’n Tyd gelede het ek Parool / Parole, Versamelde toesprake/ Collected speaches deur Breyten Breytenbach, as geskenk gekry. En dit was ’n geskenk wat die leser seën met ongekende vreugde.
Ek het die Poetry Africa-fees by die Universiteit van Natal in Durban bygewoon. Dit was die jaar 1997. Alles het na poësie geruik. Sterre soos Wilma Stockenström en Antjie Krog, en natuurlik Breyten, het die toeskouers aan hulle lippe laat suig. Daar was ook ’n internasionale geur. Digters soos Jaan Kaplinski, Bei Dao en Tatamkhulu Afrika. Ons almal het ervaar:
Dit was tydens dié geleentheid dat ek en Breyten mekaar in die oë kon kyk. My broer was deur rowers doodgeskiet. Toe Breyten dit hoor, het hy sy hand pastoraal oor myne gesit. Die stilte van meelewing.
In Breyten se bestaansbelydenis (staande belydenis) op 25 November 1975 verwys hy na kolonel Broodryk wat hom menslik behandel het tydens die voorafgaande drie maande van gevangenisskap Toe ek dit lees, draai my gedagtes na een aand in Pretoria. Ek het by ’n gemeente gehelp (van die wal in die sloot) en huisbesoek by ’n sekere kolonel Broodryk gedoen. Hy het my allerlei boeiende verhale uit sy vroeëre lewe vertel. Ek het hom laat begaan. Hy het nabye kontak met Bram Fischer gehad en natuurlik met BB. En toe die verrassing. Hy staan op, maak galant verskoning, en kom terug met ’n stapel papiere. Hy wys dit vir my. Dit was die oorspronklike manuskrip van gevangene Breytenbach se digbundel, Voetskrif. Ek het my nuuskierigheid ingehou soos ’n laaste asem. Toe vra ek die kolonel of ek dit vir ’n ruk kon leen. Eerlik, my bedoeling was om dit te hou. Ek het met verwondering gelees. In sy eie linkshandige en netjiese handskrif. Al die gedigte. Net een woord is doodgetrek en met ’n ander een vervang. Net een.
Ek het gehoop dat die kolonel van die manuskrip sou vergeet, maar hy het nie. Ek moes dit teen wil en dank teruggee. Hoe jammer tog!
Beste Cas: Dankie vir hierdie mooi wense van jou. Ek kom so af en toe op een van jou aandoenplekke af en sien dat jy oorstaan en laafnis kry het by wonderlike fonteine. Ek hoop dit bly so vorentoe. Die reise, soos jy weet, hou nie op nie. Die dors ook nie.