Jou getroue ou Wagter verander oornag in ’n versteurde duiwel wat jou bevlieg en byt. Of in die veld kom ’n hondmak jakkals na jou toe aangewaggel—net om jou onverwags te bestorm. As só ’n dier aan hondsdolheid ly en jy nie gou weens die byt behandel word nie, is ’n verskriklike einde jou voorland. Net om van menslike slagoffers se laaste dae te lees, is al klaar genoeg om die hare te laat rys…
Maar asof die gereelde Suider-Afrikaanse koerantverslae oor hierdie soort terreur nie erg genoeg is nie, lees ’n mens ook gruwelberigte daaroor uit ander wêrelddele. Só was daar ’n vrou in Duitsland wat aan hondsdolheid beswyk het nadat sy dit vermoedelik weens ’n longoorplanting opgedoen het.
Die orgaanskenker, ook ’n vrou, het die siekte bes moontlik gekry toe sy met vakansie in Indië was. Daar is gemeen dat die skenker aan hartversaking dood is, maar toe blyk dit dat sy waarskynlik weens hondsdolheid gesterf het.
Kenners sê dit is ’n les vir elkeen om baie versigtig te wees as diere skielik buite hul aard begin optree… soos wanneer mak diere wilde gedragspatrone openbaar of as wildes meteens stemmig raak. ’n Hond kan byvoorbeeld rasend kwaai en aanvallend word. Daarteenoor sal ’n jakkals miskien blykbaar glad nie meer bang wees vir mense nie—totdat jy hom streel en hy jou hap.
HONDSDOLHEID is ’n breinsiekte wat, soos gesê, deur ’n virus veroorsaak word en deur soogdiere, meestal roofdiere, oorgedra word. Voëls, visse en slange en ander reptiele kan nie draers wees nie. Moet ook nie op hol raak oor ’n moontlike hondsdol besmetting as ’n rivierkrap jou geknyp het nie!
Oordrag vind in die reël plaas deur speeksel waarin die virus voorkom. Wanneer ’n slagoffer gebyt word, sprei die virus nie deur die bloed nie, maar besmet dit die senuweevesels. Dan versprei dit ál met die senuwee tot by die brein—en as die siekte eers sy vat gekry het, is die dood so te sê ’n sekerheid.
Groot hoeveelhede speeksel en trane word deur die lyer afgeskei. (In ’n ooreenkomstige stadium kwyl ’n dol hond onderwyl hy doelloos ronddwaal en kou aan al wat ’n vreemde voorwerp is.) Dit gaan gepaard met ’n onvermoë om te praat .
Die tydperk tussen besmetting en die eerste griepagtige simptome is gewoonlik tussen drie en twaalf weke, maar dit kan so lank as twee jaar wees. Vroeë simptome sluit koors, hoofpyn, ’n seer keel en ’n moeë gevoel in.
Sodra die virus die brein bereik, kan die lyer senuweeagtig, verward en ontsteld optree. Namate die hondsdolheid sy beloop neem totdat dit naderhand in ’n vreeslike waansin ontwikkel, verloor die pasiënt sy bewussyn. Die einde volg spoedig.
Die vyftienjarige Jeanna het teen die einde van 2004 die beproewing in ’n kinderhospitaal in die Amerikaanse staat Wisconsin te bowe gekom nadat sy deur die byt van ’n vlermuis besmet is. Haar gesin het nie vermoed dat die vlermuis hondsdolheid gehad het nie, omdat dit gesond gelyk het.
DIT was die begaafde Franse navorser Louis Pasteur (1822-1895), aan wie die wêreld soveel verskuldig is, wat ’n einde gebring het aan die onafwendbare doodsvonnis wat deur die byte van hondsdol diere teweeggebring is.
Pasteur het onder meer bewys dat, indien ’n siekteveroorsakende mikrobe in ’n laboratorium verswak word en die verswakte variant in ’n dier ingespuit word, die ontvanger immuun teen die siekte raak. Hierdie kennis het hy uiteindelik ook teen hondsdolheid ingespan om mense te red.
In 1881 het hy hom op hierdie siekte toegespits en onverpoos in sy laboratorium gewerk om ’n verswakte kiemstam te probeer ontwikkel wat geskik sou wees om as entstof gebruik te word. Uiteindelik het hy daarin geslaag.
Maar op ’n dag in 1885, voordat hy nog tyd gehad het om die entstof behoorlik op die proef te stel, het ’n verbysterde vrou en haar seun by sy laboratorium aangekom. Die seun, Joseph Meister, is erg deur ’n dol hond gebyt en sy ma het Pasteur gesmeek om hom te probeer red.
BO: ’n Geskiedkundige illustrasie uit die Franse tydskrif l’Ilustration wat vermoedelik die inenting van die seun Joseph Meister in 1885 uitbeeld. Pasteur (links) kyk toe terwyl ’n waarskynlike assistent die kind immuniseer.
BO: Die mak stokstertmeerkat lyk bra afgehaal oor die vaksinasie wat gaan volg. Dit is ’n samegestelde foto en die episode het darem nie werklik so gebeur soos dit hier ter illustrasie uitgebeeld word nie!
HONDSDOLDOLHEID is ’n aanmeldbare siekte en die naaste staatsveearts moet verwittig word sodra dit enigsins by ’n dier vermoed word. Geen onopgeleide persoon kan vasstel of ’n dier wat vankant gemaak is wel die siekte gehad het nie. Dit kan alleenlik gedoen word deur die brein te verwyder en te ontleed.
Enige opgeleide kundige kan die brein verwyder, hoewel dit wenslik is dat die staatsveearts dit sal doen. Hy sal dit dan vir ontleding na die Onderstepoortse Veterinêre Instituut (telefoon 012 529 9111) in Gauteng stuur.
dadelik ’n dokter opbel wat ’n goeie kennis van hondsdolheid het. Hy sal die nodige stappe aanbeveel na gelang van hoe jy deur die dier gebyt of gekrap is.
Onthou, dit is uiters noodsaaklik dat jy onmiddellik behandel sal word ná ’n skermutseling met ’n dol dier. Die dokter sal dikwels tot ’n program van inentings besluit en dan is jou bekommernis minimaal. As jy die korrekte toedienings ontvang, is dit omtrent ’n uitgemaakte saak dat jy NIE hondsdolheid sal kry nie.