Tel jou woorde: Belangriker as ‘spel foute’Argieffoto (Foto: Unsplash) Ek kry in die week ŉ navraag van ŉ mamma. Huiswerk. Kind is in graad 4 en hulle sukkel. Sy was self te lank gelede in graad 4 om behoorlik te kan help, en sy het in elk geval self gesukkel. Taal is nie haar sterk punt nie. Syfers praat met haar, nie woorde nie. Ek verduidelik, illustreer my argumente met voorbeelde, haal reëls aan. Mamma sien nog nie lig nie. Sy vra weer, ek verduidelik van ŉ ander invalshoek af. Gee nog voorbeelde. Wys hoe dit lyk as ŉ mens die reël verkeerd toepas. Uiteindelik is daar ŉ eureka-oomblik: Ooooooo, nou verstaan sy. Kind ook. Dis nou lekker, nou kan hulle met ŉ rein gewete gaan speel – die werk is gedoen. Dankie vir my hulp en “jammer vir al die spel foute ek is regtag nie goed met taal nie maar ek probeer darm altyd my kind help sy moenie so sikkel soos ek nie”. Dié mamma is nie die eerste een wat “sikkel” met taal nie, en sy gaan lank ook nie die laaste wees nie. Ja, sy maak foute en ja, ek kan sien taal is nie haar sterk punt nie. Maar sy het iets wat baie ander, taalvaardiger ouers nie het nie – insig om te weet sy moet en kan gehelp word. Ek wens ek ken haar goed genoeg om vir haar te sê sy hoef nie verleë te wees oor dié een vaardigheid wat sy nie het nie. Sy het ander. Sy is ŉ toegewyde ouer en sy het in een middag haar kind meer geleer as wat baie ander kinders by hulle ouers gekry het: verantwoordelikheid, pligsbesef, dat daar hulp is, dat dit nie ŉ skande is om hulp te vra nie, dat ŉ mens moet sê as jy hulp gekry het en steeds nie verstaan nie, dat dit moontlik is om selfs ŉ ding waarmee jy nie goed is nie te bemeester. ŉ Mens sien gereeld in argumente (oor iets heel anders) hoe mense mekaar oor spelling verkleineer. Asof verkeerde spelling enigiets oor intellek te sê het. Tensy jy ŉ taalpraktisyn is en jou brood met spelling verdien, is ŉ spelfout of ŉ anglisisme of ŉ verknoeide idioom nie iets waaroor jy as op jou voorhoof hoef te strooi nie. En geen spel- of taalfout wat ŉ gewone sterfling in sosiale media of ŉ e-pos aan ŉ kollega maak, gaan die taal tot ŉ val bring nie. Daar is erger bedreigings vir die taal: Apatie. Onbetrokkenheid. Onkunde. Onwilligheid om te leer. Vasklou aan verouderde of verkeerde taalreëls. Afrikaanse ouers wat hulle kinders Engels grootmaak. Afrikaanse kinders wat net Engels lees. Ouers wat vir kinders leer dat middelmatigheid maar goed genoeg is. Om nie foute reg te maak nie, al is daar riglyne en hulp. Hierdie mamma met haar “gesikkel” en haar “spel foute” en al, is die soort taalgebruiker wat Afrikaans aan die lewe hou. Sy sit saam met haar kind, help, moedig aan, leer, ondersteun, verduidelik. Vra. Hou aan vra tot daar lig kom. En eendag wanneer dié dogter haar eie kinders het, gaan sy dieselfde doen. Hulle Afrikaans gaan nie boekperfek wees nie, maar dit gaan ŉ lewende, werkende, bruikbare taal wees wat bemeester kan word, al kos dit soms kopkrap. Ek hoop sy vra weer as hulle weer hulp nodig het. Ek hoop ek kan weer help. Ek hoop daar is vir ons almal nog baie eureka-oomblikke wanneer die lig deurbreek. En ek hoop die speel daarna is lekker. VivA-groete Sophia Lees alle vorige Tel jou woorde-rubrieke op Maroela Media. *Sophia Kapp is senior taaladviseur by die Virtuele Instituut vir Afrikaans. Besoek gerus dieVivA-webblad of laai die gebruikersvriendelike slimfoontoepassing af (kyk in die iStore en opGoogle Play vir VivA-aanlyn)