(Aangestuur vanaf Rugbyunie)
Die term "rugby" verwys hier na rugbyunie of "Rugby Union" soos wat die gebruik in Suid-Afrika is. Vir Rugby League, sien gerus daar.
Piktogram wat rugby aandui
'n Rugbyspeler ontsnap 'n duik tydens 'n rugbywedstryd in Wilmington, VSA
'n Losskrum tydens die 2006 Super 14-seisoen
Rugby is 'n spansport wat volgens oorlewering ontwikkel het uit die reëls wat gebruik is om sokker te speel op die dorp Rugby in Engeland. Twee spanne, elkeen met 15 spelers, het die taak om meer punte as hul teenstanders aan te teken. Spelers speel met 'n eiervormige bal wat hulle in hulle hande of arms dra en mag die bal slegs agtertoe of sylangs oor die veld na mekaar aangee of dit dan vorentoe skop. Die opponerende span poog om die baldraer se vordering te stuit deur hom te duik of fisiek met die liggaam te keer. Wanneer die baldraer geduik is, moet hy die bal los en vind daar 'n stryd (losgemaal of 'n losskrum) plaas om balbesit.
Rugby word hoofsaaklik in die lande van die Britse Statebond gespeel en is van die gewildste sportsoorte ter wêreld. Dit is 'n gewilde somersport in die Verenigde Koninkryk, Argentinië, Australië, Ierland, Japan, Frankryk, Georgië, Kenia, Namibië, Nieu-Seeland, Roemenië, Suid-Afrika, Zimbabwe en die eilandnasies van die Stille Oseaan. In lande soos Engeland, Georgië, Madagaskar, Namibië, Nieu-Seeland, Papoea-Nieu-Guinee, Suid-Afrika en Wallis word die een of ander rugbyvariant as 'n nasionale sport beskou.
Wêreldrugby (tot in 2014 die Internasionale Rugbyraad, IRR) is in 1886 as die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR) gestig en publiseer ook die reëls van die spel. Internasionale wedstryde word al sedert 1871 gespel toe die eerste wedstryd tussen Engeland en Skotland op Raeburn Place in Edinburg beslis is. Die Rugbywêreldbeker, wat in 1987 vir die eerste keer uitgespeel is, word al om die vier jaar beslis en is van die gewildste sportkompetisies wêreldwyd. Die Sesnasies-toernooi (Noordelike Halfrond) en Die Rugbykampioenskap (Suidelike Halfrond) is ander bekende internasionale toernooie wat jaarliks beslis word. Rugbywedstryde is al tydens internasionale sporttoernooie soos die Olimpiese Somerspele 1900 in Parys, die Olimpiese Somerspele 1908 in Londen, die Olimpiese Somerspele 1920 in Antwerpen en die Olimpiese Somerspele 1924 in Parys beslis. Sewesrugby is in 1998 by die program van die Statebondspele opgeneem en vorm sedertdien deel van dié toernooi. Sewesrugby behoort ook sedert die Olimpiese Somerspele 2016 in Rio de Janeiro tot die Olimpiese sportsoorte en sal tydens die Olimpiese Somerspele 2020 in Tokio aangebied word.
1.1 Aanteken van punte
4.1 Internasionale spanne
5.4 Ander toernooie
6 Internasionale trofeë
Speltegniek[wysig | wysig bron]
Doellyn met vertikale pale en dwarsbalk
Aanteken van punte[wysig | wysig bron]
Die Springbokke hul drie teen Engeland tydens die Rugbywêreldbeker 2007
Vastespel[wysig | wysig bron]
Afskoppe[wysig | wysig bron]
Italië skop af teen Skotland in die Sesnasies-toernooi. Let op na die Italiaanse spelers agter hul skopper
'n Kwartlyn afskop kan ook plaasvind. Dit word toegeken wanneer die aanvallende span die bal in die doelarea inskop en die verdedigende span die bal dooddruk. Indien die bal deur die aanvallers oor die doellyn geskop word en dit hou aan rol tot oor die doodlyn, het die verdedigende span die keuse van 'n kwartlyn afskop of 'n skrum op die plek vanwaar die aanvallende span die bal geskop het. Die kwartlyn afskop mag vanaf enige punt op (of agter) die kwartlyn waargeneem word.
Duik[wysig | wysig bron]
'n Rugby-duik: duikslae moet onder die nek wees met die doel om die belemmering of gronding van die baldraende speler
Losskrum[wysig | wysig bron]
'n Losskrum tydens die wedstryd van Italië teen Frankryk tydens die Sesnasiereeks in 2011
Die meeste oortredings kom normaalweg in die losskrums voor. Spelers probeer dikwels die terugwen van die bal deur die opponente te vertraag of om dit vinniger vir hulself te wen deur onwettiglik van hulle hande gebruik te maak, op die bal te lê, of deur doelbewus te gaan lê. Sulke oortredings word dan deur die toekenning van 'n strafskop aan die ander span gestraf.
As die aanvallende span op wettig wyse besit sou verloor hetsy deurdat die aanvallende speler die bal laat val het of deur die toedoen van 'n verdedigende speler wat die bal by hom afneem dan word daar gesê dat die besit "omgekeer" is. Ná die omgekeerde besit hou die spel weer aan behalwe dat die aanvaller/verdediger rolle van die spanne nou verander het.
Losgemaal[wysig | wysig bron]
Die All Blacks se Losgemaal teen die Springbokke tydens die Drienasiereeks in 2011
Skrum[wysig | wysig bron]
Lynstaan[wysig | wysig bron]
Spelerposisies[wysig | wysig bron]
Die voorspelers is in die skrum, terwyl die agterspelers oor die veld versprei is
1 Loskopstut 2 Haker 3 Vaskopstut
4 Slot 5 Slot
6 Linkerflank 8 Agsteman 7 Regterflank
11 Linkervleuel 14 Regtervleuel
'n Skeidsregter beheer die wedstryd en word deur twee assistent-skeidsregters (voorheen lynregters) aan weerskante van die veld bygestaan. In groter professionele wedstryde is daar ook 'n TV-skeidsregter (gewoonlik op die pawiljoen) wat die veldskeidsregter bystaan in die neem van besluite met behulp van TV-opnames.
Rugbylande[wysig | wysig bron]
Japannese en Walliese ondersteuners tydens die Rugbywêreldbeker 2007
Die groot rugbyspelende lande bestaan uit die nasies van die "Noordelike Halfrond" wat deelneem aan die Sesnasies-toernooi: Engeland, Frankryk, Ierland, Italië, Skotland en Wallis en die lande van die "Suidelike Halfrond" wat deelneem aan die Rugbykampioenskap (voorheen die "Drienasiesreeks"): Argentinië, Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. Die Britse en Ierse Leeus toer eenkeer al om die vier jaar en kies dan die beste spelers vanuit Engeland, Ierland, Skotland en Wallis. Die jongste toer van die Britse en Ierse Leeus na Suid-Afrika was in 2009 en, volgens die webwerf Globalrugbyresults.com, word die volgende Suid-Afrikaanse toer vir 2021 beplan.
Dan is daar ook die "kleiner nasies" wat gekwalifiseer het vir die Rugbywêreldbeker: Kanada, Fidji, Georgië, Japan, Namibië, Roemenië, Samoa, Spanje, Tonga, Verenigde State en Uruguay. Vir verdere besonderhede sien die Lys van internasionale rugbyspanne. Rugby is die nasionale sport van Wallis, Nieu-Seeland, en die Stille Oseaanlande soos Fidji, Samoa en Tonga.
Internasionale spanne[wysig | wysig bron]
Lidlande van Wêreldrugby volgens status:
Die groot internasionale spanne wat in Wêreldrugby verteenwoordig is, is:
Engeland (Die Rose)
Frankryk (Les bleus of deur Suid-Afrikaners die Hane genoem)
Ierland (Die Manne in Groen)
Italië (Azzurri of Hemelbloues)
Nieu-Seeland (All Blacks of voorheen Kiwi's genoem)
Skotland (Die Dissels)
Wallis (Die Rooi Drake)
Toernooie[wysig | wysig bron]
Rugbywêreldbeker[wysig | wysig bron]
Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Rugbywêreldbeker.
Die Webb Ellis-beker is die belangrikste trofeë in Rugby en word al om die vier jaar tydens die Rugbywêreldbeker uitgespeel
Die Rugbywêreldbeker vind al om die vier jaar plaas. Die All Blacks van Nieu-Seeland is die huidige wêreldkampioen nadat hulle op 31 Oktober 2015 vir Australië 34–17 geklop het op die Twickenham-stadion in Londen, Engeland. Dit was die derde keer dat Nieu-Seeland die Wêreldbeker omhoog kon hou. Die eerste keer was hul oorwinning oor Frankryk op 20 Junie 1987 in Auckland. Die volgende Rugbywêreldbeker 2019 sal tussen 20 September en 2 November in Japan gehou word.
Sesnasie-toernooi[wysig | wysig bron]
Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Sesnasies-toernooi.
Rugbykampioenskap[wysig | wysig bron]
Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Die Rugbykampioenskap.
Die Rugbykampioenskap is 'n jaarlikse rugbykompetisie in die Suidelike Halfrond tussen die nasionale spanne van Argentinië, Suid-Afrika, Australië en Nieu-Seeland. In 2019 is die reeks vanaf 20 Julie tot 10 Augustus gespeel. Die lande se spanne word onderskeidelik die Pumas, Springbokke, Wallabies en All Blacks genoem. Voordat Argentinië bygevoeg is tot die kampioenskap in 2012, was die reeks bekend as die Drienasiesreeks. Sedert die aanvang van die Drienasiesreeks in 1996 is die wedstryde tussen Australië en Nieu-Seeland ook gebruik om elke jaar die wenner van die Bledisloebeker te bepaal. Australië en Suid-Afrika ding om die Mandela Uitdaagplaat mee, terwyl Nieu-Seeland en Suid-Afrika die Vryheidsbeker uitspeel.
Ander toernooie[wysig | wysig bron]
Die Curriebekertrofee word tydens Suid-Afrika se oudste en belangrikste plaaslike rugbykompetisie uitgespeel en dateer terug na 1889
In hierdie kompetisie stuur Engeland nie hulle volle nasionale mansspan nie, maar eerder hul A-span. Hulle stuur egter wel hulle nasionale vrouespan na die toernooi.
Pacific Drienasietoernooi — Fidji, Samoa en Tonga.
Wêreldsewesreeks – in Sewesrugby.
Superrugby — 15 spanne vanuit Argentiet, Australië, Japan, Nieu-Seeland en Suid-Afrika.
Pro14 – provinsiale/streekspanne uit Ierland, Italië, Skotland Suid-Afrika en Wallis.
Internasionale trofeë[wysig | wysig bron]
Die Bledisloebeker is een van die oudste trofeë in Rugby en word sedert 1932 tussen Australië en Nieu-Seeland uitgespeel
William Webb Ellis (1806–1872) word dikwels as "vader van rugby" beskou
Die skoolgebou van die Public School van Rugby
Sewesrugby vir die sewe-aan- 'n-kantweergawe van die spel
(en) Tony Collins: The Oval World – A Global History of Rugby. 2. Aufl., Bloomsbury, London 2016, ISBN 978-1-4088-3157-1.
(en) Tony Williams u. John McKittrick: Rugby Skills, Tactics and Rules. 4. Aufl., Bloomsbury, London 2015, ISBN 978-1-4729-1372-2.
(en) Cick Cain u. Greg Growden: Rugby Union for Dummies. 3. Aufl., Wiley & Sons, Hoboken 2011, ISBN 978-1-119-99092-5.
(en) Huw Richards: A Game for Hooligans – The History of Rugby Union. Mainstream, Edinburgh 2007, ISBN 978-1-84596-255-5.
Sien rugby in Wiktionary, die vrye woordeboek.
(en) "Rugby". Encyclopædia Britannica. Besoek op 15 September 2019.
Nasionale Rugbyunies van Wêreldrugby
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Rugby&oldid=2040763"
Die bladsy is laas op 15 September 2019 om 21:00 bygewerk.