Goeie nuus vir Afrikaans | Netwerk24
Deur Jo Prins 16 Januarie 2020 06:45
Die feit dat 'n wêreldbekende uitgewer soos Penguin skynbaar belangstel in Lapa-uitgewers is goeie nuus vir Afrikaans. Jo Prins verduidelik hoekom.
Asof die jaar nie reeds besig en wild genoeg in my buurt begin het nie, kom daar salvo's van 'n heel ander aard oor my pad.
Ek en twee vriende sit sowat 'n week ná die Melville-skietery heel onder in 7de Straat (terloops, daar is nie restaurante in "7de Laan" soos heelwat media berig het nie).
Die een skerts met galgehumor ons moet net nie met ons rûe na die straat se kant sit nie . . . en toe drink ons 'n bier of wat.
En soos dit maar gaan tussen joernaliste sê die een so in die verbygaan: "Het jy gehoor Penguin gaan vir Lapa koop?"
Ek proes amper in my mout. Hoe nou? Die internasionale uitgewery Penguin Random House vry na die uitgewery wat aan die ATKV behoort?
Vreemd, dink ek, baie vreemd. Maar glad nie 'n verrassing nie – gesien in hoe 'n mate die Random Pikkewyne (soos mense in die bedryf die laaste paar jaar na die uitgewery verwys) sy Afrikaanse aanbod uitgebrei het.
Ek begin rondvra. Niemand wil hoegenaamd op rekord praat nie, maar agter hande is dit duidelik: die proses om Lapa as 'n juweel in die Pikkewyn se kroon te kry, is reeds goed aan die gang.
Nou ontstaan die volgende vrae:
Hoekom op aarde sou die ATKV van Lapa Uitgewers ontslae wil raak?
Hiermee saam wonder 'n mens natuurlik ook of daar ander vryers was (en of hulle 'n kans gegun is om na die tafel toe te kom).
Lapa vaar nie so goed soos hy moet nie en dis 'n sinkende skip waarvan die ATKV wil afstand doen.
Óf, en dis die opsie wat ek reken éérder die rede is: Lapa het die laaste paar jaar só goed gedoen dat wie ook al dié uitgewery by die ATKV wil koop, behoorlik die sak sou moes skud. Dis 'n reuse-aanwins.
So, ek reken: "Penguin made them an offer they could not refuse."
Afrikaners se koopkrag nie onderskat
Wat beteken dit vir Penguin Random House SA?
Die uitgewery gaan binne die Suid-Afrikaanse mark 'n nog groter speler word en veral wat sy Afrikaanse publikasies betref.
Maar met só 'n oorname is daar altyd eindelose jitters: die eerste ding waaroor mense wonder is of ek nog my werk gaan behou.
Penguin het 'n betreklik lywige span bemarkers en opdraggewende redakteurs en daar is seker bietjie vet om te sny.
Die Pikkewyne het toegewyde mense wat kyk na fiksie (plaaslik en internasionaal, Afrikaans én Engels) en dieselfde geld niefiksie. Om nie eens te praat van ander drukname, natuurboeke en kook- en kinderboeke nie.
En wanneer daar 'n groot skrywer van belang, soos Arundhati Roy, die ronde moet doen in Suid-Afrika, is daar iemand wat als kan los om haar aan die hand te vat.
Hoe suksesvol Roy se besoek destyds hier hanteer is, is debatteerbaar.
Lapa daarteenoor het nie die "span" wat Penguin het nie, maar aarde: die mense wat daar is, doen 'n groter span se werk.
Ek reken hierdie balanseertoertjie gaan vir Steve Connolly (die uitvoerende hoof van Penguin Random House SA) en sy mense nogal 'n uitdaging wees.
'n Mens wonder spesifiek hoe die nuutgevonde niefiksie-afdeling by Lapa onder Marida Fitzpatrick by Penguin geakkommodeer gaan word. En hoe gemaak met Wenkbrou – die druknaam wat bietjie meer wil uitdaag en edgy wil wees?
En wat gaan die Pikkewyne met Lapa se romanzas maak? Daardie romantiese spookasem wat behoorlik van die rakke af vlieg?
Dis dalk hartseer dat daar een minder stem, een minder onafhanklike uitgewery in die mark gaan wees – natuurlik geen goeie nuus vir die kleiner spelers wat die mark wil betree of die laaste paar jaar hul koppe begin lig het nie.
Kyk, Connolly en kie is nie groentjies nie.
Toe hulle destyds vir Karin Brynard (een van my gunstelingskrywers) aan boord gekry het en boonop saam-saam (of net kort daarna) die Afrikaanse weergawes van 'n Engelse roman laat verskyn het, het 'n mens besef dié mense onderskat nie Afrikaanssprekendes se koopkrag nie.
En jy gaan waar die geld is . . . vra maar vir Grattan Kirk, die grootbaas van Exclusive Books.
Boonop, jy hoef net na die Getaway-storie te kyk en waar die tydskrif Weg! vandag trek vir 'n bloudruk hoe om nie die Afrikaanse mark te onderskat nie.
Ook die aanstelling destyds van Frederik de Jager en nie te lank daarna nie Melt Myburgh, was baie goeie geluide.
Dat albei laasgenoemde here intussen nie meer by Penguin is nie, vertel dalk ook 'n storie – maar geen storie is perfek nie.
Fourie Botha by Umuzi, 'n druknaam van Penguin, is nog daar – en ek hoop hy bly daar, want hy doen uitmuntende werk.
Maar dat dié Ingelse in Lapa belangstel, is beslis goeie nuus vir Afrikaans.
* Prins is 'n vryskutjoernalis van Johannesburg. Die menings van skrywers is hul eie en weerspieël nie noodwendig dié van Netwerk24 nie.