Geskiedenis speel op twee vlakke ‘n rol in die totstandkoming, en dus ook in die verstaan van die Bybelboeke, te wete die feit dat die boeke die kenmerke dra van die tyd waarin hulle geskryf is, en die feit dat hulle elkeen ook ‘n eie geskiedenis deurloop het. Ek moet hieroor baie kort wees en bepaal my tot enkele voorbeelde uit die Nuwe Testament.
Die ontstaansgeskiedenis van die vier evangelies kan hier as voorbeeld dien vir die belang van die historiese tydperk waarin die boeke ontstaan het. Dit is belangrik om te weet dat Markus eerste geskryf is en ontstaan het voor die oorlog van die Romeine teen die Jode en die vernietiging van Jerusalem en die tempel in die jaar 70. So ook die feit dat dit uit die omgewing van Galilea afkomstig was. Die ander drie evangelies dateer uit die tyd na die val van Jerusalem. Uit hierdie feite onder andere kan daar oor die vraag waarom ‘n betrokke evangelie geskryf is, besinning gedoen word. En dit op sy beurt het implikasies vir die verstaan van sekere onderdele van die boek. Hierdie konteks word ‘n waardevolle instrument om te bepaal wat die skrywer met sy teks wou bereik, wat hy daardeur by die lesers wou verander. Ons kom later terug by die betekenis van hierdie feite vir die verstaan van Markus.
Maar die boeke het ook ‘n eie geskiedenis deurloop. Agter die evangelie van Markus staan daar ongetwyfeld ‘n hele reeks mondelinge tradisies wat deur hom vir sy eie doeleindes verwerk is. En toe Matteus en Lukas later hulle evangelies geskryf het, het hulle kennelik van Markus as bron gebruik gemaak soos die talle passasies waar hulle albei in vertelling en woordkeuse met Markus ooreenstem, duidelik laat sien. Maar hulle het ook albei van ‘n ander bron gebruik gemaak. Dit kan ons sien in die feit dat hulle op baie plekke van Markus verskil en ander stof as hy aanbied, maar dan op hierdie plekke baie dikwels met mekaar ooreenstem. Dié bron is nog nooit in skriftelike vorm ontdek nie, maar is so duidelik uit die twee evangelies op te maak dat die teks daarvan ook al afsonderlik gepubliseer is. (Dit word die Q-bron genoem.) Dat hierdie eie geskiedenis van die boeke belangrik is vir uitleggers en dus vir die verstaan van die boeke, kan met ‘n verwysing na die gelykenisse verduidelik word.
Juis die verskille wat daar in die afsonderlike evangelies in hulle weergawes van die gelykenisse voorkom, lei tot die vraag: hoe het Jesus dit oorspronklik vertel? Watter weergawe is outentiek, indien enige? En dus, hoe moet die gelykenis verstaan word, wat is die boodskap daarvan?