Sterftes neem toe op oorvol Everestŉ Lang ry bergklimmers op Everest (22 Mei 2019) (Foto: Nimsdai Project Possible via AP) Minstens 11 persone is reeds dood op Everest sedert die begin van vanjaar se bergklimseisoen, hoofsaaklik weens te veel mense wat die kruin wil bereik. Owerhede in Nepal word veroordeel omdat die getal permitte om dié berg te klim nie beperk word nie. Dit het daartoe gelei dat onervare klimmers ander persone verhinder het en dit het vertragings op die berg veroorsaak. “Daar was baie meer mense op Everest as wat daar veronderstel is om te wees,” het Kul Bahadur Gurung, algemene sekretaris van die Nepal Mountaineering Association, ŉ sambreelgroep vir alle bergklimoperateurs in Nepal, gesê. Dit is die hoogste getal sterftes sedert 2015. Meeste persone is weens hoogtesiekte dood wat veroorsaak woord deur ŉ gebrek aan suurstof op hoë hoogtes. Simptome sluit hoofpyn, vomering, kortasem en verwarring in. Weens die hoogte het bergklimmers net ŉ paar uur om die kruin te bereik voor hulle die risiko loop om pulmonêre edeem op te doen (waar die longe met vog vul). Van Kamp Vier op 8 000 m tot die kruin op 8 850 m, die laaste deel op Everest, staan as die “doodsone” bekend. Toestande is só erg dat, wanneer ŉ persoon sterf, niemand kan bekostig om ekstra energie te gebruik om die liggaam weer na onder te dra nie. “Elke minuut is kosbaar,” sê Eric Murphy, ŉ gids van Bellingham, Washington. Hy het Everest op 23 Mei vir die derde keer geklim. Hy het gesê dit was veronderstel om 12 ure te duur, maar dit het 17 ure geduur weens onervare klimmers wat duidelik uitgeput was maar niemand gehad het wat hulle kon help of lei nie. “Slegs ŉ handjievol onervare klimmers kan ŉ beduidende impak hê.” Nepal het nie enige reëls om te bepaal hoeveel permitte uitgereik mag word nie. Enigiemand met ŉ doktersbrief kan dus ŉ permit bekom teen $11 000, sê Mohan Krishna Sapkota, sekretaris van die ministerie van toerisme en burgerlike lugvaart. Altesaam 381 permitte is vanjaar uitgereik – die hoogste getal ooit, aldus die regering. Hulle word vergesel deur 381 gidse van Nepal se plaaslike Sherpa-gemeenskap. Van die klimmers se permitte is reeds in 2014 uitgereik, maar toe in die middel van die seisoen teruggetrek is toe 16 Sherpas dood is in ŉ sneeustorting en ander Sherpas, wie se ondersteuning as gidse en portiere noodsaaklik is, begin staak het. Sapkota skryf egter vanjaar se sterftes toe aan die weer, toerusting en ondoeltreffende bykomende suurstof, in plaas van ŉ oorvol Everest. “Daar was kommer oor die getal bergklimmers op Everest, maar dit is nie weens die verkeersknoop dat daar sterftes was nie,” het hy gesê. “Ons sal met die volgende seisoen seker maak daar is meer toue in die gebied onder die kruin om seker te maak die vloei van bergklimmers word beter beheer.” Sapkota het gesê die getal mense wat Everest wil klim sal nie beperk word nie, en die Nepalese regering sal selfs nog meer toeriste en bergklimmers aanmoedig “om vir hul plesier en roem” die berg te kom klim. Mirza Ali, ŉ bergklimmer van Pakistan wat ná vier pogings Everest se kruin vandeesmaand vir die eerste keer kon bereik, het gesê die Nepalese regering se benadering is foutief. “Almal wil op die kruin van die wêreld staan, maar toeriste wat nie voorbereid is op die uiterste toestande van Everest nie, hou ŉ bedreiging in vir die hele bedryf. Permitte word uitgereik sonder behoorlike ondersoek. Hoe meer mense kom, hoe meer permitte word uitgereik en hoe meer geld word gemaak. Maar aan die ander kant is dit ŉ groot risiko, want lewens word geëis.” Ameesha Chauhan van Indië sterk in die hospitaal aan nadat sy vriesbrand op haar tone opgedoen het. Sy het vertel hoe tragies dit was toe sy van die kruin moes omdraai toe sy besef haar suurstofvoorraad is te laag. Twee van haar spanlede is op 16 Mei oorlede. Sy het ŉ week later teruggekeer en kon die kruin bereik. “Meeste bergklimmers fokus te veel op die kruin. Hulle is ŉ risiko vir hulself en ander.” Maroela Media het vroeër berig een van Saray N’kusi Khumalo, ŉ sakevrou van Johannesburg en die eerste swart vrou uit Afrika om die piek van berg Everest te bereik, se medeklimmers het gesterf nadat hulle net vroeër die dag die piek bereik het. Meer as 300 persone is sedert 1922 op Everest dood. Altesaam 19 persone is in 2015 op die berg dood toe ŉ aardbewing ŉ sneeustorting veroorsaak het. Vyf bergklimmers is in 2018 op Everest dood.