Cardinal Richelieu - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
Armand Jean du Plessis de Richelieu, kardinaal-Duc de Richelieu (9 September 1585 - 4 Desember 1642), was 'n Franse predikant, edel en staatsman. Hy is in 1607 as 'n biskop ingewy. Hy het later die politiek betree en in 1616 'n Staatsekretaris geword. Richelieu het spoedig in beide die Kerk en die staat opgestaan ​​en in 1622 'n kardinaal geword. In 1624 het hy hoof van koning Louis XIII geword. Hy het gebly. in sy amp tot sy dood in 1642; hy is opgevolg deur Jules Cardinal Mazarin.
Die kardinaal de Richelieu was dikwels bekend onder die titel van die koning se 'Hoofminister'. Hy het probeer om koninklike mag te konsolideer en binnelandse faksies te verpletter. Deur die mag van die adel te behou, omskep hy Frankryk in 'n sterk, gesentraliseerde staat. Sy hoofdoelwit vir buitelandse beleid was om die mag van die Oostenryk-Spaanse Habsburg-dinastie na te gaan. Alhoewel hy 'n Rooms-Katolieke kardinaal was, het hy nie gehuiwer om bondgenootskappe met Protestantse heersers te sluit in 'n poging om hierdie doel te bereik nie. Sy ampstermyn is gekenmerk deur die Dertigjarige Oorlog wat Europa verswelg het.
As advokaat vir Samuel de Champlain en vir die behoud van Québec, stig hy die Compagnie des Cent-Associés en sien hy die verdrag van Saint-Germain-en-Laye keer Québec terug na die Franse heerskappy onder Champlain, nadat die nedersetting deur die Kirkes in 1629. Dit het die kolonie deels toegelaat om uiteindelik in die hartland van die Fransofoonkultuur in Noord-Amerika te ontwikkel.
Richelieu is op 9 September 1585 in Parys gebore, hy was die vierde van vyf kinders en die laaste van drie seuns. Sy familie, hoewel hy slegs tot die mindere adel van Poitou behoort het, was ietwat prominent: Sy vader, François du Plessis, seigneur de Richelieu, was 'n soldaat en hofmeester wat as die Grand Provost van Frankryk gedien het; sy ma, Susanne de La Porte, was die dogter van 'n beroemde juris. Toe Armand slegs vyf jaar oud was, is sy vader dood in die Franse godsdiensoorloë en laat hy die gesin in die skuld bly; met behulp van koninklike toelaes kon die gesin egter finansiële probleme vermy.
Richelieu was 'n blink kind en het uitgeblink in sy studies. Op negejarige ouderdom is hy na College de Navarre in Parys gestuur. Later op sewentienjarige ouderdom begin hy teologie studeer. In 1606 benoem koning Henry IV Richelieu tot biskop van Luçon. Aangesien Richelieu nog nie die amptelike minimumleeftyd bereik het nie, was dit nodig dat hy na Rome reis om 'n spesiale bedeling van die pous te kry. Met die instemming van die pous is Richelieu in April 1607 as biskop ingewy. Kort nadat hy in 1608 na sy bisdom teruggekeer het, is Richelieu as hervormer ingelui; hy het die eerste biskop in Frankryk geword wat die institusionele hervormings tussen 1545 en 1563 voorgeskryf het deur die Raad van Trent.
Staan tot mag
Die jong koning Louis XIII was slegs 'n figurehoof tydens sy vroeëre regeringstyd; krag het eintlik by sy ma, Marie de Médicis, gerus.
In 1614 verkies die geestelikes van Poitou Richelieu as een van hul verteenwoordigers van die State-General. Daar was hy 'n ywerige voorstander van die Kerk en het aangevoer dat hy van belasting vrygestel moet word en dat biskoppe meer politieke mag moet hê. Hy was die prominentste predikant wat die aanneming van die verordeninge van die Raad van Trent regdeur Frankryk ondersteun het; die Derde Landgoed (gewone mense) was sy vernaamste teenstander in hierdie poging. Aan die einde van die vergadering het die First Estate (die geestelikes) hom gekies om die adres te lewer waarin sy versoekskrifte en besluite uiteengesit word. Kort na die ontbinding van die State-Generaal het Richelieu die diens van koning Louis XIII se vrou, Anne van Oostenryk, as haar dienskneg betree.
Richelieu het polities vooruitgegaan deur Concino Concini, die magtigste minister in die koninkryk, getrou te dien. In 1616 word Richelieu tot Staatssekretaris en word die verantwoordelikheid vir buitelandse aangeleenthede verleen. Soos Concini, was die biskop een van die naaste raadgewers van Louis XIII se moeder, Marie de Médicis. Koningin Marie het Regent van Frankryk geword toe die negejarige Louis die troon opsteek; hoewel haar seun in 1614 die wettige ouderdom van die meerderheid bereik het, was sy die effektiewe heerser van die koninkryk. Haar beleid, en dié van Concini, was egter by baie in Frankryk ongewild. Gevolglik het Marie en Concini die teikens geword vir intriges by die hof; hul magtigste vyand was Charles de Luynes. In April 1617, op 'n komplot wat deur Luynes gereël is, het koning Lodewyk XIII beveel dat Concini gearresteer en doodgemaak moet word indien hy weerstand sou bied; Concini is gevolglik vermoor, en Marie de Médicis is omvergewerp. Toe sy beskermheer dood is, het Richelieu ook die mag verloor; hy is as Staatsekretaris ontslaan en is uit die hof verwyder. In 1618 het die koning, nog steeds agterdogtig teenoor die biskop van Luçon, hom na Avignon verban. Daar spandeer Richelieu die grootste deel van sy tyd aan skryf; hy het 'n kategismus met die titel saamgestel L'Information du chrétien.
In 1619 ontsnap Marie de Médicis uit haar bevalling in die Château de Blois, en word sy die titelleier van 'n aristokratiese rebellie. Die koning en die hertog van Luynes herinner Richelieu aan en glo dat hy met die koningin sou kon redeneer. Richelieu was suksesvol in hierdie poging en bemiddel tussen Marie en haar seun. Komplekse onderhandelinge het vrugte afgewerp met die bekragtiging van die Verdrag van Angoulême; Marie de Médicis het volkome vryheid gekry, maar sou in vrede met die Koning bly. Die Koningin is ook in die koninklike raad herstel.
Na die dood van die hertog de Luynes, in 1621, begin Richelieu vinnig aan bewind kom. Volgende jaar benoem die koning Richelieu vir 'n kardinaal, wat pous Gregorius XV dienooreenkomstig toegestaan ​​het op 19 April 1622. Krisisse in Frankryk, insluitend 'n opstand van die Hugenote, het Richelieu 'n byna onmisbare adviseur vir die koning gemaak. Nadat hy in April 1624 tot die koninklike raad van ministers aangestel is, het hy 'n oproep gemaak teen die hoofminister, Charles, hertog de La Vieuville. In Augustus dieselfde jaar is La Vieuville in hegtenis geneem op aanklag van korrupsie, en kardinaal Richelieu het sy plek as die minister van die koning ingeneem.
Die beleid van kardinaal Richelieu het twee primêre doelwitte behels: sentralisering van die mag in Frankryk en opposisie teen die Habsburg-dinastie (wat in beide Oostenryk en Spanje regeer het). Kort nadat hy die hoofminister van Louis geword het, het hy te kampe gehad met 'n krisis in die Valtellina, 'n vallei in Lombardije (Noord-Italië). Om Spaanse ontwerpe op die grondgebied teë te werk, het Richelieu die Protestantse Switserse kanton Grisons ondersteun, wat ook die strategies belangrike vallei geëis het. Die kardinaal het troepe na Valtellina ontplooi, waarvandaan die wagposte van die pous verdryf is. Richelieu se besluit om 'n Protestantse kanton teen die pous te ondersteun, het hom baie vyande in oorwegend Katolieke Frankryk gewen.
Kardinaal Richelieu by die beleg van La Rochelle.
Om die mag in Frankryk verder te konsolideer, wou Richelieu die invloed van die feodale adel onderdruk. In 1626 het hy die posisie van Konstabel van Frankryk afgeskaf en beveel dat alle versterkte kastele verwoes word, behalwe slegs diegene wat nodig was om teen indringers te verdedig. Dus het hy die vorste, hertoges en mindere aristokrate uitgestroop oor belangrike verdediging wat tydens rebellies teen die leërs van die Koning gebruik kon gewees het. Gevolglik is Richelieu nie van die grootste deel van die adel gehou nie.
'N Ander hindernis vir die sentralisering van mag was godsdienstige verdeling in Frankryk. Die Hugenote, een van die grootste politieke en godsdienstige faksies in die land, het 'n beduidende militêre mag beheer en was in opstand. Die Engelse koning, Charles I, het ook oorlog teen Frankryk verklaar in 'n poging om die Hugenote-faksie te help. In 1627 het Richelieu die leër beveel om die Hugenote-vesting La Rochelle te beleër; het die kardinaal persoonlik die beleërde troepe beveel. Engelse troepe onder die hertog van Buckingham het 'n ekspedisie gelei om die burgers van La Rochelle te help, maar misluk misluk. Die stad het egter meer as 'n jaar lank ferm gebly voordat dit in 1628 met die hoofstad gevoeg is.
Alhoewel die Hugenote 'n groot nederlaag by La Rochelle gely het, het hulle aanhou veg, gelei deur Henri, hertog de Rohan. Protestantse magte is egter in 1629 verslaan; Rohan het hom onderwerp aan die voorwaardes van die Peace of Alais. Die gevolg was dat godsdienstige verdraagsaamheid vir Protestante, wat die eerste keer deur die Edik van Nantes in 1598 toegestaan ​​is, toegelaat is om voort te gaan; die kardinaal het egter hul politieke regte en beskerming afgeskaf. Rohan is nie tereggestel nie (net soos leiers van opstand later in Richelieu se ampstermyn); in werklikheid het hy later 'n bevelvoerder in die Franse leër geword.
Op die 'Day of the Dupes' in 1630 het dit geblyk dat Marie de Médicis die ontslag van Richelieu verseker het. Richelieu het die skema egter oorleef, en Marie is as gevolg daarvan verban.
In die volgende jaar is Richelieu se posisie ernstig bedreig deur sy voormalige beskermheer, Marie de Médicis. Marie het geglo dat die kardinaal haar van haar politieke invloed beroof het; dus het sy geëis dat haar seun die hoofminister ontslaan. Louis XIII was aanvanklik nie van so 'n manier van optrede nie, want sy verhouding met die kardinaal was swak. Die koning het Richelieu nie van gehou nie, maar die oorredende staatsman kon sy meester van die wysheid in sy planne oortuig. Op 11 November 1630 het Marie de Médicis en die broer van die koning, Gaston, duc d'Orléans, die King se ooreenkoms vir die ontslag verseker. Kardinaal Richelieu was egter bewus van die plan en het die koning vinnig oortuig om hom te bekeer. Hierdie dag, bekend as die Dag van die Dupes, was die enigste waarop Louis XIII 'n stap geneem het om sy minister te ontslaan. Daarna was die koning, hoewel hy Richelieu steeds nie van hou nie, onwrikbaar in sy politieke steun vir hom; die hofdienaar is 'n hertog van Richelieu en 'n eweknie van Frankryk.
Dertig jaar oorlog
Voordat Richelieu met die opkoms van die mag gekom het, het die grootste deel van Europa in die dertigjarige oorlog betrokke geraak. In 1629 het die Heilige Romeinse keiser van Habsburg baie van sy Protestantse teenstanders in Duitsland verneder en sodoende sy mag groot gemaak. Kardinaal Richelieu, ontsteld oor die invloed van die keiser Ferdinand II, het Swede aangespoor om aan te val. Hy het ook ingestem om koning Gustavus II Adolphus van Swede met finansiële subsidies te help. Frankryk was nie openlik in oorlog met die Ryk nie, daarom is hulp in die geheim verleen. Intussen het Frankryk en Spanje steeds vyandig gebly oor laasgenoemde koninkryk se ambisies in Noord-Italië. Noord-Italië was destyds 'n belangrike strategiese bate in die magsbalans van Europa, 'n aardse skakel tussen die Habsburg se twee takke in Duitsland en Spanje. As die imperiale leërs hierdie streek oorheers het, sou Frankryk se bestaan ​​in gevaar gestel word deur die Habsburgse gebiede. Spanje streef daarna om 'n 'universele monargie' te word, met steun van die pous. Toe Franse ambassadeurs in Regensburg in 1630 ooreengekom het om vrede met Habsburg Spanje te sluit, weier Richelieu om hulle te onderhou. Die ooreenkoms sou Franse inmenging in die vyandigheid in Duitsland verbied het. Richelieu het Louis XIII dus aangeraai om te weier om die verdrag te bekragtig.
Afgelope paar jare
Aan die einde van sy lewe het Richelieu daarin geslaag om baie individue, waaronder die pous, te vervreem. Richelieu was ontevrede oor die weiering van pous Urban VIII om hom die pouslike legaat in Frankryk te noem; op sy beurt het die pous nie die administrasie van die Franse kerk of die Franse buitelandse beleid goedgekeur nie. Die konflik is egter grootliks genees toe die pous in 164 'n kardinaal aan Jules Mazarin, een van die voorste politieke bondgenote van Richelieu, verleen het. Ondanks moeilike betrekkinge met die Rooms-Katolieke Kerk het Richelieu nie die volledige verwerping van pouslike gesag in Frankryk gesteun nie, is deur die Gallicaniste voorgestaan.
Jules Kardinaal Mazarin het Richelieu opgevolg.
Toe hy sy dood nader kom, het kardinaal Richelieu 'n komplot in die gesig gestaar wat gedreig het om hom uit die mag te verwyder. Die kardinaal het 'n jong man genaamd Henri Coiffier de Ruzé, marquis de Cinq-Mars, aan die hof van Louis XIII voorgestel. Die kardinaal was 'n vriend van Cinq-Mars se pa. Nog belangriker, Richelieu het gehoop dat Cinq-Mars die gunsteling van Louis sou word, sodat hy indirek 'n groter invloed op die besluite van die monarg kon uitoefen. Cinq-Mars het teen 1639 die koninklike gunsteling geword, maar in teenstelling met Cardinal Richelieu se geloof, was hy nie maklik om te beheer nie. Die jong markie besef dat Richelieu hom nie mag toelaat om politieke mag te bekom nie. In 1641 neem hy deel aan die comte de Soissons se mislukte sameswering teen Richelieu, maar is nie ontdek nie. Volgende jaar het hy met vooraanstaande adelaars (waaronder die broer van die koning, die hertog d'Orléans) ingesluit om 'n opstand te bewerk; hy het ook 'n geheime ooreenkoms met die koning van Spanje onderteken, wat belowe het om die rebelle te help. Richelieu se spioenasiediens ontdek egter die komplot, en die kardinaal het 'n afskrif van die verdrag ontvang. Cinq-Mars is onmiddellik gearresteer en tereggestel; hoewel Louis die gebruik van doodstraf goedgekeur het, het hy gevolglik verder van Richelieu gegroei.
In dieselfde jaar het Richelieu se gesondheid egter reeds gefaal. Die kardinaal het onder meer las onder hoofspanning en hoofpyn gehad. Toe hy voel dat sy dood nader kom, noem hy as sy opvolger een van sy mees getroue volgelinge, Jules Cardinal Mazarin. Alhoewel Mazarin oorspronklik 'n verteenwoordiger van die Heilige Stoel was, het hy die pous se diens verlaat om by die koning van Frankryk aan te sluit. Mazarin het Richelieu opgevolg na sy dood op 4 Desember 1642. Die kardinaal word in die Sorbonne-kerk begrawe.
Kardinaal Richelieu was 'n beroemde beskermheer van die kunste. Homself is skrywer van verskillende godsdienstige en politieke werke (veral sy Politieke testament) finansier hy die literêre loopbane van baie skrywers. Hy was 'n liefhebber van die teater, wat nie in daardie era as 'n respekvolle kunsvorm beskou is nie. Die beroemde dramaturg Pierre Corneille was onder die individue wat hy begunstig het. Richelieu was ook die stigter en beskermheer van die Académie française, die vooraanstaande Franse literêre samelewing. Die instelling was voorheen informeel; in 1635 het Cardinal Richelieu egter amptelike briewe vir die liggaam verwerf. Die Académie française bevat veertig lede, bevorder Franse letterkunde en bly die amptelike gesag oor die Franse taal. Richelieu het gedien as die Académie se "beskermer;" Sedert 1672 word die rol deur die Franse staatshoof vervul.
In 1622 word Richelieu verkies tot die proviseur of skoolhoof van die Sorbonne. Hy was voorsitter van die opknapping van die geboue van die kollege en oor die bou van die beroemde kapel, waar hy nou begrawe is. Terwyl hy biskop van Luçon was, staan ​​sy standbeeld buite die katedraal van Luçon.
Richelieu se ampstermyn was 'n belangrike periode van hervorming vir Frankryk. Vroeër was die politieke struktuur van die land grotendeels feodalisties, met magtige edeles en 'n wye verskeidenheid wette in verskillende streke. Dele van die adel het periodiek teen die Koning saamgesweer, private leërs opgewek en hulself met buitelandse magte verbind. Hierdie toevallige stelsel het plek gemaak vir gesentraliseerde mag onder kardinaal Richelieu. Plaaslike en selfs godsdienstige belange was ondergeskik aan dié van die hele nasie, en aan die beliggaming van die nasie-die Koning. Richelieu se buitelandse beleid, wat van kritieke belang was vir Frankryk, het die invloed van Habsburg in Europa gehelp. Richelieu het nie oorleef tot aan die einde van die Dertigjarige Oorlog nie, maar die konflik het in 1648 geëindig, terwyl Frankryk in 'n baie beter posisie as enige ander mag voorgekom het, en die Heilige Romeinse Ryk 'n periode van agteruitgang betree het.
Kardinaal Richelieu se suksesse was uiters belangrik vir Louis XIII se opvolger, koning Louis XIV. Louis XIV het Richelieu se werk voortgesit om 'n absolute monargie te skep; in dieselfde trant as die kardinaal, het hy beleid ingestel wat die eens magtige aristokrasie verder onderdruk het en alle oorblyfsels van die politieke mag van Hugenote met die Edict of Fontainebleau vernietig. Boonop het Louis die sukses van sy volk gedurende die dertigjarige oorlog benut om Franse hegemonie op die vasteland van Europa te vestig. Richelieu se beleidsrigtings was dus die nodige voorspel tot Louis XIV as die magtigste monarg en Frankryk die magtigste nasie in die hele Europa gedurende die laat sewentiende eeu.
Belloc, Hilaire. Richelieu; n studie. Westport, Conn: Greenwood Press 1972. ISBN 9780837147628
Brockliss, L. W. B. Richelieu en sy ouderdom. Oxford: Clarendon Press 1992. ISBN 9780198202318
Kerk, William Farr. Richelieu en Rede van die staat. Princeton, N.J: Princeton University Press 1973. ISBN 9780691051994
Levi, Anthony. Kardinaal Richelieu en die maak van Frankryk. New York: Carroll & Graf, 2000. ISBN 9780786707782
Losie, Richard. Richelieu. London: Macmillan and Co., Ltd., 1896. ISBN 9780804610797
Richelieu, Armand Jean du Plessis. Politieke testament van die kardinaal Richelieu. Madison: University of Wisconsin Press 1961. ISBN 9780299024246
Alle skakels is op 10 Januarie 2017 opgespoor.
Goyau, Georges. (1912). "Armand-Jean du Plessis, hertog de Richelieu." Die Katolieke Ensiklopedie, Deel XIII. New York: Robert Appleton Company.