.: Die Profeet Sagaria - 01 ("Keer terug na My!")
Die Profeet Sagaria - 01 ("Keer terug na My!")
Wanneer ons na ons eie lewe kyk, maar ook na dié van andere, sien ons dat alles in ons lewe nie altyd uitwerk soos wat ons dit graag sou wou hê nie en wanneer dit gebeur, is daar dikwels en begryplikerwys, teleurstelling, in 'n mindere of meerdere mate.
Die kleinprofeet, Sagaria het by uitnemendheid vir sulke mense geskryf en in sy profesie, bied hy troos vir elkeen wat teleurstelling ervaar het, of dalk steeds ervaar. Die troos wat Sagaria bring, is om mense na God toe te wys. Wat die Here doen, is anders, maar altyd beter as wat mense doen en dit moet ons altyd in gedagte hou as ons deur Sagaria werk en wanneer ons teleurstelling ervaar.
Ek wil dan dat ons begin met die profesie van Sagaria. Ons kan hierdie boek in drie dele verdeel:
· Sagaria 1-8: Hierdie gedeelte vorm die eerste deel van die boek en dit handel oor bekering, vertroue en verlossing. Hierdie deel bestaan uit 'n oproep tot bekering en agt naggesigte, gevolg deur 'n aantal profesieë van algemene aard.
· Sagaria 9-11: In hierdie gedeelte val die klem op die Messias wat seën en oorwinning verskaf – troosvolle woorde dus wat tot die volk gerig word.
· Sagaria 12-14: Hierdie derde gedeelte handel hoofsaaklik oor die "eindtyd" wat op hande is en bevat 'n boodskap van troos vir die volk.
Ons kan verder ook vyf hooftemas onderskei in hierdie boek:
· Die soewereiniteit van God;
· God se onbuigbare en regverdige oordeel oor sonde;
· God se wonderbaarlike en onuitspreeklike liefde;
· Die noodsaak daaraan om in die regte verhouding met God te staan en
· Die koms van die Messias.
Daar is Skrifkritici wat reken dat Sagaria net die eerste 8 hoofstukke van hierdie boek geskryf het, maar sonder om in teologiese redenasies te verval oor die outentisiteit al dan nie van die laaste ses hoofstukke, kan ek net sê dat daar algemeen aanvaar word en gegrond op baie goeie teologiese beredenering, dat die laaste wel deur Sagaria geskryf is – net later as die eerste gedeelte.
2. HISTORIESE AGTERGROND:
Gepraat van "later", wanneer het Sagaria opgetree as profeet. Ten einde dit te beantwoord moet ons na die geskiedkundige agtergrond kyk waarteen hierdie profesie afspeel.
Die Persiërs o.l.v. Kores die Grote het in 550 v.C. die Ryk van die Perse tot stand gebring en in slegs twee dekades (559-539 v.C.) bykans die hele Nabye Ooste geannekseer, die laaste gebied om voor Kores te val, was die Babiloniese Ryk waarheen duisende Israeliete vroeër weggevoer was (o.a. Daniël). Omdat Juda onder beheer van die Babiloniese Ryk gestaan het, was hulle nou outomaties ook onder die heerskappy van die Persiërs.
Kores het 'n beleid van verdraagsaamheid teenoor die oorwonne mense ingestel, ten einde hulle goedgesindheid te verkry en een van die dinge wat hy toegelaat het, was dat die onderskeie volke hul tempels kon herbou. Ons weet dat die Israeliete se tempel in 586 v.C. deur die Babiloniërs vernietig is, maar nou het hulle die geleentheid gekry om dit te herbou. Ons het ook al meer kere vantevore gesien dat die tempel die sentrale punt van die Israeliete se totale lewe uitgemaak het, want dit is daar waar hulle God ontmoet het en dit is daar waar hulle kon ervaar dat hulle sonde vergewe word deur die offers wat in die tempel gebring is.
Met hierdie gebeure sien ons dat 'n baie interessante profesie van Jeremia, wat ongeveer 110 jaar vantevore gebring is, nou in vervulling gekom het - Esra 1:1-4 ~ In die eerste regeringsjaar van koning Kores van Persië is die belofte vervul wat die Here by monde van Jeremia uitgespreek het: die Here het koning Kores van Persië laat besluit om dwarsoor sy ryk 'n proklamasie te laat afkondig. Die proklamasie, wat ook skriftelik was, het soos volg gelui: 2"Koning Kores van Persië maak bekend: Die Here die God van die hemel het al die koninkryke van die aarde aan my gegee. Hy het my beveel om vir hom 'n tempel in Jerusalem in Juda te bou. 3Enigiemand onder julle wat aan sy volk behoort—mag sy God by hom wees—mag na Jerusalem in Juda toe gaan en die tempel gaan bou vir die Here die God van Israel. Hy is God in Jerusalem. 4Elkeen wat van dié volk nog oor is, waar hy ook al tydelik gewoon het, moet deur die mense van sy omgewing voorsien word van die nodige silwer, goud, gebruiksgoed en vee, tesame met 'n vrywillige gawe vir die tempel van God in Jerusalem."
Die Israeliete het nie alleen Kores se edik gesien as 'n politieke skuif nie, maar ook 'n ingrepe deur die Here en die vervulling van Jeremia se profesie.
Kores het verder toegelaat dat van die ballinge in o.a. Babilon kon terugkeer na hulle tuislande ten einde 'n sterker front aan die westekant te kon vorm om die Ryk teen Egipte te beskerm – duisende Israeliete en dan spesifiek van die stamme van Juda en Benjamin keer terug na Jerusalem en omgewing ten einde die tempel te herbou. Sesbassar (Esra 1:7-11) word deur Kores (Cyrus) aangestel as eerste goewerneur in Juda en hy kry opdrag van Kores om ook al die goud en silwer wat deur die Babiloniërs weggevoer was, terug te neem na Jerusalem. Ons sien in Esra 5:16 dat die fondasies vir die tempel kort na die terugkoms van die ballinge, gelê is (in 537 v.C.), maar nie lank daarna nie, het alle werk, a.g.v. interne en eksterne faktore (o.a. baie hoë belasting wat betaal moes word) opgehou en vir die volgende sewentien jaar het daar bykans niks gebeur nie.
Gedurende hierdie sewentien jaar het baie dinge op politieke terrein gebeur en is Kores vermoor en het sy seun by hom oorgeneem, maar ook hy het na slegs na 8 jaar gesterf en is Darius I as keiser aangestel. Toe hy bestuur van die Ryk oorgeneem het, was alles in chaos en het hy o.a. die Ryk in 22 distrikte, of satrapye verdeel met 'n satrap of goewerneur aan die hoof van elke satrapy. 'n Afstammeling van Dawid, met die naam van Serubbabel, is in 520 v.C. deur Darius aangestel as die satrapy vir Juda. Gedurende hierdie tyd het die herbou van die tempel weer in alleryl begin en spesifiek onder die leierskap van Serubbabel en Josua die hoëpriester. Die aktiewe profete gedurende hierdie tyd was Haggai en Sagaria (Haggai 1:1,14 en Esra 3:8-11). Die tempel is uiteindelik gedurende Februarie 515 v.C. voltooi.
Die volgende 65 jaar, tot en met 449 v.C. was egter stormagtige jare met verskeie oorloë tussen die Persiese Ryk en die Griekse Ryk, asook Egipte en Babilon wat hul onafhanklikheid van die Persiese Ryk, met soms gewelddadige opstande, geëis het. Te midde van al hierdie woelinge in die Persiese Ryk, het mense van Juda en Jerusalem, finansieel baie swaar gekry en was hulle verder ook polities gefrustreerd en sosiaal verdeeld. Dit is gedurende hierdie stormagtige jare tussen 539 en 449 v.C. dat die Jode 'n "teologiese bril" nodig gehad het om perspektief te kry op hulle situasie en dit is dan gedurende hierdie periode dat Sagaria geroep is om m.b.v. 'n teologiese boodskap, perspektief en hoop aan sy volk te gee.
3. WIE WAS SAGARIA?
Net kortliks: Wie was Sagaria? Daar was ongeveer 30 mense in die Ou Testament met die naam Sagaria – watter een van hierdie klomp was die profeet van wie ons hier praat? Ons sien in vers 1 van Sag.1 dat hy homself bekendstel as die... seun van van Berekja, seun van Iddo. Verskeie verwysings in Sagaria dui aan dat hy uit 'n Joodse priesterlike familie kom wat ook uit ballingskap uit Babilon terug gekeer het na Jerusalem. Daar is ook aanduidings dat hy dalk 'n priester was voor hy geroep was om op te tree as profeet, maar dit kan nie onomwonde bewys word nie.
Sy eerste profesie is op 27 Oktober 520 v.C. gebring – dit was enkele weke nadat die profeet Haggai, die Judeërs oortuig het om die bou van die tempel voort te sit. Sagaria se profesieë is oor 'n tydperk van drie jaar gebring. Sagaria en Haggai het gelyktydig opgetree as profete en beide was geroep om die volk uit te daag en te motiveer.
Sag.1:1-6 ~ In die agste maand van die tweede regeringsjaar van Darius het die woord van die Here gekom tot die profeet Sagaria seun van Berekja, seun van Iddo: 2Die toorn van die Here het oor julle voorvaders losgebreek. 3En nou moet jy vir jou volk sê: So sê die Here die Almagtige: Bekeer julle tot My, sê die Here die Almagtige, dan sal Ek weer by julle wees, sê die Here die Almagtige. 4Moenie soos julle voorvaders wees nie. Die profete van vroeër het hulle aangespreek en gesê: "So sê die Here die Almagtige: Bekeer julle van julle slegte lewe en julle slegte dade!" Maar hulle was ongehoorsaam, hulle het hulle nie aan My gesteur nie, sê die Here. 5Waar is julle voorvaders nou? En die profete? Leef húlle vir altyd? 6Het die uitsprake, die voorskrifte wat Ek my dienaars die profete laat maak het, dan nie julle voorvaders ingehaal nie? Hulle moes erken: Die Here die Almagtige het met ons gedoen wat Hy Hom voorgeneem het om met ons te doen, presies volgens ons lewe en ons dade.
5. OPROEP TOT BEKERING:
Hierdie eerste profesie van Sagaria word in 520 v.C. gebring in Jerusalem en dit word gerig aan die ballinge wat uit Babilon terug gekeer het. 'n Mens kan hierdie profesie amper beskou as 'n "intreepreek" soos wanneer 'n predikant nuut in 'n gemeente kom en hy sy eerste preek lewer en hierdie "intreepreek" van Sagaria is 'n oproep tot bekering. Die feit dat die profeet se "intreepreek" 'n bekeringspreek was, laat 'n mens sterk herinner aan Jesus se "intreepreek" wat ook 'n bekeringspreek was – die somtotaal van Jesus se boodskap vind ons in Mark.1:15 ~ Die tyd het aangebreek, en die koninkryk van God het naby gekom. Bekeer julle en glo die evangelie.
In die geval van Sagaria is die teks van sy boodskap wel bekend aan die Judeërs, want die teks is hulle eie geskiedenis. Hierdie geskiedenis van die volk van God, is 'n tragiese geskiedenis, want dit wys keer op keer daarop dat hulle voorvaders nie geluister het na die waarskuwings en oproepe van die Here se profete nie en die gevolg daarvan was God se oordele en hier was die jongste oordeel nog vars in die geheue van die volk – die ballingskap na Babel.
As 'n mens die gemoedstoestand van die volk in ag neem, op hierdie stadium dat Sagaria sy eerste profesie (of "intreepreek" as jy wil) bring, nl. dat hulle moedeloos is – dat hulle finansieel baie swaar kry en dat hulle ook polities gefrustreerd en sosiaal verdeeld is, sou 'n mens verwag dat God 'n bemoedigende boodskap aan hulle sou bring, maar in plaas van bemoediging, is dit 'n kort en kragtige oproep tot bekering ~ En nou moet jy vir jou volk sê: So sê die Here die Almagtige: Bekeer julle tot My, sê die Here die Almagtige (v.3a).
Voor daar enige beloftes, of bemoedigende visioene oor die toekoms gebring word, ontvang Sagaria die opdrag om 'n boodskap van bekering te preek. Die boodskap van hoop sal nog kom, maar eers nagenoeg vier maande later. Nou is dit eers tyd dat die volk hulle self moet ondersoek; hulle moet hulle bekeer en hulle opnuut hertoewy aan die verbondsbeloftes.
Hierdie oproep tot bekering begin met die profeet wat die volk se aandag vestig op hulle volk se geskiedenis van ontrou teenoor die Here en dit sluit die huidige geslag in. Sagaria sê in v.2 dat vorige geslagte, kort-kort die toorn van die Here op hulle hals gehaal het. In die oorspronklike teks word die woord vir toorn [קֶצֶף, קֶצֶף [qetseph /keh·tsef/]] twee keer gebruik. Die ESV vertaal dit met ~ The Lord was very angry. Omdat Hebreeus in baie gevalle baie moeilik is om te vertaal het die vertalers van die ESV die tweede woord vir "kwaad", vertaal met "baie" – die Here was baie kwaad – daar staan dus eintlik in die oorspronklike Hebreeuse teks, dat die Here kwaad, kwaad was vir hulle voorvaders.
Jare se afgodediens, sinkretisme, vals aanbidding, morele mislukkings, die uitbuiting van armes, alliansies met die vyand wat God nie goedgekeur het nie en korrupte leierskap, het God se geduld tot by 'n breekpunt gebring. Sagaria se oproep tot die volk is om te doen wat hulle voorvaders nié gedoen het nie – bekeer julle!
In v.3 stel Sagaria dit nog duideliker aan sy toehoorders ~ Bekeer julle tot My, sê die Here die Almagtige, m.a.w. die volk moet hulle tot God wend, of terugkeer na die Here. As ons na die historiese konteks kyk, dan sou die volk se terugkeer na die Here, begin met 'n toegewyde herbou van die tempel.
As 'n mens na v.3 kyk, kan jy baie maklik sê dat bekering en/of 'n terugkeer na die Here 'n eerste aksie van die mens se kant vereis, maar dit is glad nie wat hierdie vers sê nie, want dit is eerder 'n reaksie wat van die mens se kant geneem moet word, nádat die Here die inisiatief geneem het en eerste met hulle gepraat het. V.3 begin tog immers met die Here wat aan die woord is en dit is deurgaans die geval in die Woord van God – Hy neem altyd die inisiatief eerste, waarop ons dan moet reageer. Dit is dan presies wat hier gebeur – die Here kom eerste na die volk toe; Hy neem die inisiatief en praat met die volk deur Sagaria.
Ons moet ook daarop let dat hierdie bekering 'n verhoudings-optrede of –daad is, want die Here sê aan Sy volk, draai om en kom terug na My toe. Iemand wat nie in 'n verhouding met die Here staan nie, kan nie na Hom terugkeer nie. Dit gaan dus nie in die eerste plek oor die regstel van sonde nie, maar dit gaan in die eerste en laaste plek oor die herstel van 'n gebroke verhouding en in hierdie geval tussen Israel se Verbondsgod en Sy verbondsvolk. As gevolg van die sonde wat die volk begaan het, het daar 'n breuk in die verhouding plaasgevind. Is dit nie presies wat gebeur wanneer twee mense in 'n verhouding staan en die een tree sondig op nie – daar vind 'n breuk in die verhouding plaas en dit is presies dieselfde met ons en met die Here, met dié een verskil en dit is dat dit altyd ons is wat die sonde begaan – ons is dus altyd die oorsaak van die breuk in die verhouding tussen ons en die Here. Hierdie feit blyk ook duidelik uit v.4, waar ons sien dat die volk se voorvaders nie in die eerste plek gesondig het deur verkeerde praktyke aan te hang en hulle eie koppe te volg nie, maar omdat hulle die verhouding tussen hulle en God geskaad het, deur nie na Hom te luister nie ~ Maar hulle was ongehoorsaam, hulle het hulle nie aan My gesteur nie, sê die Here (v.4b).
Vers 4 sê dus dat die volk nie net hul terugdraai na God moet betoon deur die herbou van die tempel nie, maar primêr deur 'n hartsverandering te ondergaan en hul persoonlike verhouding met die Here te herstel, m.a.w. om weer opnuut in 'n verbondsverhouding met Hom te staan en nie bloot net deur uiterlike rituele, soos die herbou van die tempel nie. Die bou van die tempel moet bloot net die vrug van hul hartsverandering wees. Dit is presies dieselfde met ons – ons verhouding met die Here word nie bewys deur uiterlike goeie werke, gebruike en rituele nie, maar deur bekering – deur 'n besnede hart.
Verse 3-6a rig 'n baie ernstige waarskuwing tot die volk: Indien hulle, hulself nie bekeer nie, wag dieselfde oordeel op hulle as wat hul voorgeslag getref het. Die voorgeslagte het nie die verbondsverhouding tussen hulle en God reggestel nie en het uiteindelik na vele waarskuwings en heel party geslagte, die volle mag van God se oordeel ervaar. Die barmhartige en genadige en liefdevolle God se geduld het uiteindelik opgeraak ~ 5Waar is julle voorvaders nou? En die profete? Leef húlle vir altyd? 6Het die uitsprake, die voorskrifte wat Ek my dienaars die profete laat maak het, dan nie julle voorvaders ingehaal nie? (vv.5-6a).
Wat was die gevolg van hierdie verbondsbreuk? Die noordelike koninkryk (genaamd Israel of soms ook Efraim) was weggevoer deur die Assiriërs en 'n bietjie meer as 100 jaar later is die suidelike koninkryk van Israel weggevoer na Babilon en in lg. proses is die tempel in Jerusalem verwoes – die voorvaders se verbondontrou het hulle uiteindelik ingehaal en die volk is weggevoer in ballingskap en "die kersie op die koek" – die tempel is verwoes. Die kruks van hierdie geskiedenis, soos ons reeds gesien het, is dat sonde verdeeldheid en 'n breuk in verhouding tot gevolg het. Na hierdie breuk in verhouding was daar egter weer (ek wil amper sê, weereens), herstel deur die Here bewerkstellig, nadat Hy dit in Jes11:12-13 belowe het ~ Die Here sal 'n vaandel oprig onder die nasies en sal die ballinge van Israel bymekaarmaak, die verstrooides van Juda laat saamkom van die uithoeke van die aarde af. 13Efraim se naywer sal verdwyn, en Juda se teëstanders sal uitgeroei word. Efraim sal nie weer jaloers wees op Juda nie, en Juda sal nie weer vyandig wees teenoor Efraim nie.
Die volk het teruggekeer uit ballingskap soos Jesaja geprofeteer het, maar die Here ken die hart van die mens en daarom waarsku Hy hulle betyds, voor dit te laat is en Hy weer moet optree.
Die woord "terugkeer" is die sleutel woord in hierdie openingsprofesie en dit word vier keer in vv.3-6 gebruik en dit spreek van God se genade teenoor Sy kinders – Hy is dus steeds onveranderlik wat Sy verbondsbeloftes betref en al is die volk se omstandighede negatief en voel hulle ontmoedig, was daar nogtans 'n wêreld van hoop wat oopgelê het voor hulle – die sleutel tot die realisering van hierdie hoop, was bekering, waarop gereinigde harte sal volg – Keer terug na My! Die vraag is of hulle sou en v.6b skep die indruk dat hulle dit wel gedoen het ~ Die Here die Almagtige het met ons gedoen wat Hy Hom voorgeneem het om met ons te doen, presies volgens ons lewe en ons dade. Ons sal egter later sien dat probleme daartoe gelei het dat teregwysing van Sagaria se kant tog van tyd tot tyd nodig was (5:1-11; 7:4-14), maar oor die algemeen hét die volk hulle bekeer en teruggekeer na die Here, waarop die Here kragtige dade in hul midde gedoen het.
7. DIE GRONDSLAG VIR VERSOENING:
Wat was die grondslag vir die herstel van die volk en versoening met God? Nie in die eerste plek die herbou van die tempel nie, maar 'n besnydenis van hart – bekering. Die herbou van die tempel sou slegs simbool wees van die volk se terugkeer na die Here – van 'n besnyde en gereinigde hart.
Die ware grondslag vir God se Koninkryk is altyd 'n berouvolle hart – berouvol oor jou sonde – dit is waar dit altyd begin. Dit word nêrens duideliker geïllustreer as juis in die vestiging van God se Koninkryk deur die bediening van Jesus Christus nie. Van die begin van Jesus se aardse bediening af, het Hy dit baie duidelik gestel dat die individu slegs die Koninkryk van God kan ontvang, deur die besnydenis van die hart – deur bekering dus ~ Nadat Johannes in die tronk opgesluit is, het Jesus na Galilea toe gegaan en die evangelie van God verkondig. 15Hy het gesê: "Die tyd het aangebreek, en die koninkryk van God het naby gekom. Bekeer julle en glo die evangelie" (Mark.1:14-15). Jesus wou deur hierdie verklaring sê dat almal wat Hom volg en dissipels van Hom word, se lewe gekenmerk moet wees deur bekering – nie goeie werke in die eerste plek nie, maar bekering. Hierdie boodskap was ook die boodskap van Jesus se dissipels wat deur Jesus uitgestuur was ~ Hulle het toe gaan verkondig dat die mense hulle moet bekeer (Mark.6:12).
Ook ná Jesus se opstanding het Hy dieselfde opdrag aan Sy dissipels gegee ~ Verder sê Hy vir hulle: "So staan daar geskrywe: 'Die Christus moet ly en op die derde dag uit die dood opstaan, 47en in sy Naam moet bekering en vergewing van sondes aan al die nasies verkondig word, van Jerusalem af en verder' (Luk.24:46-47). Ook die Apostels het, hierdie boodskap uitgedra ~ Toe antwoord Petrus hulle: "Bekeer julle en laat elkeen van julle gedoop word in die Naam van Jesus Christus, en God sal julle sondes vergewe, en julle sal die Heilige Gees as gawe ontvang (Hand.2:38). Hierdie oproep is deur die gang van die Kerkgeskiednis, hard en duidelik gepreek.
God se groot werk in mense begin altyd by mense wat hulle tot God in en deur Jesus Christus bekeer. Seker een van die mees ingrypende voorbeelde van hierdie feit, was met Martin Luther se bekering en sy uiteindelike vasspyker van sy 95-Stellinge teen die deur van die katedraal in Wittenberg op 31 Oktober 1517 (e.k. Vrydag, 497 jaar gelede) en die gevolglike Protestantse Reformasie wat daarop gevolg het – 'n tydperk van intense en opregte bekering deur duisende en wat 131 jaar lank geduur het. Raai wat was die essensie van die heel eerste stelling op die deur? Dat gelowiges se hele lewe, gekenmerk sal wees deur bekering!
Net soos die volk in Sagaria se tyd, is ons ook geneig om te vergeet dat die grondslag vir God se Koninkryk, 'n voortdurende terugkeer na die Here is – dat ons, ons voortdurend moet bekeer van ons sondige optrede.
Hierdie selfde beginsel van bekering en 'n terugkeer na God, is uiteraard ook op elkeen van ons van toepassing. Ons moet voortdurend Dawid se gebed, wat hy in Ps.139:23-24 gebid het, vir onsself bid ~ Deurgrond my, o God, deurgrond my hart, ondersoek my, sien tog my onrus raak. 24Kyk of ek nie op die verkeerde pad is nie en lei my op die beproefde pad!
Ons moet onthou dat bekering – dat opregte belydenis van sonde, nie altyd hierdie donker, morbiede saak is, of hoef te wees nie – aanvanklik ja, wanneer ons gekonfronteer word deur die Heilige Gees dat ons in sonde is, maar belydenis en 'n terugkeer na God, lei elke keer tot bevryding en blydskap, want soos Johannes in 1 Joh.1:9 tereg sê ~ Maar as ons ons sondes bely—Hy is getrou en regverdig, Hy vergewe ons ons sondes en reinig ons van alle ongeregtigheid.
Sagaria het die volk opgeroep om hulle na die Here te wend, dit impliseer ook dat ons as gemeente onsself voortdurend moet ondersoek, of ons nie ook in sonde is nie en dit dan bely en ons bekeer – sonde en sondebelydenis is dus nie altyd net 'n individuele saak nie, maar soms ook 'n korporatiewe saak.
Geliefdes, kom laat ons onsself en ons gemeente ondersoek en laat ons dringend terugkeer na die Here, waar nodig.