Chris Chameleon: Littekens van genade | Maroela Media
Ek verwonder my al, vir so lank as wat ek kan onthou, aan littekens. Ouma stop kouse, mamma lap 'n winkelhaakskeur in die broek, pa gom skoene weer heel vir 'n ekstra myl se stap.
Maar die lyf, o, die lyf… Die lyf lap homself. Hy probeer, soos ouma, om met min of meer dieselfde kleur en fatsoen te stop – nooit heeltemal volmaak nie. Hy kan nou nie soos ma 'n prentjie van 'n pynappel oor die skeurtjie vaswerk nie en vermag selde die soomloosheid van pa se noukeurige skoenhelings, maar hy doen wat hy doen goed en dit hou lewenslank.
Daar waar die lyf sy lapwerk doen en homself heel, noem ons dit littekens.
Littekens is 'n korporale inventaris van leed, maar littekens is ook 'n visuele rekord van heling.
As kind het ek die littekens op grootmense se lywe met verwondering beskou en altyd vrae gevra.
Oom Lukas het byvoorbeeld nie beswaar gehad om vir my te vertel dat die groot sny, agter op sy rug, van 'n nierverwyderingsoperasie was nie. Maar my ma het my streng verleë stilgemaak toe ek 'n oom wat in die 1970's saam met ons in die tandarts se spreekkamer gesit het, gevra het wat met sy arm gebeur het. Sy arm was by die elmboog af. Hy het my ma rustig verseker dat die vraag hom nie aanstoot gee nie en my vertel dat hy met sy elmboog op die oop venster geleuen het terwyl hy bestuur het. 'n Kar het van voor te naby aan hom verby gekom en sy arm afgery.
Later sou ek self 'n ganse oeuvre van my eie littekens saamstel: die sny op my linkerduim van die keer toe ek as sesjarige wou biltong sny en dit misgegaan het. Ek het gedink dat ek iets verkeerd gedoen het en toe vir my ma vertel dat ek 'n handstand op die grasperk gedoen het en dat 'n geroeste spyker (ek moes dit erg maak!) my toe daar bygekom het. Sy het my dokter toe gejaag en hy het met die ervaring van sy beroep my vertelling baie skepties verneem. Ses steke en 'n klem in die kaak inspuiting (jy wil mos!) later sit ek vandag nog met die storie op my hand. Daar is die erge litteken van 'n sigaretbrand op my linkerhand (my linkerhand het baie in die slag gebly). Johan Nel het my tydens 'n tweede pouse skelmrooksessie in standerd agt gewed ek kan nie 'n gat deur 'n vyfrandnoot brand nie. Hy het gewen (moet dit nie probeer nie, dit kan nie gedoen word nie) maar het so sleg gevoel oor die gruwelike brandmerk dat hy my toe tog die vyfrandnoot gegee het. Hierdie kol is reg langs die ander kol waar die perdedokter eenmaal 'n vrat afgebrand het.
Die kol op my regterkuit is van kortbroek ry en brand op die uitlaatpyp van 'n 400cc Suzuki GN.
Die litteken met die duik in op my maermerrie het gekom van die keer toe ek in my Boo!-dae by die verhoog afgespring het om tussen die mense mielies te gooi en my tydens die terugspring met die beperkende snit van my rokkie misreken het. 'n Mens kon destyds die versplinterde been diep in die wond sien blink, maar ons was op toer sonder 'n medisynetassie en ek het hom met toiletpapier en kleeflint behandel.
Die kol op my voorkop by my haarlyn is van die keer toe ons Buck Rogers in die berg agter die koshuis gespeel het. Douw Grobler (Buck Rogers) het vir my (Pangor), met 'n klip geklits. Die sny bo my regteroog is van die keer toe Manie de Beer die onmoontlike vermag het en my met 'n klip raak kon gooi terwyl ons albei vir 'n blikkie voor ons gemik het.
Die snyhale op my rug en bobene en gate in my skouers is van die keer toe die twee rowers my in die nag in my huis oorval het en die litteken op my maag is waar die doringboom my gesteek het toe die kar gerol het en ek by die venster uitgeslinger is.
En hierdie is maar net 'n kort oorsig, die lys gaan op bladsy twee voort.
Wat al hierdie littekens gemeen het, is dat ek die gebeure wat hulle veroorsaak het kan onthou. My ongevalle geskiedenis is in hiërogliewe op die wand van my lyf verewig en vir herinnering vasgelê. 'n Soort persoonlike ensiklopedie.
Die littekens is lesse: sny weg van jou lyf af, moenie weddenskappe met jou lyf as slagveld aangaan nie, ry perd en ysterperd met 'n langbroek, ken jou sprong, ensovoorts.
Die littekens is wondere van genesing, 'n herinnering aan die wonderbaarlike selfversorgende vermoë van die menslike liggaam.
Maar, beste van alles, die littekens is die inhoudsopgawe van genade en verlossing. Want die vet weet ek kan die feit dat ek dit alles oorleef het aan niks anders toeskryf nie!
Mmmm my littekens is glo my "Darwin dagboek". En soos jy se – ons leef nog danksy die leerskare beskermengeltjies.