PressReader - Beeld: 2017-07-12 - ANC ‘het te min tyd’
ANC ‘het te min tyd’
Beeld - 2017-07-12 - NUUS - Mal­her­be Nie­na­ber
Die wy­si­ging van pro­vin­si­a­le gren­se in Suid-A­fri­ka is te om­stre­de en daar is nie ge­noeg tyd om die voor­stel­le te be­kyk voor­dat die ANC sy ver­kie­sings­kon­fe­ren­sie in De­sem­ber hou nie.
Dít was die me­ning van ont­le­ders na­dat die ANC ver­le­de week op sy be­leids­kon­fe­ren­sie ge­vra het dat ’n pre­si­den­si­ë­le kom­mis­sie aan­ge­stel word om te kyk na plan­ne om die pro­vin­sies te her­skik en ver­min­der.
O­bed Ba­pe­la, ’n lid van die ANC se na­si­o­na­le uit­voe­ren­de ko­mi­tee (NUK), het eer­gis­ter ge­sê die kom­mis­sie sal die mag­te en funk­sies van pro­vin­sies en ook die ge­tal her­sien. Die kom­mis­sie sal na ver­wag­ting sy werk teen De­sem­ber moet af­han­del vir die ANC se ver­kie­sings­kon­fe­ren­sie.
T­heo Ven­ter, po­li­tie­ke ont­le­der aan die Noord­wes-U­ni­ver­si­teit, sê die ge­dag­te om die land se pro­vin­sies te her­skik “is net so dood­ge­bo­re soos die i­dee om die hoof­stad te ver­an­der”.
“Dit is ’n kwes­sie wat as po­li­tie­ke speel­bal ge­bruik word om die aan­dag af te lei. Daar is een­vou­dig nie ge­noeg tyd om teen De­sem­ber daar­voor reg te wees nie,” het hy gis­ter ge­sê.
Tot nou was daar geen aan­dui­ding van die soort ver­an­de­rings of die doel­wit­te wat die ANC daar­mee wil be­reik nie.
Ven­ter het daar­op ge­wys dat die ne­ge pro­vin­sies ’n ge­volg is van die on­der­han­de­lings oor ’n nu­we de­mo­kra- sie in Suid-A­fri­ka. Hul­le le­wer tans baie van die­self­de diens­te as die voor­ma­li­ge pro­vin­sies.
Die pos­te in pro­vin­si­a­le re­ge­rings het in­tus­sen eg­ter “lo­nend” vir po­li­ti­ci ge­word en on­be­kwa­me par­ty­le­de het lei­ers­po­si­sies ge­kry, sê Ven­ter.
’n Meer­der­heid van 75% is in die Na­si­o­na­le Ver­ga­de­ring no­dig om die Grond­wet so­da­nig te wy­sig dat die ge­tal pro­vin­sies ver­an­der kan word. Die Wes-Kaap se grond­wet sal moont­lik ook ge­wy­sig moet word.
Prof. F­lip S­mit, de­mo­graaf en voor­ma­li­ge rek­tor van die U­ni­ver­si­teit van P­re­to­ria, sê hy kan nie glo dat die ANC “nie al ge­noeg ge­leer het” oor die ge­weld­da­di­ge on­lus­te wat met ver­an­de­rings aan pro­vin­si­a­le en plaas­li­ke gren­se ge­paard­ge­gaan het nie.
Selfs in ge­so­fis­ti­keer­de lan­de kan dit de­ka­des neem om bin­ne­land­se gren­se te ver­an­der en hoe­wel dit soms no­dig is, word deeg­li­ke oor­leg­ple­ging met die pu­bliek ver­eis, sê S­mit.
Hy was in 1993 ’n me­de­voor­sit­ter van die Af­ba­ke­nings­kom­mis­sie, wat aan­be­ve­lings oor die af­ba­ke­ning van pro­vin­sies met die oor­gang na de­mo­kra­sie ge­maak het.
Vol­gens S­mit kan on­deur­dag­te ver­an­de­rings aan pro­vin­si­a­le gren­se die vuur­hout­jie wees wat ge­bie­de soos die grens van die voor­ma­li­ge Trans­kei en K­waZu­lu-Na­tal kan laat vlam­vat.
Se­dert 1993 het die ANC glo glad nie o­pen­ba­re deel­na­me vir ’n voor­ge­stel­de wy­si­ging van pro­vin­sies ge­hou nie en S­mit sê dit bly dus on­dui­de­lik wat hy daar­mee wil be­reik.
Daar is in 2007 op die ANC se be­leids­kon­fe­ren­sie be­sluit dat die ge­tal pro­vin­sies van ne­ge tot ses ver­min­der moet word. Dit kan glo by­dra om plaas­li­ke en pro­vin­si­a­le re­ge­rings se “mag­te en funk­sies te har­mo­ni­seer” en diens­le­we­ring te ver­be­ter.
Die ANC het teen gis­ter­aand nie op na­vrae ge­re­a­geer nie en sy ska­kel­af­de­ling kon nie vir kom­men­taar be­reik word nie.
Selfs in ge­so­fis­ti­keer­de lan­de kan dit de­ka­des neem om bin­ne­land­se gren­se te ver­an­der. Dit is ’n kwes­sie wat as po­li­tie­ke speel­bal ge­bruik word om die aan­dag af te lei.
Prof. F­lip S­mit, de­mo­graaf en oud­rek­tor van UP.