Covid-19: ‘Inentings werk, maar verpligting nie’Argieffoto bloot ter illustrasie. (Foto: Unsplash) Entstowwe is steeds doeltreffend ten einde infeksie, ernstige siekte, hospitaalbehandeling en sterfte weens die Delta-variant van die koronavirus te voorkom. “Hoewel die entstowwe se doeltreffendheid teen simptomatiese Covid-19 effe taan in die aangesig van die Delta-variant, bied dit steeds vir die meeste mense uitstekende beskerming teen hospitaalbehandeling of sterfte. Dit blyk duidelik uit die data van lande met hoë inentingskoerse wat deur ŉ Delta-golf getref is,” sê Connie Mulder, hoof van die Solidariteit Navorsingsinstituut (SNI). Die SNI het ŉ opvolgverslag opgestel om te kyk na die invloed van die Delta-variant, asook na lande met suksesvolle entstofprogramme. In die vorige entstof-verslag is die doeltreffendheid van entstowwe asook die veiligheid daarvan breedvoerig uiteengesit. Werk Covid-19-entstowwe teen die Delta-variant? Connie Mulder, hoof van die SNI. (Foto: Reint Dykema) Die Delta-variant, oftewel die B.1.617.2-variant, is eerste in Desember 2020 in Indië opgemerk. Binne maande het die Delta-variant eers deur Indië en daarna na die res van die wêreld versprei, dermate dat die Delta-variant tans vir 99% van Covid-19-gevalle in die VSA, Brittanje en Suid-Afrika verantwoordelik is. Die Delta-variant, wat dubbel so aansteeklik as die oorspronklike Covid-19-virus is en ook dodeliker blyk te wees met ŉ hoër hospitaalopnamekoers as ander Covid-19-variante, het opnuut die vraag laat ontstaan rakende bestaande entstowwe se doeltreffendheid teen infeksie, hospitaalbehandeling en sterfte weens dié variant. Israel word dikwels as ŉ voorbeeld gebruik omdat dié land uitsonderlik vinnig meer as 60% van sy algehele bevolking ingeënt het waarna ŉ plato bereik is. Die Delta-variant het Israel se Covid-19-gevalle skerp laat toeneem, maar dit is duidelik dat gevalle van hospitaalopname en sterftes laer is. Ook in die Verenigde Koninkryk en die VSA is daar ŉ toename in gevalle beleef weens die Delta-variant, maar voorlopige studies wys daarop dat daar nie ŉ wesenlike toename in hospitaalopname of sterftes weens dié variant was nie. Die toename in nuwe gevalle is grotendeels gedryf deur die oningeënte jeugbevolking, met amper die helfte van gevalle wat aangemeld is onder ŉ oningeënte persoon onder 19. Dít ondanks die feit dat Covid-19 tot dusver ouer bevolkings geteiken het. Dit blyk dat die Delta-variant uniek onder kinders en jonger mense, veral oningeënte jongmense, kan versprei, wat dui op die patroon van hoë gevalle maar beter kliniese uitkomste. “Die aantal gevalle wat so drasties weens die Delta-variant gestyg het, is iets wat wel verder ondersoek moet word,” meen Mulder. Delta-variant in SA (Argieffoto: Unsplash) Die Delta-golf het Suid-Afrika hard getref. Dit het aansienlik langer gehou as vorige golwe, maar met soortgelyke sterftesyfers. Suid-Afrika se entstofprogram het laat op dreef gekom in vergelyking met die res van die wêreld, met net sowat 13% van die bevolking wat volledig teen Covid-19 ingeënt is. “Wat besonder kommerwekkend is, is dat die golwe telkens groter word, met Suid-Afrika se derde golf wat groter was as die tweede golf. In Suid-Afrika self blyk dit wel dat die paar entstowwe wat reeds toegedien is, wel suksesvol was teen die Delta-variant.” Volgens Mulder is daar hoop dat Suid-Afrika met genoegsame inenting die pandemie hopelik die hoof kan bied en Covid-19 in die nabye toekoms as endemiese siekte begin behandel. “ŉ Siekte wat endemies word, impliseer geen nodigheid vir inperking of spesiale maatreëls wat vryhede inperk nie, aangesien gesondheidsorg nie onder druk gaan verkeer nie.” Verpligte inentings ‘n Gesondheidsorgwerker word by die Chris Hani Baragwanath-hospitaal ingeënt. (Foto: Emmanuel Croset/AFP) Die voordele van entstowwe spruit duidelik uit regte wêrelddata van lande wat met suksesvolle entstofprogramme feitlik alle regulasies kon skrap en Covid-19 as endemies kan hanteer, sê Mulder. “Gevolglik het die debat daaroor begin woed of ŉ mens dan nie entstowwe bloot moet verplig vir die bevolking nie. ŉ Vinnige blik na sukseslande met inenting wys dat verpligting geensins as kritiek noodsaaklike voorwaarde vir hoë inentingskoerse dien nie.” Uit die 20 lande met meer as 1 miljoen inwoners wat tans die hoogste inentingskoerse in die wêreld het, het slegs drie lande entstowwe wesenlik vir werkers verplig. Dit impliseer dat 85% van lande in die top-20 van die wêreld met hoë inentingskoerse inenting vrywillig laat. “Die maatreël wat geld in 14 uit die 20 lande is dat toegang tot plekke soos restaurante, konserte en nagklubs beperk word vir mense wat nie ingeënt is nie deur óf ŉ bewys van herstel van Covid-19, óf ŉ onlangse negatiewe Covid-19-toets óf ŉ bewys van inenting te toon. Dít blyk as aansporing te kon dien om mense sover te kry om hulleself te laat inent. Werksplekke word egter nie geraak deur die meerderheid van hierdie beperkings nie. Dít is ŉ baie belangrike oorweging. Mense se vermoë om ŉ inkomste te verdien is slegs in Italië en Griekeland wesenlik volgens inentingstatus aangetas.” Die debat oor verpligte inenting is in alle lande gevoer en die lande met die hoogste inentingskoerse handhaaf feitlik deur die bank ŉ sterk standpunt vir vrywillige inenting, wys Mulder daarop. (Argieffoto: GCIS) “Denemarke en Portugal het van die begin van hulle inentingsveldtogte af dit duidelik gemaak dat hulle nie inenting verpligtend gaan maak nie en dat jy nie jou werk kwyt sal wees as jy jou nie wil laat inent nie. Hierdie regerings het die vertroue van burgers behou en dit sodoende reggekry dat mense hulle vrywillig en in massas laat inent.” Suid-Afrikaners se besonder lae vertroue in die regering en regeringsinstellings ná afloop van die pandemie impliseer dat die regering se kommunikasie met landsburgers in die pad van ŉ suksesvolle inentingsprogram staan. “Mense moet voel dat alle belanghebbendes in die samelewing saambaklei teen die pandemie en nie teen mekaar nie. Erg gepolariseerde debat verhard net posisies en maak dit onmoontlik om waarlik saam as groep deur die pandemie te kom. Veral rakende ŉ sensitiewe onderwerp soos verpligte inenting is genuanseerde redevoering kritiek noodsaaklik. Die regulasies en maatreëls wat ingestel word, moet sin maak vir die breër bevolking en verduidelik kan word.” ‘Vertroue kan nie verplig word nie’ (Argieffoto: Dr. Zweli Mkhize/Twitter) In Suid-Afrika is daar met reg ŉ groot vertrouensbreuk met die regering, meen dr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit. “Mense vertrou die regering met min dinge. Daar is dus ook by baie mense ŉ onderliggende wantroue in die regering se inentingsproses.” Die gebrek aan vertroue in die regering impliseer dat die regering so vinnig moontlik uit die pad moet tree ten einde instellings wat meer vertroue inboesem, toe te laat om ŉ rasionele, nie-polariserende debat oor entstowwe en inenting te voer en sodoende met aansporings, vertroue en goeie inligting meer mense ingeënt te kry voor die volgende golf Suid-Afrika tref. “Die entstofdebat is reeds een van die mees polariserende debatte in die wêreld en verpligting gaan dit net vererger. Werkgewers kan ŉ positiewe rol speel. Werkgewers kan hulle vertrouensverhouding gebruik om werknemers aan te moedig om ingeënt te word. Verpligting gaan egter geensins help met vertroue nie.” Lees dr. Hermann se volledige ope brief aan uitvoerende hoofde van Suid-Afrika hier.