🌿 Tuinmaak in Suid Afrika: 2016
Na die eerste heerlike reën van die seisoen, is dit vandag 'n pragtige blou, koel somersdag en my gedagtes gaan terug na my jong dae in die laat 1950's toe ons as kinders na elke reënbui buite in die waterpoele gaan speel het, kaalvoet en sonder sorge. Uitbundig gelag en mekaar met die water bespat en dit het nie saak gemaak dat ons vol modder geword het of dat ons klere besmeer was nie (daar was mos ordentlike "Surf" in daardie dae) - en in daardie dae is ons gedurig aangemoedig om buite te gaan speel.
En eintlik het ons nie 'n ander keuse gehad nie - geen TV, geen rekenaars en geen selfone of X-box nie, ons moes ons self vermaak. Hop-skotch, kennetjie, leap frog, draadkarretjies wat ons self gemaak het en rond gestoot het op "dorpstrate" wat ons in die sand gemaak het, vlieërs gevlieg, bome geklim en gespeel ons is Tarzan, veldblommetjies bymekaar gemaak om huistoe te vat vir Ma is maar 'n paar van die goed waarmee ons onsself besig gehou het.
En dis hoe ek vroeg vanoggend gevoel het, lus om kaalvoet in die poele water te plas. Of 'n vlieër in die sterk briesie te vlieg. Ek het my pantoffels in die huis gelos en kaalvoet oor die gras geloop na die reënmeter om te sien hoeveel ons gehad het. Gisteraand se stormagtige 28mm reën het die aarde goed gedoen, en my siel ook. Dis sommer asof al die spinnerakke weg gewas is tesame met die verskriklike hitte wat ons die afgelope weke ondervind het. Die dor aarde verdor sommer jou menswees ook, maak dat jy lus is vir niks. Ek kon aan niks kom nie en was net so verlep soos my Krismisrose. Maar nou staan hulle almal weer regop, verfris na daai hemelse water en
- Van Graan
Posted by Maree Clarkson at 08:46 No comments:
Labels: kaalvoet, somersdag, tuin
'n skets van Lobelias in 'n hangmandjie - Geínspireer deur een van Cathy Johnson se sketse
Baie van my Kappertjies het dit deur die winter gemaak!
Nuwe lewe in die tuin! Die Rooiborsduif het 3 babatjies so vroeg in die seisoen.
Maar Somer het ook sy slegte kant. Dis 'n tyd van lastige vlieë en muskiete, veral muskiete wat my hoenders byt en hoenderpokkies veroorsaak. Ek haat gifstowwe, maar vir muskiete en rotte het ek geen genade nie. Baie maal styg my irritasie vlakke saam met die temperatuur – enige iets hier oor 28℃ en ek sluit myself toe in my ateljee met die lugverfrisser op 'n sterk 16℃. Stappies in die veld word gereël vir vroeg-oggend of skemer en die strand besoek ek net in die winter, wanneer die temperatuur gewoonlik so 'n matige 23℃ is.
Maar wanneer alles eers begin blom en groen word, dan is die somer die moeite werd!
Posted by Maree Clarkson at 09:11 No comments:
Labels: kappertjies, rooiborsduif, somer, winter verby
Posted by Maree Clarkson at 11:14 2 comments:
Wanneer laas kon jy 'n skoenlapper se pragtige kleure bewonder? Of 'n by waar hy naarstigtelik besig is om stuifmeel bymekaar te maak? Lanklaas? Waarskynlik, want deesdae word alles mos bespuit met al wat gif is. Selfs heuningbye word bedreig.
Help 'n by in nood!
Waarvan ons en ons nageslag gaan lewe as heuningbye en skoenlappers van die aarde af verdwyn, is 'n ope vraag. Naas water en suurstof, is bye en skoenlappers onmisbaar vir oorlewing, want daar is niks wat die bestuiwingsfunksie so kan vervul nie, en niemand kan daardie funksie by hulle oorneem nie. Die goeie nuus is dat ons kan tuinmaak om skoenlappers en bye te lok. Omdat die huidige habitats en voedselbronne minder word, moet ons bestaande bye-vriendelike plante beskerm en in stand hou deur meer bye-vriendelike plante aan te plant.
Hoewel bloekombome indringers kan wees, is hulle baie belangrik as 'n voedselbron vir ons inheemse bye. Die doel is om, deur goeie bestuur, bloekombome te behou as voedselbron vir ons bye. Grondeienaars moet die spesies en ligging van bloekombome op hul plase identifiseer. Dié sonder bloekombome kan dit oorweeg om sekere nie-genoteerde spesies (bv.E. ficifolia of E. gomphocephala) te plant waar hulle nie waterbronne bedreig of 'n indringingsgevaar stel nie.
In 'n eko-vriendelike tuin is daar nie plek vir insektedoders nie. Of dit nou 'n kontakdoder of 'n sistemiese middel is, los dit. Aan die begin sal dit dalk moeilik wees, want die natuurlike vyande sou lankal die wyk geneem het omdat daar nie kos is nie. Ek kan nie onthou wanneer laas ek insekdoders in my tuin gebruik het nie. Nou die oggend sit ek en luister na die voëlgeluide. Ek besef toe dis omdat ek nie meer gif spuit nie dat hier meer goggas is, en omdat hier meer goggas is, is hier meer voëltjies, want hier is genoeg kos om te oorleef en kleintjies groot te maak.
Wanneer daar insekte in jou tuin is, is daar liefde in die lug! In die insekwêreld word klanke en geure dikwels gebruik om 'n maat te vind—wat nie 'n maklike taak is as jou lewensduur net 'n paar weke is en daar maar min voornemende maats in die omgewing is nie.
Insekte speel 'n noodsaaklike rol in ons daaglikse lewe. Trouens, ongeveer 30 persent van die voedselsoorte wat ons eet, is afhanklik van bestuiwing deur bye, waarvan die meeste wilde bye is. Maar bestuiwing is net een van die nuttige take wat insekte verrig. Insekte hou die aarde skoon deur middel van 'n doeltreffende herwinningstelsel wanneer hulle dooie plant- en dieremateriaal in bruikbare vorme omsit. Sodoende word die grond vrugbaarder gemaak, en voedingstowwe wat vrygestel word, kan dinge laat groei.
Wyfiepouoogmotte vind 'n maat deur 'n reuk af te skei wat so sterk is dat 'n mannetjie byna 11 kilometer daarvandaan die wyfie kan vind. Sy sensitiewe voelers kan 'n enkele molekule van die reuk waarneem.
Krieke, sprinkane en sonbesies verkies om hulleself hoorbaar te maak. Selfs die mens kan die minnesang van die sonbesie hoor wanneer hy sy hele liggaam in 'n klankbord verander. 'n Groot groep sonbesies wat besig is met hofmakery, kan meer geraas as 'n lugboor maak!
Drolpeer - Dombeya rotundifolia - foto vanaf Veldwagter
Halleria lucida langs 'n ou stomp en Vuurpyle
Maar dit gaan nie net oor die gebruik van gifstowwe nie. Ons kan heelwat doen om ons tuine meer aanloklik vir die veervolk te maak. Daar is heelwat plante wat veral skoenlappers kan terug lok tuin toe, soos die Koraalboom (Erythrina lystemon), die Notsung, ook genoem Fuschia, (Halleria lucida), en die Drolpeer (Dombeya rotundifolia). 'n Goeie keuse vir tussen klippe of op 'n rotstuin is die Crassula perfoliata. Ander plante is die Sonbekkiebos (Metarungia longistrobus), Fynblaarrooihout (Ochna serrulata), en die Wilde-pynappel (Eucomis Comosa, Eucomis autumnalis en die Eucomis humilis).
Al die vuurpyle (Kniphofia) variëteite, Makhaya bella, Freylinia tropica, Juncus effesus en selfs die Varkoor wat hou van skaduwee en baie water.
Geniet die skoenlappers wat terugkom en onthou -- 'n ruspe is net 'n skoenlapper wat nog nie vlerke gekry het nie!
- Sommige van die inligting vanaf 'Kormorant'
Posted by Maree Clarkson at 12:55 No comments:
Labels: bye, ekovriendelike tuin, skoenlapper
Rustyd vir my en die tuin
Dis winter en my tuin rus, behalwe vir die aalwyne en vetplante wat nou almal blom. Meeste van my vetplante wat in potte is, is in die huis ingebring vir die winter en net 'n paar wat ek dink gehard genoeg is, is nog buite. Vir party is dit hul eerste winter buite, so ek hou styf duimvas!
Die Crassula imperialis hier bo geniet die winter son en kan jy glo daar is 'n paadjie daar binne êrens? Dis een ding van as die tuin rus, dan rus ek ook en as ek weer kyk, het moeder natuur alles toe gegroei!
Hierdie Aalwyn (A. zebrina) het die mooiste koraalpienk blomme aan lang stingels en wanneer hulle klaar geblom het hierdie jaar, wil ek die sade versamel en nog van hulle plant. Hierdie is een van die min aalwyne wat nie omgee om in die koelte te groei nie.
Sover is al die Swaardvarings nog groen en ek hoop net nie ons kry erg ryp nie, want dan sal al my groenigheid weg wees.
Die afgelope somer het my grasperk (wat ek nog steeds beplan om te verminder!) mooi gegroei, maar die winter (en die rysmiere!) het al klaar hul merk gelos. Net duskant die kamera op die onderste foto is die grasperk vol kaal kolle waar die rysmiere hul skade aanrig. En daar's nie veel wat mens kan doen nie. Volgens die Koöperasie help gif-korrels wat gestrooi moet word nie (iets wat ek buitendien NOOIT in my tuin gebruik nie) aangesien net kontak-gif op rysmiere werk. En dis 'n onmoontlike saak, want hulle is almal diep onder die grond in hul nes. Dis 'n probleem waaraan ek nog werk...
Aalwyn (A. ferox)
Aalwyn ferox in volle blom
Aalwyn striatula se blomme
Aalwyn zebrina in volle blom
Posted by Maree Clarkson at 10:49 No comments:
Labels: aalwyne, aloe ferox, kaktus, rustyd, rysmiere, vetplante, winter
Wat 'n tuin nodig het
'n Tuin benodig geduld, werk en aandag. Plante groei nie net met ambisie en goeie bedoelings nie. Hulle floreer omdat iemand tyd aan hulle bestee het.
Om 'n tafel in die tuin te dek is 'n daad wat die tuin vier, wat wys dat jy haar skoonheid waardeer en dat jy dankbaar is vir haar oorvloed.
Daar is ietsie uiters bevredigend omtrent 'n bos wortels met die blare nog aan. Dalk is dit die gedagte van hulle uit die grond trek...
Labels: tafel, wat 'n tuin nodig het, wortels
Hawerwortel - Salsify
Het jy al ooit van "hawerwortel" gehoor? In Engels is dit Salsify (Tragopogon porrifolius), 'n wortelgroente wat deel is van die perdeblom-familie (Dandelion). Hierdie groentesoort word deur baie mense as onkruid beskou en ek het dieselfde gedink toe ek dit in my tuin ontdek het. Dit is oorspronklik inheems aan die Mediterreense gebiede maar het al oral oor die wêreld versprei.
Hawerwortel lyk baie soos die Perdeblom (Dandelion), maar die saadbol is amper 10 maal groter as dié van die Perdeblom. En dit word 120 cm hoog, anders as die laag-groeiende Dandelion.
Hawerwortel staan ook bekend as die "oesterplant", omdat dié wortel, wanneer gaar, se smaak aan oesters herinner. Dié wat weet, sê ook dit smaak soos aspersies of artisjokke, met 'n klapper-nasmaak.
Die blom van Hawerwortel voor dit sade vorm.
Die wortels lyk amper soos lang, dun witwortels (parsnips) met romerige wit vleis en 'n dik, bruin skil. Hawerwortel kan geskil, gekook en fyngemaak word en ook in soppe en bredies gebruik word. Skil die wortels, stoom vir 15 tot 30 minute en braai dan in 'n bietjie botter.
Dié groente is nie algemeen in Suid-Afrikaanse supermarkte of groentewinkels beskikbaar nie, maar dit is maklik om dit in jou groentetuin te kweek. Die beste tyd om dit te plant is van Maart tot Mei en in September. Pas-maats vir hawerwortel in jou groentetuin is wortels, blaarslaai, spinasie, bone en andyvie.
Lees meer hier oor hierdie groentesoort.
Labels: groente, hawerwortel, salsify, tragopogon porrifolius
Aartappel-water vir jou plante
Hou die water waarin jy aartappels of pasta kook. Stysel-water moedig die grond aan om voedingstowwe af te skei. Maar moenie soutwater gebruik nie aangesien dit die plante skade kan doen.
Labels: aartappelwater, aartappelwater goed vir plante, tuinwenk
My tuin - 'n dieretuin!
'n Tuin - 'n plek waar jy kan rus in vrede, ontkoppel van eksterne probleme en bekommernisse. 'n Tuin vol bome en baie voëltjies. 'n Tuin vol skoenlappers, besies, bye en allerhande ander insekte!
Maak jou tuin 'n lushof vir al ons geveerde vriende, insekte en allerhande klein soogdiertjies. Plant inheems, voorsien kos, beskutting en water en beleef jou eie klein paradys!
Resepte vir voëltjiepoeding - Voëls sal heerlik hieraan smul . . .
1. Maak sowat 450 g kookvet in 'n pan warm sodat dit sag kan word. Meng dit met 1 k warm water, 2 k hawermout, 1 k meel en 4 k voëlsaad en plaas in jou voëltjievoerder.
2. Plaas 1-2 k kookvet in 'n bakkie saam met heuning en uitgebraaide brokkies spekswoerd. Laat die bakkie in warm water staan. Voeg droë broodkrummels of voël­saad by wanneer die vet begin smelt. Roer die mengsel en vorm in 'n bol. Plaas in 'n houer en laat dit afkoel en styf word. Plaas dit in 'n stuk netmateriaal – die net waarin 'n mens uie of aartappels koop, werk goed – en hang dit in die tuin op.
Ek sien 'n tuin so wonderskoon:
'n Tuin waarin daar liefde woon,
Waarin die fraaiste blomme groei,
En waar die mooiste bloeisels bloei.
Uittreksel van Die Tuin van Geluk, geskryf deur Joffie Janse van Rensburg op 25 April 1942
Swartkop Wielewaal (Black-headed Oriole - Oriolus larvatus)
Janfrederik - Cape Robin-chat (Cossypha caffra)
'n Verkleurmannetjie - ek sien hulle nie meer gereeld genoeg nie!
Die Swartkeelgeelvinke besig met nesbou - Masked weaver (Ploceus velatus)
Nuwe lewe in die tuin
'n Jong Fiskaallaksman - die ouers het hierdie somer al twee broeisels gehad - Fiscal Shrike (Lanius collaris)
Ek is altyd bly wanneer die Grys Loeries kom kuier! Grey Lourie (Corythaixoides concolor)
Gevlekte lyster - Groundscraper thrush (Psophocichla litsitsirupa)
Harig of stekelrige larwes van 'n mot of skoenlapper aan die basis van my Soetdoringboom
Hottentosgotte is ALTYD welkom! (Praying mantis)
'n Ongewone besoeker aan my tuin - Ringnekparakiet (Indian ringneck parrot) - Hy het hom verlustig aan die sonneblomsade, brood en vrugte
Geelbeklyster (Karoo Thrush - Turdus smithi)
'n Baba Mynah. Die ouers is nie baie welkom in my tuin nie! (Acridotheres tristis)
'n Baba Wawielwebspinnekop (Orb-web spider), net so 3cm vanaf die tip van haar voorpote tot die tip van die agterpote