Reёnvooruitsigte het baie verbeter vir somerreёnvalgebied - ProAgri
by Specialist Writer 25th January 2019, 12:49 pm 381 Views Comments Off on Reёnvooruitsigte het baie verbeter vir somerreёnvalgebied
Foto: Santam Landbou
Deur Johan van den Berg van Santam Landbou
Die vooruitsigte vir reën het baie verbeter vir die grootste deel van die somerreënvalgebied vir die komende weke. Dit sal die risiko vir die voorkoms van vroeë ryp verlaag maar die risiko dat voldoende groeitemperature nie gaan voorkom nie verhoog vir laat aanplantings.
Ekstreme hoë temperature met hittegolftoestande duur voort oor groot gedeeltes van die land. Enkele buie met ernstige hael het in die laaste twee weke voorgekom oor Mpumalanga, KZN, Limpopo en die Oos-Vrystaat. Die huidige voorkoms van haelskades is die ernstigste in die laaste dekade.
Somergewasse in die sentrale tot westelike produksiegebiede kry swaar as gevolg van die hoë temperature, veral die laat aanplantings waar plantjies nog klein is. Die warm en droë toestande het ook verdere aanplantings van sonneblom beperk. Dit is nou alreeds te laat om aanplantings te doen omrede die aanvaarbare plantdatums vir sonneblom verstryk het teen ongeveer die einde van die derde week van Januarie.
Weidingstoestande is uiters swak oor groot gebiede. Swak vleispryse en 'n gebrek aan aanvraag stuur op 'n ramp af of is alreeds 'n ramp vir baie veeboere.
El Nino toestande het vinnig verswak sedert die laaste deel van Desember 2018 en is nou in die neutrale reeks of net buite die neutrale reeks. Gemiddelde see-oppervlaktemperature in die belangrike Nino3.4-gebied is tans ongeveer 0.5°C warmer as normaal wat op die grens van neutraal is.
Die Suidelike Ossilasie Indeks (SOI) bly steeds neutraal of selfs effens La Nina in die afgelope maande en dit reflekteer nie El Nino-toestande nie.
Aan die ander kant is die vloede in die laaste maande in die suidelike dele van Suid-Amerika tipies El Nino.
Effense verwarming is besig om plaas te vind in die sentrale tot oostelike Indiese Oseaan (Australië se weskus) maar afkoeling is besig om plaas te vind oor die westelike Indiese Oseaan wat goeie nuus is. Die Indiese Oseaan Dipool Indeks is nou ook in die neutrale reeks.
Kort- tot mediumtermynvoorspellings is nou besig om die effek van die meer neutrale toestande van die Nino-gebiede te reflekteer met verbeterde reënvaltoestande wat verwag word vir die grootste deel van die Somerreënvalgebied. Februarie en Maart is histories die maande met die meeste reënval in die sentrale tot westelike dele van die land en dit lyk asof dit vanjaar ook die geval gaan wees.
Daar is dus nou 'n redelike skerp positiewe verandering vir die res van die somerseisoen met 'n verbeterde kans vir reën:
Westelike dele van die land (rofweg wes van die N1) maar sluit die verre suidwestelike en westelike dele van die Noord-Kaap uit waar swakker reënval verwag word:
Gemiddelde reënval vir Februarie maar droër toestande vir die laaste deel van die seisoen met die effek van El Nino-oorblyfsels wat 'n rol kan speel (30% kans).
Neutrale Nino- en Indiese Oseaantoestande kan gemiddelde tot bogemiddelde reënval veroorsaak vir die res van die seisoen (70% kans).
Daar is steeds onsekerheid of die droogtegeteisterde gebiede van die suidwestelike dele van die Noord-Kaap en aangrensende Wes-Kaap baat sal vind by die verbeterde reënvaltoestande wat voorspel word vir die res van die Somerreënvalgebied.
Oostelike dele van die land (oos van N1):
Ten minste gemiddelde reënval vir die res van die seisoen tot einde Maart (70% kans).
Ondergemiddelde reënval vir Februarie en Maart (30% kans).
Ryp en groeitemperature
In 'n ontleding van rypdatums vir verskillende gebiede is daar 'n ongeveer 40% kans vir ligte ryp in die Bothaville omgewing voor 10 April en 'n 20-30% kans vir matige tot swaar ryp tussen 20 en 30 April. Die risiko is heelwat laer na die noordwestlike produksiegebiede (Lichtenburg) met 'n ongeveer 10% kans vir matige tot swaar ryp voor einde April. In 2007 het dit so vroeg as 20 Maart alreeds geryp maar in 2016 so laat as einde Mei.
Met die verwagte verbeterde reënvaltoestande vir Februarie en Maart is die ryprisiko kleiner. Aan die ander kant kan reën en gepaardgaande laer groeitemperature verantwoordelik wees vir 'n laer groeitempo wat negatief kan wees vir die baie laat aanplantings. Indien minimumtemperature onder 10°C voorkom kan die groei en ontwikkeling van 'n gewas soos mielies vinnig benadeel word. In 'n ontleding van minimumtemperature kan die volgende plekke laer groeitempo's verwag vanaf die volgende datums:
Plek Gemiddelde datum van minimum temperature van 10 agtereenvolgende dae <10°C Eerste datum van minimum temperature van 10 agtereenvolgende dae <10°C
Lichtenburg 27 April 08 April
Bothaville 20 April 05 April
Bethal 10 April 24 March
Bethlehem 09 April 20 March
Alhoewel rypdatums later kan voorkom, kan die effek van laer groeitemperature belangrik wees. Vir 'n plek soos Bothaville is die gemiddelde datum wanneer minimumtemperature onder 10°C vir ten minste 10 agtereenvolgende dae voorkom ongeveer 20 April maar dit kan so vroeg wees as 5 April. Met aanplantings aan die begin van Januarie is dit duidelik dat die groeitempo baie waarskynlik vinnig gaan afneem voor die einde van die 120 dae groeisiklus voor die einde van April in Bothaville.
Met die verbeterde kans vir reën oor die Somerreënvalgebied verswak dit die kans vir reën oor die suidwestelike en westelike dele van die Kaap maar reën kan steeds oor die Suid- en Ooskaap voorkom uit somerreënvalstelsels.
Bykans dieselfde scenarios is van toepassing soos vir die sentrale tot westelike dele van Suid-Afrika. Vooruitsigte het heelwat verbeter oor veral die sentrale tot noordelike gedeeltes in vergelyking met vorige voorspellings.
Die suidelike dele van Namibië kan gevoeg word by die suidwestelike dele van die Noord-Kaap waar die kanse vir reën in die komende maande steeds swak is.
Positiewe nuus is dat reënvaltoestande vir veral Februarie baie verbeter het vir die grootste deel van die Somerreënvalgebied.