PressReader - Weg! Platteland: 2015-06-01 - Grond maak nié die boer
Grond maak nié die boer
Mi­ke S­cott praat rus­tig oor die grond wat nie meer sy­ne is nie, oor die 18 pla­se wat hy be­stuur waar­van hy net 2 be­sit. “Ek boer al van 1989 af op Hoed­spruit en het des­tyds al ge­sien waar­heen grond­ei­se gaan. Grond­res­ti­tu­sie was tot dus­ver groot­liks ’n mis­luk­king in Suid­a­fri­ka, en baie en­ke­ling­boe­re – en ge­wel­di­ge ken­nis – gaan só ver­lo­re.
“Maar nou is ek be­trok­ke by een van die suk­ses­vol­ste grond­her­stel­pro­jek­te in die land wat as blou­druk ge­bruik word vir min­stens vier an­der pro­jek­te.
“Ons het be­sluit om ’n al­li­an­sie te vorm, maar het nie kans ge­sien vir die red ta­pe nie – daar­om het ons en die eisers die grond­ei­se­kom­mis­sa­ris gaan spreek en ’n oo­reen­koms on­der­te­ken om die grond saam te be­stuur. Na­dat die staat ons be­taal het, is ’n o­pe­ra­si­o­ne­le maat­skap­py, New Da­wn, agt jaar ge­le­de ge­stig waar­van ek 49% be­sit en die grond­ei­sers 51%. Dis vir al­mal voor­de­lig, ook as jy fi­nan­sie­ring soek.
“Dit bly eg­ter ’n uit­da­ging om­dat jy aan die een kant sit met sui­wer sa­ke­men­se en ­be­gin­sels, en aan die an­der kant aan­deel­hou­ers uit ’n tra­di­si­o­ne­le op­set. Paul Zil­le van die SA Bu­si­ness Trust – broer van He­len Zil­le – het ’n e­nor­me by­drae ge­le­wer om sa­ke­op­lei­ding te ver­skaf aan die be­stuurs­ko­mi­tee wat 30 000 be­guns­tig­des ver­teen­woor­dig. En ons het geld van die Eu­ro­pe­se U­nie ge­kry wat ge­bruik is om aan­deel­hou­ers te leer van so ’n me­ga­be­sig­heid wat min­stens R300 mil­joen werd is.”
Die maat­skap­py le­wer jaar­liks meer as 4 000 ton man­go’s aan Wool­wort­hs en Marks & Spencer in B­rit­tan­je – die kans is dus goed dat die man­go wat jy in Kaap­stad of jou nig­gie in Lon­den koop, hier in Hoed­spruit se son kleur ge­kry het.