Beskerm ons aasvoëls - Jou Gesin | Solidariteit WêreldJou Gesin | Solidariteit Wêreld
Tuis › Artikels › Beskerm ons aasvoëls
Mense kyk altyd met afsku na aasvoëls. Al wat ons sien, is die liederlike voël met sy veerlose nek wat nie kan wag om toe te sak op verrottende karkasse nie. Vandag weet die mensdom van beter, of dalk nog nie heeltemal nie … daarom was dit op 7 September weer Internasionale Aasvoëlbewustheidsdag.
Vergiftiging van aasvoëls in Suid-Afrika
In die vroeë jare van die 20ste eeu het hul eerste terugslag gekom toe strignien onder boere en natuurbewaarders uitgedeel is. Alles met kloue en naels moes dood en die aasvoël is selfs as ongedierte gelys.
Met die Groot Droogte van die 1930’s toe die meeste wild en ook troppe plaasdiere uitgeroei is, is die voedselbasis van die voëls ook uitgewis en het hulle getalle geweldig gekrimp.
Aan die einde van die 1970’s is begin om twee organofosfaatgifstowwe teen brommers op skape in die Karoo te gebruik en die skrif was aan die muur.
Wanneer skape gevrek het, was die aasvoëls daar om hul opruimingswerk te doen, maar die gif in die diere se wol het die aasvoëls uitgeroei. Daar was binne jare nie ʼn enkele kransaasvoël in die Karoo oor nie. Die kransaasvoël se getalle het ook in die noorde en ooste van Suid-Afrika afgeneem.
Boere met plaasdamme help ook voorkom dat die voëls verdrink deur leertjies of ʼn paal in oop damme te sit sodat hulle daarteen kan in- en uitklim.
Trust vir Bedreigde Natuurlewe
In die vroeë 1970’s het die Aasvoëlstudiegroep van die Trust vir Bedreigde Natuurlewe (EWT) die kransaasvoël onder sy vlerk geneem om die spesie van uitwissing te red. Hul bevinding was dat die afwesigheid van roofdiere soos leeus en hiënas ʼn negatiewe uitwerking op die aasvoël gehad het.
Hierdie tipes roofdiere los groot hoeveelhede beenfragmente in hul vreetproses en die aasvoëls versamel die stukkies been en voer dit dan vir die kuikens in die neste. Die kalsium in die bene is noodsaaklik vir gesonde skelette. As groot roofdiere egter afwesig is, is daar net vleis en geen beenfragmente nie. Baie kuikens het in die jare omgekom bloot as gevolg van kalsiumgebrek en hulle doodgeval wanneer hulle met krom vlerke hul eerste vlug moes aanpak.
Aasvoëlrestourante is onversteurde areas waar niegiftige vleis en karkasse aan aasvoëls en ander roofvoëls voorsien word. Hierdie noodsaaklike aanvulling is nodig in tye wanneer kos skaars is en wanneer daar jong voëls is. Hierdie restourante los nie net die aasvoëls se probleem op nie, maar skep ook ʼn grootskaalse bewustheid van aasvoëls by die publiek. Mense het simpatie vir die kaalkoppe ontwikkel.
Natuurlewefotograwe word oor die vingers getik
Ongelukkig word hierdie aasvoëlrestourante ook deur natuurlewefotograwe misbruik. Om te keer dat aasvoëls te vinnig met hul stuk aas wegvlieg, draai sommige fotograwe ʼn draad om die bene van die ”restourantvleis” en maak dit dan vas aan ʼn lang spyker wat in die grond gekap is.
Volgens die Trust vir Bedreigde Natuurlewe (EWT) se roofvoëlprogram, dwing dit die aasvoël om by sy stuk aas te sit. Wat baie fotograwe nie besef nie, is dat die aasvoël dit met sy sterk pote uit die grond kan ruk en omdat aasvoëls ook bene eet, kan hulle drade en spykers insluk – met katastrofiese nagevolge. Oortreders word nou nie net vervolg en beboet nie, maar natuurlewefotograwe, wat hulself aan ekologies onetiese gedrag skuldig maak, se verdienstelikheid en die aanvraag na hul foto’s kry ʼn knou.
Handel in aasvoëls as tradisionele medisyne
Vir die Xhosas is die aasvoël ʼn besonderse dier wat nie aangeraak mag word nie, terwyl ander volke dele van die aasvoël vir tradisionele medisyne gebruik. Die totale jaarlikse waarde van verkope van aasvoëls uit Suid-Afrika aan die Ooste word geskat op R1 185 miljoen.
Vandag is dit nie net die kransaasvoël nie maar ook agt ander aasvoëlspesies in Suid-Afrika wat ʼn gemiddelde daling in getalle van 62% oor die laaste sowat 30 jaar toon. Die ses aasvoëlspesies wat nou op die rooi datalys van kritiek bedreigde voëls verskyn, is die volgende:
monnikaasvoël (kritiek bedreig)
witrugaasvoël (kritiek bedreig)
witkopaasvoël (kritiek bedreig)
Rüppell-aasvoël (kritiek bedreig)
Bewaar asseblief ons aasvoëls, elkeen van hulle is daar om sy deeltjie tot ons voortbestaan by te dra.