1 Konings 17:8-16
Hoop maak verskil. Die erediens bevestig dit vandag.
God ontmoet ons in die Bybel (en spesifiek in hierdie teksgedeeltes) as die Een wat hoop bring. In Elia se lewe kan hy in die Naam van die Here 'n nuwe en wonderbaarlike uitweg aandui in 'n situasie waar alles uitsigloos lyk. Markus vertel hoe Jesus hoop uitwys in die gedrag van mense wat in God alleen hoop teenoor mense wat op hulle eie oorvloed staatmaak.
Die gemeente kan hulle hoop binne alle vasgeloopte situasies herwin deur met blydskap op God se offer in Christus te vertrou.
gemaak, die see en alles daarin.
23Die aardse afbeeldings van die hemelse dinge moes dus noodwendig deur hierdie middele gereinig word, maar die hemelse dinge self deur beter offers as hierdie.
Markus 12:38-44 ()
17 Elia die Tisbiet was 'n bywoner uit Gilead. Hy het vir Agab gesê: "So seker as die Here leef, die God van Israel in wie se diens ek staan, daar sal die volgende paar jaar geen dou of reën val nie, behalwe as ek so sê."
Let ook op die klein verhaaltjie van Obadja (nie dieselfde persoon as die profeet van die 6de eeu nie) wat op sy stil en pligsgetroue manier 'n 100 profete.
Hy bly vir altyd getrou… (Psalm 146)
"Genade en vrede vir julle van God ons Vader
en die Here Jesus Christus" (Rom 1:7; 1 Kor 1:3),
wat trinitaries aangevul kan word met: "… deur die werking van die Heilige Gees."
Lied Psalm 146 "Prys die Here loof en prys Hom vs vs 1,3,5,6"
Lees die gedeelte uit Psalm 146:
Sing Psalm 23 as 'n lied wat getuig van geloofsvertroue in God alleen…
Psalm 23 "Die Here is my herder en bewaarder (Lina Spies) verse 1,2,3"
Die doopviering/-herinnering of selfs die doopbediening, kan dien as vryspraak. Die voorganger gaan staan by die doopvont en nooi kinders uit om na vore te kom en elkeen kry geleentheid om hulle hande in die water te sit.
Die voorganger gaan staan by die doopvont en terwyl die litanie gedoen word, sit hy sy hande in die water.
Lidmaat: Waarom is daar water in die doopvont?
Voorganger: Water maak skoon, reinig, verfris en onderhou. Jesus Christus gee die water van die lewe.
Lidmaat: Wat gebeur wanneer ons met water doop?
Voorganger: In die doop belowe God ons dat ons saam met Christus in sy dood begrawe is, deel in sy opstanding uit die dood en dat ons daagliks vernuwe word deur die Heilige Gees.
Lidmaat: Waarom onthou ons dit vandag?
Voorganger: Want deur die doop roep Christus ons tot nuwe gehoorsaamheid, om God lief te hê en te vertrou met alles wat ons is en het, om die boosheid van die wêreld af te lê, en 'n nuwe en heilige lewe lei (Ps 123).
Afr vertaling: Onbekend
(Opgeneem op Jan de Wet & die lofkleuters, My eerste loflied)
daar's niks wat my God nie kan doen
U onderwysing, Heer,
herstel ons lewe weer:
U woorde is volmaak.
U wysheid vul ons hart –
nooit klop dit weer verward.
U eise hou ons rein,
bring blydskap wat nooit kwyn.
Ons oë kyk met insig.
Die buig voor u gebod
verlig ons hart, o God –
u voorskrif is regverdig.
(Psalm 19:3; berym deur Antjie Krog (2001) uit Bybelmedia se Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2011-12.)
en/of Lied 176 Halleluja, U is Koning vs 1
Skriflesing: 1 Konings 17:8-16
In een van Louis L'Amour se cowboyboeke is hierdie bekende storie:
'n Brief is aan 'n bakpoeier bakkie met 'n stuk bloudraad aan die handvatsel van 'n outydse waterpomp vasgemaak. Die put was die enigste hoop op drinkwater vir dorstige trekkers op 'n lang en min gebruikte roete oor die onherbergsame Armargosa-woestyn. Op die briefie het gestaan: "Hierdie pomp is in 'n 100% werkende toestand. Ek het 'n nuwe suig wasser daarin gesit en dit behoort vir ten minste vyf jaar vanaf vandag, 16 Junie 1862, te hou. Maar die wasser droog uit en die pomp moet gevoer word. Onder die wit rots daar eenkant, het ek 'n bottel water begrawe, in die koelte met die prop na bo. Daar is genoeg water om die pomp te voer, maar nie genoeg as daarvan gedrink word nie. Gooi 'n ¼ van die water op die wasser en laat dit week. Gooi die res geleidelik in die pomp en pomp dan vir die vale. Jy sal water kry. Die put het nog nooit opgedroog nie! Glo dit net. As jy genoeg gedrink het en jou waterbottels gevul het, maak weer die bottel vol en plaas dit terug waar jy dit gekry het vir die volgende reisiger wat hier mag verbykom .
N.S. "Moet nou nie eers die bottel water gaan staan en opdrink nie. Voer eers die pomp en jy sal soveel water kry as wat jy nodig het."
Die foto van 'n waterpomp kan gekry word vanaf van Wikimedia commons (creative commons lisensie).
Wat 'n mens doen as jy halfdood van die dors op hierdie briefie afkom, sal ons baie sê van ons geloof…
Danny Simpson, 24, het in 1990 'n bank in Ottawa, Kanada, van R50,000 beroof. Hy is gevang en gevonnis tot 6 jaar tronkstraf. Sy vuurwapen was 'n .45 kaliber Colt semi-outomaties. Dit het geblyk 'n gesogte handwapen met groot versamelwaarde te wees, wat in 1918 deur die Ross Rifle Company in Quebec gemaak is.
Die waarde van sy vuurwapen was trouens sowat R800,000 – byna 'n miljoen rand. Baie meer as wat Simpson gesteel het. As hy maar net geweet het wat hy in sy hande hou, sou hy nooit die bank beroof het nie.
Danny Simpson het reeds alles gehad wat hy benodig het.
'n Bietjie meel en olie
Ons teks vertel van 'n weduwee en haar seuntjie wat in die uiterste droogte net 'n handvol meel en 'n bietjie olie oorgehad het. Daarmee doen sy God se werk. Sy sorg vir Elia. Sy doen dit met die belofte dat die olie en meel nie sal opraak nie. So gebeur dit ook. Besig met God se werk, is die bietjie meel en olie wat sy gehad heeltemal genoeg vir hulle versorging.
Terwyl sy gereed maak om saam met haar seuntjie te sterf, het sy reeds alles wat sy nodig het.
Die boek 1 Konings is deel van 'n groter bundel wat die verhaal vertel van Israel (die noordelike 10 stamme) en Juda (die suidelike twee stamme) vanaf die laaste dae van koning Dawid. Die boek verteenwoordig 'n evaluering van die konings. Die vraag word gevra in watter mate hulle in ooreenstemming met God en sy onderwysing gelewe het. Hulle het óf gedoen "wat goed is in die oë van die Here" of "wat sleg is in die oë van die Here."
Ons teks is 'n onderdeel van die groter verhaal van Elia en sy optredes tydens die heerskappy van koning Agab, seun van Omri, en koningin Isebel van Israel (die noordelike 10 stammeryk). Agab het getrou met Isebel, uit die heidense Sidon. Isebel het alles in haar vermoë gedoen om Baälaanbidding in Israel te bevorder. Vir 1 Konings was Agab ontrou aan die Here, die God van Israel (1 Kon 16:30).
Elia se bediening moet verstaan word teen die agtergrond van die konflik tussen die aanbidding van die ware God, die God van Israel, en die aanbidding van die afgod Baäl.
Baäl was 'n heidense vrugbaarheidsgod. Baäl het – so is geglo – gesorg vir reën en vrugbare oeste. Baäl moes sorg dat droogte nie die land tref nie. In ons teksgedeelte wyk Elia uit na Fenisië, heidens gebied, die bakermat van Baälaanbidding, en plek waarvandaan Isebel kom. Soos uit die verhaal blyk, beheer die God van Israel reën, lewe, en ook vir Fenisië.
Gebeure in 1 Konings 17
1 Konings 17:1-24 bestaan uit drie verhale:
Elia se verblyf by die Kritspruit. Dit begin met die uitspraak dat "so seker as wat die Here leef" daar vir die volgende drie jaar geen dou of reën sal wees nie.
Elia se verblyf by die weduwee van Sarfat.
Elia wek die weduwee se seun op.
Op 'n menslike vlak speel hierdie verhale teen die agtergrond van die konflik tussen Elia met Agab en Isebel af. Op 'n ander vlak is die konflik tussen die ware God en Baäl, soos gesê, op die spel. Die boodskap is dat die ware God die reën, lewensmiddele, en lewe beheer.
Elia ("Jahwe is my God") is die agent van die Here. Deur wat met Elia gebeur, en deur wat hy doen, word die Here se mag gedemonstreer.
Gebeure in ons teks
Ons teks bestaan uit die tweede van die drie episodes in 1 Konings 17.
Die Woord van die Here kom tot Elia en stuur hom na Sarfat, in Sidon. Sarfat was tussen Sidon en Tirus, buite Israel, in die hartland van Baäl. Koningin Isebel het uit hierdie gebied gekom. Elia reis na Sidon om in die tuisgebied van Isebel aan te toon dat die Here reën en lewe beheer.
Elia gaan na 'n weduwee, wat die mees marginale en weerlose mense in die destydse omgewing was. Sonder 'n man of 'n volwasse seun was sy en haar kind op hulself aangewese vir oorlewing. Baäl, (ironies) die god van vrugbaarheid, wil nie help nie. Kontrasteer dit met die Ou Testament waar telkens blyk hoe belangrik die versorging van die weduwee en wese vir God was.
Kragtens die destydse tradisie van gasvryheid is 'n buitestander soos Elia geregtig op bystand. Die weduwee willig in om hom te voed, maar sê dat sy en haar kind na die ete sal sterf. "So seker as die Here leef," sê sy, is daar nie meer brood nie. Die dood is die enigste opsie. Dit beteken sy kon die ware God geken het, van God geweet het. Sy kon dit ook ironies bedoel het: alle gode het haar immers tot op hede in die steek gelaat, hierdie God sal ook.
Let op hoe sterk gebrek in hierdie gedeelte beskryf word. Daar is slegs houtjies beskikbaar, 'n bietjie water, stukkie brood, 'n handvol meel en 'n bietjie olie.
Teen hierdie agtergrond kan ons nou vra uit watter momente die boodskap van hierdie teks vir ons bestaan. Ons vestig die aandag op 'n paar aspekte:
God verras ons met die mense deur wie ons God leer ken;
God werk waar mense in 'n hoek vasgeverf is;
God werk inderdaad deur mense; en
Gewone, alledaagse nood is vir God belangrik
Die mense deur wie God God laat ken
In die gebeure is die onbelangrike mense, die randfigure, die persone deur wie ons God leer ken. Hier is dit 'n weduwee en haar seuntjie in 'n heidense gebied. Hierdie is 'n patroon reg deur die Bybel. Ons leer God ken deur die lewe en optrede van randfigure.
God kies 'n onbelangrike slawevolk en red hulle uit Egipte. Hy bring hoop vir die wêreld deur hierdie volk. Hy kies in Dawid 'n onwaarskynlike koning. Hy roep en stuur onaansienlike profete.
In 'n kultuur waar die oudste die belangrik is, kies Hy die jongste. Waar mans sentraal is, kies Hy vroue. Die vreemdeling bring hoop. Die wat nie inherent mag of aansien het nie, gebruik Hy om ook sy hart vir die weerloses te toon. Maar saam met die kyk in God se hart in sien ons ook sy mag in die natuur en sy vermoë om lewe te bring waar daar dood is. Die God van die Bybel werk altyd verrassend.
Vir ons, moderne mense van die 21ste eeu, is die vraag deur wie God aan ons verskyn? Watter kindjie, oumens, arme, heiden, word God se gesig en God se openbaring aan ons in ons tyd? Hoe bly ons oop vir die verrassende God wat deur die moordenaar aan die kruis, die gevangene, arme, sieke, bejaarde, hongerige aan ons verskyn?
Lewe uit doodsheid
God werk daar waar mense min tot niks oor het nie en eintlik al magteloos boedel oorgee. Die weduwee het haar reggemaak om te sterf en om die dood van haar kind te aanskou. In die situasie bring God lewe. God openbaar Homself in weerlose momente. Hy het min tot niks nodig om mense te versorg of 'n wonderwerk te doen nie.
Geen situasie is vir God te doods, te droog, te uitgeteer om nie nuwe lewe daaruit voort te bring nie. Die leë graf getuig hiervan. Die dood is oorwin. Toe onreg, hebsug en die gewelddadige mag van aardse koninkryk Jesus teen die kruis verpletter, word dit die geboortemoment van die lewe wat alle dood en doodsheid oorwin.
Hierdie leweskeppende krag van God word tot vandag toe onder ons gesien. Huwelike wat dreig om te verbrokkel, genees wonderbaarlik. Mense kom tot geloof, word van siekte genees, wanhoop word met hoop vervang, dood met lewe.
Natuurlik is geloof nie net triomf nie. Daar is ook dood, verbrokkeling en mislukking. Ons is gekraakte erdekruike. Maar ook oor ons gebrokenheid is die belofte van ewige hoop uitgeroep. Ons leef uit die hand van God, dié God wat doodsheid oorwin.
God werk deur mense. Die vrou was tog bereid om hierdie basiese, die laaste, aan hierdie man van God te gee. Haar gasvryheid kon haar einde beteken het, maar hier was dit net haar begin. Hier sien ons die genade in menseverhoudinge. Tog moet ons nie noodwendig dink die situasie was miskien "makliker" vir Elia nie (hy is tog man van God). Hulle was beide in nood. Hulle moes beide vertrou. Die respons van albei op die woord van God (5, 15) was "hy het gedoen", "sy gaan maak toe so". Die naamlose vrou en die bekende man vertrou op God.
God se werk vra altyd dat ons onsself, ons lywe, daarvoor op die spel moet plaas. God se werk vra gehoorsame beliggaming deur mense. Dit vra getrouheid en opoffering.
God se Woord kom ook to jou en my. God daag uit. God nooi. God stuur. Ons moet gaan. Op hierdie manier kom die ratwerk van God se werk tot volle ontplooiing.
Die Bybel ken nie die teenstelling tussen die geestelike en die materiële asof die een belangriker as die ander is nie. God help in fisieke nood. Hy is nie net die Heerser van die heelal nie, maar ook die een wat voed en versorg.
Daarom roep God sy volgelinge ook op om in materiële nood belang te stel. Ons word gestuur om 'n glas water te gaan gee. 'n Kombers teen die winterkoue. 'n Besoekie om eensaamheid te verlig en belangstelling te betoon.
Ons word geroep om materiële nood te verlig. Die owerheid ontvang die swaard by God om die oortreder te straf en hierdie wêreld 'n veiliger plek te maak. Ons word geroep om die arme te ontvang, ons te ontferm oor die vreemdeling in ons poorte, en om te gee vir die weduwee en die wese.
Só demonstreer God dat Hy die bron is van lewe, nie Baäl, kapitalisme, of die rente- en repokoers nie. God gee lewe.
Ons het reeds alles wat ons nodig het
Ons nooit te min het om te gee nie. Wat ons moet gee, het ons klaar in ons hande. Ons beskik oor wat ons nodig het om vir God bruikbaar te wees.