Hierdie week se tekste lei ons na 'n omvattende spiritualiteit. Die Jesaja- en Psalmtekste sê: aanbidding en lewe is onskeibaar. Ware aanbidding soek altyd na geregtigheid. Die erediens en die lewe moet met mekaar geïntegreer word. Hebreërs ondersoek die rol van geloof as 'n manier om nuwe werklikhede oop te sluit en die teks uit die Lukasevangelie daag ons uit om wakker en gereed te wees vir God se teenwoordigheid in die gewone gang van ons lewe. Omvattende spiritualiteit omhels die omvangryke heelheid van ons lewe, dit verbind die uiterlike met die innerlike, gebed met aksie en die persoonlike met die gemeenskaplike sowel as die kosmiese.
12Dit gaan goed met die nasie
met die volk wat Hy vir Hom
as sy eie gekies het.
sien Hy almal
wat onder op die aarde woon.
15Dit is Hy wat hulle verstand
16Dit is nie deur 'n groot leër
dat 'n koning wen nie,
en nie deur groot krag
dat 'n held behoue uitkom nie.
17Dit is nie waar dat die perd
en dat sy groot krag
redding bring nie.
18Dit is die Here wat sorg
vir dié wat Hom eer,
en hulle in die lewe te hou
2Luister, hemele, gee aandag, aarde,
want die Here het gesê:
Ek het kinders grootgemaak en
maar hulle het teen My in opstand
3'n Bees ken sy eienaar
en 'n donkie die krip van sy baas,
maar Israel ken My nie,
my volk het geen begrip
van wat Ek doen nie.
4Ellende wag vir julle,
volk met skuld belaai,
geslag wat verkeerd handel,
julle wat net afbreek,
wat My, die Here, verlaat het,
My, die Heilige van Israel, verag
en vir My die rug gedraai het.
5Daar is nie meer plek
waar nog aan julle geslaan kan word nie,
en tog hou julle aan
om van My af weg te draai.
Die hele kop is vol seerplekke
en die hele gestel is verswak.
6Van kop tot tone
is daar nie een plek heel nie:
dit is die ene kneusplekke,
hale en rou wonde!
Hulle is nie skoongemaak of verbind
of met salf behandel nie.
7Julle land is verwoes,
julle stede is verbrand,
voor julle oë verteer vreemdes
Hulle het dit 'n verlate wêreld gemaak.
8Soos 'n skerm in 'n wingerd
het Sion alleen oorgebly,
soos die hut van 'n wagter
in 'n komkommertuin.
Sion is 'n beleërde stad.
9As die Here die Almagtige
nie 'n klompie van ons
sou ons soos Sodom geword het,
ons sou net soos Gomorra gewees het.
21Die getroue stad
het 'n ontrou slet geword!
Die stad wat die tuiste van die reg was,
waarin geregtigheid geskied het,
is nou vol moordenaars!
22Jou silwer het lood geword,
jou bier is met water bederf.
23Jou vorste is in opstand teen My,
hulle is kop in een mus met diewe.
Hulle is almal versot op korrupsie
en is agter omkoopgeskenke aan.
Hulle laat nie reg geskied
aan weeskinders nie,
hulle behartig nie die regsake
van weduwees nie.
24Daarom sê die Here
die almagtige God,
die Sterke van Israel:
Ek sal afreken met my teëstanders.
Ek sal My wreek op my vyande.
25Ek sal teen jou optree;
met loog sal Ek jou lood
weer tot silwer suiwer,
al jou afsaksel afskei.
26Ek sal jou regeerders weer maak
soos hulle vroeër was
en jou leiers soos in die begin.
Dan sal hulle jou weer noem:
Stad van Geregtigheid,
27Sion sal deur die oordeel
dié wat hulle bekeer,
deur 'n regverdige beslissing.
28Wie oortree en sondig,
sal almal verpletter word.
Wie die Here verlaat,
sal te gronde gaan,
29want die afgodsbome
waarop julle begeertes gerig was,
sal julle vertroue beskaam,
en julle sal teleurgestel staan
met die tuine wat julle
bo My verkies het.
30Julle sal wees soos bome
waarvan die blare verdroog het,
soos tuine sonder water.
31Die sterke word 'n stuk lap
en sy werk is die vonk:
die twee sal saam brand
sonder dat iemand die
Hoofstuk 1-5 vorm 'n eenheid en handel oor die saak wat die Here teen sy volk het. Hoofstuk 6 handel oor die roeping van Jesaja as profeet, wat terugverwys na die eerste deel en ook die tweede deel, hoofstuk 7-12 inlei. Daar word gefokus op die belofte aan Agas, 'n belofte wat hy verspeel het, maar wat op uitnemende wyse in Jesus eeue later vervul is. Die eerste van 'n aantal oordele oor die nasies word – die een oor Assirië – word tussenin in hoofstuk 10 vertel.
In drie perikope word God se saak met sy volk uitgespel. Die Here roep die hemele en aarde, die hemelraad, as getuies vir die saak wat Hy met sy volk het (vgl Deut 30:19 waar Moses dieselfde doen). Hy spreek hulle aan oor die feit dat hulle Hom nie ken nie, ennie weet wie hulle is en aan wie hulle behoort nie. Dit sit agter:
die rebellie van die volk Israel teen God, wat daarom deur Hom gestraf is deur die verwoesting van hulle land – 1:2-7 (dit verwys heel moontlik na die veldtog van Sanherib in die tyd van Hiskia – Jes 36 en 2 Kon 18 – in Assiriese annale word vertel dat Sanherib 36 Judese stede verwoes het en 200 000 mense weggevoer het);
die tempeldiens in Jerusalem wat teen God se wil gepaard gaan met onreg en geweld in die samelewing waaroor die Here hulle aanspreek en tot bekering roep – 1:8-20 (Jesaja gebruik hier dieselfde uitspraak oor offers as Samuel – 1 Sam 15:22);
die ontrouheid van die stad Jerusalem wat in opstand is teen die Here en wat daarom deur die Here met streng optrede gestraf sal word, hoewel Hy tog steeds oordeel as 'n instrument tot vrymaking gebruik – 1:21-31 (die perikoop lees soos 'n begrafnislied waarin getreur word oor die dood van die reg en waardes waar niemand meer vir minderbevoorregtes omgee nie).
Toetrede: F131 of L179
Votum: (Uit Bybelmedia se "Woord en Fees 2015-2016")
Lofsang: F113 of L475
Wet: (Nav Jesaja 1:15-17 en Lukas 12:33-34)
Skuldbelydenis: (Uit Cas Wepener se "Soos 'n blom na die son draai" – Bybelmedia)
Respons: F69 of VONKK 1
Geloofsbelydenis: Hebreërs 11:1-3 en Apostoliese Geloofsbelydenis
Skriflesing: Jesaja 1:1-20
Terugvoer: [Van 'n plaaslike barmhartigheidsbediening waarby jul gemeente betrokke is.]
Voorbidding: of 'n Gebed van St. Franciscus van Assisi
Seën: [Op grond van 'n seën uit die Iona Gemeenskap]
Respons: F212 Refrein
F131. Kom Verander My Hart of
Lied 179 "Vader in die hemel"
Voorganger: Die Here alleen is God.
Gemeente: Hy alleen is God.
Voorganger: Hy spreek.
Gemeente: Hy roep die hele wêreld op
Voorganger: van waar die son opkom
Gemeente: tot waar dit ondergaan.
(Uit Bybelmedia se "Woord en Fees 2015-2016")
F113. Here Jesus, U Skyn Oor Almal [bekend: Shine, Jesus, Shine] of
Lied 475 "Allerhoogste Hemelvader"
[Bybelmedia se Woord en Fees 2015-2016 het 'n pragtige Wet/Skuldbeydenis/Genadeverkondiging op grond van die fokusteks, wat jy ook kan oorweeg]
Vanoggend se Skriflesing praat van godsdiensoefening wat die nood van die medemens minag [Lees Jesaja 1:15-17 of enige ander seleksie uit die fokusteks]:
Ook Lukas 12:33-34 [Leesrooster evangelie vir die week] praat van hierdie fokus op die nood van ander:
Gee paar oomblikke vir nadenke oor die nood in jul omgewing. Laat lidmate nadink oor die nood wat rondom julle is. Jy kan dalk selfs 'n paar foto's wys van mense wat by verkeersligte bedel, plakkerskampe, plaaslike bedieninge soos sopkombuise en "shelters".
(Uit Cas Wepener se "Soos 'n blom na die son draai" – Bybelmedia)
F69. Was My Skoon [kan ook net die refrein twee keer sing] of
VONKK 1 Wees my genadig, hoor tog my smeking (Psalm 51)
VONKK 1 "Wees my genadig, hoor tog my smeking (Psalm 51)"
Psalm 51 Teks: Driekie Jankowitz 2008 (Pro Deo) Melodie: ABEL – Abel Jankowitz 2008 Orrelbegeleiding: Colin Campbell 2009
© VONKK 2009 (admin Bybel-Media) Rubriek: Klassiek / Meditatief – Skuldbelydenis en Genadeverkondiging
"VONKK 158 "Ons Wy Onsself Aan Christus Toe
F113. "Here Jesus, U Skyn Oor Almal "
(RUBRIEK: Flammikidz – Diens en Getuienis) Musiek: Neil Büchner en Lizette Louw Teks: Louis Dressel
© 2008 MAR Gospel Music Publishers (2 Kon 5:3,15, Joh 6:9, Mark 11:3 Nuwe Lewende Vertaling)
Vertel die storie van die Eendkerk!
Of jy kan aansluit by die "Al was julle skarlakenrooi van sonde, julle sal wit word soos sneeu" van vers 18 en dit verbind met vergifnis deur Jesus se kruisdood. Die ou eksperiment met gekleurde water en bleikmiddel is altyd aanskoulik. Kyk hier hoe om dit te doen.
Hier is 'n inkleurprent van 'n sneeuman wat sê dat Jesus ons sonde weg was om witter as sneeu te wees.
Hier is 'n baie oulike aktiwiteit om sneeuvlokkies te maak deur stukkies van gevoude papier te knip (volg die skakel in die dokument)
Elke Sondag, so gereeld soos klokslag, waggel die eende van 'n sekere dorpie kerk toe. Hulle waggel uit hulle huise, af met Hoofstraat, draai in by die kerk en waggel tot by hulle banke. Daar gaan sit hulle mooi ordelik, elkeen op sy plekkie.
Op die regte tyd waggel die eendekoor in en gaan sit op die koorbanke. Dan kom die eenddominee na vore en slaan die Eendbybel oop. Hy lees voor: "Eende! God het vir julle vlerke gegee! Met julle vlerke kan julle vlieg! Met vlerke kan julle opstyg en sweef soos arende. Geen muur of grensdraad kan julle binne hou nie! Julle het vlerke. God het vir julle vlerke gegee, en julle kan vlieg soos voëls."
Al die eende kwaak: "Amen!" Dan waggel hulle huis toe (oorvertel deur Tony Campolo).
Mens kan die boodskap van Tony Campolo se eendgelykenis op meer as een manier uitlê. Maar hier is duidelik 'n slegte diskonneksie tussen erediens en lewe. Wat in die erediens van die lewe gebeur pas nie by die Godsontmoeting van die erediens nie.
Vir kinders van God, mense wat binne die ruimte van genade leef, is 'n diskonneksie tussen lewe en erediens altyd 'n krisis. Wanneer ons lewens nie erns maak met die beloftes van God, en ons lewensstyl nie pas by die gebooie van God nie, is dit tyd vir berou, bekering en hertoewyding aan God.
Dit is die worsteling van ons teks. Die profeet Jesaja tree ernstig in gesprek met die volk van God. Ons kan die inhoud van die gesprek kortliks as volg opsom:
Die volk se lewe op hierdie stadium word vergelyk met Sodom en Gomorra, en hulle tempel-eredienste met al sy offers afgewys.
Die rede is die lewe van onreg wat die volk lei. Hulle doen nie die goeie nie en laat nie reg geskied nie.
Daarom word die volk tot reinheid en geregtigheid opgeroep. Hulle moet onsedelikheid en verdrukking aflê en die Here in alle opsigte aanhang.
Dit sluit in dat hulle tot bekering kom, hulle verkeerde weë verlaat – onsedelikheid en sosiale onreg – die Here soek om vergifnis, en leer om volledig gehoorsaam aan Hom leef. Dit moet prakties in hul lewens sigbaar wees.
Die ervaring van die Godsverhouding – gebed, seën – word afhanklik gemaak van hulle soeke en bekering tot die Here: "As julle gehoorsaam wil wees, sal julle die goeie van die land geniet…" (1:19).
Vir elkeen wat die Here soek, belowe die Here dat Hy sal antwoord en hulle sal seën met vryheid en geregtigheid. "Al was julle skarlakenrooi van sonde, julle sal wit word soos sneeu, … julle sal wit word soos wol (1:18).
Bekering en lewensverandering
Die doel van Jesaja se boodskap was duidelik bekering en lewensverandering. Die dringende oproep van die profeet om te luister en ag te gee (1:10) kan met die laaste verse, naamlik om gehoorsaam te wees en terug te keer na God (1:18,19) verbind word. Die Here het duidelik 'n "saak" met die volk. Dit moet dringend uitgesorteer word. Hulle moet besef dat dit die Here self is wat met hulle praat (1:20).
Die bekering waarvan die profeet praat is egter nie om God se volk te word nie. Dit is nie om die regte God te aanbid nie. Dis om God reg te dien. Op die oomblik hou die volk die tempeldiens tot in die fynste detail in stand. Al die voorgeskrewe offers word gebring. Maar sodra hulle by die tempeldeur uit is, hervat 'n lewe van sonde.
Dalk het hulle gedink die tempeldiens koop God se guns. Dis 'n goeie belegging, want dit beteken die Here sal hulle lewe daarbuite dan seën.
God word nie omgekoop nie
God word nie omgekoop nie. Die nadruk op die baie offers (1:11), baie dae en feeste (1:13, 14) en baie gebede in hierdie verse (1:15) skep die indruk van 'n baie aktiewe godsdienstige lewe en toewyding aan God. Tog is dit leeg.
Mens kan dit sommer dadelik op onsself toepas. Hoe lyk ons vroomheid? Dit is uit ons teks duidelik dat kerkbesoek en bydraes aan die kerk nie skuldiges kan red nie. God word nie omgekoop deur godsdienstige rituele of spesifieke vorme van aanbidding nie. So 'n soort aanbidding is niks anders nie as selfbelang. Selfbelang neem die plek in van nederigheid en vertroue in God.
Hier plaas God elke vorm van ons aanbidding onder die vergrootglas. Wat is ons motiewe vir die manier waarop ons aanbid? Wil ons God se arm draai? Dink ons dat langer gebede en meer herhaling van dele van 'n lied groter lof aan God bring?
Jesus beklemtoon in Matteus 6 dat ons vroomheid in gebed, vas en hulp aan ons medemens nie daar is om God te beïndruk of om deur mense geprys te word nie. Inteendeel, om te dink dat God sal hoor as ons baie en lank bid is heidens, sê Jesus.
Aanbidding en lewe
Aanbidding en lewe is onskeibaar. Die profeet plaas sy vinger op die seerplek van hulle aanbidding. Die rede hoekom hulle so getrou aanbid het 'n rookskerm vir iets anders geword, naamlik onreg. Dit was nie die gebrek aan aanbidding nie, maar die gebrek aan 'n lewe wat daarmee saamgaan wat God siek en sat gemaak het.
Kyk net watter sterk taal die Here hier gebruik om sy misnoeë met hulle godsdienstigheid te kenne te gee. Hy is sat daarvoor. Dit staan Hom nie aan nie. Hy is moeg daarvoor. Die groot probleem word geïdentifiseer: aanbidding en onreg is onversoenbaar.
Die profeet benadruk dat hulle die woord van God, die onderwysing van God (Tora) moet hoor. Die Tora, waarin al die voorskrifte vir aanbidding gegee is, benadruk ook die lewenswyse wat daarmee saamgaan. Integriteit is wanneer ons aanbidding en lewe ooreenstem.
Prof. Dirkie Smit skryf iewers:
… die Christelike erediens (moet) … uitloop op lewens van geloof, hoop en liefde, van dankbaarheid en diensbaarheid, van navolging en gehoorsaamheid, van geloofwaardigheid en trou. Die Christelike aanbidding vloei oor in lewens van aanbidding, die liturgie van die erediens vloei oor in wat die Ortodokse tradisie die liturgie ná die liturgie noem, die lofsegging op die goedertierenhede van God vloei – op grond van die ontferminge van God – oor in offergawes van ons liggame, ons lewens, wat vir dié God welgevallig is. … só 'n oorgang van erediens na etiek, van liturgie na lewe, (is) … vanselfsprekend en noodsaaklik … binne die logika van die Christelike evangelie.
Die volk moes hulle daarom bekeer van onreg en terugkeer na die regte manier van aanbidding. Die liturgie ná die liturgie (hul lewe) moes ooreenstem met die liturgie (aanbidding) self.
Jesaja onderstreep dat ons diens aan God nie geskei kan word van ons diens aan ons medemens, ons naaste, nie. Bekering is om terug te keer na God en ons medemens. 'n Teoloog skryf dat die oorskatting van uiterlike vroomheid tot 'n onderskatting van die minder sigbare verpligting teenoor ons medemens lei.
Mens moenie dink dit gaan net oor ander mense nie. Ons het hierdie skeiding tussen ons diens aan God en ons medemens tot 'n volmaakte kuns ontwikkel. Ons geskiedenis is vol van voorbeelde waarin ons met ons hand op die Bybel mense onderdruk het. Uit dieselfde mond het gesange en psalms van lof en die vloek van ons medemens gekom. Israel se sonde was sosiale sonde. Hulle sosiale sonde plaas hulle in die kategorie van Sodom en Gomorra. Hulle sosiale onreg het hulle aanbidding uitgekanselleer.
Só ernstig is sonde. Johannes beklemtoon dit ook (1 Joh 3:16-18; 1 Joh 4:7-21). Bekering is die gedurige terugkeer na ons naaste en God. Daarby is egte bekering ook 'n sosiale bekering!
Jacques Presser se boek, De Ondergang, beskryf hoe die Nederlandse Jode deur die Nazi's tussen 1940 en 1945 vermoor is. Hy beskryf die voorliefde van Hess, die kommandant van Auschwitz, en ander offisiere soos Gemmeker, vir Kersfees. Baie van hulle was goeie pa's en baie gemoedelik. Gemmeker het selfs soms met die Jode as medemense gepraat. Hy is beskou as die beste offisier van 'n kamp waaronder iemand kon beland: "Hulle het Kersfees gevier en het dan hulle werk hervat, naamlik die moord op ontelbare mans, vroue en kinders, weerlose medemense."
Presser beskryf Gemmeker as 'n moordenaar met handskoene. Mense wou hom na WO II hang – nie aan 'n draad nie, maar aan 'n fluweeltou, omdat hy so 'n "aangename" moordenaar was. Op die oog af lyk dit of hulle suiwer van hart en rein van hande was, maar die realiteit was dat hulle harte en hande met bloed bevlek was.
Ons is nie beter as hulle nie. Jesus het ons bevry van ons bloedskuld wat die wêreld vol is. Al was ons hande vol bloed van ons medemens, sê die Hebreërbriefskrywer, is ons harte gereinig van 'n skuldige gewete en ons liggame is gewas met skoon water (Heb 10:22). Ons is gewas en gereinig met die bloed van die Lam. Deur die bloed van Christus het ons vrye toegang om te aanbid (Heb 10:29). Dit lei uiteraard tot 'n lewe van omgee, liefde en goeie dade (Heb 10:24).
Vir ons wat Christus ken
Juis daarom is Jesaja se boodskap veel ernstiger vir ons wat Christus ken.
Ons teks sê dat ons medemens altyd tussen God en ons aanbidding staan:
Jesus sê dat ons eers vrede moet maak met iemand wat iets teen ons het as ons kom om te aanbid (Matt 5:23, 24).
In die gelykenis van die bruilof in Matteus 22 word die persoon sonder 'n bruilofskleed uitgevang tussen die skare van bruilofgangers (Matt 22:12).
Dis gewoon onmoontlik om weg te kruip, in te sluip in God se teenwoordigheid in, sonder om ontmasker te word as ons vals is. Bekering beteken om weg te draai van sonde en te draai na ons medemens toe.
Ons teks nooi ons dus uit om aan onsself te dink as mense geroep om ons medemens te versorg. Elkeen van ons het daardie vermoë – hoe min of hoe baie ons het.
Soms is mens geneig om aan jouself as slagoffer te dink, as die "weeskind" of "weduwee" wat deur ander verontreg word. Dit mag so wees, maar selfs dan het mens die vermoë om te bly kies vir die belang van jou medemens. Ander se onreg kanselleer nie jou roeping om jou naaste se belange te dien nie.
Wanneer die erediens van die lewe binne enkele minute gaan begin, sodra ons deur die kerk se deure stap, lê die toets vir ons godsdiensbeoefening voor.
[Augustus is die Seisoen van Barmhartigheid, wat opbou na Barmhartigheidsondag die 28ste. Jy kan gerus elke Sondag geleentheid gee dat iemand van 'n plaaslike barmhartigheidsbediening waarby jul gemeente betrokke is, terugvoer gee. Of vertel vir die gemeente van die bediening en wys 'n paar foto's.]