Ramaphosa se riskante meestersklasCyril Ramaphosa. (Foto: GCIS) Pres. Cyril Ramaphosa se eerste staatsrede was ŉ meestersklas in politieke belofte en hoop, en het daarmee ŉ bykans onmoontlik hoë suksesvereiste aan homself gestel. Ramaphosa het die nuwe era van optimisme in die land sedert die bedanking van oudpres. Jacob Zuma perfek saamgevat om ŉ positiewe en inklusiewe toekomsbeeld te skep, en om opposisieleiers te laat met min om te kritiseer. Selfs die EFF-leier, Julius Malema, het hande geklap eerder as om die parlement te ontwrig, en DA-LP’s se applous was by tye harder as die applous vanuit die ANC-banke. Maar soveel beloftes beteken die potensiaal om op baie vlakke te misluk, en met die min geld in die staatskatkis en die min beweegruimte wat die land se begrotingstekorte hom toelaat, is dit moeilik om te dink hoe hy alles gaan bekostig wat hy onderneem het om te doen. Dit was byna roekeloos ryk aan belofte. Die DA-leier, Mmusi Maimane, het gesê dit is onmoontlik om die onteiening van grond sonder vergoeding in te stel sonder om die ekonomie te benadeel en daar is in elk geval nie genoeg geld om al die beloftes na te kom nie. Malema het gesê hoewel die EFF bereid is om Ramaphosa ŉ kans te gee, sal hulle hom streng dophou en verantwoordbaar hou want sy beloftes is nie onderworpe aan ŉ behoorlike begroting nie. Dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, het gesê ná so ŉ lae eb as wat Suid-Afrika onder Zuma ervaar het, is dit maklik om hoop te skep, maar dat die VF Plus alles moontlik sal doen om onteiening sonder vergoeding te beveg. Ramaphosa se styl was in uiterse kontras met die stamelende, onbegrypende pogings van sy voorganger, Zuma. Hy was in beheer van die inhoud en het vele van die ampstale gebruik, insluitend ŉ stuk vlot Afrikaans om hom teen diskriminasie uit te spreek. Ramaphosa se skerp uitsprake teen korrupsie het nie altyd dieselfde ywerige applous uit die ministersbanke as elders ontlok nie. Sy stellings oor die herstrukturering van staatsbeheerde openbare ondernemings is met ŉ kille stilte begroet deur die minister van openbare ondernemings, Lynne Brown. Toe hy streng optrede teen korrupsie aankondig, het die EFF begin dreunsing: “Aaaaace, Aaaaaace”, ŉ verwysing na die sekretaris-generaal van die ANC, Ace Magashule, wie se Vrystaatse administrasie diep geïmpliseer word in Gupta-geassosieerde korrupsie. DA-lede het met gewrigte oorkruis gevou aan ANC-lede gewys hoeveel van hulle tronk toe sal gaan as sulke stappe teen korrupsie sou volg, en Faith Muthambi, minister van staatsdiens en administrasie, het baie ongemaklik rondgeskuif toe Ramaphosa aandui hy gaan die kabinet verklein en sorg dat direksies van staatsinstellings op nuwe maniere aangestel word sodat ervaring en kundigheid ŉ rol speel. Onder al die vermaaklikheidswaarde en oratoriese vernuf het ŉ paar skerp inhoudelike punte en tasbare voornemens geskuil: * Die land se fiskale posisie is benard; * ŉ Werkskeppingsberaad gaan binne die volgende paar maande plaasvind; * Mynboubedrywighede gaan uitgebou word (maar daar was geen aanduiding van hoe dit gaan gebeur nie); * Omstrede minerale- en petroleumwetgewing gaan weer in die parlement ter tafel gelê word; * Werkgeleenthede in die landbou gaan uitgebrei word; * Terselfdertyd gaan grondonteiening sonder vergoeding begin; * ŉ Nasionale minimumloon gaan op 1 Mei aangekondig word; * Gratis hoër onderwys vir eerstejaarstudente uit huishoudings met ŉ gesamentlike huishoudelike inkomste van minder as R350 000 per jaar sal vanjaar ingestel word; * Die konstitusionele hof se bevindings oor welsynsuitbetalings sal volledig en onverwyld geïmplementeer word; * Die eerste programme van die nasionale gesondheidsversekeringsplan sal vanjaar al ingestel word; * Die kabinet sal verklein en hersaamgestel word; * Die probleme by die nasionale vervolgingsgesag en die Suid-Afrikaanse Inkomstediens sal opgelos word; * Streng stappe sal teen korrupsie gedoen word. ŉ Nuwe era het potensieel met hierdie staatsrede aangebreek, en Suid-Afrikaners sal moet dophou met hoeveel vrug dit gaan ontvou.