Katalogus van Publikasies
In / Uit druk
Verslae van De Chavonnes en sy Raad, en van Van Imhoff, oor die Kaap.
Nederlandse teks met vertalings in Engels. Volgens John X Merriman, een van die stigters van die vereniging, handel hierdie dokumente oor sake wat dr Theal beskryf het as 'of the greatest importance to the European settlement in this country'. Dit is amptelike verslae oor toestande aan die Kaap.
Sagteband herdruk beskikbaar
Hierdie 'biografie' van Alleman is in werklikheid 'n vermaaklike verslag van die sosiale lewe aan die Kaap rondom die middel van die 18e eeu. Die verskeidenheid onderwerpe sluit o.a. in: die struktuur van die militêre magte; die lewe van die slawe; die opstand van Etienne Barbier; finansiële vooruitsigte vir jong vroue.
De Mist, J.A. - Memorandum met aanbevelings oor die struktuur en administrasie van die regering aan die Kaap die Goeie Hoop, 1802. With an English version by M.K. Jeffreys.
Soos baie van die vroeë publikasies van die Vereniging, is hierdie teks tweetalig (Nederlands/Engels). Dit is die verslag van die kommissie wat in die kritieke jare tussen die twee Britse besettings na die Kaap gestuur is. Die doel van die verslag was om oor die toekomstige regering van die Kaap te besluit, maar dit bevat kommentaar oor 'n wye verskeidenheid van sosiale, ekonomiese en politieke toestande aan die Kaap aan die einde van die 18e eeu.
Die eerste van drie volumes van Mentzel wat sy siening weergee van toestande aan die Kaap teen die middel van die 18e eeu. Mentzel wou foute van vroeëre reisigers soos Kolb regstel. Hierdie volume bevat 'n historiese agtergrond, 'n beskrywing van die Kaapse omgewing en verslae van die administrasie en finansies van die kolonie.
Bevat beskrywings van die Kaap deur Ovington, 1695; Beeckman, 1715; Dampier, 1691; Rogers se beskrywing van Natal, c. 1696; Cnoll's Dagregister van een reis naar het Warme Bad, met 'n Engelse vertaling; Dagverhaal wegens de reis naar 't Warme Water, opgesteld door Willem van Putten, C. 1710, met 'n Engelse vertaling; brief gedateer 1708 van John Maxwell aan ds /dr Harris; Instructien gedateerd 30 Maart 1699 door Gouverneur Simon van der Stel; Instructien gedateerd 19 April 1708 door Commissaris Cornelis Joan Simons.
Die tweede volume van Mentzel se verslag oor die lewe aan die Kaap dek verskeie onderwerpe, soos belastings wat die owerheid kan hef, die daaglikse lewe van die burgers, openbare veilings en die behandeling van slawe.
Owen het een van die bekendste beskrywings gegee van die lewe in Dingaan se stat, insluitend 'n verslag van die dood van Retief en sy metgeselle, waarvan hy die enigste blanke getuie was. Vir die eerste maal is die dagboek hier volledig gepubliseer, afgesien van die Betsjoeanaland-gedeelte 'which had been re-written to include the history but to exclude the theology'.
Dit handel oor die verhaal van die stranding van die Grosvenor, East Indiaman, aan die kus van 'Kaffrarië' in 1782; saamgestel deur George Carter, na die ondersoek gedoen op John Hynes, een van die oorlewendes, London 1791; en 'n Joernaal van die reis vanaf die Kaap die Goeie Hoop in 1790 en 1791, onderneem deur J van Reenen en ander op soek na die wrak van die Grosvenor; 'n letterlike vertaling van die oorspronklike deur kapt Edward Riou, London 1792.
Hendrik Witbooi, gebore in Pella, suid van die Oranjerivier, is as evangelis opgelei. Daarna het hy noordwaarts getrek na Gibeon in Namibia, waar hy 'n magsposisie verwerf, veldtogte teen die Herero onderneem en baie van hulle aan hom onderwerp. Sy dagboek, gehou tussen 1884 en 1894, is in Nederlands, met 'n inleiding, vertaal uit Duits in Engels, deur Gustav Voigts, 'n lid van die SWA Wetenskaplike Vereniging.
Lichtenstein, Henry - Travels in Southern Africa in the years 1803, 1804, 1805, 1806; by Henry Lichtenstein. Translated from the original German by Anne Plumptre. London, 1812-15 Vol I.
Lichtenstein was 'n Duitse dokter wat wyd deur die Kaapkolonie gereis en kommentaar gelewer het op die landskap en die ekonomiese omstandighede van die mense wat hy ontmoet. Sy eerste reis, deur die weste en noorde van die kolonie, het hom na Saldanhabaai, die Bokkeveld en die Groot Karoo gevoer. Vandaar het hy Swellendam besoek en langs die suidelike kus na Algoabaai gereis. Die eerste volume sluit af met sy ontmoeting van Afrikane so ver oos as die Visrivier. 'n Aanhangsel bespreek die Xhosa-taal.
Lichtenstein, Henry - Travels in Southern Africa in the years 1803, 1804, 1805, 1806; by Henry Lichtenstein. Translated from the original German by Anne Plumptre. London, 1812-15 Vol II.
In hierdie tweede volume reisLichtenstein via Graaff Reinet en die Karoo terug na die Kaap. Vervolgens keer hy terug na die distrik Swellendam. Sy laaste reis voer hom na Kuruman, waar hy die Koranna en die Betsjoeana ontmoet.
Journals of the expedition of the Honourable Ensign Olof Bergh [1682 and 1683] and Isaq Schrijver ; transcribed and translated into English and edited by Dr E.E. Mossop.
Die Sweed Olaf Bergh was een van die eerste blanke reisigers na Namakwaland. Die doel van sy reise was om te onderhandel met die 'Sousequase en Gourisse Hottentotte', om handel te dryf en om die gebied langs die Kaapse weskus te leer ken. Isaq Schrijver van Leiden is ook deur Goewerneur Simon van der Stel noordwaarts gestuur om deur ruilhandel beeste te bekom en om minerale te soek. Die teks van Bergh is parallel in Afrikaans en Engels, dié van Schrijver slegs in Engels.
Hierdie publikasie rekonstrueer Trigardt se trek na Natal op grond van sy dagboek. Dit bevat ook sy kommentaar op die mense wat hy langs die pad ontmoet het.
The early Cape Hottentots described in the writings of Olfert Dapper , William Ten Rhyne  and Johannes Guilielmus de Grevenbroek . The original texts, with translations into English by I. Schapera and B. Farrington, edited by I Schapera.
Die meeste vroeë reisjoernale oor die Kaap bevat inligting oor die plaaslike Khoisan gemeenskappe. Die drie werke wat hier gepubliseer word, is omvattender as die meeste ander en gee 'n redelik betroubare beeld van die stand van kennis aan die einde van die 17e eeu aangaande die inheemse bevolking. Die skrywers was nie wetenskaplikes nie, maar reisigers; die waarneembare aspekte van die inheemse kultuur word egter taamlik volledig behandel.
1935 [for 1934]
Hierdie joernale is oorspronklik gepubliseer in Molsbergen se Reizen in Zuid Afrika. Wikar se verslag is 'n weergawe van die daaglikse lewe en avonture van die eerste Europeaan van wie ons weet dat hy langs die Oranjerivier gereis het; terwyl die verslag van Jansz handel oor die eerste Europeaan wat die Oranjerivier oorgegaan het na Suidwes-Afrika (Namibia). Van Reenen het die Oranjerivier oorgesteek na Damaraland om koper te soek.
Isaacs se joernaal is een van die eerste verslae van 'n Europeaan oor Natal en die koninkryk van die Zoeloes. Die eerste volume begin in 1825, toe Isaacs vir die eerste keer na Natal gegaan het. Die grootste gedeelte van die teks bestaan uit 'n uitvoerige beskrywing van Tsjaka, sy samelewing en kultuur.
In 1830 het Isaacs na Natal teruggekeer, waar Dingaan nou geregeer het. Hy doen verslag van die vroeë blanke nedersetting; verder bevat die volume heelwat inligting oor die Zoeloe-kultuur.
Die Joernaal van Dirk Gysbert van Reenen, 1803; uitgegee deur wyle prof. Dr. W. Blommaert en prof. J.A. Wiid. With an English translation by J.L.M. Franken and Ian M. Murray.
Dit is 'n verslag van die reis wat na die Oos-Kaap onderneem is deur die goewerneur van die Kaap, JW Janssens, en kaptein Paravicini de Capelli, neergeskryf deur DG van Reenen. Van Reenen was 'n vername burger aan die Kaap, 'n wynmaker wie se wyn beskou is as die beste in die Kaap; en die wyn- en vleiskontrakte van die VOC is meer as een keer aan hom toegeken. Die doel van die reis was om die magsgebied van die Bataafse regering te inspekteer en om konflikte tussen die Hollandse burgers en die inheemse bevolking te besleg. Dit is 'n amptelike verslag met heelwat feitelike inligting.
Die Duminy Dagboeke [with English translation]; geredigeer deur prof. J.L.M. Franken.
Die Duminy-dagboeke bestaan uit die dagboek van Johanna Margareta Duminy (1797), die joernaal van François Duminy oor sy besoek aan die Caledon Baddens en die Bok-rivier (9 November 1810 tot 4 Maart 1811), die joernaal van François Duminy se ekspedisie na Walvisbaai in 1893 en Sebastian Valentyn van Reenen se joernaal van dieselfde ekspedisie. Die tekste is in Engels vertaal, maar die lang inleiding is slegs in Afrikaans.
The Diary of Dr Andrew Smith, director of the 'Expedition for exploring Central Africa', 1834-6; edited by Percival R. Kirby. Vol. I.
Andrew Smith, 'n weermagdokter, het in 1820 na die Kaap gekom en tot 1837 daar gebly. Die ekspedisie na Sentraal- Suid-Afrika is onderneem om meer uit te vind oor die mense wat na die noorde gewoon het. Smith het Kuruman besoek en tot in Ndebele-gebied gereis, en het die Oori-, Mariqua- en Limpoporivier ondersoek. 'n Aantal sendelinge het aan die ekspedisie deelgeneem, onder andere Robert Moffat. Die eerste volume gaan tot by 9 Mei.
The Diary of Dr Andrew Smith, director of the 'Expedition for exploring Central Africa', 1834-6; edited by Percival R. Kirby. Vol. II.
Die tweede volume van Smith se dagboek begin met die beskrywing van die sosiale lewe van die Barolong. Die geselskap het deur die noordelike Kaap tot in Mafikeng gereis en vandaar na Mosega. Vervolgens het hulle ooswaarts getrek en daarna na Kaapstad teruggekeer, via Mzilikazi, vir wie hulle die tweede keer besoek het. Die dagboek bevat uitgebreide inligting oor wilde diere sowel as gewoontes van die Afrikane wat hulle ontmoet het.
'n Ongewone verslag, uit die perspektief van 'n gewone soldaat, van die militêre lewe op die Oosgrens. Adams het die verslag in 1884 geskryf, veertig jaar na sy diens in Suid-Afrika. Die redakteur merk op dat 'His improbable tales have proved substantially true on investigation'. Hy het diens gedoen tydens die Oorlog van die Byl sowel as met die skermutseling by Zwart Koppies in die Oranje-Vrystaat.
Willem Stephanus van Ryneveld se Aanmerkingen over de verbetering van het vee aan de Kaap de Goede Hoop, 1804; uitgegee en toegelig deur H.B. Thom. With an English translation by I.M. Murray and J.L.M. Franken.
Hierdie volume handel oor een van die belangrikste elemente in die Suid-Afrikaanse ekonomiese geskiedenis voor die ontdekking van diamante en goud. Dit is 'n vroeë studie van die industrie van lewende hawe aan die Kaap, veral die ontwikkeling van die merino-industrie. Die skrywer was 'n VOC-amptenaar wat in die Kolonie gebore is en wat guns van die Britse gesagvoerders ontvang het by hul besetting van die Kaap in 1795. Ondanks sy pro-Britse houding het die Bataafste regering sy breë kennis na waarde geskat en hom gevra om die landbou-potensiaal van die Kaap te ondersoek. Hierdie verslag is die resultaat daarvan.
M.D. Teenstra - De vruchten mijner werkzaamheden, gedurende mijne reize over de Kaap de Goede Hoop, naar Java en terug, over St Helena, naar de Nederlanden, 1830. Uitgegee en toegelig deur F.C.L. Bosman; met taalkundige beskouing deur prof. Dr. J.L.M. Franken. With a summary in English by P.J. Smuts.
M.D. Teenstra was 'n Nederlandse hereboer wat die Kaap in 1825 besoek het. Tydens sy verblyf het hy vir 'n kuur na die Caledon-baddens gegaan en ook Genadendal en Kaap Agulhas besoek; hy het via Franschhoek en Stellenbosch na die Kaap teruggekeer. Sy waarnemings is skerp en volledig en hy het goed gebruik gemaak van die statistieke en ander amptelike inligting wat hy kon bekom. Sy redakteur beskou hom as een van die beste skrywers oor die Kaap uit daardie tyd.
Mentzel, O.F. - A geographical-topographical description of the Cape of Good Hope. Translated from the German by G.V. Marais and J. Hoge; revised and edited by H.J. Mandelbrote. Part III.
In hierdie derde volume van Mentzel se weergawe van die lewe aan die Kaap skryf hy oor sy reis na die binneland, na Stellenbosch en Swellendam. Hy lewer kommentaar oor landbou en wynbou sowel as oor jag. Die laaste hoofstukke handel oor die Khoi.
South African Journal of John Sheddon Dobie, 1862-6; edited by A.F. Hattersley.
Nadat hy twee keer na Australië geëmigreer het, waar hy ervaring opgedoen het in skaapboerdery, het Dobie in 1862 na Natal geëmigreer met die doel om skaapboerdery hier te vestig. Hy het min sukses behaal en het in 1866 na Suid-Amerika verhuis. Sy dagboek beskryf sy pogings tot skaapboerdery en ander ervarings in Natal.
The Chronicle of Jeremiah Goldswain, Albany Settler of 1820; edited by Una Long. Vol. I.
Jeremiah Goldswain se joernale, foneties geskryf in sy middel-Engelse dialek, het die belangstelling van taalkundiges sowel as historici gewek. Goldswain, 'n saer van Buckinghamshire, het in 1820 na die Oos-Kaap gekom. Die eerste deel van sy joernaal beskryf die aanvanklike probleme van die setlaars op die grens.
The Journal of Carel Frederik Brink of the journey into Great Namaqualand [1761-2] made by Captain Hendrik Hop and The Journal of the journey of Ensign Johannes Tobias Rhenius ; transcribed, translated and edited by E.E. Mossop.
Hendrik Hop was 'n Stellenbosse boer wat 'n pioniersreis na Namakwaland gelei het. Die verslag van die reis is geskryf deur die Kaapse landmeter en kaartemaker, Carel Brink. Saam met hierdie verslag is die kort joernaal opgeneem van die handelsreis van Johanner Rhenius van Berlyn, wat byna 40 jaar voor die reis van Hop plaasgevind het. Van besonder belang hier is die vertelling van die ontmoetings met die Khoi wat ver van die Kaap gewoon het.
The Chronicle of Jeremiah Goldswain, Albany Settler of 1820; edited by Una Long. Vol. II.
In die tweede volume van sy joernaal beskryf Goldswain die toenemende spanning tussen wit en swart op die grens, sy ervarings as 'n handelaar, asook sy verhouding met sy eie familie, insluitende hul mediese behandeling. Sy joernaal is met 'n bekoorlike, naïewe openhartigheid geskryf.
Journals of Andrew Geddes Bain, trader, explorer, soldier, road engineer and geologist; edited by Margaret Hermina Lister.
Andrew Geddes Bain is veral bekend as bouer van Kaapse paaie en passe. Sy dagboeke, van 1826 tot in die 1840s, was werkjoernale sowel as verslae van sy ervarings en beskrywings van die mense wat hy tydens sy werk ontmoet het. Hierdie volume sluit die kroniek in van sy reis in 1826 na die Noordkaap.
Letters of the American Missionaries, 1835-1838; edited by D.J. Kotzé.
Die 'American Board of Commissioners for Foreign Missions' was een van die laaste sendinggenootskappe wat werk in Suid-Afrika aangepak het. Aangesien daar baie sendelinge in die Kaapkolonie was, het die Amerikaners aanvanklik op die Matebele in Transvaal gekonsentreer, en ook op Natal. Hul aankoms het saamgeval met die Groot Trek en die uitbreiding van die Boerebevolking na die noorde en die ooste; hulle was dus in 'n goeie posisie om ontwikkelings in die Voortrekker-samelewing waar te neem asook die impak daarvan op inheemse samelewings.
Die Konvensie-dagboek van Sy Edelagbare François Stephanus Malan; uitgegee deur Johann F. Preller. With an English translation by A.J. de Villiers.
F.S. Malan, vroeër redakteur van Ons Land, was 'n Kaapse afgevaardigde na die Nasionale Konvensie in Durban, wat oor die bepalings van die Unie van Suid-Afrika onderhandel het. Malan het self aangedui dat die joernaal 'n tweeledige doel het: 1. Om 'n kort samevatting van die verloop van die konferensie te gee; 2. Om sy eie siening te gee van die grootste probleme waarmee hulle te kampe gehad het.
Die Dagboek van H.A.L. Hamelberg [in die Kaap en Oranje-Vrystaat], 1855-71; uitgegee en toegelig deur F.J. du T. Spies. With a summary in English by N.G. Sabbagha.
H.A.L. Hamelberg was 'n Hollander wat die Kaap in 1855 besoek het en ses maande daar gebly het. Vervolgens het hy gereis na Bloemfontein, waar hy ongeveer sewe jaar gebly het. Die joernaal bevat meer besonderhede oor die vroeëre as die latere gebeure.
A Source Book on the Wreck of the Grosvenor East Indiaman, compiled and edited by Percival R. Kirby.
Hierdie volume sluit aan by The Wreck of the Grosvenor, in 1927 deur die VRV gepubliseer. Dit bevat verskeie verslae van die stranding; die joernaal van William Hubberly, 'n oorlewende van die stranding; asook Nederlandse materiaal oor die gebeurtenis. Die volume sluit af met 'n volle lys van die skip se bemanning en passasiers.
The Narrative and Journal of Gerald McKiernan in South-West Africa during the years 1847-70; edited by P. Serton.
Gerald McKiernan was 'n Amerikaanse handelaar in Suidwes-Afrika tydens die laaste dekade voor die Duitse koloniale bewind. Die manuskrip bevat die verhaal van vyf jaar se reise in Afrika, van 1875 tot 1879, en 'n dagboek gehou van 1877 tot 1879. Die skrywer het ver gereis, waarskynlik tot diep in Angola.
Andrew Smith, 'n Britse dokter, het in 1832 na Natal gereis, oënskynlik om wetenskaplike redes, maar dit is byna seker dat hy op bevel van bo gehandel het. Die teks sluit 'n verslag van sy besoek aan Dingaan in en notas oor die verskillende stamme wat hy teengekom het; dokumentasie van die Cape Town Merchants uit 1835 en ook enkele dokumente van die South African Land and Emigration Association.
The Cape Journals of Archdeacon N.J. Merriman, 1848-55; edited by D.H. Varley and H.M. Matthew.
Aartsdeken Merriman is in 1848 deur Biskop Robert Gray as Aartsdeken aangestel. Sy opdrag was om die Kerk in die Oos-Kaap uit te brei deur nuwe gemeentes te stig en kerke in die klein statjies te bou. Sy taak was 'to awaken religious instincts long dormant through lack of opportunity' en 'to preach to barbarous people the saving grace of Christianity.' Om hierdie doel te verwesenlik, het hy regdeur die Oosgrens-gebied gereis, kommentaar op Nederlandse en Britse setlaars gelewer en baie Xhosa-leiers ontmoet.
Maleo en Sekoekoeni, vertaal uit die Duits van Th. Wangemann deur J.F.W. Grosskopf; uitgegee en toegelig deur G.P.J. Trümpelmann. With an English summary by A. Ravenscroft.
Dr Theodor Wangemann was 'n direkteur van die Berlynse Sendinggenootskap en het in 1866 na Suid-Afrika gekom om sendingstasies dwarsdeur die land te besoek. Hierdie werk, een van verskeie wat Wangemann geskryf het en 'n tipiese voorbeeld van die negentiende-eeuse Duitse sendingliteratuur, beskryf sendingwerk in die distrik Lydenburg in Noord-Transvaal.
The Reminiscences of Sir Walter Stanford, edited by J.W. Macquarrie. Vol. I, 1850-1885.
Sir Walter Stanford het vir baie jare in die Kaapkolonie se Departement van Naturellesake gedien. Toe hy in 1907 aftree, het hy sy herinneringe begin neerskryf. Hierdie eerste volume vertel van sy jeugjare, sy studie aan die Lovedale Kollege en sy werk in die Departement van Naturellesake gedurende die 1870's. Dit eindig met die Kaapse naturellewetgewing en die Doeanekommissie van 1881-3.
The Journal of Joseph Tindall, missionary in South-West Africa, 1839-55; edited by B.A. Tindall.
Joseph Tindall, 'n Wesleyaanse sendeling, het in Suidwes-Afrika gewerk, aanvanklik onder die mense van Jonker Afrikaner in Damaraland. Sy joernaal bevat baie inligting oor plaaslike gebruike en botsings tussen Damara-groepe. Die teks bevat nie die gebruiklike historiese inleiding nie.
John X. Merriman, die seun van Aartsdeken Merriman, was een van die briljantste politici aan die Kaap. Sy lang politieke loopbaan het die belangrikste politieke gebeurtenisse van die laat-19e eeu en vroeë 20ste eeu oorspan, en het gekulmineer in sy premierskap net voor die totstandkoming van die Unie in 1910. Polities was Merriman liberaal; hy het nou saamgewerk met Rhodes toe laasgenoemde die eerste keer premier geword het maar het later sterk pro-Boer geword. Volume 1 handel oor die begin van sy loopbaan aan die Kaapse oosgrens, en die eerste jare van verantwoordelike regering. Hierdie teks handel ook oor die ekonomiese rewolusie na die ontdekking van diamante en goud.
Journal of Residence in Africa, 1842-1853, by Thomas Baines, edited by R.F. Kennedy, Vol. I.
Thomas Baines was een van Suid-Afrika se merkwaardigste kunstenaars, wat baie historiese gebeurtenisse noukeuring weergegee het met die kwas sowel as met die pen. Hierdie volume handel oor 'n hele aantal van sy reise in die Ooskaap, met die Liddle-ekspedisie en ook op sy eie.
The Reminiscences of Sir Walter Stanford, edited by J.W. Macquarrie. Vol. II. 1885-1929.
Stanford se tweede volume handel oor sy lewe as hoofmagistraat in Pondoland tot met anneksasie; die impak van die Anglo-Boereoorlog; die stigting van Ndabeni, Kaapstad se eerste lokasie; en die Naturellesake-Kommissie van 1904.
Volume II dek Rhodes se eerste premierskap, met Merriman as Koloniale Tesourier; die periode voor die Anglo-Boereoorlog, insluitende die Jameson-inval; en Merriman se breuk met Rhodes. Dit was tydens hierdie periode dat Merriman pro-Boer geword en 'n alliansie met die Afrikaner-Bond gesluit het.
Journal of Residence in Africa, 1842-1853, by Thomas Baines, edited by R.F. Kennedy, Vol. II, 1850-1853.
Vol. II handel oor die Vaalrivier-ekspedisie van 1850, toe Baines deur die Oranje-Vrystaat gereis het en in die Transvaal tot by Potchefstroom. Dit sluit af met die 8ste Grensoorlog van 1850 tot 1851.
Reize in de Binnen-Landen van Zuid-Africa. Gedaan in den Jaare 1803 door W.B.E. Paravicini di Capelli, Kapitein Aide de Camp, by den Gouverneur van de Caap de Goede Hoop. Uitgegee en toegelig deur W.J. de Kock.
Paravicini di Capelli was 'n artillerie-kaptein tydens die bewind van die Bataafse Republiek en 'n aide-de-camp van die Kaapse goewerneur, Generaal Jan Willem Janssens. Hy het met die goewerneur na die binneland gereis en 'n amptelike sowel as 'n private joernaal gehou. Hy was aktief betrokke by die voorbereidings vir die verdediging van die Kaap teen 'n Britse inval en het in dié tyd wyd gereis. In 1804 het hy na Nederland teruggekeer.
Vol. III dek die Anglo-Boereoorlog, insluitend Merriman se deelname aan die pro-Boer Schreiner-ministerie, en 'n tydperk as lid van die opposisie. In hierdie tyd het hy geveg teen die opheffing van die Kaapse grondwet en vir 'n regverdige bedeling vir die Kaapse rebelle. Die volume sluit af met sy deelname aan die SA Naturellesake-Kommissie en die verkiesing wat tot dr Jameson se premierskap gelei het.
George Thompson het in 1818 in die Kaap aangekom en het 'n suksesvolle handelaar geword. Hy het met 'n Nederlandse vrou getrou en het vroeg in die 19e eeu wyd in suidelike Afrika gereis. Baie van sy reise was om sy sakebelange onder die 1820-setlaars in die Ooskaap uit te brei. Hy het ook tot by Kuruman gereis en vandaar na die Augrabies-waterval op die Oranjerivier.
Hierdie tweede volume deur Thompson dek 'n reis na die woongebiede van die Boesmans, die Korannas en die Namakwas, in die Roggeveld en Namakwaland. Die deel sluit af met 'observations on the present condition of the Dutch and English inhabitants' en 'n bespreking van die ekonomiese potensiaal van die Kaapkolonie.
Hierdie laaste volume van Merriman se korrespondensie handel oor Uniewording, insluitend sy sienings oor die maak van die grondwet, en sy tydperk as premier van die Kaapkolonie. Merriman het na Uniewording in die Kaapse parlement aangebly en het 'n rol gespeel in gebeure voor en net na die Eerste Wêreldoorlog.
Adam Tas (1668-1722) was 'n vroeë Nederlandse vryburger wat in die distrik Stellenbosch geboer het. Hy is veral bekend vir sy rol in die protes van die vryburgers teen goewerneur Willem Adriaan van der Stel oor die korrupsie van VOC-amptenare en die misbruik van handelsmonopolieë. Hierdie dagboek, die werk van 'n innemende en joviale man, beskryf die gemaklike lewe van die opkomende Kaapse burgery en die drama wat gelei het tot die arrestasie van Tas as die belhamel van die ontevredenes.
François Valentyn (1666-1727) is as 'n jong predikant na Nederlands-Oos-Indië gestuur. Hy het baie belang gestel in die natuurlewe wat hy in die Molukke en aan die Kaap waargeneem het. Oor 'n tydperk van byna 30 jaar het Valentyn die Kaap verskeie male besoek en die veranderinge opgemerk wat in hierdie tydperk in die jong kolonie plaasgevind het. Hy was 'n geesdriftige waarnemer van feite eerder as 'n ware wetenskaplike, en sy werk wemel van feitelike gegewens. Hierdie volume is die eerste volledig gepubliseerde Engelse vertaling van deel 5 van Valentyn se verslag van die Kaap.
Sir James Rose Innes (1855-1942) was een van Suid-Afrika se leidende juriste. Hierdie volume handel oor Rose Innes se politieke loopbaan, aanvanklik as 'n lid van Cecil John Rhodes se eerste ministerie in 1890-1893. Die politieke verdelings deur die Jameson-inval meegebring het Rose Innes teensinnig in die kamp van die lojaliste gebring. In 1900 het hy as prokureur-generaal van die Kaap tot die kabinet teruggekeer; later is hy aangestel as Hoofregter van die Transvaal. As politikus is Rose Innes gekenmerk deur 'n sensitiewe insig in die situasie van die land, deur integriteit en 'n gematigde houding – kwaliteite wat duidelik in sy briewe na vore kom.
Hierdie tweede deel van Valentyn se reise bevat die verslag van sy besoek in 1702 en 'n latere besoek in 1714. Dit sluit 'n uitgebreide verslag in van die gewoontes en die taal van die Khoi, die fauna wat hy teengekom het en die vroeë geskiedenis van die nedersetting.
Hierdie volume van Livingstone se geskrifte, geskryf voor sy reise, handel hoofsaaklik oor Suid-Afrikaanse sendeling-kwessies en rasse-aangeleenthede; dit bevat ook kommentaar oor handelaars. Sy bittere vooroordeel teenoor die Boere word geopenbaar, en ook sy botsings met ander sendelinge; nogtans is sy insigte in plaaslike samelewings insiggewend.
Anders Sparrman (1748-1820), 'n jong Sweedse dokter, is van belang vir sy reise na dele van die Kaap wat min mense destyds geken het. Hierdie eerste volume handel oor sy reis verby Mosselbaai en deur die Langkloof.
Hierdie tweede volume van Sparrman se reise doen verslag van sy besoek aan die Oos-Kaap, insluitende 'n verblyf by Agter Bruintjies Hoogte. Dit bevat kommentaar oor die gebruike van die Khoi van die oostelike distrikte en oor plaaslike flore en fauna.
Lawrence Richardson (c.1869-1953), 'n lid van die "Society of Friends" (Kwakers), was lid van twee humanitêre feitesendings na Suid-Afrika na afloop van die Anglo-Boereoorlog (SA Oorlog). Sy noukeurige dagboeke gee sy onderhoude in detail en bied 'n insigryke beeld van 'n samelewing deur die oorlog verwoes.
Selected Articles from the Cape Monthly Magazine (New Series 1870-76). Introduction and notes by A.M. Lewin Robinson.
Die Cape Monthly Magazine was die bekendste van die 19e-eeuse Kaapse tydskrifte. Met Professor Roderick Noble van die South African College en Alfred Whaley Cole as redakteurs, het dit bydraes van leidende Kaapse intellektuele ontvang. Hierdie keuse uit die bydraes handel oor reise en historiese herinneringe, en sluit artikels in deur dr W.G. Atherstone, Charles Brownlee en Robert Godlonton.
William Somerville's narrative of his journeys to the Eastern Cape frontier and to Lattakoe 1799-1802. Introduction and notes by Edna and Frank Bradlow.
William Somerville, 'n Edinburgse dokter, het die Britse invalsmag onder Generaal-majoor Craig vergesel wat die Kaap in 1795 verower het. Hy het daarna vir 'n aantal jare in die Kaap aangebly; in 'n tyd van intense grenskonflite saam met Generaal-majoor Dundas na die oostelike distrike gegaan, en later het hy 'n ekspedisie na die Oranjerivier vergesel. By albei geleenthede het hy verslag gedoen van die inheemse mense wat hy ontmoet het, asook van die flora en fauna.
Edward Ross, Mafeking se afslaer, is veral bekend vir sy produksie van banknote tydens die beleg van Mafeking. Sy dagboek is een van die knapste van die baie verslae van die beleg, en gee die aktiwiteite van die inwoners van Mafeking weer sowel as die militêre aspekte van die beleg.
Percy Molteno (1861-1937) was 'n seun van Sir John Molteno, eerste premier van die Kaapkolonie. Hy was 'n regsgeleerde en na sy huwelik met die dogter van die skeepsmagnaat Sir Donald Currie, het hy in Engeland vir sy skoonvader gaan werk. Hy het egter 'n intense belangstelling in politieke ontwikkelinge in die Kaap behou en het 'n wydlopende korrespondensie met baie van die kolonie se leiersfigure gevoer. Gedurende die Anglo-Boereoorlog was hy lid van die pro-Boer-beweging, en in 1906 het hy Britse parlementslid geword onder die leierskap van die Liberale Sir Henry Campbell-Bannerman.
Briefwisseling van Hendrik Swellengrebel Jr. oor Kaapse Sake 1779-1792. Uitgegee met inleiding en aantekeninge deur dr. G.J. Schutte. With an English summary by Dr A.J. Böeseken assisted by Prof. H.M. Robertson.
Hendrik Swellengrebel Jr (1734-1803) was die seun van Hendrik Swellengrebel wat 'n paar jaar goewerneur aan die Kaap was en nog 'n aansienlike hoeveelheid eiendomme daar besit het. Die jonger Swellengrebel het 'n gemaklike lewe in Nederland gelei, maar het die Kaap in 1776-7 besoek en daarna 'n belangstelling in Kaapse aangeleenthede behou. Hy het betrokke geraak by die rebelse Kaapse Patriotte en het veel gedoen om die ekonomie van die gebied te bevorder. Sy briewe bevat baie inligting oor die sosiale geskiedenis van die Kaap tydens die laaste kwart van die 18e eeu.
Jane Waterston (1843-1932) het die sendeling, dr James Stewart, na die Oos-Kaap vergesel toe hy prinsipaal by die Lovedale-Inrigting geword het. Daar het sy 'n inrigting vir meisies begin, maar haar eintlike begeerte was om as dokter onder vroue in die binneland van Afrika te werk. In 1874 het sy na Engeland teruggekeer, waar sy een van die eerste vroue was wat medisyne gestudeer het aan die 'London School of Medicine for Women'. Na 'n kort, ontnugterende verblyf in Njassaland het sy in Kaapstad gaan woon, waar sy 'n welbekende persoon geword het wat aktief aan die politieke lewe van die stad deelgeneem het. Sy het haar hele lewe lank met James Stewart bevriend gebly, en het oor 'n verskeidenheid onderwerpe met hom gekorrespondeer.
Edmund Garrett (1865-1907) was lid van 'n familie wat leidende feministe opgelewer het soos dr Elizabeth Garrett Anderson en Millicent Garrett Fawcett. In 1895 is hy as redakteur van die Cape Times aangestel, 'n pos wat hy behou het in die kritieke jare van die Jameson-inval tot by die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog. Hy was 'n vurige imperialis en het hegte vriendskappe gesluit met Sir Alfred Milner, Goewerneur van die Kaap, en met dr Jane Waterston. Sy briewe aan sy neefs en niggies gee 'n intieme en lewendige beeld van die lewe in Kaapstad tot 1899, toe hy as gevolg van swak gesondheid na Engeland moes terugkeer.
Hierdie volume, geproduseer om die honderdjarige bestaan van Johannesburg te gedenk, handel oor die sosiale geskiedenis van die myndorp in sy pioniersdae. Die vier ingeslote joernale is: C. Du-Val, 'All the World Around!!! with pencil, pen and camera'; T.R. Adlam, 'Sunrise and Advancing Morn: Memories of a South African Boyhood'; E. Bright, 'Letters, 1902-1909; Excerpts from the memoirs of William T. Powell.
Carl Peter Thunberg, 'n Sweed en dissipel van die beroemde botanikus, Linnaeus die ouere, was die eerste gegradueerde wat uitgebreid in die Kaapse binneland gereis het - sy reise was voor dié van sy landgenoot, Anders Sparrman. Hy het drie joernale geskryf - oor sy twee reise na die Oos-Kaap tot by die Sondagsrivier en sy reis na die Roggeveld. Ook het hy geskryf oor die sosiale lewe en gebruike van die koloniste, slawe en inheemse bevolking in die Kaapstad-omgewing, waar hy 'n tyd lank gewoon het.
Gegrond op 'n wye verskeidenheid van bronne, ondersoek hierdie volume die polemiek rondom die teregstelling van 'Breaker' Morant en sy twee Australiese landgenote. Dit ondersoek nie alleen die moorde wat aan Morant toegeskryf word nie, maar gaan die konteks na waarbinne die 'Bushveldt Carbineers' gewerf en opgelei is. Dit bly steeds een van die standaardwerke oor die onderwerp.
Majoor John North Crealock (1837-1895) het in 'n aantal koloniale oorloë geveg, onder andere die Indiese Opstand en die Anglo-Zoeloe Oorlog. Hierdie volume gee 'n gedetailleerde verslag van die oorlogvoering teen die Xhosas in die laaste fase van die grensoorlog van 1877-8. Crealock was eiewys en onbekwaam, maar sy joernaal gee tog 'n sobere weergawe van die militêre situasie.
Die reis van HMS Guardian is uniek in die geskiedenis van die seevaart. Die skip het in September 1789 van Spithead geseil met voorraad vir die nuwe Britse kolonie in Nieu-Suid-Wallis. Dertien dae voor die verwagte aankoms in die Kaap het die skip 'n ysberg getref wat die roer en die grootste deel van die kiel weggeskeur het. Die helfte van die varendes het in reddingsbote geklim, maar slegs een van die bote kon die 1300 myl reis na die Kaap voltooi. 'n Maand later het die onwaarskynlike gebeur: die verminkte Guardian het, danksy uitstekende seemanskap, Tafelbaai binnegevaar. Die volle fassinerende verhaal van die reis van die Guardian word hier vertel in die skip se logboeke en in briewe.
William Coates Palgrave (1833-1897) was oor 'n tydperk van 25 jaar betrokke by Suidwes-Afrika (Namibië). As Spesiale Kommissaris na Hereroland en Namaland het hy vyf sendings namens die Kaapse regering na die land onderneem. Hierdie volume, wat die amptelike joernale bevat, die notules en verslae tydens die sendings geskryf, gee 'n blik op 'n land op die vooraand van kolonisasie.
Die 15-jarige 'Franse seun' was in 1687 op 'n skip wat aan die Ciskeise kus gestrand het, en het 'n jaar lank by 'n Xhosa-opperhoof ingewoon. Die wêreld van die Hugenote diaspora, die bloeiende handel op die Indiese Oseaan, die Kaap se sleutelposisie in die stryd om mag, en die ontluikende belangstelling van Nederland in 'Terra de Natal' vorm die sentrale elemente van hierdie ryk-geskakeerde vertelling, die eerste volledige Europese vertelling oor die lewenswyse van die Xhosa sedert die aanvang van kolonisasie.
Johan August Wahlberg (1810-1856), 'n Sweedse natuurkundige, het voor die middel van die 19e eeu deur groot dele van suidelike Afrika gereis, onder andere Natal en Namibië. Hy is deur die Sweedse Akademie vir Wetenskap gestuur om plante en diere in suidelike Afrika te versamel en na die Natuur-historiese museum in Stockholm te bring. Sy reisjoernale is oor die algemeen bondig en saaklik, maar sy weergawe van die mense wat hy ontmoet het, is meestal betroubaar en onbevooroordeeld.
Die joernale van Lady Anne is 'n hersiene weergawe van haar oorspronklike dagboeke, saamgestel vir die aandag van naby familie en vriende. Die bedoeling was nooit dat dit gepubliseer moet word nie. Nogtans is dit van onskatbare waarde vir die lig wat gewerp word op 'the interesting domestic particulars of life in Cape Town', sake wat deur manlike skrywers geïgnoreer is. Verder het haar posisie in die samelewing, as eggenote van die sekretaris van die eerste Britse goewerneur aan die Kaap en laasgenoemde se amptelike gasvrou, haar toegang tot 'n wye verskeidenheid van sosiale klasse en mense verleen. Hoewel die dagboeke noukeurig gesensor is, bied die voortreflik geskrewe joernale 'n unieke blik op die lewe aan die Kaap aan die einde van die 18e eeu.
Vroeg in die 19e eeu was daar vier klein, semi-onafhanklike Griekwa-staatjies in die Trans-Oranje, elk geregeer deur sy eie Hoof of 'Kaptyn'. Hulle was van die grootste belang vir die Britse gesag aan die Kaap, asook vir die Londonse Sendinggenootskap. Hierdie volume bevat 'n versameling van amptelike en semi-amptelike dokumente rakende die Kapteinskap in Philippolis, in die latere Vrystaat, van 1826 tot 1861, toe dit oorgedra is aan Kokstad in Griekwaland-Oos. Die dokumente gee 'n omvattende beeld van 'n swak-gedokumenteerde aspek van die geskiedenis van die noordelike grens.
In 1899 het Ludwig Krause sy regspraktyk in die Transvaal laat vaar om aan die kant van die Boere te gaan veg. Aanvanklik was hy 'n gewone burger, maar later het hy 'n offisier in Noord-Transvaal geword. Die memoirs van Krause, wat in Cambridge gestudeer het, word gekenmerk deur 'n helder styl en 'n beskrywende krag. Die waarde daarvan word verder verhoog deur die skerp uitgesproke menings, nie alleen teen die Britse vyand nie, maar ook teen sommige van Kruger se ondersteuners.
Die Noorweegse Sendinggenootskap het hul eerste permanente sendingstasies noord van die Tugela in die 1840s gestig. Die Zoeloe Lutherse Kerk, wat ontstaan het uit bekerings in die 1860s, het in werklikheid eers na die verowering van Zoeloeland in 1879 ontwikkel. Die Noorweegse sendelinge was strategies geplaas om veranderinge in die Zoeloe kultuur en beskawing waar te neem, en hul briewe en verslae is 'n ryk en gedetailleerde historiese bron.
Gustav de Vylder,'n Sweedse natuurkundige, het van 1873 tot 1875 deur Namibië gereis en insekte en ander natuur-historiese objekte vir instellings in sy vaderland versamel. Hy het sy reise 'n paar jaar voor die Duitse besetting onderneem, in 'n tyd toe Europese invloed nouliks merkbaar was. De Vylder se joernaal is die verslag van 'n avontuurlike reis, van persoonlike ontmoetings en toestande in 'n gebied wat toe as verafgeleë beskou is. Hy was 'n man van sy tyd, maar sommige van sy idees was uitdagend en sy tyd vooruit.
Die Cape Diaries is die private en ongewysigde verslae waarop Lady Anne haar Joernale gebaseer het. Gevolglik bring hulle Lady Anne Anne se ongesensureerde beskouings oor 'n wye verskeidenheid onderwerpe, polities en sosiaal, tot uiting. Die dagboeke is nie alleen insiggewend nie maar ook vermaaklik as gevolg van haar briljante stilistiese vermoëns en haar klaarblyklike genot by die skryf daarvan. Hulle lewer 'n belangrike bydrae tot ons kennis van die oorgang in haar tyd vanaf die aristokratiese, hiërargiese wêreld van die 18e eeu tot die snel-opkomende bourgeoisie-kultuur van die 19e eeu.
Hierdie tweede volume van die Cape diaries handel oor die jaar 1800 en is 'n voortsetting van Lady Anne se ryk en vermaaklike verslag oor die lewe aan die Kaap in die eerste jare van die Britse bewind. Wat die politiek betref, ontbloot die dagboeke die konflikte tussen senior amptenare, nie net in die burgerlike administrasie nie, maar ook tussen die leër en die vloot. Lady Anne se selfstandige denke word weerspieël in haar idees oor 'n verskeidenheid van sake, soos diereregte, binnenshuise versiering en landskap-ontwerp. Sy bied ook waardevolle insigte in die sosiale beperkings waaronder vroue in daardie tyd moes lewe.
Albert Edward Hilder was vasbeslote om in die Anglo-Boereoorlog by die Britse en Geallieerde magte aan te sluit. Na sy emigrasie na Kanada het hy by die Royal Canadian Dragoons aangesluit, en toe die oorlog in Oktober 1899 uitbreek, het hy himself as vrywilliger aangebied. Hy het twee keer in Suid-Afrika diens gedoen, in 1900 en in 1902. Hilder se geskrifte bevat seldsame verslae van die Kanadese aksie in die oorlog, gesien vanuit die perspektief van die berede infanterie. Geen ander substansiële beskrywings van hierdie eenhede is ooit gepubliseer nie, ondanks die feit dat hierdie manne meer as 50% van die Kanadese soldate uitgemaak het wat vir die oorlog gewerf is.
John (Jack) Moody Lane, gebore in Ulster, het sy fortuin in die Suid-Afrikaanse Republiek gaan soek, waar hy 'n winkelier in die dorpie Hartbeesfontein in die Wes-Transvaal geword het. Alhoewel hy burgerskap van die Republiek aanvaar het, het hy lojaal aan die Britse saak gebly, en hy was teensinnig om die wapen teen sy vaderland op te neem toe hy aan die begin van die oorlog opgekommandeer is. Gevolglik is hy aan die hoof van ammunisie geplaas in die hooflaer van Generaal Piet Cronjé. Lane het die aksie gesien by Magersfontein, buite Kimberley en ook by Paardeberg, waar hy gevange geneem en na St Helena gestuur is. Hy het deurgaans sy droë sin vir humor behou en het die lewe in die Boerekampe met 'n skerp en kritiese oog beskou.
Sir Graham Bower's Secret History of the Jameson Raid and the South African Crisis, 1895-1902. Edited by Deryck Schreuder and Jeffrey Butler
Graham Bower se 'Secret History' is die persoonlike verslag van iemand uit die binnekringe oor daardie imperiale skandaal, die Jameson-inval. Bower het 'n streng Victoriaanse erekode aangehang. Nadat Rhodes hom vertroulik ingelig het oor die plan om troepe na die Transvaal te stuur, het hy, as amptelike sekretaris van die Britse Hoë Kommissaris in Suid-Afrika, besluit om stil te bly en die rol van die slagoffer te speel eerder as om die Hoë Kommissaris se aandeel in die inval te openbaar . Hy het verskeie ontwerpe van sy 'Secret History' geskryf om sy optrede te regverdig en sy naam in ere te herstel. Hierdie volume is saamgestel uit sy ongepubliseerde manuskripte, sy persoonlike dokumente en amptelike rekords.
Hendrik Cloete, Groot Constantia and the VOC, 1788-1799. Documents from the Swellengrebel Archive, edited and introduced by G. J. Schutte. English translation by N. O. van Gylswyk and D. Sleigh.
Hendrik Cloete, die eienaar van Groot Constantia sedert 1778, het die herehuis vergroot en die beroemde Constantiawyn verbeter en bemark. Hierdie volume, wat die korrespondensie tussen Cloete en Hendrik Swellengrebel jr. bevat, handel oor Cloete se pogings om ‘n vergunning van die Vereenigde Oostindische Compagnie te verkry om sy wyn vryelik te verhandel en bemark. Die publikasie bide die leser ‘n kykie agter die skerms op die politieke en ekonomiese geskiedenis van die Kaap en gee ook inligting oor die lewe en werk van die wynmakers van Groot en Klein Constantia teen die einde van die agtiende eeu: Hendrik Cloete, Johannes Nicolaas Colijn en hulle slawe. Die briewe en ander dokumente is gepubliseer in die oorspronklike Nederlands, vergesel van ‘n volledige Engelse vertaling.
Moravians in the Eastern Cape, 1828-1928. Translated by F. R. Baudert, edited by T. Keegan.
Die vier tekste wat in hierdie publikasie opgeneem is, handel oor die minder bekende sendingwerk van die Morawiese Sendinggenootskap in die Oos-Kaap sedert die aanvang daarvan in 1828 tot 1928. Duidelik en subjektief belig dit die Morawiese sendingbedrywighede in Suid-Afrika, vanaf die pionierswerk wat op Genadendal en ander nedersettings in die Wes-Kaap begin het en wat later na die Xhosa uitgebrei is. Die verhaal skets ‘n duidelike beeld van die sendelinge en hulle gesinne se toewyding aan hulle taak, die suksesse en mislukkings van hulle sendingwerk, en bied ook seldsame insigte oor die dinkprosesse en optrede van die bekeerlinge tot die Christendom bekeer. As sulks gee dit ‘n blik op die kulturele en sosiale wisselwerking op een van Suid-Afrika se oudste en onrustigste grens-gebiede. Dit bied ook ‘n beter begrip van hoe hierdie prosesse op sowel die persoonlike as die institusionele vlak voltrek is.
Trials of Slavery. Selected documents concerning slaves from the criminal recoreds of the Council of Justice at the Cape of Good Hope, 1705-1794. Edited by Nigel Worden andGerald Groenewald.
Met Trials of Slavery word nuwe terrain in die Suid-Afrikaanse historiografie betree. Dit is ‘n versameling van 87 hofrekords uit die 18de eeu waarin slawe betrokke was. Die dokumente kom almal uit die besonder interessante argief van die Raad van Justisie aan die Kaap die Goeie Hoop tydens die bewind van die Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Dit belig die harde werklikheid van misdaad en strawwe aan die Kaap gedurende daardie tyd en verstrek ook noukeurige inligting oor die lewenswyse, arbeid, taal en voor-uitsigte van die slawe en ander inwoners van dié Nederlandse kolonie. Hierdie hofrekords bied aan die leser ‘n blik op slawe as mense van vlees en bloed in stedevan ‘n gesiglose en stom massa wat net as objekte van buitestanders se waarnemings geag is. Die transkripsie is in die oorspronklike Nederlands gepubliseer, met ‘n Engelse vertaling.
Words of Batswana: Letters to Mahoko a Becwana, 1883-1896. Translated and edited by Part T. Mgadla and Stephen C. Volz.
Words of Batswana bevat ‘n versameling briewe wat Batswana aan Mahoko a Becwana (News/Words of Batswana), ‘n Setswana-talige koerant wat tussen 1883 en 1896 deur sendelinge van die Londense Sendinggenootskap te Kuruman uitgegee is, geskryf het. Die meeste van die brief-skrywers was lidmate van gemeentes in die huidige provinsies Noord-Kaap en Noordwes, maar sommiges het ook uit Transvaal, Oranje-Vrystaat en die protektoraat Betsjoeanaland geskryf. Die meerderheid van die briewe was aan die redakteur gerig, maar was eintlik vir ander Batswanalesers van die koerant bedoel.Hulle het oor ‘n wye verskeidenheid onderwerpe geskryf wat van belang was vir Batswana wat hulle onderwys in sendingskole ontvang het. Dit het onderwerpe soos sendingwerk, teologie,standaardisering van geskrewe Setswana, kultuuroordrag en Europese kolonisasie ingesluit. Die briewe was dikwels antwoorde op ander briewe of artikels deur sendelinge, en het lewendige debatte oor ‘n aantal polemiese strydpunte tot gevolg gehad. Dit bied ‘n seldsame en insig-gewende blik op die debate wat tussen geletterde swartmense plaasgevind het gedurende ‘n beslissende tydperk in die totstandkoming van die moderne Afrika en Botswana. Die teks is gepubliseer in die oorspronklike Setswana, met ‘n Engelse vertaling daarvan.
Francois le Vaillant: Travels into the interior of Africa via the Cape of Good Hope. Vol. I. Vertaal en geredigeer deur Ian Glenn, bygestaan deur Catherine Lauga du Plessis en Ian Farlam.
In 1780 het ‘n toe nog jong Francois Vaillant uit Nederland na die Kaap vertrek om voorbeelde van voëls en diere te versamel. Sy verslag oor sy reis is wyd gepubliseer en gedurende die Franse Rewolusie en daarna het dit ‘n invloedryke publikasie oor Suid-Afrika geword wat dwarsdeur Europa gewild geword het en baie standpunte van die Verligting weerspieël het. Le Vaillant se verslag het die vryheid van die wilde natuur gebruik om die konvensies van die beskawing te bevraagteken. Dit was die eerste verslag met sterk kritiek op Nederlandse kolonialisme en die onmenslikheid van kolonialistiese gebiedsuitbreiding. Dit was ook die eerste gedetailleerde etnografiese verslag wat op veldwerk berus het. Sy eerste reis het ‘n roete deur die Karoo gevolg tot by die huidige Somerset-Oos en Cookhouse en dit wek die leser se belangstelling vir nog meer op. Hierdie nuwe vertaling word voorafgegaan deur ‘n inleiding wat Le Vaillant in historiese en intellektuele konteks plaas en die letterkundige en geskiedkundige belang van sy Travels bespreek
Isaac Williams Wauchope: Selected Writings 1874-1916. Geredigeer en vertaal deur Jeff Opland en Abner Nyamende met inleiding en notas deur Jeff Opland.
Isaac Williams Wauchope (1852-1917) was in die laat-19e en vroeg-20ste eeu 'n prominente lid van die Afrika-elite in die Ooskaap. Hy was 'n predikant van die Kongregasionalistiese Kerk, politieke aktivis, historikus, digter en, uiteindelik, die legendariese held in die Mendi-ramp. Tydens sy studies aan Lovedale was hy lid van 'n sendingreis na Malawi, hy was betrokke by die stigting van een van die eerste politieke organisasies vir Afrikane, 'n stoere ondersteuner van John Tengo Jabavu, 'n geesdriftige propagandis vir die stigting van die Universiteit van Fort Hare, en hy was ook twee jaar in die Tokai-tronk vir bandiete. Vir meer as 40 jaar, van 1874 tot 1916, het hy oorvloediglik bydraes gestuur na koerante - nuus, kommentaar, aankondigings, digkuns, gesange, geskiedenis en biografie, reisverslae, preke, vertalings, verduidelikings van spreekwoorde en koninklike prysgedigte. Hierdie volume bevat, in Engels en in Xhosa, 'n keuse uit sy geskrifte wat 'n beeld gee van Wauchope se betekenisvolle en stormagtige lewe.
Alan Paton Selected Letters; versorg en ingelei deur Peter Alexander.
Alan Paton was 'n geesdriftige briefskrywer wie se briewe byna soos 'n reeks vurige gesprekke is. Die briewe laat blyk sy talent vir vriendskap, sy lewendige persoonlikheid en sy prinsipiële betrokkenheid by die Suid-Afrikaanse samelewing. Hierdie versameling van 350 briewe wat nie voorheen gepubliseer is nie, maak 'n belangrike deel van sy geskrifte uit. Hulle wissel van briewe geskryf as briljante student van 18 jaar oud tot briewe geskryf in sy ouderdom; hulle toon heelwat fasette van sy letterkundige belangstellings, sy politieke aktivisme asook sy werk as onderwyser en hoof van 'n verbeteringskool.
Friendship and Union. The South African Letters of Patrick Duncan and Maud Selborne 1907–1943. Geredigeer en ingelei deur Deborah Lavin.
Hierdie volume, wat ‘n eeu na Uniewording in 1910 verskyn, vertel die verhaal van die eerste paar dekades van die nuwe staat. Die verhaal ontvou deur briewe wat weekliks uitgeruil word deur twee belangstellende kommentators: Patrick Duncan, gebore in Skotland, oorspronklik ‘n lid van Milner se ‘Kindergarten’ van jong Britse staatsamptenare wat ‘n gerespekteerde politikus in die nuwe Unie geword het. Sy loopbaan het ‘n hoogtepunt bereik met sy aanstelling as die eerste plaaslike Goeverneur-Generaal. Hy het sewe-en-dertig jaar met Maud, Lady Selborne, wat getroud was met Milner se opvolger, gekorrespondeer. As ‘n geesdriftige feminis en ‘n fassinerende persoonlikheid met ‘n patrisiese agtergrond, het sy ‘n lewenslange vriendskap rondom hulle gedeelde preokkupasie met Suid-Afrika, met Duncan ontwikkel.
Die briewe ondersteun die sienswyse dat die eerste konstitusie ernstige leemtes gehad het, alhoewel die ‘nuwe Suid-Afrika’ in 1910 byna soos ‘n wonderwerk voorgekom het. Bitter vyande het ooreengekom om opnuut te begin en het op ‘n pynlike manier ‘n nuwe konstitusie onderhandel, met gebruikmaking van die beste internasionale voorbeelde; ‘n politieke leierskap het ontwikkel wat versoening voorgestaan het; verandering moes aanvaar word en op elke vlak ontwikkel word; nuwe simbole van leierskap is op ‘n sorgvuldige manier ontwikkel. Byna dadelik is die legitimiteit van die staat deur die stakings van 1913 en 1922 en die rebellie van 1914 uitgedaag. Die briewe help om te verstaan hoe Suid-Afrika teen 1943 as ‘n nuwe onafhanklike nasie binne die Gemenebes-alliansie verrys het.
The South African Letters of Thomas Pringle. Geredigeer en ingelei deur Randolph Vigne.
Thomas Pringle (1789–1834) word in hierdie land onthou as die ‘vader van die Engelse poësie’, as leier van die enigste Skotse Setlaarsparty in 1820, en as ‘n kampvergter vir die vryheid van die pers. Hy het ‘n vroeëre loopbaan gehad as stigtersredakteur van die Blackwood’s Magazine in Edinburgh en ‘n later een as geleerde in London en sekretaris van die Anti-Slavery Society. Die afskaffing van slawerny het in Augustus 1834 in die Britse Ryk in werking getree. Kort daarna, in Desember 1834, is Pringle, ‘n teringlyer en kreupel van sy geboorte af, oorlede, net 45 jaar oud. In Kaapstad was hy aan die hoof van die Suid-Afrikaanse Openbare Biblioteek; hy was ook, saam met sy vriend John Fairbairn, redakteur van die Kaap se tweeweeklikse, eerste onafhanklike nuusblad, en het ‘n suksesvolle ‘klassieke en kommersiële akademie’ gestig, totdat dit alles tot ‘n einde gebring is deur die vyandigheid van die goewerneur, Lord Charles Somerset.
A B Xuma. Autobiography and Selected Works. Geredigeer deury Peter Limb
Alfred Bitini Xuma (1893-1962) is veral bekend as die president wat die African National Congress (ANC) in die 1940’s laat herleef het en wat uit die pos gewerk is deur die ANC se Jeugliga. Minder bekend is sy invloedryke openbare loopbaan as mediese dokter en sosiale hervormer, of sy prikkelende gedagtes geformuleer in drie dekades van toesprake en geskrifte, waarin hy konsekwent kritiek gelewer het op wit oorheersing, sosiale ongelykheid en die regeringsbeleid van segregasie en apartheid. Xuma se volgehoue bemoeienis met nasionale bevryding, gesondheid en swart identiteit verleen aan sy werk ‘n verbasende aansluiting by brandende kwessies van vandag. Hierdie volume bring vir die eerste keer die werke van hierdie politieke leider en sosiale hervormer uit die middel van die twintigste eeu bymekaar; sowel sy ongepubliseerde outobiografie as ‘n weloorwoë keuse uit sy groot versameling briewe, toesprake, pamflette en voorleggings aan regeringskommissies.
Into the hitherto Unknown. Ensign Beutler's Expedition to the Eastern Cape, 1752. Vertaal deur Thea Toussaint van Hove en Michael Wilson. Geredigeer en ingelei deur Hazel Crampton, Jeff Peires enCarl Vernon
Teen 1752 het die Nederlandse kolonie aan die Kaap nie verder as Mosselbaai gestrek nie. Die gebied verder weg was amptelik onbekend en is alleen binnegedring deur mense op onwettige jag- en handelsekspedisies, wat rede gehad het om oor hul aktiwiteite stil te bly. Die Beutler-ekspedisie, wat op ‘n groot skaal beplan en toegerus is deur goewerneur Rijk Tulbagh, is opgedra om sonder inagneming van tyd of moeite ‘n deeglike kennis op te doen van die onbekende binneland. Die ekskpedisie het tot anderkant die Kei gegaan voordat hulle gefrustreerd teruggekeer het – maar dit het meer as vyftig jaar geneem voordat ‘n volgende Kaapse reisiger dit so ver gewaag het. Die joernaal van die ekspedisie werp ‘n helder lig op ons onkunde van die prekoloniale Ooskaap, soos ‘n komeet in die nagtelike hemel. Die leser word nie alleen ingelig oor die flora en fauna van die gebied nie, maar ook oor die mense wat daar gewoon het: die Khoikhoi, Xhosa, Thembu en Oeswana San (‘Chinese Hottentotte’). Hierdie uitgawe bevat sowel die oorspronklike Nederlandse teks (laas in 1922 gepubliseer) as die eerste Engelse vertaling daarvan.
The World's Great Question. Olive Schreiner's South African Letters 1889-1920. Geredigeer deur Liz Stanley en Andrea Salter.
The World’s Great Question bevat meer as 300 van Olive Schreiner se belangrikste briewe oor Suid-Afrikaanse mense, politiek en rasseverhoudinge. Hulle is dikwels profeties en kan nog steeds koue rillings by jou ruggraat laat afgaan. Uiters leesbaar en insigryk, openbaar haar briewe –
Schreiner se belangrikheid as een van die wêreld se beroemdste vroue, iemand van fundamentele belang in die Suid-Afrikaanse letterkunde en politiek in ‘n kritieke tyd van sy geskiedenis;
die ontwikkeling van haar kritiek op Cecil Rhodes, De Beers en die geweld van die noordwaartse uitbreiding van die British South Africa Company;
haar invloed op sleutelfigure in die politiek, onder andere John X. Merriman, James Rose Innes, ‘Onze Jan’ Hofmeyr, Jan Smuts, F.S. Malan en haar broer W.P. Schreiner;
haar hoë profiel in die vrouestemreg-beweging en haar vriendskap met Mary Sauer, Julia Solly, Jessie Rose-Innes, Caroline Murray en Anna Purcell;
die politieke konneksies tussen radikale blankes en die opkomende swart elite, onder andere Abdullah Abdurahman, John Dube, Mohandas Gandhi, John Tengo Jabavu, Sol Plaatje, Walter Rubusana, J.K. Soga, en Richard Thema;
dat ‘ras’ en rassisme – ‘the world’s great question’ – vir haar die allerbelangrikste kwessie geword het
'An Entirely Different World': Russian Visitors to the Cape 1797-1870. Geredigeer deur Boris Gorelik
Die Russiese perspektief op die Kaap, soos dit in hierdie volume verskyn, is waarskynlik uniek.
Gedurende die tydperk wat ter sprake is, het Rusland geen kulturele, politieke of ekonomiese bande met Suid-Afrika gehad nie. Die Russe het die Kaap bloot beskou as ŉ gerieflike plek om oor te bly op pad na die Verre Ooste, na die verre domeine van hul vaderland wat nie langs ŉ ander weg per see bereik kon word nie. Die Kaap was een van die ‘eksotiese’ lande wat hulle op sulke reise sou besoek, hul eerste en enigste kennismaking met die kontinent van Afrika.
Alhoewel hulle verwonderd en verstom was oor die ‘gans ander wêreld’ wat hulle gevind het, het Russiese reisigers tog dikwels onverwagte parallelle getrek tussen die lewe in hul vaderland en dit wat hulle in die Kaapkolonie waargeneem het.
Die geselekteerde stukke sluit herinneringe in van belangrike Russiese persoonlikhede soos Yuri Lisyansky, VasilyGolovnin, Ivan Goncharov en Konstantin Posyet. Die meeste van die tekste verskyn vir die eerste keer in Engels.