Zimbabwe: Die steel van plase bemagtig niemand en is sleg vir die ekonomieDie ingang na Centenary Farm. In die wettelose wêreld van Zimbabwiese landbou in 2014 het jy net ŉ “aanbodbrief” – onderteken deur die minister van landbou, meganisasie en besproeiingsontwikkeling – nodig om iemand se huis, sy bestaansmiddel en sy oeste te steel. Só eenvoudig is dit. In die geval van die Centenary Farm in die Figtree-distrik van die Matabeleland-Suidprovinsie is die werkers en hul gesinne op 5 Augustus verwyder uit die huise wat hulle dekades lank bewoon het. Daar was geen hofproses nie. Die polisie het geweier om die skurke teen te gaan, selfs al was hulle deur die hoërhof so beveel. By daardie geleentheid was ek saam met die plaaseienaar, Dave Conolly, in Figtree se polisiekantoor waar hy gepleit het dat die hoërhof se bevel uitgevoer word en sy plaaswerkers beskerm word. Die polisie het egter geweier en die wetteloosheid het sy loop geneem. Die Conollys het voedsel met besproeiing geproduseer en, met die hoërhof se toestemming, probeer om aan te hou boer. Zimbabwe het immers oeste en voedsel nodig. Die land het ook ŉ behoefte aan werkverskaffing en beleggings. Daarsonder sal die ekonomie vinnig kwyn en meer mense sal deel word van die groter wordende getalle wat ly. Ironies genoeg staan daar op die minister van landbou se webwerf: “Die toekoms van Zimbabwe… is geleë in die ontwikkeling van ‘n gediversifiseerde, lewendige, mededingende en suksesvolle landbousektor.” Die persoon wat Conolly se goed ontwikkelde kommersiële plaas wil hê is ŉ “chef” – ŉ baie senior man in die president se kantoor. In ŉ wettelose staat kan sulke mense doen wat hulle wil. Hulle het net ŉ “aanbodbrief” nodig en in die wettelose chef-wêreld van Zimbabwe gee dit aan hulle die volste reg om die hoërhof te ignoreer en straffeloos te steel. Die handtekening en stempel van ŉ regter van die hoërhof het geen waarde nie wanneer ŉ chef met ŉ “aanbodbrief”, wat deur ŉ minister onderteken is, opdaag – veral as die “chef” dr. Ray Ndhlukula is – onderhoofsekretaris van die president en die kabinet. Dr. Ndhlukula is ook aan die hoof van die regering se ZimAsset-program vir voedsel en voedselsekuriteit, wat in Desember 2013 aangekondig is. Die mikpunt van die plan is: “Vorentoe na ŉ bemagtigde gemeenskap en ŉ groeiende ekonomie.” Die uitvoering van die plan sal deur die volgende missie gelei word: “Die verskaffing van ŉ omgewing vir volgehoue ekonomiese bemagtiging en die sosiale transformasie van die mense van Zimbabwe.” Gister het dr. Ndhlukula se skurke egter die werkers op Centenary Farm verhinder om hul oeste te kweek. Conolly is uit sy huis gejaag en versperrings is opgerig sodat hy nie kon terugkeer om die 30 000 uieplantjies te besproei of te oes, of om die 50 000 koolplantjies in die grond te sit nie. Hy en sy werkers se enigste uitweg was om weer na die polisiekantoor te gaan. Die polisie is die bewakers van wet en orde – maar nie in Zimbabwe nie. Daar word die president se rassistiese uitsprake en beleide sonder teenstand verduur. Gister, nadat Conolly en sy werkers agt uur lank by Figtree se polisiekantoor gesit het, is hulle deur ŉ assistentkommissaris in Harare meegedeel dat dr. Ndhlukula kan doen wat hy wil solank hy ŉ aanbodbrief het. Dié brief moet nog getoon word, maar die Conollys en hul werkers het Figtree diep bekommerd verlaat, soos soveel duisende boere en hul gesinne voor hulle wat ook nie beskerming aangebied is nie. Dit is moeilik om aan iemand in ŉ ander land te verduidelik hoe dit voel as die polisie vir jou sê hulle sal nie die wet nakom en jou beskerm nie. Dit is soos ŉ voetbalwedstryd waarin die skeidsregter een span toelaat om al die reëls te oortree en weier om sy fluitjie te blaas wanneer mense geslaan en geskop en beseer word en waarin geen reëls toegepas word nie. Een span se spelers speel binne die reëls, maar die skeidsregter deel rooikaarte aan al sy lede uit. Hulle moet die veld kreupel verlaat en aan ŉ spul skurke ŉ oop doelhok laat. Dieselfde skurke beweeg dan na die volgende wedstryd en herhaal alles met dieselfde skeidsregter in beheer. In die Bybel lees ons dat die dae van die profeet Miga niks anders was as die huidige Zimbabwe nie:”Hulle begeer ŉ stuk grond en vat dit, huise, en lê beslag daarop. Hulle kul ŉ man uit sy huis uit, ŉ mens uit sy besitting uit.” (Miga 2:2). Die Conollys se plaas is nie die eerste wat onteien is nie, ondanks die regering se wyd verkondigde beleid van “een man, een plaas”. Ons weet van minstens nog twee: Wilfred Hope se plaas in Marula en Vlakfontein – ook bekend as Subdivisie 2 van die Marulablok. Centenary Farm is Dave Conolly se enigste plaas. In Zimbabwe word wyd geglo dat dr. Ndhlukula se minnares die permanente sekretaris is van die ministerie van grond en landelike hervestiging. As dit waar is, sal dit hom in staat stel om op aanvraag aanbodbriewe te bekom. In sy posisie mag niemand hom keer nie, want die wet beteken niks vir die magtige manne in Zanu-PF nie. Hulle is verhewe bo die wet, onaantasbaar en immuun teen vervolging. Hulle kan doen wat hulle wil en daar is geen grense aan hul grypsug nie. In baie gevalle is die rykdom wat hulle ten koste van Zimbabwiërs versamel het, verbluffend. In die Ou Testament het koning Agab en sy goddelose vrou, Jesebel, Nabot se wingerd afgeneem. In Zimbabwe neem ŉ chef die Conollys se huis, keer ŉ hele gemeenskap om te oes, vat die plaas en laat die werkers dakloos en werkloos “omdat hulle die mag in die hande het”. (Miga 2:1) Die Bybel waarsku sulke mense: “Die Here sê: Ek beplan rampe vir hierdie mense van wie jy jouself nie kan red nie.” Dit sal mense soos dr. Ndhlukula loon om te let op die ondergang van koning Agab en koningin Jesebel en om ŉ ommekeer te maak en berou te hê voordat hulle die mense van Zimbabwe nog meer laat ly en uiteindelik geestelike vergelding op hulself haal. Ben Freeth Woordvoerder – SADC Tribunal Rights Watch Sel: +263 773 929 138 E-pos: [email protected] Nog leesstof: ZimAsset will not solve our problems – Charles Mangongera, navorser. http://www.theindependent.co.zw/2013/12/06/zimasset-will-solve-problems/