JY LEES NOU Ons kyk wat beteken ‘verwerkte voedsel’ rêrig
Laerskool: Alles oor volhoubare vissery
Deur Cum Laude Media
Uitgawe 15 Maart 2018
Voor mense yskaste gehad het om vleis te verkoel en vars te hou, moes hulle ander maniere uitdink om vleis te bewaar. Dit is waar biltong vandaan kom.
Baie werk word gedoen om jou kos van die plaas tot op jou bord te kry. En amper alle voedsel word in ’n mate verwerk. Kom ons kyk wat dit beteken.
Waar kom die toebroodjie vandaan wat jy in jou skoolpouse eet? Die meeste mense koop hul kos by ’n supermark, maar jy weet kos word nie in die winkel gemaak nie. So hoe verander ’n koringaar in ’n sny brood? En hoe word die melk wat koeie gee eindelik jogurt?
Wat is voedselverwerking?
Voor mense ys- of vrieskaste gehad het, moes hulle kos op ander maniere vars hou vir die wintermaande wanneer kos baie skaars was. Hulle het allerhande metodes daarvoor gebruik. Hulle het byvoorbeeld vleis ingesout, dit in speserye laat lê en dan uitgedroog. Dis hoe mense die eerste keer biltong en bokkoms gemaak het.
Dié soort prosesse wat voedsel aanlokliker maak, noem ons voedselverwerking of -prosessering. Mense doen dit al duisende jare lank. Voedselverwerking is enige proses waar rou kosse – van groente en vrugte tot vleis en suiwelprodukte – verwerk word sodat mense dit kan eet of vir langer kan bêre.
Baie van die kos wat ons elke dag eet, moet eers verwerk word om kieme dood te maak en dit eetbaar te maak. Soms verwerk ons kossoorte om die voedingswaarde daarvan te verhoog, soos wanneer ons gewone melk in jogurt of kaas verander.
Voordele van voedselprosessering
Dit is baie moeilik om kos oor lang afstande te vervoer en dit vars te hou. Wanneer voedsel verwerk word, bly dit langer vars.
Vrugte groei in spesifieke seisoene. ’n Mens kry byvoorbeeld meestal laat in die somer druiwe, en baie soorte appels raak in die winter ryp. Deur dié vrugte te verwerk kan ons dit selfs buite die gewone seisoen geniet.
Kossoorte word dikwels verwerk om dit te preserveer (bewaar), soos wanneer ons van vars vrugte konfyt kook. Dit beteken die kos het dan ’n langer rakleeftyd.
Dit is baie geriefliker en makliker om verwerkte kos in die supermark te koop as om dit regstreeks by die oorsprong te gaan kry.
Vyf belangrike vereistes in enige voedselverwerkingsmetode
So min moontlik vermorsing
So min moontlik fabrieksluitings
Die verwydering van buitelae, byvoorbeeld om aartappels te skil.
Son­droging, soos by gedroogde vrugte.
Die gebruik van sout en speserye om vleis te preserveer.
Gisting van suiwel­produkte tot jogurt of kaas.
Die byvoeging van suiker om vrugte in te lê.
Bevriesing of verkoeling.
Gaarmaak-metodes soos kook, braai, rooster, bak of stoom.
VLAKKE VAN VOEDSELVERWERKING
Enige kos wat van sy natuurlike, heel toestand verander is, is in ’n mate verwerk. Sodra dit op enige manier verander (verwerk) is, met ander woorde nie meer heel, rou en vars is nie, begin dit van sy voedingstowwe verloor.
Minimaal verwerkte voedsel:
Vars vrugte en groente, neute, vleis en melk word baie min verwerk van waar dit in hul natuurlike omgewing was tot waar dit in jou bord ­beland. Tog moet dit geoes en gewas word, en daarna word dit geskil, gesny of versap.
Die oorspronklike produk is soveel verander dat die eindproduk nie meer soos die oorspronklike boon, graan of plantdeel lyk nie. Dit sluit in bestanddele soos meel, olies, suiker, stroop en vette soos margarien.
Hoogs verwerkte voedsel:
Aartappel­skyfies, sjokolade, koek, pasteie en gaskoeldrank is alles hoogs verwerkte voedsel. Die eindproduk lyk glad nie soos die oorspronklike nie en is dikwels met ander dinge gemeng om ’n heel nuwe kossoort te maak.
’n Gebalanseerde dieet
Vir ’n gesonde leefstyl is dit belangrik om nie te veel hoogs verwerkte kossoorte te eet nie. Maak seker jy eet elke dag minstens vyf groentes en vrugte en dat jy genoeg water drink. Hou verwerkte lekkertes soos sjokolade, koek, gaskoeldrank en aartappelskyfies vir spesiale geleenthede.
BRONNE: Brittanica.com, Dairygoodness.ca, Thunderboltkids.co.za, Newworldencyclopedia.org, Mindfuleats.com, Wiki.kidzsearch.com, Animalsmart.org
Meer oor: gesondheid| voedsel| jongspan
Goeie nuus – hier's die nuwe superkos!
Kruideniersware: hoort dit in die yskas of nie?
’n Gids vir glutenvrye kos
Laerskool: Als oor die bene en gewrigte in jou lyf
Laerskool: Ontmoet antieke Egipte se Kleopatra
Vir die jongspan: Dís eienskappe van ’n goeie leier