wyse” gewaarsku dat hulle slegs Engels mag praat. “I don’t care if your mammie and pappie speaks Afrikaans at home, you’re in Isa now,” is daar glo aan die student gesê. In nog ŉ beweerde voorval ŉ dag later is ŉ Isa-eerstejaar glo betig omdat sy en ŉ ander koshuisinwoner by ŉ skakelingsfunksie by die Helderberg-manskoshuis in Afrikaans gesels het. Enkele dae tevore is ŉ student gevra om nie Afrikaans te praat nie, “maar liewers in ŉ taal wat almal insluit”, toe hy en ŉ groep ander studente, almal Afrikaans, tydens ŉ funksie by die Minerva-dameskoshuis in Afrikaans gepraat het. Volgens die studente was die gesindheid van die onder-primaria, wat hulle gevra het om in ŉ ander taal te praat, “uiters geïrriteerd”. Dr. Conrad Steenkamp, hoof van die ATR, sê hy is verbluf om te hoor dat Afrikaanse studente al weer verbied word om in hul moedertaal te praat. “Die afdwing van slegs Engels is strydig met die US se eie taalbeleid, asook met studente se grondwetlike regte. Ons eis dus dat die US vinnig en daadwerklik optree om die taalbeleid in koshuise af te dwing en om studente se taalregte te beskerm. Ons eis ook dat die Menseregtekommissie (MRK) die kwessie weereens ondersoek en dat lede hul gevolgtrekkings bekend maak,” sê Steenkamp. Die MRK het in 2021 ŉ ondersoek van stapel gestuur ná klagtes dat studente verbied word om Afrikaans te praat, maar die bevindings daarvan is steeds nie bekend gemaak nie. Steenkamp sê die US se vorige versekering dat studenteleiers die taalbeleid bloot verkeerd verstaan het, laat dit lyk of die universiteit sukkel om sy eie beleid in te stel. “Hoe kan studenteleiers ná alles wat gebeur het nog steeds ‘verward’ wees oor die US se taalbeleid en studente se taalregte? “Nee, die no Afrikaans, English only is baie opsetlik. Dit begin nou eerder lyk asof die studenteleiers die US se taalbeleid en die Grondwet willens en wetens oortree. Ons vereis dus dat daar hierdie keer duidelike gevolge vir die oortreders moet wees. Hulle is immers reeds gewaarsku,” sê Steenkamp. Die ATR meen nou ŉ nuwe denkrigting en benadering by die universiteit is nodig sodat meertaligheid in ŉ inklusiewe rigting kan beweeg. “Die herhaalde verbod op moedertaalkommunikasie laat Afrikaanse studente – bruin, swart en wit – ontuis aan die US voel. Dit het ook kommerwekkende gevolge vir verhoudings tussen studente met verskillende agtergronde. Taaldwang skep ŉ klimaat van verwydering, eerder as om studente nader aan mekaar bring.” Die universiteit het Maandag by navraag gesê hy verwag om later ŉ verklaring oor die kwessie uit te reik.