Omstrede lokomotiewe: Saak gaan weer in hof draai Binnegevegte oor die eienaarskap van 13 diesel-elektriese lokomotiewe wat deur die Spaanse maatskappy Vossloh Espana aan die Passasierspooragentskap (Prasa) verskaf is, gaan nogmaals ŉ draai in die hof maak. Die hof moet nou sê aan wie die lokomotiewe – wat tans op verskeie plekke in die land gestoor word – nou eintlik behoort. Dit volg na die appèlhof in November verlede jaar bevind het dat die kontrak vir die verskaffing van sowat 70 lokomotiewe met onreëlmatighede deurspek was. Die Afro 4000-lokomotiewe is ook nie geskik vir die doel waarvoor Prasa dit aangekoop het nie en ŉ ingenieursverslag het reeds in 2015 gemeld dat hulle te hoog vir Transnet se spoorlyne, brûe en tonnels is. Die appèlhof het terselfdertyd die R3,5 miljard-kontrak vir die lewering van al die lokomotiewe terugwerkend ter syde gestel en ook bevestig dat Swifambo Rail Leasing (Edms) Bpk aan wie Prasa die tender toegeken het, bloot ŉ front vir Vossloh Espana was. Vossloh Espana het volle beheer oor elke aspek van die kontrak vir die lewering van die lokomotiewe aan Prasa gehad. “Vossloh was die maatskappy wat getender het en aan wie die kontrak toegeken is,” is bevind. Prasa het nooit die sewe oorblywende Afro 4000 diesel-elektriese of die 50 elektriese lokomotiewe ontvang nie en kort na die uitspraak is ŉ prokureursbrief aan Swifambo gestuur waarin sowat R2,65 miljard van die maatskappy geëis is, die bedrag wat reeds vir die lokomotiewe betaal was. ŉ Verdere R1,5 miljoen is vir regskoste geëis. Swifambo is tans in likwidasie en die likwidateurs is besig om die ongeskikte Afro 4000-lokomotiewe aanlyn te verkoop om onder andere die geld te verhaal wat Prasa reeds betaal het. Swifambo se eienaar, Auswell Mashaba, en een van sy ander maatskappye, Bee One Investment (Edms)Bpk, vra nou in ŉ dringende aansoek in die hooggeregshof in Pretoria dat Swifambo se likwidateurs verbied word om die lokomotiewe te verkoop asof dit wel ŉ bate van Swifambo sou wees. Mashaba sê in ŉ beëdigde verklaring dat Swifambo nie die eienaar is nie. Dit blyk uit stukke voor die hof dat Mashaba op 23 Augustus ŉ dagvaarding laat uitreik het waarvolgens eienaarskap van die lokomotiewe na Vossloh moet gaan en Prasa nie geregtig is op die terugbetaling van die meer as R2,65 miljard wat van Swifambo geëis word nie. Op 29 Augustus is Mashaba deur die likwidateurs in kennis gestel dat hulle nie kan onderneem om aan sy eise te voldoen nie. Hulle het toe bevestig dat daar tans ŉ aanlyn veiling aan die gang is vir die lokomotiewe en dat die sluitingsdatum vir bieërs 12 September is. Maar selfs al sou die veiling voortgaan, sal die bedrag wat daarmee verkry word steeds ver te min wees om Prasa se geld te verhaal. Die 13 lokomotiewe het Prasa sowat R600 miljoen gekos en dis hoogs onwaarskynlik dat hulle eers naastenby soveel op die veiling sal behaal. Van die R2,6 miljard wat Prasa Swifambo betaal het, is slegs R1,8 miljard aan Vossloh oorbetaal. Toe die skandaal oor die korrupte kontrak destyds aan die lig gekom het, is beweer dat Swifambo sowat R80 miljoen van die Prasa-betaling na ŉ Angolese sakevrou, Maria Gomes, en ŉ prokureur, George Sabelo, gekanaliseer het. Beide Gomes en Sabelo het volgens berigte ŉ verbintenis met oudpresident Jacob Zuma. Mashaba het destyds erken dat die twee aan hom voorgestel is as ANC-fondsinsamelaars, maar ontken dat die R80 miljoen wat hy aan hulle betaal het van Prasa afkomstig was. Die dringende aansoek is op die rol vir 10 September.