William in 2020 in die Afrikaanse Taalmuseum met die opname van ’n video deur afrikaans.com. Foto: Verskaf
In 2017, aan die einde van sy gr.10-skooljaar, het hy deur die bemiddeling van ’n maatskaplike werker by sy tante in die Paarlse buurt Klein Nederberg gaan woon en na die New Orleans Sekondêre Skool gegaan.
“’n Juffrou het vir my gesê omdat die skool soos op die Cape Flats tussen woonstelle geleë is, gaan ek jong mense sien wat om die draai sit en rook; jong mense wat met ‘guns’ staan; jong mense wat met messe staan.
“Sy het gesê: ‘Dit gaan jóú keuse wees wat jy met jou lewe gaan doen. Gaan jy saamsmelt met hierdie jong mense of gaan jy jou eie pad volg?’”
William het in sy matriekjaar ’n ATKV-tak vir leerlinge gestig, wat daarop gerig was om Afrikaans te bevorder deur te lees, skryf en te praat.
“Met Covid-19 wat verlede jaar ontstaan het, was daar nie baie goed wat gebeur het nie, maar ek het wel vir hulle gehelp met ’n paar projekte soos die Digipraat-projek.
“En wat die Afrikaanse Taalraad betref, het ons ’n paar webinare gehou. En dan is ek ook betrokke by afrikaans.com – ek is tans besig om vir hulle blogs te maak.”
Hy is in matriek deur die Afrikaanse Taalraad en die DAK-Netwerk vir sy bevordering van Afrikaans vereer.
Die DAK-Netwerk is ’n inisiatief van wyle dr. Danny Titus. DAK is afgelei van die name van drie prominente Khoi-leiers aan die Kaap in die vroeë 1600’s, naamlik Doman, Autshumao en Krotoa. Die DAK-Netwerk beywer hom vir die bemagtiging en ontwikkeling van agtergestelde Afrikaanse gemeenskappe.
“My ligpunt was Afrikaans, want ek het aan ons skoolkoerant se bedrywighede begin deelneem. Ons is toe na ’n mediakursus toe wat aangebied is deur die Woordfees se WOW-program. Die WOW staan mos vir ‘Woorde open wêrelde’.”
“In my gr.12-jaar het Lise Beyers, die redakteur van die Paarl Post, my gevra om ’n meningstuk te skryf. En ek skryf toe iets oor Jeugdag. Daardie dag het ek besef hier is iets anders aan die gang.
“So, daar het ek my matriekjaar klaargemaak in die Paarl. Dit was moeilik, want jy is in hierdie woonstelle en dit is konstánt só besig. Jy kan nie te laat sit en leer nie . . . Jy moet jou ligte afsit want die mense gaan die vensters uitgooi. Dis klipharde musiek tot láátnag. Jy kan niks sê nie. So, jy moet rêrig hare op jou tande hê.
William het in sy matriekjaar ’n eretoekenning van die DAK-Netwerk ontvang vir sy bydrae tot die bevordering van Afrikaans. By hom is die Paarlse sanger Ameen Levy, wat ook vereer is. Foto: Verskaf
“Ek sê altyd ek was soos ’n droë saadjie in ’n woestyn en die onderwysers was altyd daar met ’n bietjie water. By elke skool was daar ’n onderwyser of twee wat ’n bietjie water op my gegooi het sodat ek kon groei tot waar ek vandag is.
“Ja, ek beskou myself as hierdie taalaktivis, maar ek sê altyd vir mense dit is in my eie reg; dit is nie vir een of ander organisasie nie.
“Daar is gereeld mense wat my aanval en byvoorbeeld op Facebook boodskappe stuur waarin hulle sê: ‘Jy werk vir wit mense. Jy werk vir Afrikaners om jou stem te lig oor Afrikaans. Hoeveel betaal hulle jou? R30 000 per maand?’
“Ek sou sê dis ’n Aspoestertjie-geval waar die Engelse studente voorkeur kry en veral die swart studente. Ek het na een van die dosente gegaan en gevra of ek ten minste notas in Afrikaans kan kry aangesien hy nie in die klas wil Afrikaans praat nie en hy is ’n bruin man wat in Afrikaans grootgeword het.
“Ek sê vir hom: ‘Meneer, ek verstaan jou duidelik. Ek het nie gesê jy moet Afrikaans praat nie.’ Hy sê: ‘Ons hier by Stellenbosch wil inklusiwiteit bevorder, en dáárom sê ons ons gaan ons klasse in Engels aanbied sodat ons swart studente kan baat vind.’
“So, daai was vir my die hartseerste toe ek hoor dit gaan oor swart studente wat in die eerste plek hier geakkommodeer moet word.
“Ek is aanvanklik aangestel as die klasverteenwoordiger vir alle eerstejaar-onderwysstudente. En toe het daar konflik gekom oor my menings oor Afrikaans en oor hoe dit gaan in die klaskamers. Ek is uiteindelik toe uitgeskop. Ek moes ’n kontrak teken waarin ek sê ek gaan nie weer die situasie van hoe Afrikaans in die klaskamer hanteer word, in die media of in enige van my artikels noem nie. Toe sê ek: Goed, dan wil ek nie deel wees nie.
Daar het hy by ’n kantoor van die Wes-Kaapse departement van maatskaplike ontwikkeling aangeklop oor sy huislike omstandighede.
“Die maatskaplike werker daar het haar grootbase gebel oor oplossings, maar hulle het vir my gesê hulle kan my nie help nie.” Hy sug. “Dit was vir my nogal hartseer dat hulle my nie kon help nie. Ek het toe vir die maatskaplike werker gesê: ‘As julle nie vir mý kan help nie, wil ek ánder help wat julle wél kan help.’