PressReader - Huisgenoot: 2018-11-15 - Sen­sus­se van die SA be­vol­king
Sen­sus­se van die SA be­vol­king
Huisgenoot - 2018-11-15 - Tiene Tieners -
’NSENSUS is ’n be­vol­kings­op­na­me. Die re­ge­ring tel die men­se in die land en ver­kry in­lig­ting – on­der meer oor hoe­veel men­se elke taal praat, die stand van ar­moe­de en voor­uit­gang wat ge­maak is se­dert die vo­ri­ge sen­sus­op­na­me. Dit word elke 10 jaar ge­doen. Met dié in­lig­ting kan die re­ge­ring dan plan­ne maak om die lot van sy bur­gers te pro­beer ver­be­ter. Die mees on­lang­se sen­sus­op­na­me is in 2011 ge­doen en ’n mens kan ’n paar in­te­res­sant­he­de daar­uit af­lei.
GE­SKIE­DE­NIS VAN SEN­SUS­SE IN SA
Die eer­ste amp­te­li­ke sen­sus in Suid-A­fri­ka is in 1798 in die Kaap­ko­lo­nie ge­doen. Dit was nog ’n tyd van sla­wer­ny en die hoof van elke ko­lo­ni­a­le huis­hou­ding moes ’n aan­dui­ding gee van hoe groot sy ge­sin is en hoe­veel sla­we en vee hy het.
Ty­dens die B­rit­se ko­lo­ni­a­le tyd­perk van 1823 tot 1837 het ’n pu­bli­ka­sie met sta­tis­tie­ke vir die Kaap­ko­lo­nie jaar­liks ver­skyn. Dit het be­kend ge­staan as die Jaar­lik­se Blou Boek.
In die Kaap­ko­lo­nie het die B­rit­se o­wer­he­de ook in 1865 en 1875 amp­te­li­ke sen­sus­op­na­mes ge­doen.
In 1880 is ’n sen­sus in die Vry­staat en in 1891 in die des­tyd­se Na­tal ge­doen.
Die B­rit­se oor­win­naars het die eer­ste land­wye Suid-A­fri­kaan­se sen­sus in 1904 ná die Ang­lo-Boe­re­oor­log ge­doen.
Suid-A­fri­ka het toe net so­wat 5,2 mil­joen in­wo­ners ge­had, 10 keer min­der men­se as wat nou in die land is. Des­tyds was hier 3 490 291 swart men­se, 1 117 234 wit men­se, 444 661 bruin men­se 122 311 In­di­ërs en an­der A­si­a­te.
Toe die B­rit­se im­pe­ri­a­lis­te hul Suid-A­fri­kaan­se ko­lo­nies (Kaap, Na­tal, Trans­vaal en Oran­je­ri­vier) in 1910 in die U­nie van SuidA­fri­ka ver­e­nig, het hul­le in 1911 weer ’ n
sen­sus vir al­le ras­se ge­doen. Nog sul­ke sen­sus­se vir al­le ras­se is in 1921, 1936 en 1951 ge­doen.
Die o­wer­he­de het in 1918, 1926, 1931 en 1941 sen­sus­se net vir die wit be­vol­king ge­doen. Na­dat die Na­si­o­na­le Par­ty (NP) met sy a­part­heids­be­leid in 1948 aan die be­wind ge­kom het, is sen­sus­se in 1960, 1970, 1980, 1985 en 1991 ge­doen.
Van­dat Suid-A­fri­ka in 1994 ’n de­mo­kra­tie­se land ge­word het, is drie sen­sus­se ge­doen; in 1996, 2001 en die mees on­lang­se na­si­o­na­le sen­sus­op­na­me in 2011.