PressReader - Landbouweekblad: 2018-06-15 - Min­der­ja­ri­ges en die SA­reg
Min­der­ja­ri­ges en die SA­reg
Al­le Suid-A­fri­kaan­se burgers be­hoort ken­nis te neem van as­pek­te van die reg wat hul daag­lik­se han­del en wan­del raak. Neem ver­al ken­nis van die ou­der­dom­me waar­op se­ke­re stap­pe ge­doen mag word (of nie).
Landbouweekblad - 2018-06-15 - Lbw|inhoud - Mnr. An­drè Eloff is ’n regs-en-be­sig­heids­kon­sul­tant van Al­le­gi­an­ce Con­sulting.
Die Suid-A­fri­kaan­se reg on­der­skei tus­sen han­de­lings­on­be­voegd­heid (’n kind on­der se­we jaar), om in ’n be­perk­te ma­te han­de­lings­be­voeg te wees (men­se on­der 18 jaar, by­ge­staan deur ’n ou­er of wet­ti­ge voog, het slegs reg­te en geen ver­plig­tin­ge nie), en om ten vol­le han­de­lings­be­voeg te wees (’n per­soon ou­er as 18 jaar).
Ie­mand van 16 jaar mag ’n tes­ta­ment op­stel en ie­mand van 15 jaar en jon­ger mag nie in die ope ar­beids­mark werk nie, al gee sy ou­ers toe­stem­ming. Per­so­ne wat nie by hul vol­le ver­stand is nie, is ook han­de­lings­on­be­voeg, soos ’n kind jon­ger as 7 jaar.
Kin­ders jon­ger as 7 jaar mag nie in die hof ver­skyn nie. Per­so­ne jon­ger as 18 jaar mag wél ver­skyn in­dien hul ou­ers of ’n wet­ti­ge voog hul­le by­staan. E­nig­ie­mand wat in die hof ver­skyn, moet by sy/haar vol­le ver­stand wees (com­pos men­tis). Min­der­ja­ri­ges (per­so­ne on­der 18) is in dié ge­val­le ver­sky­nings­be­voeg, son­der die by­stand van ’n ou­er of voog: In die on­der­houds­hof vir sy/haar eie buit­eeg­te­li­ke kind; Ty­dens aan­soe­ke om meer­der­ja­rig­heid­sta­tus (e­man­si­pa­sie); en By die hu­we­lik­slui­ting van ’n swan­ger min­der­ja­ri­ge.
’n Per­soon ou­er as 16 jaar mag geld by ’n bank in­be­taal, be­lê en ont­trek. ’n Le­wens­po­lis kan op 18 jaar uit­ge­neem word en le­wens­dek­king van tot R30 000 op 14 jaar. ’n Per­soon mag op 14 jaar as ’n ge­tuie teken op ’n regs­do­ku­ment (kon­trak), en mag op 16 jaar ’n dag­vaar­ding aan­vaar en daar­voor teken. Ie­mand ou­er as 18 jaar mag ’n o­pe­ra­sie of e­ni­ge me­die­se be­han­de­ling wei­er.
Ou­ers en wet­ti­ge voog­de kan uit­druk­lik of stil­swy­end aan min­der­ja­ri­ges toe­stem­ming gee ten op­sig­te van e­ni­ge oor­een­koms waar­by ’n min­der­ja­ri­ge be­trek is.
In­dien ou­ers of voog­de ken­nis neem van ’n oor­een­koms wat ’n min­der­ja­ri­ge aan­ge­gaan het, moet hul­le on­der­soek in­stel. Soms is stil­wy­en­de toe­stem­ming ge­gee en soms moet die toe­stem­ming skrif­te­lik wees om gel­dig te wees. Toe­stem­ming kan voor die sluit van ’n oor­een­koms te­rug­ge­trek word. Die ou­er of voog kan ook te­rug­wer­ken­de toe­stem­ming gee vir ’n oor­een­koms son­der toe­stem­ming.
As die min­der­ja­ri­ge nie pres­teer nie, is die ou­er of voog nie aan­spreek­lik vir skuld nie, maar daar kan op die kind se ei­en­dom be­slag ge­lê word. Die ou­er of voog is aan­spreek­lik as hul­le borg staan vir die kind.
DIE REG IN SUID-A­FRI­KA Pu­bliek­reg
Dit gaan oor die ver­hou­ding tus­sen die staat en burgers (on­der­da­ne). Die staat kla die bur­ger (of be­skul­dig­de) aan in die ge­val van ’n be­weer­de oor­tre­ding deur die bur­ger. Die staat (met be­wys­las) moet bo re­de­li­ke twy­fel be­wys die be­skul­dig­de is skul­dig. Die bur­ger is on­skul­dig tot­dat hy/sy skul­dig be­wys is. P­ri­vaat­reg
Dit re­ël die ver­hou­ding tus­sen burgers of per­so­ne, naam­lik ’n na­tuur­li­ke per­soon (’n mens) en ’n regs­per­soon (’n in­stan­sie soos ’n maat­skap­py of be­slo­te kor­po­ra­sie).
Daar is twee soor­te si­vie­le pro­ses­se, naam­lik die ak­sie­pro­se­du­re en die aan­soek­pro­se­du­re. Ty­dens die ak­sie­pro­se­du­re dag­vaar die een par­ty (die ei­ser) die an­der par­ty (die ver­weer­der) vir ska­de­ver­goe­ding of ge­noeg­doe­ning. Ska­de­ver­goe­ding is om die gel­de­li­ke ska­de te­rug te kry, soos ná ’n dief­stal. Ge­noeg­doe­ning is troos­geld aan die per­soon wie se goeie naam aan­ge­tas is.
Die par­ty wat die be­we­ring maak, moet die be­wy­se bring. Daar moet ’n oor­wig van waar­skyn­lik­he­de wees voor die ei­ser wen. Dit is waar­skyn­li­ker dat die ei­ser reg is as dat die ver­weer­der se teen­ar­gu­men­te wa­ter dra.
Die aan­soek­pro­se­du­re word ge­bruik wan­neer die feite voor die hand lig­gend is. Een per­soon (die ap­pli­kant) bring ’n aan­soek na die hof (’n ex par­te-aan­soek) om ’n be­vel teen ’n an­der per­soon (die re­spon­dent) te kry, by­voor­beeld ’n in­ter­dik.