GoWikipedia - Anglo
(Aangestuur vanaf Anglo-Zoeloe-oorlog)
Anneksie van die Zoeloekoninkryk
2 000–3 000 draer
Die Anglo-Zoeloeoorlog is in 1879 tussen die Britse Ryk en die Zoeloe-koninkryk gevoer. Met lord Carnarvon se suksesvolle instelling van 'n federasie in Kanada is die idee gehuldig dat soortgelyke politieke pogings, gekoppel aan militêre veldtogte, moontlik suksesvol kan wees met die Afrikaryke, stamgebiede en die Boererepublieke in Suid-Afrika. In 1877 is Henry Bartle Frere as hoëkommissaris vir die Britse Ryk gestuur om so 'n plan in Suid-Afrika te implementeer. Van die struikelblokke vir sy planne was die twee onafhanklike state van die Boererepublieke en die Zoeloe-koninkryk en sy leër.
Frere, wat op sy eie inisiatief, en sonder die goedkeuring van die Britse regering opgetree het, en 'n oorlog met die Zoeloes wou ontlok, gee op 11 Desember 1878 'n ultimatum aan die Zoeloekoning Cetshwayo wat die koning nie kon nakom nie. Bartle Frere stuur toe vir Lord Chelmsford na Zoeloeland. Die oorlog is gekenmerk deur verskeie bloedige slagtings, insluitende 'n verrassende oorwinnig vir die Zoeloekrygers by die Slag van Isandlwana, asook as 'n baie belangrike tydperk in die tydlyn van imperialisme in die gebied.
Die ontdekking van diamante in 1867 naby die Vaalrivier, sowat 890 kilometers noordoos van Kaapstad, was die einde van die Boere se isolasie in die binneland, en het die Suid-Afrikaanse geskiedenis die landskap verander. Die ontdekking het 'n wêreldwye diamantstormloop onteketen wat Kimberley in 'n kwessie van vyf jaar omskep het in 'n dorp van 50 000 inwoners. Die diamante het baie vinnig die Britse imperialiste se aandag getrek. In die 1870's annekseer Brittanje Griekwaland-Wes vir die grond waarop Kimberley se diamantvelde lê.
In 1877 annekseer Sir Theophilus Shepstone, die Britse sekretaris van naturellesake in Natal, die Zuid-Afrikaansche Republiek, ingevolge 'n spesiale lasbrief. Die Transvaalse Boere het beswaar gemaak, maar terwyl die Zoeloebedreiging bestaan het, was hulle tussen twee bedreigings vasgevang. Hulle was bang as hulle die wapens opneem teen die Britse anneksasie, kan Koning Cetshwayo die situasie uitbuit en hulle aanval. Die daaropvolgende anneksasies, en in besonder die anneksering van Griekwaland-Wes, het 'n klimaat van broeiende ongemaklikheid by die Boererepublieke geskep.
In sy hoedanigheid as Brtise goewerneur van Natal, het Shepstone sy kommer uitgespreek oor die Zoeloeleër van Cetshwayo en die potensiële bedreiging wat dit vir Natal inhou- veral in die lig van ou voorlaaiers en ander uitediende vuurwapens wat in die Zoeloes se hande beland het. In sy nuwe rol as administrateur van Transvaal was Shepstone nou verantwoordelik vir die beskerming van die gebied en het 'n regstreekse belang by die grensgeskil van die Zoeloes en die Boere gehad. Voorvalle van Zoeloeaanvalle aan albei kante van die Transvaal/Natalgrens, het Shepstone laat besluit dat Cetshwayo 'n uitdagende houding inslaan.
Die Natalse biskop John Colenso was die kampvegter vir die regte van die boorlinge van Natal en Zoeloeland en het geglo dat die mense onregverdige behandel word deur die koloniale regering van Natal. In 1874 gaan bekla hy die lot van Langalibalele, die Hlubi en Ngwe-stamme by Carnarvon. In sy voorlegging sê Colenso dat Langalibalele valslik in 1873 van 'n rebellie beskuldig is en daarna in 'n belaglike hofsaak skuldig bevind en na Robbeneiland gestuur is. Die feit dat Colenso Langalibalele se kant teen die koloniale bewind van Natal gekies het, en sy lot aan die sekretaris van naturellesake, Theophilus Shepstone gaan voorlê het, het hom nog verder van die koloniale gemeenskap in Natal vevreem.
Bisop Colenso was 'n promimente kritikus van Frere se pogings om die Zoeloekoninkryk as 'n bedreiging vir Natal voor te hou. Colenso se se veldtog het die donker, rassistiese grondslag van die koloniale bewind in Natal ontbloot en vir hom baie vyande onder die koloniste gemaak.
Britse inval en terugslae
In Januarie 1879 val die Britse mag, onder aanvoering van Lt.Gen. Lord Chelmsford, Zoeloeland in - sonder enige goedkeuring van die Britse regering.
Intussen moes die linkerflank by Utrecht onder aanvoering van Kol. Evelyn Wood, die Zoeloestamme van noordwes-Zoeloeland aandurf en verhoed dat hulle die middelste eenheid se opmars na Ulundi kan stuit. Hy het beplan om die Zoeloemag van 4 000 krygers, wat by die Hlobaneberg saamgetrek het, op 24 Janaurie aan te val, maar toe hy hoor van Isandlwana het hy teruggetrek. Dus, een maand na die Britse inval, is dit net die linkerflank wat militêr aktief was, maar te swak was om op sy eie met die veldtog voort te gaan. Die eerste inval in Zoeloeland was dus 'n nederlaag vir die Britte.
Die volgende dag val 20 000 Zoeloekrygers Wood se 2 068 man in hul goed gefortifiseerde kamp by Kambula aan. Dit was blykbaar sonder Cetswhayo se toestemming. Die Britte veg terug met die Slag van Kambula en na vyf ure se bloedige stryd slaan die Zoeloes op die vlug met 'n Britse berede mag op hul hakke. Terwyl 28 Brittte in die slag sneuwel, was die dodetal aan die kant van die Zoeloes meer as 2 000. Die slag het die Zoeloes 'n lelike knou gegee en hul moraal was so swak dat baie eenvoudig opgepak en huis toe gegaan het.
Tweede inval en die oorwinning oor die Zoeloes
Anglo-Zoeloeoorlog in rolprente
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Anglo-Zoeloeoorlog&oldid=1846767"