'Sarah Baartman was 'n heldin, nie 'n frats nie' | News24
'Sarah Baartman was 'n heldin, nie 'n frats nie'
Khoisan-stamleier Jean Burgess sprinkel verlede Donderdag water oor Sarah Baartman se graf in Hankey. Agter haar is nog 'n stamleier, Margaret Coetzee, wat ook gister se amptelike Erfenisdag-vieringe van die Oos-Kaapse regering bygewoon het.
EEN vir een en kaalvoet stap die stamlede stadig deur die heining om die "heilige grond" te betree.
"Maak my toe onder die bloed," sing hulle in Khoi terwyl hulle nog klippe op Sarah Baartman se graf pak.
Die eertydse Cacadu-distriksmunisipaliteit is verlede Donderdag in Hankey amptelik herdoop na dié ikoniese Khoisan-vrou van die Gamtoosvallei.
Nadat sy in 1815 in armoede in Parys, Frank­ryk, gesterf het, is sy in 2002 hier herbegrawe. In April vanjaar het Baartman se grafsteen, soos ander monumente in die land, onder vandale deurgeloop. Nou bid stamleier Gert Steenkamp dat "dié wat dit aan ons moeder se rusplek gedoen het, vergewe word, want hulle weet nie wat hulle gedoen het nie".
"Maar tog moet hulle weet hulle het die harte van vele gebreek."
Nog 'n stamleier, Jean Burgess, sprinkel water oor Baartman se laaste rusplek. Haar graf staan op 'n koppie bokant die bouterrein waar die Sarah Baartman-gedenksentrum tans in aanbou is. Die grafsteen sal eers herstel word as die gebou klaar is.
Die res van Donderdag se verrigtinge wat as die Oos-Kaap se amptelike Erfenisdagvieringe gedien het, is by die Hankey Sekondêre Skool voortgesit met sang en dans en verskeie amptelike toesprake.
Burgess se vertelling oor Baartman wat in die 1800's as "natuurfrats" in Engeland uitgestal is, het provinsiale leiers só beïndruk dat daar en dan besluit is dat dié vertelling opge-neem moet word vir die nageslag.
Phumolo Masualle, premier van die Oos-Kaap, het in sy halfuurlange toespraak hulde aan Baartman gebring. "Dié distrik is die enigste in die hele land wat die naam van 'n vrou dra," het hy gesê. "Sy maak geskiedenis, nie omdat sy 'n frats was nie, maar omdat sy 'n heldin is."
Daarna was dit tyd vir egte Khoisan-kos. Disse soos souskluitjies, stampmielies, braaivleis en roosterbrood. "Dit is ons erfenis en ons is trots daarop. Ons wil dit met die wêreld deel," sê stamleier Xam-Gaob Maleiba en "guns-guns" bygevoeg, die Khoisan-woord vir dankie