Dít is waar ‘het’ vandaan gekom het | Netwerk24
Deur Gerhard van Huyssteen 08 Oktober 2016 00:04
‘Ôs sit inne Primi ­Piatti, ek sit en iet en dink die eeste kee wat ek inne Primi Piatti gesit ’et, was inne meeting met iemand, en sy het betaal virrie kos. Ek was soe honge dai dag, dat ek gedink ’et dat dai die beste sandwich was wat ek al ooit ge-iet ’et. Als het lekke geproe dai tyd,” skryf Nathan Trantraal in Rapport.
Die Nederlandse ekwivalent van “het” is “hebben” (met ik heb, jij hebt, hij heeft en wij hebben as ander vorme van die hulpwerkwoord).
Gedurende die ontwikkeling van Afrikaans sien ons verskeie vorme van “het”, byvoorbeeld “gaan haalle heef” (1801), “souw siek geweesst” (1812), “geluister het”, “ge­schreeuwe hebbe” en “gebruik heb” (almal in dieselfde teks uit 1844) en “gehoor he” (1846). In 1897 sê die bekende skrywer en Bybelvertaler ds. S.J. du ­Toit dat ons “hê” moet skryf, soos in “. . . di boom hiir gegroei hê”. Eers in die 1920’s is die gebruik van “het” langsamerhand gestandaardiseer.
En die ongelowige thomasse wat dink dat dit nou maar net weer ’n verkragting van Die Taal is, moet maar mooi luister hoe hulle “het” in gesproke taal gebruik. “Het” word algemeen uitgespreek as [?t] (dieselfde as “pit” sonder die “p”).
Meer oor: Gerhard Van Huyssteen | Nathan Trantraal | Woordwisseling | Afrikaans
Gerhard van Huyssteen: Uitspraak kan jou lelik in klem sit
Gerhard van Huyssteen : En waar is al die varsgebektes?
Gerhard van Huyssteen: Afrikaans is te klein vir gratis woordeboeke