Keer só dat jou verband jou sink | Netwerk24
Deur Linette Retief 02 September 2017 08:00
Lees artikels oor die rentekoers sodat jy voorbereid is as daar 'n kans is dat die rentekoers gaan styg. Vir September voorspel baie ontleders tans 'n verlaging in die rentekoers. Foto: iStock
Vir duisende Suid-Afrikaners is die koop van 'n eiendom een van die grootste finansiële beleggings.
"Elke mens moet êrens bly en in die meeste gevalle sal ek mense aanraai om te koop eerder as om te huur, omdat hulle sodoende in hul eie toekoms belê eerder as om iemand anders se verband af te betaal," sê Bruce Swain, bestuurshoof van Leapfrog Property Group.
"Desnieteenstaande is huiskoop 'n duur ervaring en kopers moet baie seker wees dat hulle die maandelikse verbandpaaiemente kan bekostig."
Maak jou huis só skuldbestand
Die beste uitweg is om glad nie agterstallig te raak nie en daar is 'n aantal riglyne wat huiseienaars kan volg:
1. Betaal 'n hoër deposito
"As jy 'n groter deposito betaal, sal jy 'n kleiner huislening nodig hê, wat beteken jy kan 'n beter rentekoers beding omdat jy vanuit 'n sterker posisie onderhandel," sê Swain.
2. Beding 'n laer rentekoers
As jy om 'n huislening aansoek doen, is dit raadsaam om te kyk wat verskillende banke aanbied. 'n Laer rentekoers verlaag die maandelikse koste. Jy kan ook nadat jy 'n jaar of wat afbetaal het, jou rentekoers probeer herbeding - die bank kan net nee sê, maar dalk tel jy onder die gelukkige mense vir wie hulle wel ja sê.
3. Betaal elke maand ekstra
"Hoe meer geld jy maandeliks in jou huislening kan betaal, hoe beter. Selfs R500 ekstra per maand kan 'n groot verskil maak," sê Swain.
"As 'n koper R1,2 miljoen vir 'n eiendom betaal, met 'n deposito van 20% en terugbetaling teen 11% oor 20 jaar, sal dit hom R9 819 per maand kos (rente en fluktuasies in munisipale tariewe uitgesluit). As die koper egter sy paaiement met R500 per maand verhoog, word die termyn met drie jaar verlaag, met 'n rentebesparing van R251 484. Deur die paaiemente met R1 000 per maand te verhoog, kan die eienaar sy termyn met vyf jaar verminder en R409 140 in rente spaar.
4. Hou die repokoers dop
Die Reserwebank se monetêrebeleidskomitee vergader elke twee maande om te besluit of hulle die repokoers gaan verander, al dan nie. Dit is gewoonlik baie duidelik of hulle in die loop van die jaar in 'n verhoging- of verlagingsiklus is.
"As dit lyk of die kans op 'n verhoging groot is, is my raad aan huiseienaars om te begroot vir die verhogings – deur ekstra te betaal waar en wanneer hulle kan om die impak van prysverhogings te verlig," sê Swain.
5. Tree vinnig op as dinge skeefloop
Selfs met die beste begroting kan die onverwagte gebeur en huiseienaars in die posisie laat dat hulle nie hul verbandpaaiemente kan betaal nie.
Die eerste ding wat mense moet weet, is dat banke nie hul huise wil terugneem nie – dit is 'n laaste uitweg.
Bruce Swain van Leapfrog
"Die eerste ding wat mense moet weet, is dat banke nie hul huise wil terugneem nie – dit is 'n laaste uitweg. Dit maak meer sin, en dit spaar geld as die lener kan aangaan om te betaal."
Die howe ondersteun ook hierdie benadering. In 'n onlangse saak wat deur die appèlhof aangehoor is, is FNB verplig om stappe te doen om eers met 'n wanbetalende ­kliënt te kontak en te onderhandel voordat 'n hofbevel aan die bank toegestaan is om die verbruiker se huis te verkoop.
Swain raai huiseienaars aan om die verskaffers van hul verbandfinansiering te nader sodra hulle probleme op die horison sien.
"Om in skuld te verval en jou daaroor te bekommer dat jy jou huis kan verloor, kan ongelooflik spanningsvol wees. Terwyl van die stres onvermydelik is, is die beste raad om die uitlener te kontak om 'n haalbare terugbetalingsplan te beding voordat dinge te erg raak."
Daar is 'n aantal opsies wat beskikbaar is vir leners - veral as hulle die skuldkwessie aanpak voordat dit eskaleer – hoe erger die krisis, hoe minder opsies bly oor.
Hierdie opsies sluit die volgende in:
Die herstrukturering van paaiemente oor 'n langer tydperk,
Slegs-rente-betalings vir 'n tydperk,
Verminderde paaiemente oor 'n spesifieke tydperk of
'n Drie-maande-betalings-"vakansie". Dié opsie is nie ideaal nie omdat die onbetaalde rente oor hierdie tydperk sal oploop en banke staan dit ook nie sommer toe nie.
"In die meeste gevalle sal die uitlener saam met die huiseienaar werk omdat dit in albei partye se belang is dat die huiseienaar sy eiendom behou. Dit is egter belangrik om te onthou dat dit korttermynmaatreëls is en dat huiseienaars so gou as wat finansieel moontlik is na die oorspronklike betalingsplan, moet terugkeer," sê Swain.