Verklaring oor voorgestelde een-teksboek-beleid | LitNet
Kerneels Breytenbach 2014-10-17
PEN Afrikaans spreek namens alle Afrikaanse skrywers sy diepste kommer uit oor die regering se sentraliseringsplanne vir die onderwys – dit sal noodlottige gevolge vir die Suid-Afrikaanse uitgewerswese hê en 'n permanente knou toedien aan die publikasie van literatuur en lektuur in al die landstale.
Omdat die stelsel sal veroorsaak dat talle kleiner, onafhanklike uitgewerye in die slag bly, sal dit publikasiekanale vir skrywers verminder en talle die geleentheid van publikasie ontneem. Ons is bekommerd oor die werksverlies by uitgewerye wat deur die toepassing van die minister se voorstelle veroorsaak sal word, en die verlies aan inkomste wat soveel van ons lede sal ly.
Die planne, soos vervat in minister Angie Motshekga se beleidsvoorstel in die Staatskoerant van 4 September vanjaar, voorsien vir slegs een teksboek per graad per taal.
Indien geïmplementeer, sal dit 'n vernietigende uitwerking hê op die ontwikkeling van die letterkunde in alle tale, maar veral die inheemse tale wat in die afgelope twintig jaar merkwaardige groei getoon het, veral danksy 'n onderwysbedeling van veelvuldige keuses by voorskrywing.
Vir Afrikaanse skrywers, wat daarop bedag is dat verskillende skrywers vir leerlinge op uiteenlopende vlakke toegang gee tot die Afrikaanse letterkunde en taal, is dit des te meer kommerwekkend omdat toenemende staatsingryping in die publikasieproses kan meebring dat slegs meelopers van die ANC-regime geseën sal word met voorskrywing.
Minister Motshekga se beleidsvoorstel is 'n uitvloeisel van een van die ANC se resolusies by die nasionale kongres in 2012 in Mangaung. Daarvolgens moet nie net aandag gegee word aan standaardisering deur uniforme teksboeke aan alle leerders nie, maar moet die staat ook toetree tot die druk van teks- en werkboeke – en die intellektuele eiendom daarin besit.
Laasgenoemde sal slegs moontlik wees as daar in terme van huidige kopiereg-wetgewing 'n sedering van regte deur skrywers is – met rampspoedige gevolge vir outeurs wat 'n bestaan moet maak uit hul skryfwerk. Skrywers sal hul regte wegteken vir eenmalige aalmoese.
As lede van PEN Afrikaans steun ons ook SADTU (South African Democratic Teachers Union) se teenkanting teen minister Motshekga se beleidsvoorstelle. Onderwysers neem aan die huidige besluitneming oor voorgeskrewe boeke deel omdat hulle weet wat die behoeftes is van leerders. Minister Motshekga se voorstelle sluit hulle uit, en plaas die besluite in die hande van kantoorwerkers sonder onderwysondervinding.