Listeriose: Minister wil slagoffers in regstappe bystaanAaron Motsoaledi. Foto: ANA. Aaron Motsoaledi, die minister van gesondheid, het Donderdag gesê sy departement sal die slagoffers van listeriose en hul families bystaan met inligting om regstappe te doen teen die maatskappye wat voedsel verkoop het waarin die dodelike listeriose-bakterie aangetref is. “Ons sal al die inligting gee aan lede van die gemeenskap wat ŉ regsgeding wil begin. Ons sal vir hulle die data en die kundigheid gee om hulle in dié proses by te staan,” het Motsoaledi in die parlement gesê toe hy gereageer op die vurige debat oor die uitbreking wat reeds meer as 180 lewens geëis het. Twee maatskappye, Enterprise en Rainbow Chicken Limited (RCL), is bedien met kennisgewings om produkte vanweë veiligheidsredes te onttrek nadat daar listeriose in monsters wat op hul persele geneem is aangetref is. LP’s het daarop aangedring dat Motsoaledi verseker dat maatskappye wat gesondheids- en veiligheidswette oortree het, vervolg moet word. “Daar is geen manier, ongeag wat die DA sê, daar is geen manier dat ons gaan stilbly nie. Wette is beskikbaar om mense verantwoordbaar te hou en hulle gaan gestraf word ingevolge die beskikbare wetgewing,” het die minister in antwoord op DA-LP Lindy Wilson se vraag reageer. Wilson het gesê dit is algemeen bekend dat die minister aangekondig het die oorsprong van die uitbreking het begin by die Enterprise-fabriek in Polokwane asook by Rainbow Chicken. “Terwyl ek nie hier is om een van die twee fabrieke vry te spreek vir die rol wat hulle gespeel het in die lewensverlies in Suid-Afrika nie, bevraagteken ek of hulle alleen hiervoor verantwoordelik is,” het Wilson gesê. Die ander partye het vurig gereageer op die DA se stellings en die party daarvan beskuldig dat hul maatskappye wat deur wit mense besit word wil beskerm. “Die feit van die saak is dat meer as 180 mense dood is as gevolg van dié maatskappye wat wins bó die veiligheid van mense stel,” het Elsabe Ntlangwini, LP van die EFF gesê. Sy het ook gesê dit is in Suid-Afrikaners se DNS ingewortel om nie die oortredings van wit-maatskappye te bevraagteken nie. Wilson meen die Enterprise- en Rainbow Chicken-persele moes elke drie maande inspeksie ondergaan het. Sy het klem gelê op die ernstige tekort aan omgewingsgesondheidsbeamptes wat in staat is om dié inspeksies uit te voer. Narend Singh, LP van die Inkatha Vryheidsparty, het gesê hy verwag van die maatskappye wat as die bron van die uitbreking geïdentifiseer is om wettiglik aanspreeklik gehou te word vir hul aksies, dat hulle met die owerhede moet saamwerk en die betrokke families moet bystaan. “Geen hoeveelheid ‘wetlike-poësie’ kan hul vryspreek om primêre verantwoordelikheid vir die sterftes te dra nie,” het Singh gesê. Enterprise se polonie is deur die departement as een van die bronne van die uitbreking geïdentifiseer. Dié maatskappy word besit deur Tiger Brands. Tiger Brands is in 2007 ŉ reuseboete van R99 miljoen opgelê vir die prysvasstelling van brood. Ahmed Shaik Emam, LP van die Nasionale Vryheidsparty, het Tiger Brands daarvan beskuldig dat die maatskappy “voortgaan om van die armes te steel”. “Daar moet vergoeding wees, hierdie maatskappye moet aanspreeklik gehou word en hul arrogante houdings moet nie verdra word nie. Hul moet verantwoordbaar gehou word,” het Shaik Emam gesê. Laurence MacDougall, die hoof uitvoerende beampte van Tiger Brands, het Maandag tydens ŉ perskonferensie geweier om verantwoordelikheid te aanvaar vir die uitbreking en het enige direkte skakel tussen die maatskappy se produkte en die sterftes ontken. Dit kom ná die departement gesê het meer as 16 omgewingsmonsters van die Enterprise fabriek in Polokwane positief getoets het vir die ST6-bakterie wat Listeria monocytogenes tot gevolg het. LP’s het ook die versterking van gesondheidsinspekteurs regoor die land geëis. Motsoaledi het saamgestem maar gesê die hulp van die LP’s word benodig om veranderinge aan dele van die grondwet aan te bring wat die funksie van die voorsiening van gesondheidsinspekteurdienste aan munisipaliteite toeken, eerder as die nasionale regering. “Dit was ŉ fout vir die grondwet om daardie werk vir plaaslike regerings te gee omdat baie munisipaliteite eenvoudig nie die taak kan uitvoer nie omdat hulle basiese dienste het wat hul moet uitvoer soos vullisverwydering, ens.”