PressReader - Finweek English Edition: 2008-08-28 - Dit wat stom is, maak nie reg wat krom is
Dit wat stom is, maak nie reg wat krom is
Nuwe be­last­ingbe­del­ing vir maatskap­pye wat ’n passiewe inkom­ste ont­vang.
Finweek English Edition - 2008-08-28 - Belasting Sake - TENK LOUB­SER tenk.loub­ser@ex­ceed.co.za
DIE 2008-be­grot­ing­soor­sig noem die wet­gewer se voorneme om ’n nuwe be­del­ing te skep vir so­ge­naamde beperk­te­be­lange-maatskap­pye wat ’n passiewe inkom­ste ver­dien.
Baie min in­ligt­ing was op daardie tyd­stip beskik­baar en daar was baie on­beant­wo­orde vrae, soos wat alles by die be­grip “passiewe inkom­ste” in­ges­luit sou word; wat­ter maatskap­pye by die be­grip “beperk­te­be­lange­maatskap­pye” in­ges­luit sou word; en hoe bepaal sou word in wat­ter om­standighede die voorgestelde be­del­ing op maatskap­pye wat ook ’n ak­tiewe bedryf­sinkom­ste ver­dien, van toepass­ing sou wees.
Daar is ook kom­mer uit­ge­spreek dat die nuwe be­del­ing, tesame met die voors­tel dat so­danige maatskap­pye nie vir vrys­telling van die nuwe div­i­dend­be­last­ing sou kwal­i­fiseer nie, tot gevolg sou kon hê dat maatskap­pye met min­dere aan­deel­houers be­nadeel kan word en be­last­inggewys in ’n min­der gun­stige po­sisie as maatskap­pye met meer aan­deel­houers kan be­land.
Die voorgestelde wet­gew­ing wat die be­trokke situ­asie moet hanteer, is on­langs by wyse van ’n wet­son­twerp en ’n gepaardgaande verk­larende mem­o­ran­dum vir kom­men­taar gepub­liseer. Die be­trokke bepal­ings be­vat egter soveel leemtes en ge­breke dat dit prak­ties on­moont­lik is om dit met enige sek­er­heid te ver­tolk en baie aspekte waarna in die verk­larende mem­o­ran­dum ver­wys word, word nie in die kon­sep­wet­gew­ing be­han­del nie.
Die een ding wat egter soos ’n paal bo wa­ter staan, is dat die nuwe be­del­ing die SuidAfrikaanse be­last­ing­wet­gew­ing verder gaan kom­pliseer en ve­r­ant­wo­orde­likheid vir nog meer nakom­ings­funksies op be­last­ingpligtiges sal af­skuif.
Ve­ral kleiner maatskap­pye gaan sukkel om die wet­gew­ing en die nakom­ings­funksies te ver­staan, en in­dien die wet­gew­ing nie ko­r­rek toegepas word nie, sal die ve­r­ant­wo­orde­likheid vir die be­last­ing, boetes en rente oor­gaan op die be­herende aan­deel­houers en di­rek­teure wat by ad­min­is­tratiewe funksies be­trokke is.
Die beoogde wet­gew­ing berus hoof­saak­lik op die vol­gende: die be­last­ing van die inkom­ste wat ver­dien word op fi­nan­siële in­stru­mente (met sekere be­lan­grike vrys­tellings) teen ’n vaste ko­ers van 40%; en die heff­ing van die nuwe 10%-be­last­ing op div­i­dendinkom­ste wat deur die be­trokke maatskap­pye ont­vang word.
Vir doelein­des van die wet­gew­ing sluit ’n fi­nan­siële in­stru­ment on­der meer die vol­gende in: ’n lening, voorskot, skuld, ef­fek, skuld­brief, wis­sel, aan­deel, promesse, bankak­sep, de­pos­ito by ’n fi­nan­siële in­stelling en soortge­lyke in­stru­mente; en enige rent­e­draende reëling en fi­nan­siële ooreenkoms gegrond op of bepaal met ver­wys­ing na die ty­d­waarde van geld.
Dit is be­lan­grik om daar­van ken­nis te neem dat div­i­dende in­ges­luit word by die inkom­ste wat uit fi­nan­siële in­stru­mente ver­dien word, maar om­dat dit spe­si­fiek vryges­tel is van inkom­ste­be­last­ing in terme van an­der bepal­ings in die inkom­ste­be­last­ing­wet, sal die 40%-ko­ers nie op div­i­dende van toepass­ing wees nie. Die vol­gende tipe inkom­ste on­der meer spe­si­fiek of by im­p­likasie word uit­ges­luit van die werk­ing van die 40%-be­last­ingko­ers naam­lik: ont­vang­ste en to­e­vallings van ’n kap­i­tale aard, al hou dit ver­band met fi­nan­siële in­stru­mente; tan­tièmes; en hu­urinkom­ste.
Twee verdere stelle vrys­tellings is ook in­ges­luit. Die eer­ste hou daarmee ver­band dat sekere maatskap­pye spe­si­fiek vryges­tel word van die 40%-be­last­ingko­ers. Die be­lan­grik­ste van hi­erdie maatskap­pye is die vol­gende: geno­teerde maatskap­pye; ’n maatskappy in ’n groep waar min­stens 70% van die aan­dele on­der­ling gehou word; maatskap­pye waar­van meer as 50% van die aan­dele deur buite­landers, die regering of provin­siale ad­min­is­trasie of mu­nisi­paliteite, open­bare lief­dadighei­d­sor­gan­isas­ies, ontspan­ningsklubs en sekere in­stan­sies wat van be­last­ing vryges­tel is, gehou word; banke; langtermyn-versek­er­aars; Ef­fek­tetrust­maatskap­pye; lief­dadighei­d­sor­gan­isas­ies; en ontspan­ningsklubs.
Die vol­gende stel vrys­tellings bestaan daaruit dat die passiewe inkom­ste ter sprake van die hoër be­last­ing vryges­tel word on­der meer on­der die vol­gende om­standighede: in­dien 50% of min­der van die bruto inkom­ste (to­tale ont­vang­ste of to­e­vallings met die uit­sluit­ing van ont­vang­ste en to­e­vallings van ’n kap­i­tale aard) van die maatskappy gedurende die jaar van aanslag bestaan uit ’n inkom­ste voort­sprui­tend uit fi­nan­siële in­stru­mente; wan­neer die maatskappy gedurende die jaar van aanslag die volle bedrag van die be­las­bare inkom­ste voort­sprui­tend uit fi­nan­siële in­stru­mente (ongeag of dit meer as 50% van die bruto inkom­ste bedra) uit­keer by wyse van ’n be­tal­ing van div­i­dende; in­dien die maatskappy gedurende die jaar van aanslag uit­gawes met be­trekking tot sy bedryf (an­ders dan die be­leg­ging in fi­nan­siële in­stru­mente) aange­gaan het tot ’n bedrag gelyk aan of meer as die bruto inkom­ste (in­slui­tend div­i­dende) wat ver­dien is uit die be­leg­ging in fi­nan­siële in­stru­mente.
In­dien ’n be­trokke maatskappy, na­dat bostaande vrys­tellings oor­weeg is, steeds on­der­worpe is aan die 40%-be­last­ingko­ers op die be­las­bare inkom­ste wat ver­dien is met fi­nan­siële in­stru­mente, sal die ver­hoogde ko­ers gehef word op so­danige be­las­bare inkom­ste.
Die vol­gende stap is om te bepaal wat die uitwerk­ing van die nuwe div­i­dend­be­last­ing op so ’n maatskappy is. In dié op­sig is dit be­lan­grik om daarop te let dat die be­trokke maatskappy se aanspreek­likheid in hi­erdie ver­band in die eer­ste plek bepaal moet word aan die hand van die wet­gew­ing wat die nuwe div­i­dend­be­last­ing reg­uleer.
Enige div­i­dend wat aan on­der meer ’n aan­deel­houer wat ’n Suid-Afrikaanse maatskappy is, be­taal word, sal vryges­tel wees van die nuwe div­i­dend­be­last­ing. ’n Maatskappy wat ’n div­i­dend on­der bostaande om­standighede ont­vang, sal dus ’n groter bedrag ont­vang wat her­belê kan word. Dié uitkoms ver­skil van die huidige be­del­ing van sekondêre be­last­ing op maatskap­pye (“SBM”), waar die SBM be­taal­baar is wan­neer die div­i­dend vir die eer­ste keer verk­laar word en waar opvol­gende maatskap­pye wat die div­i­dend ont­vang, bloot krediet ont­vang ten einde te verseker dat die­selfde bedrag nie dubbel be­las word nie.
Die be­doel­ing met die nuwe be­del­ing is blyk­baar dat maatskap­pye wat gedurende enige be­last­ing­jaar ’n passiewe inkom­ste ont­vang en nie vryges­tel word in terme van een van die twee vrys­tellings waarna ver­wys is nie,
ook verplig sal wees om die 10%-be­last­ing op die div­i­dende wat aan hulle be­taal word, te be­taal. Sulke maatskap­pye sal dus nie kwal­i­fiseer vir die al­gemene vrys­telling wat vir Suid-Afrikaanse maatskap­pye beskik­baar is nie. Dit sal sulke maatskap­pye in die­selfde po­sisie plaas as wat dit tans on­der die huidige SBM-be­del­ing sou wees.
Wat die situ­asie nog verder kom­pliseer, is dat dit in ooreen­stem­ming met die in­ligt­ing wat tans in die kon­sep­wet­gew­ing en die verk­larende mem­o­ran­dum ver­vat is, wil voorkom of ’n maatskappy se aanspreek­likheid in dié ver­band van be­last­ing­jaar tot be­last­ing­jaar kan veran­der soos wat hy kwal­i­fiseer of nie vir die verskei­den­heid van vrys­tellings waarna vroeër ver­wys is.
Maatskap­pye wat hi­erdeur ger­aak word en div­i­dende aan aan­deel­houers be­taal wat nie maatskap­pye is nie uit ’n passiewe inkom­ste waarop be­last­ing teen 40% gehef is of uit div­i­dende waarop die maatskappy verplig was om die 10%-div­i­dend­be­last­ing te be­taal, sal daarop geregtig wees om sulke div­i­dende vry van enige div­i­dend­be­last­ing te be­taal.
Byvoor­beeld ’n maatskappy word be­sit deur 50 in­di­vidue. Die maatskappy ont­vang gedurende die eer­ste jaar waarin hy in bedryf is, R10 miljoen se rente op fi­nan­siële in­stru­mente. Hy is daarop geregtig om R2 miljoen se be­lastin­gui­t­gawes af te trek. Hy ont­vang ook ’n bedrag van R5 miljoen in die vorm van div­i­dende en ’n bedryf­sinkom­ste van R13 miljoen waar­teen be­lastin­gui­t­gawes van R12 miljoen in bereken­ing ge­bring kan word.
Om­dat meer as 50% van die maatskappy se bruto inkom­ste uit passiewe inkom­ste bestaan, sal hy blyk­baar verplig wees om be­last­ing teen 40% op die R8 miljoen se be­las­bare rente te be­taal asook die 10%div­i­dend­be­last­ing op die R5 miljoen se div­i­dende wat hy ont­vang. Op die be­las­bare bedryf­sinkom­ste van R1 miljoen sal die be­last­ingko­ers 28% bedra.
In­dien die maatskappy voor die einde van sy boek­jaar ’n div­i­dend van R9 miljoen verk­laar, sal die div­i­dend blyk­baar vryges­tel wees van die 10%-div­i­dend­be­last­ing om­dat dit geag word be­taal te wees uit die nabelaste passiewe inkom­ste van die maatskappy. Sou die maatskappy egter besluit om al sy nabelaste inkom­ste in die vorm van div­i­dende uit te keer, dan blyk dit dat dit vir een van die vrys­tellings waarna ver­wys is, sal kwal­i­fiseer. Dit sal tot gevolg hê dat die be­las­bare rente-inkom­ste net teen 28% be­las word en dat die maatskappy geregtig sal wees op die vrys­telling van die 10%-div­i­dend­be­last­ing op die R5 miljoen se div­i­dende wat ont­vang is. Die div­i­dende wat in dié om­standighede uit die nabelaste inkom­ste uit fi­nan­siële in­stru­mente be­taal word, sal egter in die hande van die aan­deel­houers aan die 10%-div­i­dend­be­last­ing on­der­worpe wees, net soos daardie gedeelte wat uit die nabelaste bedryf­sinkom­ste ge­fi­nan­sier word.
In die lig van wat hi­erbo gesê word, kan daar net tot een gevol­gtrekking gekom word, en dit is dat die doel nie die in­gewikkelde mid­dele heilig nie en dat dit baie beter vir Suid-Afrika sal wees in­dien die wet­gewer die gewaande risiko van be­lastin­gar­bi­trage sal aan­pak deur die mak­si­mum in­di­vidu­ele be­last­ingko­ers met­ter­tyd te ver­laag.