PressReader - Landbouweekblad: 2017-11-17 - Kies die reg­te son­ne­blom­pit­klas
Kies die reg­te son­ne­blom­pit­klas
Hoe­wel son­ne­blom­me met groot suk­ses ver­bou word en daar jaar­liks baie na­vor­sing oor dié ge­was ge­doen word, is daar steeds wan­be­grip wan­neer pit­klas­se ter spra­ke kom.
Daar word aan­vaar dat gro­ter son­ne­blom­pit­klas­se be­ter re­sul­ta­te le­wer as k­lei­ner pit­klas­se en dat gro­ter saad vin­ni­ger ont­kiem en op­kom.
Dit klink dalk lo­gies, maar is dit van toe­pas­sing op son­ne­blom­saad?
Kom­mer­si­ë­le bas­ter­son­ne­blom­saad in Suid-A­fri­ka word vol­gens die kul­ti­vars se groot­tes in ver­skil­len­de pit­klas­se ge­groe­peer en ver­koop.
SKEI DIE SAAD
Die doel­wit is om hier­die pit­klas­se, waar­van klas 1 die groot­ste en klas 4 die klein­ste is, ty­dens die ver­wer­kings­pro­ses van me­kaar te skei.
Die skei­ding word be­reik deur die saad oor siw­we met ver­skil- len­de sif­groot­tes te gooi en in die ver­skil­len­de pit­klas­se te skei.
Aan­ge­sien el­ke pit­klas aan ’n se­ke­re sif­groot­te toe­ge­skryf is, is dit be­lang­rik om in ge­dag­te te hou dat die saad se “skou­er­breed­te” — en nie die leng­te van die saad nie — be­paal in wat­ter pit­klas die saad val.
Wan­neer die mor­fo­lo­gie­se as­pek­te van son­ne­blom­saad bestudeer word, moet die vol­gen­de as­pek­te in ge­dag­te ge­hou word:
Daar word na son­ne­blom­saad ver­wys as ’n vrug wat be­staan uit ’n saad­jie bin­ne die pe­ri­karp of dop. Uit die foto op die vol­gen­de blad­sy kan ’n mens sien dat die dop rond­om die saad voor­kom, met lug­ruim­tes tus­sen die dop en die saad.
’n Dun vlie­sie, wat be­kend staan as die tes­ta, is ook di­rek om die saad sig­baar.
Die ver­skil in vrug­groot­te (saad) word be­paal deur die dop. Groot sa­de het ’n dik dop met groot lug­ruim­tes, ter­wyl k­lei­ner sa­de dun dop­pe het met k­lei­ner lug­ruim­tes.
K­lein sa­de kan dus vin­ni­ger ont­kiem en op­kom om­dat dit in nou­er kon­tak is met die grond­wa­ter, wat baie voor­de­lig kan wees as die grond­wa­ter­in­houd laag is. Groot sa­de kan weer ster­ker saai­lin­ge le­wer om­dat meer voed­sel­re­ser­wes in die saad­lob­be be­skik­baar is.
Vir ont­kie­ming moet die saad wa­ter deur die dop tot in die lug­ruim­tes ab­sor­beer. So­dra die
Na­vor­sing toon dat k­lei­ner son­ne­blom­pit­klas­se ho­ër kiem­krag­tig­heid be­sit en die ver­moë het om vin­ni­ger op te kom as gro­ter pit­klas­se.
lug­ruim­tes met wa­ter ge­vul is, kan die saad wa­ter ab­sor­beer deur die pro­ses van im­bi­bi­sie. Ty­dens dié pro­ses vind gas­wis­se­ling ook tus­sen die saad en die grond plaas. Dik dop­pe, soos in die ge­val van groot sa­de, kan tot ge­volg hê dat gas­wis­se­ling sta­di­ger plaas­vind, wat ont­kie­ming kan ver­traag.
Die pro­ses van ont­kie­ming en saai­ling­ves­ti­ging is die be­lang­rik­ste fa­se vir op­ti­ma­le son­ne­blom­pro­duk­sie. Die suk­ses van hier­die pro­ses sal ’n reg­streek­se in­vloed op die son­ne­blom­plan­te­stand en wins­mar­ges hê.
Na­vor­sing toon dat k­lei­ner son­ne­blom­pit­klas­se ho­ër kiem­krag­tig­heid be­sit en die ver­moë het om vin­ni­ger op te kom as gro­ter pit­klas­se. Aan­ge­sien plaas­li­ke pro­duk­sie­toe­stan­de in plant­tyd sel­de i­de­aal is en son­ne­blom­saad nie die­per as 50 mm ge­plant moet word nie, is i­de­a­le grond­vog in die son­ne­blom­saad­bed van kor­te duur. Laas­ge­noem­de punt moet dus sterk in ag ge­neem word as die boer oor pit­klas­se be­sin vir die ko­men­de pro­duk­sie­jaar. Mnr. Jou­bert S­wa­ne­poel is son­ne­blom­ge­was­be­stuur­der by A­gri­col en me. Li­ze Hen­ning is ’n se­ni­or be­amp­te: vak­kun­di­ge diens­te by die U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat. NA­VRAE: Mnr. Jou­bert S­wa­ne­poel, e-pos: JS­wa­ne­poel@ a­gri­col.co.za
Ont­kie­ming en saai­ling­ves­ti­ging is deur­slag­ge­wend vir op­ti­ma­le son­ne­blom­pro­duk­sie en het ’n in­vloed op op­brengs­te en wins­mar­ges.
Die pro­ses van ont­kie­ming en saai­ling­ves­ti­ging is die be­lang­rik­ste fa­se vir op­ti­ma­le son­ne­blom­pro­duk­sie.
Pe­ri­karp/dop Saad Groot lug­hol­tes KLAS 1-PIT KLAS 3-PIT K­lein lug­hol­tes K­lei­ner son­ne­blom­saad toon vin­ni­ger ont­kie­ming en op­koms. Met be­perk­te grond­vog en ’n vlak plant­diep­te wat nor­maal­weg ge­volg word, is dit waar­de­vol­le in­lig­ting vir son­ne­blom­boe­re.