Nuuskommentaar: Kankerbalkies eis baieFoto: Pixabay.com Die dryfkrag agter hierdie belasting is die minister van gesondheid wat meen Suid-Afrikaners is te vet vir hul eie gesondheid. Maar as gekyk word na die jongste verslag van die Wêreldgesondheidsorganisasie wat pas bekend gemaak is, is dit duidelik dat die veldtog om ’n ander probleem die hoof te bied, naamlik rook, nie verslap kan word nie. Teen 2030 sal die aantal mense wat jaarliks weens tabakrook sterf tot agt miljoen styg. Op die oomblik eis rookverwante siektes jaarliks ses miljoen mense. Hierdie syfer staan in skerp kontras met onlangse nuus dat die aantal sterftes aan kanker in die VSA in 2016 25% laer was as in 1991. Een van die hoofredes vir die afname wat verskaf word, is dat veldtogte teen rook effektief is. Die verslag van die Wêreldgesondheidsorganisasie (WHO) en die Amerikaanse Nasionale Kankerinstituut dui ook ander gesondheidsverwante koste van rook aan, en dit kos die ekonomieë van die wêreld ongeveer $1 biljoen per jaar. Nie alle rokers kry uiteindelik kanker of ’n hartaanval nie, en nie alle kankerpasiënte rook of het gerook nie. (Hierdie skrywer, ’n nie-roker, is met twee soorte kanker gediagnoseer.) Tog is die regstreekse verband onbetwisbaar daar. Daar is byvoorbeeld talle navorsingsverslae oor hoe gevaarlik passiewe rook is, en lande begin byvoorbeeld ’n verbod op rook in voertuie plaas as daar kinders in is. Om die rookgewoonte af te skud is nie so maklik nie, en selfs pasiënte wat chemo kry, sal periodiek ’n “treintjie” met hul chemosakkies en al maak en buite iewers ’n dampie gaan slaan. Tog het die WHO die mikpunt gestel om teen 2025 tabakgebruik met 25% te verminder. Dit is reeds duidelik dat dié teiken nie gehaal gaan word nie. Sommige lande het egter aansienlike sukses. In Swede rook nog net 11% van die bevolking en in Australië 15%. Intussen dui navorsing daarop dat kanker wêreldwyd, maar veral in armer lande, skerp aan die toeneem is. Volgens ’n onlangse verslag van die WHO, soos berig in The Guardian, sal kankergevalle van 2012 oor die volgende twee dekades met 70% toeneem. Dis ongeveer 25 miljoen nuwe gevalle per jaar. Dit is ondenkbaar dat van die armer lande sal kan byhou met die groeiende koste om dit te bekamp, en selfs ryk lande gaan maar noustrop trek. Navorsing wat in November 2016 bekend gemaak is, dui daarop dat mense wat 15 sigarette per dag rook, elke jaar 150 bykomende genetiese mutasies in elke longsel ondergaan. Dit raak elke orgaan van die liggaam, hoewel longe die ergste geraak word. Dit is soos om Russiese roulette te speel omdat enigeen van hierdie mutasies die kanker kan genereer. Ten minste 17 soorte kanker by mense word met rook in verband gebring. Hoewel rook lande enorme bedrae per jaar kos, bied dit ook aan regerings die geleentheid om deur aksynsbelasting (sondebelasting) ruim te skep. Nie alle regerings is dus ewe entoesiasties om die probleem hok te slaan nie, selfs al is die belastinginkomste uit tabak en alkohol baie minder as die koste op die ekonomie. Waar een land groot bedrae aan belasting hef, word ’n bykomende probleem dikwels geskep dat enorme hoeveelhede sigarette van buurlande waar Jan Taks nie so kwaai skep nie, ingesmokkel word. Die groot geheim is natuurlik om nooit te leer rook nie. Dikwels kry sosiale druk iewers langs die pad die oorhand. En iemand anders kan met sy lewe daarvoor boet, en daardie iemand kan jou eie kind wees. Natuurlik kan die sterfte van selfs die strafste roker nie-rookverwant wees. Die afgelope Maandag is ’n asteroïde wat maar eers twee dae tevore ontdek is tussen die aarde en die maan deur. In ruimteterme is die aarde met ’n aks van ’n haarbreedte gemis. Die dag daarna het ’n reuse-aardbewing in die see, omring deur Filippynse en Indonesiese eilande, nie ’n dodelike tsoenami opgelewer nie omdat die episentrum te diep was. Aan rookverwante sterftes kan egter iets gedoen word.