PressReader - Beeld: 2017-05-03 - So 17 jaar hier, so 17 jaar daar, vroue, waar?
Die fa­kul­teit te­o­lo­gie aan die U­ni­ver­si­teit van P­re­to­ria is 100 jaar oud: 1917 tot 2017. His­to­rie­se hek­ke, oop­ge­hou deur vas­ge­mes­sel­de gra­niet­klip­pe, sim­bo­li­seer dat daar ’n tyd was dat die hek­ke toe was vir al­mal be­hal­we wit he­te­ro­sek­su­e­le mans. Maar nóú is dit an­ders. Die hek­ke sal nooit weer toe­ge­maak word nie. Nie­mand sal ooit weer uit­ge­sluit word nie.
Die fa­kul­teit ver­jaar. Die ge­tal 17. Dé­jà vu. Ek het dit al ge­sien. In 1992 toe die fa­kul­teit 75 jaar oud was, het die oud­ste kerk­li­ke ven­noot, toe Af­de­ling A van die Her­vorm­de Kerk, fees­ge­vier. Die SAUK het ’n TV-pro­gram oor die ge­skie­de­nis ge­maak. Ek moes die ma­te­ri­aal ver­sa­mel.
Hoe ek ook al ge­soek het, nê­rens was daar in die pu­bli­ka­sies ’n en­ke­le spoor van die teen­woor­dig­heid van vroue wat toe reeds 17 jaar deel was van Af­de­ling A se ge­skie­de­nis nie – Yo­lan­da, Ko­tie, El­sie, Estel­le . . .
Met die 100ste ver­jaar­dag in 2017 vier al die ven­no­te saam fees: Her­vormd (die ou Af­de­ling A), NG (die ou Af­de­ling B), die VGK en Lut­he­ra­ne uit die tyd ná die “Af­de­lings”.
As deel van die vie­ring word tien groot man­ne ver­eer vir hul­le by­drae oor 100 jaar. Hul­le dien as ver­teen­woor­di­gers van die “ska­re ge­loofs­ge­tui­es” rond­om die fa­kul­teit. Met dié dat die hek­ke nou oop is, word in­ge­sluit in die tien: die eer­ste swart pro­fes­sor van die fa­kul­teit (’n man) en ’n kamp­veg­ter teen die uit­slui­ting van sek­su­e­le min­der­he­de (’n man).
In die tien is daar (weer) geen spoor van vroue en hul by­drae nie. Nie van die (weer) 17 jaar teen­woor­dig­heid van vrou­e­do­sen­te in die fa­kul­teit nie. Nie van die teen­woor­dig­heid van die vroeg­ste vrou­e­stu­den­te van Af­de­ling B nie – die ma-en-dog­ter-paar Je­an­ne Fou­rie en Je­an­ne Vil­joen, Christina Land­man, kamp­veg­ter teen die uit­slui­ting van vroue . . .
“Vroue was af­we­sig in die ge­skie­de­nis om­dat die hek­ke toe was. Ons kan nie in­sluit in die ge­skied­skry­wing wie nie daar was nie,” word ge­sê.
Maar vroue wás daar – se­ker­lik nie die he­le 100 jaar nie, maar wel vir am­per die helf­te daar­van. Vroue wás daar, kamp­veg­ters teen die uit­slui­ting van vroue, lank vóór die kamp­veg­ters teen die uit­slui­ting van sek­su­e­le min­der­he­de daar was.
Ter­wyl die man­ne 100 jaar lank hul sig­ba­re by­drae ge­le­wer, hul stem laat hoor, hul ge­skie­de­nis ge­do­ku­men­teer het, het vroue by die ag­ter­deur (die kom­buis­deur?) in­ge­glip om on­ge­siens teen­woor­dig te wees en hul by­drae te le­wer – so 17 jaar hier en 17 jaar daar. Net soos die da­we­ren­de af­we­sig­heid van vroue in die By­bel­se ge­skied­skry­wing be­te­ken dit nie dat hul­le nie daar was nie.
Vrou­e­stu­den­te wat deur die fa­kul­teit se han­de is, is van­dag pre­di­kant (te veel om te noem), rings­voor­sit­ter (soos An­ne­lie), kerk­lei­er (soos San­ri), pro­fes­sor en do­sent in te­o­lo­gie aan Suid-A­fri­kaan­se u­ni­ver­si­tei­te (soos Christina, El­sa­bé, Er­na, A­nan­da, Ju­a­ni­ta, Ger­da, Ta­nya). Teen­woor­dig in die “tien gro­tes” van die ge­skie­de­nis of af­we­sig (uit­ge­sluit), sig­baar of on­sig­baar, mét ’n stem of die swyg­ge­bod op­ge­lê, vroue was, is en sal al­tyd deel wees van die ska­re ge­loofs­ge­tui­es – so 17 jaar hier, so 17 jaar daar.