Lesufi se grootse plan om Gauteng te redPanyaza Lesufi, Gautengse premier. (Foto: Twitter) Gautengse premier Panyaza Lesufi het in sy provinsiale rede ŉ spoggerige plan ter tafel gelê om misdaad te pak, townships reg te ruk en nuwe skole te bou. Sy planne vir Gautengers sluit in ŉ nuwe staatsbank, e-paniekknoppies vir inwoners en hommeltuie wat uit die lug patrolleer. Lesufi het Maandagaand sy eerste provinsiale rede gelewer nadat hy in Oktober verlede jaar as premier aangewys is. Hy sê as hy en sy span sy werk doen, sal mense nie bekommerd hoef te wees oor opwekkers of sonkragpanele nie omdat daar genoeg krag sal wees. “Solank as almal van ons hier, agbare lede, nie openbare skole … openbare hospitale en openbare vervoer gebruik nie, beteken dit ons doen nie ons werk nie,” het die premier in sy rede vermaan. Misdaad gepak “Kom ons erken vandag ruiterlik dat ons provinsie die tuiste is van hartelose en genadelose misdadigers. Hulle doen wat hulle wil. Diegene met onwettige vuurwapens speel God. Hulle besluit wie leef en wie sterf.” Om die misdaadprobleem te stuit, het Lesufi verskeie maatreëls aangekondig. ŉ Spesiale eenheid gaan ook gestig word om blouligrowerbendes se tjank af te trap. Nuwe skole in vooruitsig “Ons onderwysstelsel is oorbevolk, ŉ situasie wat vererger word deur in-migrasie. Tensy ons iets anders doen, gaan ons onderwysstelsel ineenstort,” het Lesufi, ŉ jarelange voormalige LUR vir onderwys in Gauteng, gesê. Die premier sê danksy lesse wat uit die plasing van gr. 1- en gr. 8-leerders geleer is, het Gauteng R6 miljard begroot om nuwe skole in hoëdrukgemeenskappe te bou. Die provinsie het ook R1,5 miljard van die nasionale tesourie ontvang om mobiele en asbesklaskamers plat te slaan. “Binne weke gaan ons die mark nader om voorstelle van private maatskappye te vra om dié skole te bou. Ons gaan nie kompromieë tref oor swart ekonomiese bemagtiging en townshipbevoordeling nie.” Die getal kinders wat by sentrums vir vroeë kinderontwikkeling in die provinsie geregistreer is, word ook meer en die provinsiale regering gaan nuwe toekomsgedrewe sentrums in verskeie gebiede bekend stel. “Die sentrums van die toekoms gaan klaskamers hê met binnenshuise plonsswembaddens, inligtingstegnologiesentrums, ŉ waterherwinningsgebied en mini-sportruimte. Kodering en robotika gaan mettertyd by die leerplan ingesluit word om aan die vereistes van die Vierde Nywerheidsrevolusie te voldoen. Beurtkrag in visier Die kragkrisis bly een van die grootste hindernisse vir versnelde ekonomiese vooruitgang en Lesufi sê die provinsie probeer self oplossings vind. Gauteng gaan R1,2 miljard hiervoor beskikbaar stel en gaan binnekort ses ontwikkelaars aanwys wat sal begin met die bou van ŉ 800 MW-sonkragplaas in Merafong. “Dit gaan gevolg word deur die installasie van sonkragpanele op die dakke van staatsgeboue, veral hospitale, klinieke en skole.” Die provinsie sal met Johannesburg se City Power, Tshwane se Rooiwal-aanleg en die eienaars van die Kelvin-kragsentrale saamwerk om verdere maniere te vind om beurtkrag te beperk. “Volgende week sal ons begin vra vir voorstelle van alternatiewe energieverskaffers wat kan help met die oplossing van die kragkrisis en die herindustrialisering van Gauteng.” Staatskapasiteit, plaaslike owerhede Lesufi sê die provinsiale tesourie is beveel om die inwerkingstelling van ŉ staatsontwikkelingsbank te lei en dat die konsultasieproses hieroor goed vorder. Daar word ook gekyk na die stigting van ŉ staatsbeheerde farmaseutiese maatskappy wat moet verseker dat geen hospitaal of kliniek in die provinsie ooit weer sonder voorraad sit nie. Op meer plaaslike vlak, gaan die provinsie inspring om die sukkelende Emfuleni-munisipaliteit reg te ruk. Gautengse munisipaliteite skuld Eskom ŉ gesamentlike R8,6 miljard – en meer as R6 miljard hiervan is deur Emfuleni verskuldig. Om die owerheid reg te ruk, gaan ŉ “bekwame” munisipale bestuurder en finansiële hoof aangewys word. Lesufi het ook ŉ salvo na die Tshwane-metro, waar DA-burgemeester Randall Williams verlede week bedank het, afgevuur. “Tshwane het agteruitgegaan, sukkel om Eskom te betaal en die jongste verslag van die ouditeur-generaal skets ŉ droewige prentjie van ŉ munisipaliteit wat ineenstort.” Townships reggeruk “Townships is die nuwe goud. Met nuwe winkelsentrums en vulstasies wat vinnig in townships gevestig word, moet ons verseker dat dié beleggings ons mense baat.” Om townshipekonomieë ŉ hupstoot te gee, gaan 60% van die (R34 miljard-) begroting vir goedere en dienste aan townshipprojekte bestee word. ŉ Digitale databasis vir ondernemings in dié buurte word op die been gebring en ŉ finansieringsmodel om ondernemings te help om teen beter pryse op groot maat te koop, is afgehandel. “Ons het ook ŉ prototipe vir spazawinkels aangeneem sodat ons kan onderskei tussen dié winkels en winkels in buitelanders se besit. Ons gaan ons winkels in townships terugneem.” Die premier het ook betroubare Wi-Fi – gratis in sekere “strategiese gebiede” – beloof.