Verbruikersake: Oppas vir vinnige geldmaakskemasMaak só seker jou belegging verdwyn nie in ‘n bodemlose put nie. Foto: Villains.wikia.com Baie verbruikers het al hul rieme styf geloop met skemas waar mens vinnig ryk kan word deur geld te belê en groot rente te verdien. Dink maar aan Marietjie Prinsloo se Krion-skema wat baie mense in die Vaaldriehoek se lewens verwoes het. Mense belê egter steeds hul geld in skemas wat beloftes maak dat jy jou geld kan verdubbel. Ina Opperman verduidelik wat jy kan doen om seker te maak jou belegging verdwyn nie in ŉ bodemlose put nie. Die Reserwebank ondersoek talle onwettige skemas op enige gegewe tyd en volgens die Suid-Afrikaanse Bankrisiko-inligtingsentrum (Sabric), bewys dit hoe maklik mense vir hierdie skemas val en hoe goed die mense daaragter mense kan ompraat om van hul spaargeld afstand te doen vir beloftes van vinnige groei en rykdom. Volgens die jongste jaarverslag van die Reserwebank se bankoorsigdepartement het die departement tussen Januarie 2012 en Desember 2016 altesaam 63 onwettige skemas ondersoek. Die departement het gesê hy is bekommerd daaroor dat verbruikers hul geld belê in skemas wat hulle weet onwettig is. ŉ ‘Belegger’ lok mense met waarborge van groot winste en geen of min finansiële risiko, maar min inligting is beskikbaar oor waarin jou swaarverdiende spaargeld belê gaan word. Wanneer jy begin vrae vra, hamer die sogenaamde belegger net op die rente wat jy kan verdien en wys jou dokumente vol grafieke wat wys hoe jou geld gaan groei. As jy aandui dat jy eers met jou bankbestuurder wil gesels, maak die belegger gou spore of sê die banke hou nie van goeie beleggings nie omdat hulle jaloers is op goeie aanbiedings soos hierdie een. Die wet bepaal in artikels 42 en 43 oor bedrieglike skemas en aanbiedinge en piramiede en soortgelyke skemas dat niemand hierdie skemas mag bedryf nie. Volgens artikel 42 mag niemand enige kommunikasie begin, borg, bevorder of wetend aan die verspreiding van inligting oor ŉ bedrieglike skema deelneem nie. Mense mag nie direk of indirek ’n bedrieglike geldeenheidskema, bedrieglike finansiële transaksie, bedrieglike oordrag van eiendom of wettige regte, of enige ander skema wat die minister van handel en nywerheid as sodanig verklaar het, bevorder, of wetend daarby aansluit, inskryf of daaraan deelneem nie, of iemand anders aanmoedig om dit doen nie. Niemand mag ook voorgee om geld te “maak” of te vermeerder deur papier in iets te was of te doop of dit aan ŉ elektriese stroom bloot te stel nie. Mense mag ook nie voorgee dat hulle geld kan vermeerder deur middel van toordery nie. ’n Ooreenkoms, praktyk of skema is bedrog indien dit verband hou met enige opbrengs van ’n gespesifiseerde onwettige aktiwiteit of bedoel is om iemand anders te bedrieg. Artikel 43 bevat verskeie bepalings oor piramide- en soortgelyke skemas. Niemand mag ’n vermenigvuldigingskema, piramideskema, kettingbriefskema of enige ander skema wat die minister as sodanig verklaar, bedryf nie.