Nuuskommentaar: Zuma-gif strem nou mynbou (en ekonomie)Argieffoto Die voorgestelde mynbou-handves is nog nie geïmplementeer nie en sal dalk nog voor dit kan gebeur ’n bloedneus in die hof kry, of dit rig reeds skade aan die ekonomie aan. Die minister van finansies, Malusi Gigaba, het dan ook in soveel woorde vir minister Mosebenzi Zwane versoek om weer met die bedryf te gesels – die voorgestelde handves benadeel sy eie werk. Zwane en Gigaba word albei as Zuma-lojaliste beskou en die gaping tussen hulle moet redelik groot wees as die meningsverskil tot in die openbare domein kon uitkristalliseer. Maar dis nie al waar daar ’n breekspul onder Zuma-lojaliste is nie. Onlangs het die minister van sport, Fikile Mbalula, ook sy kuberpen in gal gedoop oor ’n ander Zuma-lojalis, premier Ace Magashule van die Vrystaat. Magashule is deel van die sogenaamde premiersliga wat Zuma verbete steun. Comrade Eish se termyn as premier loop nou ten einde en daar is ’n groot poging onder die Zuma-faksies om hom tot die ANC se sekretaris-generaal verkies te kry, nadat Gwede Mantashe na verwagting die einde van die jaar aftree. Van Magashule as sekretaris-generaal wil Mbalula niks weet nie. Intussen het die leier van Cope en ook eertydse premier van die Vrystaat Mosiuoa Lekota in die openbaar in Ace se karakter ingeklim en gesê hy het Magashule as LUR afgedank omdat hy staatsgeld gesteel het. Volgens Lekota is Magashule se posisie beredder nadat Zuma tot president verkies is. ’n Mens kan maar net bespiegel oor hoekom Mbalula so kwaad vir Magashule is. Ongeveer die enigste “verklaring” is dat Mbalula se vrou, saam met Hlaudi Motsoeneng en ander, deel van hofstukke uitmaak wat die huidige LUR vir huisvesting in die Vrystaat vir vervolging oorhandig het. Hiervolgens sou Zwane, toe LUR vir huisvesting, R600 miljoen “surplusfondse” inderhaas aan begunstigdes laat uitbetaal het om te keer dat dit aan die einde van die boekjaar na die staatskas terugval. Bitter min, en in minstens sommige gevalle heeltemal niks, het in ruil vir die uitbetalings gerealiseer. Dus, is Mbalula nou kwaad vir Magashule omdat hy nie sy LUR gekeer het om die klag te lê nie? Zwane se naam word lank reeds met die Guptas in verband gebring, onder meer met die Vrede-melkprojek, en ná die #GuptaLeaks begin het, is hy nie net weer geïmpliseer nie, maar ook Magashule, en veral Magashule se twee seuns is ook ten nouste by die Guptas betrek. Volgens koerantberigte het oudminister Trevor Manuel onlangs vir Mbalula daaraan “herinner” dat Mbalula drie dae voordat Zuma hom in kennis gestel het dat hy minister van sport word, hy die nuus reeds by die Guptas gehoor het. Intussen hou Zwane hardnekkig vol dat die voorgestelde handves werkgeleenthede gaan skep. Dis ’n belangrike onderdeel van radikale swart ekonomiese bemagtiging (met ander woorde dis erg rassisties), en die dryf hiervan kom terwyl Zuma self taamlik oorboord gaan in sy dryf van dié radikale konsep. Iets wat klaarblyklik nie musiek in die ore van graderingsagentskappe en beleggers is nie. Ekonome wat meen dat die handves nie werkgeleenthede gaan laat verdwyn nie, is so skaars soos hoendertande. Gigaba is self omstrede en sy naam word nou gereeld genoem in verband met die gemak waarmee hy Suid-Afrikaanse burgerskap aan die Guptas toegeken het. (Dit laat die Guptas terloops kwalifiseer om as “swart” Suid-Afrikaners deel te wees van die swart mense wat deur die mynbou-handves begunstig word. Trouens, dit klink in die toepaslike deel of dit spesiaal bewoord is om die Guptas in te sluit.) Gigaba self ontken steeds verbete dat daar ongerymdhede in sy optrede was, al word dit nou vanuit verskeie oorde ondersoek. Gigaba sal egter ook onthou word as die man wat, toe hy nog minister van binnelandse sake was, visumvereistes, veral vir kinders, so gewysig het dat Suid-Afrika se toerismebedryf miljarde rande verloor het. Hy het ook verbete aan dié wysiging geklou en ontken dit is skadelik, tot die druk op hom eenvoudig te groot geword het. En toe word hy op omstrede wyse minister van finansies nadat Pravin Gordhan middernagtelik afgedank is. Blykbaar ervaar Zuma nou die bykomende druk wat die #GuptaLeaks teweeg gebring het en die tweespalt onder sy kabaal aanhelp, baie sleg. Een ontleder het Zuma se huidige posisie vergelyk met ’n kat wat met sy rug teen ’n doringbos vasgekeer is. Hy tree soos ’n benoude kat op wat benoude spronge maak. Dit maak hom baie gevaarlik. Om alles te kroon staan die nuwe openbare beskermer, Busisiwe Mkhwebane, Zuma se aansoek om Thuli Madonsela se verslag oor staatskaping te laat hersien, teen. Mkhwebane, wat daarvan verdink is dat sy ’n Zuma-lojalis is, het gesê sy is nie deur Zuma gekaap nie, maar deur die Grondwet. Nie dat sy nie in eie reg omstrede is nie, soos aanbevelings dat die Grondwet gewysig word om die Reserwebank se rol te verander. In die geheel beskou lyk dit nou asof Zuma-ondersteuners in die binnekring besig is om te skarrel namate die strop al nouer om Zuma se nek trek. Dit herinner aan vlooie wat ’n dooie hond se karkas verlaat. Op die oomblik is dit egter nog eerder ’n benoude op-en-afspringery – daar moet genoeg seine na die “ander kant” uitgestraal word om te laat verstaan hulle is nie so diep in die Zuma-nes ingegrawe nie, maar terselfdertyd ook vir tyd speel om te kyk hoe die wind vir Zuma waai. Intussen lyk dit darem of die parlement sonder vertragings wil weet wat met #GuptaLeeks te wagte kan wees. Of die geïmpliseerde ministers wat nou uitgewys is om die ondersoeke in hul departemente te lei besonder entoesiasties gaan meedoen sal nog gesien moet word. Intussen bloei die ekonomie en het werklik nie nog ’n handves nodig gehad om te help slag aan die gans wat (soms) die goue eier lê nie.