Staan ‘opsent’ en ander streekwoorde | Netwerk24
Deur Frank Ehmke, Mbombela 24 Januarie 2020 00:01
Ek lees altyd Jana Luther se Woordwisseling-rubriek in Beeld met belangstelling. Die een van 17 Januarie (“Dié delwersoë doek na ’n blinkklippie”) was vir my baie treffend – seker omdat ek in verskeie van die destydse mynkommissariskantore gewerk en heelwat met diamantprospekteerders en delwers te doen gekry het.
Die legende van ’n diamant so groot soos ’n skaapkop kom glo van Siener van Rensburg.
Oorspronklik is ek van die Oos-Kaap – Steytlerville, Patensie, Hankey, Jeffreysbaai, Port Elizabeth . . .
Hierdie streek het sy eie unieke Afrikaans-dialekte, waarvan daar, myns insiens, nie soveel opgeteken is soos byvoorbeeld dié van Namakwaland, die Swartland, die Weskus, Boesmanland en die Richtersveld nie. Miskien is ek verkeerd.
Ek noem ’n paar “streekwoorde” wat die ouer garde steeds gebruik:Leeg vir laag. “Oupa lê leeg in sy doodskis”;) Opsent vir “staan eenkant toe”;) Wenteldroër vir tuimeldroër;) Toggas vir ’n mens se agterstewe;) Touwil vir vadoek. Dis natuurlik direk afgelei uit Engels; en) Poenie vir die seksdaad. “Jy moenie rondpoenie nie”, met ander woorde moenie rondslaap nie.
Dis nie net Afrikaanssprekendes wat hul taal “opmieks” nie. Ons Engelssprekende landgenote doen ook maar. Onlangs hoor ek ’n goeie een: “I am going home now. I am uitgekuier.” Is daar ’n Engelse woord wat “uitgekuier” presies beskryf? Ek kan nie aan een dink nie . . .
Meer oor: Jana Luther | Brief | Mystem