René Bohnen debuteer in 2000 met Spoorsny en volg dit op met In die niks al om (2011). In haar jongste bundel, wat handel oor die natuur en wetmatighede, spreek die digter sowel die plasma om die son en sterre aan as die votum en meditasie. Ook opvallend is die verwysing na digterlike vorms en tegnieke (onder meer koeplette, rondeel, kwatryne, sonnet, metafore, groen gedig . . .) wat ’n tematiese lyn vorm én ’n bemoeienis met die digkuns illustreer.
Verder is die digter voyeur, sy skryf oor reiservarings en die dood, en lewer sterk ekokritiek. Daar is ook verse oor die kunsteorie en fotokuns, en vir die digter is kuns ’n manier van gedigte nader roep.
Hier gaan dit om die “eilandjies van stilte” en, meen hierdie leser, ook om ’n spirituele ervaring van die lewe wat die digter wil deel:
Daar is ’n hand vol verse in Vuurvas wat beslis nie verminderende resensies verdien nie: “Bergklimmer” (bl. 29) met die gespook van alleenwees, die gesprekke met die vader en die afskeid aan die moeder asook die aangrypende “Wintersaandgebed” (bl. 73) sal in die onthouboek van die digkuns – of sekerlik myne! – opgeteken bly.
Verskillende vertalings van hierdie magistrale gedig word aangestip waarvan Robert Pinsky se Inferno (1994) vir my ’n hoogtepunt bly. Net soos in Die mooiste Afrikaanse Christelike gedigte raak die vertaler te geselserig in sy inleiding, soos op bl. 41: “Soms, net soms, kan daar dalk ’n vars briesie trek.”
Die bundel bevat aantekeninge vir die speurende leser wat verdere navorsing wil doen. Soos die digter skryf: “soveel sinne, soveel gode”, en die leser kan dit vergelyk met ander vertalings binne die letterkunde. In Afrikaans was daar Delamaine du Toit, wat sy boeke self moes uitgee, maar later deur die Akademie bekroon is, en as jong student het ek die Italiaans vergelyk met Dorothy L. Sayers se vertalings.
Afdeling I en III handel oor die persoonlike geskiedenis, terwyl die tweede afdeling oor die liefde handel. In die vierde afdeling kom filosofie en wetenskap aan bod, die vyfde en sesde afdelings betrek humor en ironie, en die sewende handel oor die digkuns. Die laaste afdeling bevat prosagedigte.
In J.C. Kannemeyer se beknopte Die Afrikaanse literatuur 1652-2004 word verwys na die ek-gesentreerde poësie van hierdie digter, wat nie ’n wesenlike beswaar mag wees nie. Hy verwys na die “weinig beelding” en swak liefdesverse.
Op bl. 108 meen die digter “poësie is die ware taal van die ongetemde gemoed!” en probeer peil wát die ware gedig bepaal, maar selfs hier in die getob oor die kunsvorm bly dit dikwels net stelling. Dieselfde geld “Poësie as ’n organisme” (bl. 103) waar ons die lewenskrag mis van die gedig.
Ons vind ook talle selfbewuste of narcistiese verse wat handel oor die digterskap in ’n voortdurende soeke na die “ware gedig”. Hier is Kermode nogmaals tersaaklik: In die genoemde teks tree hy in gesprek met Culler dat literatuurkritiek voortdurend aannames moet ondersoek oor wat goed/sleg in die digkuns behels.