14 Julie 1893
Johannes Gerhardus (Hans) Strijdom (Sandvlakte, 14 Julie 1893 – Kaapstad, 24 Augustus 1958) was van 1954 tot 1958 premier van die Unie van Suid-Afrika.
2 Betrokkenheid by Dagbreekpers Beperk
3 Eerste minister keer mededinging
Strijdom het in die regte studeer aan die Victoria-kollege (later die Universiteit Stellenbosch) en het daarna 'n advokaat geword.
In 1929 is hy as lid van die Nasionale Party (N.P.) tot die parlement verkies. Hy was ’n sterk voorstander van rasseskeiding. Daarbenewens was hy ook ’n sterk teëstander van die Britse Ryk en die Engelse imperialisme. Strijdom se wens was dat Suid-Afrika 'n republiek word. Hy het ook bekendgestaan as die "Leeu van die Noorde" vanweë sy sterk inspirerende leierskap.
Ná die Tweede Wêreldoorlog word hy leier van die Nasionale Party in Transvaal. Op 26 Mei 1948 word hy aangestel as minister van landbou en waterwese in die Malan-kabinet ná die Nasionale Party se verrassende oorwinning oor die Verenigde Party van genl. Jan Smuts in die algemene verkiesing.
Ná die aftrede van Malan as premier in 1954 word Strijdom tot leier van die Nasionale Party verkies en neem hy die premierspos van Malan oor. Dit was in weerwil van Malan se wens dat die meer gematigde N.C. Havenga, eertydse ondersteuner van genl. J.B.M. Hertzog en leier van die Afrikanerparty, hom opvolg. Onder Strijdom se leierskap het die N.P. tussen 1953 en 1958 bestendig gegroei. Sy sukses by die stembus kan ook toegeskryf word aan die verlaging van die ouderdomsvereiste vir stemreg tot 18 jaar. Die Afrikanerjeug van destyds was sterk Republiekeinsgesind en weens die hoë natuurlike aanwas van dié deel van die blanke bevolking vergeleke met die Engelssprekendes, het die verlaging van die stemeregouderdom die N.P. bevoordeel, maar die Verenigde Party benadeel.
Die destydse N.P.-sekretaris, Jack Steyl, vertel in "'n Volk staan op uit sy as", hoe die party hom beywer het om Dagbreek onder sy beheer te kry: "Toe dit duidelik geword het dat die verkryging van Dagbreek vir die Nasionale saak binne bereik gekom het, het niemand minder nie as adv. Strijdom en dr. Verwoerd saam met ministers Ben Schoeman, Jan de Klerk en ek self ingespring om die Nasionaliste van Transvaal te organiseer om tot die daad oor te gaan. Dit was 'n geloofsdaad: £100 000 was nodig om die gedeelte van die aandele wat behoort het aan die destydse Scottgroep oor te neem.
Maar kort voor die eerste verskyning van Sondagstem ontbied Strijdom vir Viljoen na sy kantoor waar nog ses kabinetslede hom ook inwag. Strijdom het Viljoen gewaarsku as hy sou voortgaan met die beplande Sondagkoerant, sou hy nasionalisme ondermyn en sou Dagbreekpers 'n dagblad as mededinger vir Die Vaderland, die Afrikaanse Pers se vlagskipkoerant, uitbring. Uit 'n sakeoogpunt kon Viljoen maklik vir Strijdom die stryd aangesê het, maar vanweë sy ondergeskikte rol in die kabinet, moes hy die aftog blaas.
Kleurlingkiesers[wysig | wysig bron]
Adv. Strijdom eers getroud met die aktrise Margaretha van Hulsteyn, maar hulle het binne 'n jaar ná die huwelik geskei. Daarna was hy getroud met Susan de Klerk, die suster van oudmin. Jan de Klerk, tante van oudpres. F.W. de Klerk en dr. Willem de Klerk en dogter van ds. W.J. de Klerk. Sy is op Vrydag 19 Februarie 1999 in die ouderdom van 88 jaar oorlede.
Die onsuksesvolle pogings van Malan om die Kleurlingkiesers van die blanke kieserslys te verwyder, sou deur Strijdom tot uitvoering gebring word. Hiervoor het Strijdom die aantal Appèlregters van vyf tot 11 vermeerder en ook die senaat vergroot van 44 tot 89 lede. Dit sou 'n tweederdemeerderheid verseker om sy wetsontwerp goed te keur. Uiteindelik is tydens ’n gesamentlike sitting van die Unie-Volksraad en die Senaat die Wetsontwerp op die Wysiging van die Suid-Afrika-wet met ’n tweederdemeerderheid gewysig en is die Kleurlinge van die Blanke kieserslys gehaal. Die aanvaarding van hierdie wet het gelei tot die vervreemding tussen Afrikaners en Kleurlinge.
Die Verenigde Party (V.P.) en die Afrikanerparty (A.P.) van N.C. Havenga het hulle, in eersgenoemde geval heftig en in laasgenoemde geval minder uitgesproke, verset teen die planne van Malan en Strydom ten opsigte van die Kleurlingkieser. Dr. D.F. Malan het Havenga egter later oortuig om sy teenstand ter wille van Afrikanereenheid te laat vaar.
Strijdom bly tot sy dood in 1958 premier van Suid-Afrika.
Hendrik Verwoerd volg hom as premier op.
’n Aantal monumente is na Strijdom vernoem. In 2001 stort Strijdomplein in Pretoria inmekaar. Sy huis op Modimolle is vandag 'n museum.
Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika: T. Cameron: Human & Rousseau, Kaapstad 1986.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Johannes_Gerhardus_Strijdom&oldid=1446529"	Kategorieë: Eerste Ministers van Suid-AfrikaSuid-Afrikaanse advokate	Navigasie-keuseskerm
DeutschEnglishEspañolEestiSuomiFrançaisGàidhligעבריתItaliano日本語한국어NederlandsNorsk bokmålPolskiРусскийSimple EnglishSvenskaTürkçeУкраїнська中文Bân-lâm-gú	Wysig skakels	Die bladsy is laas op 17 April 2016 om 18:30 bygewerk.