Die skiet van kopskote deur jagters op wild bly ’n kontroversiële onderwerp en menige debatte het al om die kampvuur ontstaan oor die voor- en nadele daarvan. Die term “kopskoot” is per definisie reeds ’n probleem – ’n dier se brein moet genoegsaam beskadig word om dit suksesvol met die eerste skoot te dood. Daar moet dus na ’n “breinskoot” verwys word om te verseker dat ervare en minder ervare jagters dieselfde taal praat en die implikasies verstaan. Hoekom praat ons nie van ’n “voorlyf” skoot wanneer ons na ’n hart/longskoot verwys nie. Eenvoudig, die koeël moet die spesifieke orgaan (hart en/of longe) genoegsaam beskadig en die “voorlyf” is nie spesifiek genoeg wanneer daar oor suksesvolle skootplasing gepraat word nie. Deur te verwys na “kopskote” word daar veral by die minder ervare jagter en leek ’n verkeerde persepsie geskep oor wat regtig bedoel word.
Die Vereniging se eerste verantwoordelikheid is die opleiding van ons lede en veral juniors om verantwoordelik op te tree - in die geval spesifiek wanneer hulle jag. ’n Verantwoordelike jagter se primêre verantwoordlikheid is om sy prooi met die eerste skoot so vinnig en SEKER moontlik dood te skiet. Indien jy twyfel, moet nie die skoot skiet nie! Skootplasing het twee elemente nl. die teoretiese of anatomiese kennis van waar bv. ’n bok se hart/long area is. Die tweede is die praktiese vermoë van die skut, om onder “jagtoestande” die koeël so te plaas (afhangende van onder andere die hoek waarteen die dier staan) dat die korrekte orgaan bereik en genoegsaam beskadig word, om die dier so vinnig moontlik te dood. Dit impliseer uiteraard ook die gebruik van ‘n geskikte koeël (gewig en konstruksie) vir die spesifieke kaliber met inagneming van die grootte van die spesie om te verseker dat die koeël diep genoeg penetreer om die organe te bereik en te beskadig. My eie ondervinding met ‘n hart/long skoot op wildsbokke , ongeag hul grootte, indien suksesvol uitgevoer, is die dood van die dier binne 10 tot 20 sekondes, na die eerste skoot geskiet is.
Die lede van die SAJWV wat reeds op die skietbaan deelgeneem het aan die vlakteskietoefening op ’n springbok teiken, kan getuig hoe moeilik selfs ’n goed geplaaste hart/long skoot op 200 en 300 meter kan wees. Op die skietbaan is daar relatief ideale toestande – bekende afstande, windvlae op elke 100 meter om windeffek op die koeël te bepaal, ’n stabiele gemaklike skietposisie, ’n teiken wat “stilstaan” en genoeg tyd om die skoot te skiet.
‘n Onsuksesvolle breinskoot na ‘n dier wat bv. wel in die gorrel of neus tref word, word dikwels nie deur die jagter opgemerk nie – daar word aanvaar die skoot was mis! en die dier gaan ‘n aaklige dood tegemoet a.g.v. infeksie, bloedverlies, dors en honger. Die jagter wat die selfvertroue het om ‘n breinskoot te probeer skiet, het ‘n baie spesifieke verantwoordelikheid om seker te maak dat die skoot wel die hele dier gemis het! Volg op en maak doodseker dat daar nie enige ander deel van die dier getref is nie. Indien jy die selfvertroue gehad het dat jy die ongeveer pomelo grootte brein van bv. ‘n blouwildebees kan raakskiet, hoekom sou jy dan die hele kop van dieselfde dier misgeskiet het?
Nog ’n faktor wanneer jagters ’n breinskoot op ’n dier oorweeg onder normale jagomstandighede (nie “oes van wild” nie), is die tipe terrein. Wanneer daar gejag word in vlakte of savanna habitat, kan ’n gewonde dier gewoonlik gesien word oor lang afstande en gevolg word met ’n voertuig, indien nodig, en vinnig die genadeskoot toegedien word. Wanneer daar in bergagtige of bosveld tipe habitat gejag word, is ’n gekweste dier baie moeiliker om op te spoor. Indien die dier opgespoor word is dit dikwels eers ’n dag of ’n paar dae later - reeds dood, of in ’n verswakte toestand. Soms het die jagter reeds die plaas verlaat en betaal vir ’n bok wat nie betyds opgespoor kon word nie. Ten spyte daarvan dat die jagter vir die bok betaal het, is die boer met reg steeds ongelukkig oor die lyding wat die dier gehad het!
’n Uitstekende DVD oor skootplasing is beskikbaar by die Jagterswinkel van die Vereniging by die nasionale kantoor en goedgekeur deur die SAJWV. Die DVD is beskikbaar teen R100-00. Hierdie DVD illustreer verantwoordelike skootplasing uitstekend en in die materiaal word die risikos van “breinskote” baie duidelik uitgewys.