pietergrdevilliers: Die vinger en die boesem.
In die onderstaande artikel, wat Joekie my stuur, en wat gaan oor die rooftogte van mense in Engeland vroeër die week, wys Peter Orborne van die Daily Telegraph op 'n ander, kant van die rooftogte in Engeland wat tot soveel skade en selfs lewensverlies gelei het.
Hy dink die Parlementslede wat in die spesiale Parlementsitting van Donderdag die diewe en stropers van die onluste in Engeland as moreel bankrot uitgetrap het, moenie te maklik vinger wys nie. Hy noem 'n lang lys van voorbeelde wat toon hoe Parlementslede en die bevoorregte groepe van Engeland op 'n ander vlak met goeie reg as rowers en diewe beskryf sou kon word.
Hier onder is die artikel. Dit lees vloeiend, duidelik en wys tereg op die gierigheid en kriminaliteit in die Wes-Europese eerste wêreld.
Dit is, trouens, dalk 'n goeie tyd vir introspeksie. Ook by ons tuis is daar dieselfde kwessies. Die media is vol berigte van feitlik onstuitbare korrupsie, wetteloosheid en ongebreidelde self-verryking. Ons praat dikwels van "hulle" - die korruptes in regeringsdepartemente wat miljarde rande se bedrog pleeg in samewerking met korrupte samesweerders in die sake-sektor.
Maar ook oor ons situasie moet ons nie te vinnig vinger wys nie.
Goeie Afrikaanse besigheidsmense bedrieg pensioenarisse uit hul swaar verdiende aftreegeld. Afrikaanse veeartse kry miljoene rande om renosterhorings te stroop. Afrikaanse mense verskyn voor die howe as aanstigters van grootskaalse perlemoenstropery. Afrikaanse parlementslede eis derduisende rande vir binnelandse reise op 'n onverantwoordelike manier en kom skotvry daarvan af.
Dit is die groot kriminele wat miljarde rande se bedrog pleeg.
In die Bergrede is 'n goue reël van Spiritualiteit weergegee: ook die klein dade, die begeerlike blik, die enkele skelwoord en die daad van vergelding kan vernietigend wees. In die profetiese rede van Christus waarin mense opgeroep word om hul lewens te ondersoek, word gewaarsku dat die mens wat die eenvoudige dinge nalaat - soos om 'n kombers aan die armes te gee, 'n ete vir die hongeriges te voorsien en 'n bemoedigende besoek aan hulle wat oortree het, te bring - ook 'n vernietigende lewe lei en daaroor in veroordeling staan.
Dit is waaroor die geestelike lewe gaan: getrouheid tot op die jota en titel van die wet, van geregtigheid.
'n Mens kan 'n magdom van voorbeeld opnoem van die gees van wetteloosheid wat los is onder goeie, ordentlike mense in Afrikaanse gemeenskappe:
Ek loop gereeld deur ons dorp se strate waarin blink motors van goeie, welaf Afrikaner-mense op rooi strepe stil hou en parkeer sonder om vir 'n oomblik daaraan te dink dat hulle, net omdat hulle te lui is om 'n entjie te stap, ander mense se lewens in gevaar stel nie.
Ek hoor van 'n boetebessie onlangs dat 'n kerk die verkeersdepartement onder druk plaas om nie verkeerskaartjies uit te skryf vir mense wat by hulle gebou onwettig op lewensgevaarlike plekke parkeer nie. Onskuldig redeneer hulle: Waar moet ons mense dan nou vir daardie uurtjie met kerkdienste parkeer? En dit terwyl daar 'n blok weg 'n reuse openbare parkeerterrein is. In die plek waar mense geestelike verantwoordelikheidsin moet aanleer, word die waardes van 'n samelewing ondermyn.
Ek sien hoe op die oog af respektabele mense uit ons eie gemeenskap hulle motors bestuur terwyl hulle op hul selfoon praat al is dit onwettig. 'n Mens merk hoe hulle voetganger-oorgange ignoreer, nie geld in parkeermeters ingooi nie en roekeloos oor dubbelstrepe in die pad ry.
In ons straat, vertel 'n inwoner, 'n trotse kerkganger, my, het hy skelm die water van sy woonplek by die munisipale meter omgelei en betaal hy niks vir watergebruik nie.
Oor die televisie sien 'n mens hoe kinders met onwettige stimulante, dikwels deur hul ouers betaal, gevoer word sodat hulle op sportgebied kan presteer.
Studente vertel my hoe goed is hulle om al die nuutste flieks skelm van die internet aflaai sonder om 'n sent te betaal.
In die koerante sien 'n mens hoe Afrikaanse kunstenaars vergeefs vir goeie, ordentlike lesers van hul boeke en luisteraars na hul musiek vra om nie onwettig kopieë van hul werk te maak nie en om te help keer dat die vermaaklikheidswêreld nie groot verliese ly nie.
Op die internet en in kerklike tydskrifte kry 'n mens kommentaar, in goeie Afrikaans, op berigte van goeie Afrikaanse mense wat jou verbysterd laat oor die nydigheid daarvan.
So, ontdek ons, lyk ons samelewing en die kerk wanneer ons vir 'n slag deeglik die hand in eie boesem steek.
Nie net in Engeland nie, maar in vele ander plekke word daar lustig gestroop.
Tydens een van die onderhoude met die seuns wat goed in London gesteel het, het hy, in straat-Engels, vertel hoe skelm die rykes is. En as hulle daarmee kan wegkom, waarom sou hy dan nie ook sy deel vir hom toeëien nie, vra hy.
Daar is nie net "arm" mense wat steel omdat hulle ook graag luukses wil besit nie. Daar is bloot net mense wat in 'n vervalle samelewing om elke hoek en draai elke moontlike gebod ignoreer en oortree. Soos 'n kommentator opmerk: die jong dief wat 'n televisie van R7000 wegdra het nie juis 'n goeie voorbeeld gehad in die ryk belegger wat R7 miljard verduister het nie. Trouens, 'n mens kan allerhande vrae begin vra oor wie die egte gevaarlike diewe is.
Dit was van alle tye so.
Vandaar die tien gebooie en die Bergrede, gegee, glo ons, as God se wil vir mense. En wie aan God behoort, doen graag God se wil.
In hierdie tye pas dit 'n mens in ons land en gemeenskap om maar die hand in eie boesem in te steek. Dit is tollenaarstyd. Tyd om te vra hoe 'n mens die smal en reguit pad kan stap, 'n rolmodel kan wees, hoe 'n men ons samelewing kan lei met 'n regte lewe.
Dit is tyd vir geestelike leiers om oor 'n lewe waardig aan ons geloof, te preek.
Nou kan iemand maklik sê dat 'n mens ook tog nie alles moet moraliseer nie. En moet tog nie van 'n mier 'n olifant maak nie.
Maar as 'n mens wil sien hoe miere olifante word, moet 'n mens gaan kyk wat gebeur in sulke Bybelboeke soos Titus, 1 en 2 Timoteus. Dit is boeke waarin van gelowiges in Kreta en Efese gevra word om op 'n baie eenvoudige en klein vlak hul lewens in orde te kry.
Dit is hierdie boeke wat ons 'n slag beter moet lees - en meer moet preek. Trouens, as 'n mens voorbeelde van geleefde geloof, van spiritualiteit wil sien, is hierdie drie boeke uitstekend.
Dit is een van die kenmerke van die mistiek dat 'n mens se geloof onkreukbaar moet wees. As God 'n mens se lewe in liefde aangeraak het, is 'n mens tot in die kleinste detail van jou lewe getrou aan wat God van 'n mens vra.