D Archives - eCKE
D-BRON. Kyk by: Pentateug; en ook: Pentateugbronne.
D’ARC, JEANNE (1412–1431), die beskerm­heilige van Frankryk, is in Domrémy, Frankryk, teen die einde van die honderdjarige oorlog gebore. D’Arc het aangevoer dat sy visioene gehad het waarin sy van God opdrag ontvang het om haar vaderland van Engelse heerskappy te bevry. Die ongekroonde koning Karel VII het haar tydens die beleg van Orléans by… Lees Meer »
D’ASSONVILLE, VICTOR EDOUARD (sr) (1927–) is ’n plaasseun van die Vrystaat. Sy na­skoolse akademiese studies het hy in Potchefstroom, Edinburg (Skotland) en Pietermaritzburg gedoen. Hy was predikant van ses gemeentes van die Ge­reformeerde Kerke in Suid-AfrikaH (GKSA) (1954–1978): Pietermaritzburg, Johannes­burg-Sentraal, Pretoria-Sunnyside, Potchef­stroom-Noord, Cachet en Noordbrug. Hy het daarna (1978–1992) as hoogleraar in die Fakulteit Teologie… Lees Meer »
DA GAMA, VASCO (circa 1460–1524) was die Portugese seekaptein en ontdekkings­reisiger wat die seeroete om die Kaap die Goeie Hoop tussen Wes-Europa en die Ooste oopgestel het. Sy reise blyk in hoofsaak kommersiële ondernemings en nie ontdekkingsreise as sodanig te wees nie. Hy het sodoende ’n nuwe era in die wêreldgeskiedenis ingelui deur grondslae te… Lees Meer »
DA SILVEIRA, GONÇALO
DA SILVEIRA, GONÇALO (1526–1561) is naby Lissabon gebore. Sy ouers is vroeg oorlede en hy is deur sy suster en haar man, die markies van Tavora, grootgemaak. Hy het by die Franciskaanse klooster van San­ta Margarida skoolgegaan en aan die Uni­­versiteit van Coimbra gestudeer. In daardie tyd het hy by die Jesuïete-orde aan­ge­sluit. In 1555… Lees Meer »
DA VINCI CODE, THE, is ’n speurverhaal deur die Amerikaner Dan Brown wat in 44 tale vertaal is met verkope van sowat 40 miljoen kopieë teen 2006. The Da Vinci Code handel oor bepaalde teo­rieë oor die legende van die Heilige Graal, die rol wat Leonardo da Vinci* met sy Die laaste avondmaal en Mona… Lees Meer »
DA VINCI, LEONARDO DI SER PIE­RO
DA VINCI, LEONARDO DI SER PIE­RO (1452–1519) is as ’n buite-egtelike kind naby Florence, Italië, gebore. Ondanks ’n beperkte opvoeding onderskei hy hom op verskillende terreine. Sy loopbaan begin in 1481 as hofmusikant in Milaan. Opdragte om waterkanale en militêre strukture te ontwerp, het gevolg. Sy skets van die Vitruvian Man, ’n studie van die… Lees Meer »
DAAD-ETIEK. In etiese gespreksvoering word daar soms ’n onderskeid tussen daad-etiek (“ethics of doing”) en synsetiek* (“ethics of being”) gemaak. Laasgenoemde word ook dikwels met deugde-etiek* in ver­band gebring. Die konsepte “dade” en “deugde*” word dan verteenwoordigend van twee moontlike benaderings tot die ver­staan van die etiek. Waar ’n synsetiek en deugde-etiek sterk fokus op… Lees Meer »
DADELS. Kyk by: Plante in die Bybel.
DAG VAN DIE HERE kom as begrip sowel in die Ou* as die Nuwe* Testament voor. Ou Testament: Die frase “dag van die Here” (yôm YHWH) kom 15 keer in die Ou Testament voor waarvan 13 keer in die Boek van die Twaalf*. Daar is talle ander woorde en frases wat dieselfde betekenis oordra, onder… Lees Meer »
DAGON was een van die Filistynse gode. Die Filistyne* het aan Dagon dankoffers gebring toe Simson* in hulle hande geval het (Rig 16:23). Toe hulle die ark* van die verbond by Afek afgevat het, het die Filistyne dit na die tempel van Dagon in Asdod* gebring (1 Sam 5:1-3). Die ark het vir twee nagte… Lees Meer »
DAGREIS. Kyk by: Mate, gewigte, geld.
DALAI LAMA (letterlik: “die leraar van wysheid wat so wyd as die oseaan strek”) word as die hoogste godsdienstige gesag van die Tibetaanse Boeddhisme* beskou, die reïnkarnasie van Avalokitesvara, die “Boeddha van Deernis”. Die eerste Dalai Lama was Gendrun Drub (1391–1474). Die huidige Dalai Lama is op 6 Julie 1935 in ’n dorpie in noordoos-Tibet… Lees Meer »
DAMARAS EN DIE CHRIS­TELIKE GE­LOOF. Die Damara woon verspreid oor sentraal-noord-Namibië. Een van baie oorsprong-teorieë is dat die Damara uit Wes-Afrika gekom het, lank vóór die suidwaartse migrasie van swart volke uit Oos-Afrika. Die Herero* is aanvanklik nie van die Damara onderskei nie en noord-Namibië is daarom deur Jonker Afrikaner en die meeste 19de-eeuse sen­dinggenootskappe*… Lees Meer »
DAMASKUS was een van die belangrikste stede in Sirië* gedurende die Nuwe-Testa­mentiese* tyd, en was sedert die verowe­ring daarvan in die vierde eeu vC deur Aleksander* die Grote, ook ’n beduidende kul­tu­rele invloed gedurende die Helle­nistiese* periode. Damaskus ly egter in die volgende paar eeue swaar onder wedywe­ring tussen die Ptolemeërs en die Seleukiede vir… Lees Meer »
DAN beteken “regter” en is die naam van ’n persoon en ’n plek. Hy was die vyfde van Jakob* se seuns, die eerste wat vir hom gebore is by Bilha*, Ragel* se slavin. Volgens Gen 30:6 het Ragel hom sy naam gegee, omdat hy reg­tens aan haar behoort het. Om hierdie re­de het sy hom… Lees Meer »
DANDALA, HAMILTON MVUMELWANO (MVUME)
DANDALA, HAMILTON MVUMELWANO (MVUME) (1951–) is gebore as die seun van ’n Metodistepredikant (Kyk by: Metodisme), en het aan die teologiese seminarium in Alice (Oos-Kaap) en die Universiteit van Cambridge in Engeland gestudeer. In 1978 word hy die eerste swart Metodistepredikant van ’n veelrassige gemeente (Empangeni). Hy verwerf in die 1980’s bekendheid as konflikmediator in… Lees Meer »
DANEEL, GEORGE MURRAY
DANEEL, GEORGE MURRAY (1904– 2004) is op Calvinia as die seun van ’n NG Kerk*-predikant gebore. Ná twee onsuksesvolle jare aan die Universiteit van Kaap­stad, is hy na die Universiteit van Stellen­bosch om teologie* te studeer. In 1929 is hy gelegitimeer en as hulpprediker na sy ge­boortedorp beroep. Gedurende sy studiejare is hy vir die… Lees Meer »
DANIËL (BYBELBOEK). In die Joodse* tradisie is die boek Daniël deel van die Geskrifte*, wat naas die wet* (Gen – Deut) en die profete* (1 Sam – Mal) die derde deel van die Hebreeuse* Bybel vorm. Die Ou Griekse* vertaling van die Hebreeuse Bybel (Kyk by: Septuaginta) het die boek saam met die profetiese boeke… Lees Meer »
DANKBAARHEID gaan in die Bybel* veel dieper as blote woordgebruik. Die prominente voorafvermelding van Israel* se genadige uitredding uit Egiptiese sla­werny (Eks 20:2; Deut 5:6) plaas die totale lewe van die volk* van God, soos gekwalifiseer deur die Tien Gebooie*, onder die teken van dankbaarheid. Dieselfde gebeur in Rom 12:1-2. Nadat Paulus* in Rom 1–11… Lees Meer »
DANTE ALIGHIERI. Kyk by: Alighieri, Dante.
DARBY, JOHN NELSON (1800–1882) is in Londen gebore en het in Dublin, Ierland, sy skool- en tersiëre opleiding in die regte ontvang. Nadat hy ’n jaar lank gepraktiseer het, het hy die regsberoep laat vaar, is in 1825 as diaken*2 in die Anglikaanse* Kerk georden en die volgende jaar as priester.*2 Darby het hom onderskei… Lees Meer »
DARIEK. Kyk by: Mate, gewigte, geld.
Darius. Daar is vier persone bekend met hierdie naam. ‑Darius I was een van die belangrikste konings van die Persiese Ryk*. Ná die dood van Kores* en sy seun Kambuses het Darius in 622 vC die troon bestyg. Hy was ook bekend as Darius die Grote. Hy was ’n lid van die koninklike familie en… Lees Meer »
DARWIN, CHARLES ROBERT (1809–1882), ’n Britse wetenskaplike, is in Shrop­shire, Engeland, gebore. Sy teorie dat alle lewensvorms ontwikkel deur ’n stadige proses van natuurlike seleksie, word beskou as die basis van die moderne evolusieteorie (Kyk by: Evolusie en Evolusionisme [Darwinisme]). Dar­win, uit ’n gesiene familie, was die klein­seun van die pottebakker-entrepreneur Josiah Wedgwood en die… Lees Meer »
DARWINISME. Kyk by: Evolusionisme.
DASSIES. Kyk by: Diere van die Bybel.
DASWA, TSHIMANGADZO SAMUEL BENEDICT
DASWA, TSHIMANGADZO SAMUEL BENEDICT (1947-1990), in lewe skoolhoof van die Nweli-skool in die huidige Limpopo-provinsie, is in 2015 deur die Katolieke Kerk* tydens ’n seremonie in Thohoyandou salig verklaar nadat hy hom in 1990 teen heksery verset het. (Heksery: “Kuns om met behulp van duiwelse kragte bonatuurlike of buitengewone dinge te doen; towery.” – HAT,… Lees Meer »
DAWID was die jongste seun van Isai* uit die stam Juda*2 in Betlehem*. Hy was die belangrikste ideaal-tipiese koning van Israel* met die grootste invloed op Israel se godsdiensgeskiedenis. Sy opkoms en troon­op­volging word breedvoerig uiteengesit (1 Sam 16–1 Kon 2). Hy is ook die mees vermelde persoon in die Bybel* (889 keer). Dawid se… Lees Meer »
DAWIDSTAD. Kyk by: Jerusalem.
DAWKINS, CLINTON RICHARD (RICHARD)
DAWKINS, CLINTON RICHARD (RICHARD) (1941–) is in Kenia gebore en word soms beskou as een van die wêreld se voorste denkers – hy is in ’n stadium deur die tydskrif Prospect as een van die drie top-intellektueles ter wêreld aangewys. Hy is die Charles Simonyi-professor vir die pu­blieke verstaan van wetenskap aan die Oxford-universiteit in… Lees Meer »
DE BEER, DANIËL FERDINAND BOS­MAN (DAN)
DE BEER, DANIËL FERDINAND BOS­MAN (DAN) (1902–1972) was die seun van ds Zacharias de Beer, bekende drank­afskaffer aan die begin van die 20ste eeu. De Beer is in 1963 deur The Sun­day Times aan­ge­wys as een van die twintig invloed­ryk­ste mense in Suid-Afrika vanweë sy rol as “sedebewaker” van die NG Kerk*. Hy ver­werf BA… Lees Meer »
DE BEER, EDMUND ZACHARIAS
DE BEER, EDMUND ZACHARIAS. Kyk by: Eerste afgestudeerdes.
DE BEER, PAUL JACOBUS
DE BEER, PAUL JACOBUS (1939–) skryf in vir teologie* aan die Universiteit van Pretoria en behaal DPhil in 1978. Hy is ’n vurige studenteleier, president van die Afrikaanse Studentebond, en verwerf die Abe Bailey-beurs. Hy bedien die Neder­duitsch Hervormde Kerk* se gemeentes Eikenhof, Johannesburg-Wes, Bell­ville en Hartebeespoort. Vanaf 1976 doseer hy vir ’n paar jaar… Lees Meer »
DE BEER, PETRUS JOHANNES PE­ROLD
DE BEER, PETRUS JOHANNES PE­ROLD (1939–) is die seun van ds DFB de Beer*, legendariese stryder teen maatskaplike euwels. Hy studeer teologie* aan die Uni­­versiteit van Pretoria. Tydens ’n preek van dr Oswald Smith ontvang hy ’n roeping na die sending* en word deel van ’n uit­reikaksie na die Indiërgemeenskap. Hy be­gin sy bediening in… Lees Meer »
DE BLANK, JOOST (1908–1968) is in Rot­terdam, Nederland, gebore, maar die gesin vestig hulle in 1909 in Engeland en aanvaar in 1921 Britse burgerskap. Hoewel hy as Presbiteriaan* opgevoed is, het hy hom te Ridley Hall, Cambridge, voorberei vir evangeliebediening in die Anglikaanse Kerk*. Hy is in 1932 as priester georden. In 1957 het hy… Lees Meer »
DE BRÈS, GUIDO
DE BRÈS, GUIDO (1522–1567) is in Bel­gië gebore waar hy reeds op jong leeftyd besluit het om hom aan die Protestantse* geloof te wy. Later word hy ’n vurige Cal­vinis (Kyk by: Calvinisme) en ontmoet vir Johannes Calvyn* by verskeie geleenthede. Tussen 1552 en 1556 was hy ’n rondreisende prediker in die suidelike deel van… Lees Meer »
DE CHARDIN, PIERRE TEILHARD (1881–1955) is ’n Franse Jesuïet wat die grootste deel van sy lewe daaraan gewy het om sy godsdienstige oortuigings met die resultate van die natuurwetenskap te rym. Hy was teenwoordig toe die Peking-Mens ontdek is. Dit het daartoe gelei dat hy die letterlike interpretasie van die skeppings­verhaal in Genesis* verwerp het… Lees Meer »
DE GROOT, HUIG. Kyk by: Grotius, Hugo.
DE GRUCHY, JOHN WESLEY
DE GRUCHY, JOHN WESLEY (1939–) is ’n geordende predikant van die United Congregational Church* van Suidelike Afrika. Van vroeg in sy bediening het De Gruchy, oortuig dat die kerk* ’n rol te speel het in die sosiopolitieke lewe van die land, ’n profetiese stem in verband met apartheid* laat hoor. Hiermee saam was hy daarvan… Lees Meer »
DE KLERK, ABRAHAM JACOBUS KOTZE
DE KLERK, ABRAHAM JACOBUS KOTZE (1900–1927) is op Garies gebore en voltooi aan die einde van 1924 sy opleiding aan die Sendinginstituut* op Wellington. Hy ontvang ’n beroep van die “Ceylon Hulp Sendingvereniging” wat in 1902 op Ceylon (tans Sri Lanka) ontstaan het as gevolg van herlewings in die Boere-krygsgevangene­kampe. Dié ver­e­ni­ging onder­steun verskeie evangeliste*… Lees Meer »
DE KLERK, FREDERICK WILLEM (FW) (1936–) is ’n politieke leier en staatsman wie se dramatiese ommekeer in die Suid-Afrikaanse politiek reuse veranderings meegebring het. Hy het met ’n dapper maar riskante stap ’n totaal nuwe rigting aan die Suid-Afrikaanse samelewing en sosio-staatkundige toekoms gegee. Sy toespraak op 2 Februarie 1990 het onder meer die ontbanning… Lees Meer »
DE KLERK, JEREMIAS JESAIAS (MIAS)
DE KLERK, JEREMIAS JESAIAS (MIAS) (1925–1997), gebore Vrystater, het aanvanklik aan die Potchefstroomse Uni­ver­si­teit vir CHO* studeer en daarna aan die Stellenbosse Kweekskool en die Uni­versiteit van Pretoria. Hy was die predikant van verskeie NG Kerk*-gemeentes voordat hy se­k­re­taris vir ampsbediening en evangelisasie in die Vrystaat geword het. Hy het twee doktorsgrade verwerf: DPhil in… Lees Meer »
DE KLERK, JOHANNES (JAN)
DE KLERK, JOHANNES (JAN) (1903–1979) het aan die PU vir CHO* gestudeer waarna hy in die onderwys tot op senior vlak gevorder het. Hy het in 1945 sekretaris van die Blankewerkersbeskermingsbond geword wat kommunisme* onder mynwer­kers bestry het. Hy het ’n streng gerefor­meerde* en sterk pro-Afrikaanse agtergrond gehad – sy pa, ds Willem Johannes de… Lees Meer »
DE KLERK, PHILIPPUS JACOBUS STEPHANUS (1895–1971) was eers predi­kant in die Gereformeerde Kerke* in Suid-Afrika en later ’n teoloog verbonde aan die Teologiese Skool van Potchefstroom waar hy dogmatiek*, dogmageskiedenis en sim­bo­liek* gedoseer het. Hy het sy doktorsgraad in die kerkreg* aan die Vrije Universiteit* van Am­sterdam behaal met ’n proefskrif oor “Kerk en sen­ding”… Lees Meer »
DE KLERK, WILLEM JOHANNES (WIMPIE)
DE KLERK, WILLEM JOHANNES (WIMPIE) (1928–2010) het sy teologiese oplei­ding aan die gereformeerde* Teologiese Skool op Potchefstroom ontvang. Hy het vroeg reeds bekend geword as vernuwende denker en leier, en word mettertyd as professor in filosofie aan die Potchefstroomse Universiteit vir CHO* aangestel. As Afrikaner-intellektueel en teoloog wat as koerantman en politieke kommentator met lojale… Lees Meer »
DE LA BAT. Barmhartig*heidsorg het nog altyd ’n kernaspek van die NG Kerk* se werksaamhede gevorm. Dit was by uitstek die geval met die totstandkoming in 1881 van die bekende Doofstommen en Blinden Instituut in Worcester. Dit het voortgevloei uit kommer oor die toekoms van sulke ge­stremdes wat deur dr C Rabie van Piketberg en… Lees Meer »
DE LA CAILLE, NICHOLAS LOUIS
DE LA CAILLE, NICHOLAS LOUIS Kyk by: Sekulêre geestelikes.
DE LA REY, JACOBUS HERCULES (KOOS) (1847–1914) is naby Winburg gebore, maar verhuis as jongman saam met sy ouers na ’n plaas in die latere distrik Wolmaransstad. De La Rey het ’n suksesvolle transportryer by Kimberley ná die ontdekking van diamante geword. Hy vestig hom later agtereenvolgens op twee plase naby Lichtenburg. Hoewel hy min… Lees Meer »
DE MIST, JACOB ABRAHAM UITENHAGE
DE MIST, JACOB ABRAHAM UITENHAGE (1749–1823) was ’n begaafde regstudent in Leiden. Hy was stadsekretaris van Kampen en word in 1797 lid van die Nasionale Vergadering. Hy beywer hom vir die outonomie van die provinsies en word later lid van die State-Generaal onder die Betaafse Republiek in Nederland. De Mist was federalisties gesind en gekant… Lees Meer »
DE NOBILI, ROBERT
DE NOBILI, ROBERT (1577–1656). De Nobili was ’n pionier-sendeling* na Indië. Hy is gebore in Montepulciano (Italië) in 1577, en op twintig sluit hy by die Jesuïte-orde* aan. Ná intense studie, vertrek hy na Indië waar hy in 1605 in Goa aanland en in Madura begin werk. De Nobili het dadelik die plaaslike tale en… Lees Meer »
DE VILLIERS, DAWID ETIENNE
DE VILLIERS, DAWID ETIENNE (1945–) is in Kaapstad gebore as die oudste seun van die latere prof Dawid de Villiers*. In 1994 word hy professor in die departement van dogmatiek en Christelike etiek aan die teologiese fakulteit van die Univer­siteit van Pretoria. Hy word een van die be­kendste Christelike etici in Suid-Afrika, veral vanweë sy… Lees Meer »
DE VILLIERS, DAWID JACOBUS (DAWIE) (1940–) is op Burgersdorp gebore. Hy het aan die Universiteit van Stellenbosch (US) grade in teologie* en filosofie* verwerf. Hy is, terwyl hy nog ’n Matie was, aangewys as die Springbokrugbykaptein en het in 25 toetse vir die Springbokke ge­speel. Van 1967 tot 1969 was De Villiers studenteleraar van die… Lees Meer »
DE VILLIERS, DAWID WILLEM
de Villiers, DAWID WILLEM (“hei­lige dawid”) (1919–2002). De Villiers verwerf sy BA en BD op Stellenbosch en word in 1943 gelegitimeer en in 1944 op Wellington georden. Hy word in 1966 senior lektor aan die Teologiese Kweekskool, Stellenbosch. met opdrag: Jeugsorg, Sondag­skool­werk, Kategese en Homiletiek. Sy groot belangstelling is die onderrig aan die jeug, en… Lees Meer »
DE VILLIERS, IZAK LOUIS
DE VILLIERS, IZAK LOUIS (1936–2010), ’n Paarliet, het op Stellenbosch vir NG predi­kant studeer, was daarna Albertinia, Bon­nie­vale en Constantia se leraar, die vrouetydskrif Sarie en Sondagkoerant Rapport se redakteur, het onder meer die DF Malan-toekenning van die SA Akademie vir We­ten­skap en Kuns ontvang, tallose rubriekartikels en essays in verskillende koerante en tydskrifte geskryf,… Lees Meer »
DE VILLIERS, JAN LODEWYK (KOEK­JAN)
DE VILLIERS, JAN LODEWYK (KOEK­JAN) (1922–2009) het op Koffiefontein in die Vrystaat grootgeword. Vanaf 1939 studeer hy in Bloemfontein en op Stellen­bosch. De Villiers was ’n briljante student, ’n knap rugby- en tennisspeler en ’n begaafde sanger. Saam met sy naamgenoot Jan de Villiers en Gawie Cillié jr* begin hy die bekende Stellenbosse Sangfees. Hy… Lees Meer »
DE VILLIERS, JAN STEPHANUS (JAN ORRELIS) (1827–1902) het sy ma na haar orrellesse by Pieter Hugo vergesel waar hy spoedig as leerling sy ma oorskadu het. Die destydse Kaapse goewerneur, Sir George Napier, bied in 1838 vir die talentvolle elfjarige ’n beurs aan om in Engeland te stu­deer, maar sy pa wys dit van die… Lees Meer »
DE VILLIERS, JOHANNES MARTINUS (JOHAN)
DE VILLIERS, JOHANNES MARTINUS (JOHAN) (1946–) is die seun van Dirkie de Villiers, eertydse hoof van musiek van die Vrystaatse Onderwysdepartement wat ook ’n groot aandeel gehad in die 1978-Gesangeboek van die Afrikaanse kerke, en die kleinseun van ds ML de Villiers wat in 1920 “Die Stem van Suid-Afrika”* gekomponeer het. Johan de Villiers het… Lees Meer »
DE VOS-KERK. Die Nuwe Protestantse Kerk* in Afrika of “De Vos-kerk” is op 21 April 1944 in Durban gestig deur dr DJJ de Vos* en ’n groep kerkraadslede van die NG Kerk*. De Vos was ’n begaafde en dinamie­se predikant maar met radikale standpunte. Ná ernstige verskille tussen hom en sy medeleraar in die gemeente… Lees Meer »
DE VOS, DIRK JOHANNES JACOBUS
DE VOS, DIRK JOHANNES JACOBUS (1904–1971), is die stigter van die Nuwe Protestantse Kerk in Afrika. Deur die in­vloed van sy ma maak hy van kleins af met die werke van Spurgeon* kennis. Hy kom op 15-jarige ouderdom onder ds Jac van der Merwe se prediking tot bekering. Ná sy skooloopbaan begin hy met teologiese… Lees Meer »
DE VOS, PIETER JACOBUS GER­HAR­DUS
DE VOS, PIETER JACOBUS GER­HAR­DUS (1842–1931) was 26 jaar lank teologiese professor op Stellenbosch. De Vos het op Stellenbosch, in Utrecht en Edin­burg gestudeer en was agtereenvolgens predikant op Piketberg, Porterville, Riet­vallei, Wittedrift, Caledon en Riversdal, waar hy oral kerke gebou en skole gestig het. De Vos was nie ’n welsprekende predi­ker nie en as… Lees Meer »
DE VRIES, ABRAHAM HERMANUS
DE VRIES, ABRAHAM HERMANUS (1937–) debuteer in 1956 as 19-jarige met die bundel Hoog teen die heuningkrans, en sedertdien het etlike bundels kortprosa gevolg – dikwels verhale wat teen die landelike agtergrond van die Klein Karoo afspeel, later teen ’n Europese milieu van geweld en verwoesting (die Tweede Wêreld­oorlog*, die Jodevervolging, die Hitler*-regime), nog later… Lees Meer »
DE WET, CHRISTIAAN ROEDOLF (1854–1922) het tydens die Anglo-Boere­oorlog* (1899–1902) met sy krygsvernuf en ontsnappingsvermoë die wêreld gaande gehad. De Wet is binne enkele weke ná die uitbreek van die oorlog tot Vrystaatse veggeneraal en hoofkommandant bevorder. Die konvensionele fase is deur herhaaldelike botsings tussen die dinamiese en charismatiese De Wet en die oorversigtige ouer… Lees Meer »
DE WET, JAN BRAND VAN ROOYEN (1950–) is op Harrismith in die Vrystaat as die seun van ’n NG Kerk*-predikant gebore. Hy het op Potchefstroom gematrikuleer en nadat hy ’n graad in die onderwys aan die Randse Afrikaanse Universiteit (nou Uni­ver­si­teit van Johannesburg) behaal het, het hy sy onderwysloopbaan op Otjiwa­rong­o in die destydse Suidwes-Afrika… Lees Meer »
DEBORA was ’n profeet en ’n vroue-rigter van Israel* wie se storie in Rigters* 4 vertel word. Ons lees hoe sy onder ’n palmboom sit wat na haar vernoem is, waar sy mense se regsgeskille oplos. Debora stuur Barak* om Israel te bevry van die onderdrukking wat hulle ervaar van die Kanaänitiese koning Jabin*, maar… Lees Meer »
DEGENAAR, JOHANNES JACOBUS (1926–2015) studeer filosofie* aan die universiteite van Stellenbosch en Groningen in Nederland – by lg onder lei­ding van die godsdiensfilosoof G van der Leeuw. Vanaf 1949 is hy dosent in filosofie op Stellenbosch. In die 1950’s handel sy navorsing hoofsaaklik oor kwessies rondom die godsdiens*. Hy stel die sekularisasiedebat, soos dit ont­staan… Lees Meer »
DEÏSME leer dat God wel die Skepper is, maar nie die Onderhouer van die skepping* nie. Die kosmos het hiervolgens sy ontstaan aan God te danke, maar nie sy voortbe­staan nie. Die skepping is ’n wetmatige kou­saliteit, word deur homself onderhou en bestaan uit sy eie voort (deïstiese evolusie). God is teruggetrek in sy hemelwoning… Lees Meer »
DEKALOOG Kyk by: Tien Gebooie*.
DEKONSTRUKTIWISME verwys na ’n manier waarop tekste geanaliseer word, dit wil sê ’n kritiese of analitiese leestegniek, ten einde verskuilde of versluierde bevoorregting wat onbenoemd in die betrokke teks aanwesig is, bloot te lê of te ontmasker. Hierdeur kan aangetoon word dat uiteenlopende sleutelbegrippe (van filosofiese, literêre, wetlike of teologiese aard) ander of teenoorgestelde begrippe… Lees Meer »
DELILA was ’n Filistynse vrou, een van Simson* se talle minaresse. Delila, wie se naam sinspeel op die Hebreeuse* woord vir “nag”, is die vreemde vrou wat tot die ondergang van die held Simson (wie se naam verband hou met die Hebreeuse woord vir “son”) lei. Delila word deur die Filistyne betaal om Simson se… Lees Meer »
DEMAS. Filem 24 noem Demas saam met drie ander medewerkers van Paulus*, en sy naam kom ook in Kol 4:14 voor. Demas en Paulus se weë het later geskei (2 Tim 4:10). Die apokriewe* geskrif, Handelinge van Paulus, beskryf Demas se dwaling as die verkondiging dat die opstanding reeds plaasgevind het. Alhoewel laasgenoemde dalk voortbou… Lees Meer »
DEMETRIUS was ’n silwersmid in Efese*, en lid van ’n vakbond wat silwer beeldjies van die tempel* van Artemis*, beskerm­godin van Efese, gemaak het (Hand 19:23-40). Dit het vir hulle ’n groot, standhoudende inkomste besorg. Vakbonde was algemeen in die antieke tyd, veral in die stede (vgl Aleksander* die kopersmid, 2 Tim 4:14). Demetrius stook… Lees Meer »
DEMOKRASIE beteken letterlik volksregering. Tans dui dit op ’n staatsvorm waarin alle burgers kan meewerk aan die regering van ’n land op die basis van erkende en verskanste waardes en regte (vryheid, gelykheid, deelname, ens). Dit is die moderne konstitusionele demokrasie, waarin meerdere politieke partye ’n rol speel. “Direkte demo­krasie” bestaan feitlik nie meer nie… Lees Meer »
DEMONE is in die Bybel* probleemloos deel van die onsigbare geesteswêreld met konkrete manifestasies in die sigbare wê­reld. In die Ou Testament* speel demone ’n ondergeskikte rol. Hulle word egter gaandeweg negatief geteken. Daar is nie ’n dui­delike verband tussen demone en Satan* nie. In die Nuwe Testament*, veral in die Sinoptiese* Evangelies, tree demone… Lees Meer »
DEMOONUITDRYWING. Kyk by: Ek­sor­sisme.
DENARIUS. Kyk by: Mate, gewigte, geld.
DEONTOLOGIE is die benaming vir ’n etiese teorie oor hoe ’n bepaalde optrede of reël eties geregverdig kan word. Dit word onderskei van teleologiese etiese teorieë wat leer dat die juistheid van ’n spesifieke optrede of reël afhang van die mate wat dit ’n bepaalde goeie doel (Grieks: telos = doel) bevorder. Deontologiese teorieë leer… Lees Meer »
DEPRESSIE is ’n volgehoue toestand van emosionele neerslagtigheid wat gewoonlik gepaard gaan met bedruktheid, gevoelens van ontoereikendheid, onsekerheid, pessimisme oor die toekoms, asook sosiale ont­trekking en verminderde dryfkrag. Hier­die abnormale “negatiewe gemoed” beïnvloed alle lewensfunksies, hoe ’n mens oor jouself voel en hoe jy oor dinge dink. Depressie word dikwels “die siekte van ons tyd”… Lees Meer »
DERBE was ’n stad in die suid-ooste van Likaonië, ’n streek in die Romeinse (Kyk by: Romeinse Ryk) provinsie Galasië* in Klein-Asië* (vandag Turkye). Paulus* doen tydens sy eerste (saam met Barnabas*) en tweede (saam met Silas*) sendingreise hier aan (Hand 14:21; 16:1). Baie mense kom hier tot geloof*. Gaius was een van hierdie gelowiges… Lees Meer »
DERDE HEMEL. Kyk by: Hemel.
DERDE WÊRELDLANDE. Die begrip “Derde Wêreld” dateer uit die tyd van die Koue Oorlog, toe die kapitalistiese “Vrye Weste” (saamgesnoer in die Noord-Atlan­tiese Verdrag-organisasie, NAVO), as Eerste Wêreld, skerp gepolariseer was teenoor die sosialistiese Tweede Wêreld of Oosblok-lande (saamgesnoer in die Warskou-verdrag). Derde Wêreld verwys kollektief na die “onverbonde” lande van Asië, Afrika en Latyns-Amerika… Lees Meer »
DESCARTES, RENÉ (1596–1650). As grondlegger van die moderne wysbegeerte verwerp Descartes alle opinies waaroor daar die geringste grond van twyfel bestaan. Te midde van sy twyfel, neem hy egter waar dat hy nie daaraan kan twyfel dat hy twyfel nie. Vandaar sy vertrekpunt in die tese: “Ek dink, daarom bestaan ek.” Waarom hy bloot één… Lees Meer »
DEUGDE. Vir die ou Grieke was die be­grip arete ’n sentrale term vir die nadenke oor die morele lewe. Dié begrip is moeilik vertaalbaar. Die woord “deug” is die be­kendste vertaling, maar dit is belangrik om in te sien dat dit nie vir die ou Grieke gegaan het oor die een of ander konserwatiewe, bedompige… Lees Meer »
DEUGDE-ETIEK. Die afgelope aantal de­ka­des was deugde-etiek van die belang­rikste stromings in die filosofiese en teologiese etiek*. Die morele filosoof Alasdair MacIntyre se invloedryke boek After Virtue (1981) het veral momentum aan hierdie gesprek gegee. In hierdie boek argumenteer MacIntyre dat moderne mense grotendeels hulle begrip vir moraliteit* verloor het. Al wat ons besit, is… Lees Meer »
DEURSIGTIGHEID in ’n natuurwetenskaplike konteks beteken eenvoudig dat ’n voorwerp die eienskap het dat ’n mens daardeur kan sien. Hierdie betekenis is egter metafories oorgeneem in ander kontekste sodat dit byvoorbeeld in geesteswe­tenskaplike konteks aangewend word met die betekenis van openheid, kommunikasie en verantwoording. So is die term in die Suid-Afrikaanse politieke konteks opgeneem en… Lees Meer »
DEUTEROKANONIEK. Reeds voor Chris­tus* is die Ou Testament* wat in Hebreeus* geskryf was (kleiner gedeeltes in Aramees*) in Grieks* vertaal omdat baie Jode*, veral buite Palestina*, nie meer die Hebreeus kon lees nie. Dié vertaling staan bekend as die Septuaginta*. Meer geskrifte as net die 39 boeke van die Hebreeuse Ou Testament is egter in… Lees Meer »
DEUTEROKANONIEKE BOEKE. Kyk by: Apokriewe boeke.
DEUTERONOMIS. Kyk by: Pentateug; en ook: Pentateugbronne.
DEUTERONOMISTIESE GESKIED­WERK is ’n geskiedenis wat begin by die uittogvertelling van Deuteronomium* en wat eindig met die val van Jerusalem* en die ballingskap aan die einde van 2 Ko­nings*. Die geskiedenis strek oor Deutero­no­mium, Josua*, Rigters*, 1 en 2 Samuel* en 1 en 2 Konings*. Die vraag wat die skrywers aan die hand van die… Lees Meer »
Deuteronomium (BYBELBOEK). Dié boek is die vyfde boek van die Pentateug* (die eerste vyf boeke van die Ou Testa­ment*). Hierdie boek vorm ’n brug tussen die Pentateug en die historiese boeke wat daarop volg. In die Pentateug word eers die skepping van die mens beskryf. Daarna volg die geskiedenis van hoe God telkens ’n nuwe… Lees Meer »
DIAKEN. Die hedendaagse gebruik en betekenis van die term “diaken” verskil aansienlik in die Protestantse* en episko­paalse* denominasies. ‑Diaken (in die Protestantse kerkrege­ring). Die teologiese inhoud van hierdie begrip is gevorm deur die woorde en dade van Jesus* ter karakterisering van sy sending. Die tradisie is amper eenstemmig dat Hand 6 ’n sentrale rol in… Lees Meer »
DIAKEN. Die hedendaagse gebruik en betekenis van die term “diaken” verskil aansienlik in die Protestantse* en episko­paalse* denominasies. ‑Diaken (in die episkopaalse kerkrege­ring). Diakenskap is een van die drie geordende ampte in die Katolieke*, Or­to­dokse* en Anglikaanse* kerke. Die ander twee is dié van biskop* en priester*2. Diakens staan die priesters by in hulle pastorale… Lees Meer »
DIAKONAAT veronderstel “die diens van die kerk”. Begrond in die Skrif* as een van die wesenlike karaktereienskappe van die kerk*, veronderstel diakonaat die diens van die kerk in die onderlinge diensgemeenskap, en vanuit die kerk diensbetoning in wyerwordende sirkels oor die hele wêreld heen. In die diakonaat word Jesus* se hele sending gekarakteriseer. Die kerk… Lees Meer »
DIALEKTIESE TEOLOGIE is ’n teologiese beweging wat sy beslag in die 1920’s in Duitsland gekry het. Die grondleggers hiervan was Karl Barth*, Friedrich Gogar­ten, Rudolph Bultmann*, Eduard Thurney­sen en Emil Brunner*. Hulle weë het egter weldra in verskillende rigtings geskei. Dialek­tiese Teologie, ook genoem Krisisteo­logie of Woordteologie, was in protes teen die liberale teologie van… Lees Meer »
DIALOOG (MET MENSE VAN AN­DER GODSDIENSTE)
DIALOOG (MET MENSE VAN AN­DER GODSDIENSTE). Naas die predi­king van die evangelie*, kerkplanting en talle vorms van liefdesdiens, is dialoog een van die beproefde sendingmetodes van ons tyd. Dié metode was in die verlede soms in omstredenheid gehul. Sommige het dit as ’n “uitverkoop van die evangelie” gesien: In plaas daarvan dat sendelinge met moed… Lees Meer »
DIAMANT. Kyk by: Juwele en edelstene.
DIANA. Kyk by: Artemis.
DIAS, BARTHOLOMEUS (circa 1450– 1500) was ’n Portugese navigator en ontdekker wat in 1488 die eerste Europeër geword het wat om die Kaap die Goeie Hoop gevaar het. Koning Johan II se opdrag aan Dias om die suidpunt van Afrika te vind op soek na dié seeweg is beïnvloed deur gerugte dat ’n heerser, Ogane,… Lees Meer »
DIASPORA (VERSTROOIING) dui op die verskynsel dat so baie Israeliete mettertyd buite “die beloofde land” (Kanaän*/ Israel*/Palestina*) beland het. Daar moet onderskei word tussen ’n gedwonge en ’n vrywillige verstrooiing. God het Israel reeds vroeg met verstrooiing gedreig as hulle nie in God se weë sou wandel nie (vgl Lev 26:33; Deut 4:27). Die gedwonge… Lees Meer »
DIDIMUS is ’n Griekse* woord wat “twee­ling” beteken. In die Nuwe Testament* word dit slegs in die Johannes*-Evangelie* gebruik as ’n kwalifikasie of bynaam van die apostel Tomas*, wat dus daarop dui dat hy een van ’n tweeling was. Opvallend is dat die Sinoptiese* Evangelies nie hierdie bynaam vir Tomas het nie.
DIE STEM (VAN SUID-AFRIKA)
DIE STEM (VAN SUID-AFRIKA) was tot 1994 saam met The Call of South Africa die amptelike Volkslied (of Nasionale Lied) van die Republiek van Suid-Afrika en vóór 1961 dié van die Unie van Suid-Afrika. CJ Langenhoven* het die woorde van die eerste drie strofes van Die Stem op 31 Mei 1918 in sy huis, Arbeidsgenot,… Lees Meer »
DIENAAR (DIENSKNEG; SLAAF)
DIENAAR (DIENSKNEG; SLAAF). Die woord “dienaar” vertaal verskillende woor­de in die Bybel* wat verskeie nuanses van vrywillige of gedwonge diens* aan iemand anders weergee. In die antieke wêreld was selfverwesenliking in vryheid die hoogste ideaal, maar Jesus* verwag van sy volge­linge om mekaar se dienaars te wees (Mark 10:43-44). Dikwels beteken dienaar eintlik slaaf*. Dit… Lees Meer »
DIENAAR VAN DIE HERE
DIENAAR VAN DIE HERE. Hierdie frase word ontleen aan die laaste deel van Jesaja* (Jes 40–66) waarin hoofsaaklik vier liedere oor die geheimsinnige figuur, die “Dienaar van die Here*” (Hebreeus: ebed Jahwe*), voorkom: Jes 42:1-9; 49:1-7; 50:4-11; 52:13–53:12; moontlik ook 61:1-11, 51:16. Navorsers verskil oor die vraag of hierdie anonieme persoon ’n enkeling (Moses*, Dawid*,… Lees Meer »
DIENS. Die Bybel* ken verskillende woor­de vir diens (Kyk by: Dienaar). In die antieke wêreld wou niemand vrywillig diens lewer nie. Slawe* het meestal in die huis gedien, terwyl vrye loonarbeiders in die landbou of nywerheid gewerk het. Diens word per ooreenkoms gelewer (Gen 30:26), of deur huurlinge (Eks 12:45) en dagloners (Luk 15:17). Slawediens… Lees Meer »
DIENSJAAR VIR CHRISTUS. Die NG Kerk* se Jeug-tot-Jeugaksie* van 1974 het ’n groot opwelling van entoesiasme onder die jeug tot gevolg gehad. Die 64 jongmense wat ’n jaar van hulle lewe “gratis” in diens van die kerk gestel het, het die verbeelding van talle aangegryp. Verskeie sendingorganisasies het wel voorheen gebruik ge­maak van die stelsel… Lees Meer »
DIENSKNEG. Kyk by: Dienaar.
DIENSPLIGWEIERING verwys na die weiering om gehoor te gee aan die oproep tot militêre diensplig om gewetensredes. Dit kan wees dat die dienspligweieraar ’n pasifis* is en teen die gebruik van enige geweld is. Dit kan egter ook wees dat hy of sy oordeel dat die betrokke militêre stryd of oorlog* ’n onregverdige een is…. Lees Meer »
DIERE VAN DIE BYBEL. Die belang­rikheid van diere binne die ekologie (Kyk by: Ekologie en godsdiens) blyk volgens die Bybel* uit die prominente plek wat in die skeppingsverhaal en sondvloedverhaal aan diere gegee word. Die basiese klassifikasie van diere word in Gen 1 gegee volgens die volgor­de van die skeppingsdae, naamlik waterdiere, voëls en landdiere,… Lees Meer »
DIEREREGTE. Mense het baie lank gedink dat alles in die natuur “vry” was vir gebruik en dat diere sonder beperking geskiet en gevang kon word. Só is sommige diersoorte wreed behandel, verminder en selfs uitgewis. Vandag word sterk weerstand hierteen gebied. Ook het die herwaardering van geselskapsdiere in postmoderne* gemeenskappe die aandag op diereregte begin… Lees Meer »
DIFAQANE. Kyk by: Mfecane.
DIGOTOMIE. Kyk by: Dualiteit, en ook: Dualisme.
DINA was die dogter van Jakob* en Lea* wat deur Sigem die Hewiet verkrag is (Gen 34). Sake word gekompliseer wanneer Sigem verlief raak op Dina en met haar wil trou. Nadat al die manlike lede van Sigem se gesin instem om besny te word om so die huwelik te laat plaasvind, vermoor Dina se… Lees Meer »
DINAMIESE INSPIRASIE. Kyk by: Inspirasieteorieë.
DINGANE KASENZANGAKHONA (circa 1795–1840) het in 1828 Zoeloe-koning geword ná sy en Mlangana se sluipmoord­aanval op Shaka*, Dingane se despotiese halfbroer. Dingane se optrede teen die Voortrek­kers* is meegebring deur verskeie faktore: sy bewind het die militêre mag van die Zoeloe-nasie verswak; hy het witmense gewantrou vanweë die Britse handelaars in Port Natal se weiering… Lees Meer »
DINGEMANS, GIJSBERT DIRK JAN (GIJS) (1933–), Nederlandse teoloog, stu­deer teologie in Utrecht (1949–1953). Hy promoveer in 1974 aan die Universiteit van Leiden onder Hendrikus Berkhof* met ’n proefskrif in die dogmatiek*. Tussen 1957 en 1967 bedien hy twee Hervormde gemeen­tes te Rinsumageest en Deventer. Hierna word hy “predikant voor vormingswerk” (1967–1972), verbonde aan die Vormings­centrum… Lees Meer »
DIONISIUS was ’n lid van die Areopagus, Atene* se regeerliggaam (Hand 17:34). (“Dionisius” is afgelei van “Dionisus”, die Griekse god van wyn, plantegroei en dra­ma.) Dionisius word gelowig nadat Paulus* die filosowe* op die Areopagusheuwel aanspreek oor die baie afgode* in Atene, en hy Christus* as opgestane regter* uit die dood* verkondig. Volgens ’n latere… Lees Meer »
DIONISIUS DIE AREOPAGIET
DIONISIUS DIE AREOPAGIET. Kyk by: Pseudo-Dionysius die Areopagiet.
DIOSKURI was die Aleksandrynse skip waarmee Paulus* van die eiland Malta na Puteoli, Italië, geseil het onderweg na Rome* (Hand 28:11-15). “Dioskuri” behels twee Griekse woorde, dios (van Zeus) kouroi, en beteken “seuns van Zeus”. Dit verwys na Kastor en Polluks, tradisioneel die tweelingseuns van Zeus*, oppergod van die Griekse gode, maar ook beskou as… Lees Meer »
DISKRIMINASIE beteken die doelbewuste onderskeid in behandeling van ’n persoon met die doel om die persoon se menswaardigheid aan te tas en die persoon te ontneem van dieselfde geleenthede en voorregte as wat ander mense geniet. Een mens/groep mense word dus opsetlik verskillend van ander mense/groepe mense behandel. Hiermee word die menswaar­dig­heid van die indiwidu… Lees Meer »
DISPENSASIONALISME berus op die veronderstelling dat God se bemoeienis met die mens geskied aan die hand van duidelik afgebakende tydperke of dispensasies. Binne elkeen van hierdie tydperke voltrek God ’n spesifieke doelwit met die mens, waarop die mens in geloof* of onge­loof reageer. Twee figure speel ’n groot rol in die sistematisering van moderne dispensasiona­lisme:… Lees Meer »
DISPENSASIONELE PREMILLEN­NIALISME. Kyk by: Millennium.
DISSIDENT is iemand wat teen die hoofstroom inbeur en hoorbaar anders as die meeste mense van sy of haar groep dink. Hulle is gewoonlik in hulle eie groep baie ongewild. Hulle sleep mense uit hulle heilige huisies, skep diesulkes se gemaksones in ongemaklike plekke om, dwing luies om te dink en wys diegene wat verslaaf… Lees Meer »
DISSIPEL. Dié woord kom net 24 keer in die 1983-Afrikaanse vertaling van die Bybel* voor en hou verband met discipulus (Latyn) wat in Grieks mathetes (leerling) is. Die Griekse woord kom 261 keer in die Nuwe Testa­ment* voor, maar ’n ooreenstemmende woord kom nie baie in die Ou Testament* voor nie (vgl Jes 8:16 “volgeling”,… Lees Meer »
DISSIPELSKAP. Die dissipels* was mans en vroue wat deur Jesus* Christus* uitgekies en onderrig is. Hy noem die twaalf persone wat Hy aanvanklik geroep het, dissipels* (Mark 3:13-14; Luk 9:1). Die Griekse woord beteken leerling, student (Matt 10:1; 11:1; 20:17; 26:14). Die Latynse woord discipulus hou verband met “dissipline”. Dissipelskap het te doen met dissiplineer… Lees Meer »
DISSIPELSKAP, ETIEK VAN
DISSIPELSKAP, ETIEK VAN. Kyk by: Etiek van Dissipelskap.
DIVINASIE. Kyk by: Waarsêery.
DOBBELARY. Onder dobbelary (en lottery*) word ’n kansspel verstaan waar geld gewaag word en “geluk” of “toeval” die bepalende rol speel. In die voortgaande debat wys voorstanders onder andere op die stimulans van dié bedryf vir die lands­ekonomie; werkgeleenthede wat dit skep; die inkomste vir die staatskas by wyse van belastings; en die befondsing, deur… Lees Meer »
DODD, CHARLES HAROLD (1884–1973), ’n non-konformis uit Wallis, studeer in Berlyn en Oxford en word tot die Kongregasionalistiese* be­diening toegelaat (1912). Hy doseer aan Mansfield Colle­ge (Oxford) en Manchester. Hy is die eerste Norris Hulse-professor te Cambridge (1935 tot sy aftrede 1949) sedert 1660 wat nie lid van die Church of England* was nie. Daar­na… Lees Meer »
DODERYK. Die Hebreeuse* begrip sjeool (Grieks*: hades) dui die sfeer, die magsgebied, van die dood* aan. In wisselende voorstellings van digterlik-beeldende aard (nie as presiese omskrywings bedoel nie!) word daarna verwys as ’n onderaardse diep­te, ’n groef, ’n kuil, ’n toestand van duis­ternis, wanorde, vergetelheid (Job 10:21-22; 38:17; Ps 86:13; Eseg 26:20; vgl ook die… Lees Meer »
DOEDELSAK. Kyk by: Musiekinstru­men­te in die Bybel
DOËG was ’n Edomiet* in diens van Saul*. Hy het gesien hoe die priester van Nob*, Agimelek*, vir Dawid* help toe hy van Saul gevlug het (1 Sam 21:7). Hy het dit aan Saul gerapporteer. Toe Saul se amptenare weier om die priesters uit Nob op aanklag van verraad om die lewe te bring, het… Lees Meer »
DOGMA. Deur die loop van die eeue het gelowiges die Heilige Skrif* met erns en toewyding bestudeer. Onder die leiding van die Heilige Gees* – volgens die belofte van Christus* – het hulle gaandeweg sekere geloofswaarhede kernagtig en in verstaanbare terme probeer formuleer. Dit het meermale met groot worsteling en selfs met stryd in die… Lees Meer »
DOGMATIEK is die vakgebied wat hom besig hou met die sistematisering van die geloofswaarhede in die Heilige Skrif*. Dit spreek vanself dat die dogmatiek ’n sterk konfessionele (belydenis-*2) inslag sal hê. Nie net aan kerklike kweekskole nie, maar ook by universiteite word dogmatiek hoofsaaklik aangebied vir teologiese studente van ’n bepaalde teologiese tradisie: Gereformeerd*, Luthers*,… Lees Meer »
DOKETISME. Kyk by: Dosetisme.
DOKSOLOGIE. Die woord doxa verwys in die Christelike woordeskat na die heerlikheid van God. In die liturgie* dui die woord doksologie op ’n manier waardeur God verheerlik kan word. Die doksologie is ’n lofprysing* wat meestal trinitaries* verwoord is. Hiermee is gebede, psalms en himnes afgesluit. In die liturgie is die Gloria in excelsis… Lees Meer »
DOLEANSIE (afkomstig van die Latynse dolere= treur; doleer = jou beklaag, beswaar inbring – HAT, 2005) is die kerklike bewe­ging in Nederland waartydens ’n aantal Nederlandse Hervormde gemeentes vanweë belydenisverskille van die sinodale organisasie van 1816 weggebreek het. Die Doleansie het in 1886 en die jare daarna plaasgevind. Dit was grootliks ’n reaksie teen die… Lees Meer »
DOMINEE, afgelei van die Latynse dominus = heer, is die benaming vir ’n gereformeerde* predikant* ná sy/ haar ordening* in die amp*.
DOMINIKANE. Dominicus (1170–1221) is in Calaroga in Spanje gebore. Hy het sy opleiding vir die priesterskap (Kyk by: Priesters2) by die Uni­ver­siteit van Palencia ontvang (vandag die Universiteit van Salamanca). In dié tyd van die kerk* se geskiedenis was die kettery* van Albigenses in die suide van Frankryk en in die noorde van Spanje sterk… Lees Meer »
DONATISME (vernoem na Donatus*) is ’n sekte* wat in 312 nC in Noord-Afrika ont­staan het. Hulle siening was dat die geldig­heid of waarde van die sakramente* af­hank­lik is van die heiligheid van die pries­ter* wat dit bedien. Veral Augustinus* het hulle met wysheid en geduld teengestaan, en uiteindelik is hulle veroordeel en streng vervolg. Met… Lees Meer »
DONATUS (circa 311–355), biskop van Kartago, staan as die stigter van die Donatisme* bekend – die eerste onafhanklike kerklike beweging in Afrika*. Dit het baie van die karaktertrekke vertoon wat later tipies van die Afrika-Onafhanklike Kerke* sou word. Dit het met ’n sterk Afrika-stempel in duidelike opposisie teenoor die Katolieke Kerk* van die tyd en… Lees Meer »
DONKIES. Kyk by: Diere van die Bybel.
DONNA BÉATRICE. Kyk by: Kimpa Vita.
DOOD. In mitologiese verhale wat dateer uit die Neolitiese Periode (8000–4000 vC) is die god van die dood dikwels dieselfde god as dié van die oes/die lewe. Hierdie verhale wys daarop dat die lewe en die dood onaf­skeidbaar ineengestrengel is. Dit is twee kan­te van dieselfde muntstuk. Omdat die dood, volgens die Bybel*, “straf” is… Lees Meer »
DOODSTRAF verwys na die gewettigde doodmaak van ’n persoon wat volg op ’n doodsvonnis as straf opgelê deur ’n hooggeregshof vir moord of ander ernstige misdaad. Metodes wat vandag gebruik word, is: ophanging aan ’n galg, die elektriese stoel en ’n gifinspuiting. Dit word vandag in baie minder lande as voorheen toegepas. In Suid-Afrika het… Lees Meer »
DOOP was ’n bekende simboliese hande­ling in die antieke tyd. Daar is oorvloedige getuienis dat reinigingswassings lank vóór die Christendom* se ontstaan ’n belangrike aspek van Grieks-Romeinse godsdiens was, ook veral gekoppel aan genesings. In die Ou Testament* is reiniging met water ’n be­langrike aspek van reinheids- of heiligheids­rituele as deel van Ou Israel* se… Lees Meer »
DOOP MET DIE HEILIGE GEES kom ses keer in die Nuwe Testament* voor en verwys vyf keer direk en een keer indirek na die uitstort* van die Heilige Gees* (Matt 3:11; Mark 1:8; Luk 3:17; Joh 1:33; Hand 1:5; Hand 11:16). Die enigste keer wat die uitdrukking nie direk na die koms van die Gees… Lees Meer »
DOOPVOORBEREIDING, ook bekend as kategumenaat, het ten doel om doopkandidate sorgvuldig voor te berei vir die doop*. Dié gebruik is nie in die Nuwe Testament* bekend nie, maar het wel in die Vroeë Kerk* ontwikkel. Die gebruik was dat kandidate wat vir doop aanmeld, aan die Christelike leer bekendgestel word ná die aanhoor van hulle… Lees Meer »
DOOYEWEERD, HERMAN (1894–1977). Saam met Kuyper* besef Dooyeweerd dat die Bybel*boodskap die hart* as religieuse wortel van die mens se bestaan raak en daarom vernuwing in die volle lewe moet bewerk. Hy besef ook dat die verskeiden­heid vakwetenskap­pe (van wis­kunde tot teologie*) altyd in die greep van ’n wysgerige werklikheidsiening is en dat dit juis… Lees Meer »
DOPERS. Net soos “sekte”*, is “dopers” en “wederdopers” woorde wat meestal neerhalend gebruik word vir kerke* wat die kinderdoop* verwerp en net die grootdoop/geloofsdoop beoefen. Die feit dat hulle “dopers” genoem word, beteken nie regtig dat dit net hulle is wat mense doop nie. Die woord “wederdopers” gee ook die bedoeling met “do­pers” weer: dat… Lees Meer »
DOPPERS. Kyk by: Venter, Jacobus Johannes, en: Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika.
DOR is een van die stede waarvan die ko­ning deur Josua* en die Israeliete* verslaan is met hulle intog in Kanaän* (Jos 12:23). Dit het deel uitgemaak van Manasse* se stamgebied (1 Kron 7:29). Die berggebied van Dor word genoem as die vierde admini­stratiewe streek van Salomo*; elke streek was vir ’n maand lank verantwoordelik… Lees Meer »
DORDTSE KERKORDE (1619) – wat van die Dordtse Leerreëls* onderskei moet word – is bekend in feitlik alle kerke wat ’n historiese band met die Gereformeerde Kerk in Nederland van die 16de en 17de eeu het. Hierdie kerkorde – of aspekte daarvan – het sedert sy aanvaarding in 1619 by die bekende Sinode van Dordrecht… Lees Meer »
DORDTSE LEERREËLS is opgestel en goedgekeur tydens die Sinode van Dord­recht (1618–1619), met die bedoeling om die regsinnige leer uiteen te sit teenoor die dwaalleer wat destyds spanning in die kerk* veroorsaak het. Dit was veral die teologie­professor in Leiden, Jacobus Arminius*, wat afwykende menings gehad het. Toe hy in 1609 oorlede is, het sy… Lees Meer »
DORINGS. Kyk by: Plante in die Bybel.
DORKAS. Kyk by: Tabita.
DOROTHEA-SENDING, met sy duidelike evangeliese (Kyk by: Evangeliese spiritualiteit) sending*inslag, het in 1942 onder leiding van mnr Hans von Staden tot stand gekom. Hulle hoofkantoor is in Rosslyn ten noorde van Pretoria geleë. Hulle versprei ’n gratis nuusbrief getiteld Dorothea Nuus/News. Hulle het ’n perso­neel van 52 waarvan 18 in Suid-Afrika dien en 34 in… Lees Meer »
DORSLANDTREKKE. Kyk by: Afrika­ner-Dorslandtrekke.
DOSETISME (van die Grieks dokein: skyn, voorkom) is die siening dat Jesus* slegs in skyn ’n menslike liggaam en natuur gehad het. Die oorsprong van die dosetisme was die gnos­tiese* denke met hulle sterk teenstelling tussen gees* (wat goed sou wees) en stof of vlees* (wat son­dig sou wees). Daarom moes Jesus volgens hierdie rigting… Lees Meer »
DOSTOJEVSKI, FJEODOR MICHAI­LO­WITSJ
DOSTOJEVSKI, FJEODOR MICHAI­LO­WITSJ (1821–1881) se ma is vroeg oorlede en sy pa, ’n somber mens, het ná die dood van sy vrou aan drank verslaaf geraak en min begrip vir sy seun se talente gehad. In 1848 het Dostojevski met ’n revolusionêre groep saamgesweer, is gearresteer en ter dood veroordeel. Op die laaste oom­blik is… Lees Meer »
DOUMA, JOCHEM (1931–) ontvang sy teologiese* opleiding in Kampen (Broeder­weg) en Amsterdam. Hy promoveer in 1966 te Kampen met ’n proefskrif getiteld: “Alge­mene genade: uiteenzetting, vergelijking en beoordeling van de opvatting van A Kuyper, K Schilder en J Calvyn over alge­mene genade”. Nadat hy in Rinsburg en Brunssum predikant was, word hy in 1970 hoogleraar… Lees Meer »
DOWES, INSTITUUT VIR. Een van die belangrike motiverings van di W Murray en C Rabie* vir die stigting van ’n skool vir gehoorgestremde kinders, was hulle onvermoë om die evangelieboodskap aan dowe kinders in hulle gemeentes oor te dra as gevolg van die gebrek aan taal- en kommunikasievaardighede. Daar was slegs ’n skooltjie van die… Lees Meer »
DRESSEL, LOUIS CHRISTIE
DRESSEL, LOUIS CHRISTIE (1941–) is by sy aftrede “een van die kerk se grootste dienaars” genoem. Hy het sy teologiese studie in 1965 aan die Universiteit van Pretoria voltooi, in 1980 ’n doktorsgraad in praktiese teologie behaal, en was die predikant van die NG gemeentes Greymont en Westonaria voordat hy die Wes-Transvaalse predi­kant in sinodale… Lees Meer »
DREYER, ANDRIES (1872–1938) was sendeling, kerkhistorikus en argivaris van die NG Kerk*. As onderwyser studeer Dreyer aan die Victoria-kollege op Stellenbosch om hom vir sending*werk te bekwaam, en terwyl hy op Hermanus skoolhou, slaag hy in 1896 die sendelingeksamen van die NG Kerk sodat hy ook hier as sendeling* kon arbei. Van 1903–1929 is hy… Lees Meer »
DREYER, PETRUS SECUNDUS (PIET)
DREYER, PETRUS SECUNDUS (PIET) (1921–1999) studeer naas teologie* ook in die wysbegeerte en behaal DPhil (1951) en DD (1958) aan die Universiteit van Pretoria (UP). Hy bedien die Nederduitsch Hervormde Kerk* se gemeentes Pretoria, Witbank en Potchef­stroom-Noord. In 1953 word hy as dosent aangestel in die departement Wysbegeerte van UP en dien van 1969–1985 as… Lees Meer »
DREYER, THEUNIS FREDERIK JACOBUS (THEUNS)
DREYER, THEUNIS FREDERIK JACOBUS (THEUNS) (1946–) het teologie* aan die Universiteit van Pretoria studeer en slaag sy BD en die eksamen van die DD-graad met lof. In 1974 verwerf hy DTheol aan die Rijksuni­ver­si­teit te Ut­recht, Neder­land. Hy bedien die Nederduitsch Hervormde ge­meentes Kru­gers­dorp-Noord, Noord-Rand, Voor­­­­trek­ker­hoog­te en Har­­­te­­bees­poort. In 1983 word hy professor en hoof… Lees Meer »
DREYER, YOLANDA (1956–) studeer teologie* aan die Universiteit van Pretoria (UP) (1975–1980) en word daarna die eerste vrou wat toegelaat word tot die bediening in enige van die Afrikaanse susterkerke (die NH Kerk*, NG Kerk* en Geref Kerke*). Sy bedien die Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika* se gemeentes Fonteine­dal en Nelspruit voordat sy in 1989… Lees Meer »
DRIE-EENHEID. Die term “Drie-eenheid” verwys na God wat ons in die Nuwe Testament* leer ken as die Vader* en die Seun* en die Heilige Gees*. Die term kom nie in die Bybel* voor nie. Dit het ontwik­kel na aanleiding van die vraag wie Jesus* is. Hy het volgens die Nuwe Testa­ment ’n unieke verhouding met… Lees Meer »
DRIE-SELWE-BEWEGING. Kyk by: Self­stan­digwordinghttps://ecke.co.za/2016/04/02/selfstandigwording/, en: Inheemswording.
DRIEHOEK-OOREENKOMS. Op 9 Mei 1947 is ’n samewerkingsooreenkoms tussen drie kerkgenootskappe van Namibië (des­tyds Suidwes-Afrika) goedgekeur om die evangelie* aan Ovambo-sprekende kontrakwerkers in die suid-sentrale dele van die land te verkondig. (Kyk ook by: Ovambo’s en die Christelike geloof.) Rynse sendelinge, wat die Kwanyama-ge­bied in 1916 moes verlaat, het reeds ’n be­diening aan die Ovambo-kontrakwerkers… Lees Meer »
DRIESNARIGE MUSIEKINSTRUMENT. Kyk by: Musiekinstrumente in die Bybel.
DRUIWE. Kyk by: Plante in die Bybel.
DRUSILLA was die jongste dogter van Herodes Agrippa I*2 en die suster van Herodes Agrippa II*3 en Bernice*. Sy was ’n Jodin* en was as kind reeds verloof. Hierdie verlowing is verbreek omdat haar verloofde nie ’n proseliet* wou word nie. Op sestienjarige leeftyd is sy deur die Romeinse goewerneur Feliks* afgerokkel van haar eerste… Lees Meer »
DS PIETER VAN DRIMMELENME­DALJE VIR DIE BEVOR­DERING VAN DIE AFRIKAANSE TAAL EN KULTUUR OP DIE GEBIED VAN DIE GODSDIENS
DS PIETER VAN DRIMMELENME­DALJE VIR DIE BEVOR­DERING VAN DIE AFRIKAANSE TAAL EN KULTUUR OP DIE GEBIED VAN DIE GODSDIENS. Prof Govert Cornelis van Drimmelen en dr Pieter van Drimmelen het aan die Suid-Afrikaanse Aka­demie vir Wetenskap en Kuns vyf dui­send rand geskenk ter stigting van die Ds Pieter van Drimmelenfonds vir die bevor­dering van die… Lees Meer »
DU PLESSIS, DAVID JOHAN­NES (DA­WIE)
DU PLESSIS, DAVID JOHAN­NES (DA­WIE) (1905–1987) is op Vier-en-Twintig-Riviere in die Boland gebore. Sy ouers kom uit die sg Groene­woud­beweging uit die vorige eeu. Hy word in Ladybrand in die Vrystaat groot. Daar het die gesin met die pinksterbeweging kennis gemaak. Hy betree in die 1920’s die bediening, alhoewel hy as onderwyser opgelei is. Du… Lees Meer »
DU PLESSIS, HUBERT LAWRENCE (1922–) is in dieselfde maand (Junie) en jaar as ’n ander bekende Afrikaanse komponis, Stefans Grové*, gebore, en het by dieselfde komposisieleermeester, William Henry Bell, studeer. Du Plessis is op Mal­mesbury in die Wes-Kaap gebore, het op Stellenbosch en in Lon­den studeer, en was van 1958 tot 1982 ’n voltydse dosent… Lees Meer »
DU PLESSIS, HUGO (1902–1971) was die eerste voltydse sendeling* in die Gereformeerde Kerke* in Suid-Afrika. Vir 22 jaar het hy sen­dingwerk gedoen in die destydse Noord-Transvaal en het bygedra tot die stigting van die bekende hospitaal Siloam. Tientalle gemeentes was die vrug van die sen­dingwerk wat deur hom begin is. Hy het daarna na Johannesburg-Noord… Lees Meer »
DU PLESSIS, JACOB VAN WYK (JA­PIE)
DU PLESSIS, JACOB VAN WYK (JA­PIE) (1932–) behaal sy matriek aan die Hoër Jongenskool in die Paarl waarna hy vir leraar aan die Sendinginstituut* op Wellington studeer. Hy is in 1961 gelegi­timeer en het daarna die gemeentes van die NG Sendingkerk* Oudshoorn-Noord, Kraai­fon­tein en Koringberg bedien. Op sy dag was hy ook ’n provinsiale rugbyskeids­reg­ter…. Lees Meer »
DU PLESSIS, JACOBUS JOHANNES (KOOS)
DU PLESSIS, JACOBUS JOHANNES (KOOS) (1945–1984) het in die Afrikaanse musiekwêreld ’n unieke en blywende merk gemaak. Hy is in Rustenburg gebore, het gedurende sy vormingsjare op die Oos­rand­se myndorp Springs gewoon, en BA HOD en BA (Hons) in Afrikaans* aan die Universiteit van Pretoria behaal. Hy was in wese ’n koerantman en het by… Lees Meer »
DU PLESSIS, JUSTUS TELO
DU PLESSIS, JUSTUS TELO (1917–2001) is in die destydse Basoetoeland (vandag Lesotho) gebore. Sy ouers kom onder dr Andrew Murray* se bediening tot bekering. Hy is die middelste van nege broers. Sy oudste broer is David (Dawie) du Plessis*, wat later bekend sou word as “Mr Pentecost”. Hy trou met Annon Doyle. In 1939 word… Lees Meer »
DU PLESSIS, LODEWICKUS JOHAN­NES (WICKUS)
DU PLESSIS, LODEWICKUS JOHAN­NES (WICKUS) (1897-1968) het aan die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys* (PU vir CHO) die grondslae van die Christelike staats- en regsleer in Suid-Afrika gelê. Du Plessis was bekend vir sy “soepel” Calvinisme*, dit wil sê ’n Calvinisme wat oop is vir die intellektuele bydrae van nie-Christelike denkers soos Marx* en… Lees Meer »
DU PLOOY, ANDRIES LE ROUX (DRIES)
DU PLOOY, ANDRIES LE ROUX (DRIES) (1944–) was predikant van die Gereformeerde Kerk (GKSA) Durban en Alkantrant, Pretoria. Hy promoveer in die kerkreg* en dien sedert 1986 as hoogleraar aan die Noord­wes-universiteit (Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys – PU vir CHO) waar hy ekklesiologie* en dogmatologie (Kyk by: Dogmatiek) do­seer. Hy was rektor van… Lees Meer »
DU PREEZ, JANNIE
DU PREEZ, JANNIE (1927–) is op Jou­bertina gebore en matrikuleer op Riversdal. Hy voltooi in 1951 sy opleiding aan die Teologiese Kweekskool* op Stellenbosch en promoveer in 1968 met ’n proefskrif oor Sendingperspektiewe in die Boek Open­baring. Hy vertrek vroeg in 1952 na die destydse Transkeisending, word predikant van die NG Kerk in Afrika*-gemeente, De­co­ligny,… Lees Meer »
DU RAND, JAN ABRAHAM (JAN)
DU RAND, JAN ABRAHAM (JAN) (1945–). Du Rand, soos sy pa, word predi­kant in die NG Kerk* en studeer aan die universiteite van Pretoria, Vrystaat en Wurz­burg, waar hy in 1977 sy DD behaal. Hy slaag al sy grade met lof. Hy bedien die gemeente Krokodilrivier vanaf 1973 en daarna betree hy die akademiese wêreld…. Lees Meer »
DU TOIT, ANDRÉ LE ROUX (ANDRÉ LETOIT, KOOS KOMBUIS)
DU TOIT, ANDRÉ LE ROUX (ANDRÉ LETOIT, KOOS KOMBUIS) (1954–) is volgens sy eie getuieniss nie ’n Christen nie, maar hy “het ’n soort pa­rallelle geloof wat baie van die elemente van die oorspronklike Christelike geloof bevat. Ek glo bv in bekering, wedergeboorte en selfs die spreek van tale. As daar ’n God is, dink… Lees Meer »
DU TOIT, ANDRIES BERNHARDUS (ANDRIE)
DU TOIT, ANDRIES BERNHARDUS (ANDRIE) (1931–2018) het teologie aan die Universiteit van Pretoria studeer en al sy grade, ook MA (Grieks), met lof behaal. Hy is huisvoorsitter van die Sonoptehuis en voorsitter van die Christelike Studentever­-e­niging. Aan die Universiteit van Basel be­haal hy in 1959 sy ThD (insigni cum laude) met Oscar Cullmann* as promotor…. Lees Meer »
DU TOIT, BAREND JACOBUS (BEN)
DU TOIT, BAREND JACOBUS (BEN) (1950–) is op Nkhoma, Malawi, gebore, word in Zimbabwe groot en matrikuleer in die Strand. Aan die Stellenbosse Universi­teit behaal hy BA en BTh en spesialiseer in die sendingwetenskap*. Later behaal hy ’n meesters- en doktorsgraad in die siste­matiese teologie aan die Universiteit van Port Elizabeth. Hy bedien die NG… Lees Meer »
DU TOIT, DANIËL ALBERTUS (DA­NIE)
DU TOIT, DANIËL ALBERTUS (DA­NIE) (1942–2011) het van Douglas in die Noord-Kaap gekom. Hy was ’n briljante leerling en student, ’n begaafde studenteleier en ’n goeie rugbyspeler en atleet. Ná sy stu­dies aan die Stellenbosse Kweekskool vertrek hy na die Vrije Universiteit* van Amster­dam waar hy in 1971 onder GC Berkouwer* pro­mo­veer met ’n proefskrif… Lees Meer »
DU TOIT, HENDRIK DANIËL AL­PHON­SO
DU TOIT, HENDRIK DANIËL AL­PHON­SO (1907–1975) is van Porterville afkomstig waar hy op skool net soos later (1925) aan die Universiteit van Kaapstad én vanaf 1928 aan die Kweekskool op Stellenbosch uitblink in akademie, sport en musiek. Naas sy studie, het deelname aan die aktiwiteite van die Christenstuden­te­vereniging* (CSV) gesorg vir ’n geestelike verdieping. Ná… Lees Meer »
DU TOIT, JACOB DANIËL (TOTIUS) (1877–1953) was die seun van ds SJ du Toit* en Elizabeth (gebore Joubert, oorlede toe Totius vyf jaar oud was) van die NG gemeente Noorder-Paarl. Sy pa het ’n groot invloed op sy vorming gehad. Hy was ’n uitnemende teologiese student – eers op Burgersdorp (die Gereformeerde Kerke* – GKSA… Lees Meer »
DU TOIT, PIETER (PIET)
DU TOIT, PIETER (PIET) (sr) (1892–1980) is op Philipstown gebore waar sy pa NG predikant was. Hy was ’n kranige sportman wat reeds as student ’n sterk leiersrol vervul het. Hy word in 1918 op Ermelo as hulpprediker bevestig. Ná sy bevestiging op Lichtenburg kom hy in aanraking met die probleme en armoede van die… Lees Meer »
DU TOIT, STEPHANUS JOHANNES (SJ) (1847–1911) is in Dal Josafat, Paarl, ge­bore, waar hy ook oorlede is. Hy studeer aan die Teologiese Kweekskool* op Stellen­bosch, voordat hy op Wellington georden word. As taalstryder beywer hy hom vir Afri­kaans* as selfstandige taal. Hy skryf onder die skuilnaam “Ware Afrikaander” in die Zuid-Afrikaan, stel spelreëls vir Afrikaans… Lees Meer »
DUALISME is in die algemeen ’n wysgerige stelsel wat alles wil verklaar uit twee onherleibare en teenoor mekaar staande beginsels, bv goed teenoor kwaad of stof teenoor gees. In die antropo­logie* (mensleer) beteken dualisme dat die mens uit twee afsonderlike substansies – siel* en liggaam* – bestaan. Dit word ook di­go­tomie* genoem. Die dualistiese mensbeskouing… Lees Meer »
DUALISTIESE INSPIRASIE. Kyk by: Inspirasieteorieë.
DUALITEIT moet onderskei word van dualisme*. Dualisme staan as filosofie* direk teenoor monisme*. In die antropologie* (mensleer) beteken ’n dualisme dat die mens uit twéé (duo) basiese substansies – siel* en liggaam* – sou bestaan (dit word ook digotomie* genoem). ’n Monistiese mens­beskouing impliseer dat die hele menslike bestaan tot een (mono) substansie herlei kan word…. Lees Meer »
DUFF, ALEXANDER (1806–1878),’n Skot, het ’n beslissende gebeurtenis op jong leeftyd beleef toe hy en ’n skoolvriend deur die donkerte van die nag en sneeu oorval is. Hulle het geen teken van hulp gesien nie en begin wanhoop. Hulle was later uitgeput, het ernstig gebid, en het toe wonderbaarlik ’n lig by ’n huisie gesien… Lees Meer »
DUISENDJARIGE RYK. Die Latynse woord vir duisend jaar is millennium (die Griekse woord vir ’n duisendtal is chilias). Die siening dat daar aan die einde van die tye ’n duisend jaar van vrede sal wees (v­g­l Op 20:2-7), word millennialisme* (of chiliasme) genoem. Daar is ’n paar variasies van hierdie beskouing wat wissel van ’n… Lees Meer »
DUISENDJARIGE VREDERYK. Kyk by: Duisendjarige ryk, en ook: Millennium, en: Premillennialisme.
DUISTERNIS word in die Bybel* oorwegend negatief gebruik. Kwaaddoeners kruip daarin weg (Job 5:14; 24:13-17). Angs (Job 23:15-17), ’n put, tronk en die hel* (Ps 88:7; 107:10; 2 Pet 2:4), hartseer en dood* (1 Sam 2:9; Job 10:21-22; Pred 5:16; 11:8), word met duisternis vergelyk. Die duisternis is egter vir God nie donker nie (Ps… Lees Meer »
DUIWE. Kyk by: Diere van die Bybel.
DUIWEL. Kyk by: Satan.
DUIWELUITDRYWING. Kyk by: Ekso­ris­me.
DUMA. Een persoon en twee plekke dra hierdie naam. ‑Die sesde seun van Ismael*, die seun van Abraham* (Gen 25:14). ‑Een van die dorpe in die bergland wat deel uitgemaak het van Juda* se stamgebied (Jos 15:52). ‑’n Plek wat in ’n profetiese uitspraak genoem word in verband met Seïr* (Jes 21:11).
DUNAMISTIESE MONARGIANISME. Kyk by: Adopsianisme.
DUNS SCOTUS, JOHANNES (1266–1308) is in Skotland gebore, soos sy naam aandui. Hy tree, toe hy 15 was, toe tot die Francis­kaanse orde*, en word op 25 tot priester*2 georden. Hy studeer in Parys. Hy gee om die beurt klas in Oxford (Engeland), Parys (Frankryk) en Keulen (Duitsland). Alhoewel hy jonk sterf, en sy teologie*… Lees Meer »
DUNSTAN (909–988) het as smid, verwer en juwelier gewerk voordat hy in 945 as ab van Glastonbury aangestel is. Later het hy die aartsbiskop* van Kantelberg geword (960). In hierdie hoedanigheid het hy die kroning van Edgar (973), Eduard die Marte­laar (975) en Ethelred (978) behartig. Hy het by elkeen van hierdie geleenthede dieselfde liturgie*… Lees Meer »
DURAND, JOHANNES JACOBUS FOURIE (JAAP) (1934 –) se lewensweg en -werk kan onder drieërlei gesigspunt ge­skets word. 1. Akademies. Die inhoud en aan­pak van twee doktorale proefskrifte (Sen­dingweten­skap, Amsterdam 1961; Dog­matiek, Stellen­bosch 1973), ’n aantal monografieë en talle referate en artikels, getuig deurgaans van besondere skerpsinnigheid en helderheid. Erkenning volg by wyse van vier eredoktorsgrade,… Lees Meer »
DÜRER, ALBRECHT (1471–1528) het by Wolgemut leer skilder en wyd in Europa gereis om van skilders te leer. Hy het veral onder die indruk van die Nederlandse meesters gekom. Terug in Neurenberg, sy geboortestad, het hy ’n groot aantal werke geskep – ongeveer 40 panele en portrette, naas baie grafiese werke. Dürer was ’n uitstekende… Lees Meer »
DWAALLEER. Die Griekse woord hairesis beteken basies “keuse” of “opinie” en kom nege keer in die Nuwe Testament* voor. Dit word gesê van verskillende opinies (l Kor 11:19) of ook van verskillende groepe soos die Fariseërs* (Hand 15:5; 26:5), die Sadduseërs* (Hand 5:17) en – uit die perspektief van die Jode* – ook van die… Lees Meer »
DWAASHEID in Bybelse* konteks bete­ken meer as ’n gebrekkige of foutiewe insig, en het meestal ook ’n moreel-etiese verwy­sing. In die Ou-Testamentiese* wysheidslite­ra­tuur* is dwaasheid die teenoorgestelde van wysheid*, en staan dit in noue verband met boosheid en die gevolge daarvan (b­v Spr 10). Dood* en lewe* is egter nie direkte gevolge van onderskeidelik dwaasheid… Lees Meer »
DWANE, JAMES MATA (1848-1916) is in Debe-nek naby King Williamstown in die Oos-Kaap gebore, die seun van Mcebuka en Nosali van die Amatinde-stam. Hy het sy opleiding by Healdtown, die Metodiste*-Sendingskool gekry. Hy het die onderwyserkursus in 1869 met lof voltooi en in 1872 as predikant begin studeer. In 1881 is hy georden. Daarna het… Lees Meer »