Account number: 4084773710
DIE ZAMA-ZAMA STORIE
Die volgende artikel wat deur Neels Jackson - redakteur van die Kerkbode geskryf is, vertel ons Zama-Zama Hope 4 U storie baie mooi:
As jy onder die armstes wil werk, is een van die belangrikste dinge om daar by hulle te wees. Op dié manier help die Zama-Zama Hope 4 U Foundation om 'n verskil te maak in die Weste van Pretoria. Neels Jackson vertel van hulle werk.
Ons stap deur die Zama-Zama-plakkerkamp in die weste van die Moot in Pretoria. Daar is iets van 'n orde tussen die plakkerhuise van hout en sink. Op verskeie plekke is daar groentetuintjies.
Dr Jan Botha, predikant van die NG Gemeente Mootvallei, vertel dat daar verskillende soorte armoede is. In party gevalle het mense hulleself daaraan oorgegee. Hulle doen niks om daaruit te kom nie. In ander gevalle, soos hier in Zama-Zama plakkerskamp, wil mense nog iets beter hê. Hulle streef na meer.
Toe hulle daar wou begin werk, vertel sy kollega, dr Retha Kruidenier, het hulle by dr Stephan de Beer van Tukkies se Sentrum vir Kontekstuele Bediening gaan kers opsteek. Wat moet hulle doen? Hoe moet hulle betrokke raak, wou hulle weet.
Gaan wees net daar, was die raad wat hulle gekry het. Beoefen 'n bediening van teenwoordigheid. Die Here sal mense oor hulle pad stuur saam met wie hulle kan werk.
En dit is hoe die Zama-Zama Hope 4 U Foundation in hierdie arm gemeenskap betrokke geraak het. Die ooreenkoms tussen die name van die plakkerkamp en die stigting is nie beplan nie. Die plakkerkamp is maar een van verskeie plekke en gemeenskappe in die arm weste van Pretoria waar hulle betrokke is, vertel Botha.
Hy gaan haal die geskiedenis vyf jaar gelede toe hulle begin het met Moot Care, 'n projek met steun van die Noordelike Sinode waardeur hulle die Sentraal-Moot bedien het. Dit het veral gegaan oor werkloosheid, toerusting en opleiding en jeugwerk saam met Echo-Jeug-ontwikkeling.
Kruidenier was aanvanklik net 'n betrokke lidmaat wat by die teologie-afdeling in Tukkies se biblioteek ge-werk het. Later het sy self 'n meestersgraad in teologie en 'n doktorsgraad in pastoraat gedoen en vandag is sy, hoewel nie amptelik 'n predikant nie, deel van die bedie­ningspan van die NG Gemeente Mootvallei.
'n Paar jaar gelede het drie gemeentes in die Moot gekombineer om Mootvallei te vorm en toe het hulle by die Ring van Daspoort ingeskakel. Daarmee saam het hulle fokus ook weswaarts geskuif.
Van die begin af het hulle gesê daar is baie meer armoede in die weste, vertel Botha. Aanvanklik het hulle gepraat van Mootcare-wes, maar later het hulle besef 'n nuwe naam is nodig. Dit is hoe die Zama-Zama Hope 4 U Foundation tot stand gekom het. Zama-Zama beteken letterlik "probeer-probeer".
Dit is nou twee-en-'n-half jaar gelede en die stigting is as 'n nie-winsgewende organisasie geregistreer. Hulle werk in verskeie gemeenskappe. 'n Plakkerkamp soos Zama-Zama is maar een daarvan. By die NG Gemeente Wes­poort in Danville is hulle een van verskeie vennote in die netwerk van ondersteuning. En dan is hulle ook in verskeie skole in die gebied betrokke.
Proponent Yvette Bosman werk byvoorbeeld by 'n voedingsprojek by Wespoort en by van die skole in die om-gewing. En of dit onderwysers is wie se hande sy help sterk maak, of dit 'n siek en arm persoon is vir wie sy kos vat, en of dit kinders uit moeilike omstandighede is met wie sy werk, dieselfde boodskap klink telkens op: Dit is jou daarwees wat die belangrikste is, jou tyd, jou liefde en aandag. 'n Bediening van teenwoordigheid.
Een van Zama-Zama Hope 4 U se groot vennote is die Noordelike Sinode van die NG Kerk, maar hulle werk ook saam met besighede en private skenkers, veral mense wat kos gee.
Daar is 'n groot netwerk van mense wat gee om die armoede te help verlig en bestry, sê Botha. Die woord "netwerk" is een wat 'n mens telkens hoor. Netwerke is een van die sleutels tot die werk in sulke arm gemeenskappe.
Ons stap deur die Zama-Zama plakkerkamp en dan deur 'n stukkie veld tot by 'n ou huis waar ons een van die mense ontmoet wat die Here oor hulle pad gestuur het.
Pastoor Maphosa se kerk
Pastoor Florence Maphosa (38) kom oorspronklik uit Zimbabwe uit. Sy het in 2000 Suid-Afrika toe gekom en die laaste vier jaar is sy in Zama-Zama.
Toe sy daar gekom het, vertel sy, het sy gesoek na 'n kerk om by in te skakel. Toe sy niks kry nie, het sy besef dat sy 'n kerk moes begin. Aanvanklik was dit 'n selgroep in 'n kamer. Later het dit groter geword en moes hulle 'n ander plek vind. Uiteindelik het hulle 'n tent in Zama-Zama plakkerskamp begin gebruik.
Toe hulle begin het was Zama-Zama 'n onvriendelike en gewelddadige gemeenskap. Sy onthou 'n geval toe 'n vierjarige kind verkrag is. As hulle Sondae wou kerk hou, het van die mense doelbewus hulle radio's hard gestel. Van Vrydagmiddag af was die mense aan die drink, vertel sy.
Maar dinge het geleidelik verander. Sy het met die mense gaan praat en hulle sover gekry om hulle radio's sagter te draai terwyl hulle kerk hou.
Aanvanklik het hulle soms drankbottels in hulle tent gekry as hulle wou gaan kerk hou. Die mense het net daar gesit en drink. Later het die drinkers vir hulle kom sê hulle het hulle drankbottels opgeruim sodat Florence-hulle daar kon kerk hou.
Soos suurdeeg het die kerk se teenwoordigheid stadig maar seker deurgewerk. En 'n groot deel daarvan het te doen daarmee dat Maphosa in die week Zama-Zama se kleuters versorg.
Sy vertel dat daar vroeër niemand was wat bedags die kinders versorg het nie. Aanvanklik het sy begin om een maal per week na die kleintjies om te sien. Maar toe die mammas van Zama-Zama vra dat sy 'n crèche begin, het sy dit gedoen. Sy het 'n kortkursus in kindersorg gedoen en vandag bied sy 'n veilige hawe vir verskeie kleuters van Zama-Zama plakkerskamp.
Waar dele van Zama-Zama se gemeenskap vroeër openlik vyandig was teenoor haar en haar kerk, het hulle haar nou lief, vertel Maphosa met 'n breë glimlag.
Temba se storie
Maar dit is die storie van Temba wat die metafoor word van die werk wat Maphosa, Zama-Zama Hope 4 U en die hele netwerk van mense en instansies in hierdie en ander arm gemeenskappe in die weste doen.
Temba was 'n seun van sewe, vertel Maphosa. Hy was verstandelik gestrem en sy ogies skeel. Sy ouers het be­dags gewerk en dan was hy alleen. Die ander kinders het van hom af weggehardloop. As hulle naby hom kom, het hy hulle geslaan.
Sy het haar oor hom begin ontferm. Toe sy hom die eerste keer 'n drukkie gegee het, het hy dit glad nie geken nie. Maar sy was geduldig en het aangehou om hom met liefde te versorg.
'n Maand se volgehoue liefdevolle aandag het Temba uit sy dop laat kruip. Hy het geleer om ander mense ook drukkies te gee. Hy het 'n gelukkige liefdevolle kind geword wat saam met ander kinders speel.
En sy ouers het kom dankie sê.
Soos Temba verander het, het die vyandige en disfunksionele gemeenskap van Zama-Zama ook begin verander.
Die geweld in die gemeenskap het minder geword. Verkragtings soos dié van die vierjarige kleutertjie gebeur ook nie meer nie, sê Maphosa.
Die liefde wat Maphosa deur haar kerk en crèche in die gemeenskap uitstort, die liefde wat Zama-Zama Hope 4 U en verskeie ander vennote op verskillende maniere na die gemeenskap laat vloei, maak 'n verskil.
Zama-Zama ondersteun vir Maphosa op konkrete maniere deur byvoorbeeld kos en klere, vertel Botha, maar as 'n mens die vriendelike interaksie sien tussen Maphosa en Kruidenier, die Zimbabwiese pastoor en die Afrikaanse vrou wat by haar op die bank sit, dan besef jy die verhou­dings wat gebou word, die nie-tasbare maniere waarop mense se hande sterk gemaak word, tel dalk soveel meer.
90% is netwerke bou
Buite wys Botha die watertenks wat vir die gemeenskap van Zama-Zama opgerig is. Vroeër was daar geen watertoevoer vir die mense nie. Maar toe was daar 'n onderneming wat bereid was om boorgate te laat boor sodat die mense water kon kry. 'n Ander het geld gegee vir sonpanele sodat daar krag kan wees om die water uit te pomp.
In hierdie gevalle het hulle 'n netwerkrol gespeel om te help dat die dinge gebeur, vertel Botha. Seker 90% van hulle werk is om netwerke te bou, te koördineer, sê hy.
Iets daarvan sien 'n mens ook in die groot vraghouer wat aan die een kant van die plakkerbuurt staan.
Dit was 'n skenking. 'n Groep lidmate van Mootvallei het gekom en dit omskep in 'n kliniek. Hulle het dit geverf, vensters en 'n vloer ingesit en nou het dit 'n punt geword waar die Daspoort-polikliniek – nog een van die vennote in die groot ondersteuningsnetwerk – verskeie dienste aan die gemeenskap lewer. Dit wissel van klinieke vir swanger vroue tot MIV-toetse en mediese dienste vir kinders en vir mense met tering.
Zama-Zama Hope 4 U self lewer hoofsaaklik pastorale diens, sê Botha, byvoorbeeld in die geval van trauma soos as iemand met 'n mes gesteek is.
Daar is ook voorkomende werk wat gedoen word, ­dienste wat die gemeenskap help om gesond te leef sodat daar minder slegte goed gebeur.
Hy vertel van drie studente wat aangestel is (twee uit die Verenigende Gereformeerde Kerk) wat Saterdae met die kinders kom sokker speel. Ook vir die mans in die gemeenskap probeer hulle, in oorleg met die gemeenskap self, aktiwiteite soos sokker reël om hulle konstruktief besig te hou.
Gemeenskapswerk soos hierdie is een been van Zama-Zama Hope 4 U se werk, sê Botha.
Nog een is opleiding – en dit wissel van kursusse in lapverf en naaldwerk wat Mootvallei se vroue in 'n gemeenskap soos Zama-Zama gaan doen, tot by opleiding by skole in kwessies soos gesag en dissipline, seksualiteit en higiëne. Dit strek ook tot by die geleenthede wat geskep word vir studente om van hulle praktiese werk te kom doen tot by geleenthede vir nagraadse studente om te kom navorsing doen.
Verder wil hulle ook 'n sentrum van hoop wees wat veilige ruimtes skep vir mense om te kom praat, of dit nou by 'n omskepte vraghouer in 'n plakkerkamp is of by 'n kleuterskool of by skole.
En deur dit alles – deur die netwerke, deur die watertorings, deur die daarwees help hulle mense om gesond te word. Soos Temba.