SA kan nie ‘n leerverlore generasie bekostig nieDeur Daan Potgieter, uitvoerende hoof: Afrikaanse Onderwysnetwerk In ŉ vorige artikel het ek daarop gewys dat Covid-19 die internasionale onderwyslandskap radikaal verander het, veral ten opsigte van afstandonderrig. Die pandemie het voorts veroorsaak dat onderwysleiers toenemend aandag skenk aan leerverlies – ŉ konsep wat wyd uiteenlopende opinies ontlok. Kom ons plaas leerverlies onder die vergrootglas. Eerstens, ŉ formele definisie: Leerverlies verwys na enige spesifieke of algemene verlies aan kennis of vaardighede, of ŉ ommekeer in akademiese vooruitgang, as gevolg van uitgebreide gapings of onderbrekings in ŉ leerder se opvoeding. Dit is ŉ mondvol. Kortliks kan mens sommer net sê dat leerverlies plaasvind as ŉ leerder om een of ander rede ŉ onderrig-agterstand ondergaan. Konflikterende sienswyses Reg oor die wêreld is daar groeiende kommer oor, en duidelike bewyse van leerverliese. Tog is daar allermins konsensus oor talle aspekte van leerverlies. Antwoorde word vereis op vrae soos: Waarop dui die verlies? Feite? Geheue? Hoe word verlies bereken? Met formules? Hoe word data wetenskaplik verkry? In hierdie stadium kan sulke vrae nie tot die bevrediging van almal beantwoord word nie. Daar is ŉ siening dat leerverlies nie verstaan moet word as ŉ vermindering in bestaande kennis nie, maar as die verskil wat tussen bestaande en ideale realiteite ontstaan. Die bestaande realiteit is skoolsluitings en die ideale realiteit is Covid-19-vrye skoolonderrig. Leerverlies is dus die verskil in onderrig wat tydens die bestaande realiteit plaasvind (met ander woorde wat werklik gebeur), en die leer wat tydens die ideale realiteit sou plaasvind. Om leerverlies in hierdie konteks te meet is uiteraard problematies. Daar word ook gesê dat leerverlies bloot ŉ konsep is van diegene wat onwrikbaar glo in toetsing. Hiervolgens is leerverlies ter sprake as ŉ leerder ŉ toets in Maart aflê, en dan swakker vaar tydens ŉ vergelykbare toets in Augustus. Ander weer wys daarop dat die stukkies van ŉ kennis-legkaart nie bloot verdwyn tydens ŉ onderrigvakuum nie. Dit vat net tyd om kennis weer te versamel en saam te voeg, ŉ proses wat dikwels tot groter begrip kan lei. ŉ Alternatiewe siening Ek wil nie ander sienswyses kritiseer of kant kies nie. My siening is dat dit raadsaam sal wees om ŉ bietjie wyer te kyk as die formele definisie, en leerverlies te interpreteer as ŉ afwesigheid van nuwe kennis. Binne sodanige raamwerk ervaar miljoene leerders daagliks leerverliese. Daar is ŉ aantal redes hiervoor: Die primêre rede is egter minder bevoorregte leerders se beperkte toegang of geen toegang nie tot digitale hulpmiddels. Sonder die nodige toerusting, programmatuur en toegang tot digitale netwerke kan leerders doodeenvoudig nie onderrig word nie en ontwikkel daar ŉ besliste afwesigheid van nuwe kennis. ŉ Leerverlore generasie As ŉ beduidende hoeveelheid leerders stagneer omdat hulle nie aan nuwe kennis blootgestel word nie, is daar ŉ wesenlike gevaar dat ons land weer ŉ verlore generasie kan oplewer, soos die oorspronklike verlore generasie jongmense wat ná die Eerste Wêreldoorlog rigtingloos en roekeloos deur die 1920’s gestrompel het. Suid-Afrika met sy brose onderwysstelsel en wankelende ekonomie kan allermins weer so ŉ situasie bekostig. Tog word ŉ leerverlore generasie ŉ al groter realiteit, hoofsaaklik vanweë die enorme kloof tussen arm en ryk. Die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing stel dit só: “The disparity in access to digital devices and connectivity between rich and poor is immense.” Hierdie situasie gaan nie oornag verander nie en die gaping tussen ryk en arm gaan dus net groter word. Dit is werklik kommerwekkend. Regstellende stappe Nou dat skole heropen het, is dit van kardinale belang dat onderwysowerhede doelgerigte stappe doen om: * Die AON is ŉ lae profiel, vennootskapgedrewe organisasie wat ten doel het om kwaliteit Afrikaanse onderwys volhoubaar in ŉ pyplyn te bevorder. Hierdie pyplyn strek van voorskoolse tot op tersiêre opleidingsvlak en wil leerders ter wille van die instandhouding en groei van Afrikaans en die versterking van gehalte Afrikaanse moedertaalonderrig lei. Dit is ŉ sambreelligaam wat sonder oorvleueling nou met bestaande organisasies in die onderwys saamwerk. Die AON fokus op die instandhouding, groei, versterking en ondersteuning van gehalte Afrikaanse moedertaalonderwys in Suid-Afrika deur die vestiging van ŉ netwerk wat bekwame en toeganklike ondersteuning aan skole, onderwysers en onderwysinstellings bied.