Beurtkrag knou klein dorpies – DA(Argieffoto: Unsplash) Die DA in die Tswaing- plaaslike munisipaliteit in Noordwes sê dat beurtkrag en voortslepende kragonderbrekings verreikende gevolge vir dié landelike munisipaliteit inhou wat sy gemeenskappe versmoor. Die DA versoek selfs nou dat Tswaing tot ŉ rampgebied verklaar en van beurtkrag vrygestel word. Die party het Woensdag ’n oorsiginspeksie in Delareyville en Sannieshof gedoen om vas te stel hoe beurtkrag en gereelde kragonderbrekings weens kabeldiefstal hierdie gemeenskappe raak. Carin Visser, die DA se kiesafdelingshoof in Noordwes, sê beurtkrag het veral ’n ernstige uitwerking op die lewensgehalte van bejaarde inwoners wat spesiale sorg benodig. Sy het spesifiek na Huis Delarey in Delareyville verwys, waar die bestuur Dinsdag noodgedwonge die familielede van 89 bejaardes moes kontak om hul geliefdes te kom haal omdat die ouetehuis nie die sorg kon verskaf nie. Volgens Visser het ’n ondergrondse hoofspanningskabel ontplof toe elektrisiteitstoevoer Dinsdag ná geskeduleerde beurtkrag om 16:00 herstel is. Dit het die fasiliteit tot 03:00 Woensdagoggend sonder elektrisiteit gelaat. Kabeldiefstal is nog ’n groot probleem wat gereeld verdere onderbrekings veroorsaak. Dié misdrywe vind veral snags plaas en gedurende tye wanneer beurtkrag ingestel is. Boeregemeenskap ook geraak Visser sê dat beurtkrag en bykomende elektrisiteitsonderbrekings ook sy tol op die boeregemeenskap eis. “Dit vertraag die vervoer van oeste na silo’s aangesien baie ure verlore gaan om te wag vir elektrisiteitstoevoer om graan af te laai. Boere is ook huiwerig om landerye vir die saai van koring voor te berei omdat die risiko van langdurige elektrisiteitsonderbrekings die besproeiing van landerye negatief sal beïnvloed. Pluimveeboere verloor die grootste deel van hul broeipare weens die elektrisiteitsonderbrekings.” Visser sê beurtkrag en onderbrekings jaag boere boonop derduisende rand vir diesel uit die sak om kragopwekkers te laat loop om te verseker dat water gepomp kan word en dat pluimvee warm gehou word. “Daarbenewens moet baie boere in alternatiewe energiebronne belê om net die basiese bestuur van hul bedrywighede te verseker. Dit lei daartoe dat insetkoste die hoogte inskiet en sal lei tot toenames in voedselpryse en verdere werkverliese wat ons nie kan bekostig nie. “NWK het byvoorbeeld agt silo-aanlegte in die omgewing. Tydens kragonderbrekings beloop die bykomende koste om elke aanleg te bedryf tot R30 000 per dag.” Visser sê boere in die Tswaing‑omgewing het verder 52 bakkies op eie koste beskikbaar gestel om kabeldiefstal te bekamp deur groot elektrisiteitslyne tydens beurtkrag en snags te patrolleer. Volgens Visser is Sannieshof ’n gewilde teiken vir kabeldiefstal tydens beurtkrag. “Kabeldiewe het Dinsdag vir die 21ste keer die afgelope tien maande toegeslaan en Sannieshof en omgewing vir lang tye sonder elektrisiteit gelaat. Plaaslike boere en die polisie het reeds twee suksesvolle inhegtenisnemings gemaak, maar nuwe groepe diewe daag op sodra beurtkrag begin. Dit neem Eskom elke keer meer as 24 uur om ’n gesteelde kabel te vervang terwyl inwoners en besighede deur nóg ’n dag sonder elektrisiteit sukkel.” Visser sê voorts dat die kragnetwerk in Delareyville oor die afgelope 25 jaar nie opgegradeer is nie, terwyl twee bykomende dorpe tot hierdie ou netwerk gevoeg is. “Dit het daartoe gelei dat die vraag die aanbod oorskry en dus gereelde onderbrekings veroorsaak weens ’n oorlading van die stelsel. Die stelsel faal vyf of ses keer ná ’n beurtkragsessie, wat groot skade aan toestelle en toerusting veroorsaak.” ‘Verklaar Tswaing tot rampgebied’ Die DA beplan om aan Lenah Miga, die LUR vir samewerkende regering, en Eskom te skryf om te versoek dat Tswaing as ’n rampgebied verklaar en van beurtkrag vrygestel word weens die vervalle infrastruktuur en die voorkoms van voortdurende kabeldiefstal. “Tswaing is dalk ’n landelike munisipaliteit, maar die uitwerking en koste van beurtkrag en kragonderbrekings het verreikende gevolge wat gemeenskappe versmoor.”