Aanslag op die regspraak of aanslag van regbank op grondwetArgieffoto. Die onlangse meerderheidsuitspraak oor Kovsies se taalbeleid waar die grondwethof AfriForum en Solidariteit se aansoek om appèl teen die uitspraak van die hand gewys het, het ’n ongekende stroom kritiek ontlok. Die minderheidsuitspraak wat deur die enigste drie wit regters op die bank opgestel is, het daarenteen groot lof ontvang. Die kritiek het van ’n mederegter, van gerespekteerde regsgeleerdes, van mense wat hul merk in ander vakgebiede gemaak het, en talle ander instansies gekom. Met die uitspraak is boonop ’n rits internasionale verdrae wat Suid-Afrika onderteken en geratifiseer het, in die tande geskop. Die kritiek op die regbank is nie heeltemal nuut nie. Tydens die appèl van die Reitz-vier het dit geblyk dat die hooflanddros hulle selfs gevonnis het vir iets waarvoor hulle nie eens aangekla is nie. Daarna het soortgelyke gevalle met onder meer die leeukamp- en doodskisverhore opgeduik. Kritiek is volop en snydend. Is die hof geminag? Iemand kan immers net verkeerdelik geminag word as hy verdien om geag te word. Met die betogings oor die Hoërskool Overvaal word die indruk geskep dat die molesmakers geen snars omgee of die regter se uitspraak korrek was volgens die Grondwet nie, en dat die grondwetlike regte van leerders só beskerm word. Hulle glo blatant dat hul ideologiese aspirasies swaarder weeg as die grondwet. Trouens, dit lyk of hulle die saak wil verpolitiseer om Afrikaans en Afrikaanssprekendes mee by te kom – hulle maak geen geheim daarvan nie. Die regspraak is nie veronderstel om so onvoorspelbaar te wees nie, al is die Grondwet só ontwerp om vir uitlegdoeleindes so wyd te wees dat die spreekwoordelike wa en span osse daarin kan draai. Maar wat ook al die uitspraak, dit durf nie die beginsel van natuurlike geregtigheid in die tande te skop nie. Dis nie die plek om oor historiese kwessies wraak te neem teen mense wat niks daarmee te make gehad het nie. Dit moet ’n hoë kwaliteit van tegnokrasie handhaaf, en daarvoor gerespekteer word. Ongelukkig is dit duur, en internasionaal word verskeie pogings aangewend om regspraak bekostigbaar toeganklik te maak. In Nederland het die sogenaamde e-hof byna ’n dekade gelede tot stand gekom, en in sekere dele van die land ’n toeloop gehad. Maar die werklike regbank is bekommerd oor onder meer die ondeursigtigheid van hierdie stelsel, wat dit moeilik maak om kwaliteit te monitor. Mag dit nooit gebeur dat Suid-Afrika se regspraak wat eens baie hoog aangeslaan was, so in ’n gebrek aan kwaliteit wegsink, dat al ons howe sogenaamde “e-howe” word nie.