Die Surrealisme het ontstaan as loot van die DADAISME (die Surrealisme het by Dada se linkeroor uitgespring, het die dadaïs Hans Richter op 'n keer gesê) maar gegroei tot 'n outonome kuns, soos uiteengesit deur Breton in sy eerste surrealistiese manifes (Manifeste du Surréalisme, 1924). Sy naam het die Surrealisme te danke aan die profetiese vernuwer en digter, Guillaurrie Apollinaire, wat sy provokatiewe toneelstuk, Les mamelles de Tirésias (1917), in die voorwoord as 'n "surrealistiese drama" beskryf het. Met die neologisme het hy nie op die bonatuurlike gedui nie maar op die nie-verwante.
As mediese student het Breton die skok van die oorlog aan die front meegemaak en in verskeie neuroklinieke gewerk, en die ervarings, saam met die invloed van Baudelaire en Mallarmé, het van hom 'n vroeë dadaïs gemaak. Maar vir Breton moes die poësie êrens heen lei, en hy het die teoretikus van die ontluikende surrealistiese groepering binne Dada geword. Dit was Breton wat saam met Aragon en Soupault die Dada-tydskrif Littérature oorgeneem en op die Dada-kongres van 1922 van Tzara-hulle weggebreek het. Dit was hy wat die Eerste surrealistiese manifes uitgegee het, wat die surrealistiese saak onvermoeid verdedig het ("Légitime défense") en die nuwe kuns in sy prosatreffer, Nadja, verwoord het. Dit was hy wat sy makkers geëkskommunikeer het toe hulle volgens hom afgewyk het. Dit was hy wat – saam met enkele ou kollegas soos Péret – die Surrealisme tot sy dood in 1966 aan die lewe gehou het.
Omdat die Surrealisme by die egte, innerlike waarheid, die intieme, dieper lewe van die Ek wou uitkom, het dit uiteraard 'n kultus van die suiwer spontane, 'n avontuur van openbaring en beswering geword. Die kunstenaar, en by name die digter, was soos 'n Rimbaud van ouds, siener, profeet, vuursteler, Prometheus. Poësie was "towenaarskap"; poësie was, soos Uys Krige dit mooi in sy Eluard en die Surrealisme (1962: 15) raakvat, 'n besetenheid met die woord, 'n besetenheid "om die woord te herontdek, te hersien, hom te herstel in sy eerste glans, sy oerbetekenis en krag". Daarom wou die surrealiste – en hier het die laat 19e eeu al kosbare aanvoorwerk gedoen – veral met die taal as draer van 'n verstarde lewensvisie en van die tegniese moets en moenies wat voorafgaande skole as min of meer vanselfsprekend aanvaar het, wegdoen. Taalreëls en strofe- en versvorme, ritmiese en harmoniese effekte en rym wat die oorspronklike suiwerheid van die skeppende impuls aangetas het, moes wyk voor die "los" idioom, die vrye assosiasie en die gesplete beeld (Bigsby, 1972: 61), voor die verrassing van die nie-logiese en nie-chronologiese, en voor tipografiese innovasies.
Deur die sigbare wêreld en die tydruimtelike te hersien, deur te protesteer teen die ontmensing van die mens in 'n eeu van groeiende materialisme, deur die uiting van gevoel te verinnig en die verwoording van die liefde en die erotiese te verruim, het die Surrealisme hom laat geld as een van die grootste humanismes van alle tye.