Oor ’n lang tydperk het verskillende etniese groepe in Noord-Amerika na die suide en uiteindelik tot in Suid-Amerika getrek. Die Amerikaanse Indiane is afstammelinge van die suidwaartse trekkers.
Die Eskimo’s het egter noord en wes gebly en ’n lang tyd hul biologiese en kulturele bande met Asië behou. Van Alaska af het hulle later ooswaarts oor die Noordpoolstreek van die Noord-Amerikaanse vasteland versprei.
Tot in daardie stadium het die Eskimo’s ’n heel eiesoortige lewe gelei om in hul ruwe omgewing te kon oorleef. In die daaropvolgende eeue, en veral die negentiende eeu, het dinge egter drasties verander.
Weens die doeltreffender jagtoerusting is baie diere byna heeltemal uitgewis in die Eskimo-wêreld. Die Eskimo’s self is ook drasties uitgedun as gevolg van siektes wat die Europeërs met hulle saamgebring het.
DIE Eskimo’s was tradisioneel ’n nomadiese volk. Beskikbare bronne dui nie aan presies hoeveel van hulle nog soos hul voorouers lewe nie, maar hulle is stellig baie min. Hoe ook al, in die begin van die winter sou ’n aantal gesinne saamgroepeer en ’n gemeenskap vorm wat tot die lente sou bestaan. Hulle het igloes van ys of klip gebou, of partykeer sooi-skuilings.
Die igloe van ys word steeds onlosmaaklik met die Eskimo verbind. Hoe dan gemaak as jy in die ongenaakbare Noordpoolwêreld ronddool om te jag, maar daar is absoluut niks buiten ys om jou teen die vrieskoue te beskerm nie? Maklik, sou die tradisionele Eskimo (of Inuit) jou vertel. Jy gebruik daardie einste ys om vinnig “tent op te slaan”, oftewel selfs binne ’n uur ’n betreklik gerieflike eenvertrekhuisie van ysblokke te bou.
Die geheim van die Inuit se yshut—of igloe—lê in die uitstekende isolasie wat die koepelvormige yskonstruksie verskaf.
Om die koepel te bou, sny die bouer ’n klomp ysblokke met ’n lang mes van been of yster uit die verharde sneeu van sy leefwêreld. Die gat wat in die sneeu gelaat word, dien gewoonlik as die onderste helfte van die yshut.
Die blokke van die igloe word in ’n spiraal gepak, soos op die illustrasie hieronder, en ’n opening word onder gelaat waar die deur sal wees.
BO: Die bouer bou sy igloe met ysblokke en werk in ’n spiraal. ’n Opening word gelaat vir die deur. Algaande word die kring vernou... al in die rondte boontoe totdat die koepel voltooi is.
Met die volgende laag ysblokke in die spiraal word die kring ’n bietjie kleiner gemaak, wat daarop neerkom dat die ruimte aan die binnekant ietwat minder raak en daar ’n effense helling na binne is. Met die derde laag word die kring nog kleiner getrek—en so gaan dit voort totdat die koepel voltooi is. Indien ’n igloe behoorlik gebou is, sal dit die gewig van ’n mens kan dra wat op die dak staan.
Omdat lug opstyg wanneer dit warm is, sal die igloe-bewoners meestal hul tyd binne-in die igloe op ’n soort verhogie verwyl en nie op die vloer nie.
REGS: Met groot blokke wat uit die sneeu-ys in hul bevrore wêreld gesny is, word ’n igloe opgebou. ONDER: Binne-in só ’n yshut.
Twee soorte bote is gebruik: kajakke en oemiakke. Die kajak lyk soos ’n kano en is ’n lang, smal en ligte eenmensvaartuig. Die raamwerk bestaan uit hout (gewoonlik dryfhout) en is op só ’n manier met seediervelle oorgetrek dat net ’n klein sitopening oop bly. Dit is vir die jag van seesoogdiere gebruik.
Die oemiak is ’n oop boot met plek vir tot twaalf mense. Dit is vir walvisjag en langer vaarte gebruik, ook wanneer die Eskimo’s getrek het.
REGS: Jag was nie net die werk van die manne nie. Hier is twee vroue in die ysige “jagveld” waar die gevaar van verkluiming ’n wesenlike deel van die baie risiko’s was. Een van hulle ry in ’n kajak.
Dié soort honde is gebruik om die slee oor die sneeu te trek en op jagtogte na groot diere soos ysbere.
Die sleehond het ’n veeleisende lewe gehad. Buiten wanneer hulle nog baie klein was, moes hulle in wind en weer buite bly. Op die trekpad moes hulle dikwels twee, drie dae lank sonder kos bly, maar ná ’n lang, vermoeiende tog is hulle gewoonlik beloon met al die vleis wat hulle kon opvreet. Omdat hulle so waardevol was, het die Eskimo’s hul honde uiters goed behandel.
DIT was ’n klein, selfgenoegsame wêreldjie waarin die Eskimo gelewe het, waarin hy meestal net met sy familielede verkeer het. Gesellige byeenkomste het ’n belangrike rol gespeel om spanning te verlig. Hulle sou mekaar besoek, speletjies organiseer en feesvier.
Die ouer lede van die familie is geëer vanweë hul wysheid, kennis van gebruike en die staaltjies wat hulle kon vertel. Hulle is met respek en toegeneentheid behandel. Kinders is ook met liefde behandel en as ’n versekering vir die oudag beskou.
Omdat die lewe so straf was, het ’n gesin selde meer as twee kinders gehad en die bevolking het dus konstant gebly totdat die Europeërs op die toneel verskyn het. Almal was afhanklik van almal. Die mans het hul vroue nodig gehad en omgekeerd.
Dit kan erg klink vir ons met ons Westerse uitkyk, maar die Eskimo’s het geglo dat die siel van ’n gestorwene in elke pasgebore baba voortleef. ’n Geboorte is dus beskou as die terugkeer van ’n oorledene.
Dit sal vir Christene goeie nuus wees om te hoor dat ’n groot persentasie van hulle tot die Christendom bekeer is. Maar die Eskimo-storie is ook ’n hartseer verhaal. Ná duisende jare waarin hulle die Noordpool-naarheid getem het, is hul tradisionele leefwyse vir altyd daarmee heen.