Klik op boekomslag om by kalahari.net te bestel.
Duskant die einders, deur Lina Spies. Human & Rousseau, 2004.
Slapband, ISBN: 0798144068.
Die boekehuis het baie wonings. In die toring van po�sie woon Charles Bukowski regoor TS Eliot, Arthur Rimbaud onder AG Visser, TT Cloete skuins oor Gert Vlok Nel, Toast Coetzer langs Lina Spies. 'n Papierdun muur skei die kombuise van Sheila Cussons en Sylvia Plath. Hoe verruklik zoem die woordtoring!
Die asem van die po�sie is verlange, aldus Lina Spies in "Manifes", die eerste gedig in haar jongste bundel Duskant die Einders.
na al die Edens van my w�reld
na die land waar die sitrone bloei
nooit aan my vreemd sal word nie.
Lina Spies is 'n poe�t, een van ons fynstes. Sy adem verlange, verwondering, 'n ontvanklike oor vir die "heelal se tik", aanbidding, asook 'n haas pynlike huidloosheid, 'n "aantreklikheid" vir die wisselende stemmings van lig en lug:
Die tintel wat die najaar deur my stuur
is draaglik net vir ��n seisoen se duur
Die titel, Duskant die Einders, dui op die nabye, die onmiddellike omgewing. Die temas is huislik, soos die pragtige gedig oor Tonya, 'n blougrys katjie en "Dood van die Verkleurmannetjie". Ver plekke soos Nederland in die herfs is ook ter sprake, maar daar is telkens 'n terugkeer, in gedagte en daad �
na die Vermeerblou berge
Daar is heimwee na die landskap van haar kindertyd:
Plekke wat jy eenmaal liefgehad het
tregter jou onweerstaanbaar terug
om wat op eerste sig
naby en helder was te hul
in 'n waas van heimwee en herinnering.
Die digter is ook planeetburger wat die "krimpende aardbol" "slegs minuskuul/ in stukkies en brokkies ken". Daarom is daar naas heimwee ook van "fernweh" sprake: 'n terugverlang na die vreemde, aangewakker deur Vermeer se skildery "Gezicht op Delft", waar "'n bo-aardse lig"
sag soos stuifmeel l�
langs die Schie wat stil verbyvloei
onder die spel van somerwolke
met die staalblou glans van tin.
Die gedigte in Duskant die Einders is visueel ryk. Met die woord skilder Lina Spies beelde van Nederlandse meesters soos Vermeer, Gerard van Honthorst en Vincent van Gogh. Duskant haar einder word haar onmiddellike leefw�reld bevolk deur genie� van anderkant die einders en tyd, soos Jesus van Nasaret, Laurens van der Post, Albert Camus, Paul van Ostaijen, Robert Frost, Colette en andere.
'n Interessante en baie tersaaklike kategorie is drie gedigte waarin daar dwarsklappe na besigers en voorstanders van Engfrikaans uitgedeel word. In "Die Koms van die Monster o.a. genaamd Raka" haal sy aan uit Albert Camus se dagboek: "Ja, ek het 'n vaderland: die Franse taal" en druk haarself met drif en heimwee in haar moedertaal uit:
Ek het 'n vaderland gehad —
ek was daarin tuis
soos die ruising
van die bome in 'n bos
die iris in die sproeire�n
van 'n brander skuimend
in sy breekslag oor 'n rots.
Sy betreur die geplas van Raka in die eens glasblink poel van Afrikaans, wat gelei het tot "slierte slym/ en sissende skubbe vuil" en wonder:
nog 'n distillaat te puur
In "Landsiek" kom sy ook die nuwe geslag sangers en akteurs by wat sonder formele skoling hul ding doen:
Ons wil Afrikaans lekker loslit praat
en sonder stem of skoling
ons beautiful woorde sing
maar de sjimpansee doet niet mee
wat op 'n noot van rouklaag eindig:
Haar land het weggesink
in die diepte van die see
dink die sjimpansee.
"Woede dateer", het een van ons groot skrywers onlangs ges�, maar Lina se hartstog en smart is gemotiveer deur haar liefde vir en bemeestering van die woord. Sy is die engel wat skaars waag om te trap waar gekke met moddervoete instorm, die sjimpansee wat nie meedoen nie, maar ons meeneem na die onbesoedelde vaderland van Elisabeth Eybers se "skoon, skerp woordeskat".