Die Heilige Gees rus die gemeente toe met n verskeidenheid spiritualliteite. PB3.6 Home - Slider
Die Heilige Gees rus die gemeente toe met n verskeidenheid spiritualliteite. PB3.6
Posted by thePLAN diePLAN on June 18, 2017 at 8:20 AM
PB3.6 Die Heilige Gees rus die gemeente toe met ‘n verskeidenheid spiritualliteite.
Dr Johann du Plessis
•	PB3.6 Die Heilige Gees rus die gemeente toe met ‘n verskeidenheid spiritualliteite.
•	Deel 5.18 Spiritualiteit – bl 69-90
•	Week 3 – Dag 11-15 Die Heilige Gees en die Plan – bl 35-49
2 Korintiërs 3:7-18
Opmerking ten opsigte van die boublok se formulering: verskeidenheid is nie ŉ doel in sigself nie – dit staan steeds in diens van die eenheid van die kerk – maar dit is ŉ belangrike faktor vir die gesondheid en goeie funksionering van enige gemeente.
In Eksodus 32-33 lees ons die verhaal hoe die Israeliete onder leiding van Aäron ŉ goue kalf gemaak het as afbeelding van God en dit aanbid het. Moses het toe die twee kliptafels waarop die Wet gegraveer was stukkend gegooi. Die verbondsverhouding tussen God en Israel was aan skerwe! Soveel so dat God nie verder met Israel geassosieer wou wees nie – Hy sou nie verder “saamtrek” met hulle nie (33:3). Moses bepleit egter die saak van die volk en in Eksodus 34 word vertel dat Moses weer twee plat klippe moes kap om die gebooie van God weer op te teken.
Die gedeelte waarna Paulus verwys is die episode in Eksodus 34:28-35. Moses was weer vir ŉ tydperk van veertig dae in die teenwoordigheid van die Here op Sinaiberg terwyl die Wet beskryf is. Met die afkom het sy gesig geblink, sodat die volk bang was om met hom in aanraking te kom. Hy het toe sy gesig met ŉ doek toegemaak. Dit het ŉ patroon geword: “Wanneer Moses na die Here toe gaan om met Hom te praat, verwyder hy die doek tot na sy terugkoms... wanneer die Israeliete sy gesig sien blink, trek Moses die doek oor sy gesig totdat hy weer met die Here gaan praat” (34:34-35).
Die Ou Testamentiese verhaal van oopmaak vs. toemaak as gevolg van die blink op Moses se gesig, word in 2 Korintiërs 3:7-18 deur Paulus interpreteer en op die werklikhede in die destydse Joodse samelewing en op die nuwe bedeling toegepas...
“Heerlikheid” (vgl. die verskillende vorme van Grieks doksa/doksazō ) is een van die deurlopende struktuurdraers in hierdie gedeelte. Dit verwys in die eerste plek na die skittering of die blinkheid op Moses se gesig wanneer hy van ŉ ontmoeting met God teruggekom het. In die Ou Testament is God se heerlikheid (Hebreeus kabōd) vir die gelowige ŉ aansporing en rede om hoop te skep.
Paulus gebruik die destyds baie bekende en wyd-gebruikte eksegetiese metode van vergelyking – dit staan bekend as “van die kleine na die grote” (a minori ad maius) – om die verskille tussen die bediening wat aan die Wet verbonde is, te vergelyk met die nuwe bediening wat met Jesus Christus aangebreek het. Beide bedelings is vol “heerlikheid”, maar Paulus wil aantoon dat die bedeling van Christus die voorafgaande verreweg oortref. Daarvoor vergelyk hy deurgaans die heerlikheid wat aan die twee stelsels gekoppel is:
•	Waar die bediening van die letter (dit verwys na die Wet) vir die mense veroordeling ingehou het – bloot omdat dit nie moontlik is om die Wet na behore na te kom nie – hou die nuwe bedeling van die Gees (dit is die tipering van die transformasie wat Christus bewerk het), vir die mense “geregtigheid” (Grieks dikaiosunē ) in.
Hierdie Griekse woord het verskillende betekeniselemente, dit kan dui op die regspraak (juridies), op herstelde verhoudings (relasioneel), of op etiese optrede. In die lig van die teenstelling met “veroordeel” (Grieks katakrinomai), het die vertalers hier gekies vir ŉ juridiese interpretasie, naamlik “vryspraak”.
Dit word verder gestel dat die ou bediening ŉ bediening is wat noodwendig tot die “dood” lei, terwyl die nuwe bediening tot die “lewe” lei.
•	Die heerlikheid van die ou bedeling gaan verby. Moses se gesig het volgens Paulus se interpretasie van die Ou Testamentiese verhaal, gaandeweg minder en minder geblink totdat dit heeltemal verdwyn het, en met die sluier het Moses hierdie vermindering van die blink probeer verberg. Daarteenoor bly die heerlikheid van die nuwe bedeling intakt.
•	Paulus se finale gevolgtrekking is dat die nuwe soveel heerliker is as die oue, dat dit die oue heeltemal oorskadu.
Voordat Paulus na die volgende gedagte beweeg, stel hy dit kategories: nou, as gevolg van Jesus se bediening, het ons vaste vertroue op God. En dít bring mee dat Paulus-hulle dit nie nodig vind om hulle bediening te versluier nie, maar dat hulle heeltemal openlik en vrymoedig daarmee besig kan wees. Paulus se “openhartigheid” (hy neem dit weer in die verloop van die brief op, bv. 4:1-6 en 6:11-13) staan in skrille kontras met Moses se versluiering van sy gesig.
Nou volg die toepassing: die sluier verwys nie meer na Moses se gesig nie, maar na die versluiering van Israel se verstand, dit is: hulle weiering om die ou verbond so te verstaan dat hulle Jesus as die vervulling daarvan kan aanvaar. Paulus stel dit duidelik dat die sluier net “in Christus” weggeneem word. Die verklaring van die datief saam met die partikel en kan instrumenteel verstaan word, dit wil sê: Jesus is die “instrument” wat die sluier verwyder en insig gee. Of dit kan, soos dikwels in Paulus se geskrifte, ŉ verwysing na lokaliteit wees, dit is: wanneer iemand “in” Christus is, dit wil sê met Hom verbind is of in Hom glo, dan word so ŉ persoon se verstand vanself ontsluier.
Die toepassing gaan verder (en word m.i. steeds meer kompleks): “Elke keer as hy hom na die Here wend, word die sluier weggeneem.” Dit verwys na die verhaal in Eksodus, wat vertel dat Moses die sluier weggeneem het wanneer hy weer met God ontmoet het in die heiligdom. Paulus interpreteer hierdie handeling egter so dat dit as ŉ bekeringsmoment funksioneer. Die passiewe konstruksie dui op God as die handelende Persoon. Hy neem die sluier weg wanneer iemand na die Here toe draai.
In die lig van die voorafgaande, verwys “Here” hier allereers na Christus. Bekering is om na Jesus toe te draai. Maar dan voeg Paulus ŉ verdere interpretasie by wanneer hy dit stel dat die “Here” in hierdie geval verwys na die “Gees”. En Hy gaan in die volgende sin verder deur te praat van die “Gees van die Here”. Die verhouding tussen Christus en die Heilige Gees is moeilik om uit die gelese gedeelte te ontrafel. Dat die twee Persone in hierdie geval baie heg met mekaar verbind word, is duidelik uit die laaste term “Gees van die Here”. Om tot bekering te kom, is om met Christus verbind te wees, in Hom te glo... dan alleen word die sluier van iemand se verstand deur die Gees weggeneem om die boodskap van verlossing regtig te verstaan en toe te eien.
Die Heilige Gees maak mense vry. “Vryheid” kom uit dieselfde semantiese kader as “vrymoedigheid” en die opmerking bevestig weer eens dat iemand wat oorgegaan het na die Christus-bedeling nie meer aan die letter verkneg is nie, en nie meer met belemmerde insig probeer klaarkom nie, maar inderdaad vry gemaak is.
Hierdie is die hoogtepunt van Paulus se redevoering tot dusver en dit is ook die teksvers waarby die prediking veral gaan aansluit. “Wanneer ons almal dan met ŉ onbedekte gesig die heerlikheid van die Here soos in ŉ spieël reflekteer, dan word ons getransformeer na dieselfde beeld, van heerlikheid tot heerlikheid, as van die Here wat die Gees is.”
Die onbedekte gesig is as gevolg van die sluier wat verwyder is toe ons na die Here gedraai het. Dan kan die heerlikheid van die Here reflekteer word (Grieks katoptrizomai). En in hierdie proses van weerkaatsing word ons verander (ons ondergaan letterlik ŉ metamorfose) om soos die Christus te lyk, en so groei die heerlikheid net soos die Here se heerlikheid aangroei.
Weer eens kry ons hier die moeilike identifikasie van “Gees” met “Here”.
“Heerlikheid” is deurlopend ŉ baie belangrike trefwoord in hierdie gedeelte. Maar behalwe die fisiese blink waarna die verhaaltjie oor Moses verwys, wat is heerlikheid?
•	Allereers sou mens uit die dogmatiek daarop kan wys dat dit een van die “attribute” van God is. Die materiaal van diePlan verwys wel na die besondere eienskappe (attribute) van God, maar nie spesifiek na sy “heerlikheid” nie. God se heerlikheid is aantreklik en skrikwekkend gelyk: God is mooi, mense word na Hom aangetrek, hulle wil hulle in sy glans koester... Maar terselfdertyd is sy mag en majesteit, die skitterende teenwoordigheid van God, ook bedreigend vir eenvoudige skepsels.
Mens sou waarskynlik kon sê dat God se heerlikheid slaan op daardie “iets” wat God anders maak as alle ander persone of skepsels – Karl Barth het byvoorbeeld gepraat van die Ganz Andere.
Christus se heerlikheid het te doen met Wie Hy is. Dit word duidelik uit sy omgee-liefde, die prysgawe van Homself, die innige verbondenheid met sy Vader.
•	Het mense ook heerlikheid? Ek dink so. Dit wat mense uniek maak, anders as die ander, dit waarvoor iemand bekend is en gerespekteer word, dit is sy/haar “heerlikheid”. My geboorteplek is bekend vir die tamaties wat daar gekweek word. Dit is die “heerlikheid” van die Laeveld waarvandaan ek kom... of die kreef van die Weskus, of die natuurskoon van Afrika, of die vernuftigheid van ŉ ingenieur, of die omgee van ŉ jeugwerker... ensovoorts.
•	Die belangrike is om te besef dat dit in hierdie gedeelte nie oor ons heerlikheid gaan nie. Ons heerlikheid is tydelik. Dit is beperk en dikwels stremmend vir ander mense. Ons moet die heerlikheid van die Here weerkaats! In die beeld van Openbaring 4-5, haal ons as kerk (verbeeld deur die vier en twintig ouderlinge) die krone van ons eie koppe af en sit dit voor die troon van God neer, sodat ons sy heerlikheid soos skoon gemaakte spieëls kan weerkaats...
•	Dít is “geestelik” en dít is die waarmerk vir egte spiritualiteit. Ons krone verskil van mekaar. Daar is soveel verskeidenheid ook in ons wyse van aanbidding, soos die handboek van diePlan (:69-71) verduidelik. Dink hier spesifiek aan die sg. spiritualiteitstipes – kop, hand, hart, mistiek – waarna verwys word. Waardeer dit, maar onthou: dit gaan oor iets anders. Almal word instrumente in die groot orkes wat God se heerlikheid besing. Ons weerkaats sy groeiende heerlikheid. En dit is goed.
In ons samelewing en in ons kerke worstel ons dikwels met die uitdaging van kompetisie. Dit is ŉ werklikheid en dit het baie keer uiters negatiewe gevolge vir verhoudings... Ons moet onsself dus afvra waar (indien enige) kompetisie positiewe gevolge het of kan hê in intieme verhoudings.
•	Dink aan die opmerkings uit die verhaal, Animal Farm van George Orwell: “All animals are born equal, but some animals are born more equal than others”. Dit is sleg vir intimiteit as hierdie woorde ons oortuigings oor gemeentes en families saamvat.
•	Trouens, daar kom ŉ verlies aan ware vryheid en ŉ verskraling van lewe as ons alles in ŉ bepaalde raamwerk probeer inforseer. Dan is daar nie sprake van “onbedekte gesigte”, of van vrymoedigheid nie.
Oor die verhouding tussen Gees en Christus:
Sonder om in te gaan op die verskillende moontlikhede en nuanses – ŉ dogmatiek handboek sou hiermee kon help en die Geloofsbelydenis van Nicea getuig meer breedvoerig daaroor – vergelyk die verwysings van die term “Here” (Grieks kurios) in die gedeelte. Dit verwys gewoonlik in Paulus se briewe na Jesus Christus, maar hier maak hy dit ook van toepassing op die Heilige Gees.
Dink weer na oor die diepsinnige verhoudings in die Triniteit. Ons kan nie, en hoef dit nie ten volle te verstaan en uiteen te sit nie. Dit bly ŉ misterie, maar misterie is iets wonderliks. Mens kan hoogstens metafories daaroor praat. En wat aanvanklik lyk na teenstellings of onmoontlikhede, blyk dalk paradokse te wees... en paradokse open straks nuwe waarhede, want dit werk met moontlikhede.
TEMA: Ons weerkaats die heerlikheid van Jesus Christus.
TEKS: 2 Korintiës 3:7-18.
Die prediker kan begin deur te wys op die probleem wat kompetisie in intieme verhoudings skep – wees asseblief bedag daarop om plaaslike, relevante voorbeelde te noem. Dit werk destruktief in op verhoudings soos die huwelik, die gesin en ook in die gemeente en tussen verskillende gemeentes (sien par. 2.2 hierbo). Gewoonlik lei dit daartoe dat ons die teenstanders probeer “uitskakel” of verander om in te val by ons siening en hoe ons die lewe verstaan.
In gemeentes kan die verskille in hoe lidmate hulle geloof uitdruk en beleef (verwys na die sogenaamde spiritualiteitstipes soos in par 1.2 hierbo), ook aanleiding gee tot “gemeente-oorloë” oor aanbiddingstyle en tradisies. Dit het ongelukkig al baie gemeentes uitmekaar geskeur! Ook die gemeente van Korinte destyds...
4.2.1 Daarom is dit belangrik vir Paulus om in diepte oor “heerlikheid” te praat.
Wat is heerlikheid? En: het mense ook heerlikheid? Ek dink so. Daardie eienskappe of vermoëns wat mense en groepe en streke selfs uniek maak, anders as die ander, dit waarvoor iemand bekend en gerespekteer word, dit is sy/haar “heerlikheid”. My geboorteplek is bekend vir die tamaties wat daar gekweek word. Dit is die “heerlikheid” van die Laeveld waarvandaan ek kom... of so die kreef van die Weskus, of die natuurskoon van Afrika, of die vernuftigheid van ŉ ingenieur, of die omgee van ŉ jeugwerker... ensovoorts. Iemand se “heerlikheid” is daardie vermoëns of eienskappe wat so ŉ persoon spesiaal maak, anders as die ander...
4.2.2 Paulus kom in sy gedagtes by ŉ moment van waarheid...
Hy sien in dat spesifieke heerlikheid nie orals dieselfde lyk nie, en ook nie oral ewe belangrik kan wees nie! Hy vertel hoe Moses sy gesig moes bedek met ŉ sluier – in die Ou Testamentiese verhaal, sodat die Israeliete nie so bang sou wees dat hulle van hom af wegvlug nie; in die Nuwe Testamentiese brief hier, sodat die verleentheid van die verbygaande aard van Moses se blink gesig nie openbaar sal raak nie.
•	Hoe werk die sluiers in julle samelewing en gemeente?
•	Wat is die effek van die sluiers in julle samelewing en gemeente?
Die belangrike is egter dat die versluiering nie iets is wat hoef te gebeur nie. Dit kan weggeneem word! En dit word weggeneem deur Christus en deur die Gees (Paulus gebruik vir beide Persone die term “Here” (kurios). As dit gebeur, lewe mense met hoop, met vrymoedigheid, met perspektief...
4.2.3	Wat presies is nou Christus se heerlikheid soos dit uit die gelese gedeelte na vore kom?
Wat maak Hom uniek? Wat is so spesiaal aan Jesus Christus?
•	Die feit dat Hy ewig lewe en ewig lewe gee... dit hou nie op nie.
•	Die feit dat Hy omgee... sy omgee-liefde dwing Hom om sy lewe prys te gee sodat mense die prys van die lewe kan ontvang.
•	Die feit dat Hy red en nie veroordeel nie... Hy kyk na ons, maar Hy kyk nie om te probeer uitvang nie; Hy kyk of Hy nie kan help nie!
4.2.4	Ons weerkaats die Here se heerlikheid!
Paulus gebruik ŉ Griekse woord wat veronderstel dat ŉ beeld in ŉ spieël weerkaats word. Hoe langer dit gebeur, hoe helderder skyn die beeld. Uiteindelik word die kyker getransformeer om meer en meer soos die beeld te begin lyk...
•	Dit begin gebeur wanneer ons na Hom toe draai. Dit is op daardie oomblik dat die Here die sluier wegneem. Ons begin Hom sien soos wat Hy Homself bekend maak. Ons kruip nie meer weg nie en is nie meer skaam of bang nie...
•	Dit is soos ‘n sluier wat weggeneem word... en dit is die Here wat die Gees is, die Here Self, wat dit wegneem.
•	Dan word ons ook verander. Ons word blink gemaak... en ons lê dan ons eie heerlikhede neer ter wille van die weerkaatsing van Christus se heerlikheid (vgl. Openbaring 5)!
•	En dit is die oplossing vir al die stryd en kompetisie, die gevegte en die agterdog: dit gaan nie meer oor jouself nie, dit gaan oor Christus!
So, lewe dan met hierdie vertroue. Erken die tragiese van die lewe, want hoop is nie ontvlugting nie. Leer om daarop te wag en daarvoor te bid... nie sinies nie... ook nie ongeduldig nie. Bid saam met mekaar en leer by mekaar, want ons hoop saam as ŉ geloofsgemeenskap.
En fokus op die Here: God is ons hoop. Christus is ons hoop. Ons hoop deur die Gees.
“We cannot add anything to God’s glory; but we can enhance His reputation...”
Ackermann, Denise M. 2014. Surprised by the Man on the Borrowed Donkey. Cape Town:
Bosch, D.J. 2001. A Spirituality of the Road. Eugene, Oregon: Wipf and Stock Publishers.
Hancke, F. 2005. Ons is die Plan – Die Geheim van Verskilmakende Gemeentes. Pretoria:
Hancke, F. 2006. Ons is die Plan – 9 Weke van Transformasie. Kimberley: diePLAN.