Colombia swaai links met verkiesingGustavo Petro (Foto: YURI CORTEZ/AFP) In die pas afgelope presidentsverkiesing in die Suid-Amerikaanse staat Colombia het die skaal duidelik na links geswaai. Die kandidaat van die verlinkse blok, Gustavo Petro, het 40% van die stemme gekry. Die naaswenner was die onverbonde bouondernemer, Rodolfo Hernandez, met 28% van die stemme. Vir die konserwatiewes was dit ŉ duidelike nederlaag met hulle kandidaat, Federico Gutierrez, wat slegs 24% van die stemme op hom kon verenig. Die wenner en naaswenner, Petro en Hernandez, gaan deur na die uitklopronde op 19 Junie. Ander kandidate was sonder betekenis. Die uitslag is vir Colombia ongewoon, maar tog nie heeltemal onverwags nie. Die land word tradisioneel deur die konserwatiewes gedomineer en staan polities in skerp kontras tot sy sosialistiese buurland Venezuela. Histories beskik Colombia oor twee groot politieke partye: die konserwatiewes en die liberales, waarby die konserwatiewes vir die grootste deel van die land se geskiedenis dominerend was. Die verlinkses in Colombia was vir die langste tyd van die geskiedenis guerrillavegters wat op uiters brutale maniere dele van die land met terreur beheer het. Eers relatief onlangs neem hulle deel aan die politieke proses, terwyl een guerrillatroep nog steeds voortveg. Ook die uittredende president, Ivan Duque, was konserwatief, asook sy voorgangers Juan Manuel Santos en Alvaro Uribe. Duque kon weens termynbeperkings nie weer staan nie, maar was ook ongewild en onbekwaam. Petro was eens op ŉ tyd self ŉ terroris, maar hy het reeds met die vorige verkiesing as kandidaat van die linkses teen Duque in die uitklopronde gestaan, maar duidelik verloor. Dat Petro nou so gewild is, het verskeie redes: eerstens is die mense moeg vir die lang regerende konserwatiewes, vir ŉ korrupte elite in die hoofstad, Bogota, en vir Duque wat eintlik in sy vier jaar as president niks gedoen het wat as nalatenskap beskryf kan word nie. Soos orals in die wêreld sukkel ook Colombia ekonomies weens die opeenvolgende rampe van die Covid-19-pandemie en die inflasie weens die Oekraïne-oorlog. Al is dit nie alles Duque se skuld nie, is daar ŉ groot verlange na verandering, al gaan ŉ swaai na links die ekonomie waarskynlik nog vererger. Ander faktore is die vredessluiting met die verlinkse FARC-guerilla, wat onder president Santos geïnisieer is, maar nooit behoorlik afgehandel is nie. Ook speel die algemene tydsgees ŉ rol, met linkse temas soos klimaatverandering en die bevordering van sogenaamde minderhede wat orals die agenda bepaal. Petro se kandidaat vir vise-president was dan ook toepaslik ŉ swart vrou, Francia Marquez, wat dié sentiment bedien. Swart Colombiane wat 10% van die bevolking uitmaak, tel tot die armste deel en is selde in gesagsposisies. 53% van die bevolking is Mestizos (mengsel tussen hoofsaaklik Indiane en Spanjaarde) en 30% is wit, meestal van Spaanse afkoms. Hernandez, die naaswenner, is moeilik definieerbaar en is geen tipiese politikus nie (al was hy wel in ŉ stadium burgemeester), maar ŉ welvarende ondernemer wat sy sukses in die afgelope verkiesing veral aan ŉ baie sterk internetteenwoordigheid, by name op Tik-Tok, te danke het. Al is hy self op 77 jaar betreklik oud, is talle van sy kiesers jongmense. Party noem hom ŉ populis en selfs ŉ soort Trump-figuur, maar mense verbind met hom die hoop dat hy as buiteperd en ondernemer pragmatiese en onideologiese politiek bedryf. Die stryd teen korrupsie was sy hooftema. Alle oë is nou op die tweede ronde gerig. Al het Petro die eerste ronde duidelik gewen, het hy min reserwes en sal dit ŉ kop-aan-kop stryd wees. Gutierrez, wat ten spyte van sy neerlaag immers 24% van die kiesers verteenwoordig, het reeds sy steun aan Hernandez toegesê. Teoreties kan die twee saam vir Petro verslaan, maar die stempersentasie was met 54% betreklik laag en wie wil wen sal nog onbeslistes vir die tweede ronde moet mobiliseer. Die hoop vir drastiese verandering, aan die een kant, staan teenoor vrees vir die onbekende met ŉ verlinkse leier, aan die ander kant.