Moslems hou geen eksistensiële gevaar in vir EuropaDr. Leopold Scholtz. Foto: Reint Dykema. Om hul eie identiteit te behou teenoor ’n groot meerderheid, was nog altyd vir minderhede – etnies en/of religieus gedefinieer – ’n groot probleem. In Suid-Afrika is dit veral die geval vir die Afrikaners, die Afrikaanssprekendes (wit en bruin) en wit mense in die algemeen. In Europa is daar tans ’n ontwikkeling wat lig kan werp op dié vraagstuk, al is dit ook by wyse van kontras. Dit gaan oor die groeiende Islamitiese minderheid, iets waaroor talle misverstande bestaan. Die herhaaldelike terreurvoorvalle in groot Europese stede het begryplikerwys ’n narratief laat ontstaan van ’n onassimileerbare groep mense wat nooit vreedsaam geabsorbeer kan word nie. Allerlei regse populiste meen selfs dié Moslems is goed op pad om Europa onder te ploeg en om die swart vlag van Islamitiese Staat mettertyd bo Westminster, die Reichstag of die Élysée-paleis te laat wapper. Laat ’n mens nie ŉ bagatel maak van die saak nie. Dit ís ’n probleem wat nie onderskat moet word nie. In Rotterdam woon daar reeds ewe veel mense met ’n migrasie-agtergrond as diegene daarsonder (van wie natuurlik slegs ’n deel Moslems is, maar tog). Loop jy in sekere buurte in Berlyn, Parys of Londen rond, moet jy jou soms knyp om te besef in watter land jy is – in Indië/Pakistan, Turkye, Marokko, Algerië of die Kongo? Soms – ofskoon verreweg nie altyd nie – is talle van die vroue op straat in die tipies vormlose Midde-Oosterse gewade bedek. Let wel, dis nou in buurte waar die immigrante – mense is mos maar mense – saamkoek. In ander buurte sien jy feitlik geen immigrante nie. Die groot vraag is of die inkommers en hul nageslag ’n gevaar vir die Europese kultuur en beskawing inhou of nie. Die taamlik regsgesinde Brits-Nederlandse rubriekskrywer Joshua Livestro het verlede Saterdag in ’n lang artikel in die kwaliteitskoerant NRC Handelsblad tot dié interessante gevolgtrekking gekom: “Die twee miljoen nuutkomers het nie ons ‘werk gesteel’ nie, maar nuwe werkgeleenthede vir ons help skep. Ons het nie geïslamiseer nie; hulle het vernederlands – soseer dat ‘hulle’ intussen ‘ons’ geword het.” Komende van iemand met ’n uitgesproke klassieke konserwatiewe lewensuitkyk sê dit nogal iets. Die jongste geskiedenis van die Midde-Ooste, sedert die begin van die mislukte “Arabiese Lente” in 2011, wys duidelik dat ’n kompromis tussen die konserwatiewe Islam en die Westerse liberale demokrasie kwalik moontlik is. Tunisië is die enigste Arabiese land waar die demokrasie ’n – effense – vastrapplek kon kry. Libië, Jemen en Irak het in ’n chaos en burgeroorlog uiteengeval; Egipte en Turkye het vir alle praktiese doeleindes diktature geword; Saoedi-Arabië bly wat hy altyd was, te wete ’n onverdraagsame Islamitiese teokrasie. Maar geld dit ook vir die Moslems in Europa? Of is Livestro reg – is dié Moslems aan die vereuropees? In Europa is onlangs ’n omvattende meningspeiling onder Moslems gehou wat Livestro se gevolgtrekking steun. (Die sowat 1 miljoen Siriese vlugtelinge – dikwels hoog opgeleide mense – wat in 2015/16 vir die grootskaalse bloedvergieting in hul land na veral Duitsland gevlug het, is nie by die ondersoek betrek nie.) In sy verslag skryf die Duitse Bertelsmann-stigting hy het navorsing gedoen oor die taalvaardigheid, onderwyspeil, beroepslewe en interreligieuse sosiale kontak van die Moslem-immigrante in Duitsland, Frankryk, Oostenryk, Switserland en Brittanje. Die saamgevatte gevolgtrekking lui: “Die integrasie van Moslem-immigrante in Wes-Europa maak duidelike vordering. Teen die tweede generasie op die laaste het die meerderheid die hoofstroom-samelewing binnegegaan.” Dit ondanks die feit dat daar weerstand teen die immigrante van sowat 20% van die oorspronklike bevolking is. Trouens, in Duitsland het tweederdes van die oorspronklike Duitsers gemeen die Moslems is “taamlik sleg of baie sleg” geïntegreer, wat wys hoe moeilik dit is om diep gewortelde persepsies teen te gaan. Die verslag van die Bertelsmann-stigting lui verder: “Ondanks hul verskillende lande van oorsprong, anderse godsdiens en uiteenlopende redes vir immigrasie, neig die integrasie van die byna 14 miljoen Moslems in dié vyf lande om ’n eenderse pad te loop. Moslems gryp die geleenthede vir deelname wat voorkom aan, en hulle wil voortgaan om hul godsdiens te beleef.” In Duitsland identifiseer 96% van die Moslems (dit geld sowel vir die eerste as die latere generasies) hulle met die land waar hulle leef. Waar slegs 27% van die eerste geslag die plaaslike taal as kinders aangeleer het, is dit al 76% vir die tweede geslag. In Frankryk word 93% van die kinders met ’n migrasie-agtergrond met Frans as eerste taal groot. Dit klop met my persoonlike waarneming. Waar jy ook al rondbeweeg, van Amsterdam tot Brussel, Parys, Berlyn en Londen, merk jy mense met ’n migrasie-agtergrond wat in die plaaslike Europese taal met mekaar praat, nie in die taal van hul voorouers nie. Hoe suksesvol die integrasie is, blyk uit die feit dat 75% van die jonger Moslems gereeld in hul vrye tyd sosiaal met nie-Moslems omgaan. ’n Probleem is wel dat hoe ortodokser hulle is, des te moeiliker vind hulle werk. Ondanks dit is die gevolgtrekking duidelik: Die Moslems is – uitsonderings daar gelaat – geen eksistensiële gevaar vir Europa nie. Wat sê dit alles vir Suid-Afrika? Die antwoord hierop hang saam met die redes vir die relatief suksesvolle integrasie, naamlik ’n (in mindere of meerdere mate) toleransie teenoor die anders-wees en anderse identiteit van die Moslems. Tradisioneel kry jy – sê maar – Protestantse, Rooms-Katolieke en ongelowige Nederlanders. Maar almal is Nederlanders. Nou kry jy ook Islamitiese Nederlanders. Wat ook ’n rol speel, is die feit dat die sekulariseringsproses wat onder Christene maai, ook onder die Moslems begin merkbaar word. Is daardie toleransie vir minderhede se anders-wees en anderse identiteit nie ook die rigting wat in Suid-Afrika gevolg moet word nie? Onder verreweg die meeste swart mense is dit geen groot probleem nie, maar toenemend máák politici in die EFF en die ANC se Zuma-vleuel ’n probleem daarvan. Die beste manier om ’n minderheid aan die land te bind, is om diep asem te haal en te ontspan. Laat die minderheid toe om homself te wees. Ondanks die feit dat ek tans agter die liefde aan in Nederland woon, is ek ’n Afrikaner, en sal ek nooit iets anders kan wees nie. As sodanig is ek ook ’n Suid-Afrikaner. Laat my toe om ’n Afrikaner te wees, sonder om ’n fetisj van dié identiteit te maak. Dit maak van my ’n beter Suid-Afrikaner.