Perspektief op Afrikanergesprekke met die Mbeki-stigtingFlip Buys, voorsitter van die Solidartiteit Beweging. (Foto: René Roux) Suid-Afrika is in ’n diep krisis, en die ANC-regering het nie die wil of die vermoë om dit op te los nie. Inteendeel, die ANC is juis die grootste oorsaak van die toestand waarin die land homself bevind. Die land se nasionale krisis is deur die Covid-pandemie vererger, nie veroorsaak nie. Dis in werklikheid ’n dubbele krisis: die verval van die staat en Afrikaners se afgradering na tweedeklasburgers. Ons is eersteklasbelastingbetalers, maar word as tweedeklasburgers hanteer en derdeklas regeer. Daar is nog geen oortuigende tekens dat die ANC-regering bereid is om iets te doen aan die oorsake van die krisis nie. Hul rassebeleid, sosialistiese beleidsrigtings, wanbestuur en korrupsiekultuur het selfs vererger sedert mnr. Ramaphosa drie jaar gelede aan bewind gekom het. Ons moet self Die vertrekpunt vir ’n oplossing is dat ons besef dat die ANC-regering nie ’n krisis kan oplos wat hulself geskep het nie. Daarom sal ons nie vir die regering kan wag vir oplossings nie, ons sal dit self moet aanpak. Dit is egter nie ’n maklike taak nie. Die uitdaging is om staatsdienste te lewer sonder staatsinkomste, midde ’n staat wat verval en ’n regering wat teen wit mense regeer. Dit is ook ’n regering wat al openlik verklaar het dat hulle die pandemie wil gebruik om hul rassebeleid te verskerp, én die krisis as ’n toetslopie vir ’n genasionaliseerde gesondheidsorgstelsel en ander radikale beleidsrigtings wil gebruik. Die krisis het egter nou so verdiep dat talle van die ANC se eie ondersteuners besef dat hul ou party eerder deel van die probleem as die oplossing is. Daarom begin al hoe meer swart leiersfigure na oplossings buite die regering soek, en word die Solidariteit Beweging al meer genader vir hulp en raad. Dit is belangrik om daarop te wys dat hierdie nie onderhandelings met die regering is nie, maar “horisontale” gesprekke met groepe en gemeenskappe buite die regering. Mbeki-stigting So het leiers van die Thabo Mbeki-stigting met ons gesprek begin voer, met die vraag wat nodig is sodat Afrikaners kan help om die land se vele krisisse op te los. Ons antwoord was dat Afrikaners en wit mense orals uit die staat, munisipaliteite en staatsondernemings soos Eskom gestoot is. Ons is gevolglik nie in ’n posisie om te kan help solank die regering met sy radikale rassebeleid volhard nie. Die behandeling van Afrikaners as tweedeklasburgers, bied ook geen motivering om te help noudat daar ’n krisis is nie. Tweedens word Afrikaners deur die demografiese demokrasie oorheers, en het ons kulturele vryheid gelyke regte met swart gemeenskappe nodig. Dis nie demokraties dat elke deel van ons lewens deur die ANC beheer word, en dat ons minder regte as bv. tradisionele swart gemeenskappe het wat self oor eie gebiede beskik nie. Ons kan nie die land help as ons vanweë ons ras verhoed word om dit te doen nie, of as ons voortbestaan as gemeenskap bedreig word deur ons skole en universiteite te teiken nie. Afrikaners het gelyke erkenning as volk nodig, en wil nie gesien en behandel word as skuldige misdadigers nie. Die ANC kan ons nie uit alle belangrike instellings uitstoot, ons gemeenskap kriminaliseer, teen ons diskrimineer, en dan vir hulp vra as hul beleid die land in ’n krisis laat beland nie. Hul wanbestuur en korrupsie het buitendien hul geloofwaardigheid vernietig, en so ’n vertrouenskrisis geskep dat Afrikaners nie ’n rede het om hul beloftes te glo nie. Wedersydse erkenning Daarom is wedersydse erkenning en respek ’n voorvereiste vir die herstel van vertrouensverhoudinge in die land. Ons gaan nie mense help wat ons heeltyd beledig en benadeel nie. Afrikaners is woedend vir die swak regering, maar is steeds lief vir die land. Ons besef ook dat die algehele verval van die land ook tot ons eie nadeel sal wees. Niemand sal kan bestaan in ’n land wat in wanorde verval nie. Daarom is ons bereid om saam aan oplossings te werk, mits daar vir ons belange ook ruimte gemaak word. Die gesprekke met organisasies soos die Mbeki-stigting is nie gegrond op dieselfde sienings nie, maar op dieselfde belange. Hoewel ons oor talle fundamentele sake verskil, is dit in beide groepe se belang dat die land nie verval nie, dat dorpe se dienste werk, dat misdaad beveg word, dat korrupsie gestop word, en dat rasseverhoudinge nie verder versleg nie. Dit sal net in opswepers soos Julius Malema se belang wees. Dit is ook in almal se belang dat daar voedselsekerheid is, dat daar finansiering vir landbouproduksie is, en dat Afrikaners se grondliggende belange veilig is. Die gesprekke en die raamwerk van verstandhouding wat bereik is, beteken nog glad nie dat oplossings vir al hierdie probleme gevind is nie. Die Mbeki-stigting regeer immers nie die land nie, al is hul steeds invloedryk. Dit is dus nie die einde van die probleme nie, maar die begin van ’n proses om oplossings te vind. Daar is geen waarborg dat dit gaan slaag nie, maar sonder ’n poging om die krisis op te los, is mislukking gewaarborg. Afrikaners het politieke ruimte nodig om groter erkenning te kry vir alles wat ons in die praktyk opbou. Ons gaan steeds nie vooraf toestemming vra om te mag bestaan nie, maar erkenning van die kulturele ruimtes wat ons bou soos kolleges, universiteite, skole en dorpe soos Orania bly belangrik. Selfbou én saambou Hierdie gesprekke beteken beslis ook nie ons strategie van bou en beskerm gaan verander nie. Indien ons met hierdie bedinging en brugbou kan slaag, gaan ons nog vinniger kan bou en beter kan beskerm. Ons sal self bou om te bly, maar ons sal ook saam met ander bou wat vir ons ruimte gun om voluit Afrikaners te wees. As Christene gaan ons ons plig teenoor ons eie gemeenskap nakom, maar wil ons ook ’n hand uitreik na ons medemens in nood. Ons sien onsself nie as verhewe bo ander gemeenskappe nie, maar ook nie ondergeskik aan hulle nie. Daarom glo ons aan gelyke burgerskap, en gaan ons die toekoms aanpak in ’n gees van wedersydse erkenning en respek. Ons is vrye burgers, nie dienswillige onderdane nie.