Oorlog wink oor Russiese strewe na ‘mag, glorie’‘n Soldaat van Oekraïne stap deur die dorp Schastia, naby die stad Lugansk. (Foto: Aris Messinis/AFP) ŉ Oorlog tussen Rusland en Oekraïne blyk ŉ al groter moontlikheid te wees en kenners waarsku Moeder Rusland is goed voorbereid op ŉ oorlog. Nietemin sê Russiese president Wladimir Poetin Moskou is gereed om na “diplomatieke oplossings” te kyk te midde van verhoogde spanning met die Weste oor Oekraïne. Hy het wel benadruk dat die land se belange nie onderhandelbaar is nie. “Ons land is altyd oop vir regstreekse en eerlike dialoog, vir die soeke na diplomatieke oplossings vir die mees ingewikkelde probleme,” het Poetin Woensdag in ŉ videoboodskap gesê. Maar, het hy bygevoeg, “die belange van Rusland, die veiligheid van ons burgers, is nie vir ons onderhandelbaar nie”. Oekraïne het Woensdag ŉ beroep op sy burgers gedoen om Rusland “dadelik” te verlaat, terwyl Engeland Dinsdag begin het om sanksies teen Rusland in te stel. Die stap kom nadat Poetin gister die onafhanklikheid van die Donetsk- en Lugansk-streek van Oekraïne erken het en enkele ure later sy weermag opdrag gegee het om die “handhawing van vrede” in die rebelle-republieke oor te neem. Prof. Theo Neethling, ŉ politieke en militêre kenner verbonde aan die Universiteit van die Vrystaat (UV), sê alles dui tans daarop dat Rusland beoog om ŉ volskaalse militêre aanval op Oekraïne te doen. Hy meen egter ook hoewel dit “baie laat geraak” het vir diplomasie, dit nog nie té laat is nie. “Die feit dat Rusland erkenning gee aan die twee wegbreek-‘republieke’ in die ooste van Oekraïne, dui ook daarop dat Rusland reeds sy voet in die deur gekry het in minstens ŉ gedeelte van Oekraïne,” sê Neethling. “Rusland het selfs sy diplomatieke personeel aan Kiëf onttrek en die vraag is nou of Rusland die twee genoemde gebiede gaan beset en selfs die hele Donbasprovinsie, waarvan die twee wegbreek-‘republieke’ deel vorm.” Neethling meen ŉ aanval van die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (Navo) op Russiese magte, sal die heel laaste opsie wees en dat eers probeer sal word om alle internasionale diplomatieke middele in te span om Poetin van sy aanvalsplanne te laat afsien. Rusland se volgende stap mag dalk wees om die twee rebellestate militêr te beset, of selfs die hele Donbasprovinsie. Russe het ‘formidabele’ weermag Russiese weermagvoertuie word op ‘n trein by ‘n stasie naby die grens met Donetsk gelaai. (Foto: AFP) Dat Rusland goed voorbereid is vir ŉ oorlog, is nie altemit nie. Neethling sê Rusland beskik oor ŉ “formidabele militêre mag” en dreigemente van Moskou – en Poetin met sy sterk nasionalistiese ideale – moet ernstig opgeneem word. “Die Russiese weermag tel met sy meer as een miljoen soldate onder een van die vyf grootstes ter wêreld,” sê Neethling. China, met meer as twee miljoen soldate, is in die eerste plek, gevolg deur Indië met net minder as 1,5 miljoen soldate, die VSA met ongeveer 1,4 miljoen soldate en Noord-Korea met ongeveer 1,3 miljoen. Suid-Afrika het sowat 66 500 aktiewe weermaglede. Neethling sê tog word die Russiese weermag volgens verskeie bronne in terme van vuurkrag, naas die VSA as die tweede sterkste militêre mag in die wêreld beskou. “Dit is inderwaarheid die weermag met die grootste aantal tenks, grootste aantal kernplofkoppe, die tweede grootste lugmag (naas die VSA) en die derde grootste aantal duikbote (naas die VSA en China). “Moskou se besteding op militêre uitgawes is ook hoog en het sedert 2008 met ongeveer ŉ derde toegeneem,” sê Neethling. Die verwagting is dat dit in die toekoms selfs meer sal groei. Poetin se droom Rusland se departement van verdediging in Moskou. (Foto: Dimitar Dilkoff/AFP) Volgens Neethling beskou Poetin Rusland as ŉ land met grootmoondheidstatus, en selfs supermoondheidstatus. Hy het veral in die afgelope dekade gestreef na die herstel van politieke invloed, mag en selfs glorie wat Rusland as deel van die voormalige Sowjetunie tydens die Koue Oorlog geniet het. “Hy erken nie Oekraïne as ŉ land met ŉ reg op selfstandige bestaan nie en sien ook nie die inwoners van Oekraïne as ŉ afsonderlike volk nie, maar as Russe wat by Rusland tuishoort en ingesluit moet word. “Die Westerse wêreld glo dit is Oekraïne se reg as onafhanklike staat om by Navo aan te sluit as die inwoners van die land só besluit. Dit is wat die VSA en Europese lande in konflik met Poetin bring, asook die feit dat Poetin Navo verafsku en as ŉ groot politieke en veiligheidsbedreiging vir Rusland beskou,” sê Neethling. Volgens Neethling is daar sterk historiese, etniese en kulturele bande tussen Rusland en Oekraïne – en daarom maak Poetin ŉ politieke aanspraak op Oekraïne se aansluiting by Rusland. “Hierbenewens wil Poetin die VSA uit Europa dryf. Dit alles skep baie spanning tussen Rusland en die Weste,” sê Neethling. Nadelige handelsgevolge – en olieprys styg Oliepryse het Woensdag begin stabiliseer terwyl beleggers die situasie tussen Rusland en Oekraïne dopgehou en minder ernstig as verwagte sanksies eindelik teen Moskou ingestel is. Die prys van olie het vandeesweek tot net-net onder die $100-kerf gestyg, ŉ vlak wat nie sedert 2014 gesien is nie. Neethling sê hoewel Suid-Afrika nie regstreeks deur ŉ oorlog tussen Rusland en Oekraïne geraak gaan word nie, sal dit beslis onregstreeks gevoel word – veral omdat die internasionale olieprys skerp kan styg. “Rusland lewer groot hoeveelhede olie en natuurlike gas aan Europa wat deur pypleidings in Oekraïne na Europa vloei. Die lewering van dié olie en gas aan Europa kan baie nadelig deur ŉ oorlog geraak word en etlike Europese lande ekonomies skade aandoen met baie negatiewe internasionale handelsgevolge.” SA se stilswye Die DA het vandeesweek Russiese aggressie onder die “dekmantel van die handhawing van vrede, veiligheid en stabiliteit verwerp” en gesê die Suid-Afrikaanse regering moet dieselfde doen. Suid-Afrika is ŉ lid van die Brics-groep van lande, wat bestaan uit Brasilië, Rusland, Indië, China en Suid-Afrika en die regering het tot dusver geen beduidende stellings oor die spanning gemaak nie. Maar Neethling bestempel die situasie as grootmoondheidspolitiek en sê “Suid-Afrika se politieke invloed is veels te klein om enige verskil te maak”. “Omtrent al die state wat betekenisvol betrokke is, is kernmoondhede. Terselfdertyd is Suid-Afrika se stilswye en gebrek aan ŉ standpunt veelseggend in die sin dat Suid-Afrika nie enige standpunt sal wil inneem wat hom in ŉ posisie sal plaas om teen sy Brics-genote te gaan nie. “Dít, al is China en Rusland ondemokraties en outokraties van aard en state wat geen grondwetlike waardes met Suid-Afrika deel nie. Daarby neem Suid-Afrika vir jare reeds ’n houding in wat nie pro-Westers is nie,” sê Neethling. Bykomende bron: AFP