Vishuis | Arniston Alive
Die vissersdorp Kassiesbaai is die kern van die Waenhuiskrans Kulturele Landskap, 'n Graad 1-nasionale terrein. Dit is die enigste oorblywende historiese vissersdorp in Suid-Afrika.
Vishuis sal funksioneer as 'n:
Besoekersentrum – dit sal ook klein ondernemings in die plaaslike gemeenskap help om geleenthede in toerismete te benut;
Erfenissentrum – dit sal elektronies en interaktief toegang verskaf tot die geskiedenis, argeologie en ekologie van die gebied; en
Steunsentrum wat ook inkomste sal genereer.
Die idee van die sentrum spruit uit behoeftes wat deur die plaaslike gemeenskap uitgewys is. Die vissersgemeenskap, verteenwoordig deur die Vissersunie, het grond beskikbaar gestel sodat die sentrum gebou kan word. Dié besluit is in 'n deelnameproses en by algemene jaarvergaderings van die Vissersunie bevestig.
Die Waenhuiskrans/Arniston-gemeenskapsontwikkelingtrust het fondse ingesamel vir die voorgenome sentrum nadat 'n aanvangskapitaal deur die Anna Fitzgerald-trust bewillig is. Steun van die Kaap Agulhas Munisipaliteit het verseker dat die sentrum gebou word op grond langs die vishawe, wat 'n stukkie munisipale grond insluit.
Dit het lank geneem om toestemming te kry om die Vishuis te bou.
Volg die proses van Vishuis
Foto by Megan Murtz
Waenhuiskrans en omgewing het 'n lang en interessante geskiedenis. Skulphope en argeologiese oorblyfsels wys dat mense van minstens 3000 jaar gelede by tye in die omgewing was. Baie eeue later is daar tekens dat die nomadiese swerwers langs die kus ook met skipbreukelinge in aanraking kon gewees het. Die voorlopers van die teenswoordige vissersgemeenskap was vyf gesinne wat omstreeks 1850 na Waenhuiskrans getrek het, moontlik van Swellendam. Teen 1870 het verdere dertig gesinne hul as hengelaars en vissers by Waenhuiskrans gevestig. Toe die grondeienaars die vissers in 1905 aansê om te trek, het die vissers in protes 'n petisie aan die Kaapse goewerneur-generaal gerig. In die daaropvolgende skikking het die grondeienaars tien morge vir 'n sjieling aand die vissersgemeenskap verkoop. Kassiesbaai is toe op dié grond gevestig. In 1932 is die Wagenhuiskrantz Vissersunie gestig as 'n liggaam om die transportakte van die grond namens die gemeenskap te hou. In die jare sewentig het bewaringsbewuste inwoners van Waenhuiskrans en die vissersgemeenskap kragte saamgesnoer om te protesteer toe plaaslike owerhede die vissersdorp wou sloop en die gemeenskap wou skuif. Hulle het geld ingesamel en die dorp opgeknap.
Beperkings op visvang en 'n skaarste om vis het algaande 'n kleiner inkomste uit dié bron vir die gemeenskap beteken. Vissermanne in 'n dorpie ver weg van nywerhede het min ander bronne van inkomste. Uit 1 400 volwassenes in die dorp, verdien minder as 100 nou 'n volhoubare inkomste uit vis. Sowat 300 verkry inkomste as huiswerkers of as werknemers by die hotel of by gastehuise. 'n Klein aantal inwoners werk in permanente posisies weg van Waenhuiskrans. Sommige inwoners werk af en toe aan verskeie plaaslike regerings- en ander projekte.
Kassiesbaai, die aangrensende hawe en die Waenhuiskrans Natuurreservaat het beduidende toerismepotensiaal, wat die plaaslike vissersgemeenskap kan bevoordeel.
Waenhuiskrans is 'n ontspanningsgebied met wye panoramas, inheemse seevoëls, seisoenale walvisse, kusfynbos, belangrike argeologiese terreine, gestrande skepe en die Waenhuiskrans-grot. Ontspanningsaktiwiteite sluit in visvang, hengel, swem, snorkel, branderry en voetslaan.
As voorbereidende navorsing is plaaslike inwoners in diens geneem oor 'n tydperk van ses maande om 'n voertuig- en voetgangertelling van beweging oor Arniston te doen. Hoewel daar meer as 70 000 besoekers en 13 000 voertuie jaarliks na die natuurreservaat gaan, besoek minder as 10 000 van hierdie besoekers die vissersdorpie. Vishuis en die aangrensende opgeknapte Vissersunie-saal sal 'n vriendelike ingang na die vissersdorpie en verskeie toerismegeleenthede in die dorp tot stand bring. Dit sal help om die fisiese skeiding tussen die vissersdorpie en die vakansiedorp te oorbrug.
Welbekende argitek Martin Kruger van KrugerRoos Argitekte in Kaapstad is verantwoordelik vir die ontwerp van die bouplanne van Vishuis.