Die ou man en sy mop | SkalkSkryf
« `n Woeste week op die tuisfront
Is `n lesbiese ouerhuis goed vir `n kind? »
Die ou man en sy mop
Junie 9, 2010 deur Louwie
Is sy nie pragtig nie. Om te dink sy gaan ook oud en vol plooie word.
`n Vriend se pa, `n gerespekteerde man, voorheen Direkteur Generaal van finansies in die ou Suid-Wes maar toe afgetree, word siek. Lusteloos, belangeloos, vergeetagtig. Uiteindelik word Altzheimer gediagnoseer.
Die vriend se ma versorg die ou man vir byna sewe jaar. Sewe uitmergelende jare van agteruitgang sonder hoop op herstel. Later kan hy nie meer sy kinders se name onthou nie. Vreemd genoeg kon hy tot op die einde een kind, die klein dogtertjie van een van sy seuns, se naam onthou. Net dit, een naam. Sy eie vrou kon hy meer herken nie.
Hy raak verlam en word in die hospitaal opgeneem. Kort na sy opname verloor hy van tyd tot tyd sy bewussyn. Die dokter vermoed hy het `n beroerte gehad, hy wil x-strale laat neem. Die kinders vra waarom? Kan jy iets daaraan doen as dit so is? Die man is op sterwe na dood, hy is nie meer bewus van wat om hom aangaan nie. Laat hom met rus.
Daardie nag val hy van die bed af, so “vermoed” die personeel. Die man kon nie meer loop toe hy in die hospitaal opgeneem is nie, hoe sou hy dan self weer in die bed gekom het indien hy van die bed af geval het? vra die kinders.
Die dokter dring aan op x-strale om te kyk of die man se heup nie dalk gebreek het nie. Die kinders vra hoekom? Kan jy dit weer heel maak? Sal hy weer loop? Gee hom net pynstillers en laat hom in vrede gaan, sy tyd is om.
`n Dag later sterf die ouman genadiglik. Sy tyd was om.
`n Boer wat ons al baie jare mee besigheid doen se relatief jong vrou, sy was 54, word gediagnoseer met Altzheimers. `n Pragtige mens, saggeaard, vriendelik, spontaan. `n Mens van die veld. Hulle stap die Visrivier vallei twee maal, loop die Drakensberge plat, stap langs die see af. En skielik laat val sy goed, vergeet sy goed, en langsaam verdwyn die mens wat almal geken het, verskraal die mens tot `n leë dop. Sewe jaar later sterf sy in `n inrigting.
Lank terug was daar twee ander lewenslustige familielede wat elke geleentheid wat hulle gekry het gaan toer het, binnelands, na vreemde plekke in die buiteland, Europa, eksotiese eilande, selfs Rusland op `n keer.
Vriende en familie waarsku, spaar tog vir die oudag iets, maar die twee lag hulle uit, hulle sê julle wat spaar en belê kan more alles verloor, julle kan julle werk verloor, bankrot raak en julle geld en huise verloor, julle kan dood gaan en dan het julle nooit gelewe nie. Wat ons het, die ondervindings, die belewenisse, die herinneringe, al die goed kan nooit van ons af weggeneem word nie.
Later is die man dood en die vrou het alleen oorgebly met haar herinneringe, en toe kry sy Altzheimer. Van al haar belewenisse het niks oorgebly nie, sy kon later niks en niemand meer onthou nie, ook nie eers die geringste iets oor waar sy getoer het of wat sy beleef het, of dat sy geleef het nie. Weg, alles vir altyd weg.
En nou loop `n vriend se pa van 92 lewensjare skielik met `n mop in die hand. Tot diep in sy sewentigs het hy nog elke dag drie kilometers saam met sy seun gedraf. Tot nou onlangs het hy eiehandig die tuin in perfekte toestand gehou, gras gesny, bome gesnoei en die swembad silwer skoon gehou.
Nou loop hy met sy mop. Hy was die huis se vensters en stoepe met sy mop, hy vee die grasperk met sy mop en was die huis se mure met sy mop, die man wat sy lewe lank met sy skerp verstand sy brood verdien het, vir sy gesin gesorg het.
Die uurglas loop leeg, een van die dae sal hy niks meer onthou nie, nie die goeie tye nie, en ook nie die slegte tye nie.
Maak dit sin? Is absolute hedonisme in die aangesig van `n uiteindelike verdierliking dalk die enigste antwoord?
Slegs en alleen maar as lyflikheid die enigste dimensie van menswees is. Dan is vinnig lewe en vinnig dood sekerlik die aangewese, dalk enigste sinvolle lewens filosofie.
Posted in Louwie | Tagged Altzheimer, Dementia, lewens filosofie | 10 Kommentaar
op Junie 9, 2010 at 8:35 nm Joh
Dis ‘n aardige spul, die ding wat “lewe” genoem word. Aan die een kant is dit soos jy dit hier stel: alles skynbaar te vergeefs. Aan die anner kant vorm alles wat met elkeen gebeur ‘n grootse geheel wat die enkele individu se bestaan fundeer en transendeer. Sonner elke stringekie gare is die tapeserie nie.
op Junie 10, 2010 at 7:51 vm demoerin
Yip, mens se lewe lyk soms half nutteloos, maar mens besef nie altyd op hoe ‘n groot manier jy daagliks vir ander iets beteken nie… bv. Daai vrou agter die til het miskien ‘n regte kak dag/dalk siek kind… en jou vreindelike groet en glimlag, en hoe gaan dit? beteken dalk die wêreld vir haar op daai oomblik.
op Junie 10, 2010 at 8:57 vm Skoor
Sjoe. Dit moet bitter swaar wees vir so iemand se naasbestaandes. En niemand van ons is gevrywaar van so iets nie. Dis wat scary is
op Junie 10, 2010 at 10:15 vm stokstert
Hierdie pos van jou raak my diep. Ek vra my ook dikwels af wat die sin is van dit alles. Ons gaan almal ‘n keer dood. Niemand kan dit mooier maak nie. Uiteindelik hou ons niks meer oor nie. Sommige van ons verloor alles in een klap en ander verloor dit stukkie vir stukkie. As ek mag kies dan maar met ‘n knal. Boem en weg!
op Junie 10, 2010 at 6:54 nm Joh
Dan is vinnig lewe en vinnig dood sekerlik die aangewese, dalk enigste sinvolle lewens filosofie.
Ek is geneig om te sê die vinnig lewe en vinnig dood is eerder dierlikheid as die stadige wegkwyn vannie menslike gemoed. Kriminele en anner uiterse selfbehepte mense lewe letterlik soos diere met geen begrip van morele waardes of gemeenskapsomgang nie. Hulle lewe vinnig en sterf vinnig – soos diere.
Hedonistiese narsisme lei noodwendig tot hoër vlakke van pyn en lyding. Vat byvoorbeeld dwelmverslaafdes: alhoewel diesulkes groot genot put uit die gebruik van dwelms, is die werklike ervaring nooit genoeg op sy eie nie maar moet altyd gevolg word deur hoër en hoër innames vannie dwelm. Wat tot gevolg het dat die verslaafde noodwendig afdaal tot die dierlike vlak waar niks anners van belang is nie, buiten die verkryging van die volgenne fix.
Die mens se einde kom op verskillende maniere, en een daarvan is die wegkwyn vannie gemoed. Dis net dat deesdae se hoë tegnologiese metodes daardie proses verleng en waarskynlik daarmee ook die lyding.
op Junie 10, 2010 at 9:37 nm Joh
Net vandag toe stuur iemand my hierie skakel na ‘n artikel in Psychology Today wat juis gaan oor geheue. Baie interessant in sy geheel, maar veral die verband wat skrams genoem word dat ons vermoë om te onthou ‘n belangrike hoeksteen van ons selfsin is. Sou dit beteken dat mense wat Altzheimer’s kry se selfsin ook kwyn?
op Junie 10, 2010 at 10:21 nm Louwie
“Slegs en alleen maar as lyflikheid die enigste dimensie van menswees is.” DAN is vinnig lewe ……..
Soos jy sê DM, terwyl ons nog kan onthou moet ons nie ons medemenslikheid, ons deernis met die ander ewe ontnugterde siele weerhou nie. Dit maak die nou soveel makliker, want netnou vergeet ek dat ek eens goed was, en die ander vergeet dat ek goed gedoen het aan hom/haar. En dan het ons altwee genadiglik vergeet van goeie tye en slegte tye.
Die vraag is, wat weet ons dan?
Joh, jy het vergeet om die link te gee. Sal dit graag wil lees.
Vertel `n vriendin van Ouma wat in haar laaste dae so bietjie “af” was. Kom mense kuier wou sy altyd weet: “Moet ek vir hulle kos gee?” dan sê kleinkind nee Ouma, dis nie nodig nie. Dan sê Ouma, nee kind ons moet, ek sal slaai maak. Moet ek klein tamatietjies of groot tamaties gebruik?
Dan sê kleinkind ag sommer klein tamaties. Dan sal Ouma sê ag tog, ek het nie klein tamaties nie, wat nou? En dan loop die redenasie so al in die rondte tot dit by koffie of tee, en klein koppies of groot koppies kom, en telkens het sy of die een of die ander nie.
Dan wonder mens waar en waarom het die “keuse” en die onafwendbare “gebrek” in die ou mensie se kop vasgesteek?
Mens moet jou sin vir humor behou om die tapeserie, wat soms lyk of `n mal mens dit aanmekaar genaai het, te waardeer.
op Junie 10, 2010 at 10:55 nm Joh
Louwie, die link is “Psychology Today”.
op Junie 11, 2010 at 12:46 nm Nadenker
Met my suster se afsterfte weens kanker so 10 jaar terug, vind ek sterk aanklank by wat jy hier geskryf het. Haar “lyflikheid” op die einde was maar sleg, maar haar gees was sterk.
Daar moet tog iets meer as “lyflikheid” wees, anders is die mens verdoem om vir niks na betekenis te soek.
op Junie 20, 2010 at 9:02 nm Louwie
Nadenker, miskien moet ons vrede maak daarmee dat vrede (en betekenis), soos ons dit wens, nie hier te vind is nie.
Alles is soos dit is, soos dit moet wees, en dit is dit. Die klein bietjie wat ons kan doen om dit vir ander beter te maak moet ons doen, en ons probeer weerhou van die kwaad.