Om te dig oor vryheid | Netwerk24
Om te dig oor vryheid
06 Mei 2016 00:00
Maram al-Massri Foto: Retha Ferguson
My party is menslikheid.
Die digter Maram al-Massri is van ­Sirië afkomstig, daardie geteisterde lap aarde wat 'n klip in die wêreld se skoen geword het; met 'n regime waarvan die inwoners wegvlug. En soos honderdduisende van haar land­genote, woon sy elders.
Só skryf sy oor vroue oraloor: ­Women like me/ do not know how to speak./ A word remains in their ­throats/ like a thorn/ they choose to swallow./ . . . They shake with anger,/ they subdue it./ Like lions in cages,/ women like me/ dream . . . / of freedom . . .
Al-Massri is in 1962 in Latakia, Sirië, in 'n kunstenaarsfamilie gebore.
Van daardie jaar tot vandag perk ­president Basjar al-Assad se "nood­regering" burgerlike vryheid in. Sy het Engelse letterkunde aan die Universiteit van Damaskus gestudeer en daarna as tolk in Latakia gewerk voordat sy in 1982 na Parys verhuis het, waar sy steeds woon. Tot op hede het ses van haar digbundels die lig sien. Haar eerste, I Threaten You with a White Dove, het in 1984 verskyn. A Red Cherry on a White-tiled Floor is in 1996 in Tunisië gepubliseer en het die ­daaropvolgende jaar die Libanese ­Kultuurforum in Frankryk se Adonis-prys gewen.
Sy is veelbekroond en haar gedigte in verskeie tale vertaal. Op die webwerf battleaxebooks.com word haar poësie soos volg beskryf: "Kort, verleidelike lirieke, verstommend helder en deurdringend reguit, soos pêrels in 'n storiesnoer saamgestring . . . haar strofes is gepynig maar ingehoue, dit wyk radikaal van tradisionele Arabiese liefdesverse af en span alledaagse taal, beelde en metafore in, onthou en herskep uit haar kinderdae en die Koran". Volgens Michael Binyon in The Times skryf sy oor taboe-onderwerpe – fisieke hartstog, ontrouheid, eensaamheid en wanhoop, en herroep sy gewelddadige, intense momente met 'n slim mengsel van dromerigheid en skemerlig waardeur harde, presiese detail dring.
Al-Massri beskryf die Assad-regime as "afgryslik" en verduidelik dit só aan Olivia Stransky van die tydskrif Sampsonia Way: "Die president en sy familie het Sirië vir hulself gevat, soos 'n groot hoender wat hulle alleen ­verorber terwyl die Siriese bevolking arm is in terme van sosiale dienste, ­eiendom en waardigheid."
Geklop aan die deur/ Wie?/ Ek veeg die stof van my alleenheid/ Onder die mat./ Ek rangskik 'n glimlag/ Ek maak oop.
Sy word só aangehaal in Dublin Review of Books: "Met my eerste hou, 'n hou wat, helaas, deur vele ander gevolg sou word, fisiek en moreel, soos tallose vroue wat alewig die slagoffers is van die een of ander vorm van fisieke of geestelike wreedheid . . . wat het ek gedoen . . . Ek het bitterlik gehuil in my magteloosheid . . . Daarom kan ek intiemer kommunikeer met mans en vroue wat onder geweld ly. . . mense, kinders, bejaardes, die onderdruktes, die vernederdes van elke aard in elke land . . . ek het hulle gesien."
Sy vertel sy behoort aan geen politieke party nie: "My party is menslikheid. Ek wil graag dat mense wat na demokrasie dors, die kans kry om 'n goeie lewe te leef. Jy moet mense ­respekteer sodat 'n samelewing ­regverdig en gelyk kan wees. Vryheid is lieflik en heilig."
Die Dansende Digtersfees
Die Dansende Digtersfees vind môre van 10:00 af op die Spier-landgoed plaas. Op die program is die digters James Matthews, Keorapetse Kgosit­sile, Yvette Christiansë, Maram al-Massri, Efe Paul Azino, Hans C. ten Berge en Breyten Breytenbach. ­Toegang tot die digtersgesprekke is gratis. Mense moet wel vooraf plek bespreek. Die dag om 19:00 sal al die digters uit hul eie werk voorlees. Kaartjies vir die aandvoorlesing kos R220 elk en sluit 'n driegangete en wyn in. Bundels van die meeste van die ­deelnemers sal te koop wees.
Spier borg die Dan­sende Digtersfees en bied dit aan. Die volledige program is by spierpoetryfestival.co.za ­beskikbaar.
Toe sy in 1982 Parys toe is, het sy aan Stransky vertel, het sy bloot gedig en oor liefde gedroom.
"Betrokke poësie en opposisie teen die regime was nie my oogmerk nie. Persoonlik berig my ­poësie oor liefde en vrede, nie oorlog nie." Soos die titel van haar eerste bundel verklap, bedreig sy jou met 'n wit duif.
Geklop aan die deur/ Wie?/ Ek veeg die stof van my alleenheid/ Onder die mat./ Ek rangskik 'n glimlag/ Ek maak oop. ("Knocks on the door" deur Maram al-Massri, my vertaling.)
Kom luister na haar dromerige, deurdringende dans by Spier hierdie Saterdag.
Bronne:www.narrativemagazine.com/authors/maram-al-massri; www.poetryfoundation.org/poems-and-poets/poets/detail/maram-al-massri; www.sampsoniaway.org; www.threemonkeysonline.com/the-poetess-of-naivet-interview-with-syrian-poet-maram-al-massri/; www.bloodaxebooks.com/ecs/product/a-red-cherry-on-a-white-tiled-floor-753