Mediaverklaring: wenners van die 2019 UJ-pryse - LitNet
LitNet Boeke en skrywers 2019-04-10
DEPARTEMENT TALE, KULTUURSTUDIE EN TOEGEPASTE LINGUISTIEK, UNIVERSITEIT VAN JOHANNESBURG, 10 April 2019
Dit is met groot genoeë dat die vakgroep Afrikaans in die Departement Tale, Kultuurstudie en Toegepaste Linguistiek aan die Universiteit van Johannesburg, hiermee die wenners van die 2019 UJ-pryse bekend maak.
Die wenner van die 2019 UJ-debuutprys, is die skrywer van Die dao van Daan van der Walt, deur Lodewyk G. du Plessis (pseud)
Die wenner van die 2019 UJ-prys, is Charl-Pierre Naudé vir sy roman, Die ongelooflike onskuld van Dirkie Verwey.
Die keurpaneel vir 2019 was
Karen de Wet (UJ)
Amanda Lourens (US)
Andries W Oliphant (UNISA)
"Die nuwe bedeling en algemene omstandighede in postapartheid Suid-Afrika, magonteiening, manlikheid, skuld en vergifnis, godsdiens, seksualiteit, taal en kommunikasie, en 'n besinning oor die letterkunde, is maar slegs 'n paar kwessies wat in die roman ondersoek word.
Dat die skrywer dit kon vermag om op so 'n boeiende wyse 'n groot en diverse lesersgehoor te bereik én die hartsnare te roer terwyl hulle uitgedaag en gekonfronteer word, tel sekerlik onder van die opwindendste kwaliteite waaroor 'n debuutwerk kan beskik. Die funksionele vertelwyse van die roman is 'n aanduiding dat hierdie outeur weet hoe om werklik kreatief met skryfwerk om te gaan, deurdat die dagboek en briefroman ingespan word om van hierdie 'n beide pynlike en skreeusnaakse belydenisroman te maak – en sodoende word hede en verlede gelyktydig aan die leser meegedeel. Hierdie kreatiwiteit word verder gevind in van die mooiste en beeldryke sinne. Die skrywer kry dit ook reg om by tradisies soos die plaasroman aan te sluit, maar steeds 'n vars nuwe perspektief na vore te bring wat hierdie tradisie verbreed. Die wye verwysingsveld wat die skrywer betrek bied ook interessante stof tot nadenke wat die leser se mening oor diskoerse wat tans in Afrikanergeledere heers, verruim.
"Hierdie is die interessantste roman wat ek nog die afgelope paar jaar in Afrikaans gelees het. Wat voorkom as 'n magiese realistiese besinning oor apartheid, word uiteindelik soveel meer. Mens sou dit 'n metaroman kon noem: 'n kreatiewe besinning oor die skryfproses, oor die ontstaan en aard van stories. Maar Naudé gaan verder en daag alles uit wat ons rondom die realiteit weet en wat ons as die werklikheid beskou. Op 'n uiters vernuftige wyse ondermyn hy die hele konsep van chronologie. Aangesien drome in die roman as werklike lewens aangebied word, speel Naudé met die idee dat hierdie lewe ook net 'n droom kan wees. Hy bied swyes as geskiedskrywing aan. Hy daag die aard van menslike bestaan uit deur die moontlikheid te ondersoek dat ons gelyktydig op verskeie plekke in verskillende tye kan bestaan."
Parallelle bestaanswerklikhede en universums is lank nie 'n nuwe idee nie, maar ek het nog nie tevore Naude se term "ewe-lewens" teëgekom nie. Dat 'n sentrale gegewe van dié roman deur 'n nuutskepping wat so gemaklik kommunikeer, gedra word, is alreeds 'n aanwins. Die hantering hiervan, dit is ewe-lewens en die gevolge daarvan, in 'n komplekse metafiksionele roman waar die skrywer dalk self(s) 'n ewe-lewe in die koerantman het (Verdomp), stel ook die roman in 'n klas van sy eie. In 'n sin herinner die verskillende stories, van die verskillende karakters, wat ook almal, dit is stories én karakters, (baie) dieselfde is, my aan die ooreenkomste met die manier waarop narratiwiteit in Die duisend en een nagte gebruik word – dit natuurlik afgesien van die raamvertelling."