PressReader - Kuier: 2017-10-04 - Al­les wat jy moet weet oor krag­pry­se
Al­les wat jy moet weet oor krag­pry­se
Die krag ‘ver­dwyn’ of jou geld koop nie meer die­self­de hoe­veel­heid u­nits nie. Hier’s ant­woor­de op vrae waar­oor jy kop­krap.
Kuier - 2017-10-04 - INHOUND - Deur El­ma­ri­ne An­tho­ny
Baie men­se het nou net mooi ge­noeg ge­had van die hoë krag­pry­se. O­ral hoor jy hoe men­se kla dat hul­le nie weet waar­heen die u­nits heen ver­dwyn of hoe­kom hul­le dees­dae ál min­der u­nits vir hul geld kry nie.
Die prys van e­lek­tri­si­teit het van­jaar met 2,2% ge­styg en dit lyk die erg­ste kom nog.
E­s­kom het aan­soek ge­doen om die prys van e­lek­tri­si­teit op 1 A­pril vol­gen­de jaar met by­na 20% te ver­hoog. Dit kan nóg er­ger wees as jy jou krag van jou mu­ni­si­pa­li­teit kry, want dan kan jy tot 27,3% meer be­taal. En nou hou Suid-A­fri­ka­ners a­sem op om te kyk of die Na­si­o­na­le E­ner­gie­re­gu­leer­der (Ner­sa) dié voor­ge­stel­de sty­ging gaan goed­keur.
Na­ta­sha Gert­se (35) van Mit­chells Plain op die Kaap­se Vlak­te, het ver­le­de No­vem­ber die Facebook-groep, E­lec­tri­ci­ty P­ri­ces Must Fall, ge­stig wat meer as 17 000 le­de het. Na­ta­sha sê sy woon in die“hart van ar­moe­de”en baie men­se moet tus­sen e­lek­tri­si­teit en brood kies. Die groep be- plan be­to­gings en het ’n pe­ti­sie op­ge­stel.
“Men­se ly en nou wil hul­le die pry­se ver­der op­stoot!”sê sy. Die groep is ook ge­stig met die doel om pen­si­oe­na­ris­se en men­se met ge­stremd­he­de in te lig dat hul­le vir kor­tings kwa­li­fi­seer in­dien hul­le aan se­ke­re kri­te­ria vol­doen.
Soms is jou krag­re­ke­ning hoog, al dink jy jy doen al­les wat jy kan om krag te be­spaar. Zu­na Adams (33) van Dar­ling aan die Wes­kus, werk al­leen vir haar man en drie kin­ders se­dert haar man, ’n ge­kwa­li­fi­seer­de e­lek­tri­si­ën, sy werk ver­loor het.
Hul­le het nie ’n gei­ser in die huis nie en om heel­tyd wa­ter op ’n stoof te kook, vat baie krag. Dis hoe­kom, om ver­der krag te be­spaar, was die kin­ders saans in die­self­de wa­ter en sy maak nie elke aand ge­kook­te kos nie. Voor­heen het die ge­sin on­ge­veer R800 tot R900 se krag per maand ge­bruik.
Dit was mak­li­ker om dit te be­taal toe bei­de sy en haar man ge­werk het. Nou be­loop hul maan­de­lik­se e­lek­tri­si­teits­re­ke­ning tus­sen R1100 en R1500. Be­hal­we die krag het sy ook an­der uit­ga­wes soos R1 200 vir ’n kin­der­op­pas­ser vir haar twee kleu­ters en ek­stra kos­tes vir skool­fooie en ver­voer vir haar oud­ste kind.“Ons vat dit maar dag vir dag, maar die krag ruk be­slis ons sak­ke,”sê Zu­na.
Sharon Be­cor­nie (29) van Doug­las in die Noord-Kaap, wat koop­krag ge­bruik, sê na­dat die mu­ni­si­pa­li­teit ver­le­de jaar die ta­rie­we op­ge­plak het, het sy som­me ge­maak en ge­sien as sy vyf keer R20 se e­lek­tri­si­teit koop, kry sy meer u­nits as wat sy een keer R100 s’n koop.“Jy kry nie veel meer nie, maar elke u­nit tel. Dit frus­treer die ver­ko­pers, maar op hier­die sta­di­um gaan dit oor oor­le­wing.”
Sy sê hul e­lek­tri­si­teits­uit­ga­wes het ver­dub­bel ná Ju­lie se ver­ho­ging.“Dit gaan moei­lik, maar dis ou­kei om­dat ons twee in­kom­stes in die huis het. Men­se kry ver­skrik­lik baie swaar.”
kre­diet vs koop­krag
Die mees­te men­se met kre­diet­me­ters be­taal vol­gens E­s­kom ’n groot in­stal­la­sie­fooi. Dié kli­ën­te be­taal ook ’n vas­te maan­de­lik­se be­drag be­hal­we die be­drag vir die e­lek­tri­si­teits­ver­bruik. Weens dié by­ko­men­de fooie is die ta­rief per u­nit la­er.
Daar is eg­ter voor­de­le daar­in om koop­krag te hê, om­dat die pre­paid me­ter aan­hou­dend wys hoe­veel e­lek­tri­si­teit jy oor­het, daar­om vind baie kli­ën­te dit mak­li­ker om te be­groot en om e­lek­tri­si­teit te be­spaar. In Kaapstad be­taal bei­de koop­krag- en kre­diet­me­ter­kli­ën­te die­self­de ta­rie­we, maar met koop­krag is dit mak­li­ker om jou ver­bruik te be­stuur.
Só werk jou krag
Hoe­veel jy be­taal vir krag, hang af van hoe­veel jy ge­bruik en ook wat­ter diens­aan­slui­ting (amp) jy het vir koop­krag.
Pre­paid-kli­ën­te be­taal om­trent R1,06 per u­nit vir die eer­ste 350 u­nits van E­s­kom en R1,20 vir elke u­nit daar­na as jy ’n amp van 20 het. As jy ’n amp van 60 het, be­taal jy R1,20 vir die eer­ste 600 u­nits en R2,05 vir elke u­nit daar­na. VAT is reeds in­ge­sluit in dié pry­se.
E­s­kom-kli­ën­te be­taal die­self­de vir krag in elke pro­vin­sie, maar mu­ni­si­pa­le ta­rie­we ver­skil van plek tot plek. In Kaapstad be­taal jy vol­gens die waarde van jou ei­en­dom en hoe be­hoef­tig jy is. Daar is twee ta­rie­we, li­fe­li­ne (1 en 2) en huis­hou­de­lik.
Die li­fe­li­ne-ta­rie­we is goed­ko­per en is slegs van toe­pas­sing as jou ei­en­dom min­der as R400 000 werd is en jy min­der as 450 u­nits per maand (in­slui­tend gra­tis u­nits) ge­bruik, vol­gens Jo­han van der Mer­we, Kaapstad se bur­ge­mees­ters­ko­mi­tee­lid vir fi­nan­sies. Jy moet ook ’n pre­paid­kli­ënt wees.
In­dien jy eg­ter ’n kor­ting kry as ’n pen­si­oe­na­ris of per­soon met ge­stremd­he­de, hoef jy nie te vol­doen aan die bo­ge­noem­de kri­te­ria nie, maar moet steeds min­der as 450 u­nits per maand ge­bruik. Jy kan ook aan­soek doen om op die li­fe­li­ne-ta­rief ge­plaas te word, in­dien jou to­ta­le huis­hou­de­li­ke in­kom­ste min­der as R6 000 per maand is.
Li­fe­li­ne-kli­ën­te ont­vang 60 u­nits gra­tis per maand in­dien hul­le oor die vo­ri­ge 12 maan­de as­ses­se­rings­pe­ri­o­de, ge­mid­deld min­der as 250 u­nits per maand ge­bruik het.
In Jo­han­nes­burg is die laag­ste ta­rief so­wat R1,16 per u­nit vir die eer­ste 450 u­nits, vol­gens die Jo­han­nes­burg-stads­raad se web­tuis­te. In­dien jy dus 450 u­nits per maand ge­bruik, sal dit jou R522,72 kos. Ad­di­si­o­neel be­taal ver­brui­kers wat 500 u­nits oor­skry, daar­na ’n De­mand Si­de Ma­na­ge- ment-fooi van 2c per u­nit.
In Jo­han­nes­burg maak dit nie saak hoe­veel die waarde van jou ei­en­dom is nie, hoe meer jy ge­bruik, hoe meer be­taal jy.
Ver­der is dit nut­tig om in ge­dag­te te hou dat krag­ver­bruik in tyd ge­meet word. Vol­gens E­s­kom se web­tuis­te is een u­nit van e­lek­tri­si­teit ge­lyk aan een ki­lo­watt-uur (1kwh). Dit be­te­ken jy kan om­trent 16 keer jou kos in ’n mi­kro­golf warm maak vir dit om een u­nit te ge­bruik. In­dien jy om­trent 24 snye brood to­ast, sal dit jou ook een u­nit kos. Jy kan ook vyf hem­de stryk en een koek bak vir net een u­nit.
Toe ons op ons Facebook-blad vra hoe van­jaar se ver­ho­ging van 2,2% ons le­sers se sak­ke raak, was tal­le eer­stens on­be­wus van die ver­ho­ging én on­be­wus daar­van dat hoe meer jy ge­bruik, hoe meer be­taal jy.
Dus is dit die bes­te om net krag te koop wan­neer jy dit no­dig het. Dit is on­waar dat dit goed­ko­per is om die eer­ste van elke maand ál jou krag te koop. As jy by­voor­beeld R800 se krag koop en jy kry 704 u­nits, maar jy ge­bruik net 550 u­nits vir die maand, het jy on­no­dig duur­der be­taal vir die oor­bly­wen­de 154 u­nits.
Die E­s­kom-ver­ko­per­stel­sel (wat jou toe­laat om krag van e­ni­ge ver­ko­per te koop) volg maan­de­liks jou koop­ge­skie­de­nis. Die sis­teem weet daar­om hoe­veel krag jy elke keer koop, vol- gens E­s­kom se me­di­a­kan­toor.
Ta­rie­we en kos­tes word deur die Die Na­si­o­na­le E­ner­gie­re­gu­leer­der (Ner­sa) be­paal wat dan deur E­s­kom en mu­ni­si­pa­li­tei­te ge­ïm­ple­men­teer word. Plaas­li­ke ver­ko­pers mag jou daar­om nie ek­stra vra vir krag nie.
Jy kán krag spaar
Jy kan slim werk met jou krag­ver­bruik om geld te spaar.
Dis pre­sies wat Ze­no­bia A­rends en haar ge­sin (37) van V­re­den­burg in die Wes-Kaap doen. Hul ge­mid­del­de maan­de­lik­se mu­ni­si­pa­le krag­re­ke­ning ná van­jaar se 2,2%ver­ho­ging, be­loop on­ge­veer R700 en selfs min­der ty­dens die so­mer­maan­de.
Dít is min wan­neer daar in ag ge­neem word dat sy, haar man en twee kin­ders in ’n agt-ver­trek huis woon. Sy sê die slim­ste ding wat hul­le ooit kon doen om krag te be­spaar, was om ’n gas­stoof te kry. Dit kos R187 om die gas­tenk vol te maak en dit hou on­ge­veer vier maan­de, sê Ze­no­bia.
Die ge­sin sit nie die gei­ser aan en af nie. Dit bly al­tyd aan be­hal­we wan­neer die ge­sin met va­kan­sie gaan. Voorts word die lig­te saans so vroeg as moont­lik af­ge­sit en vir nou bad die twee kin­ders nog saam. Sy wag ook tot daar baie was­goed is voor­dat sy dit was.