Gratis studie: 'Daar ís wel genoeg geld' | Netwerk24
Gratis studie: 'Daar ís wel genoeg geld'
Deur Jacob Rooi 02 Oktober 2016 00:00
Finansiering vir arm studente is moontlik – dit is net 'n kwessie van prioriteite, sê die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (SAIRV).
Dr. Frans Cronjé, hoof van die SAIRV, sê "dit is 'n mal situasie dat jy aan 'n arm kind in 'n land met massiewe werkloosheidsprobleme en 'n vaardigheidstekort sê om terug te gaan Transkei toe, ons kan jou nie (op universiteit) akkommodeer nie".
Hy sê die staat bestee tans sowat R29 miljard aan subsidies vir universiteite, die besteding aan die nasionale finansiële hulp­skema vir studente (NSFAS) ­uitgesluit.
Daar is net minder as 'n miljoen studente aan universiteite, technikons of afstands­onderriginstellings soos Unisa.
As aanvaar word dat R100 000 per student benodig word vir klasgeld, boeke en verblyf, is R100 miljard nodig om almal te subsidieer.
"Die R100 000 is 'n hoër bedrag as die regering se skatting van R70 000 per student."
Dit beteken dus 'n bykomende R71 miljard moet gekry word.
Dit is moontlik deur besnoeiings. Cronjé sê die staatsdiens het die afgelope sewe tot agt jaar met 25% gegroei.
"Dit kan met 20% verminder word. Die subsidie van die Suid-Afrikaanse Lugdiens kan gestop word en daar kan aan verdediging besnoei word. Die geld is daar.
"Jy vat dit nie weg van welsyn of neem dit weg van dit wat 'n groter prioriteit is vir die land nie."
As die verdedigingsbegroting besnoei word met 20%, gee dit sowat R9 miljard. 'n Besnoeiing in die staat se salarisrekening (met 10%) gaan R52 miljard beloop, terwyl 'n besnoeiing van subsidies aan semistaatsinstellings (30%) sowat R10 miljard beskikbaar gaan stel.
"Dit beloop R71 miljard, maar daar is verskillende begrotingspermutasies om dit te bereik."
Die SAIRV stel voor die toelaes aan behoeftige studente as beurse beskikbaar gestel word.
Hulle betaal dit later lewenslank terug deur die hoër inkomstebelasting wat hulle betaal omdat hulle beter ­opgelei is.
" 'n Klein persentasie van elke salaris word van daardie werk­nemer afgetrek vir die res van sy lewe.
"Dié geld word inbetaal in 'n beursfonds vir die volgende generasie studente."
Die bedrae kan nog beter lyk indien die uitgawes vir NSFAS en diegene wat vir hul studie kan betaal (en moet), buite rekening gelaat word, sê Cronjé.
"Dis 'n kwessie van prioriteite vir die regering."
Hy meen 'n verdere vraag is egter of die protesoptrede op kampusse werklik oor studiegeld gaan en of daar 'n breër agenda bestaan onder die minderheid onte­vredenes.