Aktiviste skepties oor Eskom se Koeberg-paaiery | Netwerk24
Deur Francois Williams 15 Februarie 2021 12:32
Die organisasie wat die publiek bewus gemaak het van die verbrokkeling van die Koeberg-kernkragstasie se betonstruktuur is nie beïndruk met Eskom se antwoorde hieroor nie.
Vrae oor Koeberg-kernkragsentrale se veiligheid wil maar net nie ophou nie. Foto: Gallo Images/Getty Images
Eskom het Vrydag 'n verklaring uitgereik oor 'n chloried-neerslag wat tot afsplintering en verbrokkeling aan die betonstruktuur oor die kragstasie se kernreaktor lei. Volgens Eskom word dit tans herstel en is die reaktor teen enige gevaar beskerm, en is die probleem ten volle onder beheer.
Eskom se blootlegging van die roesprobleme by Koeberg volg op 'n artikel wat die organisasie Koeberg Alert verlede week op sy webblad geplaas het, waarin vertel word dat Koeberg Alert met 'n aansoek ingevolge die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting (Paia) die oorspronklike inligting uit Eskom moes wurg.
Eskom het boonop eers 143 dae ná die Paia-aansoek daarop gereageer, strydig met die Paia-wet wat bepaal dat 'n antwoord so gou as redelik moontlik, maar in alle gevalle binne 30 dae, gelewer moet word.
Koeberg Alert, 'n aktivistegroep wat gekant is teen kernkrag, het in Augustus 2020 al gevra vir Eskom se jongste verslag oor chloriedskade aan die betonstruktuur bo-oor die kernreaktor, asook vir inligting oor skade aan die vlekvrye staal wat in die strukture in die aanleg gebruik is.
Eskom het Vrydag gesê daar word gekyk na langtermynoplossings vir die skade, wat deur internasionale ingenieurs aanbeveel is.
Selfs die nasionale kernreguleerder (NNR) het Maandag bevestig dat Koeberg tans voldoen aan gereelde toetse wat die reguleerder van Eskom vereis en dat die betonstruktuur tans voldoende beskerming bied teen bestraling in geval van ongelukke.
"As die nasionale owerheid verantwoordelik vir kernveiligheid in Suid-Afrika, is die reguleerder verbind tot die afdwing van kernveiligheidsreëls en vereistes om mense, eiendom en die omgewing teen skade te beskerm. Koeberg word voortdurend gemonitor om seker te maak dit voldoen aan kernveiligheidsvereistes in alle fases van sy bedryf," het dr. Bismark Tyobeka, uitvoerende hoof van die NNR, in 'n verklaring gesê.
Koeberg Alert is skepties oor Eskom se verduideliking.
Volgens die oorspronklike, maar swaar gesensureerde Eskom-verslag waartoe die groep uiteindelik toegang gekry het, is die ingrypings om die chloried-korrosie te herstel nie ideaal of volhoubaar nie, is die herstelwerk "nie-struktureel" en is nog net 11% van die geraakte oppervlakke gerehabiliteer. "Die dele langsaan die opgeknapte dele sal nou vinniger korrodeer," lui die oorspronklike Eskom-verslag.
Volgens Koeberg Alert het hy al verskeie kere gevra hoe die jongste herstelwerk vorder, maar hy weet nog nie, en as hy weer 'n Paia-aansoek moet indien, kan dit beteken hy moet weer 143 dae wag vir antwoorde.
Die oorspronklike Eskom-verslag noem dat die verskynsel van chloried-korrosie nie deeglik begryp is toe die Koeberg-kernkragstasie ontwerp is nie.
Volgens Peter Becker van Koeberg Alert skep dit nuwe vrae, veral in die lig van Eskom se plan om amptelik by die NNR goedkeuring te vra om Koeberg se leeftyd met nog 20 jaar te verleng.
"Wat is daar dalk nog wat nie deeglik verstaan is toe Koeberg ontwerp is nie? Wat is die totale koste van al die herstelwerk, plus opknappingskoste en nog 20 jaar se kernkrag-versekeringspremies, en watter impak sal dit op kragpryse hê?" wil Becker weet.
In sy gesensureerde verslag wat Eskom aan Koeberg Alert voorsien het, is die dele waar hy die koste van die herstelwerk uitspel, met swart verbloem. Daar is ook verskeie ander tegniese en finansiële inligting in die verslag wat verbloem is.
Becker meen dit sou dalk goedkoper wees om Koeberg teen 2024 te sluit wanneer die oorspronklike ontwerpleeftyd verstryk, en eerder die perseel te gebruik vir 'n battery-aanleg soos die een waarna pres. Cyril Ramaphosa in sy staatsrede verwys het.
Des Muller, woordvoerder van SA Nuclear Build Platform, meen die jongste mediadekking van organisasies wat teen kernkrag gekant is, val saam met die nasionale energiereguleerder se openbaredeelnameproses oor die 2 500MW se nuwe kernkrag wat die regering wil laat bou.
Muller meen Koeberg is juis 'n voorbeeld van die skoonste, mees betroubare en goedkoopste elektrisiteit wat Eskom oor die afgelope dekades gelewer het. Dit is volgens hom dwaas om die waarde daarvan te probeer ondermyn.
Volgens hom is kernkrag wel drie keer duurder as hernubare energie en vat dit langer om te bou, maar dit kan drie tot vier keer langer bedryf word, en lewer drie tot vier keer meer elektrisiteit per jaar en voorsien selfs veelvoudig meer werkgeleenthede per eenheid krag wat gelewer word.