Ondersoek die betrekkinge tussen die EU en Azerbeidjan voor die beraad van die Oostelike Vennootskap - EU-verslaggewer
Ondersoek die verhouding tussen die EU en Azerbeidjan voor die beraad van die Oostelike Vennootskap
On D15 Desember, sal Brussel die sesde beraad van die EU en Oostelike Vennootskap (EaP) landleiers gasheer - die eerste amptelike beraad tussen die blok en sy oostelike lede sedert 2017. Die verhoudings tussen die kante het langs verskillende paaie ontwikkel sedert die bekendstelling van die EaP twaalf jaar gelede – skryf Vasif Huseynov
Vir Azerbeidjan sal die komende vergadering die eerste beraad wees ná die land se beslissende oorwinning oor Armenië in die 44 dae Karabakh-oorlog (27 September – 10 November 2020) wat die land se territoriale integriteit herstel het. Dit sal ook 'n belangrike geleentheid wees om te praat oor die toekoms van die land se betrekkinge met die EU en waarskynlik ook die konsep van 'n nuwe raamwerkooreenkoms waaroor die partye reeds 'n paar jaar onderhandel.
In 2010 is 'n nuwe soort wetlike raamwerk vir die OOS-lande, naamlik die Assosiasie-ooreenkoms (AA), deur die EU voorgestel. Die Azerbeidjanse regering het egter aanvanklik met die EU vir 'n AA begin onderhandel, maar het in 2013 daarteen besluit en die EU-gesentreerde aard van die voorstel gekritiseer. Baku het sy teenkanting verklaar teen enige ooreenkoms wat die strategiese en gelyke aard van sy betrekkinge met die EU kan skend. In plaas van 'n AA, het die Azerbeidjanse regering twee alternatiewe raamwerke voorgestel wat kwansuis beter in lyn sou wees met die belange en doelwitte van Azerbeidjan. Baku se eerste inisiatief, die Strategiese Moderniseringsvennootskap (SMP), wat in 2013 voorgestel is, sou nie wetlik bindend wees nie (inteendeel met die AA), die Vennootskap- en Samewerkingsooreenkoms (PCA) van 1996 as die regsgrondslag vir verhoudings behou, polities uitsluit omstrede kwessies en noem duidelik Azerbeidjan se territoriale integriteit wat verband hou met die Armenië-Azerbeidjan-konflik.
Terwyl die EU die SMP verwerp het, maar 'n meer ontvanklike toon getoon het vir die tweede voorstel - Strategiese Vennootskapsooreenkoms - wat deur die Azerbeidjanse regering by die Riga-beraad van die OOS in 2015 geïnisieer is. In November 2016 het die Europese Buitelandse Aksiediens (EEAS) het 'n mandaat vir onderhandelinge van lidlande in die EU-raad gekry en in Februarie van die volgende jaar het die partye met die onderhandelinge begin. In April 2019 het die Azerbeidjanse minister van buitelandse sake, Elmar Mammadyarov, verklaar dat meer as 90 persent van die teks van die EU-Azerbeidjan-ooreenkoms reeds ooreengekom is.
Aan die einde van 2019 het Azerbeidjan se president Ilham Aliyev onthul dat die twispunt in die onderhandelinge vir 'n nuwe dokument verband hou met die EU se verwagting vir Azerbaijan se toetreding tot die Wêreldhandelsorganisasie (WHO) en die voorgestelde regulasies oor die prys van aardgas wat uitgevoer word deur Azerbeidjan. "Die tyd het nie aangebreek vir so 'n lidmaatskap [aan die WHO], aangesien die basis van ons uitvoere vandag olie en gas is," het president Aliyev gesê. Wat die energiepryse betref, het hy onthul dat Azerbeidjan aangebied word om gas vir uitvoer teen binnelandse pryse te verkoop – wat vir Baku onaanvaarbaar is aangesien Azerbeidjanse burgers van aardgas teen 'n verlaagde prys voorsien word.
Ten spyte van hierdie uitdagings in die onderhandelinge, het die partye nie moed opgegee nie en probeer om in die nabye toekoms ooreenkoms te bereik. Die omvattende ekonomiese samewerking tussen die EU en Azerbeidjan, veral op energiegebied, was die hoofmotivering vir die partye om die onderhandelingsproses te finaliseer. Die EU het die grootste aandeel (meer as 40 persent) in Azerbeidjan se totale handel, is die grootste belegger beide in die olie en nie-olie sektor van die land. Op sy beurt speel Azerbeidjan 'n toenemend belangrike rol vir die Europese energiesekuriteit. Die Suid-Kaukasiese republiek voorsien in ongeveer 5% van die EU se olievraag en voer vir die eerste keer sedert verlede jaar gas na die Europese mark uit.
In Desember 2020 het Azerbaijan gas na Europa begin uitvoer deur die Southern Gas Corridor (SGC), 'n projek ter waarde van $33 miljard. Alhoewel die aandeel van die Azerbeidjanse gas minder as 2 persent in die algehele gasinvoere van die EU is, sal die Azerbeidjanse gas vir sommige lede 'n spelwisselaar wees. Bulgarye sal byvoorbeeld tot 33% van sy totale gasaanvraag deur die SGC-pyplyn kan dek na die voltooiing van die interkonneksie na Griekeland. Aan die ander kant sal die belangrikheid van hierdie pyplyn vir die Europese energiesekuriteit aansienlik toeneem as die samesprekings oor Turkmenistan se deelname aan die projek suksesvol eindig.
"Van Januarie tot 31 Oktober vanjaar het Azerbeidjan vir 14 maande meer as 10 miljard kubieke meter aardgas via hierdie roete gelewer. Die gas is aan Turkye, Georgië, Italië, Griekeland en Bulgarye gelewer," het president Aliyev in sy toespraak gesê na die VIII Global Baku Forum in November 2021. "Wat die lande betref waar Azerbeidjanse gas voorsien word, is daar geen gas, geen pryskrisis, geen vries nie. Dit wys weereens dat die Suidelike Gaskorridor 'n belangrike projek vir energiesekerheid en Europa as geheel," het hy bygevoeg.
Die oplossing van die Armenië-Azerbeidjan-konflik open nuwe geleenthede vir die Azerbeidjan-EU-verhoudinge. Gedurende sy betrokkenheid by die streek was dit 'n uitdaging vir die EU om vorendag te kom met 'n benadering wat aanvaarbaar is vir beide Baku en Jerevan. Terwyl Jerevan die EU geëis het om die selfbeskikkingsbeginsel rakende die besette gebiede van Azerbeidjan te beklemtoon, het Baku 'n beroep op Brussel gedoen om die territoriale integriteit van Azerbeidjan op dieselfde manier te behandel as met ander territoriale konflikte in die buurt. Die bevryding van die besette gebiede van Azerbeidjan verlede jaar en die begin van die onderhandelinge oor die afbakening en afbakening van die Armenië-Azerbeidjan grense verlede maand sal waarskynlik meer gunstige politieke omgewing vir die EU genereer om met die streekslande in gesprek te tree.
Om die geleenthede wat deur die na-oorlogse situasie geskep is, effektief te benut, moet die EU die streeklande gelyk behandel en hul bekommernisse in sy beleid teenoor die streek in ag neem. Brussel is byvoorbeeld wyd gekritiseer in Azerbeidjan hierdie somer ná die aankondiging van 'n hulppakket vir die Oostelike Vennootskap-lande. Die EU het aansienlik minder hulp aan Azerbeidjan (minder as 200 miljoen euro) as Georgië (3.9 miljard euro) en Armenië (2.6 miljard euro) toegeken, wat Azerbeidjan se behoeftes om die totaal vernietigde Karabakh-streek te ontgin en te rehabiliteer, verontagsaam. Die EU het nie daarin geslaag om 'n oortuigende verduideliking vir hierdie teenstrydigheid te verskaf nie, wat vrae laat ontstaan ​​het oor die ware aard en doelwitte van die beleggingspakket en 'n negatiewe impak op die EU se beeld onder die Azerbeidjani gehad het.
In die aanloop tot die OOS-beraad, hoewel dit nie duidelik is of Baku en Brussel die samesprekings oor die nuwe raamwerkooreenkoms kan finaliseer en dit tydens die beraad kan onderteken nie, skep die bilaterale ekonomiese verbande en die oplossing van die Armenië-Azerbeidjan-konflik meer gunstige voorwaardes vir die ontwikkeling van die betrekkinge tussen Azerbeidjan en die Europese Unie.
Dr. Vasif Huseynov is 'n senior adviseur by die Sentrum vir Analise van Internasionale Betrekkinge (AIR-sentrum) in Baku, Azerbaijan