Afrikaans, die lingua franca van die Suide | LitNet
Afrikaans, die lingua franca van die Suide
Olivia M Coetzee Rubrieke 2019-08-13
Op pad Namibië toe stan ôs by die bustop soes ôs wag vi die Mainliner om op te trek. Ek stap toe weg van die groep mense af, wat oek wag om die bus te klim, om te gan roek. My geliefde praat toe met ŉ man wat langs haa staan. Ek hoo soes sy lag en saam met die man in Engels praat, die man, ŉ Namibiër soes ek later uitgevind het, praat trug, maa hy antwoort haa in Afrikaans. Soes ek daa staan dink ek toe, maa die taal, Afrikaans, met al haa plooie en ouderdomsvlekke is mos die lingua franca van die Suide. Ek dink toe an die pad wat sy moes gestap het om soe vêr Noord in die land of the brave te gan stof skop het. Ek dink vêde an hoe die EFF se Josephine Mokwele laas maand in ŉ parlement sitting vetel het hoe dit haa demokratiese se reg is om Afrikaans nie te respekteerie.
Eish! Ek wietie hoe lies sy haa Konstitusie nie, wan om iemand anners se reg te vedruk is mossie deel van ôs Konstitusie nie. Om soe nee te praat op ŉ taal wat dit moonlik gemaakit vi ŉ hele twie lande se mense om saam mekaa te praat en mekaa te kan vestaan bedoel siekelik iets? Ek vestaan dat dit belangrik is vi elke mens in die land en oek elders om die liewe in hulle huistaal te kan liewe, maa wanne djy beginte trap en toyi-toyi op an mense se regte? Dan is dit mos my demokratiese reg om jou te vetel van jou ... Ek mien was dit rêrig nodig gewies vi haa om te lat wiet hoe sy nie vi Afrikaans respekteerie? Dit was die huis se skuld lat sy nie die translations in haa ore gekry hettie.
Ôs wiet hoe die "Apartheiders" vi Afrikaans gebruik het om die land te regeer op hulle manier, en om die pragtige taal met al haa plooie en ouderdomsvlekke soe deurie modder te trek. Ja, ôs wiet dit, maa die mense wat soe tien Afrikaans, die taal wat my voomense, moes liggie ommat hulle taal uitgeroei was staan, moet nou darm hulle sitplekke beginte inniem. Wan as daa moet rêrig gepraat wôt van disrespect, dan is dit wat gebee met Afrikaans.
Ek wil oek sê dat my eie vehouding met die veliede en Afrikaans is nog somme lekke rou, wan hoe maak djy sin van wat Kaaps is met haa reënboegbaadjie, en hoe "suiwer, skoon en die reine Afrikaans" dan nou is. Ek dwaal gou ŉ bietjie. Maa is Afrikaans toggie deel van Kaapsie? Wan volgens my, as julle mooi chêk het die hoener voo’rie eier gekô. Maa daa is nog vi my ŉ klomp dink wêk wat moet ingan op dit. Ek mien maa, think about it. As julle dink hoe Kaaps begin het, en hoe dit gedwaal het deu die Suide, soes die onnergrondse rivier-aare. *Griekwa-kaans, en *Suiwer’kaans of *Hollan’kaans is ammal een taal wat uit die Kaap onstaan het, hence, Kaaps. Van dag een af toe daai slawe besluit het om daai taal te tjune lat hulle kan praat onne’mekaa, wat hulle tale het veskil, was dit wat Kaaps was. Dit was en is nog steeds ŉ taal wat mense oral gebruik om mekaa te vestaan. Kaaps was nog nooit ŉ wit-mans taalie, of ŉ Europeër se taalie, dis ŉ taal wat gesaai, geplant en gegroei was in die Suide van Afrika. Maa hoe rem djy an iemand se taal? Hoe môs djy met die kern van wat mense vestaan? Hoe hernoem djy ŉ taal? Soes ek sê, die’s maa net goed wat ek dink, en oo die hele storie is daa nog somme baie dink wêk wat moet plaasvind. En tog reg om te dink an die vehouding wat Kaaps met Afrikaans het, en die geskiedenis wat gedeel wôt, of die geskiedenis wat nie gevetel wôttie.
Maa, anyways, ôs sal daa uitkô. Een ding wat ek rêrig voel though is dat ek rêrig moeg is om te hoo hoe Afrikaans, van links tot regs sleg gesê wôt deurie rooibaadjies en annes wat voel die taal is net Apartheid. As mense die regte geskiedenis oo Afrikaans kan gelee wôt en nie net die storie van *Suiwerkaansie, dan miskien sal ŉ mense iewers kan beweeg. Die lingua franca gan tog nog nooit dootie, maak nou nie saak wat mense doen en hoe hulle skellie. Afrikaans is ŉ taal wat sal bly loep in generasies wat nog gan kô, en die taal issie wittie, nevemind wat mense gloe!
Skrik wakke, die Khoi-goed se roek trek!
Kô praat saam, en dankie vi julle onnersteuning.
Kyk hoe maklik lees en lekker lag ek nou! Afrikaans my taal! Met my eerste besoek aan Namibia was ek stom geslaan oor die locals se Afrikaans. Ek wou nog my storie in Engels storie en dan kom hulle agter dat ek Afrikaans is, man dan issit an!