Ek behoort tot die skool of benadering wat daarop aandring dat die vraag Wie of wat was Israel? nie beantwoord kan word sonder die gebruik van liter�re en veral sosiologiese ondersoek of situasie-analise nie. En sodra n mens sosiologiese vrae vra, het jy n sosiologiese teorie, of selfs n paar, en die prentjie wat jy teken as jy al die punte wat min of meer vasstaan, verbind, of watter punte vir jou vasstaan, hang baie af van jou teorie. Jou teorie, weer, word be�nvloed deur jou eie sosiale posisie. Dis oorbekend, en tog is die gevaar van die blinde kol nooit genoeg besweer nie - dis waarom ek so in dialoog glo.
Ek is ook in my bewuswording begelei deur die teoloog met wie se teologie ek jare lank geworstel het, JB Metz, wie se hoofwerk die titel dra: Geloof in die geskiedenis en die maatskappy.
Ekonomiese omstandighede tydens die Persiese koloniale tydperk, met die gepaardgaande handelsgeleenthede wat daardie tyd se globalisering meegebring het, is gunstig vir die entrepreneur. Mense soos Job word baie ryk. Maar nie almal sluit hulle af van die ander segmente van die Godsvolk nie, en dis die uitdaging wat die gelowige sakeman konfronteer. Job stel sy saak in terme van hoe die weduwees en die vaderloses hom prys, en hoe die armes en vreemdelinge altyd by hom geholpe geraak het. Daar was egter ook rykes wat hulle heeltemal oorgegee het aan die kapitalisme en hulleself isoleer van die nood om hulle. Job en ander soos hy kan nie met hulle meeding nie, omdat hulle regverdig wou bly - dit beteken: getrou aan die grondwet. Die goddeloses (en dis hier waar die term waarskynlik sy ontstaan het) skakel nie net die regverdiges uit die mark uit nie, maar loof ook nog God vir hulle sukses, volgens die eeue-oue wysheidsbeginsel dat jy sal maai wat jy saai, hier net omgekeerd. Wat ons maai is so goed, so ons saai seker nie te sleg nie. Die Force is o�nskynlik met ons. Dis waarom wysheid in Israel onder andere uitmond in apokaliptiek. Die goddeloses lag nou, maar eendag � Wanneer, Here? Waar bly u, God? Hoe lank nog? Kom! �
Sonder twyfel is die situasie in Palestina sterk onder die teken van hierdie stemming toe Jesus van Nasaret sy opwagting maak. Markus se Jesus is die menslike een wat die domein van Satan aanvat, soos dit geadministreer word deur die sterk manne soos Ceasar. Hy vertel van die besetene wat antwoord sy naam is Legioen, want hulle is baie - nie juis n neutrale naam in n tyd van Romeinse besetting nie, veral as die Legioen dan in die varke vaar en die varke soos die Egiptenare van ouds almal in die see verdrink. (Luther sou later s� hulle het toe nie verdrink nie, maar deur die see geswem Itali� toe waar hulle een na die ander in pouslike suksessie op Petrus se stoel in Rome gaan sit het. Maar dit net terloops.)
En laat ons nie vergeet watter ongelooflike provokasie daar oorspronklik gesit het in die beklemtoning van Jesus se liggaam nie, die liggaam wat onrein was volgens die heersende ekonomie - die besmette liggaam word die sentrum van die religieuse aksie, en die wat daaraan deelneem, word besmet met die gevaarlike herinnering aan Jesus.
In die wysheidstradisie gaan dit dikwels oor dit wat die w�reld waarlik is en daarom behoort te wees. Dit gaan oor die (verborge) beginsel waarvolgens die w�reld werk, oor dit wat die aarde laat draai, as t ware. As jy dit ken, en daarvolgens lewe, sal jy gelukkig wees. Ook vir wysheidsleraars gaan dit oor geluk, oor lewenskuns. Uit die ryke tradisie van Oosterse wysheid, die volgende voorbeelde: