Mboweni oor ekonomiese beleidsbesluite in korona-mynveldMinister Tito Mboweni tydens sy toespraak by die begrotingsrede (Foto: South African Government, Twitter) Die minister van finansies, Tito Mboweni, het ŉ ernstige waarskuwing aan die publiek gerig dat die Suid-Afrikaanse ekonomie vanjaar na verwagting met ŉ verbysterende sowat 6% kan krimp, grootliks weens die koronavirus en gepaardgaande landwye afsondering. Volgens Mboweni was die verwagting slegs twee weke gelede dat die nasionale ekonomie, wat in elk geval voor die koronagebeure al gesukkel het, vanjaar met 0,2% sou krimp. “Toe kom die koronavirus en alles verander. ŉ Driedubbele ramp het Suid-Afrika getref. Eerstens is daar die gesondheidsramp. Tweedens is daar die wêreldwye ekonomiese ramp. Derdens is daar die unieke eienskappe van die Suid-Afrikaanse ekonomiese ramp. Omtrent al goeie nuus is dat Suid-Afrika nie ŉ olie-uitvoerder is nie, anders was ons nog dieper in die moeilikheid,” het Mboweni gesê. “Die owerheid doen wat hy kan om met werkloosheidversekering, mediese toetsing en hulp, maatskaplike toelaes en laastens voedselhulp aan die heel armste gemeenskappe ons mense te help, maar ons stelsels word tans met aansoeke oorstroom,” aldus die minister. Mboweni het die omvattende verlaging van een persentasiepunt in die uitleenkoers verwelkom as ŉ manier om ŉ bietjie geld in die sak van die geskokte verbruiker te sit. Hy het gesê ŉ ander baie positiewe eienskap waar Suid-Afrika aansienlik beter daaraan toe is as byna alle ander lande is die krag en streng regulering van Suid-Afrikaanse banke. “Minder goeie nuus is dat die ekonomiese gevolge van die koronavirus ons fiskale werklikheid heeltemal verander het,” aldus Mboweni. Hy het gewaarsku dat die nasionale tesourie uiters binnekort omvattende veranderings aan belasting bekend gaan maak. Dit sal dan as voorgestelde wetgewing by die parlement ingedien word, waar parlementslede dit sonder veranderings kan goedkeur, met veranderings kan goedkeur, of in die geheel kan afkeur. Byna alle leidende ekonomiese en politieke waarnemers het dit eens dat Mboweni tussen die lyne twee belangrike en omstrede moontlikhede opper sonder om dit reguit te sê. Eerstens kan ŉ heeltemal nuwe nasionale begroting miskien opgestel word, en tweedens moet die moontlikheid van spesifiek koronaverwante hulp en lenings van die Wêreldbank en die Internasionale Monetêre Fonds deur en vir Suid-Afrika oorweeg word – veral omdat die Wêreldbank en die IMF aansienlik minder struktureel en inhoudelik voorskriftelik is oor koronahulp as oor hul ander ekonomiese stimuluspakette. Daar is alle rede vir Mboweni om polities katvoet te loop, want die IMF en die Wêreldbank is vir die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party, Cosatu, ŉ baie groot deel van die ANC-ledetal en die EFF waarskynlik die twee mees gehate organisasies ter wêreld. Dit word trouens gereeld, luidrugtig, by herhaling en tot algemene instemming van afgevaardigdes by die meeste ANC-kongresse en by absoluut alle kongresse van die SAKP, Cosatu en die EFF gesê: Om wat ekonomiese stimuluspakette betref met die IMF en die Wêreldbank saam te werk, is gelykstaande daarmee om jou siel vir die duiwel te gee, en Suid-Afrika moet of kan dit nooit doen nie. Dit is dus goeie politieke taktiek vir Mboweni om uit die giftige stryery daaroor te bly en die besluit aan ANC-leierstrukture oor te laat, verkieslik ŉ breë ANC-beleidsvergadering soos die party se nasionale algemene raad, wat vir omstreeks Augustus beplan word. Die voorsitter van die ANC se ekonomiese beleidsgroep, Enoch Godongwana, het vandeesweek gesê hy meen Suid-Afrika moet wel die EFF en Wêreldbank se ekonomiese stimuluspakette vir spesifiek die gevolge van korona gebruik. Daarmee is die tafel gedek vir die giftigste ideologiese en politieke burgeroorlog in baie, baie jare binne die ANC en die linkse politiek. Die uiteindelike voortvloeiende beleidsbesluit sal ernstige gevolge vir die land se mediumtermyn-welstand inhou.