Ons sleutelteks vertel van Jesus se optrede en prediking op sy weg na Jerusalem. Hy reis vasbeslote en dapper na Jerusalem. Na drie agtereenvolgende konflik episodes word die praktiese gevolge en die koste van dissipelskap uitgespel. Ware dissipelskap vra dat jy God letterlik bo alles anders sal stel.
In 2 Konings 2 lees ons dat die volgeling gesalf word om die bediening van die voorganger voort te sit. Hy rus ons toe met sy Gees. Om Hom te volg beteken dat jou eie wil en begeertes sekondêr is.
Om Jesus te volg, bring vryheid. Prakties beteken dit om jou te beywer vir liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelikheid, goedhartigheid en getrouheid, nederigheid en selfbeheersing (die vrug van die Gees).
Elia en Elisa het uit Gilgal vertrek, 2en Elia het vir Elisa gesê: "Bly hier, want die Here stuur my na Bet-El toe." Elisa se antwoord was: "So seker as die Here leef en u leef, ek sal u nie alleen laat gaan nie."
Hulle is toe na Bet-El toe.
3Die profete wat in Bet-El was, het na Elisa toe gegaan en hom gevra: "Weet jy dat die Here vandag jou leermeester van jou af gaan wegvat?"
7'n Vyftigtal van die profete is agterna en het op 'n afstand gaan staan regoor die plek waar Elia langs die Jordaan gestaan het.
Toe Elisa die water slaan, het dit na links en na regs verdeel sodat hy kon deurgaan.
1 Konings 19:15-16, 19-21
15Maar die Here sê vir hom: "Draai in jou spore om na die Damaskuswoestyn toe, en as jy daar aangekom het, moet jy vir Gasael salf tot koning van Aram. 16Jy moet ook vir Jehu seun van Nimsi salf tot koning van Israel, en vir Elisa seun van Safat uit Abel-Megola moet jy salf tot profeet om jou op te volg.
17Dan sal dit só wees: wie Gasael se swaard vryspring, Jehu sal hom doodmaak; wie Jehu se swaard vryspring, Elisa sal hom doodmaak. 18Maar Ek sal in Israel die sewe duisend laat oorbly wat nie die Baälbeeld aanbid het nie."
19Nadat hy daarvandaan af weggegaan het, kry hy vir Elisa seun van Safat besig om te ploeg met twaalf spanne van twee, terwyl hy self by die agterste span geloop het. Toe Elia by hom verbyloop, gooi Elia sy mantel op hom. 20Hy het sy osse net so gelos en agter Elia aangehardloop en gesê: "Laat ek tog net my pa en ma gaan groet. Dan sal ek saam met u gaan."
Elia antwoord hom toe: "Gaan as jy wil. Ek hou jou mos nie terug nie."
21Toe draai Elisa om en gaan slag twee osse, en met die juk het hy die vleis gebraai en vir sy werksmense gegee om te eet. Daarna het hy saam met Elia gegaan en sy volgeling geword.
Sal die Here vir altyd verstoot?
77 Vir die koorleier. Ter herinnering.
4Ek dink aan God en ek sug,
ek dink na en ek is verslae. Sela
5U laat my wakker lê,
ontsteld en sprakeloos.
6Ek dink aan vroeër dae,
aan jare lank gelede.
7As ek so in die nag lê en terugdink
en peins, vra ek my af:
8"Sal die Here vir altyd verstoot
en nooit weer genade betoon nie?
9Het daar vir altyd 'n einde gekom
aan sy trou?
Geld sy beloftes dan
glad nie meer nie?
10Het God vergeet om
medelye te hê?
Het Hy in sy toorn
sy ontferming onttrek?" Sela
5 Christus het ons vry gemaak om werklik vry te wees. Staan dan vas in hierdie vryheid en moet julle nie weer onder 'n slawejuk laat indwing nie.
2Kyk, ek, Paulus, sê vir julle: As julle julle laat besny, sal Christus vir julle geen betekenis hê nie. 3Ek sê dit weer nadruklik vir elkeen wat hom laat besny: Hy is verplig om die hele wet van Moses te onderhou. 4Julle wat van julle sonde vrygespreek wil word deur die wet te onderhou, julle het julle band met Christus verbreek, julle het die genade van God verbeur. 5Wat ons betref, deur die werking van die Gees is dit ons hoop en verwagting dat ons deur te glo, vrygespreek sal word. 6In Christus Jesus is dit nie van belang of jy besny is of nie. Al wat van belang is, is geloof wat deur die liefde tot dade oorgaan.
7Julle was so goed op pad. Wie het julle verhinder om die waarheid te bly gehoorsaam? 8Wie het julle omgepraat? Nie God nie; Hy roep julle tot gehoorsaamheid. 9'n Bietjie suurdeeg deurtrek die hele deeg. 10Ons band met die Here gee my die vertroue dat julle net so sal dink soos ek. Maar die man wat vir julle in verwarring bring, wie hy ook al mag wees, God sal hom straf.
11Wat my betref, broers, as ek nog verkondig dat 'n mens besny moet word, waarom word ek dan nog vervolg? Dan is die kruis as struikelblok mos uit die weg geruim. 12Ek wens die mense wat dié verwarring onder julle stig, wou hulleself dan maar heeltemal ontman!
13Julle, broers, julle is tot vryheid geroep. Moet net nie julle vryheid misbruik as 'n verskoning om sonde te doen nie, maar dien mekaar in liefde. 14Die hele wet word in hierdie een gebod saamgevat: "Jy moet jou naaste liefhê soos jouself." j15Maar julle byt en verskeur mekaar; pas op dat julle mekaar nie later heeltemal verslind nie.
'n Samaritaanse dorp wys Jesus af
Waar Jesus se bediening in hoofstuk 4:14-9:50 hoofsaaklik afgespeel het in die platteland van Galilea is Jesus in hoofstuk 9:51-19:44 "op pad na Jerusalem". Telkens gaan sy vasbeslotenheid om daar uit te kom ook herhaal word (9:51; 10:38; 13:22; 17:11; 18:31). Jesus versamel dus steeds dissipels om Hom, Hy daag steeds almal uit met sy onderrig, en Hy staan spesifiek die Fariseërs se Godsbeeld teë – en word natuurlik verwerp as gevolg daarvan – maar die hoofmotief van hierdie gedeelte is dat Hy op pad is om Sy roeping te vervul om versoening tussen God en mens te bewerk. En dit kan Hy net in Jerusalem doen.
Die vasbeslotenheid van Jesus tref 'n mens. Hy weet wat Hy moet doen. En Hy weet wat die einde van daardie pad is. Tog fokus Hy met passie op hierdie roeping, al beteken dit dat Hy soos Johannes die Doper met sy lewe daarvoor sal moet boet.
Die blydskap van Jesus oor die sukses van sy uitstuur-opdrag roer 'n mens (10:21-22). Wat begin het met 'n alleen-pad wat Hy geloop het, opgevolg is deur die kern-groep van 12 dissipels uit te stuur, is nou ook suksesvol met 72. God se plan, soos dit begin ontvou, werk inderdaad.
Opmerkings oor Lukas 9:51-62:
Jesus is op pad na Jerusalem om God en mens te versoen deur sy kruisdood.
Hy wil mense insluit deur die goeie nuus van die evangelie deur sy volgelinge te verkondig
Jesus se dissipels steek verskeie grense oor om by alle mense uit te kom
Sommige wil Hom nie ontvang nie en verwerp daarmee sy boodskap van versoening
Sy volgelinge wil teenstanders verwoes
Jesus wys egter daarop dat dit nie nou deel van sy plan is nie, hoewel dit natuurlik later sal kom
Wat beteken volgelingskap dan?
Die moed om verwerping te hanteer as jy as vreemdeling grense oorsteek met die boodskap van versoening
Die moed om die gemak en beperking van normale familieverpligtinge te versaak in die uitvoering van die roeping om grense te oorskry
Die moed om gefokus te bly op die uitdagings van die koninkryk ten spyte van die suigkrag van normale familieverpligtinge
Toetrede: Lied 512 of F318
Votum (gebed): Ps 77:12–16
Lofsang: Lied 492 of VONKK 264 of F416
Wet: Galasiërs 5:13–26
Skuldbelydenis: Lied 511 of VONKK 63
Genadeverkondiging Galasiërs 5:1
Toewyding Lied 505 of Lied 491 of F288
Skriflesing: Lukas 9:51-62
Gebed: "Will you come and follow me? (The Summons)"
Slotsang: Lied 517 of VONKK 219
Lied 512 "Nader, my God, by U" of
Gee geleentheid vir stilte waarin lidmate nadink oor die afgelope week en oor God se dade
F416. U Is My Lig
Lied 491 "'k Het Jesus lief, Hy is my lig en krag" of
F288. Hy Is Die Een
1. Hy is die een wat ek glo,
hy is die enigste waarheid nou vir my.
en elke woord wat Hy sê dra ek met my.
sonder dat ek dit ooit kan verdien.
elke dag in u voetspore loop.
en waar U my ook lei, sal ek gaan.
2. Hy is die een wat genees,
Hy is die een wat die blind in my laat sien,
Hy is die een wat genees,
en ook die een wat my lymkoud hart laat voel.
as ek alleen en onseker rond bly dwaal.
die einde en die begin van my verhaal.
Wie vir homself wil lewe – met selfsug God wil dien –
VONKK 219 "Wat die toekoms ook mag inhou"
Teks: Wat de toekomst brengen moge – Jacqueline E van der Waals (1868-1922); Is die toekoms blink of duister – Attie van der Colf 1989; nuwe teks: Jacques Louw 2012 ©
Melodie: BEECHER – John Zundel 1870
Orrelbegeleiding en kantoryverwerking: Albert Troskie 1987 (Pro Deo)
© Teks, orrelbegeleiding en kantoryverwerking: 2012 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Klassiek – Hoop en Voleinding
1. Wat die toekoms ook mag inhou,
wat daar alles wag op my,
kan ek aan U, Here, vashou,
want U sal my altyd lei.
Leer my, Vader, sonder vrae
U te volg as onweer woed.
Leer my, Here, sonder klae
U te loof, want U is goed.
2. Ek wil sing van al u liefde,
liefde ver bo my verstand.
Dankie, Vader, vir genade,
al die goedheid uit u hand.
Lyk die toekoms dikwels duister,
vra ek soms ook: "Waarom, Heer"? –
weet ek, ek sal fyn moet luister
wat U, Heer, vir my wil leer.
3. Wat die toekoms ook mag inhou,
hoe onseker alles is –
ek sal altyd aan U vashou,
omdat U my Vader is.
Lei my soos 'n kind wat soekend
in die donkerte moet loop.
Hoor my, Vader, as ek roepend
in my nood op U bly hoop.
F386. "Mag Die God Van Hoop Deur Geloof Jou Vervul" (Benedictus)
Kombineer die voorstel van Carolyn Brown en die uitstekende lesmateriaal.
"Lesson plans that work" som die boodskap as volg op: "Rejection. To the disciples' horror, the people of the village did not receive Jesus. Retribution, they insisted! "No," said Jesus, moving on. Follow, they decided. But what would follow mean? Maybe to follow is to hold focus. Staying on focus involves choosing the important and not getting bogged down in the urgent. What is the important that we follow?"
Speel eers vinnig "Follow The Leader". Dan:
Kom ons verbeel ons daar is 'n vierde moontlike dissipel, iemand wat Jesus graag wil volg: 'n kind. Wanneer Jesus sê "Volg My", antwoord die kind: "Ek is nog 'n kind. Al wat ek nou kan doen, is om te leer om U te volg. Ek sal 'n dissipel wees wanneer ek groot is." Maar kinders kan nou al dissipels wees! Dink saam hoe kinders dissipels kan wees. ["The premise for very young children is that most of the following they do is defined by someone else. One area they have open to them is to be who they are, bringing their fresh insight to those who will listen to them. They are also deeply prayerful persons, so the focus of this session is that to pray is to follow."- LPTW] Voeg dan by dat kinders veral vir Jesus kan volg deur te bid. Laat hulle noem vir wie hulle almal kan bid. Reël vooraf iemand om die kinders verder deur die kerkgebou te begelei – kombineer "Follow the Leader" en 'n gebedstap. Hulle stap saggies op hul tone en bid by spesifieke plekke: vir die mense wat in die kerkkantoor werk, vir die kategete, vir die dominee, ens.
Kinders kan goed met verse 51-56 identifiseer. Die Samaritane sê dat Jesus en sy dissipels nie welkom is nie. Kiknders het baie ervaring van uitgesluit word – deur grootmense, vriende, geheime klubs, spanne, ens. Hulle sal verstaan hoe Jakobus en Johannes gevoel het, dat hulle die dorp wou vernietig. Wat hulle moet hoor, is dat Jesus weier om mense wat hom uitsluit, terug te kry. Hulle kan dan dink hoe ons ook soos Jesus kan optree wanneer ons uitgesluit word.
Daniel Berrigan se lewe is gekenmerk deur 'n helder roeping en fokus. Hy was 'n Amerikaanse professor, Jesuïete-priester, digter (15 volumes), outeur van meer as 50 boeke en vredesaktivis. Hy het sy lewe deur gefokus op die goeie nuus van Jesus, sê iemand, eerder as die slegte nuus van die keiser (die spesifieke party en maghebbers wat aan bewind was). Soos Elia van ouds was hy ook iemand wat mense se gewetes aangespreek en sosiale beroering gebring het – alles op grond van die goeie nuus van Jesus van Nasaret.
Berrigan is op 30 April 2016 oorlede, slegs 'n paar dae voor sy 95ste verjaardag.
Hy het uit die moed van sy oortuiging opgetree. Hy het publieke protes teen die Viëtnam-oorlog gelei. In 1980 het hy General Electric se kernplofkopaanleg binnegesluip en bloed oor die missiele gegooi. Vir hierdie, en ander soortgelyke aksies, was hy op die FBI se lys van mees gesoektes en het hy ook verskeie kere tronkstraf uitgedien.
Vir Daniel Berrigan was sy optrede verbind aan sy geloof in Jesus Christus. Hy moes Jesus meer gehoorsaam wees as mense. Sy Credo spel dit uit:
Berrigan was 'n realis wat ook met diep teleurstelling moes leer saamleef. Sy worsteling was dat hy die regte ding wou doen, mense se aandag op die regte prioriteite wou fokus, maar diep binne-in geweet het hy sal waarskynlik bitter min bereik. Nadat omtrent almal in die VSA die katastrofiese oorlog in Irak en Afghanistan gesteun het, het Berrigan gesê hy het nog nooit só 'n lae verwagting gehad dat iets goeds sal gebeur nie.
Hy skryf dat al waaraan hy lewenslank vasgehou het was sy geloof in God. Sonde, selfsug en geweld het nie die laaste woord nie. Dit is nie die finale werklikheid nie In sy No Gods but One (2009) skryf hy:
There has occurred an intervention of God, for healing and reconciliation. An intervention named Jesus. We have to behave as though the truth were true.
Waarom leef "asof" die waarheid waar is? Want mens sien so min van die waarheid rondom jou.
In sy The Kings and their Gods (2008) vermaan hy gelowiges om te onthou hulle moet Christus uitleef. Hy gee die volgende raad:
Read the gospel closely, obediently. Welcome no enticements, no other claim on conscience. Mourn the preachers and priests whose silence and collusion signal plain revolt against the gospel. Enter the maelstrom, the wilderness; flee the claim that would possess your soul. Earn the blessing; pay up. Blessed — and lonely and powerless and intent on the Master — and, if must be, despised, scorned, locked up — blessed are the makers of peace.
Waar het Daniel Berrigan hierdie fokus op die evangelie en die verbetering van menslike lewe ontvang? Waar het hy die kapasiteit ontvang om te ly vir die toekoms wat hy nét met sy geloofsoë kon sien?
Hy het dit by Jesus geleer. In ons teks ontmoet ons hierdie gefokusde Jesus – gefokus op God se roeping en toekoms vir sy lewe. Ten spyte van die ontwrigting wat Jesus se lewensreis van gehoorsaamheid vir Hom ingehou het, het Hy God die Vader gehoorsaam nagevolg.
'n Reis ontwrig
Jesus is in ons teks op reis na Jerusalem. Die eerste deel van sy bediening het in die noordelike provinsie van Israel, Galilea, afgespeel. Hier het Jesus die mense geleer en wonderwerke verrig. Dan kondig Jesus aan dat Hy moes ly en deur die mense verwerp sou word. Dit sou in Jerusalem gebeur. Daarvoor is dit nodig dat Jesus na Jerusalem moes gaan. Daarom sê ons teks Jesus het vasbeslote die reis na Jerusalem begin.
Reis in die antieke wêreld was 'n ontwrigtende ervaring. Mens laat die veilige en bekende agter, en loop die risiko om onderweg wees, sonder beskerming te wees, aangewese op die beskerming van ander. Dit was dikwels onveilig om in die oop veld te oornag, sodat die ontvangs in 'n dorp of stad belangrik was vir jou oorlewing.
Ons teks vertel van hierdie risiko. Die Samaritane en Jode sit nie langs dieselfde vuur nie. Hulle dink ook nie Jerusalem is die regte aanbiddingsplek nie. Daarom wil 'n Samaritaanse dorpie Jesus nie ontvang nie. Jesus het mense vooruit gestuur om al die oornagreëlings te tref. Toe Jesus opdaag en die dorpie hoor Hy is op pad Jerusalem toe, gee hulle hom spreekwoordelik 'n klap deur die gesig. Hulle gaan Hom nie ontvang nie.
Jesus bly vasberade reis, en verduur al die risiko wat dit meebring, ter wille van sy roeping. Daarom wys Hy sy dissipels tereg wat vuur uit die hemel op die dorpie wil afbid.
Hindernisse op die weg
Dit is belangrik om op te let hoe Jesus hierdie hindernis op sy weg hanteer.
Jesus skort oordeel oor die dorp op, omdat Hy juis op pad is om versoening tussen mens en God te gaan bewerk. Sy taak, roeping en fokus op wat voorlê, stempel sy optrede in die hede. Hy bly op die pad wat Hy ingeslaan het. Sy doel (toekoms) rig sy optrede in die hede. Hulle sit doodgewoon die reis voort na 'n volgende dorp.
Jesus se prioriteit, soos ons nou gaan sien, is om steeds mense te roep om Hom te volg. Hy doen dus wat Hy moet doen, nooi mense saam op dié pad, maar dwing hulle nie saam nie (9:57-62).
Hiermee gee Jesus ook vir ons 'n patroon om na te volg. Ons leer by Hom dat opoffering ter wille van jou roeping 'n feit is waarmee jy moet saamleef. Daar kom hindernisse op die pad, maar dit moet in die styl van Jesus hanteer word. Opponente van die evangelie moet Jesus se roepstem hoor, nie veroordeel en uitgewis word nie. Ons het 'n uitnodigende styl om te volg op reis na die vervulling van ons roeping.
Die ontwrigting van die reis het baie met die oorsteek van grense te doen. Jesus is nie langer op sy tuisveld (Galilea) nie, maar in Samaritaanse gebied. Hier is vyandigheid, vooroordeel, persepsies oor die Jode, wat die wêreld moeilik maak.
Die reis is egter daarop ingestel om meer en meer mense te nooi na die koninkryk van God. Juis daarom is die oorsteek van grense, die ongerief en die uithou met die onvoorspelbaarheid van die vreemdelinge so belangrik.
Agter hierdie oorsteek van grense sit 'n Goddelike drang – Jesus "moet" dit doen om by mense uit te kom wat kans moet kry om ingesluit te word. Juis daarom bevestig Jesus nooit in sy lering gerief en voorspelbaarheid nie. Die koninkryk plaas mens nie in 'n veilige binnekring waar niks ooit uitgedaag of alles bloot voorspelbaar en gerieflik is nie.
Ons teks onderstreep met dik, rooi lyne die belangrik rigting wat Jesus se roeping in sy lewe gebring het. Dit laat Hom die reis aanpak (die Goddelike "moet"), en oriënteer sy optrede terwyl hulle op reis is.
Langs die pad begin mense met Jesus te praat. Die gesprekke gaan oor die navolging van Jesus. Mense maak opmerkings, en Jesus antwoord, op 'n manier wat ons help verstaan wat dit beteken om Jesus te volg.
'n Eerste persoon sê hy sal Jesus volg waar Hy ook al gaan. Vir Hom wys Jesus op die ontwrigtende aard van dissipelskap, en ook op die risiko daarvan. "Jakkalse het gate en voëls het neste, maar die Seun van die Mens het nie eers 'n rusplek vir sy kop nie." Wie Jesus wil navolg, moet weet dat dit jou hele lewe verander, en dat Jesus die nuwe oriënteringspunt word, wat jou lewe geweldig kan kompliseer.
Wanneer Jesus iemand anders nooi om Hom te volg, wil die persoon eers sy pa gaan begrawe. Hy wil nie sy fokus op sy oorlede vader prysgee voordat hy Jesus volg nie. Hy moet hoor dat die dooies hulself sal begrawe, maar dat die koninkryk van God die primêre uitgangspunt in sy lewe moet wees. Daar daag nuwe fokus in Jesus op.
'n Derde persoon wil Jesus volg, maar net eers sy familie gaan groet. Ook hier antwoord Jesus deur roeping en fokus te beklemtoon. Iemand wat aanmekaar agtertoe kyk na hy of sy hand aan die ploeg geslaan het, is nie geskik vir die koninkryk van God nie. Die probleem is die wegkyk van Jesus, die agtertoe kyk, die besluiteloosheid oor watter rigting om in te slaan.
Die verlange na pa se begrafnis en die familie by die huis, is die verlange na die bekende stabiliteit en die gevestigde ordening van jou lewe. Die reis waarop Jesus is, en die navolging van Jesus, ontwrig hierdie ou orde. Dit skep nuwe koers en prioriteite. Die lewe gaan nie normaal voort wanneer mens besluit om Jesus te volg nie.
Om saam te vat, kan ons sê hierdie gedeelte het vir ons twee lesse vir mense wat Jesus volg:
Jesus plaas ons op 'n reis saam met Hom wat ons lewe in 'n nuwe koers stuur.
Jesus leer ons om die kompas van ons lewe op God se roeping vir ons in te stel.
Wie sal vrywillig op so 'n reis saam met Jesus gaan? Ons ontmoet 'n oorredende Jesus in ons teks. Hy praat met ons, nooi ons, en stuur ons in 'n nuwe rigting. Jesus is die Seun van God, en Een wat met die krag van sy woorde en werke mens nadertrek. Hy skep sin en betekenis in mense se lewens. Wie sy pad kruis, en wie se ore en hart oopgaan vir Jesus se identiteit en boodskap, weet net: sonder hierdie Jesus sal daar nooit weer sin, vrede en vervulling in my lewe wees nie.
Jesus soek egter nie bewonderaars wat ver, op die kantlyn, bly staan nie. Jesus soek mense wat saam met Hom reis, wat dit ook al verg. Jesus is op soek na toegewyde volgelinge.
Vir ons, wat Jesus dalk so lank al volg, is die versoeking om Jesus eintlik maar net as die een wat ons lewe en ons prioriteite seën en beskerm. Jesus is die een wat ons besittings, ons families en ons keuses veilig bewaar. Baie mense behoort aan 'n kerk juis omdat hulle in die middelpunt wil wees, en deur Jesus en sy volgelinge vertroetel en versorg wil word.
Natuurlik roep die Bybel ons op om mekaar se laste te dra en mekaar lief te hê. Maar Jesus is nie so veilig en onskuldig soos ons Hom dalk dikwels sien nie. Ons kan maar net weer aan van die laaste woorde dink wat Daniel Berrigan geskryf het:
Read the gospel closely, obediently. Welcome no enticements, no other claim on conscience. Enter the maelstrom, the wilderness; flee the claim that would possess your soul. Earn the blessing; pay up. Blessed — and lonely and powerless and intent on the Master — and, if must be, despised, scorned, locked up — blessed are the makers of peace.
Dit klink soos 'n dissipel wat Jesus nie net verstaan het nie, maar ook daadwerklik gevolg het.
Gebruik die lied "Will you come and follow me? (The Summons)": laat die koor dit sing, leer dit as gemeente en sing dit saam, laat iemand dit voorsing, of speel die lied/video.