Nuuskommentaar: Almal het onbewuste neiging tot rassisme, maar …Argieffoto. Suid-Afrikaners is deeglik uit nuusdekking vanuit verskillende wêrelddele bewus daarvan dat ’n rasbewustheid, indien nie blatante rassisme nie, oral aan die roer is. So moes ’n Moskouse sokkerspan ’n aantal wedstryde in ’n leë stadion speel as straf vir rassistiese optrede van sy ondersteuners, elders was daar die sogenaamde piesang-voorvalle, in die VSA roer die beweging Black Lives Matter ná verskeie skietvoorvalle waarin swart mense aan die hand van polisielede gesterf het, Zwarte Piet se ras word omstrede en herdoop tot Steenkoolpiet … Om nie van die rasbenepe optredes en maatreëls van die Suid-Afrikaanse regering te praat nie wat ook al erg krities by die VN gaan draai het. Dit is juis die stormagtige gebeure om Zwarte Piet wat die Nederlandse filosoof, Jan Verplaetse, in ’n nuwe artikel gebruik om oor die mens se geneigdheid tot rassisme te skryf. Verplaetse is ’n moraliteitsfilosoof van die Gentse Universiteit, en doen navorsing oor die biologiese en neurologiese wortels van (im)morele gedrag. ’n Mens hoef nie met Verplaetse se afleidings saam te stem nie, en sommiges sal inderdaad omstrede wees, om nie van politiek inkorrek te praat nie. Die feit dat dit in ’n gerekende koerant soos Trouw opgeneem is, spreek egter boekdele. Boonop het Verplaetse nie self die artikel geskryf nie, maar is dit die pennevrug van Henk Steenhuis. Trouw het dus die storie gaan opsoek. Op die allerminste kan gesê word dat Verplaetse se siening ’n goeie basis bied om van kennis te neem om te probeer verstaan hoe die wêreld rondom die rassekwessie daaruit sien, en hoekom. Verplaetse wys op ’n studie waar ’n groep wit mense en ’n groep Chinese gevra is na die trauma wat die ander groep in hul leeftyd sou beleef. Die twee groepe se gevoel teenoor die ander was dieselfde as dit wat hulle teenoor hul eie groep ervaar. Maar word daardie dele van die brein wat met die belewenis van pyn verbind word, ondersoek, is dit duidelik dat daar teenoor die ander groep ’n groter mate van apatie sou wees. Verplaetse kom tot die volgende gevolgtrekking: “Enerzijds maakt deze studie duidelijk dat we neurologisch gezien verschil maken, we denken in categorieën, in huidskleur, gelaatsuitdrukking of andere raciale kenmerken.” In die Suid-Afrikaanse konteks sou dit moontlik vergelyk kon word met die nuus dat ’n passasiersbus in ’n ongeluk betrokke was, en dat daar ongevalle was. Sodra vasgestel is dat die passasiers van ’n ander rassegroep is, neem die belangstelling en selfs empatie skerp af. Omgekeerd, as daar ’n swart op wit plaasaanval was, veroorsaak dit geweldige emosie onder wit mense, terwyl die regering op die oog af baie apaties daarop reageer. Pres. Jacob Zuma se “honde-toespraak” waarin hy gesuggereer het wit boere behandel hul honde beter as hul swart werkers het internasionaal opslae gemaak. Voorts dui die sake wat die Menseregtekommissie oor rassisme en haatspraak opneem, en die strawwe, daarop dat dit lyk of ras-onewehandigheid sterk neerslag vind. Verplaetse laat dit nie daar nie. In antwoord op die vraag of almal dan ’n onbewuste neiging tot rassisme het, sê hy: “Ja. Maar anderzijds zijn we gelukkig in staat de gevolgen van deze oordelen in ons gedrag bij te stellen, in overeenstemming te brengen met wat politiek, ethisch, moreel correct is. We bezitten kennelijk mogelijkheden om racistische neigingen te corrigeren. Dat is een belangrijke constatering, omdat naar mijn idee daar een rol voor de cultuur is weggelegd. Dat je onbewust discrimineert, betekent niet dat je daar ook naar moet handelen.” Wat belangrik is, is dat Verplaetse nie sy verklaring tot ’n geneigdheid tot rassisme gebruik om die manifestasie goed te praat nie. Hy beklemtoon dat die mens die geneigdheid tot onbewustelike rassisme kan beheer en regstel. Hy is in die kol dat daar ook ’n rol toegeken moet word aan kultuur. Kultuur, anders as ras, beskik immers in terme van die internasionale reg oor positiewe regte, soos minderheidsregte. Ras, daarenteen, beskik eintlik net oor negatiewe regte soos ’n verbod op diskriminasie, haatspraak en so meer. Die artikel oor Verplaetse se opvattings is dalk ook ’n tydige oproep dat die voorgestelde wet teen rassisme, waarop nou kommentaar gelewer kan word, gefynkam word dat dit geen ruimte laat vir onewehandigheid in die bedoeling of toepassing nie. Almal beleef gelukkig nie net negatiewe ervarings oor die rassegrens heen nie. Uit eie ervaring was daar ’n besondere rasseharmonie tydens ’n onlangse judotoernooi in Bloemfontein. Die uwe se outisties-gestremde seun sou, as hy die geveg waarvoor hy ingeskryf was, wen, ’n brons medalje kry, maar toe hy wel wen, materialiseer die medalje nie, iets wat die gestremde nie sou verstaan nie. ’n Jong swart man kom gee toe sy eie bronsmedalje aan die gestremde jong man. ’n Spesiale medalje is toe wel later aan die gestremde oorhandig. En dit is gelukkig lank nie die enigste voorbeeld van welwillendheid nie, maar ongelukkig veroorsaak gebeure soos die barbaarse wyse waarop die studente-opstand gevoer word en die tipe eise (benewens die klasgeld) dat welwillendheid in die breë onder druk verkeer.