Phala Phala: Bewerings oor geldmisbruik, Zizi Kodwa ‘kan nie gestaaf word’Zizi Kodwa. (Argieffoto: ANA) Die parlement se gesamentlike staande komitee oor intelligensie het Dinsdag gesê hulle kon geen onafhanklike, verifieerbare inligting kry om bewerings te staaf dat Zizi Kodwa, die adjunkminister van staatsveiligheid, by enige toesmeerdery van die Phala Phala-aangeleentheid betrokke was nie. Verdere bewerings dat fondse bedoel vir misdaadintelligensie gebruik is om ŉ geheime ondersoek na die rooftog van miljoene dollars op pres. Cyril Ramaphosa se plaas te finansier, kon ook nie deur die komitee bevestig word nie. Jerome Maake, voorsitter van die komitee, sê dit beteken egter nie dat Kodwa nou vrygespreek is, of dat staatsliggame nie bewerings rakende die aangeleentheid moet ondersoek nie. Die ondersoek na Kodwa spruit uit bewerings dat hy van die rooftog geweet het, maar gekies het om die saak ŉ staatsgeheim te hou eerder as om die aangeleentheid by die toepaslike owerhede aan te meld. Daar is ook beweer dat Kodwa genl.maj. Wally Rhoode, hoof van die presidensiële beskermingseenheid, vergesel het tydens geheime interaksies tussen die Suid-Afrikaanse en Namibiese owerhede en dat ’n geheime misdaadintelligensiefonds gebruik is om geheime operasies te finansier wat die diewe opgespoor het, met die doel om die gesteelde geld terug te kry. Luidens die bewerings is byna R2 miljoen per maand uit hierdie fonds bestee om ’n spesiale elite-taakspan te stuur om Ramaphosa se private wildplaas te bewaak. Die komitee dui verder in hul verslag aan dat Kodwa ontken dat hy vooraf kennis van die beweerde aangeleentheid gedra het, asook die bewerings teen hom. “Genl. Fannie Masemola, nasionale polisiekommissaris, het gesê dat geen fondse van die Suid-Afrikaanse Polisiediens se Misdaadintelligensie-eenheid (SAPD-CI) se geheime rekening aangewend is met betrekking tot die diefstal by Phala Phala nie,” lui die verslag verder. Siviwe Gwarube, DA-hoofsweep, sê die komitee se bewering dat hulle nie genoeg bewyse voor hulle gehad het om met die ondersoek voort te gaan nie, bewys “presies hoekom die instelling van ’n ad hoc-komitee oor hierdie aangeleentheid dringend nodig is”. “Op 26 Junie 2022 het die DA-leier, John Steenhuisen, aan die speaker [Nosiviwe Mapisa-Nqakula] geskryf om te versoek dat sy ’n ad hoc-komitee op die been bring wat nie net ’n ondersoek na pres. Ramaphosa se betrokkenheid instel nie, maar ook ander staatsinstellings wat by hierdie aangeleentheid betrek word. “Speaker Mapisa-Nqakula het die versoek verwerp op grond daarvan dat die komitee deurslaggewende dele van die versoek sal ondersoek,” het Gwarube Dinsdag gesê. Die DA dring nou opnuut daarop aan dat die skandaal op alle vlakke gedek én alle staatsinstellings deeglik ondersoek word. “’n Ad hoc-komitee sal die bewyse kan bekom dat enige ander parlementêre liggame in hierdie saak moet optree. “Daarbenewens sal dit op ’n oop en deursigtige wyse gedoen word, in teenstelling met enige werk wat deur die komitee gedoen word.” Gwarube het ook na die hantering van die destydse Nkandla-aangeleentheid verwys en gesê dat Mapisa-Nqakula die foute van haar voorgangers herhaal deur die parlement “nutteloos te maak in die lig van kritieke nasionale aangeleenthede soos hierdie”.