Parys Gemeente - Geskiedenis Podcasts - 2021
Toe die berig in Parys versprei dat die wetgewende vergadering dit oorweeg om die monargie te herstel, het studente en werkers die strate ingevaar. Hulle het die stad oorgeneem, en die gemeente van Parys, soos dit genoem is, beheer die stad van 18 Maart tot 28 Mei. Marshal Mac-Mahon het Franse troepe gelei wat beheer oor die stad teruggekry het. Meer as 20 000 Parysenaars het hul lewens verloor deur die versperrings van die stad te verdedig.
Die Parys Gemeente tydens die Franse Revolusie was die regering van Parys van 1789 tot 1795. Gestig in die Hôtel de Ville net na die storm van die Bastille, het dit bestaan ​​uit 144 afgevaardigdes wat deur die 60 afdelings van die stad verkies is. Voordat dit formeel gestig is, was daar baie ontevredenheid in die strate van Parys oor wie die ware gemeente verteenwoordig en wie die reg gehad het om die Paryse volk te regeer.  Die eerste burgemeester was Jean Sylvain Bailly, 'n relatief gematigde Feuillant wat grondwetlike monargie gesteun het. Hy is in November 1791 opgevolg deur Pétion de Villeneuve na Bailly se ongewilde gebruik van die National Guard om 'n oproerige vergadering in die Champ de Mars (17 Julie 1791) te versprei. Teen 1792 is die Gemeente oorheers deur die Jakobyne wat weens die Selfverloëning-verordening nie in die Wetgewende Vergadering was nie. Die nuwe gemeente het beteken dat daar 'n werklik revolusionêre uitdaging aan die Wetgewende Vergadering was, hoewel die praktiese oorwinnings daarvan altyd beperk en tydelik was. Die geweld wat deur die Jakobyne veroorsaak is en hul oordrewe beteken dat die mag van die gemeente uiteindelik beperk sal word deur toenemende steun vir meer gematigde revolusionêre magte, totdat die Thermidoriaanse reaksie en die teregstelling van sy leiers daartoe gelei het dat dit in 1795 tot niet gaan. 
Gemeente Parys: Die opstand wat Frankryk 150 jaar later verdeel het
Die eerste daad van die beroemde opstand in die stad het op 18 Maart 1871 plaasgevind toe skare troepe keer om kanonne wat op die heuwel van Montmartre geparkeer was, te bekom. Dit was die nagevolge van die beleg van Parys deur die Pruise, waarin werkende mense vreeslik gely het.
Gedurende die volgende drie maande het mense se komitees die hoofstad bestuur, terwyl die amptelike Franse regering in Versailles opgehou het. Maar in Mei het die weermag ingetrek en die gemeente is verpletter.
Vir ondersteuners was dit - en sedertdien - 'n lente van hoop wat bloedig onderdruk is deur die magte van konserwatisme. Karl Marx beskou dit as 'n prototipe van sy werkersrevolusie. Lenin is begrawe met 'n vlag van Communard as sy kleed.
Maar tereg was dit 'n tyd van chaos en klaswraak. Hulle onthou die moord op priesters en die brand van bakens soos die Hôtel de Ville. Daarna het hulle versoening gedoen deur die Sacré Coeur -kerk te bou waar die kanonne was.
'N Anderhalf eeu verder verdeel die gemeente.
Vir drie maande van vandag af het die linkerkantse stadsaal van Parys herdenkings voorberei wat fokus op wat hy as die groot sosiale vooruitgang van die beweging beskou: gelykheid vir die geslagte, ontmagtiging van die kerk, deelnemende demokrasie.
Maar die regse opposisie sê dat die sosialistiese burgemeester en die presidensiële hoopvolle Anne Hidalgo 'geskiedenis' instrumenteer 'vir politieke doeleindes'.
"U kan die gemeente in een woord saamvat: geweld," sê Rudolph Granier, 'n lid van die sentrum-regse Les Républicains (LR) in die stadsraad.
Dit was 'n populistiese beweging. En in die huidige toestand van Frankryk en die wêreld - as ons in Parys die geel baadjies het en in Washington die Capitol bestorm - dink ek nie dat ons mense moet vier wat ons stadsaal afgebrand het nie. & Quot
Vir 'n ander LR-raadslid, Antoine Beauquier, "doen die linkse meerderheid sy gewone ding om geskiedenis en politiek te meng".
& quot Natuurlik was daar 'n gebeurtenis genaamd die Gemeente wat ons moet onthou. Maar ons moet onthou wat dit eintlik was - nie die fantasie van die Kommunistiese Party (PC) nie. Hulle dink elke Communard was 'n held. Maar baie was ook moordenaars. & Quot
Volgens die regterkant, gooi Anne Hidalgo haar rekenaar -bondgenote 'n been in die hoop dat hulle haar sal ondersteun in die wedloop om die Franse presidentskap, deur hulle toe te laat om die Commune -herdenkings te bestuur.
Die linkses het teruggekap deur die regs te beskuldig dat hulle 'quotsektarian' is en nie die regverdigheid agter die saak van die Communards sien nie.
"Dit is 'n teken van die tyd - die Franse regs word al hoe harder," sê Laurence Patrice, kommunistiese onderburgemeester van Parys.
Hulle het nog nooit so baie omgee vir die gemeente nie. Maar nou, saam met Emmanuel Macron, het die Franse 'n president wat sy sentrisme laat vaar het en eintlik meer en meer regs is.
& quot En dit dwing die tradisionele reg in posisies wat al hoe nader aan die uiterste is. & quot
In die sogenaamde & quotbloody week & quot aan die einde van die Gemeente, is duisende ondersteuners summier tereggestel - baie by die Mur des Fédérés (Wall of the Fighters) in die Père Lachaise begraafplaas, wat in Mei die fokus van herdenking sal wees.
Duisende ander is gevange geneem of in ballingskap gestuur voordat hulle in 1880 amnestie gekry het. 'N Vereniging, die Friends of the Commune, is destyds gestig om die terugkerendes te help en bestaan ​​tot vandag toe, met die doel om die beweging lewendig te hou ideale.
"Die meeste revolusionêre regimes wat daarin slaag, is teleurstellend," sê die Britse historikus van Frankryk, Robert Tombs.
Hier was 'n revolusionêre beweging wat nie geslaag het nie, wat nie so lank gehou het nie. En daarom staan ​​mense vry om allerhande dinge wat daar gebeur het en wat goed sou gewees het, daarop te projekteer.
So word dit 'n ikoon van feminisme, sekularisme en populêre demokrasie. Wat dit eintlik sou uitgedraai het as dit sou slaag, sal ons nooit weet nie. & Quot
The Paris Commune, 1871: Toe die werkersklas die eerste keer die mag gryp
Tans voel baie werkers moedeloos om te kyk na die manier waarop die samelewing bestuur word. Die ekonomie en die regeringstruktuur lyk so ingewikkeld. Die setels van mag lyk almagtig. Hierdie faktore kan ons laat voel dat sosiale verandering onmoontlik is.
Ons ryk geskiedenis van heldhaftige stryd deur die werkersklas is dikwels vir ons verborge.
Maar die verlede is vol voorbeelde van wat die werkersklas gedoen het. Dit is gevul met rede tot viering en inspirasie.
In 1871 was die werkers van Parys 'gereed om die hemel te bestorm', of so sê Karl Marx, die stigter van die moderne kommunisme. Hy was 'n groot bewonderaar van die heroïese en innoverende stryd van die werkers van Parys. Die Franse werkers het die eerste voorbeeld van werkers geskep en hulle het gewys hoe 'n regering van die werkers daardeur sou lyk en bestuur word.
Hoe het hierdie ongelooflike verandering tot stand gekom? Wat het die werkers gedoen? En wat het gebeur met hul wonderlike eksperiment?
Die mense van Frankryk het 'n lang geskiedenis van tirannie teëgestaan. Dit was die Franse Revolusie in 1789 wat die aanval op die Europese monargie geloods het, wat die gesig van die wêreld verander het. In 1815, die 1830's en 1848 het die Franse mense weer gesukkel om hul belange te verdedig en hul heersers uit te daag.
In elke geveg, terwyl hulle die monargie probeer uitdaag, het die kapitaliste 'n beroep op die werkers gedoen om vir hulle te veg. Elke keer as die werkers onafhanklike eise stel, het die kapitaliste omgedraai en 'n kompromie aangegaan met die ou orde van Franse bankiers en verhuurders.
Hulle het die werkers gevrees as 'n bedreiging vir hul opkomende orde. Dus, in 1871, het die Franse werkers sowel 'n lang tradisie van stryd as ervaring, wat hulle 'n begrip van die noodsaaklikheid gegee het om hulself onafhanklik as klas te organiseer.
In die 1860's was daar 'n ernstige ekonomiese krisis in Frankryk. Die Franse werkers het met stakings gereageer. Hulle het vakbonde en politieke klubs georganiseer. Revolusionêre idees het posgevat. The First International, 'n organisasie van werkers en revolusionêre intellektuele in Europa, verdedig die idees van werkersmag en sosialisme. Dit het 70 000 lede in Parys alleen gehad, ten tyde van die gemeente.
Die Franse heersers wend hulle tot oorlog as 'n uitweg uit hul ekonomiese probleme en om hul gebied uit te brei. In 1869 het Louis Bonaparte, die Franse keiser, Frankryk in 'n oorlog teen Pruise gelei. Die oorlog was 'n ramp vir die Franse, wat stryd na stryd verloor het.
Uiteindelik, op 2 September 1870, is Frankryk verslaan en 80.000 Franse soldate is gedwing om hulle aan die Pruise oor te gee. Van toe af, vir vyf maande, was Parys onder beleg: mense het honger gely en moes rotte en selfs perde eet om te oorleef - 60 000 van hulle sterf tydens die beleg. met konstante bombardemente. Maar die regering, gevolg deur 'n paar ryk burgers, vlug suidwaarts na Bordeaux.
In reaksie op hierdie militêre nederlaag het 'n opstand deur die mense van Parys die Bonaparte -monargie omvergewerp. 'N Republiek is in ballingskap uitgeroep, en partye wat die kapitalistiese klas verteenwoordig, is aan bewind geneem. Maar die kapitaliste was nie gereed om daadwerklik op te tree om Parys te red nie. Wie sou Parys regeer, terwyl die regering in ballingskap opereer? Wie sou die daaglikse lewe van die stad se mense organiseer?
Die National Guard stap vorentoe
Die meeste werkers in Parys het hul eie gewere gehad. Hulle het hulself op 'n buurtbasis in die National Guard georganiseer. Hulle het hul eie beamptes verkies. Hulle het afgevaardigdes gekies in 'n sentrale beheerliggaam, die Sentrale Komitee genoem. In die vakuum wat deur die nederlaag van Frankryk geskep is, was hulle die enigste ware mag in Parys.
Die 20 manne van die Sentrale Komitee het die verdediging van die stad gereël. Hulle organiseer die verspreiding van voorrade en betaal vir die wagte, ens.
Terwyl die Nasionale Garde besig was om in die daaglikse behoeftes van gewone mense te voorsien, het die nuwe kapitalistiese regering Parys aan Pruise oorgegee. Die kapitaliste het selfs ingestem om die oorwinnende Pruisen toe te laat om die stad binne te gaan as 'n verowerende leër. Maar die National Guard het gesê "no " en georganiseer om hul woorde te ondersteun.
Op 18 Maart 1871 het die nuwe republikeinse regering in 'n sluipaanval deur die Franse weermag probeer om 'n paar kanonne wat die Nasionale Garde in die stad versprei het, terug te neem om Parys teen aanvalle te beskerm. Maar die werkende mense van Parys, onder leiding van vroue tydens hul boodskappe, het hul pad geblokkeer.
Toe die Franse generaals hul troepe die bevel gee om op die werkende mense van Parys te skiet, het die weermag die twee generaals geskiet en met die National Guard -troepe verbrokkel. Die soldate het die National Guard as hul broers en die generaals as hul vyande beskou.
Na hierdie fiasko vlug die republikeinse regering vinnig na Versailles, en die rooi vlag word oor die stadsaal van Parys gehys. Die Nasionale Vergadering van die rykes in Versailles het probeer om meer wette te aanvaar om almal onder hulle te verpletter. Maar hul planne het teruggekeer en van die middelklasse - die winkeliers, handelaars en handelaars - in bondgenote van die werkers verander.
Die gemeente is in aksie gebore
Die National Guard het verkiesings vir die Paryse gemeente gereël. Dit was 'n verkiesing soos geen ander voor dit nie. Daar was algemene stemreg, met verteenwoordigers wat per distrik gekies is, sodat mense die kandidate eintlik geken het.
Negentig verteenwoordigers is gekies, maar vinnig het die verteenwoordigers van die heersende klas opgehou. Die groot meerderheid wat tot die gemeente verkies is, was revolusionêre. 24 uit 90 was werkers. Die gemiddelde ouderdom van die kommuniste was 37 jaar oud, terwyl die gemiddelde ouderdom van die regeringsamptenare in Versailles 62 was. Die gemeente verteenwoordig die jeug en die toekoms.
Almal wat gekies is, kon onmiddellik herroep word, sodat niemand meer kon dien as wat die kiesers hulle as hul verteenwoordigers wou hê nie. En hulle moes werkers se loon betaal, nie hemelhoë salarisse nie. Niemand sou ryk word daaraan om 'n afgevaardigde in die gemeente te wees nie. Toewyding aan die werkersklas, nie hebsug nie, was die kenmerk van hierdie nuwe liggaam.
Die gemeente het homself as 'n werkende liggaam beskou - die wette aanvaar, maar ook verantwoordelik vir die uitvoering daarvan. Daar was geen moeite nie, geen burokrasie om dinge te verstop nie. Die werkersmag beteken 'n goedkoop en doeltreffende regering met 'n beter lewe vir werkende mense.
Op 26 Maart het 200 000 mense na die Paryse stadsaal gekom vir die inhuldiging van die gemeente.
Die gemeente het sy internasionalisme verkondig en gesê dat werkers geen land het om te verdedig nie - slegs hul belange as 'n klas. Terwyl hulle in oorlog was met Pruise, het hulle 'n Duitser as minister van arbeid gekies.
Hulle het 'n pool gekies om as hoof van die verdediging van die gemeente te dien. Hulle het die Vendome -kolom afgebreek, 'n monument vir die glorie van die verlede van die Franse imperialisme en militêre ondernemings. Hulle eis dat diegene wat uit die oorlog baat gevind het, op hul wins belas moet word.
Hulle het die diensplig afgeskaf wat die armes gedwing het om die oorloë van die rykes te voer. Hulle het die staande weermag en polisie wat teen die bevolking gekant is, afgeskaf. In plaas daarvan sou woonbuurte deur hul eie gewapende bevolking geplaas word, met beamptes wat deur die geledere verkies is. Hulle het selfs generaals gearresteer as hulle nalatig was in hul plig teenoor soldate.
Hulle het ook regters gekies wat onmiddellik vervang kon word as hulle nie die algemene wil sou dien nie. Hulle het die dood uitgeroep aan diegene wat gesteel het. Gevolglik het die gangsters, prostitute en diewe gehardloop na Versailles, die sentrum vir die rykes. Byna alle misdaad het in Parys gestop.
Wat het die gemeente bereik?
Die gemeente het onmiddellik probeer om 'n reeks ekonomiese besluite te neem om gewone mense te help om weer op dreef te kom. Die Katolieke Kerk was een van die rykste en magtigste Franse instellings en 'n pilaar van die vorige koninklike en feodale struktuur. Die gemeente het die kerkbegroting afgeskaf en beslag gelê op kerkeiendom en dit tot nasionale eiendom verklaar. 'N Ander besluit het godsdienstige simbole uit die skole verwyder.
Huur is opgeskort tydens die Duitse beleg, maar die kapitalistiese regering het probeer om dit weer in te stel. Die gemeente het 'n moratorium op huurgeld geplaas. Dit het die terugbetalings op lenings oor drie jaar versprei en verklaar dat die betalings eers op 15 Julie van daardie jaar sou begin, sonder rente.
Hulle verbied die verkoop van items in pandjieswinkels omdat hulle geweet het dat die ekonomiese krisis baie geskoolde werkers gedwing het om hul gereedskap te verpand, sodat hulle nie meer kon werk nie. Hulle het beveel dat alle items wat voor 25 April verpand is, vrygelaat moet word.
Die gemeente het die dag van agt uur bepaal. Hulle het geslote werkswinkels probeer heropen en lone en kontrakte begin reguleer. In sommige werkswinkels het fabrieksrade die werk beplan en hul eie voormanne gekies. Hulle het werknemer se vergoeding gekry vir klipkappers wat gevaarlike werk sonder versekering verrig het. Hulle skaf boetes af op werkers wat gehef is as die werkers foute begaan het. Dit was werklik 'n regering wat die werknemers se belange eerste gestel het.
Hulle het ook verligting gebring vir die bakkers wat snags gedwing is om te werk, sodat die rykes soggens vars croissants sou hê. Die gemeente was van mening dat die bakkers se slaap en gesondheid meer werd was as die grille van die rykes! Lede van die gemeente het na die bakkerye gegaan om seker te maak dat hierdie nuwe reël toegepas word en alle bakkerye wat dit probeer oortree, gesluit. Die gemeente was 'n werkende liggaam, nie 'n sprekende liggaam nie.
Vroue was aktief in die gemeente. Hulle het geveg teen prostitusie, aangesien dit die uitbuiting van vroue was. Hulle het aangevoer om die stigma van kinders wat as onwettig beskou word, weg te doen. Hulle het die gewondes versorg en was een van die mees vasberade vegters op die versperrings toe die gemeente aangeval word.
Die gemeente het daarop gemik om onderwys gratis, verpligtend en sekulêr te maak. Hulle het 'n skool geopen waar werkers tegniese opleiding kon kry. Een skooldistrik het gratis skoolmateriaal aan arm kinders verskaf. 'N Ander het gratis klere en kos aan skoolkinders verskaf, wetende dat jy nie goed kan doen op skool as jy honger of swak aangetrek is nie.
Kinders was aktiewe verdedigers van die gemeente. Meer as 600 kinders is deur Versailles -troepe gevange geneem in die laaste gevegte om die toekomsvisie van die gemeente te verdedig.
Die gemeente het kultuur, voorheen die enigste eiendom van die rykes, vir gewone mense oopgemaak. Hulle het verklaar dat kuns vry van regeringskontrole moet wees. Hulle het die Louvre -museum, voorheen die privaat museum van die konings, oopgemaak vir almal om te sien.
Hulle het kontemporêre kunstenaars ondersteun. Daar was 'n kunsraad vir die gemeente wat Corbet, Daumier en Manet insluit - bekende Franse kunstenaars van die tyd. Akteurs en musikante wat onder die gemeente georganiseer is.
Die gemeente het leeskamers in hospitale geopen om die lewe aangenamer te maak vir siekes. Hulle het die rykes verbied om boeke uit die biblioteek te neem. Parys was gevul met mense wat teater toe gaan, konserte, museums, luister na straathoek toesprake, boeke lees en die vele koerante wat die nuusrakke opgedruk het. Die werkersklas was vol lewe, idees en entoesiasme! En dit alles gebeur in 'n stad omring deur 'n vyandige leër en onder konstante beleg.
Die gemeente geïsoleer en onder aanval
Daar is gepoog om kommunes in ander groot Franse stede te stig. Maar elders het hulle nie die algemene ondersteuning en organisatoriese kennis gehad wat in Parys bestaan ​​het nie. Al hierdie pogings is deur die regering van Versailles neergelê. Dit het die Paryse gemeente in wanhopige isolasie gelaat.
Die werkers was besig om die samelewing te herontwerp en 'n nuwe toekoms vir die mensdom te skep. Hulle het gedink dat die Versailles -regering hulle met rus sou laat. Maar hulle vyande was besig om hul bose planne te maak.
Beide Bismarck (die leier van Pruise) en die Franse regering in Versailles was besig om die ondergang van die gemeente te beplan. Bismarck het selfs 60 000 Franse krygsgevangenes vrygelaat om die Franse regering te help om Parys aan te val.
Vir ses weke is Parys deur die Versailles -regering gebombardeer, terselfdertyd dat dit omring was deur Pruisiese troepe. Die Franse weermag het hul eie hoofstad die grootste skade aangerig. Die kapitalistiese regerings van Frankryk en Pruise, hoewel hulle in oorlog met mekaar was, het gou die manier gevind om saam te werk teen hul gedeelde vrees - werklike werkers en#8217 mag!
Op 21 Mei het die Franse leër Parys binnegegaan. Daar was geen gesentraliseerde organisasie vir die verdediging van die stad nie. Alles is steeds op 'n buurt-tot-buurt basis georganiseer, insluitend die verspreiding van wapens en ammunisie.
Versperrings en kanonne is rondom die stad opgerig.Agt dae lank het die mense van Parys in die strate geveg en hul nuwe orde dapper verdedig. Op 28 Mei 1871 neem die Kommuniste hul laaste standpunt in die Pere Lachaise -begraafplaas in.
Nadat die kapitalistiese regering die gemeente verslaan het, het hy 'n afskuwelike wraak geneem. Die rykes het van Versailles teruggekeer om te kyk hoe die kommuniste geslag word en juig. Hulle wou die werkers van die wêreld 'n les leer. Hulle het op 'n bloedige toeval gegaan, op soek na iemand met poeier aan hul hande, 'n teken dat hulle vir die Gemeente geveg het.
Hulle het 30 000 mense tereggestel en nog 45 000 gevange geneem, waaronder 500 kinders! Hulle het 30 000 verban. Parys het altesaam meer as 100,000 mense verloor. Die strate was opgestapel met verrottende lyke van die slagting. Die siekte versprei vinnig. Groot dele van die werkersklasbuurte was aan die brand. Die wraak teen die werkersklas was so diep dat dit Frankryk dekades lank ekonomies agtergelaat het. Dit is hoe ver die kapitaliste bereid was om die werkers te straf omdat hulle dit wou waag om die mag oor te neem.
Lesse van die gemeente
Die gemeente bestaan ​​slegs 'n paar maande. Dit het geen padkaart om dit die pad te wys nie. Dit was 'n splinternuwe pad. Dit het baie foute gemaak langs die pad. Terwyl die kapitalistiese klas bloeddorstig en wreed was, was die gemeente geneig om te sag en versigtig te wees. Die gemeente het geweier om Versailles aan te val terwyl hulle nog die inisiatief gehou het, maar het die gemeente geen sentrale koördinasie vir die verdediging van Parys geskep nie.
Hulle durf die Bank of France, die middelpunt van kapitalistiese rykdom, nie aanraak nie, en laat die kapitaliste dus toe om daardie rykdom teen hulle te gebruik. Hulle het nie 'n manier gevind om hul revolusie uit te brei na die boere nie, die meerderheid van die Franse bevolking. Die kleinboere beland in die weermag wat die gemeente aangeval het.
Die gemeente het 'n onervare leierskap gehad. Hulle het geen revolusionêre party gehad om hulle te lei nie. Maar die leiers van die gemeente bly deurgaans aan die kant van die werkers. Hulle sterf op die versperrings of gaan tronk toe.
Marx het die kommuniste wat die hemel wou bestorm, korrek gegroet. " Hy het gesê dat, ondanks al sy foute, die belangrikste prestasie van die gemeente die bestaan ​​daarvan was. Die idee van werkers ' mag was nie meer 'n abstrakte konsep nie - nou het dit 'n lewende vorm aangeneem! Die gemeente het gewys wat die werkersklas kan en sal doen wanneer hy die kans kry om te regeer.
Die Franse werkers is tydelik verslaan. Maar ten spyte van die verskriklike woede van die aanvalle wat hulle in die gesig gestaar het, het hulle spoedig hul stryd hernu. In die 1880's het die Franse werkersklas weer aktief geword. Groot sosialistiese partye is in Frankryk en in Europa gebou.
Lenin en Trotsky, leiers van die Russiese rewolusie, en ander rewolusionêres van die volgende generasies, van regoor Europa, het die gemeente, sy heroïsme en sy foute bestudeer.
Hulle het gesê dat die lesse wat hulle van die gemeente geleer het, hulle voorberei op die volgende ronde revolusies.
Wanneer kapitalisme vandag sy ewige lewe en sy oorwinning oor die kommunisme verkondig, is dit vir ons van uiterste belang om terug te kyk en die gemeente te onthou.
Die Paryse gemeente het 'n nuwe era van geskiedenis oopgemaak. Dit het getoon dat 'n nuwe samelewing moontlik is. Dit het bewys dat gewone mense hul eie lewens kan bestuur en hulle beter kan bestuur as die rykes. Die mense van Parys het begin veg vir 'n nuwe wêreld, vir 'n sosialistiese toekoms - dit is aan ons om te voltooi wat hulle begin het.
Naskrif deur Friedrich Engels oor die 20ste herdenking van die gemeente (uittreksel)
Op 28 Mei het die laaste vegters van die Gemeente geswig voor superieure magte op die hange van Belleville en slegs twee dae later, op 30 Mei, het Marx aan die Algemene Raad die werk gelees waarin die historiese betekenis van die Paryse Gemeente kortliks omskryf word kragtige beroertes, maar met so 'n duidelikheid, en bowenal so 'n waarheid, soos nog nooit bereik is oor die hele literatuur wat oor hierdie onderwerp geskryf is nie.
As ons vandag terugkyk op die aktiwiteit en historiese betekenis van die Parys -gemeente van 1871, sal ons dit nodig vind om 'n paar toevoegings te maak tot die verslag wat in die Burgeroorlog in Frankryk gegee is.
Die lede van die gemeente is verdeel in 'n meerderheid van die Blanquists, wat ook oorheersend was in die Sentrale Komitee van die National Guard en 'n minderheid, lede van die International Working Men's Association, hoofsaaklik bestaande uit aanhangers van die Proudhon School of Socialism.
Die oorgrote meerderheid van die Blanquiste was destyds sosialisties slegs deur revolusionêre en proletariese instink, maar slegs 'n paar het meer duidelikheid oor die wesenlike beginsels verkry deur Vaillant, wat vertroud was met die Duitse wetenskaplike sosialisme. Dit is dus begryplik dat op die ekonomiese gebied veel ongedaan gelaat is, wat volgens ons standpunt vandag die Gemeente moes gedoen het.
Die moeilikste om te verstaan ​​is beslis die heilige ontsag waarmee hulle met respek buite die poorte van die Bank van Frankryk bly staan ​​het. Dit was ook 'n ernstige politieke fout.
Die bank in die hande van die gemeente - dit sou meer as 10 000 gyselaars werd gewees het. Dit sou die druk van die hele Franse bourgeoisie op die Versailles -regering beteken het ten gunste van vrede met die gemeente, maar wat nog wonderliker is, is die korrektheid van soveel wat die gemeente eintlik gedoen het, saamgestel soos dit was Blanquists en Troudhoniste.
Uiteraard was die Proudhoniste hoofsaaklik verantwoordelik vir die ekonomiese bevele van die gemeente, beide vir hul lofwaardige en onwaardige aspekte, net soos die Blanquists vir sy politieke optrede en weglatings. En in beide gevalle wou die ironie van die geskiedenis - soos gewoonlik wanneer leerstellings aan die stuur kom - dat beide die teenoorgestelde gedoen het van wat die leerstellings van hul skool voorgeskryf het.
Proudhon, die sosialis van die kleinboer en vakman, beskou die verband met positiewe haat. Hy het daaroor gesê dat daar meer kwaad as goed in was dat dit van nature steriel, selfs skadelik was, omdat dit 'n belemmering vir die vryheid van die werkers was dat dit 'n suiwer dogma was, onproduktief en swaar, in stryd met die vryheid van die werkers, net soos met die arbeidsekonomie, dat die nadele daarvan vinniger vermeerder het as die voordele wat, in vergelyking daarmee, mededinging, arbeidsverdeling en private eiendom ekonomiese kragte was. Slegs vir die uitsonderlike gevalle-soos Proudhon dit genoem het-van grootskaalse nywerhede en groot industriële eenhede, soos spoorweë, was daar plek vir die vereniging van werkers. (Vgl. Idee Generale de la Revolution, 3 etude.)
Teen 1871, selfs in Parys, die middelpunt van handwerk, was die grootskaalse nywerheid reeds so 'n uitsonderlike geval dat verreweg die belangrikste besluit van die gemeente 'n organisasie van grootskaalse nywerheid en selfs vervaardiging ingestel het. nie net gebaseer op die vereniging van werkers in elke fabriek nie, maar ook daarop gemik om al hierdie verenigings te kombineer in een groot vakbond in kort 'n organisasie wat, soos Marx tereg sê in The Civil War, noodwendig uiteindelik tot kommunisme moes gelei het, dit wil sê die direkte antitese van die Proudhon -leer.
En daarom was die gemeente ook die graf van die Proudhon -skool vir sosialisme. Vandag het hierdie skool uit die Franse werkersklasse onder hulle verdwyn, onder die moontlikhede nie minder nie as onder die 'Marxiste ', Marx se teorie heers onbetwis. Slegs onder die 'radikale ' -bourgeoisie is daar nog steeds Troudhoniste.
Die Blanquists het nie beter gevaar nie. Opgevoed in die samesweringsskool en saamgehou deur die streng dissipline wat daarmee gepaard gegaan het, het hulle uitgegaan uit die oogpunt dat 'n relatief klein aantal vasberade, goed georganiseerde mans op 'n gegewe gunstige oomblik in staat sou wees, nie net nie neem die stuur van die staat, maar ook deur energieke en meedoënlose optrede, om die mag te behou totdat hulle daarin geslaag het om die massa mense in die rewolusie in te trek en om die klein groepie leiers te plaas.
Hierdie opvatting behels veral die strengste diktatuur en sentralisering van alle mag in die hande van die nuwe revolusionêre regering.
En wat het die Gemeente, met sy meerderheid van dieselfde Blanquists, eintlik gedoen? In al sy proklamasies aan die Franse in die provinsies, het hy 'n beroep op hulle gedoen om 'n vrye federasie van alle Franse kommunes te vorm met Parys, 'n nasionale organisasie, wat vir die eerste keer werklik deur die nasie self gestig moes word.
Dit was juis die onderdrukkende mag van die voormalige gesentraliseerde regering, weermag, politieke polisie en burokrasie, wat Napoleon in 1798 geskep het en sedertdien deur elke nuwe regering oorgeneem is as 'n welkome instrument en teen sy teenstanders gebruik is; krag wat oral sou val, net soos dit reeds in Parys geval het.
Van die begin af was die gemeente verplig om te erken dat die werkersklas, sodra hy aan bewind gekom het, dit nie met die ou staatsmasjien kon regkry dat hierdie werkersklas, aan die een kant, nie sy enigste oorwonne oorheersing verloor nie. ontslae te raak van al die ou onderdrukkende masjinerie wat voorheen daarteen gebruik was, en, aan die ander kant, beveilig teen sy eie afgevaardigdes en amptenare, deur hulle almal, sonder uitsondering, op enige oomblik te herroep.
Wat was die kenmerkende eienskap van die voormalige staat? Die samelewing het sy eie organe geskep om na sy gemeenskaplike belange om te sien, oorspronklik deur eenvoudige arbeidsverdeling. Maar hierdie organe, aan wie die staatsmag aan die hoof was, het in die loop van die tyd, uit hoofde van hul eie spesiale belange, hulself verander van die dienaars van die samelewing in die meesters van die samelewing, soos byvoorbeeld gesien kan word, nie net in die oorerflike monargie, maar ook in die demokratiese republiek.
Nêrens vorm politici 'n meer aparte, kragtige deel van die land as in Noord -Amerika nie. Elkeen van die twee groot partye wat mekaar afwisselend aan die bewind opvolg, word op sy beurt weer beheer deur mense wat politiek beoefen, wat spekuleer oor setels in die wetgewende vergaderings van die Unie sowel as in die afsonderlike state, of wat maak 'n bestaan ​​deur voort te gaan met roering vir hul party en op die oorwinning daarvan word beloon met posisies.
Dit is bekend dat die Amerikaners al 30 jaar daarna streef om hierdie juk, wat ondraaglik geword het, af te skud en dat hulle, ondanks alles wat hulle kan doen, steeds dieper in hierdie moeras van korrupsie gaan sink. Dit is presies in Amerika wat ons die beste sien hoe hierdie proses plaasvind waarin die staatsmag onafhanklik is ten opsigte van die samelewing, wie se oorspronklike instrument dit eintlik was.
Hier bestaan ​​geen dinastie, geen adel, geen staande leër nie, behalwe die paar manne wat die Indiërs waak, geen burokrasie met permanente poste of die reg op pensioene nie. en tog vind ons hier twee groot bendes politieke spekulante wat afwisselend die staatsmag in besit neem en dit met die mees korrupte middele en vir die korrupste doelwitte uitbuit - en die nasie is magteloos teen hierdie twee groot kartelle politici, wat oënskynlik sy diensknegte, maar ontgin en plunder dit in werklikheid.
Teen hierdie transformasie van die staat en die organe van die staat van knegte van die samelewing tot meesters van die samelewing - 'n onvermydelike transformasie in alle vorige state - het die gemeente van twee onfeilbare hulpmiddels gebruik gemaak.
In die eerste plek het dit alle poste - administratief, geregtelik en opvoedkundig - gevul deur verkiesing op grond van die algemene stemreg van alle betrokkenes, met die reg van dieselfde kiesers om hul afgevaardigde te eniger tyd te herroep.
En in die tweede plek het alle amptenare, hoog of laag, slegs die lone betaal wat ander werkers ontvang het. Die hoogste salaris wat die gemeente aan enigiemand betaal het, was 6 000 frank.
Op hierdie manier is 'n effektiewe hindernis vir plekjag en loopbaanstigting ingestel, selfs afgesien van die bindende mandate aan afgevaardigdes aan verteenwoordigende liggame wat ook in oorvloed bygevoeg is.
Hierdie verbrokkeling van die voormalige staatsmag en die vervanging daarvan deur 'n nuwe en werklik demokratiese staat word breedvoerig beskryf in die derde afdeling van The Civil War. Maar dit was nodig om nog 'n kort tydjie hier stil te staan ​​by sommige van die kenmerke daarvan, want veral in Duitsland is die bygelowige geloof in die staat oorgedra van filosofie na die algemene bewussyn van die bourgeoisie en selfs aan baie werkers.
Volgens die filosofiese idee, "die staat is die verwesenliking van die idee" of die Koninkryk van God op aarde, vertaal in filosofiese terme, die sfeer waarin ewige waarheid en geregtigheid gerealiseer of behoort te word.
En hieruit volg 'n bygelowige eerbied vir die staat en alles wat daarmee verband hou, wat vinniger wortel skiet namate mense uit hul kinderjare gewoond is om te dink dat die sake en belange wat vir die hele samelewing gemeen is, nie anders as omgesien kon word nie daar is in die verlede na hulle omgesien, dit wil sê deur die staat en sy goed betaalde amptenare.
En mense dink dat hulle nogal 'n buitengewone moedige stap vorentoe geneem het as hulle van die geloof in oorerflike monargie ontslae geraak het en by die demokratiese republiek sweer.
In werklikheid is die staat egter niks anders as 'n masjien vir die onderdrukking van die een klas deur die ander nie, en inderdaad in die demokratiese republiek nie minder nie as in die monargie en in die beste geval 'n euwel wat die proletariaat geërf het na sy seëvierende stryd om klasse -oppergesag, wie se ergste kant die proletariaat, net soos die gemeente, nie kan vermy om op die vroegste moontlike tydstip te hoef af te spring nie, totdat 'n nuwe generasie, wat in nuwe en vrye sosiale omstandighede grootgemaak is, die hele hout van die staat kan gooi op die afvalhoop.
Die sosiaal-demokratiese Filistyn was te laat nogmaals gevul met heilsame terreur oor die woorde: Diktatuur van die proletariaat. Goed en wel, menere, wil u weet hoe hierdie diktatuur daar uitsien?
Kyk na die Paryse gemeente. Dit was die diktatuur van die proletariaat.
Die brande van Parys
Die Paryse gemeente van 1871 was een van die vier groot trauma's wat die moderne Frankryk gevorm het. Dit staan ​​langs die rewolusie van 1789, die styging van Vichy, in 1940, en (al lyk dit vreemd, gegewe hoe gewelddadig en klein dit was) die gebeure van Mei, 1968. Ander, meer buigende krisisse-die Napoleontiese veldtogte , die twee Wêreldoorloë, die stryd om Algerië - het soveel geraas gemaak en baie meer lewens gekos, maar hulle behoort nou tot die vaste, argiefverlede. Dat Napoleon 'n slegte man was, maar 'n groot figuur, dat die Groot Oorlog 'n dapper dwaasheid was, dat die oorlog in Algerië slegs met Algerynse onafhanklikheid kon eindig: dit is maklik om nou toe te stem. Die vier burgerlike krisisse behoort tot die beskikbare, steeds betwiste verlede, die een wat rondhang en argumente begin voer. Mense vra of die Revolusie, met 'n bietjie geluk en beter leierskap, die Terror en Bonaparte se daaropvolgende diktatuur kon vermy het, net soos hulle redeneer of May van '68 'n langdurige bewering van vryheid teen hiërargie of die begin van 'n infantiel was 'n beroep op plesier bo waarde.
Die presies wat gebeur het, kan kortliks opgesom word. In 1870 het die Franse keiserlike regering-die Tweede Ryk, onder Louis-Napoleon, die aanhoudende neef van Napoleon-dwaas 'n oorlog met Bismarck se stygende Pruise uitgelok om die gewone redes dat demagogiese regerings oorloë dom uitlok: omdat hulle die nare buurman langsaan verneder het Dit lyk asof dit die baas se aansien sal verhoog, en omdat die generaals van die regering die regering verseker het dat hulle sal wen, hoef u nie te sweet nie. Die Pruise was bly dat die oorlog Bismarck reg gedink het dat dit die Duitse state verder sou kon verenig, terwyl sy generaals korrek gerusstellend was hom. Die oorlog het begin, en die Duitse generaals het die Franse gelei, die keiser self in Sedan gevang en Parys beleër. Wat van die Franse regering oorgebly het, trek terug na Bordeaux en aanvaar die oorgawe van die Pruise, die terme word altyd 'vernederend' genoem, maar alle oorgawe is vernederend - dit maak dit 'n oorgawe. (Hulle het ten minste die besetting van Parys uitgesluit.) Die Pruise het uiteindelik met hul oorlogsroute teruggetrek, nadat hulle die noordelike streke van Elsas en Lorraine as Duitse grondgebied herwin het.
Toe, in Februarie 1871, het nuwe wetgewende verkiesings in Frankryk plaasgevind, en 'n meerderheid het teruggekeer ten gunste van 'n nog swak gedefinieerde vorm van republikeinse royalisme. Die Vergadering, onder leiding van die verouderde staatsman Adolphe Thiers-'n politikus onder die Tweede Republiek, wat nie eers die oorlog met die Duitsers verstandig was oor die oorlog met die Duitsers nie-verklaar homself gou as die Derde Republiek. Die mense van Parys, altyd verder na links as die res van Frankryk, was bang dat die nuwe republiek slegs naamlik republikeins sou wees, en het hul eie, alternatiewe regime in die hoofstad begin organiseer. 'N Konfrontasie tussen wat oorgebly het van die gewone Franse leër, die Versaillais, en die gewilde burgermag van Parys, bekend as die National Guard, het geëindig met die dood van twee generaals, en die koningsgesinde regering het uit Parys gevlug na Versailles, die ou setel van die Franse konings. In Parys het 'n linkse Communard-regering, beskerm deur die National Guard, opgestaan ​​en die mag oorgeneem, en die lente het ongeveer twee maande lank probeer om oor radikale beginsels te heers. Dit het verskillende idees oor selforganisasie gemaak en doelverklarings aangebied wat nog profeties gevorderd lyk-veral die vrymoedige feministe. Dit het ook die geestelikes en die paar oorblywende ryk mense beledig en meestal ongeorganiseerde plundering en weerwraak gepleeg teen sy ou politieke vyande, waaronder om Thiers se huis af te breek en die kolom Place Vendôme met sy standbeeld van Napoleon omver te werp. (Dit is terug.)
Die Versaillais val toe Parys binne en verower die stad met 'n minimale militêre moeilikheidsgraad, al was dit teen maksimum koste van mense. Die kommuniste, omdat hulle verpletter is deur die oprukkende en wrede Versaillais, het 'n groot deel van die stad aan die brand gesteek, insluitend die Tuileries -paleis, wat tot op die grond afgebrand het, alhoewel die brande wel die gevolg was van 'n doelbewuste nihilistiese beleid wat deur sinistere vroue gestel is "pétroleuses, "Proto-selfmoordbomaanvallers, of 'n grootliks toevallige gevolg van die algemene chaos en geweld is een van die vele dinge waaroor daar steeds gewelddadig gedebatteer word.
"Massacre" (Basic) is die Yale -historikus John Merriman se lewendige weergawe van dit alles, en dit is 'n bewys van hoe passievol die trauma bly dat hierdie nuwe boek een van die mees passievolle verslae van 'n verre historiese episode kan wees wat die leser waarskynlik sal wees 'n Amerikaanse akademikus teëkom. Merriman, wie se vroeëre boeke 'n opvallende studie bevat van die negentiende-eeuse anargistiese geweld, "The Dynamite Club", is nadruklik voor-Communard, en dit gee sy boek sowel die groot deugde as die werklike foute daarvan.
Die grootste deug daarvan is die manier waarop Merriman die mense van die gemeente spesifiseer. Vir byna die eerste keer in die uitgebreide vakkundige literatuur oor die onderwerp, is dit ingewikkelde individue wat lewendig word, in plaas van 'n vaste proletariese helde of bloot gesigte in die 'gepeupel' of 'geritsel' van regse verbeelding. Twee syfers val veral op. Daar is 'die Rooi Maagd', Louise Michel, uit die werkersklas Agtende Arrondissement, 'n militante Communard ('ek het van die Butte afgedaal, my geweer onder my jas en geskreeu: Verraad!... Ons dood sou Parys bevry') en 'n standvastige feminis, wat selfs prostitute verwelkom het in die groep vroue wat beseerde vegters verpleeg ("Wie het meer reg as hierdie vroue, die mees jammerlike van die slagoffers van die ou orde, om hul lewens vir die nuwe te gee?"). Die feministiese aspek van die gemeente - Merriman se werk hier is gebaseer op Carolyn Eichner se "Surmounting the Barricades: Women in the Paris Commune" (2004) - is een van die aantreklikste kenmerke daarvan: vroue soos Michel speel 'n sentrale rol, bou barrikades en sit voorsitskomitees en in die algemeen die verhoging van die hel. Een Citoyenne Destrée verklaar: 'Die sosiale revolusie sal eers realiseer as vroue gelyk is aan mans. Tot dan het jy net die voorkoms van revolusie. "
As Louise Michel die vooruitskouende aspek van die gemeente verteenwoordig, verteenwoordig Raoul Rigault die agterwaartse aspek-hy is 'n soort van Danton wat wedergebore word. Hy was 'n sosialistiese polemikus van eetlus en sjarme en het in werklikheid die hoof geword van die polisiemag van die gemeente. "In hul vrye oomblikke het hulle kos, wyn en eau-de-vie neergeslaan nadat hulle een van hul gunsteling brasseries van die Boulevard Saint-Michel na die polisie van die polisie verhuis het," skryf Merriman. Eendag in Mei het Rigault ontbyt gekry Chateaubriand aux truffes 'n paar dae later het die prys bottels Pommard, Veuve Clicquot en Nuits-Saint-Georges ingesluit. Sy smaak vir Bourgondië en sjampanje was miskien polities van aard, Bordeaux word vermoedelik te reaksioneel beoordeel, veral omdat die terugtrekkende keiserlike regering daarheen gegaan het om op te gee. (Hierdie algemene smaak vir die goeie lewe onder die kommuniste, hoewel die materiaal van Versaillais -propaganda, is een van die dinge wat hulle so simpatiek maak.)
Merriman vertel die verhaal van die kort styging en brutale val van die gemeente in detail, met uur-vir-uur intensiteit, en trek al die drama uit die verhaal-al is die verhaal onvermydelik hartseer, omdat die praktiese ambisies van die kommuniste was so onsamehangend. Daar is iets selfmoord, 'n Occupy Paris -beweging wat bestem is om 'n stedelike Masada te word in die middel van die Belle Époque. Die Kommuniste het geen taktiek gehad om die beginsels van die gemeente te versprei nie, net soos lede van die New Left in die laat sestigerjare Amerika 'n plan gehad het oor hoe die werkersklas presies na hul politiek sou oorgaan. Die meeste wat die kommuniste gehad het, was 'n vae hoop dat gemeenskapsindikalistiese organisasie na die sentrale Parys na die provinsies sou versprei. (Die frankofiele en radikale John Stuart Mill het opgemerk, nie lank nadat die gemeente geval het nie, in 'n brief aan 'n Engelse vakbondleier "'n swakheid van die Franse gemoed" - dat dit 'deur frases weggelei en abstraksies behandel is asof dit was werklikhede wat 'n wil het en daadwerklike krag uitoefen. af by die verdedigers.
Wat die front van Communard verenig het, was nie ekonomiese teorie nie, of selfs sosialisme dit was anti-klerikalisme. 'N Mens het inderdaad 'n sterk gevoel dat die diepste verenigende element aan beide kante houdings teenoor godsdiens behels. Daar was baie min aan die kant van Versailles wat as ateïste aangekondig sou word. Daar was byna niemand aan die kant van Communard wat kerk toe gegaan het nie. Die Kommuniste het die ideologiese diktatuur en royalistiese simpatie van die Katolieke Kerk gehaat en die een na die ander Paryse kerk in 'n gemeenskaps "klub" verander. Die gemeente het alle godsdiensonderrig verbied en die kruisigings uit die klaskamers verwyder. In die lelikste episode van die gemeente neem Rigault en sy konfederate die aartsbiskop van Parys as gyselaar, hou hom in die tronk en vermoor hom en sy adjudante, al was die geveg toe amper verby.
As die belangrikste deug van die boek van Merriman is dat hy, met die ernstig opneem van die kommuniste, hul weerstand teen mag vermens, die grootste skuld is die eensydige voorspraak. Merriman behandel alle gruweldade van Communard as gevolg van uitlokkinge en 'n verkeerde poging tot selfverdediging-die aartsbiskop is deels gyselaar geneem om die lewe van die linkse leier Blanqui, dan in 'n Versaillais-gevangenis, te beskerm-terwyl gruweldade teen die kommuniste gepleeg is in sy verslag slegs die gevolg van 'n bose veldtog van reaksionêre terreur. Elke gruwelverhaal oor die Versaillais word onmiddellik erken dat ons tydens die nederlaag van die gemeente die "goed geklede dames" van Parys hul parasols gebruik het om die kappies en doeke wat oor die oë van die tereggestelde kommandante gelê is, af te trek. Sou "goed geklede dames" dit werklik doen? Maar parallelle verhale oor 'n Communard pétroleuse om met lontlyne in haar sak vasgevang te word, word miskien tereg as ongelooflik verwerp.
Soveel as wat Merriman sy kommunards vermenslik, verwerp hy summier - met 'n onverskilligheid wat in 'n akademiese historikus verrassend is - hul teenstanders as kategoriese tipes, deur gebruik te maak van spottende uitdrukkings soos 'fancy folk' of 'elegante Parisians' of bloot die 'bourgeoisie'. En dit ten spyte van die demonstrasie van Sarah Maza, in een van die mees openbaringsboeke uit die onlangse Franse geskiedenis, "The Myth of the French Bourgeoisie", dat die term tot sy besonderhede nagestreef word, beskryf selfs nie eers 'n rofweg identifiseerbare sosiale groepering nie, maar is altyd 'n 'Sosiaal denkbeeldig', 'n paar verskuiwende, lelike ander, 'bourgeoisie', wat die spieëlbeeld is van die 'gepeupel' en 'raas' geliefdes uit die regse geskiedenis. Merriman haal met skynbare goedkeuring aan Élie Reclus, 'n kommunis, wat deur die sewende arrondissement loop toe die gemeente in duie stort, die 'geheime jubel van al die portiere, winkeleienaars, handelaars van heilige voorwerpe en die godsdienstige mans en vroue sien' wat die basis van die bevolking daar uitmaak ", en wie se" oë jou volg, sodat hulle jou kan veroordeel. " Maar hierdie mense - klein winkeliers, die geestelikes en die res van die handels- en beroepsklasse - was immers bloot ander Parysenaars wat hul lewens en hul tradisies waardeer het. Hulle was ook 'gewone mense', met dieselfde reg op politieke uitdrukking as die kommuniste wat hulle bang gemaak het. Op 'n ander oomblik spot Merriman huilend oor Thiers toe hy verneem dat die gemeente op die punt staan ​​om sy huis te vernietig, tesame met sy kunsversameling: 'Thiers, 'n mens kan maklik tot die gevolgtrekking kom, hou van voorwerpe, nie van mense nie.' Maar is daar 'n man, van enige politieke getrouheid, wat nie hartseer sou wees om te hoor dat sy huis en goedere op die punt staan ​​om deur sy vyande vernietig te word nie? En 'n mens is miskien so anti-geestelik as Voltaire en word steeds naar van die nuttelose moord op die kerk gyselaars.
Dit is opmerklik dat Léon Gambetta, die grootste radikale parlementêre leier van die era - wat in 'n ballon (regtig) uit die Pruisiese beleg van Parys ontsnap het, maar in die belangrike periode in ballingskap in Spanje gebly het - nooit 'n goeie woord vir die gemeente gehad het nie , alhoewel sy skynbare doelwitte naby sy eie was. Hy het 1871 as 'n afgryslike avontuur beskou. Maar toe was Gambetta se pa 'n kruidenier, en hy het geweet dat die kommuniste die klein handelaars as klasvyande beskou. As dit by werklike mense in Frankryk van die negentiende eeu kom, is sosiale klasse glad. Thiers se pa was 'n provinsiale slotmaker Louise Michel was die buite-egtelike, maar erkende en goed opgeleide dogter van 'n dienende meisie en waarskynlik die seun van die here van die herehuis waar sy gewerk het, ensovoorts. Gambetta het die gemeente verwerp om dieselfde rede as wat Camus die sentimentele goedkeuring van die Algerynse onafhanklikheidsvegters verwerp het, wetende dat sy Frans-Algerynse moeder, wat as 'n bose kolonis gereken word, bloot 'n huishoudelike, skoonmaakvrou was, sonder 'n "koloniale voorreg" as Gambetta se kruideniersvader het klasvoorregte gehad.
Merriman is beslis reg om daarop aan te dring dat die Versaillais veel meer mense vermoor het as wat die Kommuniste gedoen het, maar al die bewyse is dat dit is omdat hulle gewen het en dat meer mense moes doodmaak. Toe die kommuniste hulpelose mense aan hul genade oorhandig het, het hulle hulle ook doodgemaak. (Die geweld het begin met die lynching van 'n polisieman, gegooi, met sy hande vasgebind, in die Seine en gekyk hoe hy verdrink.) Die haat tussen die twee kante was onverbiddelik, aangesien dit slegs in 'n broederlike geskil kan wees. Daar is baie gevalle in Merriman se verslag van mense wat per ongeluk of deur die handeling van 'n liefdadige en ordentlike individu gered word. Maar daar is skaars 'n voorval van 'n beginselvaste menslikheid, waar die een of ander kant geweier het om gevangenes of gyselaars wat gevange geneem is, te vermoor op die oomblik dat dit die verkeerde ding was om te doen, eerder as onpolitiek op daardie oomblik.
'N' volks' -rewolusie wat die gemeente moontlik was, maar nooit 'n gewilde revolusie nie. Want as een ding seker is, is dit dat die gemeente nie aanspraak gemaak het op die trou van so iets soos 'n meerderheid Franse nie. Die vorige wetgewende verkiesings was oorweldigend monargisties, en daar is geen rede om te twyfel dat dit verteenwoordig het wat die meerderheid van die Franse dink nie, net soos die mini-kommune van '68 gevolg is deur 'n regse verkiesingsoorwinning. Die gemeente was 'n putsch in die hoofstad, maar daar was geen kans om 'n groter burgeroorlog met die regtervleuel te wen nie, want die regtervleuel was nie 'n klein konsentrasie van fancy mense nie, maar die meerderheid van Frankryk se kleinboere en handelaars en landsmense. Dit het nie die Parysenaars (as die walglike en dikwels implisiet antisemitiese propaganda later) minder Frans gemaak as die ander nie. Maar dit het die ander nie minder Frans as die Communards gemaak nie.
Historici van regs kan soms skryf asof die negentiende eeu nie plaasgevind het nie, maar historici van links kan dikwels skryf asof die twintigste eeu nooit gebeur het nie. Die misbruik, die massa-immorasie, die steeds bestaande dreigement van hernieude monargiese absolutisme-al hierdie dinge was in 1870 baie werklik in Frankryk, en daarom word die groot radikale en revolusionêre sosialistiese bewegings deur werklike lyding en onderdrukking beweeg, nie deur utopiese planne nie. Maar Merriman skryf asof wat later op die planeet gebeur het, toe gewelddadige linkse kommuniste die mag oorgeneem het, met resultate wat ons weet, op een of ander manier op 'n ander, vroeër, gelukkiger oomblik nie sou gebeur het nie. Hierdie tyd is anders, of anders sou daardie tyd gewees het - ons oortuig onsself dat die gemeente nie weer 'n terreur of nog 'n bolsjewistiese Oktober -staatsgreep sou wees nie, brutaal, onverdraagsaam en absoluut op sigself. Daar is min bewyse vir hierdie vertroue: die Communard-leier Rigault, om 'n klein voorbeeld te neem, is miskien 'n lewensbevestigende man van eetlus, maar hy was net so bloeddorstig soos sy voorgangers en het gestop, selfs toe die Versaillais Parys binnegeval het, om persoonlik te reël die teregstelling van 'n mede-Communard-'n ou vriend met wie hy twis-lank nadat dit moontlik 'n politieke punt kon hê. (Lenin het gesê dat hy met vreugde gedans het die dag toe sy staatsgreep langer as die gemeente geduur het.)
Daar moes 'n beter manier wees, en die Franse het dit gevind. Dit is die Derde Republiek genoem. Die nederlaag van die gemeente was die laaste oorwinning van die royaliste, maar die eerste stryd teen 'n ware republiek. Die regs in Frankryk het in die agtien-sewentigerjare geleer dat dit slegs kon regeer deur die koninklikheid heeltemal te abdikeer-selfs al was die Thiers-regering gekies op 'n royalistiese rolverdeling.
Waarvoor die Kommuniste geveg en gesterf het, is vyftig jaar later bereik toe Frankryk in die rigting van 'n moderne welsynstaat gekom het, en die kerk en die volk sterk geskei het. Waarvoor die koninklikes doodgemaak het - en waarvoor hulle ook gesterf het - was verby en ten goede. Die ware wenner was die republiek soos dit sou word. Die pad van die dood van die gemeente na die ware republikanisme was uiters knoopagtig, maar teen die einde van die agtien-sewentigerjare was Frankryk daarop. (Selfs Louise Michel is geamnesteer en het huis toe gekom om haar loopbaan as 'n onverskuldige provokateur te hervat.) Die verantwoordelike linkses het die wetgewende republikanisme eenhartig aangeneem, nie uit vrees nie, maar uit wysheid-wetende dat die enigste manier om die Die ware revolusie was om die waarheid permanent te aanvaar dat die verwerping van die legitimiteit van die opposisie slegs in geweld kan eindig, terwyl ware liberale republikanisme nie meer is as die besef dat daar wettige idees bestaan ​​oor die vorming van die toekoms van die nasie anders as u eie nie.
Jean Jaurès-'n stigter van die sosiaal-demokrate, en die grootste linkse populistiese held wat Frankryk opgelewer het-het die Republiek en al sy uitputtende parlementêre maneuvers omhels, omdat hy die onvoorstelbare koste verstaan ​​het wat hernieude burgeroorlog sou meebring. Die reg moes gekant word, nie uitgeskakel word nie. Die ervaring van die gemeente het nog 'n waarskuwing geword - die terreur het al 'n goeie bewys gelewer - van wat 'n beweging vir sosiale geregtigheid en vryheid sonder 'n gepaardgaande gevoel van politieke pluralisme kan kos. Jaurès het, net soos sy mederadikale Gambetta, besef dat 'n sosiale rewolusie sonder volkslegitimiteit glad nie 'n sosiale revolusie is nie, maar nog 'n staatsgreep, wat die volgende in die teenoorgestelde rigting verseker. (Dat 'n staatsgreep die regering kan gryp en dan sy wil deur terreur kan afdwing, as hy bereid was om op 'n ondenkbare groot skaal terreur uit te voer, was 'n Leninistiese moontlikheid wat hulle nog nie geopenbaar het nie.) Die praktiese radikale Gambetta het uiteindelik 'n politieke leier gekry. groepering wat homself Opportunist Republikeine genoem het. Geen politieke beweging in die geskiedenis het nog ooit 'n minder inspirerende naam gedra nie. Maar die sentrale insig daarvan was duidelik: dat die toekoms lê by koalisies van verskillende boedels, kleinburger en boerdery en proletariaat, nie deur 'n kommune wat daartoe verbind is nie.
Miskien bly die gemeente ook aanklank vanweë sy plek in die kleiner wêreld van doek en rame. Teenoor alle normale historiese logika was die opkoms en ondergang van die gemeente nie 'n periode van onderdrukking en ellende nie, maar een van die helderste en aangenaamste periodes in die lang kultuurgeskiedenis: die opbloei van die impressionistiese en post-impressionistiese skildery in Parys in die agtien-sewentigs en tagtigs, 'n ontploffing van lig wat ons lewens vandag nog verlig. Die eerste impressionistiese uitstalling is in 1874 op een van die afgesperde boulevards van die gemeente gehou, terwyl die ruïnes van die Tuileries -paleis langs die Louvre gesmeul het. Selfs as die beeld van die plesier deels 'n mite is, is dit moeilik om die onderdrukkende brutaliteit wat die voorloper was, te bestry. En des te meer omdat, soos Merriman aantoon, sommige van die voorste skilders van die groep, insluitend Manet, in die algemeen meelewend was vir die kommuniste. koel loslating.
Die kunshistorikus Kirk Varnedoe het 'n lesing gehou oor die ruïnes van die Tuileries en hul afwesigheid van gevorderde skilderye-die onvergeetlikste, hy het dit in die maande na 9/11 gegee-en gevra waarom die avant-garde-skilders, skaars gebrek aan moed het. of oorspronklikheid, het hulle as onderwerp amper heeltemal geïgnoreer. Waarom het hulle die sigbare ruïnes, in die tradisionele hart van Parys, die rug toegekeer om die nuwe boulevards te skilder? ('N Mens kan net 'n stukkie ruïnes sien, naby waar die piramide van die Louvre nou staan, aan die linkerkant van 'n enkele Monet.) Dit was nie omdat hulle bang was vir woedende konvensionele opinie nie. Die impressioniste, met skilders van links, soos Manet en Pissarro, en skilders van regs, soos Degas, het later gebreek oor die Dreyfus -aangeleentheid, maar aan die begin was hulle 'n model van opportunistiese Republikanisme in verf: hulle het saamgehang, want hulle het geweet dat die strewe na artistieke vryheid die gewone ideologiese weë ontduik het. Hulle wou ontsnap uit die siklus van geweld tussen regs en links wat die geskiedenis van hul stad misvorm het. Dit was beter om op die ruïnes te bou as om 'n ander te bou.
Dit was nie eskapisties of apolities nie - die insig dat 'n mens nie verplig is om in 'n ewige siklus van geweld en vergelding in te skryf nie, is nie apolities of ontvlugtend nie. Toe Renoir selfs 'n skynbare sjokolade-omslag soos die "Moulin de la Galette" van 1876, 'n toneel uit 'n werkersklas Sondagaand in Montmartre, verf, skilder hy jongmense wat dans terwyl die gesinne tydens die gemeente moes gewees het . (Galette is pannekoek, goedkoop kitskos, gewilde eetgoed.) Hy skilder dit nie as slagoffers of ideologiese marionette nie, maar as veerkragtige, aktiewe deelnemers aan plesier soek. Die eienaardige straf soort Puritanisme wat deur Amerikaanse kunshistorici begunstig word, beskou dit soms as 'n smiley op 'n aaklige werklikheid, weer ten bate van die slegte burgerlikes. Maar Renoir, wat 'n seun van die werkersklasse was, hoewel ambagslik eerder as industriële, het die politieke werklikheid nie vermy nie. As daar gestem kon word, sou die jong mans en vroue op sy foto's waarskynlik sosialisties gestem het, net soos hul ouers. Renoir lyk apolities, maar hy het instinktief besef dat dieselfde kinders wie se gesinne die gemeente ondersteun, nie hul lewens of plesier deur ander se haat sou laat definieer nie. Dansend stem hulle in alle opsigte met hul voete.
Die impressioniste was getuie van die heropbou van 'n burgerlike samelewing, doek vir doek en raam vir raam, waardes vasvang en so skep, wat beter was as wat aangebied word. Hulle toon 'n werklikheid wat ideologie ontduik. Daar is altyd 'n ander manier om moderniteit voor te stel, 'n manier wat die gewelddadige kategorieë van die politieke oomblik ontken. Die ander kant is een van die dinge wat kunstenaars kan doen. Die brande van Parys het aanleiding gegee tot Parys se lig, net soos die Gemeente uiteindelik aanleiding gegee het tot die Derde Republiek, wat eers geval het toe die Nazi's binnegeval het. Die naoorlogse vierde en vyfde republieke, hoewel dit formeel anders was, was in wese 'n voortsetting daarvan. Uit die ruïnes van die gemeente het 'n baie onseker soort pluralisme geblom. Dit blom, onseker, nog steeds. ♦
Die antieke oppidum wat ooreenstem met die moderne stad Parys, is die eerste keer in die middel van die 1ste eeu vC deur Julius Caesar genoem as Luteciam Parisiorum ('Lutetia van die Parisii'), en word later getuig as Parisie in die 5de eeu nC, toe as Parys in 1265.   Gedurende die Romeinse tydperk was dit algemeen bekend as Lutetia of Lutecia in Latyn, en as Leukotekía in Grieks, wat geïnterpreteer word as óf afkomstig van die Keltiese wortel *lukot- ('muis'), of van *luto- ('moeras, moeras'), afhangende van of die Latynse of Griekse vorm die naaste aan die oorspronklike Keltiese naam is.   
Die naam Parys is afgelei van sy vroeë inwoners, die Parisii, 'n Galliese stam uit die Ystertydperk en die Romeinse tydperk.  Die betekenis van die Galliese etnoniem bly gedebatteer. Volgens Xavier Delamarre kan dit afkomstig wees van die Keltiese wortel pario- ('ketel').  Alfred Holder interpreteer die naam as 'die makers' of 'die bevelvoerders' deur dit te vergelyk met die Walliesers perif ('heer, bevelvoerder'), albei moontlik afkomstig van 'n Proto-Keltiese vorm wat gerekonstrueer is as *kwar-is-io-.  Alternatiewelik het Pierre-Yves Lambert voorgestel om te vertaal Parisii as die 'spiesmense', deur die eerste element aan die Ou -Iere te koppel carr ('spies'), afgelei van 'n vroeër *kwar-sā.  Die stad se naam hou in elk geval nie verband met die Parys van die Griekse mitologie nie.
Daar word dikwels na Parys verwys as die 'Stad van Lig' (La Ville Lumière), , sowel as vanweë sy leidende rol tydens die Verligtingstydperk en letterlik omdat Parys een van die eerste groot Europese stede was wat gasstraatbeligting op groot skaal op sy boulevards en monumente gebruik het. Gasligte is geïnstalleer op die Place du Carrousel, Rue de Rivoli en Place Vendome in 1829. Teen 1857 is die Grand boulevards aangesteek.  Teen die 1860's is die boulevards en strate van Parys verlig deur 56,000 gaslampe.  Sedert die laat 19de eeu staan ​​Parys ook bekend as Panam (e) (uitgespreek [panam]) in Franse slang. 
Inwoners staan ​​in Engels bekend as "Parisians" en in Frans as Parisiens ([paʁizjɛ̃] (luister)). Hulle word ook pejoratief genoem Parigots ([paʁiɡo] (luister)). [nota 1] 
Die Parisii, 'n sub-stam van die Keltiese Senones, het omstreeks die middel van die 3de eeu vC die Parysgebied bewoon.   Een van die belangrikste handelsroetes van noord tot suid in die gebied het die Seine op die île de la Cité gekruis. Hierdie ontmoetingsplek vir land- en waterhandelroetes het geleidelik 'n belangrike handelsentrum geword.  Die Parisii het met baie rivierdorpe (sommige so ver as die Iberiese Skiereiland) handel gedryf en hul eie muntstukke hiervoor gemunt. 
Die Romeine verower die Parys -bekken in 52 vC en begin hul vestiging op die linkeroewer van Parys.  Die Romeinse stad is oorspronklik Lutetia genoem (meer volledig, Lutetia Parisiorum, "Lutetia of the Parisii", moderne Frans Lutèce). Dit het 'n welvarende stad geword met 'n forum, baddens, tempels, teaters en 'n amfiteater. 
Teen die einde van die Wes -Romeinse Ryk was die stad bekend as Parisius, 'n Latynse naam wat later sou word Parys in Frans.  Die Christendom is in die middel van die 3de eeu nC deur Saint Denis, die eerste biskop van Parys, ingevoer: volgens die legende, toe hy geweier het om afstand te doen van sy geloof voor die Romeinse besetters, is hy onthoof op die heuwel wat bekend geword het as Mons Martyrum (Latynse "Hill van Martelare"), later "Montmartre", vanwaar hy koploos na die noorde van die stad geloop het, het die plek waar hy geval en begrawe is 'n belangrike godsdienstige heiligdom geword, die Basiliek van Saint-Denis en baie Franse konings word daar begrawe. 
Clovis die Frank, die eerste koning van die Merovingiese dinastie, het die stad vanaf 508 sy hoofstad gemaak.  Namate die Frankiese oorheersing van Gallië begin het, was daar 'n geleidelike immigrasie deur die Franke na Parys en die Paryse dialekte van die Franciaanse geboorte. Die versterking van die Île de la Cité kon die afdanking deur die Vikings in 845 nie voorkom nie, maar die strategiese belangrikheid van Parys - met sy brûe wat skepe verhinder het - is gevestig deur 'n suksesvolle verdediging in die beleg van Parys (885–86), waarvoor die destydse Graaf van Parys (comte de Paris), Odo van Frankryk, is tot koning van Wes -Francia verkies.  Uit die Kapeniese dinastie wat begin het met die verkiesing van 987 van Hugh Capet, graaf van Parys en hertog van die Franken (duc des Francs), as koning van 'n verenigde Francia, het Parys geleidelik die grootste en welvarendste stad in Frankryk geword. 
Hoë en laat Middeleeue tot Louis XIV Edit
Teen die einde van die 12de eeu het Parys die politieke, ekonomiese, godsdienstige en kulturele hoofstad van Frankryk geword.  Die Palais de la Cité, die koninklike woning, was aan die westelike punt van die Île de la Cité geleë. In 1163, tydens die bewind van Louis VII, het Maurice de Sully, biskop van Parys, die bou van die Notre Dame -katedraal aan sy oostelike uiteinde onderneem.
Nadat die moerasgebied tussen die rivier die Seine en sy stadiger 'dooie arm' in die noorde omstreeks die 10de eeu ingevul is,  begin die kulturele sentrum van Parys na die regteroewer. In 1137 het 'n nuwe stadsmark (vandag se Les Halles) die twee kleiner op die Île de la Cité en Place de la Grève (Place de l'Hôtel de Ville) vervang.  Laasgenoemde plek het die hoofkwartier van Parys se rivierhandelkorporasie gehuisves, 'n organisasie wat later, nie -amptelik (hoewel formeel in later jare), Parys se eerste munisipale regering geword het.
Aan die einde van die 12de eeu het Philip Augustus die vesting van die Louvre uitgebrei om die stad te beskerm teen invalle uit die weste, die stad sy eerste mure gegee tussen 1190 en 1215, sy brûe herbou aan weerskante van die sentrale eiland en sy hoofpaaie geplavei. .  In 1190 het hy die voormalige katedraalskool van Parys verander in 'n korporasie vir studente en onderwysers wat die Universiteit van Parys sou word en studente uit heel Europa sou lok.  
Met 200 000 inwoners in 1328, was Parys, toe reeds die hoofstad van Frankryk, die mees bevolkte stad van Europa. Ter vergelyking het Londen in 1300 80 000 inwoners gehad. 
Tydens die Honderdjarige Oorlog is Parys beset deur Engeland-vriendelike Bourgondiese magte vanaf 1418, voordat dit regstreeks deur die Engelse beset is toe Henry V van Engeland die Franse hoofstad binnegaan in 1420  ondanks 'n poging van 1429 deur Joan of Arc om die stad te bevry,  sou dit tot 1436 onder Engelse besetting bly.
In die laat 16de-eeuse Franse godsdiensoorloë was Parys 'n vesting van die Katolieke Liga, die organiseerders van die slagting van St. Bartholomeus op 24 Augustus 1572 waarin duisende Franse Protestante dood is.  ​​ Die konflikte het geëindig toe voorgee vir die troon Henry IV, nadat hy hom tot die Katolisisme bekeer het om toegang tot die hoofstad te verkry, die stad in 1594 binnegegaan het om die kroon van Frankryk op te eis. Hierdie koning het tydens sy bewind verskeie verbeterings aan die hoofstad aangebring: hy het die bou van die eerste onbedekte brug van Pont Neuf, die Pont Neuf, voltooi, 'n Louvre-uitbreiding gebou wat dit met die Tuileries-paleis verbind, en die eerste woonplein in Parys geskep, die Place Royale, nou Place des Vosges. Ten spyte van Henry IV se pogings om die sirkulasie van die stad te verbeter, was die nouheid van Parys se strate 'n bydraende faktor in sy sluipmoord naby die mark van Les Halles in 1610. 
Gedurende die 17de eeu was kardinaal Richelieu, hoofminister van Louis XIII, vasbeslote om Parys die mooiste stad in Europa te maak. Hy bou vyf nuwe brûe, 'n nuwe kapel vir die College of Sorbonne en 'n paleis vir homself, die Palais-kardinaal, wat hy aan Louis XIII nagelaat het. Na die dood van Richelieu in 1642, is dit herdoop tot die Palais-Royal. 
As gevolg van die Paryse opstande tydens die burgeroorlog in Fronde, het Louis XIV sy hof in 1682 na 'n nuwe paleis, Versailles, verplaas. Skilderkuns, en die Franse Akademie vir Wetenskappe. Om aan te toon dat die stad veilig is vir aanvalle, het die koning die stadsmure laat afbreek en vervang met boomryke boulevards wat die Grands Boulevards van vandag.  Ander tekens van sy bewind was die Collège des Quatre-Nations, die Place Vendôme, die Place des Victoires en Les Invalides. 
18de en 19de eeu Redigeer
Parys het in bevolking gegroei van ongeveer 400 000 in 1640 tot 650 000 in 1780.  'n Nuwe boulevard, die Champs-Élysées, het die stad wes uitgebrei tot Étoile,  terwyl die werkersklasbuurt Faubourg Saint-Antoine aan die die oostelike plek van die stad word al hoe meer druk met arm trekarbeiders uit ander streke van Frankryk. 
Parys was die middelpunt van 'n ontploffing van filosofiese en wetenskaplike aktiwiteite, bekend as die Age of Verligting. Diderot en d'Alembert het hul Ensiklopedie in 1751, en die Montgolfier Brothers het op 21 November 1783 die eerste bemande vlug in 'n lugballon geloods vanuit die tuine van die Château de la Muette. Parys was die finansiële hoofstad van kontinentale Europa, die primêre Europese sentrum van boekuitgewery en mode en die vervaardiging van fyn meubels en luukse goedere. 
In die somer van 1789 het Parys die middelpunt van die Franse Revolusie geword. Op 14 Julie het 'n skare die arsenaal in beslag geneem by die Invalides, duisende gewere bekom en die Bastille bestorm, 'n simbool van koninklike gesag. Die eerste onafhanklike Paryse gemeente, of stadsraad, het in die Hôtel de Ville en op 15 Julie 'n burgemeester, die sterrekundige Jean Sylvain Bailly, verkies. 
Louis XVI en die koninklike familie is na Parys gebring en in die Tuileries -paleis gevange geneem. In 1793, namate die rewolusie meer en meer radikaal geword het, is die koning, koningin en die burgemeester in die Reign of Terror guillotined (tereggestel), saam met meer as 16.000 ander in Frankryk.  Die eiendom van die aristokrasie en die kerk is genasionaliseer, en die kerke van die stad is gesluit, verkoop of gesloop.  'n Opeenvolging van revolusionêre faksies regeer Parys tot 9 November 1799 (staatskaping van 18 brumaire), toe Napoléon Bonaparte die mag aangeneem het as eerste konsul. 
Die bevolking van Parys het tydens die Revolusie met 100,000 gedaal, maar tussen 1799 en 1815 het dit met 160,000 nuwe inwoners toegeneem en 660,000 bereik.  Napoleon Bonaparte het die verkose regering van Parys vervang deur 'n prefek wat slegs aan hom verslag doen. Hy begin monumente vir militêre glorie oprig, waaronder die Arc de Triomphe, en verbeter die verwaarloosde infrastruktuur van die stad met nuwe fonteine, die Canal de l'Ourcq, Père Lachaise -begraafplaas en die stad se eerste metaalbrug, die Pont des Arts. 
Tydens die herstel is die brûe en pleine van Parys teruggekeer na hul name voor die Revolusie in 1830 (herdenk deur die Julie-kolom op die Place de la Bastille) wat 'n konstitusionele monarg, Louis Philippe I, aan bewind gebring het. Die eerste spoorlyn na Parys het in 1837 geopen, met 'n nuwe tydperk van massiewe migrasie van die provinsies na die stad.  Louis-Philippe is omvergewerp deur 'n volksopstand in die strate van Parys in 1848. Sy opvolger, Napoleon III, het saam met die nuut aangestelde prefek van die Seine, Georges-Eugène Haussmann, 'n reuseprojek vir openbare werke van stapel gestuur om groot nuwe boulevards, 'n nuwe operahuis, 'n sentrale mark, nuwe akwadukte, riole en parke, insluitend die Bois de Boulogne en Bois de Vincennes.  In 1860 het Napoleon III ook die omliggende dorpe geannekseer en agt nuwe arrondissemente geskep, wat Parys tot sy huidige grense uitgebrei het. 
Tydens die Frans-Pruisiese Oorlog (1870–1871) is Parys deur die Pruisiese leër beleër. Na maande van blokkade, honger en daarna bombardement deur die Pruise, is die stad gedwing om op 28 Januarie 1871 oor te gee. Op 28 Maart het 'n revolusionêre regering genaamd die Paryse Gemeente die mag in Parys oorgeneem. Die gemeente het twee maande lank die mag gehou totdat dit deur die Franse leër tydens die "Bloody Week" einde Mei 1871 hard onderdruk is. 
Laat in die 19de eeu het Parys twee groot internasionale uitstallings aangebied: die Universele Uitstalling van 1889, gehou ter viering van die honderdjarige bestaan ​​van die Franse Revolusie, met die nuwe Eiffeltoring en die Universele Uitstalling van 1900, wat Parys die Pont Alexandre III, die Groot Palais, die Petit Palais en die eerste Paris Métro -lyn.  Parys word die laboratorium van naturalisme (Émile Zola) en simboliek (Charles Baudelaire en Paul Verlaine), en van die impressionisme in die kuns (Courbet, Manet, Monet, Renoir). 
Teen 1901 het die bevolking van Parys gegroei tot ongeveer 2,715,000.  Aan die begin van die eeu het kunstenaars van regoor die wêreld, waaronder Pablo Picasso, Modigliani en Henri Matisse, Parys hul tuiste gemaak. Dit was die geboorteplek van Fauvisme, Kubisme en abstrakte kuns,   en skrywers soos Marcel Proust het nuwe benaderings tot literatuur ondersoek. 
Tydens die Eerste Wêreldoorlog het Parys soms op die voorste linie 600 tot 1 000 Parys -taxi's 'n klein, maar uiters belangrike simboliese rol gespeel in die vervoer van 6000 soldate na die voorste linie tydens die Eerste Slag van die Marne. Die stad is ook deur Zeppelins gebombardeer en deur Duitse langafstand-gewere beskiet.  In die jare na die oorlog, bekend as Les Années Folles, Parys was steeds 'n mekka vir skrywers, musikante en kunstenaars van regoor die wêreld, waaronder Ernest Hemingway, Igor Stravinsky, James Joyce, Josephine Baker, Eva Kotchever, Henry Miller, Anaïs Nin, Sidney Bechet  Allen Ginsberg  en die surrealistiese Salvador Dalí. 
In die jare na die vredeskonferensie was die stad ook die tuiste van 'n groeiende aantal studente en aktiviste uit Franse kolonies en ander Asiatiese en Afrika -lande, wat later leiers van hul lande geword het, soos Ho Chi Minh, Zhou Enlai en Léopold Sédar Senghor . 
Op 14 Junie 1940 marsjeer die Duitse leër na Parys, wat tot '' oop stad 'verklaar is.  Op 16–17 Julie 1942 het die Franse polisie en gendarme, na aanleiding van Duitse bevele, 12 884 Jode, waaronder 4 115 kinders, gearresteer en hulle gedurende vyf dae by die Vel d'Hiv (Vélodrome d'Hiver), waaruit hulle per trein na die vernietigingskamp in Auschwitz vervoer is. Nie een van die kinders het teruggekom nie.   Op 25 Augustus 1944 is die stad bevry deur die Franse 2de pantserdivisie en die 4de infanteriedivisie van die Amerikaanse weermag. Generaal Charles de Gaulle het 'n groot en emosionele skare by die Champs Élysées na die Notre Dame de Paris gelei en 'n opwindende toespraak gelewer vanuit die Hôtel de Ville. 
In die 1950's en 1960's het Parys in Augustus 1961 een van die front van die Algerynse oorlog vir onafhanklikheid geword, terwyl die pro-onafhanklikheid FLN 11 polisiemanne in Parys geteiken en vermoor het, wat gelei het tot 'n uitslag op die Moslems van Algerië (wat destyds , was Franse burgers). Op 17 Oktober 1961 het 'n ongemagtigde, maar vreedsame protesbetoging van Algeriërs teen die uitgangspunt gelei tot gewelddadige konfrontasies tussen die polisie en betogers, waarin minstens 40 mense dood is, waaronder sommige wat in die Seine gegooi is. Die anti-onafhanklikheidsorganisasie armée secrète (OAS) het in 1961 en 1962 'n reeks bombardemente in Parys uitgevoer.  
In Mei 1968 het betogende studente die Sorbonne beset en versperrings in die Latynse wyk opgesit. Duisende Paryse personeellede het by die studente aangesluit, en die beweging het gegroei tot 'n algemene staking van twee weke. Ondersteuners van die regering het die verkiesing in Junie met 'n groot meerderheid gewen. Die gebeure in Mei 1968 in Frankryk het daartoe gelei dat die Universiteit van Parys in 13 onafhanklike kampusse opgebreek het.  In 1975 verander die Nasionale Vergadering die status van Parys na die van ander Franse stede en op 25 Maart 1977 word Jacques Chirac die eerste verkose burgemeester van Parys sedert 1793.  The Tour Maine-Montparnasse, die hoogste Die gebou in die stad met 57 verdiepings en 210 meter hoog is tussen 1969 en 1973 gebou. Dit was hoogs omstrede en bly steeds die enigste gebou in die middestad van meer as 32 verdiepings hoog.  Die bevolking van Parys het gedaal van 2 850 000 in 1954 tot 2 152 000 in 1990, toe gesinne uit die middelklas na die voorstede verhuis het.  'n Voorstedelike spoorwegnetwerk, die RER (Réseau Express Régional), is gebou in aanvulling op die snelweg Métro die Périphérique wat die stad omring, en is in 1973 voltooi. 
Die meeste van die naoorlogse presidente van die vyfde republiek wou hul eie monumente in Parys verlaat. President Georges Pompidou begin die Centre Georges Pompidou (1977), Valéry Giscard d'Estaing begin die Musée d'Orsay (1986), president François Mitterrand, aan bewind vir 14 jaar, bou die Opéra Bastille (1985–1989), die nuwe perseel van die Bibliothèque nationale de France (1996), die Arche de la Défense (1985–1989) en die Louvre -piramide met sy ondergrondse binnehof (1983–1989) Jacques Chirac (2006), die Musée du quai Branly. 
In die vroeë 21ste eeu het die bevolking van Parys weer stadig begin toeneem namate meer jongmense die stad ingetrek het. Dit bereik 2,25 miljoen in 2011. In Maart 2001 word Bertrand Delanoë die eerste sosialistiese burgemeester van Parys. In 2007, in 'n poging om motorverkeer in die stad te verminder, het hy die Vélib 'bekendgestel, 'n stelsel wat fietse huur vir die gebruik van plaaslike inwoners en besoekers.Bertrand Delanoë het ook 'n gedeelte van die snelweg langs die linkeroewer van die Seine omskep in 'n stedelike promenade en park, die Promenade des Berges de la Seine, wat hy in Junie 2013 ingehuldig het. 
In 2007 het president Nicolas Sarkozy die Grand Paris -projek van stapel gestuur om Parys nouer te integreer met die dorpe in die omgewing rondom dit. Na baie veranderings is die nuwe gebied, genaamd die Metropolis van Grand Paris, met 'n bevolking van 6,7 miljoen, op 1 Januarie 2016 geskep.  In 2011 het die stad Parys en die nasionale regering die planne vir die Grand Paris goedgekeur. Express, in totaal 205 kilometer (127 myl) se outomatiese metrolyne om Parys, die binneste drie departemente rondom Parys, lughawens en snelwegstasies (TGV) te verbind, teen 'n beraamde koste van € 35 miljard.  Die stelsel is geskeduleer om teen 2030 voltooi te wees. 
Terroriste aanvalle Redigeer
Tussen Julie en Oktober 1995 veroorsaak 'n reeks bomaanvalle deur die Armed Islamic Group van Algerië 8 sterftes en meer as 200 beserings. 
Op 7 Januarie 2015 val twee Franse Moslem -ekstremiste die hoofkwartier van Parys aan Charlie Hebdo en dertien mense doodgemaak, in 'n aanval wat deur Al-Qaeda op die Arabiese Skiereiland beweer is,  en op 9 Januarie het 'n derde terroris, wat beweer het dat hy deel was van ISIL, vier gyselaars doodgemaak tydens 'n aanval op 'n Joodse kruidenierswinkel by Porte de Vincennes.  Op 11 Januarie het na raming 1,5 miljoen mense in Parys opgeruk in 'n demonstrasie van solidariteit teen terrorisme en ter ondersteuning van vryheid van spraak.  Op 13 November van dieselfde jaar het 'n reeks gekoördineerde bom- en skietaanvalle in Parys en Saint-Denis, wat deur ISIL beweer word,  130 mense doodgemaak en meer as 350 beseer. 
Op 3 Februarie 2017 val 'n aanvaller met twee rugsakke, met machete wat 'Allahu Akbar' skree, soldate wat die Louvre-museum bewaak het, aan nadat hulle hom voorgekeer het weens sy tasse waarin die aanvaller geskiet is en geen plofstof gevind is nie.  Op 18 Maart van dieselfde jaar, in 'n Vitry-sur-Seine-kroeg, het 'n man beskermelinge as gyselaars gehou, en daarna gevlug om later 'n geweer teen die kop van 'n Franse soldaat op die Orly-lughawe te hou en te skree: "Ek is hier om te sterf in die naam van Allah ", en is deur die soldate van die soldaat doodgeskiet.  Op 20 April het 'n man 'n Franse polisiebeampte op die Champs-Élysées doodgeskiet en later self doodgeskiet.  Op 19 Junie het 'n man sy voertuig met wapens en plofstof in 'n polisiewa op die Champs-Élysées gestamp, maar die motor het net in vlamme gebars. 
Parys is in die noorde van Sentraal-Frankryk geleë, in 'n boog wat noordwaarts buig van die rivier die Seine, waarvan die kruin twee eilande bevat, die Saintle Saint-Louis en die groter Île de la Cité, wat die oudste deel van die stad vorm. Die mond van die rivier op die Engelse kanaal (La Manche) is ongeveer 375 km stroomaf van die stad. Die stad is wyd versprei aan beide oewers van die rivier.  Oor die algemeen is die stad relatief plat, en die laagste punt is 35 m (115 voet) bo seespieël. Parys het verskeie prominente heuwels, waarvan die hoogste Montmartre op 130 m (427 voet) is. 
Met die uitsondering van die afgeleë parke Bois de Boulogne en Bois de Vincennes, beslaan Parys 'n ovaal van ongeveer 87 km2, omring deur die 35 km (22 myl) ringpad, die Boulevard Périphérique.  Die stad se laaste groot anneksasie van buitegebiede in 1860 het dit nie net sy moderne vorm gegee nie, maar het ook die 20 arrondissemente met die kloksgewys (munisipale stadsdele) geskep. Vanaf die gebied van 1860 van 78 km2 (30 vierkante myl) is die stadsgrense in die 1920's marginaal uitgebrei tot 86,9 km2 (33,6 vierkante myl). In 1929 is die bosparke Bois de Boulogne en Bois de Vincennes amptelik by die stad geannekseer, wat sy oppervlakte op ongeveer 105 km2 (41 vierkante myl) te staan ​​bring.  Die metropolitaanse gebied van die stad is 2.300 km2 (890 vierkante myl). 
Gemeet vanaf die 'punt nul' voor die Notre-Dame-katedraal, is Parys per pad 450 kilometer (280 myl) suidoos van Londen, 287 kilometer (178 myl) suid van Calais, 305 kilometer (190 myl) suidwes van Brussel, 774 kilometer (481 myl) noord van Marseille, 385 kilometer (239 myl) noordoos van Nantes en 135 kilometer (84 myl) suidoos van Rouen. 
Parys het 'n tipiese Wes -Europese seeklimaat (Köppen: Vgl), wat geraak word deur die Noord -Atlantiese stroom. Die algemene klimaat deur die jaar is sag en matig nat.  Somersdae is gewoonlik warm en aangenaam met gemiddelde temperature tussen 15 en 25 ° C (59 en 77 ° F) en 'n redelike hoeveelheid sonskyn.  Elke jaar is daar egter 'n paar dae wanneer die temperatuur bo 32 ° C (90 ° F) styg. Soms vind langer periodes van meer intense hitte plaas, soos die hittegolf van 2003, toe die temperatuur vir weke 30 ° C (86 ° F) oorskry het, sommige dae 40 ° C (104 ° F) bereik het en selde in die nag afgekoel het.  Lente en herfs het gemiddeld sagte dae en vars nagte, maar verander en is onstabiel. Verbasend warm of koel weer kom gereeld voor in beide seisoene.  In die winter is sonskyn skaars dae koel, en nagte koud, maar oor die algemeen bo vriespunt met lae temperature rondom 3 ° C (37 ° F).  Ligte nagvries kom egter redelik gereeld voor, maar die temperatuur daal selde onder -5 ° C (23 ° F). Sneeu val elke jaar, maar bly selde op die grond. Die stad sien soms ligte sneeu of vlae met of sonder opeenhoping. 
Parys het 'n gemiddelde jaarlikse neerslag van 641 mm (25,2 in) en ligte reënval wat eweredig deur die jaar versprei word. Die stad is egter bekend vir afwisselende, skielike, swaar buie. Die hoogste aangetekende temperatuur was 42,6 ° C (108,7 ° F) op 25 Julie 2019,  en die laagste was −23,9 ° C (−11,0 ° F) op 10 Desember 1879. 
Klimaatdata vir Parys (Parc Montsouris), hoogte: 75 m (246 voet), 1981–2010 normaal, uiterstes 1872 – hede
Bron 1: Meteo France,   Infoclimat.fr (relatiewe humiditeit 1961–1990) 
Bron 2: Weer Atlas (persentasie sonskyn en UV -indeks) 
Vir byna die hele lang geskiedenis, behalwe vir 'n paar kort periodes, is Parys regeer deur verteenwoordigers van die koning, keiser of president van Frankryk. Die stad het eers in 1974 deur die Nasionale Vergadering munisipale outonomie verleen.  Die eerste moderne verkose burgemeester van Parys was Jacques Chirac, verkies op 20 Maart 1977 en word die eerste burgemeester van die stad sedert 1793. Die burgemeester is Anne Hidalgo, 'n sosialis, eerste verkies op 5 April 2014  en herkies op 28 Junie 2020. 
Die burgemeester van Parys word indirek deur die kiesers van Parys verkies, die kiesers van elk van die stad se 20 distrikte kies lede tot die Conseil de Paris (Raad van Parys), wat daarna die burgemeester verkies. Die raad bestaan ​​uit 163 lede, met elke arrondissement 'n aantal setels wat afhanklik is van die bevolking, van 10 lede vir elk van die minste bevolkte arrondissemente (1ste tot 9de) tot 34 lede vir die mees bevolkte (die 15de). Die raad word verkies met proporsionele verteenwoordiging in geslote lys in 'n tweeronde-stelsel.  Partylyste wat 'n absolute meerderheid in die eerste ronde wen - of ten minste 'n veelheid in die tweede ronde - wen outomaties die helfte van die setels van 'n arrondissement.  Die oorblywende helfte van die setels word proporsioneel versprei op alle lyste wat ten minste 5% van die stemme wen volgens die metode met die hoogste gemiddeldes.  Dit verseker dat die wenparty of koalisie altyd 'n meerderheid van die setels wen, selfs al wen hulle nie 'n absolute meerderheid van die stemme nie. 
Nadat die raad gekies is, speel die raad 'n grootliks passiewe rol in die stadsregering, veral omdat dit slegs een keer per maand vergader. Die raad is verdeel tussen 'n koalisie van links van 91 lede, insluitend die sosialiste, kommuniste, setperke en uiterste links en 71 lede vir die middel-regs, plus 'n paar lede van kleiner partye. 
Elkeen van Parys se 20 arrondissemente het sy eie stadsaal en 'n direk verkose raad (conseil d'arrondissement), wat op sy beurt 'n burgemeester van die arrondissement kies.  Die raad van elke arrondissement bestaan ​​uit lede van die Conseil de Paris en ook lede wat slegs in die raad van die arrondissement dien. Die aantal onderburgemeesters in elke distrik wissel na gelang van die bevolking. Daar is 'n totaal van 20 arrondissement -burgemeesters en 120 onderburgemeesters. 
Die begroting van die stad vir 2018 is 9,5 miljard euro, met 'n verwagte tekort van 5,5 miljard euro. 7,9 miljard euro is bedoel vir stadsadministrasie en 1,7 miljard euro vir investering. Die aantal stadswerkers het toegeneem van 40 000 in 2001 tot 55 000 in 2018. Die grootste deel van die beleggingsbegroting is bestem vir openbare behuising (262 miljoen euro) en vir vaste eiendom (142 miljoen euro). 
Die Métropole du Grand Paris, of bloot Grand Paris, het formeel op 1 Januarie 2016 ontstaan.  Dit is 'n administratiewe struktuur vir samewerking tussen die stad Parys en sy naaste voorstede. Dit bevat die stad Parys, plus die gemeentes van die drie departemente van die voorstede (Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis en Val-de-Marne), plus sewe gemeentes in die buitenste voorstede, waaronder Argenteuil in Val d'Oise en Paray-Vieille-Poste in Essonne, wat bygevoeg is om die belangrikste lughawens van Parys in te sluit. Die Metropool beslaan 814 vierkante kilometer (314 vierkante myl) en het 'n bevolking van 6,945 miljoen mense.  
Die nuwe struktuur word bestuur deur 'n Metropolitaanse Raad van 210 lede, nie direk gekies nie, maar gekies deur die rade van die lidgemeentes. Teen 2020 sal sy basiese bevoegdhede stadsbeplanning, behuising en die beskerming van die omgewing insluit.   Die eerste president van die metropolitaanse raad, Patrick Ollier, 'n Republikein en die burgemeester van die stad Rueil-Malmaison, is op 22 Januarie 2016 verkies. Hoewel die Metropool 'n bevolking van byna sewe miljoen mense en rekeninge het vir 25 persent van die BBP van Frankryk, het dit 'n baie klein begroting: slegs 65 miljoen euro, vergeleke met agt miljard euro vir die stad Parys. 
Die streek Île de France, insluitend Parys en die omliggende gemeenskappe, word beheer deur die streeksraad, wat sy hoofkwartier in die 7de arrondissement van Parys het. Dit bestaan ​​uit 209 lede wat die verskillende gemeentes in die streek verteenwoordig. Op 15 Desember 2015 wen 'n lys kandidate van die Union of the Right, 'n koalisie van sentristiese en regse partye, onder leiding van Valérie Pécresse, die streekverkiesing en wen 'n koalisie van sosialiste en ekoloë. Die sosialiste het die streek sewentien jaar lank beheer. Die streeksraad het 121 lede van die Unie van Regs, 66 van die Unie van Links en 22 van die uiterste regse Nasionale Front. 
Nasionale regering Redigeer
As hoofstad van Frankryk is Parys die setel van die Franse regering. Vir die uitvoerende gesag het die twee hoofoffisiere elk hul eie amptelike koshuise, wat ook as hul ampte dien. Die president van die Franse Republiek woon in die Élysée -paleis in die 8ste arrondissement,  terwyl die premier se sitplek in die Hôtel Matignon in die 7de arrondissement is.   Regeringsministeries is in verskillende dele van die stad geleë, baie is geleë in die 7de arrondissement, naby die Hôtel Matignon. 
Beide huise van die Franse parlement is aan die Rive Gauche geleë. Die boonste huis, die Senaat, vergader in die Palais du Luxembourg in die 6de arrondissement, terwyl die belangrikste laer huis, die National Assembly, in die Palais Bourbon in die 7de arrondissement vergader. Die president van die senaat, die tweede hoogste openbare amptenaar in Frankryk (die president van die Republiek is die enigste meerdere), woon in die Petit Luxembourg, 'n kleiner paleisaanhangsel by die Palais du Luxembourg. 
Frankryk se hoogste howe is in Parys geleë. Die Cassation Court, die hoogste hof in die geregtelike bevel, wat straf- en siviele sake hersien, is in die Palais de Justice geleë Île de la Cité,  terwyl die Conseil d'État, wat regsadvies aan die uitvoerende gesag verleen en as die hoogste hof in die administratiewe bevel optree, met die beoordeling van geskille teen openbare liggame, in die Palais-Royal in die 1ste arrondissement geleë is.  Die Konstitusionele Raad, 'n adviesliggaam met uiteindelike gesag oor die grondwetlikheid van wette en regeringsbesluite, vergader ook in die Montpensier -vleuel van die Palais Royal. 
Na die leuse "Slegs Parys is Rome waardig, slegs Rome is Parys waardig"  die enigste susterstad van Parys is Rome, hoewel Parys vennootskapsooreenkomste met baie ander stede regoor die wêreld het. 
Die veiligheid van Parys is hoofsaaklik die verantwoordelikheid van die prefektuur van die polisie van Parys, 'n onderafdeling van die ministerie van binnelandse sake. Dit hou toesig oor die eenhede van die nasionale polisie wat die stad en die drie aangrensende departemente patrolleer. Dit is ook verantwoordelik vir die verskaffing van nooddienste, insluitend die Paryse Brandweer. Die hoofkwartier is op Place Louis Lépine aan die Île de la Cité. 
Daar is 30 200 beamptes onder die prefektuur, en 'n vloot van meer as 6000 voertuie, insluitend polisiemotors, motorfietse, brandweerwaens, bote en helikopters.  Die nasionale polisie het sy eie spesiale eenheid vir oproerbeheer en skarebeheer en beveiliging van openbare geboue, genaamd die Compagnies Républicaines de Sécurité (CRS), 'n eenheid wat in 1944 gestig is direk na die bevryding van Frankryk. Vans van CRS -agente word gereeld in die middel van die stad gesien as daar demonstrasies en openbare geleenthede is.
Die polisie word ondersteun deur die National Gendarmerie, 'n tak van die Franse weermag, hoewel die polisie se operasies nou onder toesig van die ministerie van binnelandse sake is. Die tradisionele kepi's van die gendarmes is in 2002 vervang met kappies, en die krag is gemoderniseer, hoewel hulle steeds kepi's vir seremoniële geleenthede dra. 
Misdaad in Parys is soortgelyk aan dié in die meeste groot stede. Geweldsmisdaad is relatief skaars in die middestad. Politieke geweld is ongewoon, hoewel baie groot betogings gelyktydig in Parys en ander Franse stede kan plaasvind. Hierdie betogings, wat gewoonlik deur 'n sterk polisieteenwoordigheid bestuur word, kan konfronterend verander en tot geweld lei. 
Urbanisme en argitektuur Redigeer
Die meeste Franse heersers sedert die Middeleeue het daarop gemerk om hul stempel af te druk op 'n stad wat, in teenstelling met baie ander van die wêreld se hoofstede, nooit deur 'n katastrofe of oorlog vernietig is nie. Deur sy infrastruktuur deur die eeue te moderniseer, het Parys selfs sy vroegste geskiedenis op sy straatkaart bewaar.  By die ontstaan ​​daarvan, voor die Middeleeue, was die stad saamgestel uit verskeie eilande en sandbanke in 'n draai van die Seine daarvan, twee bly vandag oor: Île Saint-Louis en die Île de la Cité. 'N Derde een is die 1827 kunsmatig gemaakte ale aux Cygnes.
Moderne Parys het 'n groot deel van die middestad en argitektoniese harmonie te danke aan Napoleon III en sy prefek van die Seine, baron Haussmann. Tussen 1853 en 1870 het hulle die middestad herbou, die breë boulevards en pleine in die middestad geskep waar die boulevards gekruis het, standaard fasades langs die boulevards opgelê en vereis dat die fasades van die kenmerkende roomgrys "Paris-klip" gebou moes word. Hulle het ook die belangrikste parke rondom die middestad gebou.  Die hoë woonbevolking van die middestad maak dit ook baie anders as die meeste ander groot westelike stede. 
Die stedelike wette van Parys is sedert die vroeë 17de eeu onder streng beheer,  veral met betrekking tot die belyning van die straat, die hoogte van die gebou en die verspreiding van geboue. In onlangse ontwikkelings is 'n beperking van die gebouhoogte van 1974–2010 van 37 meter (121 voet) in sentrale gebiede tot 50 m (180 voet) in sommige van die omtrek van Parys verhoog, maar vir sommige van die stad se meer sentrale woonbuurte, geld selfs nog ouer wette oor die gebouhoogte.  Die 210 meter (690 voet) Tour Montparnasse was beide die hoogste gebou in Parys en Frankryk sedert 1973, , maar die rekord word sedert die bou van 2011 in besit gehou van die La Défense -wyk Tour First -toring in Courbevoie.
Paryse voorbeelde van historiese argitektoniese style dateer meer as 'n millennium terug, insluitend die Romaanse kerk van die Abdij van Saint-Germain-des-Prés (1014–1163), die vroeë Gotiese argitektuur van die Basiliek van Saint-Denis (1144), die Notre Dame-katedraal (1163–1345), die flamboyante gotiek van Saint Chapelle (1239–1248), die barokkerke Saint-Paul-Saint-Louis (1627–1641) en Les Invalides (1670–1708). Die 19de eeu het die neoklassieke kerk La Madeleine (1808–1842) vervaardig, die Palais Garnier wat as operahuis dien (1875), die neo-Bisantynse basiliek van Sacré-Cœur (1875–1919), sowel as die uitbundige Belle Époque modernisme van die Eiffeltoring (1889). Opvallende voorbeelde van 20ste-eeuse argitektuur sluit in die Centre Georges Pompidou deur Richard Rogers en Renzo Piano (1977), die Cité des Sciences et de l'Industrie deur verskillende argitekte (1986), die Arab World Institute deur Jean Nouvel (1987), die Louvre -piramide deur IM Pei (1989) en die Opéra Bastille deur Carlos Ott (1989). Hedendaagse argitektuur sluit in die Musée du quai Branly - Jacques Chirac deur Jean Nouvel (2006), die kontemporêre kunsmuseum van die Louis Vuitton Foundation deur Frank Gehry (2014)  en die nuwe Tribunal de grande instance de Paris deur Renzo Piano (2018) ).
Die duurste woonstrate in Parys in 2018 teen die gemiddelde prys per vierkante meter was Avenue Montaigne (8ste arrondissement), teen 22.372 euro per vierkante meter Place Dauphine (1ste arrondissement 20.373 euro) en die Rue de Furstemberg (6de arrondissement) teen 18.839 euro per vierkante meter.  Die totale aantal koshuise in die stad Parys in 2011 was 1,356,074, teenoor 'n voormalige hoogtepunt van 1,334,815 in 2006.Hiervan was 1,165,541 (85,9 persent) hoofkoshuise, 91,835 (6,8 persent) sekondêre wonings en die oorblywende 7,3 persent leeg (teenoor 9,2 persent in 2006). 
Twee en sestig persent van die geboue dateer uit 1949 en voorheen is 20 persent tussen 1949 en 1974 gebou, en slegs 18 persent van die oorblywende geboue is na die datum gebou.  Twee-derdes van die stad se 1,3 miljoen koshuise is ateljee- en tweekamerwoonstelle. Parys het gemiddeld 1,9 mense per woning, 'n getal wat sedert die tagtigerjare konstant gebly het, maar dit is baie minder as die 2,33 persoon-per-koshuis-gemiddelde van Île-de-France. Slegs 33 persent van die Parysenaars se hoofwoonstel besit hul woning (teenoor 47 persent vir die hele Île-de-France): die grootste deel van die stad se bevolking is 'n huurbetaling.  Sosiale of openbare behuising verteenwoordig 19,9 persent van die stad se totale koshuise in 2017. Die verspreiding daarvan wissel wyd deur die stad, van 2,6 persent van die behuising in die welgestelde 7de arrondissement, tot 24 persent in die 20ste arrondissement, 26 persent in die 14de arrondissement en 39,9 persent in die 19de arrondissement, aan die armer suidweste en noordelike rande van die stad. 
In die nag van 8 tot 9 Februarie 2019, tydens 'n koue tydperk, het 'n NGO in Parys sy jaarlikse stadstelling van haweloses gedoen. Hulle het 3 641 haweloses in Parys getel, waarvan twaalf persent vroue was. Meer as die helfte was al langer as 'n jaar haweloos. 2.885 het in die strate of parke gewoon, 298 in trein- en metrostasies en 756 in ander vorme van tydelike skuiling. Dit was 'n toename van 588 persone sedert 2018. 
Parys en sy voorstede Redigeer
Afgesien van die toevoeging van die Bois de Boulogne, die Bois de Vincennes en die helikopterplaas van die 20ste eeu, het die administratiewe perke van Parys sedert 1860 onveranderd gebly. die stygende voorstedelike bevolking het dit moeilik gemaak om as 'n unieke entiteit te onderhou. Om hierdie probleem op te los, is die ouer "District de la région parisienne" ('distrik van die Parys -streek') vanaf 1968 herorganiseer in verskeie nuwe departemente: Parys het 'n departement op sigself geword, en die administrasie van sy voorstede is tussen die drie verdeel nuwe departemente rondom dit. Die distrik van die Parys-streek is in 1977 herdoop tot "Île-de-France", maar hierdie verkorte naam "Parys-streek" word vandag nog algemeen gebruik om die Île-de-France te beskryf, en as 'n vae verwysing na die hele Parys-agglomerasie .  Langtermyn-maatreëls om Parys met sy voorstede te verenig, het op 1 Januarie 2016 begin toe die Métropole du Grand Paris ontstaan ​​het. 
Die ontkoppeling van Parys met sy voorstede, veral die gebrek aan voorstedelike vervoer, het al te duidelik geword met die groei van die Parys -agglomerasie. Paul Delouvrier belowe om die voorstede van Parys op te los mésentente toe hy in 1961 hoof van die Parys -streek word:  was twee van sy mees ambisieuse projekte vir die streek die bou van vyf voorstedelike "villes nouvelles" ("nuwe stede")  en die RER -pendeltreinnetwerk.  Baie ander voorstedelike woonbuurte (grands ensembles) is tussen die 1960's en 1970's gebou om 'n goedkoop oplossing vir 'n vinnig groeiende bevolking te bied:  Hierdie distrikte was aanvanklik sosiaal gemeng,  maar min inwoners het eintlik hul huise besit (die groeiende ekonomie het dit toeganklik gemaak vir die middelklasse eers vanaf die sewentigerjare).  Hul swak boukwaliteit en hul toevallige invoeging in bestaande stedelike groei het bygedra tot hul verlatenheid deur diegene wat elders kon verhuis en hul bevolking deur diegene met meer beperkte moontlikhede. 
Hierdie gebiede, kwartiers sinvol ('sensitiewe kwartiere'), in die noorde en ooste van Parys, naamlik rondom die Goutte d'Or- en Belleville -woonbuurte. Ten noorde van die stad is hulle hoofsaaklik gegroepeer in die departement Seine-Saint-Denis, en tot 'n mindere uiterste in die ooste in die departement Val-d'Oise. Ander moeilike gebiede is geleë in die Seine-vallei, in Évry et Corbeil-Essonnes (Essonne), in Mureaux, Mantes-la-Jolie (Yvelines), en versprei tussen sosiale behuisingsdistrikte wat ontstaan ​​het deur Delouvrier se politieke inisiatief "ville nouvelle" uit 1961. 
Die stedelike sosiologie van die Parys-agglomerasie is basies dié van die 19de-eeuse Parys: sy bevoorregte klasse is in die weste en suidweste geleë, en die middel-tot-laer klasse is in die noorde en ooste. Die oorblywende gebiede bestaan ​​meestal uit middelklasburgers met eilande van bevoorregte bevolkings wat daar geleë is om redes van historiese belang, naamlik Saint-Maur-des-Fossés in die ooste en Enghien-les-Bains in die noorde van Parys. 
Die amptelike geskatte bevolking van die stad Parys was vanaf 1 Januarie 2019 2,206,488 [update], volgens die INSEE, die amptelike Franse statistiese agentskap. Dit is 'n afname van 59,648 teenoor 2015, naby die totale bevolking van die 5de arrondissement.  Ondanks die daling bly Parys die digste stad in Europa, met 252 inwoners per hektaar, sonder parke.  Hierdie daling word deels toegeskryf aan 'n laer geboortesyfer as gevolg van die vertrek van die middelklasbewoners. en deels weens die moontlike verlies aan behuising in die stad as gevolg van korttermynhuur vir toerisme. 
Parys is die vierde grootste munisipaliteit in die Europese Unie, na Berlyn, Madrid en Rome. Eurostat plaas Parys (6,5 miljoen mense) agter Londen (8 miljoen) en voor Berlyn (3,5 miljoen), gebaseer op die bevolking van 2012 wat Eurostat 'stedelike ouditkernstede' noem. 
Die bevolking van Parys is vandag laer as die historiese hoogtepunt van 2,9 miljoen in 1921.  Die belangrikste redes was 'n beduidende afname in huishoudelike grootte en 'n dramatiese migrasie van inwoners na die voorstede tussen 1962 en 1975. Faktore in die migrasie was onder meer de-industrialisasie, hoë huur, die gentrifisering van baie binnekwartiere, die transformasie van leefruimte in kantore en groter welvaart onder werkende gesinne. Die stad se bevolkingsverlies het aan die begin van die 21ste eeu tydelik tot stilstand gekom, die bevolking het toegeneem van 2 125 246 in 1999 tot 2 240 621 in 2012, voordat dit weer effens gedaal het in 2017.  Dit het weer gedaal in 2018.
Parys is die kern van 'n beboude gebied wat ver buite sy grense strek: algemeen bekend as die agglomération Parisienne, en statisties as 'n eenheid urbaine ('n mate van stedelike gebied), die Parys -agglomerasie se 2017 -bevolking van 10 784 830  het dit die grootste stedelike gebied in die Europese Unie gemaak.  Pendelbedrywighede wat deur die stad beïnvloed word, bereik selfs in 'n statistiek selfs verder as dit aire urbaine de Paris ('stedelike gebied', maar 'n statistiese metode wat vergelykbaar is met 'n metropolitaanse gebied ), met 'n 2017 -bevolking van 12,628,266,  'n getal 19% van die bevolking van Frankryk,  en die grootste metropolitaanse gebied in die eurosone. 
Volgens Eurostat, die EU-statistiekagentskap, was die gemeente Parys in 2012 die digste bevolkte stad in die Europese Unie, met 21,616 mense per vierkante kilometer binne die stadsgrense (die statistiese gebied NUTS-3), voor die binneste Londen-Wes , wat 10 374 mense per vierkante kilometer gehad het. Volgens dieselfde sensus het drie departemente wat grens aan Parys, Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis en Val-de-Marne, 'n bevolkingsdigtheid van meer as 10 000 mense per vierkante kilometer, wat onder die 10 digste bevolkte gebiede van die EU.  [ verifikasie nodig ]
Volgens die Franse sensus van 2012 is 586,163 inwoners van die stad Parys, oftewel 26,2 persent, en 2,782,834 inwoners van die Parys-streek (Île-de-France), of 23,4 persent, buite die metropolitaanse Frankryk gebore (die laaste syfer van 22,4% by die 2007 -sensus).  26,700 hiervan in die stad Parys en 210,159 in die Parys-streek was mense gebore in die oorsese Frankryk (meer as twee derdes in die Frans-Wes-Indiese Eilande) en word dus nie as immigrante gereken nie aangesien hulle wettig Franse burgers was By geboorte. 
'N Verdere 103 648 in die stad Parys en in 412 114 in die Parys -streek is gebore in die buiteland met Franse burgerskap by geboorte.  Dit gaan veral oor die talle Christene en Jode uit Noord -Afrika wat na die tyd van onafhanklikheid na Frankryk en Parys verhuis het en nie as immigrante gereken word nie omdat hulle Franse burgers gebore is. Die oorblywende groep, mense gebore in die buiteland met geen Franse burgerskap by geboorte nie, is diegene wat onder Franse wet as immigrante gedefinieer word. Volgens die 2012-sensus was 135 853 inwoners van die stad Parys immigrante uit Europa, 112 369 immigrante uit die Magreb, 70 852 uit Afrika suid van die Sahara en Egipte, 5059 uit Turkye, 91 297 uit Asië (buite Turkye), 38 858 uit Amerika , en 1 365 van die Suid -Stille Oseaan.  Let daarop dat immigrante uit die Amerikas en die Suidelike Stille Oseaan in Parys grootliks in getal is deur migrante uit Franse oorsese streke en gebiede in hierdie streke van die wêreld. 
In die Parys-streek was 590.504 inwoners immigrante uit Europa, 627.078 was immigrante uit die Magreb, 435.339 uit Afrika suid van die Sahara en Egipte, 69.338 uit Turkye, 322.330 uit Asië (buite Turkye), 113.363 uit die Amerikas en 2.261 uit die suide Stille Oseaan.  Hierdie laaste twee groepe immigrante is weer baie onder die getal migrante uit Franse oorsese streke en gebiede in die Amerikas en die Suidelike Stille Oseaan.  [ verduideliking nodig ]
In 2012 woon daar 8 810 Britse burgers en 10 019 Amerikaanse burgers in die stad Parys (Ville de Paris) en 20 466 Britse burgers en 16 408 Amerikaanse burgers in die hele Parys-streek (Île-de-France).  
Aan die begin van die twintigste eeu was Parys die grootste Katolieke stad ter wêreld.  ​​Franse sensusdata bevat geen inligting oor godsdienstige affiliasie nie.  Volgens 'n opname van 2011 deur die Institut français d'opinion publique (IFOP), 'n Franse navorsingsorganisasie vir openbare mening, het 61 persent van die inwoners van die Parys-streek (Île-de-France) hulself as Rooms-Katoliek geïdentifiseer. In dieselfde opname het 7 persent van die inwoners hulself as Moslems geïdentifiseer, 4 persent as protestante, 2 persent as Joods en 25 persent sonder godsdiens.
Volgens die INSEE is tussen 4 en 5 miljoen Franse inwoners gebore of het ten minste een ouer gebore in 'n oorwegend Moslemland, veral Algerië, Marokko en Tunisië. 'N IFOP -opname in 2008 het berig dat 25 persent van immigrante uit hierdie oorwegend Moslem -lande na die moskee gegaan het, 41 persent beoefen die godsdiens, en 34 persent was gelowiges, maar het nie die godsdiens beoefen nie.   In 2012 en 2013 is beraam dat daar byna 500 000 Moslems in die stad Parys was, 1,5 miljoen Moslems in die Île-de-France-streek en 4 tot 5 miljoen Moslems in Frankryk.  
Die Joodse bevolking van die Parys -streek is in 2014 geraam op 282 000, die grootste konsentrasie Jode in die wêreld buite Israel en die Verenigde State. 
Maatskappye met 'n wêreldhoofkwartier
in die Parys -streek ingedeel volgens inkomste
2 Totaal S.A. 28
Die ekonomie van die stad Parys is grootliks gebaseer op dienste en handel van die 390,480 ondernemings in die stad, 80,6 persent is betrokke by handel, vervoer en diverse dienste, 6,5 persent in die konstruksie en slegs 3,8 persent in die nywerheid.  Die verhaal is soortgelyk in die Parys-streek (Île-de-France): 76,7 persent van die ondernemings is betrokke by handel en dienste en 3,4 persent in die nywerheid. 
By die sensus van 2012 was 59,5% van die werkgeleenthede in die Parys -streek in markdienste (12,0% in die groot- en kleinhandel, 9,7% in professionele, wetenskaplike en tegniese dienste, 6,5% in inligting en kommunikasie, 6,5% in vervoer en pakhuise , 5,9% in finansies en versekering, 5,8% in administratiewe en ondersteuningsdienste, 4,6% in verblyf en voedseldienste, en 8,5% in verskeie ander markdienste), 26,9% in nie-markdienste (10,4% in menslike gesondheid en maatskaplike werk aktiwiteite, 9,6% in openbare administrasie en verdediging, en 6,9% in die onderwys), 8,2% in vervaardiging en nutsdienste (6,6% in vervaardiging en 1,5% in nutsdienste), 5,2% in konstruksie en 0,2% in die landbou.  
Die Parys -streek het in 2010 5,4 miljoen werknemers, waarvan 2,2 miljoen in 39 gekonsentreer was pôles d'emplois of sakegebiede. Die grootste hiervan, in terme van die aantal werknemers, staan ​​in Frans bekend as die QCA, oftewel quartier central des affaires dit is in die westelike deel van die stad Parys, in die 2de, 8ste, 9de, 16de en 18de arrondissement. In 2010 was dit die werkplek van 500 000 werknemers, ongeveer 30 persent van die werknemers in Parys en 10 persent van diegene in die Île-de-France. Die grootste bedryfsektore in die sentrale sakegebied was finansies en versekering (16 persent van die werknemers in die distrik) en sakedienste (15 persent). Die distrik bevat ook 'n groot konsentrasie afdelingswinkels, winkelsentrums, hotelle en restaurante, sowel as regeringskantore en ministeries. 
Die tweede grootste sakegebied wat werk betref, is La Défense, net wes van die stad, waar baie ondernemings hul kantore in die 1990's geïnstalleer het. In 2010 was dit die werkplek van 144 600 werknemers, van wie 38 persent in finansies en versekering gewerk het, 16 persent in besigheidsondersteuningsdienste. Twee ander belangrike distrikte, Neuilly-sur-Seine en Levallois-Perret, is uitbreidings van die sakekern in Parys en La Défense. 'N Ander distrik, waaronder Boulogne-Billancourt, Issy-les-Moulineaux en die suidelike deel van die 15de arrondissement, is 'n middelpunt vir die media- en inligtingstegnologie. 
Die top tien Franse ondernemings wat vir 2018 in die Fortune Global 500 genoteer is, het almal hul hoofkwartier in die Parys-streek, ses in die sentrale sakegebied van die stad Parys en vier naby die stad in die departement Hauts-de-Seine, drie in La Défense en een in Boulogne-Billancourt. Sommige ondernemings, soos Société Générale, het kantore in sowel Parys as La Défense.
Die Parys -streek is die belangrikste streek in Frankryk vir ekonomiese aktiwiteite, met 'n BBP van € 681 miljard (
US $ 70,000) per capita.  In 2011 was sy BBP die tweede plek in die streke van Europa en die BBP per capita was die 4de hoogste in Europa.   Terwyl die bevolking van die Parys -gebied in 2011 18,8 persent van die metropolitaanse Frankryk uitgemaak het, was die BBP van Parys 30 % van die metropolitaanse Frankryk se BBP. 
Die ekonomie in die Parys-streek het geleidelik oorgeskuif van die industrie na diensbedrywe met hoë toegevoegde waarde (finansies, IT-dienste) en hoëtegnologiese vervaardiging (elektronika, optika, lugvaart, ens.).  Die intensste ekonomiese aktiwiteit van die Parys-streek deur die sentrale departement Hauts-de-Seine en die voorstedelike sakegebied La Défense plaas die ekonomiese sentrum van Parys in die weste van die stad, in 'n driehoek tussen die Opéra Garnier, La Défense en die Val de Seine.  Terwyl die ekonomie in Parys oorheers word deur dienste, en die indiensneming in die vervaardigingsektor skerp gedaal het, bly die streek 'n belangrike vervaardigingsentrum, veral vir lugvaart-, motor- en 'eko' -nywerhede. 
In die wêreldwye lewenskoste -opname van 2017 deur die Economist Intelligence Unit, gebaseer op 'n opname wat in September 2016 gedoen is, het Parys as die sewende duurste stad ter wêreld, en die tweede duurste in Europa, na Zürich. 
In 2018 was Parys die duurste stad ter wêreld met Singapoer en Hong Kong. 
Stasie F is 'n sake -broeikas vir beginondernemings, geleë in die 13de arrondissement van Parys. Aangewys as die wêreld se grootste opstartfasiliteit. 
Volgens die INSEE -syfers van 2015 werk 68,3 persent van die werknemers in die stad Parys in handel, vervoer en dienste, 24,5 persent in die openbare administrasie, gesondheids- en maatskaplike dienste, 4,1 persent in die nywerheid en 0,1 persent in die landbou. 
Die meerderheid van Parys se werknemers betaal 370 000 besigheidsdienste, wat in die noordwestelike 8ste, 16de en 17de arrondissement konsentreer.  Parys se finansiële diensondernemings is gekonsentreer in die sentraal-westelike 8ste en 9de arrondissement bank- en versekeringsdistrik.  Parys se winkelsentrum in die 1ste, 6de, 8ste en 9de arrondissement het tien persent van die meestal vroulike werkers in Parys, waarvan 100 000 in die kleinhandel geregistreer is.  Veertien persent van die Parysenaars werk in hotelle en restaurante en ander dienste aan individue.  Negentien persent van die werknemers in Parys werk vir die staat in administrasie of onderwys. Die meerderheid van Parys se gesondheidsorg- en maatskaplike werkers werk by die hospitale en maatskaplike behuising in die 13de, 14de, 18de, 19de en 20ste arrondissement.  Buite Parys het die westelike Hauts-de-Seine-distrik La Défense-distrik wat spesialiseer in die distrik finansies, versekering en wetenskaplike navorsing, 144.600 werknemers,  en die oudiovisuele sektor in die noordooste van Seine-Saint-Denis het 200 mediabedrywighede en 10 groot filmstudio's. 
Die vervaardiging van Parys fokus meestal op sy voorstede, en die stad self het slegs ongeveer 75 000 vervaardigers, waarvan die meeste in die tekstiel-, klere-, leer- en skoenbedryf handel.  Die vervaardiging in Parys spesialiseer in vervoer, hoofsaaklik motors, vliegtuie en treine, maar dit neem skerp toe: die regte vervaardigingsgeleenthede in Parys het tussen 1990 en 2010 met 64 persent gedaal, en die Parys -streek het in dieselfde tydperk 48 persent verloor. Die meeste hiervan is te danke aan maatskappye wat buite die Parys -streek verhuis. Die 800 lugvaartondernemings in die Parys -streek het 100,000 in diens gehad. Vierhonderd motorbedryfondernemings het nog 100 000 werknemers in diens: baie hiervan is gesentreer in die Yvelines-afdeling rondom die Renault- en PSA-Citroen-aanlegte (hierdie afdeling alleen het 33 000 werknemers),  maar die bedryf as geheel het groot verlies met die sluiting van 'n groot Aulnay-sous-Bois Citroen-monteeraanleg in 2014. 
Die suidelike Essonne-afdeling spesialiseer in wetenskap en tegnologie,  en die suidoostelike Val-de-Marne, met sy groothandel in Rungis-voedselmark, spesialiseer in voedselverwerking en drank.  Die afname in die vervaardiging van die Parys-streek word vinnig vervang deur eko-nywerhede: daar werk ongeveer 100,000 werknemers in diens.  In 2011, terwyl slegs 56 927 konstruksiewerkers in Parys self gewerk het,  het sy metropolitaanse gebied 246.639 werknemers,  in 'n aktiwiteit wat hoofsaaklik op die Seine-Saint-Denis (41.378)  en Hauts-de fokus. -Sine (37,303)  departemente en die nuwe besigheidspark-sentrums wat daar verskyn.
Parys se werkloosheidskoers by 2015 was 12,2%,  en in die eerste trimester van 2018 was die ILO-kriterium se werkloosheidskoers 7,1 persent. Die voorlopige werkloosheidsyfer in die hele Parys-streek was hoër: 8,0 persent, en aansienlik hoër in sommige voorstede, veral die departement Seine-Saint-Denis in die ooste (11,8 persent) en die Val-d'Oise in die noorde (8,2 persent). 
Die gemiddelde netto huishoudelike inkomste (na bydraes tot sosiale, pensioen- en gesondheidsversekering) in Parys was € 36.085 vir 2011.  Dit wissel van € 22.095 in die 19de arrondissement  tot € 82.449 in die 7de arrondissement.  Die mediaan belasbare inkomste vir 2011 was ongeveer € 25,000 in Parys en € 22,200 vir Île-de-France.  Oor die algemeen is die inkomste hoër in die westelike deel van die stad en in die westelike voorstede as in die noordelike en oostelike dele van die stedelike gebied.  Werkloosheid is geskat op 8,2 persent in die stad Parys en 8,8 persent in die Île-de-France-streek in die eerste trimester van 2015. Dit wissel van 7,6 persent in die ryk Essonne-afdeling tot 13,1 persent in die Seine-Saint -Denis -departement, waar baie onlangse immigrante woon. 
Terwyl Parys van die rykste buurte in Frankryk het, het dit ook van die armstes, meestal aan die oostekant van die stad. In 2012 verdien 14 persent van die huishoudings in die stad minder as € 977 per maand, die amptelike armoedegrens. Vyf en twintig persent van die inwoners in die 19de arrondissement leef onder die armoedegrens 24 persent in die 18de, 22 persent in die 20ste en 18 persent in die 10de. In die rykste buurt van die stad, die 7de arrondissement, leef 7 persent onder die armoedegrens 8 persent in die 6de arrondissement en 9 persent in die 16de arrondissement. 
Greater Paris, bestaande uit Parys en sy drie omliggende departemente, het in 2019 38 miljoen besoekers ontvang, 'n rekord, gemeet aan hotel aankomste.  Dit het 12,2 miljoen Franse besoekers ingesluit. Van die buitelandse besoekers kom die grootste getal uit die Verenigde State (2,6 miljoen), die Verenigde Koninkryk (1,2 miljoen), Duitsland (981 duisend) en China (711 duisend).  Toerisme na Parys en sy streek het egter in 2020 gedaal tot 17,5 miljoen as gevolg van die COVID-19-pandemie, met 'n daling van 78 persent in buitelandse toeriste gemeet aan hotelverblyf, en 'n daling van 56 persent in Franse gaste, vir 'n algehele daling van 68 persent. Dit het 'n daling van 15 miljard euro in hotelontvangste veroorsaak. 
In 2018, gemeet aan die Euromonitor Global Cities Destination Index, was Parys die tweede besigste lugredery ter wêreld, met 19,10 miljoen besoekers, agter Bangkok (22,78 miljoen), maar voor Londen (19,09 miljoen).  Volgens die Paris Convention and Visitors Bureau is 393,008 werkers in Groter Parys, oftewel 12,4% van die totale arbeidsmag, besig met toerismeverwante sektore soos hotelle, spyseniering, vervoer en ontspanning. 
Monumente en besienswaardighede Redigeer
Die belangrikste kulturele aantrekkingskrag van die stad in 2019 was die Basiliek van Sacré-Cœur (11 miljoen besoekers), gevolg deur die Louvre (9,6 miljoen besoekers), die Eiffeltoring (6,1 miljoen besoekers), die Centre Pompidou (3,5 miljoen besoekers) en die Musée d ' Orsay (3,3 miljoen besoekers). 
Kulturele: i, ii, iv
1991 (15de sessie)
Die sentrum van Parys bevat die mees besoekte monumente in die stad, waaronder die Notre Dame-katedraal (nou gesluit vir herstel) en die Louvre sowel as die Sainte-Chapelle Les Invalides, waar die graf van Napoleon geleë is, en die Eiffeltoring geleë op die linkeroewer, suid-wes van die sentrum. Die Panthéon en die katakombe van Parys is ook aan die linkeroewer van die Seine geleë. Die oewers van die Seine van die Pont de Sully tot die Pont d'Iéna is sedert 1991 as 'n UNESCO -wêrelderfenisgebied gelys. 
Ander landmerke word van oos na wes langs die historiese as van Parys gelê, wat loop van die Louvre deur die Tuileries -tuin, die Luxor -kolom op die Place de la Concorde en die Arc de Triomphe tot by die Grande Arche van La Défense.
Verskeie ander baie besoekte bakens is geleë in die voorstede van die stad, die Basiliek van St Denis, in Seine-Saint-Denis, is die geboorteplek van die Gotiese styl van argitektuur en die koninklike nekropolis van Franse konings en koninginne.  Die Parys -streek huisves drie ander UNESCO -erfenisgebiede: die paleis van Versailles in die weste,  die paleis van Fontainebleau in die suide,  en die middeleeuse beursterrein Provins in die ooste.  In die Parys-streek het Disneyland Paris, in Marne-la-Vallée, 32 kilometer (20 myl) oos van die sentrum van Parys, 9,66 miljoen besoekers in 2017 ontvang. 
In 2019 het Greater Paris 2 056 hotelle, waaronder 94 vyfsterhotelle, met 'n totaal van 121 646 kamers.  Parys is al lank bekend vir sy groot hotelle. Die Hotel Meurice, wat in 1817 vir Britse reisigers geopen is, was een van die eerste luukse hotelle in Parys.  Met die aankoms van die spoorweë en die Parys -uitstalling van 1855 het die eerste vloed toeriste en die eerste moderne groot hotelle die Hôtel du Louvre (nou 'n antieke mark) in 1855 die Grand Hotel (nou die InterContinental Paris Le Grand Hotel) meegebring in 1862 en die Hôtel Continental in 1878. Die Hôtel Ritz op Place Vendôme is in 1898 geopen, gevolg deur die Hôtel Crillon in 'n 18de-eeuse gebou op die Place de la Concorde in 1909 die Hotel Bristol in die Rue du Faubourg Saint-Honoré in 1925 en die Hotel George V in 1928. 
Benewens hotelle, het Greater Paris in 2019 60,000 huise by Airbnb geregistreer.  Volgens die Franse wet moet huurders van hierdie eenhede die toeristebelasting van Parys betaal. Die maatskappy betaal die stadsregering 7,3 miljoen euro in 2016. 
Parys het eeue lank kunstenaars van regoor die wêreld aangetrek wat in die stad aankom om hulself op te voed en om inspirasie te soek uit die groot poel artistieke hulpbronne en galerye. As gevolg hiervan het Parys 'n reputasie gekry as die 'Stad van kuns'.  Italiaanse kunstenaars was 'n groot invloed op die ontwikkeling van kuns in Parys in die 16de en 17de eeu, veral in beeldhouwerk en reliëfs. Skildery en beeldhouwerk het die trots van die Franse monargie geword en die Franse koninklike familie het baie Paryse kunstenaars die opdrag gegee om hul paleise te versier tydens die Franse barok- en klassisisme -era. Beeldhouers soos Girardon, Coysevox en Coustou het reputasie verwerf as die beste kunstenaars in die koninklike hof in Frankryk van die 17de eeu. Pierre Mignard het gedurende hierdie tydperk die eerste skilder van koning Lodewyk XIV geword. In 1648 word die Académie royale de peinture et de sculpture (Royal Academy of Painting and Sculpture) is gestig om voorsiening te maak vir die dramatiese belangstelling in kuns in die hoofstad. Dit het tot 1793 as die beste kunsskool in Frankryk gedien. 
Parys was in die 19de eeu en vroeg in die 20ste eeu in sy artistieke voorkoms, toe 'n kolonie kunstenaars in die stad en in kunsskole gevestig was met sommige van die beste skilders van die tyd: Henri de Toulouse-Lautrec, Édouard Manet, Claude Monet, Berthe Morisot, Paul Gauguin, Pierre-Auguste Renoir en ander. Die Franse rewolusie en politieke en sosiale verandering in Frankryk het 'n groot invloed op kuns in die hoofstad gehad. Parys was sentraal in die ontwikkeling van die romantiek in die kuns, met skilders soos Géricault.  Impressionisme, Art Nouveau, simboliek, Fauvisme, kubisme en Art Deco -bewegings het almal in Parys ontwikkel.  In die laat 19de eeu het baie kunstenaars in die Franse provinsies en wêreldwyd na Parys gestroom om hul werke in die talle salonne en tentoonstellings uit te stal en naam te maak.  Kunstenaars soos Pablo Picasso, Henri Matisse, Vincent van Gogh, Paul Cézanne, Jean Metzinger, Albert Gleizes, Henri Rousseau, Marc Chagall, Amedeo Modigliani en vele ander het met Paris geassosieer. Picasso, woonagtig in Le Bateau-Lavoir in Montmartre, het sy beroemde geskilder La Famille de Saltimbanques en Les Demoiselles d'Avignon tussen 1905 en 1907.  Montmartre en Montparnasse het sentrums geword vir artistieke produksie.
Die mees gesogte name van Franse en buitelandse beeldhouers, wat hul reputasie in Parys in die moderne tyd gemaak het, is Frédéric Auguste Bartholdi (Statue of Liberty - Vryheid Verlig die wêreld), Auguste Rodin, Camille Claudel, Antoine Bourdelle, Paul Landowski (standbeeld van Christus die Verlosser in Rio de Janeiro) en Aristide Maillol. Die Goue Eeu van die Skool van Parys eindig tussen die twee wêreldoorloë.
Die uitvinder Nicéphore Niépce het die eerste permanente foto op 'n gepoleerde tinplaat in Parys in 1825 gemaak. In 1839, na die dood van Niépce, het Louis Daguerre die Daguerrotype gepatenteer, wat tot die 1860's die algemeenste vorm van fotografie geword het.  Die werk van Étienne-Jules Marey in die 1880's het aansienlik bygedra tot die ontwikkeling van moderne fotografie. Fotografie speel 'n sentrale rol in die surrealistiese aktiwiteite van Parys, in die werke van Man Ray en Maurice Tabard.   Talle fotograwe wat bekendheid verwerf het vir hul fotografie van Parys, waaronder Eugène Atget, bekend vir sy uitbeeldings van straattonele, Robert Doisneau, bekend vir sy speelse foto's van mense en marktonele (waaronder Le baiser de l'hôtel de ville het ikonies geword van die romantiese visie van Parys), Marcel Bovis, bekend vir sy nagtonele, sowel as ander soos Jacques-Henri Lartigue en Henri Cartier-Bresson.  Plakkate word ook in die laat negentiende eeu 'n belangrike kunsvorm in Parys deur die werk van Henri de Toulouse-Lautrec, Jules Chéret, Eugène Grasset, Adolphe Willette, Pierre Bonnard, Georges de Feure, Henri-Gabriel Ibels, Paul Gavarni en Alphonse Mucha. 
Die Louvre het 2,7 miljoen besoekers in 2020 ontvang, 'n daling van 72 persent van die 9,6 miljoen besoekers in 2019. Die Louvre was gedurende die jaar vir 150 dae gesluit weens die Covid-19-virus, maar dit het steeds sy posisie behou as die eerste in die lys van die gewildste kunsmuseums ter wêreld.  Die skatte daarvan sluit die Mona Lisa (La Joconde), die Venus de Milo -standbeeld, Vryheid wat die mense lei. Die tweede mees besoekte museum in 2020, en die 12de mees besoekte kunsmuseum ter wêreld, met 3,5 miljoen besoekers, was die Centre Georges Pompidou, ook bekend as Beaubourg, met die Musée National d'Art Moderne.  Die derde mees besoekte Parys -museum, in 'n gebou wat vir die Universele Tentoonstelling van Parys in 1900 as die Orsay -treinstasie gebou is, was die Musée d'Orsay, wat 3,3 miljoen besoekers in 2020 gehad het, die 12de mees besoekte kunsmuseum in 2020 , maar 'n daling van 76 persent in besoekers vanaf 2019.  Die Orsay vertoon Franse kuns van die 19de eeu, insluitend groot versamelings van die impressioniste en post-impressioniste. Die Musée de l'Orangerie, naby die Louvre en die Orsay, vertoon ook impressioniste en post-impressioniste, waaronder die meeste van Claude Monet se groot Waterlelies muurskilderye. Die Musée national du Moyen Âge, of Cluny Museum, bied Middeleeuse kuns, insluitend die beroemde tapisseriesiklus van Die dame en die eenhoorn. Die Guimet -museum, of Musée national des arts asiatiques, het een van die grootste versamelings Asiatiese kuns in Europa. Daar is ook noemenswaardige museums gewy aan individuele kunstenaars, waaronder die Musée Picasso, die Musée Rodin en die Musée national Eugène Delacroix.
Parys huisves een van die grootste wetenskapmusea in Europa, die Cité des Sciences et de l'Industrie in La Villette. Dit lok 2,2 miljoen besoekers in 2018.  Die National Museum of Natural History, naby die Jardin des plantes het twee miljoen besoekers gelok in 2018.  Dit is bekend vir sy dinosourus -artefakte, mineraalversamelings en die Gallery of Evolution. Die militêre geskiedenis van Frankryk, van die Middeleeue tot die Tweede Wêreldoorlog, word lewendig aangebied deur uitstallings in die Musée de l'Armée by Les Invalides, naby die graf van Napoleon. Benewens die nasionale museums, bestuur deur die Ministerie van Kultuur, bedryf die Stad Parys 14 museums, waaronder die Carnavalet Museum oor die geskiedenis van Parys, Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris, Palais de Tokyo, die Huis van Victor Hugo, die huis van Balzac en die katakombe van Parys.  Daar is ook opvallende privaat museums Die museum vir hedendaagse kuns van die Louis Vuitton -stigting, ontwerp deur argitek Frank Gehry, is in Oktober 2014 in die Bois de Boulogne geopen.
Die grootste operahuise van Parys is die 19de-eeuse Opéra Garnier (historiese Paris Opéra) en die moderne Opéra Bastille, eersgenoemde neig na die meer klassieke ballette en operas, en laasgenoemde bied 'n gemengde repertoire van klassiek en modern.  In die middel van die 19de eeu was daar drie ander aktiewe en mededingende operahuise: die Opéra-Comique (wat nog bestaan), Théâtre-Italien en Théâtre Lyrique (wat in moderne tye sy profiel en naam verander het in Théâtre de la Ville).  Philharmonie de Paris, die moderne simfoniese konsertsaal van Parys, word in Januarie 2015 geopen. 'N Ander musikale baken is die Théâtre des Champs-Élysées, waar die eerste optredes van Diaghilev's Ballets Russes in 1913 plaasgevind het.
Teater het tradisioneel 'n groot plek in die Paryse kultuur beklee, en baie van die gewildste akteurs van vandag is ook sterre van die Franse televisie. Die oudste en bekendste Parys-teater is die Comédie-Française, gestig in 1680. Dit word bestuur deur die Franse regering en speel meestal Franse klassieke in die Salle Richelieu in die Palais-Royal in rue de Richelieu 2, langs die Louvre.  Ander beroemde teaters sluit in die Odéon-Théâtre de l'Europe, langs die Luxemburgse tuine, ook 'n staatsinstelling en teatermerk die Théâtre Mogador, en die Théâtre de la Gaîté-Montparnasse. 
Die musieksaal en kabaret is beroemde Paryse instellings. Die Moulin Rouge is in 1889 geopen. Dit was baie sigbaar vanweë die groot rooi nabootsende windpomp op sy dak en het die geboorteplek geword van die dans, bekend as die Franse Cancan. Dit het gehelp om die sangers Mistinguett en Édith Piaf en die skilder Toulouse-Lautrec bekend te maak, wat plakkate vir die lokaal gemaak het. In 1911 het die danssaal Olympia Paris die groot trap uitgevind as vestiging vir sy vertonings, wat meeding met sy groot mededinger, die Folies Bergère. Sy sterre in die 1920's was die Amerikaanse sangeres en danseres Josephine Baker. Later bied Olympia Paris Dalida, Edith Piaf, Marlene Dietrich, Miles Davis, Judy Garland en die Grateful Dead aan.
Die Casino de Paris het baie bekende Franse sangers aangebied, waaronder Mistinguett, Maurice Chevalier en Tino Rossi. Ander beroemde musieksale in Parys sluit in Le Lido, op die Champs-Élysées, geopen in 1946 en die Crazy Horse Saloon, met strip-tease, dans en towerkuns, geopen in 1951. 'n Halfdosyn musieksale bestaan ​​vandag in Parys, meestal bygewoon deur besoekers aan die stad. 
Die eerste boek wat in Frankryk gedruk is, Epistolae ("Letters"), deur Gasparinus de Bergamo (Gasparino da Barzizza), is in 1470 in Parys gepubliseer deur die pers wat deur Johann Heynlin gestig is. Sedertdien was Parys die middelpunt van die Franse uitgewersbedryf, die tuiste van 'n paar van die bekendste skrywers en digters ter wêreld, en speel die plek vir baie klassieke werke uit die Franse letterkunde. Byna al die boeke wat in die Middeleeue in Parys gepubliseer is, was in Latyn, eerder as Frans. Parys het eers in die 17de eeu die erkende hoofstad van die Franse letterkunde geword, met skrywers soos Boileau, Corneille, La Fontaine, Molière, Racine, verskeie uit die provinsies, sowel as die stigting van die Académie française.  In die 18de eeu het die literêre lewe van Parys gedraai rondom die kafees en salonne waar dit oorheers is deur Voltaire, Jean-Jacques Rousseau, Pierre de Marivaux en Pierre Beaumarchais.
Gedurende die 19de eeu was Parys die tuiste en onderwerp van sommige van die grootste skrywers van Frankryk, waaronder Charles Baudelaire, Stéphane Mallarmé, Mérimée, Alfred de Musset, Marcel Proust, Émile Zola, Alexandre Dumas, Gustave Flaubert, Guy de Maupassant en Honoré de Balzac . Victor Hugo's Die boggel van Notre Dame geïnspireer tot die opknapping van die omgewing, die Notre-Dame de Paris.  Nog een van Victor Hugo se werke, Les Misérables, geskryf terwyl hy tydens die Tweede Ryk in ballingskap buite Frankryk was, beskryf die sosiale verandering en politieke onrus in Parys in die vroeë 1830's.  Een van die gewildste van alle Franse skrywers, Jules Verne, het by die Theatre Lyrique en die beurs in Parys gewerk, terwyl hy navorsing gedoen het oor sy verhale in die National Library.  [ verifikasie nodig ]
In die 20ste eeu is die literêre gemeenskap van Parys oorheers deur figure soos Colette, André Gide, François Mauriac, André Malraux, Albert Camus, en na die Tweede Wêreldoorlog deur Simone de Beauvoir en Jean-Paul Sartre. Tussen die oorloë was dit die tuiste van baie belangrike uitgeweke skrywers, waaronder Ernest Hemingway, Samuel Beckett en, in die sewentigerjare, Milan Kundera. Die wenner van die 2014 Nobelprys vir letterkunde, Patrick Modiano (wat in Parys woon), het die meeste van sy literêre werk gebaseer op die uitbeelding van die stad tydens die Tweede Wêreldoorlog en die 1960's - 1970's. 
Parys is 'n stad van boeke en boekwinkels.In die sewentigerjare is 80 persent van die Franstalige uitgewers in Parys gevind, byna almal op die linkeroewer in die 5de, 6de en 7de arrondissement. Sedertdien het sommige uitgewers weens die hoë pryse na die goedkoper gebiede verhuis.  Dit is ook 'n stad met klein boekwinkels. Daar is ongeveer 150 boekwinkels in die 5de arrondissement alleen, plus nog 250 boekstalletjies langs die Seine. Klein boekwinkels in Parys word beskerm teen mededinging van afslagboeke deur Franse wetboeke, selfs e-boeke, kan nie meer as vyf persent laer as die dekprys van hul uitgewer wees nie. 
Aan die einde van die 12de eeu is 'n skool vir polifonie in Notre-Dame gestig. Onder die Trouvères van Noord -Frankryk het 'n groep Paryse aristokrate bekend geword vir hul poësie en liedere. Troubadours, uit die suide van Frankryk, was ook gewild. Tydens die bewind van François I, in die Renaissance -era, het die luit gewild geword in die Franse hof. Die Franse koninklike familie en hoffroue "het hulself gedeporteer in maskers, ballette, allegoriese danse, voordragte, opera en komedie", en 'n nasionale musiekdrukkery is gestig.  In die barok-era was bekende komponiste Jean-Baptiste Lully, Jean-Philippe Rameau en François Couperin.  Die Conservatoire de Musique de Paris is in 1795 gestig.  Teen 1870 het Parys 'n belangrike sentrum geword vir simfonie, ballet en operamusiek.
Komponiste uit die romantiese era (in Parys) sluit in Hector Berlioz (La Symphonie fantastique), Charles Gounod (Faust), Camille Saint-Saëns (Simson en Delila), Léo Delibes (Lakmé) en Jules Massenet (Thaïs), onder andere.  Georges Bizet's Carmen op 3 Maart 1875 in première. Carmen het sedertdien een van die gewildste en gereeld uitgevoer operas in die klassieke kanon geword.   Onder die impressionistiese komponiste wat nuwe werke vir klavier, orkes, opera, kamermusiek en ander musiekvorme geskep het, staan ​​veral Claude Debussy (Suite bergamasque, en sy bekende derde beweging, Clair de lune, La Mer, Pelléas et Mélisande), Erik Satie (Gimnope, "Je te veux", Gnossiennes, Parade) en Maurice Ravel (Miroirs, Boléro, La valse, L'heure espagnole). Verskeie in die buiteland gebore komponiste, soos Frédéric Chopin (Pole), Franz Liszt (Hongarye), Jacques Offenbach (Duitsland), Niccolò Paganini (Italië) en Igor Stravinsky (Rusland), het hulself gevestig of beduidende bydraes gelewer met hul werke en hul invloed in Parys.
Bal-musette is 'n styl van Franse musiek en dans wat die eerste keer in die 1870's en 1880's in Parys gewild geword het, en Parys het ongeveer 150 danssale in die werkersklasbuurte van die stad gehad.  Beskermers het die bourrie gedans onder begeleiding van die cabrette ('n blaasblaas-doedelsak wat plaaslik 'n "musette" genoem word) en dikwels die vielle à roue (hekkiesdraaier) in die kafees en kroeë van die stad. Paryse en Italiaanse musikante wat die trekklavier gespeel het, het die styl aangeneem en hulle gevestig in die Auvergnat -bars veral in die 19de arrondissement,  en die romantiese klanke van die trekklavier het sedertdien een van die musikale ikone van die stad geword. Parys het 'n belangrike sentrum vir jazz geword en lok steeds jazzmusici van regoor die wêreld na sy klubs en kafees. 
Parys is veral die geestelike tuiste van sigeunerjazz, en baie van die Paryse jazzmanne wat in die eerste helfte van die 20ste eeu ontwikkel het, het in die stad met Bal-musette begin speel.  Django Reinhardt het bekendheid verwerf in Parys, nadat hy as jong seun na die 18de arrondissement in 'n karavaan verhuis het, en in die 1930's en 1940's saam met die violis Stéphane Grappelli en hul Quintette du Hot Club de France opgetree het. 
Onmiddellik na die oorlog het die Saint-Germain-des-Pres-kwartier en die nabygeleë Saint-Michel-kwartier die tuiste geword van baie klein jazzklubs, wat meestal in die kelders gevind is weens 'n gebrek aan ruimte, waaronder die Caveau des Lorientais, die Club Saint-Germain , die Rose Rouge, die Vieux-Colombier en die bekendste Le Tabou. Hulle het Parysenaars voorgestel aan die musiek van Claude Luter, Boris Vian, Sydney Bechet, Mezz Mezzrow en Henri Salvador. Die meeste klubs het in die vroeë 1960's gesluit, aangesien musikale smaak na rock and roll verskuif het. 
Sommige van die beste manouche -musikante ter wêreld word hier in die kafees van die stad gespeel.  Sommige van die meer opvallende jazz -venues sluit in die New Morning, Le Sunset, La Chope des Puces en Bouquet du Nord.   Verskeie jaarlikse feeste vind in Parys plaas, waaronder die Parys Jazzfees en die rockfees Rock en Seine.  Die Orchester de Paris is in 1967 gestig.  Op 19 Desember 2015 herdenk Parys en ander wêreldwye aanhangers die 100ste herdenking van die geboorte van Edith Piaf-'n kabaret sanger-liedjieskrywer en aktrise wat algemeen beskou word as Frankryk se nasionale chanteuse, sowel as een van Frankryk se grootste internasionale sterre.  Ander sangers - van soortgelyke styl - sluit in Maurice Chevalier, Charles Aznavour, Yves Montand, sowel as Charles Trenet.
Parys het 'n groot hiphop -toneel. Hierdie musiek het gedurende die 1980's gewild geword.  Die teenwoordigheid van 'n groot Afrika- en Karibiese gemeenskap het bygedra tot die ontwikkeling daarvan; dit het 'n stem gegee, 'n politieke en sosiale status vir baie minderhede. 
Die filmbedryf is in Parys gebore toe Auguste en Louis Lumière op 28 Desember 1895 die eerste rolprent vir 'n betalende gehoor in die Grand Café voorgestel het.  Baie van Parys se konsert-/danssale is in bioskope verander toe die media gewild geword het begin in die dertigerjare. Later is die meeste van die grootste bioskope in meer, kleiner vertrekke verdeel. Parys se grootste bioskoopkamer is vandag in die Grand Rex -teater met 2700 sitplekke. 
Groot multiplex -bioskope is sedert die 1990's gebou. UGC Ciné Cité Les Halles met 27 skerms, MK2 Bibliothèque met 20 skerms en UGC Ciné Cité Bercy met 18 skerms is een van die grootste. 
Parysenaars is geneig om dieselfde neigings in rolprente te deel as in baie wêreldstede, met bioskope wat hoofsaaklik oorheers word deur filmvermaak wat deur Hollywood gegenereer word. Die Franse bioskoop kom op die tweede plek, met groot regisseurs (herontwikkelaars) soos Claude Lelouch, Jean-Luc Godard en Luc Besson, en die meer slapstick/gewilde genre met regisseur Claude Zidi as voorbeeld. Europese en Asiatiese films word ook wyd vertoon en waardeer.  Op 2 Februarie 2000 realiseer Philippe Binant die eerste digitale bioskoopprojeksie in Europa, met die DLP CINEMA -tegnologie wat deur Texas Instruments ontwikkel is, in Parys.  
Restaurante en kookkuns Redigeer
Sedert die laat 18de eeu is Parys bekend vir sy restaurante en haute cuisine, kos noukeurig voorberei en kunstig aangebied. 'N Luukse restaurant, La Taverne Anglaise, wat in 1786 in die arcades van die Palais-Royal deur Antoine Beauvilliers geopen is, met 'n elegante eetkamer, 'n uitgebreide spyskaart, linnedoeke, 'n groot wynlys en goed opgeleide kelners. toekomstige restaurante in Parys. Die restaurant Le Grand Véfour in die Palais-Royal dateer uit dieselfde tydperk.  Die beroemde Parys -restaurante van die 19de eeu, waaronder die Café de Paris, die Rocher de Cancale, die Café Anglais, Maison Dorée en die Café Riche, was meestal naby die teaters op die Boulevard des Italiens geleë, wat hulle verewig het in die romans van Balzac en Émile Zola. Verskeie van die bekendste restaurante in Parys verskyn vandag tydens die Belle Époque, insluitend Maxim's in Rue Royale, Ledoyen in die tuine van die Champs-Élysées en die Tour d'Argent aan die Quai de la Tournelle. 
Vanweë die kosmopolitiese bevolking van Parys, kan elke Franse streekskos en byna elke nasionale kombuis ter wêreld daar meer as 9 000 restaurante vind.  Die Michelin -gids is sedert 1900 'n standaardgids vir Franse restaurante en het die hoogste toekenning, drie sterre, toegeken aan die beste restaurante in Frankryk. In 2018, uit die 27 Michelin-drie-ster-restaurante in Frankryk, is tien in Parys geleë. Dit sluit beide restaurante in wat klassieke Franse kookkuns bedien, soos L'Ambroisie in die Place des Vosges, en dié wat nie-tradisionele spyskaarte bedien, soos L'Astrance, wat Franse en Asiatiese kombuis kombineer. Verskeie van Frankryk se bekendste sjefs, waaronder Pierre Gagnaire, Alain Ducasse, Yannick Alléno en Alain Passard, het drie-ster-restaurante in Parys.  
Benewens die klassieke restaurante, het Parys ook ander soorte tradisionele eetplekke. Die kafee het in die 17de eeu in Parys aangekom, toe die drank die eerste keer uit Turkye gebring is, en teen die 18de eeu was Paryse kafees sentrums van die stad se politieke en kulturele lewe. Die Café Procope op die linkeroewer dateer uit hierdie tydperk. In die 20ste eeu was die kafees van die linkeroewer, veral Café de la Rotonde en Le Dôme Café in Montparnasse en Café de Flore en Les Deux Magots op Boulevard Saint Germain, almal nog in bedryf, belangrike ontmoetingsplekke vir skilders, skrywers en filosowe.  'n Bistro is 'n soort eetplek wat losweg gedefinieer word as 'n buurtrestaurant met 'n beskeie dekor en pryse en 'n gereelde kliënte en 'n aangename atmosfeer. Daar word gesê dat die naam in 1814 gekom het van die Russiese soldate wat die stad beset het, 'bistro' beteken 'vinnig' in Russies, en hulle wou hê dat hul maaltye vinnig bedien moes word, sodat hulle hul kamp terug kon kry. Egte bistro's word toenemend skaars in Parys, as gevolg van stygende koste, mededinging van goedkoper etniese restaurante en verskillende eetgewoontes van Paryse restaurante.  'n Brasserie was oorspronklik 'n taverne langs 'n brouery, wat bier en kos te eniger tyd bedien het. Vanaf die Parys -uitstalling van 1867 het dit 'n gewilde restaurant geword met bier en ander drankies wat jong vroue bedien in die nasionale kostuum wat verband hou met die drank, veral Duitse kostuums vir bier. Nou bedien brasseries, soos kafees, die hele dag kos en drankies. 
Sedert die 19de eeu is Parys 'n internasionale modehoofstad, veral op die gebied van haute couture (handgemaakte klere op bestelling vir private kliënte).  Dit is die tuiste van sommige van die grootste modehuise ter wêreld, waaronder Dior en Chanel, asook baie ander bekende en meer kontemporêre modeontwerpers, soos Karl Lagerfeld, Jean-Paul Gaultier, Yves Saint Laurent, Givenchy en Christian Lacroix. Parys se modeweek, wat in Januarie en Julie in die Carrousel du Louvre onder ander bekende stadsplekke gehou is, is een van die vier beste geleenthede op die internasionale modekalender. Die ander modehoofstede van die wêreld, Milaan, Londen en New York bied ook modeweke aan.   Boonop is Parys ook die tuiste van die grootste skoonheidsmiddelsbedryf ter wêreld: L'Oréal, asook drie van die vyf grootste wêreldwye vervaardigers van luukse mode -bykomstighede: Louis Vuitton, Hermés en Cartier.  Die meeste van die groot modeontwerpers het hul vertoonlokale langs die Montaigne-laan, tussen die Champs-Élysées en die Seine.
Vakansiedae en feeste Redigeer
Bastille-dag, 'n viering van die storm van die Bastille in 1789, die grootste fees in die stad, is 'n militêre parade wat jaarliks ​​op 14 Julie op die Champs-Élysées, van die Arc de Triomphe tot by Place de la Concorde, plaasvind. Dit bevat 'n vliegpad oor die Champs Élysées by die Patrouille de France, 'n optog met militêre eenhede en toerusting, en 'n vuurwerkvertoning in die aand, waarvan die skouspelagtigste die by die Eiffeltoring is. 
'N Paar ander jaarlikse feeste is Paris-Plages, 'n feestelike geleentheid wat van middel Julie tot middel Augustus duur, wanneer die regteroewer van die Seine omskep word in 'n tydelike strand met sand, ligstoele en palmbome  Journées du Patrimoine, Fête de la Musique, Techno Parade, Nuit Blanche, Cinéma au clair de lune, Printemps des rues, Festival d'automne en Fête des jardins. Die Carnaval de Paris, een van die oudste feeste in Parys, dateer uit die Middeleeue.
Parys is die departement met die hoogste persentasie hoogs opgeleide mense. In 2009 het ongeveer 40 persent van die Parysenaars 'n lisensie-diploma of hoër, die hoogste persentasie in Frankryk,  terwyl 13 persent geen diploma het nie, die derde laagste persentasie in Frankryk. Onderwys in Parys en die Île-de-France-streek het ongeveer 330,000 mense in diens, waarvan 170,000 onderwysers en professore is wat ongeveer 2,9 miljoen kinders en studente in ongeveer 9,000 laerskole, hoërskole en hoëronderwysonderrig onderrig. 
Die Universiteit van Parys, gestig in die 12de eeu, word dikwels genoem die Sorbonne na een van sy oorspronklike middeleeuse kolleges. Dit is in 1970 opgedeel in dertien outonome universiteite, na aanleiding van die studentedemonstrasies in 1968. Die meeste van die kampusse is vandag in die Latin Quarter waar die ou universiteit geleë was, terwyl ander oor die stad en die voorstede versprei is. 
Die Parys -streek huisves Frankryk se hoogste konsentrasie grandes écoles -55 gespesialiseerde sentrums van hoër onderwys buite of binne die openbare universiteitstruktuur. Die gesogte openbare universiteite word gewoonlik oorweeg grands établissements. Meeste van die grandes écoles is in die 1960's en 1970's na die voorstede van Parys verskuif, in nuwe kampusse wat veel groter was as die ou kampusse in die oorvol Stad Parys, hoewel die École Normale Supérieure, PSL University in die 5de arrondissement in Rue d'Ulm gebly het.  Daar is 'n groot aantal ingenieurswese skole onder leiding van die PSL Universiteit (wat uit verskeie kolleges bestaan ​​soos École des Mines, École nationale supérieure de chimie, École Pratique des Hautes Études en Paris-Dauphine), die Paris-Saclay Universiteit (wat bestaan ​​uit verskeie kolleges soos AgroParisTech, CentraleSupélec en ENS Paris-Saclay) die Polytechnic Institute of Paris (wat uit verskeie kolleges bestaan ​​soos École Polytechnique, Télécom Paris en École nationale de la statistique et de l'administration économique) en ook onafhanklike kolleges soos École des Ponts et Chaussées of Arts et Métiers. Daar is ook baie sakeskole, waaronder HEC, INSEAD, ESSEC en ESCP Europe. Die administratiewe skool, soos ENA, is verhuis na Straatsburg, die politieke wetenskapskool Sciences-Po is steeds in die 7de arrondissement van Parys, die mees gesogte universiteit vir sosiale wetenskappe, die École des hautes études en sciences sociales in die 6de van Parys. arrondissement en die mees gesogte universiteit vir ekonomie en finansies, Paris-Dauphine, is in die 16de van Parys geleë. Die CELSA-afdeling vir joernalistiek in Parys van die Sorbonne-universiteit is in Neuilly-sur-Seine geleë.  Parys is ook die tuiste van verskeie van Frankryk se bekendste hoërskole, soos Lycée Louis-le-Grand, Lycée Henri-IV, Lycée Janson de Sailly en Lycée Condorcet. Die National Institute of Sport and Physical Education, geleë in die 12de arrondissement, is beide 'n liggaamlike opvoedingsinstituut en 'n hoë opleidingsentrum vir elite-atlete.
Die Bibliothèque nationale de France (BnF) bedryf openbare biblioteke in Parys, waaronder die François Mitterrand -biblioteek, Richelieu -biblioteek, Louvois, Opéra -biblioteek en Arsenal -biblioteek.  Daar is drie openbare biblioteke in die 4de arrondissement. Die Forney -biblioteek, in die Marais -distrik, is toegewy aan die dekoratiewe kunste, die Arsenal -biblioteek beslaan 'n voormalige militêre gebou en bevat 'n groot versameling oor Franse letterkunde en die Bibliothèque historique de la ville de Paris, ook in Le Marais, bevat die Parys historiese navorsingsdiens. Die Sainte-Geneviève-biblioteek is in die 5de arrondissement ontwerp deur Henri Labrouste en gebou in die middel van die 1800's. Dit bevat 'n seldsame boek- en manuskripafdeling.  Bibliothèque Mazarine, in die 6de arrondissement, is die oudste openbare biblioteek in Frankryk. Die Médiathèque Musicale Mahler in die 8ste arrondissement is in 1986 geopen en bevat versamelings wat verband hou met musiek. Die François Mitterrand -biblioteek (bynaam Très Grande Bibliothèque) in die 13de arrondissement is in 1994 voltooi na 'n ontwerp van Dominique Perrault en bevat vier glastorings. 
Daar is verskeie akademiese biblioteke en argiewe in Parys. Die Sorbonne -biblioteek in die 5de arrondissement is die grootste universiteitsbiblioteek in Parys. Benewens die Sorbonne-ligging, is daar takke in Malesherbes, Clignancourt-Championnet, Michelet-Institut d'Art et d'Archéologie, Serpente-Maison de la Recherche en Institut des Etudes Ibériques.  Ander akademiese biblioteke sluit in Interuniversity Pharmaceutical Library, Leonardo da Vinci University Library, Paris School of Mines Library en die René Descartes Universiteitsbiblioteek. 
Parys se gewildste sportklubs is die verenigingsvoetbalklub Paris Saint-Germain F.C. en die rugbyunie -klubs Stade Français en Racing 92, waarvan die laaste net buite die stad geleë is. Die 80.000 sitplekke Stade de France, gebou vir die 1998 FIFA Wêreldbeker, is net noord van Parys in die gemeente Saint-Denis geleë.  Dit word gebruik vir sokker, rugbyunie en atletiek. Dit huisves die Franse nasionale sokkerspan vir vriendskaplike en groot toernooie, jaarliks ​​gasheer vir die Franse nasionale rugbyspan se tuiswedstryde van die Sesnasies -kampioenskap en verskeie belangrike wedstryde van die Stade Français -rugbyspan.  Benewens Paris Saint-Germain FC, het die stad 'n aantal ander professionele en amateurvoetbalklubs: Paris FC, Red Star, RCF Paris en Stade Français Paris.
Parys was die gasheer vir die Somer Olimpiese Spele 1900 en 1924 en sal die Olimpiese Somerspele en Paralimpiese Spele in 2024 aanbied.
Die stad was ook gasheer vir die eindronde van die 1938 FIFA Wêreldbeker (by die Stade Olympique de Colombes), sowel as die 1998 FIFA Wêreldbeker en die 2007 Rugby Wêreldbeker eindstryd (beide by die Stade de France). Twee UEFA Champions League -eindstryde in die huidige eeu is ook in die Stade de France gespeel: die uitgawes 2000 en 2006.  Parys was die laaste tyd gasheer vir UEFA Euro 2016, beide by die Parc des Princes in die stad en ook in Stade de France, met laasgenoemde wat die openingswedstryd en eindstryd aangebied het.
Die laaste fase van die beroemdste fietsren ter wêreld, Tour de France, eindig altyd in Parys.Sedert 1975 het die wedloop op die Champs-Elysées geëindig. 
Tennis is nog 'n gewilde sport in Parys en in Frankryk is die Franse Ope, wat elke jaar op die rooi klei van die Roland Garros Nasionale Tennissentrum gehou word,  een van die vier Grand Slam -byeenkomste van die wêreld se professionele tennistoer. Die Bercy Arena met 17 000 sitplekke (amptelik genoem AccorHotels Arena en voorheen bekend as die Palais Omnisports de Paris-Bercy) is die plek vir die jaarlikse Paris Masters ATP Tour -tennistoernooi en was 'n gereelde plek vir nasionale en internasionale toernooie in basketbal, boks, fietsry, handbal, yshokkie, skouspring en ander sportsoorte. Die Bercy Arena was ook gasheer vir die 2017 IIHF Wêreld -yshokkiekampioenskap, saam met Keulen, Duitsland. Die laaste fases van die FIBA ​​EuroBasket 1951 en EuroBasket 1999 is ook in Parys gespeel, laasgenoemde in die Palais Omnisports de Paris-Bercy.
Die basketbalspan Levallois Metropolitans speel 'n paar van sy wedstryde op die Stade Pierre de Coubertin van 4000.  'n Ander professionele span op die hoogste vlak, Nanterre 92, speel in Nanterre.
Parys is 'n belangrike spilpunt, snelweg en lugvervoersentrum. Île-de-France Mobilités (IDFM), voorheen die Syndicat des transports d'Île-de-France (STIF) en daarvoor het die Syndicat des transports parisiens (STP) toesig gehou oor die vervoernetwerk in die streek.  Die sindikaat koördineer openbare vervoer en kontrakteer dit aan die RATP (met 347 buslyne, die metro, agt tremlyne en gedeeltes van die RER), die SNCF (voorstedelike spoorlyne, een tramlyn en die ander gedeeltes van die RER) en die Optile -konsortium van private operateurs wat 1 176 buslyne bestuur. 
'N Sentrale spilpunt van die nasionale spoornetwerk, Parys se ses groot treinstasies (Gare du Nord, Gare de l'Est, Gare de Lyon, Gare d'Austerlitz, Gare Montparnasse, Gare Saint-Lazare) en 'n klein (Gare de Bercy) is gekoppel aan drie netwerke: die TGV wat vier hoëspoedspoorlyne bedien, die Corail-treine met normale snelhede en die voorstedelike spore (Transilien).
Metro, RER en tram Edit
Sedert die inleiding van sy eerste lyn in 1900, het die metro -netwerk van Parys gegroei tot die stad se mees gebruikte plaaslike vervoerstelsel, wat daagliks ongeveer 5,23 miljoen passasiers vervoer  deur 16 lyne, 303 stasies (385 haltes) en 220 km ( 136,7 myl) relings. Hierop is 'n 'regionale snelnetwerk', die RER, wie se vyf lyne (A, B, C, D en E), 257 haltes en 587 km (365 myl) spore verbind Parys met verre dele van die stad gebied. 
Meer as € 26,5 miljard sal in die komende 15 jaar belê word om die metro -netwerk in die voorstede uit te brei,  met veral die Grand Paris Express -projek.
Boonop word die Parys-streek bedien deur 'n spoorwegnetwerk van nege lyne, die tram: Lyn T1 loop van Asnières-Gennevilliers na Noisy-le-Sec, lyn T2 loop van Pont de Bezons na Porte de Versailles, lyn T3a loop van Pont du Garigliano na Porte de Vincennes, lyn T3b loop van Porte de Vincennes na Porte d'Asnières, lyn T5 loop van Saint-Denis na Garges-Sarcelles, lyn T6 loop van Châtillon na Viroflay, lyn T7 loop van Villejuif na Athis-Mons , Lyn T8 loop van Saint-Denis na Épinay-sur-Seine en Villetaneuse, wat almal deur die RATP-groep bedryf word,  en lyn T4 loop van Bondy RER na Aulnay-sous-Bois, wat deur die staat bedryf word spoorvervoerder SNCF.  Vyf nuwe ligte spoorlyne is tans in verskillende ontwikkelingsfases. 
Parys is 'n belangrike internasionale lugvervoersentrum met die 5de besigste lughawestelsel ter wêreld. Die stad word bedien deur drie kommersiële internasionale lughawens: Parys - Charles de Gaulle, Parys - Orly en Beauvais - Tillé lughawe. Saam het hierdie drie lughawens in 2014 verkeer van 96,5 miljoen passasiers aangetref.  Daar is ook 'n algemene lugvaartlughawe, Paris-Le Bourget, histories die oudste Paryse lughawe en die naaste aan die middestad, wat nou slegs vir privaat sakevlugte gebruik word en lugvertonings.
Orly -lughawe, in die suidelike voorstede van Parys, vervang Le Bourget as die belangrikste lughawe van Parys vanaf die 1950's tot die 1980's.  Charles de Gaulle -lughawe, aan die rand van die noordelike voorstede van Parys, het in 1974 vir kommersiële verkeer oopgemaak en in 1993 die besigste Paryse lughawe geword.  Vir die jaar 2017 was dit die 5de besigste lughawe ter wêreld deur internasionale verkeer, en dit is die middelpunt van die land se vlagskip Air France.  Beauvais-Tillé-lughawe, 69 kilometer noord van die middestad van Parys, word gebruik deur chartermaatskappye en laekostevervoerders soos Ryanair.
Binnelands is lugreise tussen Parys en sommige van Frankryk se grootste stede, soos Lyon, Marseille of Straatsburg, in 'n groot mate vervang deur 'n hoëspoedspoor weens die opening van verskeie hoëspoed-TGV-spoorlyne uit die 1980's. Nadat die LGV Méditerranée in 2001 geopen is, het die lugverkeer tussen Parys en Marseille byvoorbeeld afgeneem van 2.976.793 passasiers in 2000 tot 1.502.196 passasiers in 2014.  Nadat die LGV Est in 2007 geopen is, het lugverkeer tussen Parys en Straatsburg gedaal van 1 006 327 passasiers in 2006 tot 157 207 passasiers in 2014. 
Internasionaal het lugverkeer die afgelope paar jaar aansienlik toegeneem tussen Parys en die Golf -lughawens, die opkomende lande van Afrika, Rusland, Turkye, Portugal, Italië en die vasteland van China, terwyl daar merkbare afname tussen Parys en die Britse Eilande, Egipte, aangeteken is. Tunisië, en Japan.  
Die stad is ook die belangrikste middelpunt van Frankryk se snelwegnetwerk, en word omring deur drie snelweë: die Périphérique,  wat die geskatte pad van die 19de-eeuse vestings rondom Parys volg, die snelweg A86 in die voorstede, en uiteindelik die snelweg Francilienne in die buitenste voorstede. Parys het 'n uitgebreide padnetwerk met meer as 2 000 km snelweë en snelweë.
Die Parys -streek is die mees aktiewe watervervoergebied in Frankryk, met die grootste deel van die vrag wat deur die hawens van Parys hanteer word in geriewe rondom Parys. Die riviere Loire, Ryn, Rhône, Meuse en Scheldt kan bereik word deur kanale wat met die Seine verbind word, wat die Canal Saint-Martin, Canal Saint-Denis en die Canal de l'Ourcq insluit. 
Daar is 440 km fietsryroetes en roetes in Parys. Dit sluit in piste fietsrybaar (fietspaaie geskei van ander verkeer deur fisiese hindernisse soos 'n randsteen) en bande fietsrybaar ('n fietspad aangedui deur 'n geverfde pad op die pad). Sowat 29 km (18 myl) van spesiaal gemerkte busbane is gratis om deur fietsryers gebruik te word, met 'n beskermende versperring wat beskerm teen inbreuk op voertuie.  Fietsryers het ook die reg gekry om in albei rigtings in albei rigtings te ry. Parys bied 'n fiets -deelstelsel met die naam Vélib 'aan met meer as 20 000 openbare fietse wat by 1800 parkeerstasies versprei word , wat vir kort en medium afstande gehuur kan word, insluitend eenrigtings.
Elektrisiteit word aan Parys verskaf deur 'n perifere netwerk wat deur verskeie bronne gevoed word. Vanaf 2012 [opdatering] kom ongeveer 50% van die elektrisiteit wat in die Île-de-France opgewek word, van warmtekrachtkrag-aanlegte naby die buitegrens van die streek, en ander energiebronne sluit in die Nogent-kernkragaanleg (35%), afvalverbranding ( 9% - met kragopwekkingsaanlegte bied hierdie ook die stad hitte), metaangas (5%), hidroulika (1%), sonkrag (0,1%) en 'n onbeduidende hoeveelheid windkrag (0,034 GWh).  'n Kwart van die stadsverwarming van die stad moet afkomstig wees van 'n fabriek in Saint-Ouen-sur-Seine, waar 'n 50/50-mengsel steenkool en 140.000 ton houtkorrels uit die Verenigde State per jaar verbrand word. 
Water en sanitasie Redigeer
Parys in sy vroeë geskiedenis het slegs die riviere Seine en Bièvre vir water gehad. Vanaf 1809 het die Canal de l'Ourcq Parys water voorsien van minder besoedelde riviere in die noordooste van die hoofstad.  Vanaf 1857 het die siviele ingenieur Eugène Belgrand, onder Napoleon III, toesig gehou oor die bou van 'n reeks nuwe akwadukte wat water van oral in die stad na verskeie reservoirs gebring het wat bo -op die hoogste hoogtepunte van die hoofstad was.  Van toe af word die nuwe reservoirstelsel Parys se belangrikste bron van drinkwater, en die oorblyfsels van die ou stelsel, wat in laer vlakke van dieselfde reservoirs ingepomp is, word van toe af gebruik vir die skoonmaak van Parys se strate. Hierdie stelsel is steeds 'n groot deel van Parys se moderne watervoorsieningsnetwerk. Vandag het Parys meer as 2400 km ondergrondse gange  wat toegewy is aan die ontruiming van Parys se vloeibare afval.
In 1982 het burgemeester Chirac die Motocrotte op motorfiets voorgestel om honde-ontlasting uit die strate van Parys te verwyder.  Die projek is in 2002 laat vaar vir 'n nuwe en beter toegepaste plaaslike wetgewing, waarvolgens honde -eienaars 'n boete van tot € 500 opgelê kan word as hulle hul ontlasting nie verwyder het nie.  Die lugbesoedeling in Parys, vanuit die oogpunt van deeltjies (PM10), is die hoogste in Frankryk met 38 μg/m 3. 
Parke en tuine Wysig
Parys het vandag meer as 421 munisipale parke en tuine, wat meer as 3 000 hektaar beslaan en meer as 250 000 bome bevat.  Twee van Parys se oudste en bekendste tuine is die Tuileries -tuin (geskep in 1564 vir die Tuileries -paleis en oorgedoen deur André Le Nôtre tussen 1664 en 1672)  en die Luxemburgse tuin, vir die Luxemburgse paleis, gebou vir Marie de 'Medici in 1612, wat vandag die Senaat huisves.  Die Jardin des plantes was die eerste botaniese tuin in Parys, wat in 1626 deur Louis XIII se dokter Guy de La Brosse geskep is vir die verbouing van medisinale plante. 
Tussen 1853 en 1870 het keiser Napoleon III en die stad se eerste direkteur van parke en tuine, Jean-Charles Adolphe Alphand, die Bois de Boulogne, Bois de Vincennes, Parc Montsouris en Parc des Buttes-Chaumont geskep, geleë op die vier punte van die kompas om die stad, sowel as baie kleiner parke, pleine en tuine in die Parys.  Sedert 1977 het die stad 166 nuwe parke geskep, veral die Parc de la Villette (1987), Parc André Citroën (1992), Parc de Bercy (1997) en Parc Clichy-Batignolles (2007).  Een van die nuutste parke, die Promenade des Berges de la Seine (2013), gebou op 'n voormalige snelweg op die linkeroewer van die Seine tussen die Pont de l'Alma en die Musée d'Orsay, het drywende tuine en gee 'n blik op die besienswaardighede van die stad.
Weeklikse Parkruns vind plaas in die Bois de Boulogne en die Parc Montsouris  
Gedurende die Romeinse era was die hoofbegraafplaas van die stad aan die buitewyke van die nedersetting aan die linkeroewer geleë, maar dit het verander met die opkoms van die Katolieke Christendom, waar byna elke kerk in die stad aangrensende begraafplase gehad het vir gebruik deur hul gemeentes. Met die groei van Parys, het baie hiervan, veral die grootste begraafplaas van die stad, die Holy Innocents 'Cemetery, tot oorlopens toe gevul en baie onhigiëniese toestande vir die hoofstad geskep. Toe begrafnisse in die stad vanaf 1786 veroordeel is, is die inhoud van al die begraafplase van Parys oorgeplaas na 'n opgeknapte gedeelte van Parys se klipmyne buite die "Porte d'Enfer" stadspoort, waar Denfert-Rochereau vandag in die 14de arrondissement geplaas is.   Die proses om bene uit die Cimetière des Innocents tot die katakombe het tussen 1786 en 1814 plaasgevind  'n deel van die netwerk van tonnels en reste kan vandag besoek word tydens die amptelike toer van die katakombe.
Na 'n voorlopige skepping van verskeie kleiner voorstedelike begraafplase, het die prefek Nicholas Frochot onder Napoleon Bonaparte 'n meer definitiewe oplossing gebied vir die oprigting van drie massiewe Paryse begraafplase buite die stadsgrense.  Dit was vanaf 1804 die begraafplase van Père Lachaise, Montmartre, Montparnasse, en later Passy het hierdie begraafplase weer die middestad geword toe Parys alle naburige gemeentes aan die binnekant van sy veel groter ring van voorstedelike versterkings geannekseer het. Nuwe voorstedelike begraafplase is in die vroeë 20ste eeu geskep: Die grootste hiervan is die Cimetière parisien de Saint-Ouen, die Cimetière parisien de Pantin (ook bekend as Cimetière parisien de Pantin-Bobigny), die Cimetière parisien d'Ivry en die Cimetière parisien de Bagneux.  Sommige van die bekendste mense ter wêreld is begrawe in Paryse begraafplase, soos Oscar Wilde en Serge Gainsbourg onder andere. 
Gesondheidsorg en mediese nooddienste in die stad Parys en sy voorstede word verskaf deur die Assistance publique-Hôpitaux de Paris (AP-HP), 'n openbare hospitaalstelsel wat meer as 90 000 mense in diens het (insluitend praktisyns, ondersteuningspersoneel en administrateurs) in 44 hospitale.  Dit is die grootste hospitaalstelsel in Europa. Dit bied gesondheidsorg, onderrig, navorsing, voorkoming, opvoeding en mediese nooddienste in 52 takke van medisyne. Die hospitale ontvang jaarliks ​​meer as 5,8 miljoen pasiëntbesoeke. 
Een van die opvallendste hospitale is die Hôtel-Dieu, gestig in 651, die oudste hospitaal in die stad , hoewel die huidige gebou die produk is van 'n rekonstruksie van 1877. Ander hospitale sluit in die Pitié-Salpêtrière-hospitaal (een van die grootste in Europa), Hôpital Cochin, Bichat – Claude Bernard-hospitaal, Hôpital Européen Georges-Pompidou, Bicêtre-hospitaal, Beaujon-hospitaal, die Curie-instituut, Lariboisière-hospitaal, Necker – Enfants Malades-hospitaal, Hôpital Saint-Louis, Hôpital de la Charité en die Amerikaanse hospitaal van Parys.
Parys en sy voorstede bied talle koerante, tydskrifte en publikasies, waaronder Le Monde, Le Figaro, Vryheid, Le Nouvel Observateur, Le Canard enchaîné, La Croix, Pariscope, Le Parisien (in Saint-Ouen), Les Échos, Paris Match (Neuilly-sur-Seine), Réseaux & amp; Télécoms, Reuters Frankryk, en L'Officiel des Spectacles.  Frankryk se twee mees gesogte koerante, Le Monde en Le Figaro, is die hoofstukke van die Paryse uitgewersbedryf.  Agence France-Presse is Frankryk se oudste, en een van die oudste, voortdurend werksaam nuusagentskappe ter wêreld. AFP, soos dit in die volksmond afgekort word, het sy hoofkwartier in Parys, soos sedert 1835.  France 24 is 'n televisienuuskanaal wat die Franse regering besit en bedryf word, en is gevestig in Parys.  'n Ander nuusagentskap is France Diplomatie, wat deur die Ministerie van Buitelandse en Europese Sake besit en bedryf word, en is uitsluitlik van toepassing op diplomatieke nuus en gebeure. 
Die mees bekykde netwerk in Frankryk, TF1, is in die nabygeleë Boulogne-Billancourt. Frankryk 2, Frankryk 3, Canal+, Frankryk 5, M6 (Neuilly-sur-Seine), Arte, D8, W9, NT1, NRJ 12, La Chaîne parlementaire, France 4, BFM TV en Gulli is ander stasies in en om die hoofstad.  Radio France, Frankryk se openbare radio -omroeper, en sy verskillende kanale, het sy hoofkwartier in Parys se 16de arrondissement. Radio France Internationale, 'n ander openbare uitsaaier, is ook in die stad gevestig.  Parys het ook die hoofkwartier van die La Poste, Frankryk se nasionale posvervoerder. 
Sedert 9 April 1956 word Parys uitsluitlik en wedersyds 'n tweeling met:  
1871: Die Paryse gemeente
'N Kort geskiedenis van die wêreld se eerste sosialistiese werkersklasopstand. Die werkers van Parys, saam met verminkte nasionale wagte, neem die stad in beslag en begin die samelewing in hul eie belange herorganiseer op grond van werkersrade. Hulle kon egter nie uithou nie toe meer troepe die stad terugneem en 30 000 werkers in bloedige wraak vermoor het.
Daar word dikwels gesê dat die Paryse kommune die eerste voorbeeld is van werkende mense wat die mag oorneem. Om hierdie rede is dit 'n baie belangrike gebeurtenis, al word dit in die Franse geskiedenisleerplan geïgnoreer. Op 18 Maart 1871, nadat Frankryk in die Frans-Pruisiese oorlog deur Pruise verslaan is, het die Franse regering troepe na Parys gestuur om die kanon van die Paryse Nasionale Garde terug te neem voordat die mense dit in die hande kry. Tot groot ontsteltenis van die Franse regering het die burgers van Parys hulle in die hande gekry en wou hulle nie opgee nie. Die soldate het geweier om op hul eie mense te skiet en eerder hul wapens op hul offisiere gerig.
Die PNG het vrye verkiesings gehou en die burgers van Parys het 'n raad gekies wat meestal uit Jakobyne en Republikeine bestaan ​​het (hoewel daar ook 'n paar anargiste en sosialiste was). Die raad verklaar dat Parys 'n onafhanklike gemeente is en dat Frankryk 'n konfederasie van gemeentes moet wees. Binne die gemeente was alle verkose raadslede onmiddellik terugroepbaar, betaal hulle 'n gemiddelde loon en het hulle dieselfde status as ander lede van die kommune.
Hedendaagse anargiste was opgewonde oor hierdie verwikkelinge. Die feit dat die meerderheid Parys hom sonder ondersteuning van die staat georganiseer het en die res van die wêreld aangemoedig het om dieselfde te doen, was redelik opwindend. Die Paryse gemeente het as voorbeeld gelei om aan te toon dat 'n nuwe samelewing, wat van onder na bo georganiseer is, moontlik is. Die hervormings wat deur die gemeente begin is, soos om werkplekke in koöperasies te verander, het anargistiese teorie in die praktyk gebring. Einde Mei het 43 werkplekke koöperasies geword en die Louvre-museum was 'n ammunisiefabriek wat deur 'n werkersraad bestuur word.
Die Mechanics Union en die Association of Metal Workers verklaar "ons ekonomiese emansipasie. . . kan slegs verkry word deur die stigting van werkersverenigings, wat alleen ons posisie kan verander van die van loonverdieners na die van medewerkers. "Hulle het ook die Kommissie se Arbeidsorganisasie aangeraai om die volgende doelwitte te ondersteun: van mens tot man. Die organisasie van arbeid in onderlinge verenigings en onvervreembare kapitaal. " Hierdeur is gehoop dat gelykheid in die gemeente nie 'n 'leë woord' sou wees nie.
Anargiste voer egter aan dat die gemeente nie ver genoeg gegaan het nie. Diegene binne die gemeente het nie gebreek met die idees van verteenwoordigende regering nie. As 'n ander beroemde anargis het Peter Kropotkin gesê:
'As daar geen sentrale regering nodig was om die onafhanklike kommunes te regeer nie. dan word 'n sentrale munisipale regering ewe nutteloos. dieselfde federatiewe skoolhoof sou doen binne die gemeente "
Aangesien die gemeente 'n paar van die ou idees van verteenwoordigende demokrasie behou het, het hulle die mense binne die gemeente verhinder om self op te tree, maar eerder die goewerneurs vertrou om dinge vir hulle reg te stel.
Anargiste het aangevoer vir federasies van direk demokratiese massavergaderings, soos die mense van Parys net meer as honderd jaar tevore gedoen het (moet iets in die water wees!).
Die raad word toenemend geïsoleerd van diegene wat dit verkies het. Hoe meer geïsoleer dit word, hoe meer outoritêr word dit. Die raad het 'n 'Komitee vir Openbare Veiligheid' gestig om die 'revolusie' deur 'deur terreur' te verdedig. Die komitee is deur die anargistiese minderheid in die raad gekant en is geïgnoreer deur die mense wat, verbasend genoeg, meer bekommerd was om Parys te verdedig teen die inval van die Franse leër. Daardeur het hulle die ou revolusionêre cliché van 'geen regering is revolusionêr' reg bewys nie!
Op 21 Mei het die regeringstroepe die stad binnegekom en sewe dae se harde straatgevegte het hulle meegemaak. Die laaste stand van die Kommuniste het by die begraafplaas van Montmartre plaasgevind, en nadat die nederlaag troepe en gewapende lede van die kapitalistiese klas deur die stad rondgedwaal het, het hulle na willekeur doodgemaak en vermink. 30 000 kommuniste is dood in die gevegte, baie nadat hulle oorgegee het, en hul liggame in massagrafte gestort.
Die nalatenskap van die gemeente bly egter voort en "Vive la commune!" ("Lank lewe die gemeente!" Is tydens die opstand in 1968 op die mure van Parys geverf, en ons kan nie vir die laaste keer seker wees nie.
Die burgerlike regering word tydelik in Parys opgeskort. die stad is verdeel in vier distrikte, onder generaals Ladmirault, Cissey, Douay en Vinoy. "Alle bevoegdhede van die burgerlike owerhede vir die handhawing van orde word aan die weermag oorgedra." Samevattende teregstellings duur voort, en militêre woestyne, branders en lede van die gemeente word sonder genade geskiet.
Die rue de Rivoli na die gevegte en die brande van die Paryse gemeente, 1871. Foto: Niday Picture Library/Alamy
Tussen Maart en Mei 1871 het die werkers van Parys hul stad bestuur as 'n kollektiewe, demokratiese regering van die werkers wat bekend staan ​​as die Paryse Gemeente.
Die gemeente was nie vooraf beplan nie, en was ook nie (heeltemal) die produk van 'n toenemende stryd met die klas nie. Die gemeente was eerder 'n reaksie op die Franse en Pruisiese leërs wat Parys beleër het aan die einde van die Frans-Pruisiese oorlog.
Die Pruisiese leër wat deur Frankryk gevee het, het Parys nie binnegekom nie. Die Parysenaars het geweet hoe om versperrings te bou en stedelike oorlog te voer. Hulle het dit al voorheen gedoen. Parys was die episentrum van die Franse Revolusie in 1792 en die revolusies in 1848.
Op 2 September 1870 word die Franse keiser Napoleon III by Sedan deur die Pruise verslaan. Twee dae later het Paryse werkers onder leiding van Auguste Blanqui die Nasionale Vergadering binnegeval en 'n einde aan die Ryk geëis. Die aand is die Derde Republiek uitgeroep.
Terwyl twee Pruisiese leërs Parys beleër het, het die grootste deel van die oorblywende Franse leër by Metz oorgegee. Die Franse regering het onderhandelinge aangegaan vir 'n vredesooreenkoms en in Januarie 1871 is Parys aan die Pruise oorgegee. Die gewone leër is ontbind en het die National Guard verlaat om Parys te verdedig.
Die National Guard was nou 'n burgermilisie. Gewelddadige betogings en opstand deur die oppergesag het beamptes met burgerlike neigings verwyder. Hierdie leër van 'werkers in baadjies' het die 'siel van Frankryk' gedra soos Jules Valles geskryf het Le Cri du Peuple. Die Franse bourgeoisie en die Pruisiese generaals, soos Karl Marx voorspel het, het hul verskille oorkom en wou 'die rooi' in Parys stop.
Op 18 Maart beveel Thiers die Franse leër terug na Parys om die nasionale garde te ontwapen. Toe die troepe kanonne in die noorde van Parys probeer gryp, het vroueburgers geboei met die troepe wat toe geweier het om bevele te gehoorsaam. Generaals Claude Lecomte en Jacques Thomas is deur hul eie soldate vermoor. Burgeroorlog het begin.
Op 26 Maart is 'n munisipale raad, die Paryse Gemeente, deur die burgers van Parys verkies. Die gemeente het bestaan ​​uit werkers, onder wie lede van die Eerste Internasionale en volgelinge van Proudhon en Blanqui.
Die gemeente was nooit 'kommunisties' nie. En tog het dit veral vir Marx en die latere Russiese Bolsjewistiese leierskap die werklike moontlikheid van 'n toekomstige Kommunistiese samelewing aan die lig gebring.
Om die prestasies van die gemeente te weeg, is dit nodig om 'n bietjie te verstaan ​​waarteen hulle geveg het.
Die Tweede Ryk
In 1851 het Louis Napoleon Bonaparte, neef van die keiser Napoleon, en president van die Tweede Republiek, die mag oorgeneem en homself tot keiser verklaar.
Die Tweede Ryk het vandag baie gemeen met neoliberalisme. Dit is beskryf as 'n 'moderniserende diktatorskap'. Onder Louis Bonaparte het die Franse kapitalisme probeer om die belangrikste ekonomiese mededinger Brittanje in te haal. Om dit te kan doen, moes uitvoerende mag van die demokrasie verdedig word.
In die 1850's het die produksie van staal en steenkool massaal gestyg namate duisende kilometers spoorlyn gelê is. Die bankwese is gekonsentreer om lenings vir sake te verskaf. Geld het na 'n burgerlike industriële elite gestroom.
Die mag van Bonaparte berus op 'n ontluikende burokrasie om te beheer en te moderniseer. Hy beweer dat hy bo partye staan.
Die politieke verdeeldheid in Frankryk wat Bonaparte teen mekaar probeer speel het, kan net so lank duur. Teen die 1860's het katolieke en anti-geestelikes baklei oor tradisionele, monargistiese konserwatiewes wat die platteland oorheers, onder protes teen burokratiese sentralisering, het die bourgeoisie republikeinse ideale herontdek in die hoop dat dit die werkers van hul eie klasbelange kon afwyk. Die opkomende industriële werkersklas het sy stem gevind in die vinnige groei van sosialistiese klubs.
Arbeidsonrus ontstaan ​​in Frankryk en bereik 'n hoogtepunt in 1869-1870. Verenigde staking tussen mynwerkers en tekstielwerkers het in Lyon uitgebreek. Maar werkersonrus was polities sowel as ekonomies.
In Parys in die jare 1869-70 is 1300 openbare vergaderings gehou. Vergaderings van sesduisend het gereeld die Folies Belleville. Hier oorheers toekomstige Communard -leiers, Blanquists en internasionaliste.
Die liberale Molinari betreur dat 90 persent van die 'denkende werkers' óf sosialisties is óf besig is om dit te word. Die vergaderings pleit dikwels vir die omverwerping van die kapitalistiese Bonapartistiese staat wat troepe gebruik het teen stakers, die wet manipuleer en klerklike opleiding gebruik om werkers in onkunde te hou. Teen die middel van 1869 was oproer endemies in Parys met 900 arrestasies alleen in Belleville. Die regering het militêre geweld en vervolging gebruik om die werkers te koei.
Hierdie stryd teen 'n bedrieglike ekonomie en kapitalistiese diktatuur het die Paryse gemeente gevorm.
Die gemeente was nie net 'n toevallige byproduk van die oorlog nie. Dit het Parysenaars opgesluit om 'n gemeenskaplike vyand te weerstaan ​​deur hul eie keuse. Dit het staatsmag opgeskort en ruimte vir demokratiese optrede oopgemaak.
Die Paryse gemeente
Binne die gemeente was daar 'n verskeidenheid politieke sienings. Sosialiste was geneig om op kommissie -vlak te oorheers, hoewel hulle nie noodwendig vir die meerderheid gepraat het nie. Numeries gesproke is dit waarskynlik dat die meeste Parysenaars hulself as Republikein beskou het, maar so ook Thiers, die man wat Parys beleër het.
Dit het dikwels beteken dat leierskap van die werkers gekom het, maar dit is getemper deur die noodsaaklikheid om Republikeine aan die kant te hou. Die deurslaggewende demokratiese besluite wat die Gemeente geneem het, is egter deur die werkers gelei.
Soos Roger McGraw geskryf het,
'Die werkersklubs van die wortels het werklike insigte in die behoefte om die bestaande staatsmasjien te vernietig, eerder as om dit te probeer gebruik. Hulle beklemtoon die noodsaaklikheid van direkte demokrasie, volksbeheer oor die milisie, die skep van nuwe alternatiewe populêre regeringskaders om die weermag, polisie en burokrasie te vervang. Hulle beoog volksbeheer oor 'n staat wat verkies is om 'n egalitêre sosiale orde te bewerkstellig. " Roger McGraw, Frankryk 1815-1914: The Bourgeois Century, bladsy 201.
Hierby kan ons byvoeg dat die verwydering van die mag van die burgerlike staat met sy dwang om menslike potensiaal te stuit, te verdraai en te beperk om maksimum produksie teen die laagste prys te bereik, gelei het tot 'n opbloei van idealisme. Werkersklasleierskap het nie sy gesag ontleen aan God of die mark nie, maar aan die behoeftes van die Paryse destyds.
Op 30 Maart het die Gemeente diensplig en die staande leër afgeskaf. Alle burgers wat wapens kon dra, moes ingeskryf word by die National Guard, wat die enigste gewapende mag sou wees. Só lyk 'n gewapende demokrasie. Onder leiding van bekwaamheid eerder as status, en gemobiliseer deur ideale eerder as terreur, het hierdie arbeidersmilisie die Franse leër tot Mei gehou. En dit ondanks voortdurende bombardement deur die leër van Thiers.
Die internasionalisme van die gemeente kom ook uit die werkersklas. Van die begin af is daar besluit dat alle buitelanders wat tot die gemeente verkies is, in die amp bevestig word, want "die vlag van die gemeente is die vlag van die Wêreldrepubliek".
Op 16 Mei is die Vendôme -kolom, opgerig ter ere van die oorwinnings van Napoleon, in dieselfde internasionalistiese gees afgetrek.
Die werkers het die kwessie van onderwys beslissend besleg. Die werkers het die 'swart kraaie', die Katolieke geestelikes, gehaat wie se lering weinig meer as 'n kategismus was. Die gestratifiseerde opvoeding van die Tweede Ryk was bedoel om gehoorsaamheid te skep in die werkersklas, leierskap in die heersende klas en tegniese vaardigheid vir die middelste laag.
Die revolusionêre opvoedingsbeleid van die gemeente het gratis, sekulêre onderwys vir alle kinders beskikbaar gestel. Dit het beteken dat die opvoeding van meisies, as burgers, vir die eerste keer onderneem is. Die onderwysers van die werkersklas is gemaak om by hul doel te pas.
'N Revolusionêre benadering tot onderwys is geïmplementeer. Die doel was om 'n onafhanklike burger/werker te skep. 'N Politegniese opleiding wat beide die vaardighede van die werkswinkel geleer het en die intellek deur die kunste ontwikkel het, is gestig.
Op baie ander gebiede het die gemeente verreikende hervormings aangeneem. Hierdie hervormings het die afgelope paar jaar uiting gegee aan die eise van werkers. Bakkers hoef byvoorbeeld nie nagte te werk nie. Koöperasies is gestig, soos 'n vroulike klerekoöperasie in die agtiende arrondissement om uniforms vir die National Guard te verskaf. Skuld is afgeskaf en huurgeld opgeskort.
Die gemeente het die verantwoordelikheid vir weduwees en weeskinders aanvaar en die stigmatisering van buite -egtelike kinders beëindig.
En terwyl die uitvoerende gesag van Communard besig was met militêre benodigdhede in werkersgemeenskappe, was 'n ontploffing van kreatiwiteit 'n 'fees van die onderdruktes'. Daar was straatteater en kuns en redenaars - 'n sosiale eksperiment waar liberale historici blind vir is.
Dit was 'n poging deur werkersklasmense om hul lewens te verander, anders te leef en uit te reik na nuwe moontlikhede. Koerante en tekenprente het toegeneem. Parys was kortliks 'n arbeidersstad.
Einde Mei het die Franse leër onder generaal McMahon beheer oor Parys verkry. Hy het agt dae lank sy troepe toegelaat om kommuniste en burgerlikes te slag. Die blote menslike skoonheid van die gemeente moes uitgewis word. Werkers kan beter dink, lei, sorg en floreer sonder kapitalisme, en die skrik was om die feit dood te maak.
Een Engelse joernalis het gesien hoe 'n beampte 'n gevangene sy beroep vra. Toe hy 'n antwoord ontvang, het die beampte hom in die gesig geskiet en gesê: 'Ag, dus is dit die klipmesselaars wat nou sal regeer?'
Karl Marx het met reg uit die staanspoor voorspel dat die gemeente nooit staatsmag kon bereik nie. Dit was beleër en geïsoleer. Europese kapitalisme was nie in 'n lewens- of doodskrisis nie. Die werkersklas het nie die voorlopige gevegte gevoer wat nodig was om staatsmag te laat wankel nie. Maar sodra die kommuniste 'die hemel bestorm' in Marx se frase, het hy dadelik hul hoofverdediger en advokaat geword.
Marx, soos alle revolusionêre, het uit die stryd geleer. Hy het gesien dat wanneer werkers vir hul vryheid veg, hulle hulself kan bevry vir 'die gemors van eeue', al die vrese en twyfel wat kapitalistiese bewind moontlik maak, en iets nuuts kan word. En om die oorwinning te behaal, kan die werkers nie aanspraak maak op die burgerlike staatsmag en dit vir hul eie doel gebruik nie; hulle moet die staat heeltemal ontwortel en vernietig.
In die gemeente het Marx gesien dat as arbeid uit die mark bevry word en eerder georganiseer word om aan die menslike behoefte te voldoen, arbeid self verander. Dit gaan van bestel, vervreem en 'n beperking op menslike ontwikkeling, om 'vrylik geassosieerd', bevrydend en 'n plesier te word.
Dit is die moeite werd om na te dink in ons huidige omstandighede. Soos CWU -leier Dave Ward dit tydens 'n onlangse People's Assembly -vergadering gestel het: 'As dit verby is, moet ons nadink oor hoe ons arbeid waardeer word. Watter prys betaal ons vir die werk wat ons NHS -werkers doen? "
John Westmoreland sal praat by die geleentheid van Counterfire ter herdenking van die 150ste herdenking van die Paryse kommune op 21 Maart. Registreer hier: tinyurl.com/ParisCommune150