Dié bont outjies is SA se voël van die jaarDie Kaapse papegaai (Foto: Cassie Carstens, Cape Parrot Project via BirdLife.org) Met sy groen lyf, goue kop en nek – wat as die heldergroen en goue juweel van die woud bekend staan – is die Kaapse papegaai (Poicephalus robustus) deur BirdLife Suid-Afrika as voël van die jaar vir 2023 aangekondig. Dié kleurvolle voëlspesie betower voëlkykers van oor die wêreld. Ten spyte van sy status as bedreigde spesies, simboliseer die papegaaie hoop en veerkragtigheid omdat dit weens dekades van ontbossing steeds in Suid-Afrika oorleef. Die Kaapse papegaai is ŉ mediumgrootte voël (sowat 30 cm hoog) en buiten die groen en goud, het volwasse voëls klein oranje kolle op die skouers en vere op hul pote. Die wyfies het ŉ rooi kol bo hul snawel, wat gewoonlik by mannetjies ontbreek. Die voëls word op hul eie opgemerk, of in pare, familiegroepe of groter swerms by hul slaap- en vreetplekke, veral teen dagbreek of naby skemer. (Foto: Cassie Carstens, Cape Parrot Project via BirdLife.org) Deur die voël van die jaar 2023-veldtog werk BirdLife Suid-Afrika saam met die BirdLife Species Guardians, die Cape Parrot Working Group en die Wild Bird Trust aan ’n Kaapse papegaaiprojek om bewustheid oor die bedreigde spesie te kweek. Die inisiatief sluit in die skep opvoedkundige materiaal, soos plakkate, infografika en leerhulpbronne vir skole, wat gratis sal wees om af te laai op die voël van die jaar 2023-webblad, artikels in die tydskrif African Birdlife, sosialemediaplasings en aanbiedings aan belangstellende groepe. Cape Parrot-items, soos T-hemde, aanspeldkentekens en donsige speelgoed, sal ook vanaf Januarie by BirdLife Suid-Afrika se aanlyn winkel te koop wees. Bedreigde spesie (Foto: Cassie Carstens, Cape Parrot Project via BirdLife.org) Die Kaapse papegaai is endemies aan Suid-Afrika en woon in woude in die Oos-Kaap, KwaZulu-Natal en Limpopo. Die spesie word as bedreig geklassifiseer en het na raming ’n oorblywende bevolking van minder as 1 800 voëls. ’n Groot faktor wat tot die spesie se bedreiging bydra, is die uitkap van groot hardehoutbome (soos geelhoutbome), wat ŉ tekort aan natuurlike neste en voedselbeskikbaarheid vir die spesie veroorsaak. Die spesie is ook vatbaar vir die hoogs aansteeklike en soms dodelike Psittacine‑snawel-en‑veersiekte. Verskeie bewaringsorganisasies en mense werk saam om die papegaaibevolking te help beskerm. Dr. Melissa Whitecross, bestuurder van die landskapbewaringsprogram by BirdLife Suid-Afrika, en ŉ komiteelid van die Kaapse Papegaai-aksieplan-koördineringskomitee (CPAPCC), sê as Suid-Afrika se enigste endemiese papegaai, is die Kaapse papegaai ŉ vlagskip-spesie vir spesifieke woudgebiede wat oor ŉ groot deel van oostelike Suid-Afrika se platorand strek. (Foto: Cassie Carstens, Cape Parrot Project via BirdLife.org) “As voël van die jaar 2023 sal die Kaapse papegaai die broodnodige bewustheid bring oor die belangrikheid van hierdie ekosisteem in die verskaffing van ekologiese dienste aan gemeenskappe en die ondersteuning van ŉ magdom ander unieke bosbiodiversiteit,” sê Whitecross. Volgens dr. Kirsten Wimberger, direkteur van die Kaapse Papegaaiprojek, Wild Bird Trust-trustee en medevoorsitter van die CPAPCC, is sy verheug oor die Kaapse papegaai wat as voël van die jaar vir 2023 gekies is. “Ons beywer ons elke dag vir Kaapse papegaaie en voel dat almal meer moet weet oor hierdie spesiale spesie wat net in Suid-Afrika aangetref word. Deur te fokus op hierdie vlagskip-spesie, bewaar ons hul bedreigde woudhabitat om ŉ blywende nalatenskap vir hulle en alle bosspesies na te laat,” sê Wimberger. “Baie mense weet nie dat Suid-Afrika ŉ endemiese papegaaispesie het nie. Hul voorkeurhabitat, wat newelstreke is, word swak beskerm. Hierdie mistige woude is belangrik, nie net vir ander fauna en flora nie, maar ook vir wateropvangsbeskerming en koolstofopvang en -berging,” sê prof. Colleen Downs, medevoorsitter van CPAPCC.