Duisende kollege-sertifikate glo uitstaandeArgieffoto ter illustrasie. (Foto: StartupStockPhotos/Pixabay) Die departement van hoër onderwys is glo Nasionale Kwalifiserende Raamwerk (NKR)‑ en Sita-sertifikate aan duisende kollegestudente verskuldig, wat dit uiters moeilik maak vir dié studente om verdere studie‑ en werksgeleenthede na te streef. Studente wat aan TVET-kolleges studeer, verwerf NKR-sertifikate op verskillende vlakke, waarvan N1 tot N4 gelykstaande is aan gr. 9 tot matriek. N5 tot N10 verteenwoordig verskeie nagraadse kwalifikasies. Een van hierdie studente, wat verkies om anoniem te bly, wag al sedert September 2019 op sy bygewerkte N3-sertifikaat. Die Pretoriase kollege waaraan dié student studeer, het hom op 4 November vanjaar ingelig dat hulle steeds nie dié sertifikaat van die departement ontvang het nie. In ŉ e-pos wat die kollege aan die student gerig het, en wat Maroela Media gesien het, word aangevoer dat die departement reeds voor die Covid-19-pandemie met sowat 11 000 sertifikate agterstallig was. Volgens die betrokke kollege is die probleem egter nou veel erger – glo weens die verskeie inperkingsvlakke en Covid-19-regulasies wat sedert die aanvang van die pandemie ingestel is. Dit is nie duidelik hoe die kollege dié syfer bekom het nie. Die kollege kon die student ook nie van ŉ datum voorsien wanneer hy wel sy sertifikaat sal ontvang nie. Maroela Media het vroeg die week reeds ŉ navraag aan die departement in dié verband gestuur, en hoewel hulle ontvangs erken het, is geen terugvoer ontvang nie. Die student se pa, wie se naam ook op versoek nie gepubliseer word nie, sê hulle is keelvol vir die departement se “traak-my-nie-agtige houding en onbevoegdheid”. Hy sê die oponthoud met die uitreik van sy seun se aangepaste N3-sertifikaat beïnvloed sy vermoë om sy loopbaan te bevorder. “Sy N3-sertifikaat moet aangepas word om aan te dui dat hy Wiskunde op N3-vlak het. Sonder Wiskunde N3 kan hy hom nie verder kwalifiseer nie. “Solidariteit bied tans die geleentheid om ŉ kwalifikasie vir ŉ bedradingslisensie te voltooi wat hy nie kan benut nie. ŉ Voorvereiste vir die kursus is ŉ volledige N3-sertifikaat met Ingenieurswiskunde, wat nie op sy verouderde sertifikaat verskyn nie.” Andricus van der Westhuizen, DA-lid van die Wes-Kaapse wetgewer, sê die uitreik van sertifikate is “al vir baie jare ŉ geweldige probleem”. Van der Westhuizen was tydens die vorige parlementêre termyn, wat in 2019 geëindig het, die adjunk-skaduminister vir hoër onderwys en opleiding in die Nasionale Vergadering en voorheen ŉ senior bestuurder by die Bolandse Kollege vir Tegniese en Beroepsgerigte Onderwys en Opleiding (TBOO) in die Wes-Kaap. Hy sê die agterstand met sertifikate word verder deur verskeie probleme met die departement se inligtingtegnologieagentskap (Sita) gekompliseer. Sita, verduidelik Van der Westhuizen, verwerk studente se eksamenuitslae en gebruik ŉ algoritme wat bepaal of ŉ student vir ŉ sertifikaat kwalifiseer al dan nie. Sita moet ook die sertifikate druk en uitreik. Van der Westhuizen sê probleme sluip dan onder meer in by studente wat die aflê van eksamens – om verskeie redes – oor meer as een eksamensiklus versprei. Enige aanpassings as gevolg hiervan moet dan glo met die hand bywerk word aangesien Sita se stelsel nie daarvoor voorsiening maak nie. “Sita het ook geweldige probleme met personeelomset, swak ouditresultate en die wisseling van bestuur.” Benewens die NKR-sertifikate is daar glo ook lankal probleme met die uitreik van beroepsmatriekkwalifikasies – oftewel Sita-kwalifikasies. “Die probleem was later so erg dat die departement besluit het om voortaan slegs vlak 4-sertifikate uit te reik, wat gelykstaande aan matriek is.” Intussen, sê Van der Westhuizen, kan studente nie toelating tot verdere studies kry nie en ook nie vir werksgeleenthede aansoek doen nie. “Kolleges word ook absoluut verbied om selfs ŉ stukkie papier in ŉ student se hand te stop wat sê: Volgens die uitslae wat die departement aan ons voorsien het, kwalifiseer hierdie student vir N3, N4, N5 en dies meer.”