Somertyd is Kurpertyd! by/deur Henry de Beer - OutdoorPAGES
Look after our carpMichael Demesmaeker
Somertyd is Kurpertyd! Henry de Beer
Somertyd is Kurpertyd!
by/deur Henry de Beer
Of mens die mees eenvoudigste manier van hengel � �n bos erdwurms onder �n rooi en wit dobber � of meer gevorderde kunsaas tegnieke toepas, bly kurperhengel �n fees.
Alhoewel kurpers al vanaf September gevang word is Februarie tot April in die warmer, noord en oostelike dele van die land prima kurpertyd. Blou kurpers van een kilogram en swaarder is veral die teiken in talle riviere en damme in Mpumalanga, Noord-wes, Noordelike Provinsie en KwaZulu-Natal. En omrede die blou kurper so �n uithaler sportvis op ligtegerei is, en ook omdat hy �n voortreflike tafelvis is, is hy al lankal onwettig verplaas na ander dele van die land waar die winters nie te koud is nie. So byvoorbeeld is daar �n gesonde bevolking blou kurpers in Zeekoeivlei op die Kaapse skiereiland, asook in verskeie plaasdamme in die wynland. En omdat die blou kurper in soutwater aanpasbaar is, word hy ook deur verbaasde hengelaars in verskeie getyriviere en monde soos byvoorbeeld St Lucia raakgeloop terwyl hulle eintlik vir knorders aan te hengel is.
Daar is ses soorte kurpers in Afrika, maar dit is net die blou en rooibors kurpers wat vir ons van belang is. Albei is inheems tot die warmer, laeveld streke, en van die twee is die blou kurper die gewildste teiken. Gelukkig het die owerhede al lankal die waarde van die blou kurper ingesien en �n sak beperking van 20 vis per dag ingestel. Die sak beperking van net 20 per dag is vir sommiges, noem hulle maar visslagters, baie moelik om te handhaaf. Veral in die laat somer en vroe� herfs, wanneer kurpers hul liggaamsvet vir die winter maande opbou en omtrent enige aas in die water sal gryp, kom sulke uitroei-neigings voor. Dit is in hierdie tyd dat stories van �so waar as vet, sommer die hounet twee keer volgemaak � en dit voor middag ete!� aangehoor moet word. So asof die kurper bevolking vir ewig sal voortduur sonder dat mense sinvolle bewaring toepas!
Gedurende hierdie �oor-vreet� tydperk kan dit gebeur dat die kurper se vleis �n modderige smaak vanwe� al die plant-materiaal wat verorber word, ontwikkel. Om dit te help verwyder moet die rugvinne verwyder word en die vis vir tenminste twee ure in �n marinade van suurlemoensap en asyn of asyn met knoffel en/of rissies geweek word. Maar dit help nie altyd nie.
So ook kan die smaak van dam tot dam wissel, wat waarskynlik te doen het met die graad van besoedeling in �n dam. HENGELTEGNIEKE
Kurpers is vryswemmers wat hul kos in die totale waterdiepte vanaf die bodem tot die oppervlakte soek. Die basiese tegniek is dus om die aas op verskillende dieptes met behulp van �n gly-dobber, wat op die lyn gestel kan word, te plaas. Hierdie diepte word aanmekaar aangepas totdat die diepte vir daardie dag en omstandighede gevind word.
Ervare kurperhengelaars het te vertel dat die groter vis meestal na aan of op die bodem gevind word.
So hoekom dan �n dobber? Feit van die saak is dat die byt van �n groot kurper baie fyn, oftewel �skelm�, is. Dus is die gebruik van �n dobber voordelig om die geringste beweging van die aas maklik te sien. Anders as met karphengel, as mens wag vir �n kurper byt om te �ontwikkel�, is die resultaat net �n le� hoek!
Kleiner kurpers is geneig om die aas met �n geweldige pluk aan te val, terwyl as die groottes byt sal die dobber of al in die rondte beweeg of stadig heen en weer beweeg of effens na benede getrek word. Partykeer dink die hengelaar dis die wind. Konsentrasie is dus noodsaaklik, want �n groot kurper kan die aas onder die neus van �n niks vermoedende hengelaar heeltemal afhaal. Sodra die dobber beweeg moet daar vasgeslaan word. Partykeer sal die vis natuurlik gemis word, maar daar sal meer kurpers so gevang word as wat verloor word.
Wees op jou hoede indien jy verkies om stywe lyn te hengel. Die meeste hengelaars is geneig om in te gooi, die lyn styf te trek, �n poliesman aan te sit en dan op �n stoel te wag dat die kurper byt. Geen byte nie; net die erdwurm wat geheimsinnig vanaf die hoek verdwyn. �Dis daai verdomde �kanaries�, die kurper byt nog glad nie� is dan die normale komentaar. Verkeerd menere! Die oomblik dat jy ingegooi het, moet jy met behulp van jou tienvoet stok die lyn so styf as moontlik hou terwyl jy die lyn vinnig inkatrol tot styf. 50% van die tyd byt pan-grootte kurpers terwyl die aas nog af beweeg na die bodem. Deur die lyn styf te hou sal jy nou plukke kan voel, of dit sal voel of die lyn skielik vashaak. Kap blitsvinnig.
Met geen byte nie plaas jy nou vinnig jou stok op twee ruspenne en sit �n poliesman aan. Die lyn moet redelik styf wees. Tel nou jou stok agter op en stoot die stok op die voorste ruspen nader aan die water sodat die poliesman naby die oppervlak is. Staan met jou hand op jou stok en hou die poliesman dop. Die oomblik dat die poliesman op beweeg moet jy kap. As jy te gou gekap het wag jy die volgende keer net �n rapsie langer. Die meeste hengelaars wag gewoonlik heeltemal te lank voor hulle vaskap. As die kurpers egter die dag byt is daar nie tyd vir poliesmanne nie. Gooi die aas in en katrol die lyn vinnig tot styf. Plaas die stok se punt op die voorste ruspen en skuif dan die stok vorentoe totdat die lyn �n bogie vorm. Hou die lyn dop en kap dadelik die oomblik dat die lyn beweeg.
Of gooi die aas in, en katrol die lyn vinnig tot styf. Hou die stok in die hand en haak die lyn net voor die katrol met jou wysvinger. Hou die stok so dat die stok en die lyn in �n reguit lyn is. Jy sal nou �n sterk trek op die lyn voel � kap blitsvinnig. As die spanning egter skielik verminder moet jy ook vinnig vaskap. Dis harde werk maar uiters doeltreffend.
Probeer ook die �kunsaas� manier. Gooi die aas anderkant die voerplek en katrol dan baie stadig die aas nader. Partykeer gryp die kurper die aas en dan vang hy homself. Soms voel dit of die lyn skielik vashaak. Kap vinnig. As pangrootte kurper regtig aan die byt is, kap jy die eerste een vas, maar moenie direk inkatrol nie. Wag �n paar sekondes. Die kans is goed dat nog �n kurper op die ander hoek sal byt. Dan vang jy twee kurpers op �n slag! Waarskynlik maak die gespook van die gehaakte kurper ander vis nuuskierig en hulle kom kyk waaroor al die bohaai gaan.
Onthou! Moenie daar eenkant sit en wag nie. Jy sal nooit �n kurper vang nie. Kurperhengel is nie vir lui mense nie. Jy moet op en wakker wees en jou stok oppas. Hou die stok in jou hand vas � dan kan jy dadelik kap die oomblik dat die vis byt.
HOEKE en DOBBERS
Gebruik 2.5 tot 4.5 kilogram sagte lyn en chemies skerpgemaakte hoekke met weerhakkies aan die steel om die aas stewig vas te hou. My gunsteling is die kort steel Mustad 92155 in groottes 1 tot 4 maar die lang steel Mustad 92247 in groottes 1/0 tot 4 is ook popul�r. Pas jou hoekgrootte aan by die kurpers se grootte wat gevang word. Moenie te klein hoekies gebruik nie. Kurpers het groot monde en met te klein hoekies gaan jy die groot bloues miskap.
Daar is �n groot verskeidenheid gly dobbers geskik vir kurperhengel beskikbaar by hengel winkels. Gebruik �n dobber wat net groot en swaar genoeg is vir die afstand wat jy wil gooi, maar natuurlik groot genoeg dat jy dit sonder inspanning kan sien.
Die strop vir kurperhengel is heel eenvoudig. Dis die ou bekende boer (vaaldam) strop met twee hoeke wat onder mekaar hang met �n klein sinker (of veer) aan die onderkant vir stywe lyn hengel of �n paar �split shots� aan die onderkant, net om die dobber reg-op te trek. Die belangrikste is dat die hoek-stroppies kort moet wees, niks langer as 10cm nie maar verkieslik tussen 4 en 6cm.
Die rede hiervoor is dat die byt met �n kort stroppie vinniger raakgesien kan word. �n Verstelbare gly dobber word aan die hooflyn geheg sodat die diepte wat die aas in die water is, daarmee gestel kan word.
Tydens �n hengelsessie by Renosterkop het ek net mooi gatvol geraak vir die baie vassit, en my strop verander na �n gly �baby shoes�. Ek het toe heelwat minder vas gehaak aan al die bome en takke en kon dus baie meer vis land. Moet jou dus nie blind staar teen �n spesifieke strop nie. Eksperimenteer gerus. LOKVOER
Net soos vir enige ander varswater vis, word lokvoer gebruik om die kurper na die aas te lok. Lokvoer vir kurper is natuurlik maroek, wat verkry word met die verbrouing van hoofsaaklik alkoholiese drankies. Verskillende brouerye maak verskillende tipes drankies; voorbeelde hiervan is tradisionele swartmark bier, vaatjie bier en magou (sonder alkohol). Hulle gebruik verskillende graan soorte soos wit sorghum, rooi sorghum, mielies, gars ens. Dus verskil die brouerye se maroek ook in tekstuur (fyn tot grof); kleur (geel, rooibruin en donkerbruin); en geur (soet tot suur).
Ek meng gewoonlik sorghum maroek afkomstig vanaf formele en informele brouerye. Di� mengsel het fyn deeltjies wat beweging in die water verskaf om die kurper se aandag te trek en growwe deeltjies om die skool in die omgewing van jou aas te hou. Omdat sorghum maroek vanaf die brouery nie altyd �n skerp reuk het nie, behandel ek dit ook met ekstra gis en bier. Dit word dan in die son geplaas om die reuk te verbeter. Hoe sterker die gis ruik hoe vinniger word kurper gelok; en natuurlik hoef die hengelaar dan nie meer so uitermatig baie maroek in die water te gooi nie. Wat baie hengelaars nie weet nie is dat mielie maroek, met �n suur gis reuk, ook beskikbaar is. Mielie maroek het �n fyn tot growwe tekstuur en wit/geel kleur wat �n melkerige wolk veroorsaak in die voer-area; dis baie goed vir moddervis en werk somtyds beter as sorghum maroek vir kurper. Beproef gerus �n mengsel van sorghum en mielie maroek � Dis dodelik!
Kap gerus so �n handvol of twee rooi erdwurms in klein stukkies en meng dit saam die maroek. Daardie ekstra wurm reuk doen baie keer die ding.
Probeer ook wit rys, hard gekook, saam met maroek en gebruik erdwurm en wit pap as aas. Miskien dink die vis die rys is maaiers of iets soortgelyks. Dis hoe van my Sjinese klante jaar na jaar by Roodeplaat (naby Pretoria) hengel en hulle k�n kurper vang. Geen mombakkies vir hulle nie.
Willie Kombrink van Pretoria Noord meng hoender bloed met sy maroek. Alhoewel hoender bloed gewoonlik vir baber en karp gebruik word reken hy die sterk bloed/maroek mengsel lok konstant meer maar veral groter bloues. �Parrot greens� pellets, oorspronklik vir vo�ls, word ook saam maroek gebruik. Dis gemaak van plantaardige materiaal (alge, seewier, lusern ens.) wat natuurlike kos vir kurper is. Lok die kurper met maroek en hou hulle dan by jou aas deur �n handvol pellets elke nou en dan in die voer-area te gooi. Saam met �Parrot greens� gebruik jy CSL pellets om kurper se eetlus aan te wakker. Di� voermengsel lewer al vir �n paar seisoene goeie resultate.
As jy vir �n paar aaneenlopende dae op dieselfde plek gaan hengel plaas jy die eerste dag een of meer �Tigernut / Betaine voerblokke� in die water. Daarna voer jy met maroek, �Parrot greens� en CSL. Dis kookwater! Teen sowat R10.00 per kilogram en ses keer taaier as koekmeel is mielie stysel ongetwyfeld die beste bind middel vir maroek. En dis natuurlik ook die antwoord vir karpvoer wat jy gereeld afgooi. Maroek wat jy nie opgebruik nie kan vir weke gestoor word in �n lugdigte plastiese emmer. Net die boonste een of twee sentimeter sal dan miskien sleg word; krap dit dan net af en gebruik die res. Solank maroek nie vars lug kry nie, sal dit nie sommer vrot word nie. En onthou, as maroek nie pikswart is en �n regte vrot reuk het nie, is dit nog nie vrot nie en sal dit kurper lok!
Die gewildste hoekaas vir kurper is lewendige erdwurms. Ek persoonlik verkies die rooi erdwurm; hulle bly langer lewendig in die water as tuinwurms, en hulle het �n lekker sterk reuk, iets wat kortkom by die tuinwurm.
Daar is houtkassies beskikbaar wat aan die bokant en onderkant oopmaak. Erdwurms is geneig om altyd ondertoe te beweeg. Wanneer jy dus wurms wil uithaal draai jy net die kassie onderstebo en die wurms is bo-op. Jy hoef dus nie in die grond rond te krap agter wurms aan nie. Daarmee saam gaan �n �worm bedding� wat vog langer behou as grond en wat gevolglik jou wurms vir �n langer tydperk koel en vars sal hou. Die wurms bly daarin, hulle kan alles eet want dis kos en di� bonus: Omdat daar geen grond in is nie word jou hande gladnie vuil nie. �n Pakkie �worm bedding� behoort jou, tensy jy elke week hengel, die hele kurper seisoen te hou.
Haak net een wurm dat die kop en stert vryelik kan beweeg om sodoende die kurper te lok of ryg sommer �n tros wurms op enige manier aan die hoek. Eksperimenteer tot jy agterkom wat die kurpers daardie dag verkies.
Sommige hengelaars knyp die wurm se kop af sodat die binnegoed kan uitkom, klaarblyklik vir meer lokreuk. As lokvoer nie werk nie weet ek nie of �n paar afkop wurms op jou hoeke beter sal werk nie. En �n lewendige kriewelende wurm word seer sekerlik makliker raakgesien as �n dooie afkop wurm. Bruinbrood-pap kan ook saam �n erdwurm gebruik word, of net bruinbrood alleen, of bruinbrood gemeng met maroek. Probeer gerus ook Tigernut deegmeel gemeng met bruinbrood. Dis die tweede seisoen dat di� Tiger deeg en bruinbrood mengsel goeie resultate behaal. �n Kombinasie van �floaties� en erdwurm kan ook gebruik word. By Renosterkop werk mielie maroek en erdwurm met �n kaboem mieliepit uitstekend. Vra maar vir die plaaslike hengelaars - Hulle hanteer ook die informele plaaslike brouery. Kaboem pitte is harder as blikkie pitte en word gevolglik nie so maklik van die hoek afgehaal nie. (Roodeplaat, naby Pretoria, se groot karp is ook dol oor kaboem pitte, en natuurlik �peanuts�, veral snags).
Doop gerus ook die aas in rooi/pers floro kleursel of hoender bloed. Bloed is die enigste reuk wat alle vis kan ruik. Die enigste probleem is dan dat babers ook graag saam eet.
Twee van my klante was die begin van Januarie 2006, net na die eerste groot re�n, by Renosterkop. Alhoewel dit gewemel het van die vis, was hul baie traag om te byt. Teen elfuur, met net een kurper in die net, was die manne heeltemal moedeloos, en uit pure frustasie gooi hulle toe �n vol bottel CSL stroop (boldip) in die water. Sowat twee uur later het hulle opgepak, elkeen met sy kwota van tien vis. Vir diegene wat nie weet nie � CSL is �n natuurlike bron van Betaine wat die brein prikkel om sodoende �n eetlus op te wek. Dit laat selfs volgevreete vis dink hulle is honger. En dit geld vir alle vis.
Karp hengelaars vang al lankal, terwyl hulle wag vir byte om te ontwikkel, swartbaars met kunsaas. Nou kan hulle, by die regte waters, gerus ook �n kunsaas of twee vir kurper probeer. Swaailemme kan met groot sukses vir kurpers gebruik word. Veral die groottes sal �n swaailem wat diep gewerk word, gretig aanval. Om swaailemme diep te laat loop gebruik jy �n �split shot� of twee, ten minste �n meter voor die spinner vir gewig. Die geheim is om die swaailem so na as moontlik aan die vis te kry. In water wat baie struktuur soos ou bome ens. het, moet die swaailem so na aan die struktuur as moontlik gewerk word.
Verskillende swaailemme in nommers 1,2 en 3 werk goed. Die alombekende �Black fury� namaaksels met geel of rooi kolle is uitstekend en relatief goedkoop.
�n Loodkoppie, met �n 2.5cm deurskynende plastiese wurmpie (curly tail) aan, kan ook met sukses aangewend word. Dit word bloot tot op die bodem laat sak en dan word dit op en af getol. By Rust de Winter se inloop is daar gedurende 2005 terwyl daar vir baars gehengel is, �n hele paar een en �n half kilogram en groter kurpers gevang met �Mini teaser� kunsvissies. Dis �n kunsaas wat gerus meer gebruik kan word vir groot bloues. Probeer dit gerus.
Indien u probleme ondervind met die aankoop van enige van die bogenoemde produkte of enige ander hengel produkte, is u welkom om ons te kontak. Ons versend landswyd en het ook �n handleiding om met erdwurms te teel. Kontak ons gerus by
of Tel: 012-3320179 (k/u). Save our Resources