“Ons moet leer om die ondenkbare te dink.” So het die intellektuele reus, Herman Kahn, opgemerk toe die Sowjet-Unie as kernmag ’n bedreiging geword het. Op ’n ligter trant, ‘n Britse ouma wat in November 100 word, het ŉ brief, geboortedatum en al, van ’n hospitaal gekry om by voorgeboorteklasse aan te sluit omdat sy swanger is. Dit herinner nogal aan die tyd toe die SAUK volhard het om lank reeds gestorwenes tot in die graf te jag vir “uitstaande lisensiegeld.” Seker vir die uitreik van spooklisensies.
Vandag berig Volksblad weer oor die chaos waarin welsyn in die Vrystaat gedompel is, met verskeie instansies wat nie hul subsidies ontvang het nie, wat selfs daartoe kan lei dat ’n kinderhuis moet sluit. Dit volg kort na ’n groot welsynsinstelling (alweer) hof toe moes gaan om hul subsidies te kry nadat die departement ’n kombers van geheimhouding oor die aangeleentheid getrek het. Die jongste chaos word aan administratiewe onbevoegdheid toegeskryf. Van die eens modelrepubliek is nou net ’n Magashulestan oor.
Miskien nog nie heeltemal nie, maar dat die land besig is om ’n mislukkende staat te word, kan nie so maklik van die tafel afgevee word nie. Die internasionale indekse en aanwysers vertel immers byna voor die voet ’n verhaal van kreeftegang.
Hoe dikvellig moet iemand wees om nie die jaarlikse slagting van munisipaliteite deur die ouditeur-generaal as tekenend van ’n mislukte staat te beskou nie? In watter suksesvolle land is kaderontplooiing die amptelike beleid, gerugsteun deur ’n rasgemotiveerde bril?
Dit is egter nie net by die identifikasie van probleme op probleme wat ’n mens se gedagtes oop moet wees om die ondenkbare te dink nie. Ook met die soek van oplossings is daar ’n nodigheid om te kan improviseer en die ondenkbare te bedink.