Drakoniese wetgewing oor staatsgeboue op padDie parlementsgebou in Kaapstad. Foto: Wikimedia.org Drakoniese nuwe wetgewing rakende staatsinfrastruktuur dien tans voor die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie. Die Wetsontwerp op Kritieke Infrastruktuur vervang die regulasies oor sleutelpunte, wat die afgelope paar jaar in die nuus was weens pogings om inligting en foto’s van oudpres. Jacob Zuma se eiendom op Nkandla van die publiek te weerhou, en die misbruik van die Waterkloof-lugmagbasis vir die ontvangs van huweliksgaste van die berugte Gupta-familie. Maar as Suid-Afrikaners gedink het die omstredenheid sou lei tot regulasies wat meer aanduidend is van ŉ oop en demokratiese samelewing, het hulle hul skromelik misgis. Dit is ŉ lang en spesifiek ingewikkeld bewoorde wetsontwerp van 34 bladsye wat – indien dit deur die parlement aanvaar word – die belastingbetaler baie geld gaan kos, inligting en bewegingsvryheid gaan inperk en ŉ hele nuwe liggaam gaan skep om poste aan regeringsondersteuners uit te deel. Die departement van polisie maak dit trouens in sy memorandum tot die wetsontwerp duidelik dat hy ŉ “maksimum struikelblokke”-uitgangspunt voorstaan, en dat die wetsontwerp ŉ reaksie is op ŉ hofoorwinning wat die Right 2 Know-veldtog behaal het om inligting oor sleutelpunte te bekom kragtens die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting. Een van die kenmerke van die nuwe wetgewing is die groter rol wat aan die Staatsekerheidsagentskap – wat Suid-Afrika se spioene bestuur en die mees ontoeganklike en duistere staatsdepartement in die land is – toegewys word. Die wetsontwerp voorsien die daarstel van ŉ Kritieke Infrastruktuurraad wat die minister van polisie van raad sal bedien. Dit sal bestaan uit ŉ verskeidenheid staatsamptenare, asook ŉ klein aantal private persone wat “verkieslik” – so verklaar die wetsontwerp sonder om dit verpligtend te maak, en dus ŉ skuiwergat so groot soos ŉ vulkaan vir opportunistiese partypolitici laat – oor sekere vaardighede moet beskik. Die wetsontwerp se doelwit word amptelik soos volg uiteengesit: om die veiligheid van infrastruktuur te beskerm en die verskaffing van inligting oor infrastruktuur te verhoed. Die te stigte raad sal, sonder openbare insette, plekke tot “kritieke infrastruktuur” kan verklaar en moet jaarliks aan die minister van polisie verslag lewer oor sy werksaamhede, maar moontlik slegs tweejaarliks (of anders jaarliks) aan die parlement. Dit gaan dit bitterlik moeilik – eintlik onmoontlik – maak om die raad se werk behoorlik te monitor wat die deur baie wyd ooplaat vir vergrype, veral gegewe die omvattende magte waarmee die raad toebedeel word en die streng strawwe waaraan lede van die publiek onderworpe kan wees as hulle die raad se voorskrifte oortree. ŉ Hele reeks regulasies, wat nog ŉ spul onkoste en werkgeleenthede sal veroorsaak, word ook deur die wetsontwerp in die vooruitsig gestel. Onder meer gaan ŉ redelike getal inspekteurs van kritieke infrastruktuur aangestel word. Die prosedure waarvolgens lede van hierdie magtige raad plekke tot kritieke infrastruktuur kan verklaar, word uiteengesit – met geen rol vir die algemene publiek nie. Onthou ook dat die meerderheid lede van die raad staatsamptenare is. Dis ŉ eenrigtingstraat en ŉ geslote proses. Hoe dit strook met ŉ grondwetlike en ope demokrasie, weet nugter. Die wetsontwerp lê enorme strawwe – met boetes van tot R10 miljoen – op vir oortredings van die wetgewing, en verklaar as oorgangsmaatreël alle huidige nasionale sleutelpunte vir die volgende vyf jaar tot kritieke infrastruktuur. Dit is ŉ maklike manier om aan die publiek weg te steek wat gebeur – en in watter mate hul grondwetlike regte beskerm of benadeel word – in ŉ verskeidenheid eiendomme waarvoor die einste publiek betaal het.