’n Gerigtheid, nie op die domein van die werklikheid nie, maar op die domein van moontlikheid en noodsaaklikheid is wat volgens Scruton (1995:6) beskou kan word as een van die belangrikste kenmerke van die filosofiese denke wat dit van die denke binne ander dissiplines onderskei. Hierdie siening is in ’n sekere mate ’n eggo van Caws (1979:14) se uitspraak: “Philosophy has traditionally been the domain of necessity, but its point of application lies in contingency.” As ’n mens na die geskiedenis van die begrip van toeval, of kontingensie, in die Westerse filosofie gaan kyk, is dit duidelik dat dit aanvanklik bloot as die “teenoorgestelde” van noodsaak relevansie gehad het. Van die ander pole waarteenoor dit opgestel is, is die universele, die essensiële en die teleologiese. Hierdie status het egter geleidelik verander. In die post-Nietzscheaanse Westerse filosofie1 – dink aan strominge soos die eksistensialisme en die postmodernisme - het kontingensie ’n prominensie verkry wat aan veel meer as filosofiese denke toe te skryf is. Volgens Hodges en Lachs (2000:4) het geen vorige eeu die mens op dieselfde wyse en in dieselfde mate met sy eie kontingensie gekonfronteer as die 20ste eeu nie. Die omwentelinge van die 20ste eeu (onder andere die twee Wêreldoorloë en die tegnologiese revolusie) het dit volgens hulle selfs vir gewone mense moeilik gemaak om in die voorrang van hulle eie maniere van doen te glo.
In die lig van die geskiedenis van filosofie en idees (en die wêreldgeskiedenis) sou ’n mens kon sê dat die metanarratief van die toeverlaat en die godsdienstige diskoers wat daarmee gepaard gaan, in ons land besonder lank ’n burg teen die aanslae van kontingensie was. Trouens, die voorsienigheid en die uitverkiesing is in ’n groot mate gebruik om ’n bepaalde status quo, waarvan apartheid een manifestasie was, te regverdig. Dit is met hierdie bagasie dat Helena Verbloem in Die boek van toeval en toeverlaat sukkel (op die oog af is sy lankal daarvan ontslae!). ’n Ondersoek na die wyse waarop teorieë binne die godsdienssosiologie lig op Helena se onwillekeurige/onwillige verstrengeldheid in die taal van die toeverlaat werp, sal lei tot ’n verhoogde verstaan van die unieke wyse waarop Winterbach in hierdie roman met die toeval en toeverlaat omgaan.
As deel van die proses van nomisering konfronteer elke nomos die individu as ’n betekenisvolle werklikheid wat homself en al sy ervarings verstaanbaar maak – die nomos druk dus ’n stempel van sin op die lewe van die individu af; ook op die teenstrydige en pynlike aspekte daarvan (54). Wanneer die nomos as vanselfsprekend en as ’n verwysing na die die aard van dinge aanvaar word, verkry dit ’n stabiliteit wat herlei kan word na gesaghebbender bronne as die historiese pogings van die mensdom. Dit is op hierdie moment in die proses van nomisering dat godsdiens die toneel betree (25).