Só lyk die gemiddelde plaasaanvaller(Argieffoto: Lorraine Claasen) Deur Nichelle Steyn Hierdie voorstelling is gegrond op navorsing wat dr. Zander Cromhout gedoen het om sy meestersgraad in forensiese kriminologie te verwerf. Hy het 25 plaasaanvalle as gevallestudies gebruik en ook met van die plaasaanvallers in die tronk onderhoude gevoer. Dit is ’n donker Maandagaand – 60% van plaasaanvalle vind tussen 17:00 en 01:00 in die oggend plaas en 48% van die aanvalle vind op ’n Maandag plaas. ’n Groep van vier verdagte mans kruip weg op die plaaswerf. In 40% van aanvalle is vier persone betrokke, in 20% drie, en in 24% twee verdagtes. Die meeste van die mans in die groep is landsburgers (68% van aanvallers) en is nog redelik jonk (tussen 15 en 35 jaar oud), maar daar is waarskynlik ’n lid van die groep wat ’n buitelander is (16% van aanvallers is van Zimbabwe en 16% van Mosambiek). Die groep is ’n entjie van die huis en hou die gesin se doen en late dop. In al die gevalle in die studie het die aanvallers vooraf geweet wie by die huis was en het gewag tot al die gesinslede of die meeste daar is om enige verrassings uit te skakel. In 88% van die aanvalle was al die gesinslede by die huis. Die aanvallers wag dat almal rustig raak. Sommige van die huis se vertrekke se ligte is af. Dit is by een van dié donker vertrekke waar die aanvallers gewoonlik toegang tot die huis verkry. Hulle is geduldig en wil hul tyd neem. Weens die omgewing en isolasie van plase duur ’n plaasaanval vir ure. Die langste een in die studie het agt ure lank geduur. Hulle weet presies wat om volgende te doen, en alles verloop volgens plan. Die studie wys dat plaasaanvallers georganiseerd is en alles goed beplan het in 96% van die gevalle. (Argieffoto) Die aanvallers dra nie vermommings nie – 60% steek nie hul identiteit weg nie – en hulle glo hulle gaan nie gevang word nie, of beplan om al die mense in die huis te vermoor. Buitendien, die boer ken sommige van die groepslede. Tot 32% van die aanvallers is werkers op die plaas – 60% van plaaswerkers is op een of ander manier by die aanval betrokke, hetsy om inligting te verskaf of om self deel te neem. Die deelnemende plaaswerkers is selfs opgewonde omdat hulle ’n deel van die wins belowe is in ruil vir waardevolle inligting. Sommige verskaf inligting vanweë die vrees vir hul eie lewe of die van geliefdes. Die aanvallers het ’n vuurwapen byderhand – in 72% van gevalle word gewere gebruik. Hulle het die geweer waarskynlik voor die tyd by die boer self gesteel (in 32% van die gevalle is dit hoe die aanvaller die wapens bekom het en die boere is met hul eie wapens vermoor). Die aanvallers beoog om nog vuurwapens tydens die aanval te steel. In 76% van die gevalle is dit die item hoog op die aanvallers se wenslys en in 68% van die gevalle steel die plaasaanvallers geld, juwele en vuurwapens – net in 16% van die gevalle is niks gesteel nie. Hulle weet die boer het nie baie geld nie, aangesien net 8% van plaasaanvalle gemik is op boere in ’n hoë sosioëkonomiese klas. Die meeste boere wat aangeval word, is middelklas boere (44%) en middel-hoërklas boere (48%), en die aanvallers is daarop uit om moord te pleeg. Die aanvallers vind dit eintlik maklik om hul taak te verrig, met 40% van plase wat nie doeltreffende veiligheidsmaatreëls in plek gehad het nie, maar die maatreëls sou hulle uiteindelik nie keer om in die huis te kom nie. Hulle plan is om in die huis te kom – 68% van aanvalle vind in die huis plaas. Die veiligheidsmaatreëls is in plek om tyd te koop vir die boer om homself en sy gesin te verdedig. Dit is waardevolle sekondes wat die verskil tussen lewe en dood beteken en die boer ’n kans gee om te reageer. (Argieffoto: Lorraine Claasen) Al waaraan die plaasaanvallers dink, is hoe hulle die boer en sy gesin wil uitwis – 72% van die plaasaanvallers se hoofmotief is om te moor. Die aanvallers is maar te bly as hy tyd het om die boer te martel ook. Volgens die studie martel die aanvallers die slagoffers omdat daar ’n geleentheid is tydens die aanval – in 12% van die gevalle is dit saam met roof en verkragting van die hoofredes vir die aanval. Wanneer dit kom by huisrooftogte, is die moordsyfer gewoonlik 30%, maar in die geval van plaasaanvalle is die moordsyfer aansienlik hoër. Dit is so hoog weens die aanvallers se rassehaat – in 44% van die gevalle het rassehaat ’n rol gespeel. Die aanvallers haat nie net die boer weens sy velkleur nie; hulle is polities gemotiveerd (in 36% van die gevalle). Alhoewel dit nie die hoofredes is vir die aanvalle nie, speel dit ’n onderliggende rol weens die aanvaller se lewensuitkyk. Dié sienswyse wat die aanvallers het oor die boer en sy gesin ontwikkel oor jare en word deel van die aanvaller se persoonlikheid. Die gevoelens van aggressie en haat dryf dan die aanvallers om op die ou einde ’n wreedaardige moord en marteling uit te voer. Dié persepsies word oorgedra aan die aanvallers van ’n jong ouderdom en kom van ouer mense in die gemeenskap en familie, bendes in sy omgewing, die skool of selfs die tekort aan opvoeding, en somtyds ook die media. Die aanvaller het ’n ruk gelede alkohol of ’n ander dwelmmiddel gebruik; dit gee hom nog ’n verdere hupstoot om sy gruweldade uit te voer. Hulle oorval die boer en sy gesin – dit wat volg het al menigte male skokgolwe in die land veroorsaak – 96% van die plaasaanvalle is uiters wreedaardig en boos. Argieffoto Cromhout het selfs die mate van gruweldade op ’n skaal van boosheid geplaas, ’n model wat dr. Michael Stone ontwerp het. “Die meeste van die moorde word deur mense gepleeg wat aan ’n legio van psigologiese afwykings lei, die graad van wreedheid wat gebruik word, en die lyding wat die slagoffers deurmaak, is ongekend, en kom net in die hoogste graad van bose dade voor. Daarvoor moet die persoon wat die daad pleeg, psigopaties wees.” Hy was onlangs deel van ’n nasionale vergadering om plaasmoorde te voorkom. Die vergadering is gelei deur Mike Bolhuis, hoof van die SSS Specialised Security Services. Die groep kenners gaan binnekort ’n veldtog van stapel stuur, met handige veiligheidsmaatreëls en wenke wat boere kan gebruik om hulself te beskerm.