Galasiërs 6:1- 6; 7-16 (Chris Jones)
8 Julie 2001
Vierdie Sondag in Koninkrykstyd
Sien raak wanneer ander mense swaarkry en help hulle. Tel hulle kruis op jou skouers en dra dit vir hulle. Moenie dat hulle alleen met hulle probleme, verpligtinge, skulde en ladings worstel nie. So doen ‘n mens presies wat Christus van jou verwag.
Paulus het geleef in ‘n wêreld wat gedomineer is deur ‘n orale kultuur. Dit was ‘n pre-industriële, pre-drukkuns en pre-tegnologiese wêreld waar teologiese dogmas nie eintlik ‘n rol in godsdienssake gespeel het nie.
Godsdiens het nie (soseer) te doen gehad met sekere innerlike oortuigings of ‘n sisteem van betekenis oor God nie, maar is veel eerder gemotiveer deur ander behoeftes as suiwer godsdiensbehoeftes, soos die voorsiening in sosiale en persoonlike behoeftes van vrees, nood, tekorte en bedreigings deur allerhande magte. Vir funksionering en voortbestaan was godsdiens afhanklik van hierdie sosiale verbande.
Die vraag ontstaan nou: Hoe het die gemeente van Galasië binne so ‘n vreemde wêreld met sy eiesoortige sosiale strukture en kulturele patrone daaruit gesien? En waaroor gaan dit regtig in hierdie brief?
Sedert die Reformasie is Paulus se brief aan die Galasiërs gebruik om te sê dat ‘n mens nie op grond van die wet of werke gered word nie, maar slegs deur die geloof. Alhoewel dit ‘n belangrike geloofsbeginsel, ook vir Paulus is, wil dit lyk of dit nie regtig die probleem is wat hy in sy brief aan hierdie gemeente wou aanspreek nie.
Hierdie brief het eintlik nooit oor enige (swaar) teologiese kwessies gegaan nie, maar oor die feit dat sy gesag as apostel onder verdenking was. Paulus was in konflik met opponente hieroor. Die aard van die konflik was nie suiwer teologies of dogmaties van aard nie, maar eerder ingebed in die sosiaal-religieuse.
Om Galasiërs reg te lees, moet ‘n mens bewus wees van die feit dat daar heelwat huiskerke in daardie gemeente was. Dit het bestaan uit die hoof van die spesifieke huishouding, sy vrou, kinders en slawe, selfs sy sakekollegas en ander mense wat op die een of ander wyse afhanklik van so ‘n huishouding was. Die status van die hoof van so ‘n huiskerk het afgehang van hoeveel mense hy onder sy sorg kon neem.
Verder was die hoof van so ‘n huiskerk baie outoritêr. Hy het sy keuse van sekere godsdienstige tradisies afgedwing op al die lede van daardie huiskerk. Briewe is byvoorbeeld geadresseer aan die hoofde van sulke huiskerke en hulle was ook in die meeste gevalle welgesteld.
Bekering het in daardie tyd nie eintlik beteken dat ‘n individu sy hart verander het nie, maar eerder dat hy deel van ‘n sekere sosiale struktuur geword het. Eers dan kon hy deelneem aan die aktiwiteite van die huiskerk. So is die boodskap van die evangelie van Christus versprei deur huishoudings wat tot bekering gekom het.
Jy kon ook nie jou lidmaatskap van die een kerk na die ander oordra soos ons dit vandag ken nie. Wanneer jy vertrek het uit ‘n sekere area, moes jy eers weer toegang tot ‘n sosiale struktuur kry en dan is jy op grond daarvan toegelaat tot ‘n huiskerk.
‘n Individu het dus eintlik net in groepsverband tot sy reg gekom. Hy het sy identiteit, selfwaarde en posisie gekry van die groep waarvan hy deel geword het en nie eintlik op grond van sy eie oortuiging of bekering nie. Daarom was bekering eintlik ‘n skaars ding, en as dit gebeur het, was dit eerder deur die inkorporering in ‘n groep.
Paulus het selde op die markpleine en straathoeke bekeringspreke gelewer. Hy moes kontak maak met die hoofde van die verskillende huishoudings om toegang tot daardie inwoners te verkry. En dikwels moes hy wondertekens verrig sodat hulle in hom as Godsman kon glo.
Hy was verder ook ondergeskik aan die hoof van die huiskerk wanneer hy toegang verkry het. Die feit dat hy soms wonders gedoen het, het tog eer en status aan hom verleen. Maar hy moes sodanig optree dat die mense sy boodskap glo sonder dat hy by die hoof van die huiskerk probleme optel. Hy moes deurgaans die hoof respekteer en volgens sekere huisreëls optree.
Paulus se gesag as apostel het onder verdenking gekom omdat daar ander mense toegang tot die huiskerke verkry het wat ‘n evangelie in stryd met syne uitgedra het. Hierdie mense het van die Jode wat ‘n Christelike lewenstyl verkies het omdat hulle deel van ‘n Christelike huiskerk geword het, verwag om steeds ‘n lewe volgens die Joodse identiteitsmerkers in te rig. Paulus het dit natuurlik ten sterkste afgekeur.
Hy het in sy brief aan die Galasiërs alles gedoen om mense te oortuig dat hy ‘n man van God was, dat hulle sy boodskap moes glo en mense wat enigiets anders verkondig, moes ignoreer.
Hierom is hierdie brief eintlik baie tydsgebonde. Dit was bedoel vir spesifieke mense binne ‘n spesifieke situasie. Natuurlik het dit vandag nog steeds waarde vir ons (soos hieronder sal blyk), maar dis belangrik dat ons hierdie brief binne die regte sosio-kulturele raamwerk plaas om dit korrek te verstaan.
In hierdie laaste hoofstuk van Paulus aan die Galasiërs tree hy enersyds baie tipies op en andersyds onortodoks. In tipiese Pauliniese trant kry ons hier te doen met evangeliese lering en wyshede en konkrete morele vermaning (Gal 6:1-10; vergelyk ook 1 Tes 5:12-22). Die onortodokse rakende Paulus in hierdie gedeelte lê daarin dat hy terugkeer na temas wat hy vroeër in die brief reeds aangespreek het en dan op grond daarvan polemies en selfs bytend sarkasties raak om vir eens en altyd sy posisie en status as apostel te verdedig (Gal 6:11-17).
In die eerste ses verse van hierdie hoofstuk fokus Paulus op die gelowige se verantwoordelikheid teenoor sy medemens – ons moet mekaar se laste dra. Om getrou aan onsself en die evangelie te wees, moet ons bereid wees om goed te doen aan ander mense. Dit mag nie net vir die gelowige oor vormgodsdsiens gaan nie, maar dit moet oor daadwerklike toewyding aan God en ons medemens gaan. Ook hulle wat in die een of ander sonde verval het, moet in ‘n gees van sagmoedigheid reggehelp word. Die manier waarop ons dit doen, is belangrik. Doen dit op so ‘n manier soos jy graag sou wou hê iemand jou met jou las moet help!
In die slotverse van hierdie hoofstuk (11-16) maak Paulus ‘n paar polemiese opmerkings in groot skrif, waarskynlik om die belangrikheid daarvan te onderstreep (alhoewel daar ook ander verklarings vir die gebruik van die groot letters is).
Eerstens vat hy sy opponente aan wat daarop aandring dat die Joodse Christene hulle moes laat besny. Dit was volgens hom maar net om uiterlik ‘n goeie indruk te maak. Dit was die gewilde standpunt van die tyd met die minste opoffering. Wat nog erger was in Paulus se oë is dat hulle (dis nou die opponente) die minder belangrike rituele wou afdwing terwyl hulle self nie die wet van Moses onderhou het nie. Dit was inkonsekwent. Vir Paulus het sy opponente geroem oor uiterlike dinge in plaas van die noodsaaklike geestelike dinge.
Tweedens verdedig Paulus die evangelie van Christus en sy eie gedrag. In verse veertien tot sestien kry ons ‘n merkwaardige samevatting van sy teologie. Die kruis staan sentraal (14a) en hy self is verander deur die kruisdood van Christus sodat die wêreld vir hom dood is en hy vir die wêreld (14b; Gal 2:20). Uiterlike godsdienstige optrede beteken nie veel nie, maar innerlike verandering en vernuwing (met gepaardgaande dade) staan sentraal (15; 1 Kor 7:19; Gal 5:6; Rom 2:25-26). Om ‘n nuwe mens te wees bepaal ‘n mens se identiteit voor God (16) en diesulkes sal geseën word met vrede en barmhartigheid.
Kom ons hou gevolglik aan om goed te doen. Dit is nie altyd maklik om ander se laste saam met jou eie te dra nie. Dit vra opoffering en is dikwels baie dreinerend, maar dit is wat Christus van ons vra. Terwyl ons nog tyd oor het, moet ons elke geleentheid aangryp om goed te doen aan almal wat ons pad kruis. Ons moet ons hart en ons hande vir diesulkes oopmaak.
Craddock, F.B. (et al). Preaching through the Christian year: year C: a comprehensive commentary on the lectionary, pp. 321-328. Craffert, P.F. ‘n Herdefiniëring van Paulus se konflik in Galasië: Die brief aan die Galasiërs deur die bril van die sosiale wetenskappe in: Hervormde Teologiese Studies, pp. 859- 876. Craffert, P.F. Conflict in the congregations of Galatia: Paul’s authority under fire in: Faith, Grace, etcetera, pp. 35-43. Lowry, E.L. Living with the lectionary: preaching through the Revised common lectionary, pp. 43-51. Malherbe, A. Social aspects of early Christianity. Meeks, W. The first urban Christians. Theissen, G. Sociology of early Palestinian Christianity. Van Stempvoort, P.A. De brief van Paulus aan de Galaten, pp. 181-195. Wolmarans, H. Lewende Woorde, pp. 50-51.