Sy het verwys na dr. Elizabeth van Heyningen, navorser in die departement historiese studie aan die Universiteit van Kaapstad, se omstrede stelling dat die konsentrasiekampe die Boerevroue geleer het om ’n moderne toiletstelsel te gebruik.
Moolman het ’n kwilt met geskiedkundige foto’s van Winburg vir dié dorp gemaak om saam te val met die bekendstelling van die boek The Boer Whore deur haar man, Nico.
’n Foto van die Pfaff-naaimasjien is op die kwilt verewig. Die masjien is steeds in die familie se besit – en die konfytpotjie.
Sy wys na ’n foto wat op die kwilt gedruk is van ’n simfonie-orkes van die distrik wat op 8 November 1893 in die Winburg-stadsaal opgetree het. Hulle het bekende klassieke werke gespeel.
Haar oumagrootjie het ’n bos rooi hare gehad en was baie kwaai. Sy het ’n Britse offisier wat sy in die plaashuis verpleeg het en wat ongeskik met haar dogters was, met ’n handbyltjie verwilder
“Ouma-hulle het in hul omswerwinge in ’n murasie geslaap. Toe hulle wakker word, het ’n Engelse offisier deur die venster geloer en gesê hulle moet uitkom.
“Toe hy weier, skiet sy hom met die piepiepot se inhoud vol in die gesig. Hy was so kwaad dat hy gedreig het om haar te skiet. Sy het geantwoord: ‘Nee, dis reg. Hier is my Boerehart. Skiet!’
Hulle het geboer op ’n spogplaas by Ficksburg wat ’n fontein met suiwer water gehad het, maar is in die Britse kamp weens die vrot water dood wat aan hulle gegee is.
MNR. NIC SWANEPOEL se stem wil-wil deurslaan as hy vertel hoe sy oupa, ook Nic, Boereoorlog na 'n plaas moes terugkeer waar die brand- en breek lustige Engelse soldate vir hom niks oorgelaat het nie van wat eens 'n spog boerdery was.
Hy het niks gehad nie en op die plaas was feitlik niks oor nie. Die klipkraal was die enigste staande struktuur, en dié was vol beendere en velle van sy vee.
Sy ma het hom toe 'n pond gegee, waarmee hy 'n windhond gekoop het. Die hond het die gesin lank onderhou deur bokke en hase te jag.
Een dag het die hond by Swanepoel gelê en slaap waar hy klip gebreek het om mee draad te span. Toevallig het 'n swart man met vier baster boer bokooie daar aangekom. Die hond het wakker geskrik, 'n springbok opgejaag en, soos in sy aard, onmiddellik die bok vir die pot vasgetrek.
Die swart man was baie beïndruk en wou dié wonderlike hond bitter graag hê. Uiteindelik het hy al vier sy boerbok-ooie, almal dragtig, vir die hond verruil. Om alles te kroon, het die ooie Swanepoel 'n ruk later met drie drielinge en 'n vierling beloon. Die vier ooie en 13 lammers het op 'n veiling in Dewetsdorp só 'n goeie prys behaal dat Swanepoel die eerste keer ná die oorlog weer 'n melkkoei en 'n paar mof skape kon aanskaf, waarmee hy sy boerdery opnuut opgebou het.
In nog 'n aangetekende herinnering vertel mev. Marie Swanepoel se ouma, wat 11 jaar oud was toe die oorlog uitgebreek het, van 'n hardkoppige ou tannie in die Winburg-konsentrasiekamp wat die Engelse baie hoofbrekens besorg het. As straf omdat sy kampreëls oortree het, moes haar tent op 'n keer afgebreek en ver van die res van die kamp weer opgeslaan word. Sy was veronderstel om 'n paar weke daar met haar kinders in afsondering te bly. Toe die kampkommandant egter opdrag gee dat sy pak, het sy geweier en op haar beddegoed binne-in die tent gaan lê. Die Engelse soldate moes haar noodgedwonge met beddegoed en al tot by die ver plek van afsondering dra. Daar gevestig, het sy geweier om in die kamp te gaan kos en water haal. Om te verhoed dat sy en haar kinders verhonger, het die kampkommandant, weer noodgedwonge, beslis hulle moet terug trek. Weer het sy onversetlik op haar beddegoed in die tent gaan lê en weer moes die soldate haar die hele ent terug dra.
Die byeenkoms gister is, ook met die oog op die verkiesing vandag 2 Jun. , geopen met 'n gebed uit 'n sakboekie van die Boerekryger S.A. Strauss.