Komitee sloer jaar met groen lig vir nieroorplantingMario van Vuuren en sy dogtertjies. Van Vuuren wag op goedkeuring dat ‘n nier van ‘n lewende skenker oorgeplant mag word. “Ons probeer ŉ lewe red, maar dit voel of ons eie regering teen ons is. Die proses is gebroke.” Só het ŉ desperate Renee Sterkenburg vandeesweek gesê nadat sy reeds maande lank sukkel met die afhandeling van die administrasieproses om een van haar niere aan ŉ vriend te skenk. Mario van Vuuren (44) het ernstige nierversaking en Renee (33) het in Oktober 2019 die proses begin om ŉ nier aan hom te skenk. Sy sê hoewel dit ŉ omvattende en langdradige proses is, het hulle só hard daaraan gewerk dat alle toetse reeds in Maart verlede jaar afgehandel en deur die betrokke mediese raad goedgekeur is. Sy sê die laaste stap in die proses is vir ŉ oorplantingskoördineerder om alle dokumente na die departement van gesondheid te stuur waar ŉ mediese advieskomitee dan die oorplanting goed- of afkeur. Die minister van gesondheid, dr. Zweli Mkhize, moet daarna self goedkeuring vir die operasie gee, waarna ŉ datum vir die oorplanting vasgestel word. Op 4 Maart is dié proses reeds ŉ jaar oud. “Ons wag nog steeds,” sê Renee. Sy sê hulle was self in verbinding met die departement van gesondheid. Die oorplantingskoördineerder het bevestiging ontvang dat die dokumente wel by die mediese advieskomitee lê, maar nog nie afgeteken is nie. “Van daar af … stilte,” sê Renee. “Om te sê dat ons moedeloos is, is nie eens die helfte van die storie nie. Ons weet eintlik nie meer watter kant toe nie. “Ons doen alles reg. Ek eet groente! Ons probeer ŉ lewe red en die burokrasie staan in ons pad. Dit is ongelooflik frustrerend. Elke oomblik dat die proses sloer, word Mario swakker.” In ŉ pleidooi aan die minister in November skryf Renee dat Mario se liggaam nie veel langer die stres van dialise – wat hy reeds langer as tien jaar ontvang – sal kan hanteer nie. “Ek smeek jou, as dit enigsins binne jou mag is, om ons asseblief te help om die dokumente op te spoor en die proses sonder versuim – en voor dit te laat is – te laat vorder.” Van die hoop dat die oorplanting reeds verlede jaar gedoen kon word, het niks gekom nie. Vreemdelinge word familie Renee Sterkenburg en haar gesin. Renee, ŉ onderwyseres van Centurion, sê sy het in 2019 van Mario se dilemma te hore gekom toe sy vir Carina (44) deur die skool ontmoet het. Die Van Vuurens se oudste dogter was ŉ leerder in Renee se klas. “Ek het Mario nie geken toe ek besluit het om hom te help nie, maar dit het swaar op my hart gedruk.” Renee, wat sê sy kan soms halsoorkop besluite neem, het summier begin navorsing doen en ook die saak met haar man, Renier, bespreek. Hulle het ook lank oor die kwessie gebid. Sy was oortuig dat dit die regte besluit is – en die toetse het dit bevestig. Voordat Renee ŉ woord aan Mario oor die moontlikheid van ŉ skenking gerep het, het sy reeds sekere toetse laat doen om te bepaal of sy wel ŉ nier sal kan skenk. Toe dié toetse aandui sy kan, het hulle vir Mario betrek. “Ons het baie navorsing gedoen en ek kon nie nié probeer nie. Die proses het al die pad gewerk. Ons bloedgroepe het saamgewerk, die kruispassing het gewerk.” Sedertdien stap die twee gesinne ŉ hegte pad saam. “Hulle is nou vir ons soos familie,” sê Renee. Renee het sedertdien amper elke toets onder die son ondergaan. Mario ook. Renee was onder meer by ŉ ginekoloog, ŉ sielkundige, ŉ kardioloog … “Dit was ŉ magdom toetse om te verseker ek is gesond genoeg om te skenk en dat daar nie agterna voorsienbare kwessies opduik nie.” Sy sê sommige mense bevraagteken dalk haar besluit, maar vir haar was die skenking uit die staanspoor ŉ uitgemaakte saak. Daar is ook mense wat vra wat as haar eie kinders, Emily (6) en Leila (5), dalk eendag ŉ nier benodig. Renee sê ŉ wat-as-vraag gaan nie in haar pad staan nie. “Ek glo, indien nodig, sal iemand eendag presies dieselfde vir my kinders doen.” Sy sê terwyl Renier aanvanklik die stem van rede was – en die een was wat die moeilike vrae oor die skenkingsproses gevra het – het hy later gesê as Renee om die een of ander rede nié ŉ skenker kan wees nie, sal hy self die toetse ondergaan om te bepaal of hy in daardie geval ŉ nier kan skenk. Kind se pleidooi aan Jesus Carina sê Mario het goeie en slegte dae, maar is vir ŉ dialise-pasiënt baie gesond. Sy kan egter sien hoe sy gesondheid verswak – en die dialise, drie keer per week vir vier uur lank – eis ŉ tol. “Hy is ŉ superheld. My man is ŉ rots. Jy kan nie glo iemand is so siek, voel so sleg en kry steeds die krag êrens vandaan om vir ŉ dogtertjie en haar maats broodjies te smeer nie. “Mario verdien nie hierdie las nie en die kinders ook nie.” Carina sê een van hul dogtertjies het een aand gebid en gevra of “Liewe Jesus die minister sy werk sal laat doen sodat pappa sy nier kan kry”. “Dit is verskriklik vir ŉ kind om só ŉ gebed te bid. Ek besef die saak is ernstig en dat daar wetgewing is wat die proses beheer. Geen siek mens verdien egter om hierdeur te gaan nie. Mario het ŉ kans om te leef …” Hoe langer die proses egter sloer, hoe meer toetse wat reeds afgehandel is, sal herhaal moet word. Dit beloop duisende rande, wat die mediese fonds nie altyd bereid is om te betaal nie. “Wat moet ons doen? Ek weet regtig nie meer nie. Dit is nie net ons wat in hierdie bootjie is nie. Ek praat, ek vra hulp, bel, skryf briewe vir die minister. “Snags lê ek en dink wie ken ek wat iemand ken wat dalk kan help. My man se gesondheid gaan agteruit en ons moet maar almal daarmee vir lief neem. “Ek dink nie hulle besef wat hulle aan ŉ pasiënt en almal betrokke by die proses doen nie. Dit is net die Vader se genade dat ons almal die afgelope jaar nog hoopvol gebly het. “Wat meer moet ons doen om mense te kry om hul werk te doen? Hoe sou jy gevoel het as dit jou man of kind in die posisie was, of as dit jy was met nierversaking en ŉ tweede kans op lewe kry, maar dit word jou ontneem?”