Rooi vlekke op bene | Health24
Posted by: Liddie | 2012/11/26
Rooi vlekke op bene
My seun 12 het sulke rooi vlekke aan die binnekant onder op sy bene (amper by sy enkels) dit lyk amper soos skaaf plekke maar dit is in sy vel, soos ''n blou kol maar dit is rooi. Dit gaan tot by sy voet. Ek weet nie of ek bekommerd daaroor moet wees en hom na ''n dokter toe moet vat en of dit maar normaal is nie? Dankie dokter
CyberDoc LiddieDit is moontlik dat hy 'n vorm van ekseem het. Konsulteer 'n dokter vir 'n ondersoek en behandeling. Ekseem kan maklik met topikale room behandel word, met moontlike orale anithistamiene.GroeteDr Anrich PressReader - Weg! Platteland: 2015-09-01 - My dorp
P­hi­lip­po­lis is bak­kie­wê­reld – kom kui­er saam op ’n rég­te plaas­dorp
Weg! Platteland - 2015-09-01 - Inhoud - TEKS EN FO­TO’S WIL­LEM VAN DER BERG
As jy P­hi­lip­po­lis van Tromps­burg se kant af bin­ne­ry, ver­by die prag­ti­ge NG kerk en on­der die den­ne­bo­me van die hoof­straat, Voor­trek­ker­straat, in, voel dit as­of jy te­rug­ry in tyd. O­ral om jou sien jy Ka­roo­hui­sies uit ’n ver­vloë tyd. Os­se­wa­ens ry he­laas nie meer op en af in die stra­te nie, maar kar­re is ook skaars. Eint­lik is dit om­trent net bak­kies wat deur die dor­pie dreun. Bak­kies met jag­tra­lies – met ska­pe ag­ter­op, lu­sern, sak­ke voer. Dis bak­kies voor die BKB, Pep, Food­zo­ne en die P­hi­lip­po­lis­lod­ge. Soms stop ’n bak­kie net daar in die mid­del van die straat, die be­stuur­der hang by die af­ge­draai­de ven­ster uit en be­gin ge­sels met ie­mand aan die oor­kant van die straat wat be­sig is om in sy bak­kie te klim. “Mô­re, Piet. Jin­ne, maar jy het nou ’n paar lek­ker ban­de on­der daai I­su­zu, man!” ( Hy het waar­skyn­lik ge­sê“i­zu­su”. – Reds.) “Jis, Flip. Ja man, ek is nou al moeg pap wiel ge­kry. Pro­beer nou dié soort uit.” Al­mal ken me­kaar en me­kaar se bak­kies. Maar dié plaas­dorp in die Suid-vry-
staat – die oud­ste dorp in die pro­vin­sie – kon baie mak­lik van­dag baie an­ders ge­lyk het. Die N1 sou in die ja­re ses­tig deur P­hi­lip­po­lis ge­loop het, maar is toe ver­lê om so­wat 60 km oos, ver­by Tromps­burg, te gaan.
Die plek­kie is in 1823 deur die S­kot­se sen­de­ling dr. John P­hi­lip as sen­ding­sta­sie be­gin. Kort daar­na het P­hi­lip vir A­dam Kok II en die G­rie­kwas ge­nooi om hul­le hier te kom ves­tig so­dat hul­le die sen­ding­sta­sie kan be­skerm.
Heel­wat be­ken­de na­me se wor­tels lê in P­hi­lip­po­lis: Daar’s die C­hee­ta­hen S­pring­bok-rug­by­spe­ler A­dri­aan S­trauss; die skry­wer, oor­logs­ve­te­raan en fi­lan­troop sir Lau­rens van der Post; die ak­tri­se Br­ü­mil­da van Rens­burg; en E­mi­ly Ho­bhou­se het haar eer­ste spin-en-weef­skool hier be­gin.
Twee he­den­daag­se le­gen­des – men-se wat die dorp se sto­ries goed ken – is B­rin­die en E­re­na P­rit­chard, wat al se­dert die ja­re se­wen­tig hier bly. Die huis waar­in hul­le woon, was voor­heen die ou Ang­li­kaan­se kerk, wat rond­om 1860 ge­bou is. B­rin­die was ’n ver­voer­kon­trak­teur, ter­wyl E­re­na 36 jaar in die dorp se kli­niek ge­werk het.
“Op só ’n klein dor­pie ver van hos­pi­ta­le af moet jy by die kli­niek e­nig­iets kan han­teer. Ek het ba­bas ge­vang, die lot,” ver­tel E­re­na.
Oor die ja­re het E­re­na en B­rin­die die dorp sien ver­an­der. Hul­le ver­tel in die ou dae was dit baie be­dry­wi­ger. >
“Hier was drie vul­sta­sies, drie ka­fees en drie win­kels. En die kerk was al­tyd stamp­vol: Nag­maal­tyd moes jy som­mer vroeg hier wees as jy bin­ne wou sit­plek kry. Des­tyds was hier 66 be­woon­de pla­se; van­dag is hier 18.”
P­hi­lip­po­lis het selfs ’n krie­ket- en rug­by­span ge­had, ver­tel B­rin­die. “Kyk, die men­se hier rond was maar nog al­tyd rou A­fri­kaans. Maar as daar krie­ket ge­speel word, dan praat die man­ne net En­gels. Ek het nie krie­ket ge­speel nie. My reflekse is te sta­dig.”
Die dorp se rug­by­span was vol­gens B­rin­die een van twee wat deur sir Ce­cil John R­ho­des ge­borg is. Die an­der span was die WP, wat ver­klaar waar­om P­hi­lip­po­lis die­self­de s­treep­truie as die Kaap­se span ge­dra het.
B­rin­die sê hy is mal oor die G­rie­kwa­ge­skie­de­nis wat in P­hi­lip­po­lis af­ge­speel het. “Die G­rie­kwas is in­te­res­san­te men­se en won­der­li­ke sto­rie­ver­tel­lers. Die een stuk wat my al­tyd sal by­bly, is van ’n G­rie­kwa­man wat met sy Her­cu­les­fiets van hier af deur­ge­ry het Co­les­berg toe. ‘Er­ge­lus’, noem hul­le die Her­cu­les. Hy was baie haas­tig. Langs die pad hol daar toe ’n bees voor hom in, maar hy ry dwars­deur die bees. Hy vee die bloed en ha­re van sy ge­sig af, blaas die pens­mis uit sy neus en hou aan trap. Iets maak die heel­tyd ’n ps­st-ps­st-ps­st­ge­luid on­der die Er­ge­lus. Toe die man af­kyk, hang daar nog ’n vet­derm­pie om die voor­wiel.”
‘Kyk, die men­se hier rond was maar nog al­tyd rou A­fri­kaans. Maar as daar krie­ket ge­speel word, dan praat die man­ne net En­gels.’
Vir ’n paar G­rie­kwas­to­ries be­duie B­rin­die my na Jane Me­di­can se huis – sy is een van die plaas­li­ke G­rie­kwa­lei­ers.
“Troy Jane Me­di­can, ge­bo­re La­wer­lot,” groet Jane. Sy is op P­hi­lip­po­lis ge­bo­re, 28 Maart 1956. En se­dert­dien is sy nog al­tyd hier. “Ek was die eer­ste bruin vrou wat in die Voor­spoed-win­kel ge­werk en met die kas­re­gis­ter ge­werk het. ’n He­le 24 jaar het ek daar ge­werk. Dis nou toe dit nog be­staan het. Voor­spoed is al lank­al toe.”
On­danks baie ver­an­de­rings oor die ja­re glo Jane “P­hi­lip­po­lis se hart het die­self­de ge­bly”. “Die men­se is vrien­de­lik en ons al­mal ken me­kaar en weet van me­kaar. Hier is goeie kom­mu­ni­ka­sie.”
Sy is trots op die G­rie­kwa­ge­skie­de­nis wat in en om die dorp af­ge­speel het, en doen ook haar deel so­dat ou tra­di­sies kan voort­leef. “Kyk, die G­rie­kwas was nog al­tyd veld­men­se. Ons ge­bruik din­ge uit die veld om kos en me­di­sy­ne te maak. Nou nog. Das­sie­pis en vê­r­pis is twee goed wat ons nog baie ge­bruik. Dit maak din­ge bin­ne die lyf weer ’n slag skoon. En as jy suk­kel om kin­der­tjies te kry, dan vat jy daar­van. Die vrou­ens ver­kies das­sie­pis en die mans vê­r­pis.”
Roos­ter­koek is eie aan die G­rie­kwas, en dan maak hul­le ook ’n heu­ning­bier wat ’n se­ke­re bos­sie by­kry. “Daai ding gee nou vir jou ’n vod­ka-skop,” be­duie Jane. “As jy weer kom kui­er, dan maak ek vir jou daar­van. Ek weet ek het jou nou smaak ge­gee.”
’N MAN WAT OOK sy eie bier maak en óók bos­sies daar­in gooi, is Pier­re Ja­cobs. Pier­re kan dui­de­lik baie din­ge
doen, want hy is be­sig om die hout­vloe­re in die NG kerk se pas­to­rie reg te maak. Hy be­duie waar ’n mens hom oor mid­dag­e­te kan kry om bier te proe: So 6 km suid van P­hi­lip­po­lis, op die pad na Co­les­berg, is die spook­dorp Wa­ter­kloof. Dié plaas­grond is teen die ein­de van die ne­gen­tien­de eeu aan die NG Kerk ge­skenk en toe in er­we ver­deel so­dat be­hoef­ti­ge men­se hier ’n be­staan kan maak. Dit het ’n dor­pie in eie reg ge­word, maar teen die ja­re se­wen­tig van die vo­ri­ge eeu vin­nig be­gin dood­loop. Nou is daar eint­lik maar net mu­ra­sies en on­kruid oor.
Pier­re het die mees­te van Wa­ter­kloof se er­we op­ge­koop en droom van die dag dat hier weer men­se sal bly. Hy en sy vrou, Cor­rie, het die ou win­kel­tjie op­ge­knap en sit el­ke nou en dan aand­e­tes voor by kers­lig. Dis hier waar hy sy u­nie­ke Ka­roobier be­gin brou het.
“P­hi­lip­po­lis is ’n laas­te stuk­kie Ka­roo voor dit Vry­staat word. Die veld moet vier soor­te bos­sies hê om deur te gaan as Ka­roo, en jy kry dit al­les hier by ons. Dis hul­le wat ek nou in my bier in­werk.” Pier­re het vroe­ër in die om­ge­wing ge­boer, maar toe t­win­tig jaar op Mos­sel­baai gaan bly waar hy on­der meer die SWD A­ren­de help af­rig het en saam met Cor­rie ’n re­stau­rant be­dryf het.
Hoe­kom het hy te­rug­ge­kom? “Man, ’n mens ver­lang maar na die plek. Hier is nie al­tyd al­les wat jy wil hê op die dorp nie. Hier is nie vars groen­te en vrug­te nie; hier is nie meer ’n bank nie; ook nie ’n lek­ker eet­plek of goeie kof­fie nie. Maar dis rus­tig, vei­lig en mooi. En die men­se is vrien­de­lik. Dít is skaars din­ge dees­dae. As ons die an­der goed soek, dan ry ons maar en gaan kry dit.”
Dit vat nie lank om deur P­hi­lip­po­lis te ry nie. Daar is net twee teer­stra­te: Voor­trek­ker- en To­bie Mul­ler­straat. Die res is grond­straat­jies. Jus­ti­sie­straat wat voor die po­li­sie- en land­dros­kan­toor ver­by­gaan, is ook grond. Die te­kort aan vars pro­duk­te en eet­plek­ke waar­van Pier­re ge­praat het, is dui­de­lik sig­baar. ’n Klei­ne­ri­ge Food­zo­ne is die e­nig­ste plek waar jy krui­de­niers­wa­re kan koop. En die e­nig­ste plek wat reg­tig daar­op in­ge­stel is om kos te maak is Siels­kos, by die Lau­rens van der Post-ge­denk­tuin. Dié plek­kie met sy pad­stal­ge­voel be­hoort aan El­we­na Pie­naar, maar Em­ma Bec­kers en Mo­ni­ca Pie­ter­sen is die mees­te van die tyd daar om jou te help. Hul­le het al­bei op P­hi­lip­po­lis groot­ge­word en is dank­baar om steeds hier te bly en werk.
“Ek het geen pro­ble­me hier op P­hi­lip­po­lis nie,” sê Em­ma. “Dit is reg­tig rus­tig hier. Ons het nie ’n ge-toi-toi nie en >
ook nie mis­daad nie. As iets ge­beur, dan weet al­mal daar­van,” voeg Mo­ni­ca by.
Hoe­wel die dor­pie groot toe­ris­me­po­ten­si­aal het, sê Em­ma en Mo­ni­ca hier kom nie baie toe­ris­te deur nie. “Ons be­sig­ste tyd is in die win­ter wan­neer dit jag­sei­soen is. En dan ook oor De­sem­bers as men­se hier deur­ry op pad see toe. Maar an­der tye is dit maar taam­lik stil,” ver­tel Em­ma.
Die stil­te op die dorp word el­ke dan en wan ver­steur deur ’n ver­skrik­li­ke ge­don­der en dreun. “Dis Coe­nie en sy bi­ke daai,” sal ie­mand dan sê. Coe­nie Louw en sy pa, Jo­han, is die dorp se plaas­li­ke werk­tuig­kun­di­ges en boor­man­ne. En die mo­tor­fiets wat so dreun, is Coe­nie se Su­zu­ki GSXR 1000. “Hy suk­kel ’n bie­tjie om vas te trap op ons grond­stra­te,” sê Coe­nie en be­duie na sy blou ge­vaar­te se glad­de teer­pad­ban­de. >
Coe­nie is op pad A­me­ri­ka toe om daar te gaan werk. “Dit sal nou my der­de keer wees. Hier is nie geld nie.”
Sy pa stem nie saam nie. “Ek maak al van ’82 af ’n be­staan hier. Die ding is die jong man­ne­tjies hou nie van wind­pom­pe reg­maak en boor nie. En hul­le wil vin­nig geld maak om BMW’S en bi­kes te koop en ek weet nie wat­se non­sens nog nie. Kyk hoe lyk die man se boot van al die spea­kers. Waar in jou le­we het jy ge­sien jy neuk jou pak­plek so op?”
Wind­pom­pe is vol­op in die om­ge­wing. Selfs op die dorp sien jy ’n he­le klomp. “Jy kan som­mer gou sien as ie­mand bang is om bo in ’n pomp te werk: Hy klou aan die stand,” sê Jo­han. “Jy kan nie aan die stand klou nie; jy het al­bei han­de no­dig om te werk. Jy moet jou be­ne om die stand haak. Dít is die reg­te ma­nier. Jong, dis ’n vuil be­sig­heid. Daai wind­pom­po­lie kom nooit uit jou kle­re uit nie. Dié dat ons maar al­tyd so half treu­rig lyk met ons ou en vuil kle­re.”
Jo­han wil ook nê­rens el­ders bly as op P­hi­lip­po­lis nie. “My vrou bly en werk op Aliwal-noord. Maar daar wil ek nie bly nie. Ek bly net hier.”
VOOR BKB SIT Roe­le­ne Kol­ver in ’n Ford­bak­kie met ’n vrag voer ag­ter­op. Sy is haas­tig en ge­sels som­mer deur die oop ruit. Vir haar en haar man was dit ’n “ver­los­sing” toe hul­le van Johannesburg af kon skuif om op ’n plaas na­by P­hi­lip­po­lis te be­gin boer. “Die e­nig­ste pro­bleem is dat hier nie goeie s­ko­le na­by is nie – ons moet ons kin­ders Bloem­fon­tein toe aan­ry. Dit ver­oor­saak dat
’n mens vir ’n he­le klom­pie ja­re eint­lik tus­sen die plaas en Bloem­fon­tein flo­at. Ons doen al ons sa­ke daar en is ook nie juis deel van die ge­meen­skap hier nie.”
Bin­ne die ko­ö­pe­ra­sie is die be­stuur­der, Peet Blom, en die twee vroue wat daar werk, Be­ri­na Ja­cobs en De­si­reé Rouls, be­sig om ’n be­stel­ling vir ’n boer uit te pak op die stoep. Dit is net voor een­uur en die ko­ö­pe­ra­sie maak net­nou toe. Vir ’n uur.
“Dis een van daai on­ge­skre­we re­ëls en ple­sier­tjies van die plat­te­land,” lag Peet oor die toe­ma­ke­ry oor mid­dag­e­te. Boe­re wat in daar­die tyd dorp toe kom en iets no­dig het, bel vir Peet-hul­le en dan word die be­stel­ling op die stoep ge­los. “Hier kan ons dit doen, want ons word reg­tig nie ge­pla deur mis­daad nie. Daar is in 1998 laas by ’n voer­tuig in­ge­breek,” ver­tel Peet.
Hy woon vre­klek­ker hier op P­hi­lip­po­lis, maar voel tog so een of twee din­ge kort. “Hier is geen ver­maak nie en ons krui­de­niers­plek is nie te hot nie.”
Be­ri­na en De­si­reé stem saam met Peet oor die te­kort­ko­min­ge, maar sê hul­le sal P­hi­lip­po­lis nooit ver­ruil vir ’n gro­ter plek nie. Hul­le het al­bei ’n ruk­kie ge­vat om die boe­re- slang te ver­staan. “Die boe­re het vir al­les hul­le eie na­me en noem me­kaar op die af­kor­ting van hul­le voor­naam. Dis nie ‘Peet’ Ja­cobs nie, maar ‘PD’ Ja­cobs. En o jin­ne, hul­le ge­sels graag oor die re­ën en oor jak­kal­se...” skerts die twee vroue.
Bui­ten die ko­ö­pe­ra­sie is die an­der groot by­me­kaar­kom­plek op P­hi­lip­po­lis die NG kerk. Dié s­ta­ti­ge ge­bou is se­dert 1871 ’n ba­ken op die dorp wat ’n mens van ver af al sien. Maar die do­mi­nee is nie ’n grys­kop-o­mie nie. “Jong, die men­se het da­rem kans ge­had om aan my ge­woond te raak, want ek was lank by die Vgk-ge­meen­te en het toe al baie tus­sen die pla­se be­weeg,” ver­tel Ca­rin van S­chalk­wyk wat van die Paarl
‘Ek hou daar­van om ’n uur lank op ’n grond­pad te ry, die on­ge­loof­li­ke na­tuur dop te hou en tyd te hê om te dink. Die wind­pom­pe en die sons­on­der­gan­ge... dis on­ge­loof­lik. ’n Mens sien God se groot­heid op ’n on­ge­loof­li­ke skaal. Selfs in ’n droog­te.’
af ge­kom het en nou al 17 jaar op P­hi­lip­po­lis bly.
“Die eer­ste keer op die grond­paaie was vir my ont­stel­lend. Nou ont­stel ’n teer­pad my. Ek is nie ’n stads­pre­di­kant nie. Ek hou daar­van om ’n uur lank op ’n grond­pad te ry, die on­ge­loof­li­ke na­tuur dop te hou en tyd te hê om te dink. Die wind­pom­pe en die sons­on­der­gan­ge... dis on­ge­loof­lik. ’n Mens sien God se groot­heid op ’n on­ge­loof­li­ke skaal. Selfs in ’n droog­te,” ver­tel Ca­rin gees­drif­tig.
As daar ’n bid­dag vir re­ën ge­hou >
word, is al­mal daar, sê Ca­rin. Van al die ker­ke. En ná die re­ën word daar dan­kie ge­sê. Maar nie Son­dag by die ere­diens nie. “Nee, dit moet ’n spe­si­a­le dag wees. Ge­woon­lik ’n Woens­dag. Jy kry nie men­se wat meer eg is as hier nie.”
P­hi­lip­po­lis is nie ’n plek waar jy ’n heng­se klomp goed kom doen of geld kom maak nie, sê Ca­rin. “Jy moet chill hier. En op ’n kre­a­tie­we ma­nier leer oor­leef. Klein goed­jies, soos om jou brand­stof­tenk al­tyd kwart­vol te hou, want jy weet nie of hier mô­re nog pe­trol gaan wees nie.”
Die ge­meen­te het ge­krimp se­dert sy hier aan­ge­kom het – van 300 lid­ma­te tot 142. “Maar van­jaar hou ek meer do­pe as be­graf­nis­se... ’n goeie te­ken.”
Op P­hi­lip­po­lis weet die men­se reg­tig van al­les wat op hul­le dorp ge­beur. Ver­al as daar nu­we in­trek­kers is. Daar­om hoor ek ’n paar keer die na­me van Le­a­ni en Fran­cois du Toit. Dié Jo­han­nes­bur­gers het vroe­ër van­jaar hier huis ge­koop. “Ons kom bly nou nog net el­ke maand ’n week lank hier, maar kan nie wag om vol­gen­de jaar per­ma­nent hier­heen te trek nie,” ver­tel Le­a­ni. Sy en Fran­cois is die af­ge­lo­pe paar jaar by sen­ding­werk be­trok­ke. Hul­le het be­gin voel hul­le brand uit in Gau­teng. “Ons wil nou rus­ti­ger en ge­son­der le­we. Meer self­ver­sor­gend wees. Ons het na ’n klein plek­kie ge­soek waar ons kan rus en deel raak van die ge­meen­skap,” ver­dui­de­lik Le­a­ni. Die Du Toits hoop om vir an­der moeë sie­le hulp aan te bied deur be­ra­ding. Hier op P­hi­lip­po­lis.
“P­hi­lip­po­lis is ’n plek van he­ling, reg­tig. Dit is won­der­lik hier. Ons e­nig­ste pro­bleem is die stort wat ons shock. En die e­lek­tri­si­ën sien geen fout nie,” sê Le­a­ni.
Dan kyk sy deur die sit­ka­mer­ven­ster na die wind­pomp in haar tuin en die Suid-vry­staat­se rant­jies in die ver­te.
“Dis fan­tas­ties. Dis ’n bie­j­tie soos om op ’n plaas te bly.”
’n Kou­e­front se ver­ken­ner­wol­kies kom oor P­hi­lip­po­lis aan­ge­dryf ter­wyl die dor­pie en die rant­jies in die win­ter­son­ne­tjie lê en bak.
LINKS Vir goeie G­rie­kwas­to­ries en veld­me­di­sy­ne be­ter jy ’n draai maak by Jane Me­di­can. REGS E­re­na en B­rin­die P­rit­chard is reeds 53 jaar ge­troud en al lang ja­re in­wo­ners op P­hi­lip­po­lis. Hul­le huis was voor­heen die dorp se Ang­li­kaan­se kerk. OOR­KANT, HEEL REGS Ti­ger Ca­nyons se twee vrylopende jag­lui­perds sit aan vir aand­e­te ter­wyl die ske­mer­lug om hul­le pienk ver­kleur.
LINKS BO P­hi­lip­po­lis is prop­vol wind­pom­pe en grond­straat­jies. Pu­re plaas, man! ( En ja, daar’s die bak­kie. – Reds.) ON­DER ’n Man van ve­le ta­len­te en lek­ker sto­ries... Pier­re Ja­cobs sit te­rug in die win­kel­tjie van Wa­ter­kloof waar hy Ka­roobier brou en saam met sy vrou, Cor­rie, aand­e­tes voor­sit.
1 Be­ri­na Ja­cobs en De­si­reé Rouls is twee jong vroue wat by BKB vin­nig ge­leer het om Boe­re- slang te gooi. 2 Die Kruit­hui­sie net bui­te die dorp is een voor­beeld van P­hi­lip­po­lis se ry­ke skat van ge­skie­de­nis en mo­nu­men­te. 3 Coe­nie Louw op sy brul­ma­sjien.
Gras­vlak­tes ge­meng met bos­sies... dit is im­mers Vry­staat én Ka­roo dié. ’n Wind­pomp wat sy kop bo die ho­ri­son uit­steek – en swaar wol­ke wat die he­mel­ruim vul – rond die prent­jie af. Én maak die boe­re bly.
Nu­we in­trek­kers. Fran­cois en Le­a­ni du Toit het P­hi­lip­po­lis ge­kies om­dat hul­le hier sta­di­ger en ge­son­der wil le­we. “En ons het ons eie wind­pomp in die tuin!”