Junie | 2018 | Tannie Frannie
Monthly Archives: Junie 2018
Vroeg Vrydagoggend hoor mens hulle: die dapper voetval van die rommelstropers met die gerammel van hulle tuisgemaakte waens. Die buurt se honde is rasend. Elke keer as ons asblikdeksel op die sypaadjie daar buite die hoë hek klap, krimp ek ineen: hoe desperaat moet ‘n mens wees om deur iemand anders se afval te kom snuffel? Een koue oggend toe ek die asblik buitetoe sleep, het ek en ‘n ou man mekaar onverhoeds in die oë gekyk. In tipiese ontkenning het ek my rug gedraai en die hek vinnig laat toegaan. Die spore van swaarkry op sy wanhopige gesig spook nou nog by my.
Ofskoon ek weet dat herwinning lewensnoodsaaklik is, is ek eintlik te gemaksugtig om erns daarmee te maak. Toe my Kaapse skoondogter die taai kondensmelkblikkie wat ek in die herwinningsdrom gegooi het, gaan uitvis omdat dit eers silwerskoon gewas moet word, het ek besef ek het nie genoeg murg in my pype vir al daai ekstra gewassery nie. Toe my ander skoondogter dit oorweeg om meer omgewingsvriendelike babadoeke te gebruik, was my reaksie so louwarm dat sy daardie plan nou nog nie deurgevoer het nie. Die naaste wat ek ooit aan verantwoordelikheid gekom het, was om my kinders in die tagtigerjare van die vorige eeu deur middel van “Zibi die Volstruis” teen rommelstrooi te waarsku.
Nou het Liza ons uitgedaag om weer oor herwinning en ‘n rommelvrye lewe na te dink. Dit het my genoop om te gaan Googleloer oor die Vrydagoggendmense en by hierdie skakel is daar ‘n lysie van die soort afval wat hulle versamel en verkoop: http://informalcity.co.za/working-living-jhb
Sug… Om daardie mense se lewe met ‘n haarbreedte makliker te maak, lyk dit my asof ‘n gewassery en sorteerdery tog nou my voorland is…
Vandeesweek se uitdaging is om Bondels Gedagtes se storie klaar te skryf. Ag lekker – ‘n storie oor ‘n kat!
Die gemiaau verander in bloeddorstige gromgeluide, ‘n gesis en geblaas. Neewat, met so ‘n geraas is daar geen sprake van verdere stiltetyd nie. Met ‘n sug staan Magrieta op om te gaan kyk wat daarbuite aangaan.
Magriet het sowaar ‘n rot teen die muur vasgekeer! Dis ‘n bielie van ‘n rot, sy slagtande blink in die dowwe oggendlig. Magrieta gryp die eerste die beste wapen – ‘n graaf wat sy na gister se tuinmaak sommer buite teen die muur staangemaak het. Blind van woede en gril slaan sy na die rot. Die ondier skarrel om die hoek, maar Magrieta se woeste hou tref…en verbrysel die kat se kop.
In totale ongeloof staar sy versteend na die stuiptrekkende diertjie terwyl die lewe uit haar uit wegsypel. Sy sien hoe sy die kat se nooi moet gaan vertel dat sy – sy, Magrieta, wat nie eens ‘n spinnekop kan vrekmaak nie! – haar geliefde kat vermoor het. Sy sien hoe haar bure hier op die plaas haar met wantroue aankyk, hoe sy as katmoordenaar die lewe van ‘n uitgeworpene lei… Al die vrede wat sy met soveel moeite om haar bymekaargeskraap het daarmee heen – nee! Dit kan nie, dit mag nie gebeur nie! Sy sal moet plan maak, op die een of ander manier hierdie ramp moet beredder.
Die eerste stap is om van die verdoemende getuienis van die katlykie ontslae te raak. Sy gryp die moordwapen, gaan grawe ‘n graffie onder die ou peperboom. Met trane van skuld en verwyt lê sy die slap lyfie neer en gooi Magriet toe. Die geur van die klam grond slaan in haar neusgate op – hoe sal sy ooit weer kan tuinmaak sonder om hierdie afgryse te onthou? Sy strompel terug huis toe, gaan sit bewend en snikkend in die kombuis met ‘n koppie warm, soet tee.
Die suiker help niks vir die skok nie, haar gedagtes maal al in die rondte. Wat nou? Sal sy gaan bieg? Of dalk ‘n plaasvervangerkat by die DBV gaan soek? Swart katte kry glo moeiliker huise as die ander. Ja! Dis wat sy sal doen! Die eienares sal hopelik nie eens die verskil agterkom nie – Magriet was mos maar meestal in die skuur besig om muise te vang. Magriet die Tweede sal soos ‘n eregas in hierdie huis behandel word! Sy sal op die bed mag lê en altyd van daardie duur sakkies “nat kos” met die eksotiese geure kry om te eet. So kan hierdie aaklige situasie tog vir ‘n arme ou weggooikatjie ten goede uitwerk – so sit Magrieta en rasionaliseer.
Watse geluid is dit daardie? “Pirrnjiaau, pirrnjiaau…miaau?” hoor sy by die agterdeur. Magrieta se hare staan orent, die een na die ander koue rilling spoel deur haar lyf. Sy weet swart katte word, ten regte of onregte, met die donker kunste verbind – gaan Magriet dan nou by haar kom spook? So gou na die moord – kon die ellendige kat haar nie eers net so ‘n ou bietjie grasie gegee het nie??
Die gemiaau raak al dringender, word naderhand ‘n gegrom, gesis en geblaas. Dalk is sy in ‘n parallelle heelal? Sê nou net sy is ‘n genadige tweede kans gegun, sodat sy dié keer nie moord hoef te pleeg nie? Met lam bene strompel Magrieta na die kombuisdeur, ruk dit oop. Pasella die grys Afrikapapegaai sit op sy hok se dak, lustig besig om katgeluide na te boots.
Om die inskrywings van verskillende bloggers in die Lê-Jou-Eier uitdaging te geniet of om self ‘n blog wat jy geskryf het aan te heg by hierdie skakel, klik op die InLinkz skakel:
Die eerste speletjie wat my byval toe Abrie hierdie uitdaging rig, is nie streng gesproke ‘n bordspeletjie nie, maar tog een wat onder dieselfde soort omstandighede gespeel is, nl. “Name, Vanne, Diere, Dorpe…” Elke speler kry ‘n stuk papier, sommerso uit ‘n ou oefeningboek geskeur, en skryf bo-aan as opskrifte van verskillende kolomme (krom en skeef met die hand getrek) die kategorieë wat gekies is. Die keuse is wyd, maar as mens Vrugte en Groente by die vier groepe van die speletjie se naam bygevoeg het, was die bladsy reeds vol. Mens kon ook saam besluit om bv. Name en Vanne vir meer uitdagende kategorieë te verruil. Op ‘n los papier word al die letters van die alfabet geskryf en omkring, sodat elke speler ‘n beurt kan kry om – met toe oë en ‘n potlood – lukraak op ‘n letter te druk. Dan moet almal ‘n woord in elke kolom skryf wat met daardie letter begin, bv. D: Delia, Dippenaar, Dinosourus, Dewetsdorp, Druif, Dop-ertjie. Elkeen skryf hulle punt in ‘n kolommetjie aan die einde van die ry neer en uiteindelik word al die punte opgetel om die wenner te bepaal. Elke aanvaarbare antwoord tel 5 punte, terwyl spelers wat dieselfde woord gekies het, elkeen net 3 punte kry. Dit beteken dat spelers hulle bes doen om ongewone woorde te kies. Die pret begin as elke speler hulle woorde voorlees en die deelnemers daaroor begin stry. So sou Dinosourus en Dop-ertjie bevraagteken kon word: Was daar regtig dinosourusse? Indien ja, is so ‘n versamelnaam aanvaarbaar, of moet mens ‘n enkele spesifieke dier noem? Is daar regtig ‘n verskil tussen ‘n dop-ertjie en ‘n gewone ertjie – m.a.w., het ou slimjan nie dalk hier ‘n groente beet wat eintlik met ‘n E begin nie?
Hoe voel ek nou weer die growwe sand van Scottburgh se strand onder my voete, sien ek die gesigte van my vakansiemaats daar in die rondawelkompleksie, saans wanneer ons deurdrenk van son en sout sit en speel het…
My Engelse maatjie onder op die hoek van die straat het ‘n pragtige “Chinese Checkers”-bord gehad: stervormig, met gaatjies waarin die albasters gerus het. Terwyl ons sit en speel, het die African Grey in die kombuis lustig al die gesinslede se stemme nagemaak – so lewensgetrou dat ons soms gedink het daardie persoon is regtig daar.
Met ons jaarlikse somervakansie in Jeffreysbaai toe die kinders klein was, was Monopoly ‘n groot gunsteling. Vroeg-vroeg was ons op die strand, want Jeffreys se allerverskriklike somerswind begin mos hier skuins na tienuur in die oggend waai en dan gaan skuil mens teen die sand wat jou kaal bene so geniepsig kan piets. Middae op die erge winderige dae het ons gesit en speel – tot op die dag toe ons die “bankbestuurder” betrap het dat hy heerlik sit en kroek… Daarna het ons maar liewers Slangetjies en Leertjies of Ludo gespeel.
Skielik onthou ek ‘n skaakspel teen Laatlam as laerskoolleerling, en hoe hierdie ma erg verleë daarvan afgekom het toe sy skaakmat gesit is – en dit nogal nadat sy haarself vermaan het om maar nie te ernstig te speel nie!
My eerste “matchmaking”-poging rondom ‘n aandete was ‘n klinkende sukses (‘n gelukkige huwelik en ‘n pragtige jong seun). Aangevuur deur hierdie sukses, beplan ek toe rondom Thirty Seconds ‘n volgende inisiatief, maar dié keer het dit nie gewerk nie. Ek is vandag nog spyt dat daardie twee introverte, wat my albei so na aan die hart lê, mekaar nie binne die reekse van dertig sekondes kon vind nie – die speletjie was ‘n ramp van onbegrip. Miskien is dit ook maar net so goed, anders was ek dalk vandag met die oormoed van twéé suksesse ‘n bemoeisieke ou tannie wat almal met almal probeer oplyn en afpaar.
Deesdae speel ek en my kleindogtertjie Gabby kleurvolle bordspeletjies wat op swaar karton in ‘n yslike boekvorm ingebind is (ietwat verflenterd, want die boek is oud, dit was haar pappa s’n). Sy is nou vier en ‘n half jaartjies oud en kan soos wafferse rekenmeester tel, maar sy sukkel erg om die strawwe en verlore beurte te verwerk – daar was selfs al ‘n toetentale tranedal omdat sy in ‘n “swart gat” beland het en moes wag tot sy ‘n 4 gooi om daar uit te kom! Die boek bevat ‘n Ruimtereis; Perderesies; tradisionele Slangetjies en Leertjies; ‘n Spinnerak waar die eerste speler wat in die middel van die web aankom, ‘n lekker vet vlieg mag eet (dankietog darem net denkbeeldig); die Muis se Huis, waar jy deur die hele huis hardloop om na kaas te soek; en les bes, ‘n soort Ludo (waarby ons gelukkig nog nie uitgekom het nie – dit hang soos ‘n swaard oor ouma se kop). G’n wonder die Nederlanders noem Ludo “Mens erger je niet” – dankie, Positief, vir daardie interessante brokkie.
As die meisietjie eers aan die gang is, speel ons dwarsdeur die boek in een sessie (Ludo voorlopig uitgesluit). Daarna is ouma pootuit. Ek vermoed vanaand is weer sulke tyd – dink aan my!
Verlede Saterdag was ek bevoorreg om genoeg positiewe energie te absorbeer om my dwarsdeur die koue winter tot ver verby ons somerkersfees te begelei, deurdat ek die VONKK-opedag in ons gemeente se kerkgebou kon bywoon. Die oggendprogram was ‘n algemene bekendstelling van VONKK se opdrag en doelwitte en die middagsessie het bestaan uit praktiese hulp aan orreliste en ander instrumentale begeleiers. Leraars, orreliste, musiek- en aanbiddingsleiers en ander belangstellendes is uitgenooi (as leek en gewone gemeentelid was die uwe een van laasgenoemde kategorie).
VONKK is die akroniem vir Voortgesette Ontwikkeling van Nuwe Klassieke Kerkmusiek. Die Algemene Sinode van die NG Kerk het in 2007 besluit om ’n meganisme te skep waardeur nuwe eietydse en ook inheemse klassieke kerkmusiek deurlopend in die kerk opgeneem kan word. Vanaf 2016 is die Nederduitsch Hervormde Kerk ook volwaardige vennote van VONKK. Die taakspan bestaan uit 17 lede: predikante van die NG en Hervormde Kerke, akademici en kerkorreliste – ‘n uitgelese geselskap van teoloë, digters en musici. Hulle spel hulle taak só uit: die skep en versamel van nuwe klassieke kerkliedere asook meditatiewe en multikulturele liedere vir gemeentesang; van kantorymusiek en -verwerkings (d.i. koormusiek); en van nuwe klassieke liturgiese musiek (komposisies vir orrel en ander klassieke instrumente wat op sekere momente in die erediens gebruik kan word). Tweemaal per jaar vergader die taakspan, wanneer so 20-25 nuwe liedere by die liedereskat bygevoeg word. So ‘n lied moet aan streng teologiese en musikale vereistes voldoen en daarby nog potensieel byval by die gemeentes van vandag ook kan vind! Luther en Calvyn het hulle immers daarop toegelê om verstaanbare kerkmusiek vir die volk te skep.
Iets wat my altyd opval van mense wat waarlik vir die Here werk, is hulle nederigheid, en vandag is dit weer so. Die atmosfeer is warm en vriendelik; die sprekers (ten spyte van hulle indrukwekkende kwalifikasies en meerdere kennis) beskeie en op hulle gehoor ingestel. Hulle vertel ons van die verskillende tipes musiek en laat ons voorbeelde daarvan sing. Veral interessant is die kortvorm-psalms: die ontsluiting van die psalms deur middel van kort en kragtige berymings wat “die lewe van die enkeling geleef voor die aangesig van God” verwoord. Daar is ook liedere wat spesiaal bedoel is om “die woorde van die psalms in die monde en harte van kinders te laat leef”. Benewens nuwe komposisies, is gewilde melodieë van oraloor geleen: uit die Duitse, Nederlandse, Franse, Engelse en Walliese musiekskat. Die herkoms van party van die liedere is boeiend: so het ‘n dooplied vir die klein Prinsie van Oranje tot ‘n Afrikaanse gedig aanleiding gegee, wat toe tot ‘n VONKK-lied verwerk is, sodat die hele gemeente vir ‘n dopelingetjie kan sing: “Jy, jy, jy – kom woon hier by ons!”
VONKK put ook uit die musiek van Taizé in Frankryk, ‘n wêreldberoemde meditatiewe sentrum. Om die effek van hierdie meditatiewe liedere te illustreer, is daar ‘n kort meditatiewe diens reg in die middel van die oggend. Stilte, rus, spiritualiteit deurspoel ons gees…
Die opkoms was besonder goed; mense het van heinde en verre kom luister – en sing. O, daardie sang − ‘n kerkgebou vol musikale mense, met die een na die ander puik orrelis as begeleier saam met viool, tjello, fluit, trompet en klavier, ‘n solis met ‘n ryk baritonstem wat klink soos ‘n engel en ‘n sanggroep wat telkens vir ons die eerste vers voorsing! Wanneer dit dan ons beurt is, kom daar ‘n gesamentlike inademing voordat ons wegval en sing aan die mooi musiek, sing asof ons lewens daarvan afhang. Vir die eerste keer raak ek diep, diep bewus van die lewensasem waarmee ons kerkliedere sing…