Drie-eenheidsondag word in meeste kerke op die eerste Sondag na Pinkster gevier. Dit is ook die eerste Sondag in Koninkrykstyd. Sommige kerke vier Drie-eenheidsondag eerder op die laaste Sondag van Koninkrykstyd voor die begin van Advent. Die liturgiese kleur vir die Sondag is wit. Daar is aanduidings dat Drie-eenheidsondag reeds sedert die tiende eeu op hierdie datum gevier is. Drie-eenheidsondag is die enigste van die groot feesdae op die kerklike kalender wat aan 'n leerstelling eerder as 'n gebeurtenis gewy word. Daarom val dit moeilik op die oor van die teen-dogmatiese kultuur waarin ons leef. Aanvanklik was die viering van die Drie-eenheid juis bedoel om Arianisme in die kerk teen te werk. (Arianisme is die leer wat sê dat Jesus op 'n stadium deur God die Vader as 'n aparte wese voortgebring is en dat Jesus dus in rangorde onder die Vader geplaas moet word eerder as deel van die wese van die een God.) Die viering van die Drie-eenheid as een van die groot Goddelike misteries moet na my mening voorrang geniet in die liturgie bo te veel tegniese verduidelikings. Die bedoeling is om die gemeente in aanbidding van die Drie-enige God te begelei. In beide die Rooms Katolieke en Anglikaanse tradisies word baie van die Geloofsbelydenis van Atanasius op Drie-eenheidsondag gemaak. Die preekvoorstel by hierdie liturgie begin dan ook by Atanasius.
Aanvangs lied: Lied 442 "Gees van God wat in my woon vs 1,2"
Aanvangswoord: Psalm 29
Verootmoediging: Jesaja 6:1-8
Pinksterlitanie (of na die prediking)
Pinkster litanie (indien u dit nie vroeër in die erediens gebruik het nie)
Wegsending: Lied 449 "Halleluja! Ons loof U Heer vs 1,2,3,4"
Seën: Jesaja 6
Aanvangslied: Lied 442 "Gees van God wat in my woon vs 1,2"
Liturg: God het jou honger versadig,
jou verlange gestil,
jou met goedheid gevoed
en Hy wil van jou weet:
Het jy My baie lief?
Gemeente: Here, U weet dat ek U liefhet.
Liturg: Laat my lammers wei!
God het jou dors geles,
jou kruike gevul
met strome van genade
Liturg: Pas my skape op!
God is die Herder
wat jou by die naam roep,
wat voor jou uitgaan
en jou op plekke bring
waar jy nie wil wees nie
Gemeente: Here, U weet alles. U weet dat ek U liefhet.
Liturg: Laat my skape wei!
Gemeente: Ons eer U, Vader. Ons eer U, Seun.
Ons eer U, Heilige Gees.
Voorganger: Niemand het God geskep nie.
Die Vader is deur niemand geskep nie.
Die Seun is deur niemand geskep nie, maar verwek deur die Vader alleen.
Die Gees is deur niemand geskep nie, maar gaan van die Vader en die Seun alleen uit.
Gemeente: Die Vader, Seun en Gees is gelyk in waarde, mag en eer.
Ons eer U, drie-enige God.
Voorganger: Die Seun het mens geword.
Hy is gelyk aan die Vader na sy Godheid, maar minder as die Vader na sy mensheid.
Gemeente: Die Seun het mens geword, minder geword, sodat ons gered kon word.
Hy het sy Goddelike gestalte nie bly vashou nie, maar dit gelos om ons te red.
Voorganger: Hy het vir ons gely, gesterf en
ter helle neergedaal.
Gemeente: Hy het vir ons opgestaan uit die dood, opgevaar na die hemel en
sit aan die regterhand van die Vader.
Ons eer U, Heilige Gees
(Verwerk uit die geloofsbelydenis van Atanasius.)
Lied 445 " Drie enig God ons wil U eer vs 1,2,3,4″
Benodighede, 'n enkele kers met drie pitte. Die kers kan gebruik word om te wys dat die Vader, Seun en Gees een is, dat al drie dieselfde werk doen en dat al drie ook 'n vlam het.
Maak gebruik van die musiekbediening van die oggend. Laat die kitaar, klavier of orrel 'n akkoord speel met drie note. Verduidelik hoe die note saam een akkoord maak. Byvoorbeeld 'n C-akkoord, wat 'n C, E en G bevat. God is een en maak saam 'n mooi klank.
Bring 'n paar items wat jy van 'n familielid geërf het saam en vertel die verhaal van die item. Jy kan ook iets saambring wat jy geërf het van iemand wat nog lewe (bv iets uit jou ma se huis wat jy gekry het toe jy self huis opgesit het) en vertel hoe hulle dit geniet as hulle sien jy gebruik dit.
Rethie van Niekerk het 'n powerpoint oor aanneming beskikbaar in Dropbox… Met dank.
"Toe sê hulle sowaar ja. Dit was 'n ja wat ons lewe ingrypend verander het," vertel Krystal Stewart.
Pastor Ronnie Stewart en sy vrou Krystal is die stigters van Refugee Church, 'n gemeente in 'n rowwe woonbuurt in Florida. Hulle passie is om mense by te staan wat werklik hulp nodig het. Die gemeente staan honderde mense by met voedsel, klere en toiletware.
Op 'n sekere Vrydag, dit was 6 November, het hulle by die kerk gewerk toe Krystal die gesiggie van 'n kleuter vir hulle deur die glasdeure sien loer. Sy jonger boetie was vasgegespe in 'n stootkarretjie. Die ouers was ook daar. Hulle was dakloos, en het reeds 'n paar weke al ingeskakel by die hulpprogram. Die ouers het egter geweier om in 'n skuiling opgeneem te word.
Dit was besig om aand te word en stormwolke het begin saampak. Krystal se hart was gebroke oor die nag wat vir die twee seuntjies en hul ouers voorlê. Hier was sy en haar man besig om op te pak om na hulle lekker warm, gesellige huis terug te keer. Die kinders sou die stormnag iewers in die ope met hul ouers moes trotseer.
Op die ingewing van die oomblik vra sy die ouers of hulle die kleintjies huis toe kan neem vir 'n warm bad en 'n bed vir die nag.
Hulle sê toe sowaar ja.
Die volgende dag het hulle die kindertjies vir hul ouers teruggegee, biddend dat die Here 'n skuiling vir die kinders sou voorsien. Min wetende dat hulle die skuilplek sou word.
Die Sondag na kerk kom spreek 'n maatskaplike werker hulle. Die kindertjies sou deur die staat by hul ouers verwyder word. Sou die Stewarts kans sien om hulle tydelik te versorg?
Vyf maande later het die Stewarts besluit om die proses te begin om die kinders wettig aan te neem. Die biologiese ouers staan nie die aanneming teen nie.
"Ons kan maar net lag oor God se sin vir humor," vertel Krystal. "Net die dag voor ons die seuntjies die eerste keer huis toe geneem het, het ek en Ronnie 'n diep gesprek gehad oor my volledige histerektomie na 'n vroeë kankerdiagnose. Ons was hartseer en moes vrede maak dat ons nie meer kinders sou kon hê nie."
Toe gee God vir ons kinders. En vir die pragtige twee kinders liefdevolle ouers wat hulle aanneem en versorg.
God doen aannemings.
Trouens, volgens ons teks, is die aanneming tot kinders deur die werk van die Heilige Gees die hart van die evangelie van Jesus Christus.
Vers 15 sê letterlik:
Julle het die Gees van aanneming tot kinders ontvang deur wie ons roep "Abba, Vader!"
Die beelde wat ons identiteit in God beskryf, word in ons teks opgestapel:
Ons is slawe wat vrygekoop is uit die verslawende mag van die sonde
Ons is deur die Heilige Gees aangeneem tot kinders van God
As kinders van God is ons erfgename van God en mede-erfgename van Christus.
Die dag toe ons pad met ons Vader gekruis het, het ons lewens ingrypend verander. Ons het 'n nuwe identiteit. En ons het 'n nuwe afrigter, die Heilige Gees, wat ons leer om ons nuwe identiteit uit te leef.
Maar kom ons stap eers deur Romeine 8:12-17 voordat ons verder gaan.
Die "Daarom dan," waarmee die teks begin, dui aan dat ons eers terugwaarts moet lees voor ons verder lees. Van die begin van die hoofstuk af het Paulus die lewe "volgens die sondige natuur" en die lewe "deur die Gees" met mekaar gekontrasteer. Hy het dit deurgaans beklemtoon dat gelowiges "deur die Gees" leef en daarom vry is van die beheersing van hulle "sondige natuur". In Romeine 8:12-17 bou Paulus voort op die betekenis wat hierdie nuwe situasie (deur die Gees) vir gelowiges het. Die teks kan in drie subeenhede verdeel word.
Kontras tussen Gees en sonde
Eerstens, in 8:12-13 werk Paulus verder met die kontras tussen lewe deur die Gees en lewe volgens die sondige natuur. Soos Moses in Deuteronomium (30:19) plaas hy sy lesers voor 'n skerp keuse tussen lewe en dood. Die wat hulle lewe deur die sondige natuur laat beheers, gaan die dood tegemoet. 'n Einde aan die sondige praktyke deur die Gees bring egter lewe.
Tweedens, in 8:14-15 is die kerngedagte dat gelowiges deur die Heilige Gees kinders van God is. Gelowiges is aangenome kinders. Vers 15 ". . . die Gees ontvang wat julle tot kinders van God maak", moet volgens die Nuwe Afrikaanse Proefvertaling letterlik vertaal word met: ". . . die Gees van aanneming tot kinders."
Paulus verkondig die goeie en hoopvolle nuus dat gelowiges kinders van God is. Die betekenis van hierdie kindskap is onder meer dat gelowiges nie verplig is, nie beheers word deur hulle sondige natuur nie, en dat hulle nie meer slawe is nie.
Die beeld van 'n slaaf herinner ons aan verhale uit die Ou Testament en die belangrike Ou-Testamentiese motief van Israel se bevryding uit Egipte.
Paulus se lesers sou ook daarin sinspeling op hulle eie situasie in Rome hoor. Die Griekse en Romeinse ekonomieë was diep verweef met die slawestelsel. Dit was 'n alledaagse werklikheid vir die Christene in Rome. Om 'n slaaf te word, of om van slawerny bevry te word, sou kragtig spreek tot die verbeeldingswêreld van gelowiges in Rome en oral waar die vroeë Christene hulle bevind het.
Meer as vry, ook kinders
Die beeld van slawerny en die bevryding van slawerny is 'n kragtige beeld.
Die goeie nuus wat Paulus hier verkondig strek egter nog verder. In vers 15 kontrasteer hy slawerny met die aanneming tot kinders. Dus: Christene is nie net "vrygemaaktes" nie, die tegniese term vir diegene wat slawe was en daarna hulle vryheid verwerf het, maar Christene het kinders van God geword op grond van hulle aanneming. Die intimiteit van die verhouding tussen gelowiges en God kom tot uitdrukking in die aanroep van God as "Abba, Vader".
Hoewel aanneming 'n algemene gebruik in Paulus se tyd was, gaan Paulus met sy beeld van aangenome kinders van God baie verder as die destydse aannemingspraktyke:
Romeine het nie vreemde kinders aangeneem nie. Kinders is gewoonlik uit die vriendekring of bekende kring aangeneem. Vreemde kinders is vermy.
Waar ouers 'n wettige erfgenaam gehad het, sou hulle nie nog kinders aanneem nie. Terwyl God 'n Seun het, neem God nogtans voormalige slawe, wat Hy self vrygekoop het, aan tot kinders. Dit getuig van God se groot liefde vir sondige mense.
Gees as getuie
Derdens, in 8:16-17 trek Paulus die implikasies van aanneming tot kinders deur. Gelowiges is kinders van God. Die Gees is hiervan 'n getuie.
Die rol van die Gees as getuie word waarskynlik verhelder deur gebruike wat verband hou met ou Romeinse prosedures en seremonies tydens aanneming. Die aannemingseremonie het in die teenwoordigheid van sewe getuies plaasgevind. Gestel die aannemende vader sterf, en 'n dispuut ontstaan oor die reg van die aangenoem seun – wat in die Romeinse reg dieselfde voordele as 'n biologiese kind geniet. Een van die getuies sou dan na vore tree en die status van die aangenome kind bevestig. Op hierdie manier is die reg van die aangenome kind bevestig.
Paulus sê dus die Heilige Gees self is die getuie van ons kindskap van God. Ons is aangeneem tot familie van God.
As kinders van God is hulle erfgename van God en mede-erfgename saam met Christus. God se kinders is dus:
Nié slawe nie;
Maar meer as blote vry mense;
Ons is aangeneem tot kinders van God;
Ons is beide kinders en daarom ook erfgename van God.
Erfgename van lyding en heerlikheid
Al hierdie normale verwagtings in verband met erfgenaam wees, word deur die laaste sin van die teks op sy kop gekeer. Om aan Christus se heerlikheid deel te kry, moet gelowiges deel kry aan die volheid van Christus. Dit beteken die bereidheid om nou saam met Hom te ly.
Al is ons kinders van God en erfgename van Christus, leef ons steeds in die gebroke wêreld. Dit is hier waar Christus gely het en waar Christus se lyding voortgaan. Ons kreun in die verwagting dat God die volle heerlikheid sal bring. Die res van hfs. 8 bou hierdie tema uit. Ons is beide in die familie van God, maar steeds deel van die skepping wat deur sonde gebreek is.
Dit beteken egter dat lyding nie beteken ons is vervreemd van God, of ons is nie regtig kinders van God nie. Kindskap waarborg nie voorspoed nie. Iemand skryf:
Paul assures his readers that suffering is not evidence of separation from God. Quite to the contrary, it is a sign of living in the 'battle zone,' of being indwelled by the Spirit of God which is at odds with the rule of sin and death (Rom 7:21-25; 8:1-10). It is in this very conflict between the purposes of God and the powers of sin and death that Christ Jesus suffered and died for our sake (8:2-4)."
Wat sê hierdie teks vir ons vandag? Dit is natuurlik vandag Drie-eenheidsondag. Die bedoeling is dat hierdie teks vandag vir ons help om die wonder van die wese van God, soos aan ons geopenbaar, te vier en ons aan God te verwonder. Dit help ons om vreugde te put uit die feit dat Vader, Seun en Heilige Gees aan ons verbind is – deur die toedoen en werk van God self.
God is 'n verhoudingswese, 'n heilige "familie" van Vader, Seun en Heilige Gees. Die leer van die drie-eenheid dui aan dat God ons ingetrek het in 'n verhouding met God.
Die leer oor die Drie-eenheid is volgens ons teks nie 'n leer oor God alleen nie, maar oor God met ons en oor ons lewe saam met mekaar. Die verhoudings binne God as Vader, Seun en Gees sluit ons in hierdie verhoudings in. Wanneer dit gebeur, weerspieël ons lewe en verhoudings iets van die Goddelike lewe.
Ons Skrifdeel toon ook nie 'n geïsoleerde belangstelling in die innerlike lewe van die Drie-eenheid nie. Die verhoudings binne die Drie-eenheid vorm 'n huishouding van Vader, Christus (die Seun) wat die wettige Erfgenaam is, en die Gees wat die Getuie (die wettige Verteenwoordiger) van die huishouding is. Hierdie huishouding is nie geslote nie, maar wil ons daarby insluit deur "aanneming tot kinders". Tydens die aannemingseremonie tree die Gees as getuie op deur wie ons aanneming bevestig word. As aangenome kinders, word ons wettige erfgename saam met Christus.
Om 'n erfgenaam van 'n groot boedel te wees, moet wonderlik wees! So 'n erfenis gee aan die ontvanger 'n mate van sekuriteit, vryheid en hoop wat hy/sy nie andersins sou gehad het nie. So 'n erfenis bring natuurlik ook nuwe verantwoordelikhede mee, verantwoordelikhede wat met rentmeesterskap verband hou. As hy/sy nie net hom-/haarself daarmee wil dien nie, moet die erflating so bestuur en bestee word dat die breë gemeenskap ook daarby baat.
Paulus skryf ons is erfgename van God! Hoe ondenkbaar dit ook al klink – dit is wat ons is! Daar was nog nooit en daar sal ook nie 'n erfenis wees wat hiermee kan vergelyk nie. Mot en roes kan dit nie verniel nie. Inbrekers kan dit nie steel nie. Ons kan dit nie op die aandelebeurs verloor nie. Dit kan nie onteien word nie. Hierdie erflating gee ons hoop wanneer niks anders stand hou nie. Dit beloof aan ons 'n toekoms wanneer dit lyk asof daar niks in die lewe vir ons oor is nie. Die Gees van God is self hiervan die waarborg.
Daar moet egter meer oor hierdie erfenis gesê word. Dit is tipies van die evangelie. Dit troos nie net nie, maar ontwrig en ontstel ook. Paulus skryf: "Aangesien ons deel het aan sy lyding, sal ons ook deel hê aan sy heerlikheid" (17). Ons erfenis is tweeledig. As erfgename saam met Christus sal ons deel hê aan sy heerlikheid. Maar ons sal ook saam met Hom ly en sterf. As ons dink ons kan die heerlikheid in ontvangs neem sonder stryd, lyding en selfprysgawe, verstaan ons nie die evangelie nie. Later in Romeine 8 noem Paulus konkrete voorbeelde van wat hierdie lyding inhou . . . (8:35,36).
In 'n preek oor hierdie teks, skryf Fleming Rutledge oor die onvermybaarheid van lyding:
Here in Greenwich . . . Our inheritances of green lawns and good schools and a low crime rate are very dear to us. Here in Greenwich it seems that we are not called to leave our families, to go to prison, to risk our lives. Do not let that fact lull you into thinking that it is only other Christians at other times and in other places that are called to behave like heirs of the kingdom of Christ. You too are heirs. I am an heir. It makes a difference to know that.
People who have an inheritance can be more free, more confident, more secure. I want to behave like a fellow-heir of Christ, not like a fearful, temporizing, guilt-ridden weakling, afraid of what may happen tomorrow, hedged in by 'buts' and 'ifs,' never leaving my own neighbourhood, unable to open my home or business to strangers, poor of spirit and poor of soul. I don't have to be like that; I am an heir of God . . .
People who have an inheritance guaranteed to them can take all kinds of risks. People who have a legacy coming can afford to be reckless . . . The pain of the world must lie very close to a Christian's heart. It is half the story of the gospel, the story of a crucified Lord. The other half of the story is the glory and the reward.
Rol van die Heilige Gees
Die goddelike hoofkarakter in ons teks is die Heilige Gees. Vir baie Christene is die Heilige Gees vergete en onbekend. Dit verhinder die volheid van die Christelike lewe.
Ons het nodig om oop te gaan vir die persoon en werk van die Heilige Gees.
Die Gees is ons afrigter, wat ons help om 'n einde te maak aan sondige praktyke en 'n lewe van volheid in diens van God te lei
Die Gees maak ons kinders van God en skep die sekerheid van ons kindskap in ons lewens
Die Gees bevry ons van die mag van sonde
Die Gees laat ons roep tot God as Vader – bind ons aan die Vader en die Seun
Die Gees gee aan ons die sekerheid van ons status as erfgename.
Ons leef danksy die Gees in groot geselskap, ons is deel van die belangrikste familie denkbaar. Ons leef in gemeenskap met Vader, Seun en Heilige Gees. Ons is God se erfgename!