Wapenamnestie skop in Desember afBheki Cele. (Foto: Henk Kruger/ANA) “Die enigste persone wat vuurwapens behoort te dra is die polisie en die weermag. Dit is die ideale situasie waarheen ons werk, maar Suid-Afrikaners leef tans in vrees as gevolg van die hoë geweldsmisdaadsyfer in die land.” So sê Bheki Cele, die minister van polisie. Tydens ŉ konferensie Donderdag in Centurion het Cele gesê dat die Suid-Afrikaanse polisie tog hierdie ideaal gaan nastreef, daarom dat wapenamnestie op 1 Desember vanjaar gaan afskop en vir ses maande volgehou gaan word. Volgens Cele is wapens die werklike vyand van die Suid-Afrikaanse gemeenskap. “Vuurwapens is dié instrument wat die meeste gebruik word wanneer misdade, en veral geweldsmisdade, gepleeg word en is die rede hoekom Suid-Afrika se misdaad‑ en moordsyfers so hoog is.” Die amnestie‑periode van ses maande is volgens Cele daarop gemik om die aantal onwettige wapens in private besit te verminder. Sedert die begin van Oktober is 2 000 vuurwapens reeds uit “die verkeerde hande” geneem, met meer as ŉ duisend van hierdie vuurwapens wat in Gauteng afgevat is. “Verlede maand het die polisie sowat 20 000 onwettige vuurwapens vernietig waarop verlede jaar tydens polisieklopjagte beslag gelê is.” Cele sê verder dat vuurwapeneienaars wat nie hul lisensies hernu het nie, om welke rede ook al, van die geleentheid gebruik moet maak om hul wapens in te gee. “Mense met lisensies wat verval het, moet hul wapens inhandig ingevolge die Wet op Beheer van Vuurwapens van 2000. Hulle moet ook hul vuurwapens ingee om vir ŉ nuwe lisensie aansoek te kan doen.” Persone wat hul wapens wil ingee of aansoek doen om ŉ nuwe lisensie, moet hul wapens persoonlik by enige amnestiekantoor gaan ingee. Die persone moet dan binne 14 dae aansoek doen om ŉ nuwe lisensie. Die polisie verloor wapens (Foto: SAPD) Volgens adv. John Welch, die voorsitter van die Suid-Afrikaanse Geweereienaarsvereniging (SAGV), is die meeste vuurwapeneienaars huiwerig om hul wapens aan die polisie te oorhandig, omdat die polisie wapens verloor. Volgens Welch het daar die laaste vyf jaar sowat 4 500 vuurwapens en 9,5 miljoen rondtes ammunisie by polisiestasies reg oor die land weggeraak. “Slegs vanjaar het daar 500 wapens uit polisiestasies verdwyn,” sê hy. Cele het egter daarop geantwoord dat daar verskeie maatreëls ingestel gaan word om dié probleem te bekamp. In sy toespraak sê hy dat voorsiening vir nege sentrale stoorfasiliteite in elke provinsie gemaak sal word. Die offisiere wat die vuurwapens hanteer wat ingegee word, moes ook deur strenger keuringsprosesse gaan en aan sekere kriteria voldoen. Slegs offisiere wat aan hierdie kriteria voldoen het, is aangestel om vuurwapens wat tydens die amnestieperiode ingedien word, te hanteer. Cele sê elke wapen sal ook nagegaan word om te verseker dat die wapens nie gebruik is om enige misdade in Suid-Afrika te pleeg nie. Skuldiges sal ook vervolg word, sê hy. Volgens Cele is daar tans sowat 450 000 onwettige wapens in Suid-Afrika, omdat hul eienaars se lisensies al verval het. Onduidelikheid oor die wette (Foto: SA Polisie) Daar heers tans groot onsekerheid oor vuurwapenlisensiëring en ‑wetgewing in Suid-Afrika, sê Welch. Vroeër jare, verduidelik hy, het mense een keer vir ŉ wapenlisensie aansoek gedoen, maar met nuwe wetgewing moet vuurwapeneienaars nou elke drie jaar hul lisensies hernu, as dit ŉ vuurwapen is wat gebruik word vir selfverdediging, en elke vyf jaar, as die ŉ vuurwapen ŉ jaggeweer is. “Dit veroorsaak reeds verwarring en baie mense vergeet om hul lisensies te hernu,” sê hy. Die groot struikelblok, meen Welch is egter dat ŉ hofuitspraak van 2009 geweereienaars beskerm as hulle “wit” lisensie verval, maar hulle steeds ŉ groen lisensie het, wat geldig is onder ou vuurwapenwetgewing voor 2009. Die groen lisensie is nie veronderstel om meer van toepassing te wees nie. “Die nasionale polisiekommissaris het ŉ direktief uitgereik dat jy nie meer kan terugval op jou groen lisensie nie, maar dit is nog nie in plek gestel nie en daar is tans ŉ groot verskil van mening onder regsgeleerdes wat dit betref,” sê hy. Hierdie saak, meen Welch, is die afgelope tien jaar al in verskeie howe geopper. Vuurwapeneienaars is ook bekommerd oor die strydigheid van die amnestie. Die SAGV het vroeër ŉ hofbevel bekom om die polisie te verhinder om op vuurwapens waarvan die lisensies verval het, beslag te lê. Cele sê talle hofsake is ook al oor die saak geopper. “Ek is nie ŉ prokureur nie, maar soos ek dit verstaan het die Grondwethof gesê die polisie mag wel op hierdie vuurwapens beslag lê, terwyl die hooggeregshof sê dit mag nie gebeur nie. Dus nooi ons juis mense uit om self hul wapens te kom ingee. “As jy jou geweer ingee, veral een wat oorspronklik wettig bekom is, kan jy om die hernuwing van jou lisensie aansoek doen, maar ons gaan eers die geweer moet ondersoek voor ŉ lisensie weer uitgereik gaan word,” sê Cele. Welch meen egter dat ŉ vuurwapenlisensie, sou dit al verstryk het, steeds soos in die geval van ŉ karlisensie hernu kan word, met ŉ boete daarby. “Dit staan so in die lisensiehernuwingsaansoekvorms, maar dit word nêrens in Suid-Afrika toegepas nie.” Welch sê amnestie is eintlik ingestel sodat kriminele hul wapens kan ingee. “Dit gaan nie gebeur nie,” voeg hy by. ŉ Land sonder wapens Van die vuurwapens en ammunisie waarop daar beslag gelê is. Foto: SAPD ŉ Groot meerderheid van wapens wat onwettig is, is vuurwapens wat tydens huisbrake gesteel is. Cele sê dat die polisie vanjaar ŉ geval in Port Elizabeth gehad het waar 187 gewere uit ŉ geweerhandelaar se winkel gesteel is. Die eienaar was vermoedelik in die hospitaal en een van sy werknemers het die gewere aan enige belangstellende persoon verkoop. Van die gewere, sê Cele, kon sover as Kaapstad opgespoor word. “As daar nie geweerwinkels in Suid-Afrika was nie, sou daardie 187 vuurwapens nooit in die verkeerde hande beland het nie. Deur hierdie amnestie aan te bied en te versoek dat wapens ingegee moet word, werk ons na ŉ veiliger Suid-Afrika.” Die minister het egter gewaarsku dat die mense wat nie hul onwettige wapens ingee nie, steeds met die owerhede te doen sal kry. “Ons sal van deur tot deur gaan as dit nodig is, maar ons sal al die onwettige wapens kry. As hierdie amnestietydperk verstryk, sal ons geen genade betoon nie. “Ons almal moet saamwerk aan ŉ geweervrye Suid-Afrika.”