Goeie opposisie beter as ‘swak koalisie’DA-leiers Helen Zille en John Steenhuisen. (Foto: DA) Die DA sê die pas afgelope plaaslike verkiesing het die doodsklok vir die ANC se politieke oorheersing gelui en is die begin van ŉ nuwe era vir die land. John Steenhuisen, partyleier, sê dit was altyd ŉ kwessie van wanneer, en nie of nie, Suid-Afrika sy bevrydingsbewegingsregering gaan ontgroei. Ná 27 jaar aan bewind het steun vir die ANC tot onder 50% gedaal. “As dít ŉ nasionale verkiesing was, sou hulle nie langer regeer het nie,” sê Steenhuisen. Volgens hom is die DA veel nader aan die party se doelwit om ŉ vreedsame bewindsverandering te bewerkstellig. Steenhuisen sê die ANC, wat eens onaantasbaar gelyk het, se steun is die afgelope paar jaar stelselmatig weggekalwe. Die ANC het in vyf van die land se nege provinsies steun van minder as 50% gekry. Steenhuisen sê die DA sal nou selfondersoek doen en in gebiede waar mense ŉ duidelike boodskap aan die party gestuur het, sal die DA werk om weer hul steun te werf. Een so ŉ boodskap was van inwoners van Nelson Mandelaai, Tshwane en Johannesburg. Steenhuisen sê kiesers het dit duidelik gemaak dat hulle ontevrede is met onstabiele koalisies. Hy sê die party het talle lesse geleer oor koalisieooreenkomste en die voorwaardes wat nagekom moet word vir sulke regerings om te werk. “Desperaatheid om te regeer en te bly regeer kan soms lei tot slegte koalisies wat eindelik beteken dat kiesers vertroue verloor in die idee van ŉ koalisieregering. In sy onderhandelings is die DA bereid om met almal te praat, maar nie om desperate spronge te maak nie. “Dit is beter om ŉ goeie opposisie te wees, as deel van ŉ swak koalisie.” VF Plus ‘koningmaker’ in talle rade Die DA sê die pas afgelope plaaslike verkiesing het die doodsklok vir die ANC se politieke oorheersing gelui en is die begin van ŉ nuwe era vir die land. (Foto: Elmond Jiyane/GCIS) Dr. Pieter Groenewald, leier van die VF Plus, sê die party se fenomenale groei van 242% bevestig dat die party een van die sogenaamde Groot Vyf-rolspelers op die politieke landskap is. “Die uitslag is nie net ŉ reuseoorwinning vir die VF Plus nie, maar ook vir minderhede van oor die hele Suid-Afrika wat ŉ tuiste gevind het in die party wat oor die afgelope jare van krag tot krag gegaan het. “Een van die enkele groot redes hiervoor is dat die party by herhaling gewys het dat hy bogemiddeld presteer het met die beperkte steun wat hy wel gehad het, asook standvastig op pad is om ŉ beter Suid-Afrika vir al die land se inwoners te help skep. Dit het wyd vertroue ingeboesem.” Die party het nou verteenwoordiging in al agt metro’s in Suid-Afrika. “Die VF Plus is die koningmaker in baie rade waar geen enkele party ŉ meerderheid op homself verenig het nie. Die groot aantal rade waar koalisieregerings gaan geld, bewys die VF Plus se standpunt, naamlik dat veelpartyregerings die toekoms van Suid-Afrika is, as reg.” Groenewald het ook kiesers bedank wat hul steun aan die VF Plus gegee het. Bloedneus vir groter partye Brett Herron, sekretaris-generaal van GOOD, sê sogenaamde klein partye het die ANC en DA bloedneus gegee. ŉ Ongekende aantal klein en nuwe organisasies het aan die verkiesing deelgeneem en Herron sê die propaganda dat diegene wat kleiner of nuwe partye steun hul stem mors, is verkeerd bewys. GOOD het aan sy eerste verkiesing deelgeneem en is nou die derde grootste party in die Wes-Kaap en vierde grootste in Kaapstad. Die party het ook in onder meer Tshwane, Johannesburg, Nelson Mandelabaai, Sondagsrivier en Sol Plaatjie ŉ voet in die deur gekry. “Dit is verstommende uitslae, gegewe dat GOOD minder as drie jaar gelede met ŉ piepklein begroting op die been gebring is,” sê Herron. Die party word op al drie vlakke van regering verteenwoordig en het altesame 43 setels in verskillende rade. Herron sê dit is ŉ bewys van Suid-Afrikaners se soektog na nuwe oplossings. GOOD sal oor die volgende paar dae sy posisie in verskeie onbesliste rade in die Wes-Kaap oorweeg om te bepaal of dit in kiesers se belang sal wees om koalisies aan te gaan, of konstruktiewe opposisie te bied. Eet olifant happie vir happie Julius Malema, leier van die EFF, het intussen gesê die ANC sal hom oor die omstrede grondkwessie moet steun voor enige gesprekke oor metro’s gevoer kan word. “Dit is die eerste ding. Ons soek ons grond terug,” sê Malema. Malema het ook die DA en VF Plus daarvan beskuldig dat hulle ŉ “rassistiese houding” ingeneem het. “Die Vryheidsfront [sic] sê hy kan nie ŉ koalisie met die EFF en die ANC aangaan nie, en dan vra jy nie vir hulle ‘gaan jy nie koalisies aangaan met partye wat deur swart mense gelei word nie?’. Dit is wat hulle vir julle gesê het. “Dit is ŉ rassistiese aanslag wat ons gaan dwing om in die een of ander konkoksie in Tshwane betrokke te raak. As ons nie die rassistiese agenda wat in Tshwane gaan afspeel, stuit nie, kan ons dalk ŉ rassistiese munisipaliteit hê wat Tshwane regeer.” Die ANC in Tshwane het 34,63% van die stemme gekry, die DA 32,03%, die EFF het 10,69% van stemme gelok, Action SA het 8,64% van stemme in Tshwane gekry en die VF Plus 7,84%. Malema sê mense moenie ontmoedig word deur berigte oor sogenaamde niebestaande partye nie. “Ons eet die olifant happie vir happie.” Kommer oor lae opkoms Die voorsittende beamptes van die parlement, onder leiding van speaker Thandi Modise, het Suid-Afrikaners geloof wat in die verkiesing gestem het en sê die demokrasie is na ŉ hoër standaard geneem. “Die mense van Suid-Afrika het gepraat en hul voorkeurleiers en politieke partye verkies om die voortgesette program om menselewens te verbeter, te dryf,” lui ŉ verklaring van die parlement. Die parlement het ook politieke partye, onafhanklike kandidate en hul ondersteuners geloof vir die dissipline wat tydens die verkiesing aan die dag gelê is. “Ons wil ook die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) en die hele verkiesingsbrigade bedank wat onophoudelike druk, uitdagings en talle probleme te bowe gekom het om nog ŉ suksesvolle en goed uitgevoerde verkiesing te verseker. “Selfs in moeilike omstandighede wat veroorsaak is deur onder meer die Covid-19-pandemie en die kortste tyd ooit om voor te berei vir ŉ plaaslike verkiesing, het die OVK-leierskap en personeel die land trots gemaak.” Die parlement sê hy het egter met kommer kennis geneem van die lae kiesersopkoms, veral deur jongmense, en meen alles moontlik moet gedoen word om jonges entoesiasties oor Suid-Afrika se demokratiese proses te maak. Raadslede is ook gevra om nie die vertroue wat mense in hulle gestel het, te verloën nie.