Jazz—sowel die musiek as die dansvorm—is in die twintigste eeu deur swart Amerikaners geskep. Maar die musiek is al vele dekades lank nie meer die alleenbesit van die Afro-amerikaners nie. En jazz-dans is so prettig en lewendig dat dit vir uiteenlopende gehore ’n wenner op die televisie sowel as in rolprente geword het…
AZZ as ’n musiekvorm het vroeg-vroeg in die twintigste eeu in Amerika ontwikkel. Ons kan nie vir seker sê wie die woord eerste gebruik het en wat dit veronderstel sou wees om te beteken nie. Dit is nietemin aanvanklik “jass” gespel en het verwys na musiek wat omstreeks 1915 in Chicago gespeel is.
Maar wat is jazz eintlik? Dit is ’n gevoel en stemming wat moeilik is om te beskryf, en nie eens jazz-musikante en -kritici stem saam oor die definisie daarvan nie. Dit is ’n aanbiederskuns, ’n manier van musiek maak. Dit word op sy korrekste nie in gepubliseerde bladmusiek bewaar nie, maar op plate en ander opnames.
As ’n mens na die aard van jazz kyk, val die besonderse ritme daarvan op. Die aansteeklike, fassinerende ritmes is hoofsaaklik op die 4/4-marstempo gegrond. In konvensionele musiek word die eerste en derde maatslag van ’n vierslagmaat geaksentueer. In jazz word die tweede en vierde egter beklemtoon, wat vir ’n gesinkopeerde ritme sorg.
Improvisasie is ook ’n basiese element van jazz. Die improviserende musikant kan ’n nuwe tema, of melodie, komponeer, of hy kan nuwe variasies en patrone van ’n bestaande melodie skep. Terwyl een lid van ’n orkes ’n tema ontwikkel, sal ’n ander daarop uitbrei. Elke musikant in die orkes voeg iets van sy eie daaraan toe en verskeie musikante improviseer gekyk op dieselfde tema. Soos iemand dit al gestel het: “’n Jazz-musikant is ’n jongleur (gooi- en vangkunstenaar) wat harmonieë pleks van lemoene gebruik.”
Die gebruik van ’n paar sogenaamde blue-note sorg vir die tonaliteit wat kenmerkend van ’n groot deel van jazz is. Die toonhoogte van die derde noot (mi) en sewende noot (ti) weifel tussen mol en gewoon. Blue-note word vernaamlik in die soort folkliedjie gehoor wat as die blues bekend staan. ’n Instrumentale vorm van blues, sonder sang, is ’n basiese element van jazz.
In jazz word die musiekinstrumente ook op besonderse maniere gespeel. Blaasinstrumente, soos die trompet, neem dikwels die toonkleure van ’n singende of pratende stem aan. Toondempers word gebruik om ongewone klanke aan die trompet, tromboon en ander instrumente te gee. Die ritme-deel van ’n jazz-orkes is nie tot tromme beperk nie. Die klavier, kitaar en basviool word ook as slaginstrumente aangewend.
In die 1980’s was daar ’n dramatiese verskraling van die jazz-gemeenskap, asook ’n skeuring. ’n Hoofsaaklik ouer gehoor het verkies om by die tradisionele style te bly. Wynton Marsalis het hom ten doel gestel om musiek te skep binne dit wat hy as die tradisionele beskou het en uitgebrei op vorms waarin sulke kunstenaars soos Louis Armstrong en Duke Ellington die baanbrekerswerk gedoen het.
wat die oorspronklike op die wêreldwye web by flickr geplaas het op hierdie bladsy, waar dit ten tyde van ons oorname op 30 Junie 2010 gelisensieer was ingevolge die Creative Commons 2.0 Generic-lisensie. Kragtens hierdie lisensie word hergebruik op sekere voorwaardes vergun