Jy blaai in die argief vir 2017 April.
Dis vir Crito nogal beklemmend om te sien hoe die Camino-boeke van Erns Grundling (Elders) en Pienkes du Plessis (Ons Camino) resensente laat kleitrap. Vandeesweek s'n in Boeke 24, geskryf deur Jacques Myburgh, is wel aansienlik beter as Herman Jansen syne verlede week in Rapport, maar hy kon dit vir homself baie makliker gemaak het deur meer reguit te wees.
Myburgh gee meer inligting oor die twee boek. Ná Jansen se resensie, het Crito skielik 'n heelwat beter idee oor wat nou eintlik in die twee boeke aangaan. Myburgh het sy leeswerk deeglik gedoen (al het sy veralgemenings op seker punte hom dadelik die gramskap van Piekes du Plessis op die hals gehaal).
Mens kry 'n meer omvattende beeld van die aard en inhoud van die twee boeke, asook die dinge wat die skrywers moveer het om die boeke te skryf. En daardeur kry jy ook 'n idee van hul persoonlikhede, en die raamwerk waarin die boeke tot stand gekom het.
Ná die lees van Myburgh se resensie is Crito gelaat met 'n herinnering aan iets wat Kenneth Tynan eens oor resensies gesê het: Dis nie alles wat jy sê wat tel nie, maar ook dít wat jy weglaat.
Myburgh is baie omsigtig in die manier waarop hy die twee boeke in sy slotopmerkings teen mekaar afspeel. Hy doen dit met sulke goeie maniere. Hy sê nie reguit dat Du Plessis se boek power is of 'n minder indrukwekkende publikasie as Grundling s'n nie – hy sinspeel eerder daarop dat net mense wat Du Plessis ken, sy boek sal geniet. Dit is 'n puik voorbeeld van "damning with faint praise".
Maar implissiet in sy opmerkings is die goedkeuring van Grundling se werk en die afkeur van Du Plessis s'n.
Crito het 'n spesmaas dat dit dalk ander soort resensies sou opgelewer het as sowel Boeke 24 as Rapport Boeke hierdie twee publikasies afsonderlik laat resenseer het.
Wanneer kan mens vir 'n resensie kwaad word? Crito is 'n geduldige leser, maar afgelope Sondag het Herman Jansen dit wel deeglik reggekry om 'n verdomp of twee by die Crito-smoel te laat uitglip.
Jansen skryf oor Erns Grundling se Elders: My 1025 km te voet langs die Camino, en Pienkes du Plessis se Ons Camino: 'n Spaanse avontuur.
Jansen se wegspringplek is die "gefladder" wat volgens hom in die Afrikaanse uitgewerswêreld veroorsaak is nadat twee skrywers boeke geskryf het en een 'n blog oor hul ervaring van die stap van die Camino. Grundling en Du Plessis het die boeke gepubliseer, dit stel hy as 'n feit, maar dui nie aan of Jeanne Els die skrywer van die blog is nie. Ons hoor net by Jansen dat 'n uitgewer dit nie wou publiseer nie.
Jansen is mal oor die metafoor van boksers in 'n bokskryt met NB-Utgewers as die een skeidsregter. Crito is nie deur Jansen ingelig wie die ander is nie. Boonop beweer Jansen dat NB-Uitgewers in "party kringe daarvan beskuldig word dat daar vooraf besluit is wie die wenner sou wees." (Verdomp, ja. "party kringe". Seker maar Jansen se eie skepping. Hier het ons nou wragtag 'n resensie wat geskryf is asof dit gaan oor die grootte van die eiers wat daardie Van Joorsveld-kind van die Vrystaatse vlaktes kook in die plek waar die son nooit skyn nie.)
Maar lees mens verder, sien jy dat die boksers nie gelyktydig in die kryt was nie, en dat die metafoor weinig meer as 'n selfbevredigende vingeroefening is van die resensent.
Jansen vergelyk Grundling en Du Plessis se boek op 'n verbysterende manier. Crito is diep dankbaar om by Rapport te verneem dat Jansen self 330 kilometer van die Camino gestap het, maar dit is duidelik dat Jansen nie aan filosofiese diepgang gewen het tydens die tog nie. Du Plessis (volgens Jansen 'n "vrolike huppelkind") se boek het kleurfoto's en talle diep, ontroerende oomblikke, en Grundling het net swart-wit foto's en "dink-wroeg-ontleed-verwerk-gestoei". Jansen is só gefokus daarop om sy boks-beeld af te rond dat hy nie vir ons vertel van Du Plessis se diep oomblikke nie, of verder vertel van Grundling se "dink-wroeg-ontleed-verwerk-gestoei" as die ietwat negatiewe verwysings wat hy reeds gegee het nie.
Dis duidelik watter boek Jansen die maklikste gelees het. En dan skud hy die juk van sy boks-beeld af met die oppervlakkige opmerking dat "boekverkope [sal] sekerlik die 'wenner' bepaal".
Laat Crito nou maar reguit wees: Dit is 'n vrot resensie. Sowel Du Plessis as Grundling kan voel hul boeke is misbruik sodat die resensent kan baljaar met die idee van 'n klomp skryfboksers en 'n gemene skeidsregter.
Ek gaan my daarvan weerhou om snedig te wees om Jansen se gesukkel om die resensie af te sluit. Dit lyk op die webblad asof hy 'n woorde-teiken had, en toe bygelas het om die resensie langer te maak. Die feit dat hy sy boksbetoog afsluit met "gee daai man 'n Bells" en 'n Johnny Walker-addendum, bevestig vir Crito dat hierdie resensie weergaloos is in sy oppervlakkigheid.
Die hemelsbreë verskil tussen resensies van literêre werke en ligter leesstof word pragtig belig in die twee besprekings van oorspronklike Afrikaanse boeke wat vandeesweek deur Boeke24 geplaas is: Bibi Burger s'n oor Alles het niet kom wôd van Nathan Trantraal, en Riaan Grobler s'n van Sielsmokkelaar van Leon van Nierop.
Burger se bespreking is uit die akademiese hoek geskryf: formeel, streng op die bundel af. As jy nie 'n brandende belangstelling in die digkuns het nie, gaan jy ná 'n paar paragrawe aanbeweeg. Crito het deurgedruk, pligshalwe.
Riaan Grobler vermeld dadelik dat Sielsmokkelaar 'n verwerking is van 'n roman wat reeds in 1996 verskyn het. Die vraag wat Crito dan dadelik vra, is hoekom iets wat reeds gepubliseer is, opnuut verwerk word. En is die verwerking 'n verbetering?
Sekerlik nie onbillike vrae om te vra nie. Grobler verskaf egter nie die antwoorde nie. Sy resensie bevat genoeg inligting oor die inhoud om die koerantleser sowel op hoogte te bring met die verhaal as om hom/haar 'n besluit oor die lees van die boek te laat neem.
Die resensie is minder formeel as Bruger se resensie, en op 'n manier hinder die dinge wat hy in paragraaf een in die lug laat hang 'n mens nie te veel nie. Crito sou wel baie graag wou geweet het of Sielsmokkelaar II beter is as Sielsmokkelaar I.
In Rapport Boeke het Jean Oosthuizen dit afgelope Sondag gehad oor Jurie van den Heever se Wat moet ons met ons Kerk doen? Crito verneem dat Oosthuizen die afgelope ruk moeilike tye beleef het met nagtelike foonoproepe uit die geledere van die mense wat hy so vreesloos in die NG Kerk aan die kaak gestel het.
Dit pla Oosthuizen duidelik nie. Hierdie resensie is weer eens op die punt af geskryf – en uiteindelik kan mens sien dat dit gaan oor die maniere waarop die NG kerk sy geloofwaardigheid kan behou. Crito vermoed wel dat so 'n lang en deeglike resensie uiteindelik net werklik gelees sal word deur die mense wat hulle bekommer oor die NG kerk.
Dit werp ook 'n ander vraag op: Moet alle boeke wat naastenby met die NG kerk en geloof te make het deur Jean Oosthuizen geresenseer word? Dalk, by wyse van afwisseling 'n slag weer vir Piet Croucamp of George Claassen 'n kans gee?