Die weersin het opgebou totdat die sweer op 30 April 1976 oopgebars het, en die leerders van die Orlando West Junior School in Soweto begin staak, en geweier het om skool toe te gaan. Hulle rebellie het gou uitgebrei na ander skole in Soweto. Swart leerders het in opstand gekom want hulle het geglo in hul reg om op dieselfde vlak as wit Suid-Afrikaners behandel te word, en opvoeding te kry. 'n Leerder van Morris Isaacson High School, Teboho "Tsietsi" Mashinini, het 'n vergadering vir 13 Junie 1976 belê om 'n plan van aksie te bespreek. Die leerders het 'n aksiekomitee gestig, wat later as die Soweto Students' Representative Council bekend geword het, en daar is op 'n massabyeenkoms vir 16 Junie besluit sodat die leerders hul misnoë kan wys.
Die oggend van 16 Junie 1976 het tussen 10 000 en 20 000 swart leerders van hul onderskeie skole met 'n opmars na die Orlando-stadion begin vir 'n saamtrek om teen Afrikaans in hul skole te betoog. Baie van die leerders, wat aan die opstand deelgeneem het, het daardie oggend niksvermoedend by hul skole opgedaag sonder voorafkennis, maar spontaan deelgeneem. Die protesaksie is deur die Soweto Students' Representative Council's (SSRC) Action Committee, gereël met die steun van die groter Swartbewussynsbeweging. Soweto se onderwysers het die protesaksie gesteun nadat die Aksiekomitee hulle verseker het dat dit vreedsaam en gedissiplineerd sou wees.
Tsietsi Mashinini het die leerders vanaf die Morris Isaacson High School gelei om by die ander, wat vanaf die Naledi High School gestap het, aan te sluit. Onderweg na die stadion ontdek die leerders dat die polisie die pad op hul beplande roete versper. Die leier van die aksiegroep het almal gevra om nie die polisie uit te lok nie en 'n ander roete is gebruik wat die leerders uiteindelik terugbring het tot naby die Orlando hoërskool. Die groep, van tussen 3 000 tot 10 000 leerders, het al singende in die rigting van die skool beweeg met plakkate soos, "Down with Afrikaans", "We are not Boers", "Viva Azania" en "If we must do Afrikaans, Vorster must do Zulu."
Die polisie het hul hond op die optoggangers losgelaat en die dier is doodgemaak. 'n Traangasbom is tussen die leerders ingeskiet en hulle het begin om klippe en bakstene te gooi. Die polisie het toe op die leerders begin skiet.
Een van die eerste leerders wat doodgeskiet is, was die 12-jarige Hector Pieterson. Hy is by die Orlando West High School geskiet en het die simbool van die Soweto-opstand geword. Die polisie se aanvalle het aangehou en 23 mense is op die eerste dag van die opstand dood. Een van twee wit sterfgevalle was Dr. Melville Edelstein wat sy lewe gewy het aan maatskaplike werk onder die swartmense. Hy is uit 'n kantoor gesleep en deur sy aanvallers met grawe doodgeslaan, en/of met klippe gegooi. 'n Plakkaat, "Beware Afrikaners" om sy nek agtergelaat.
Die geweld het uitgebrei namate drankwinkels en biersale — as buiteposte van die apartheidsregering — geteiken is vir aanvalle. Motors is aan die brand gesteek en staatsgeboue in die gebied is geteiken. Die geweld het snags afgeneem en die polisie het die strate regdeur die nag gepatrolleer.
Noodklinieke is oorval met beseerde en bloeiende kinders. Die polisie het die hospitaal opdrag gee om vir hul lyste te gee met name van slagoffers met koeëlwonde. Die hospitaal se administrateur het dit deurgegee na die dokters, maar hulle het geweier om sulke inligting beskikbaar te stel. Die dokters het koeëlwonde as "absesse" aangeteken.
Die swaar gewapende 1 500 polisielede, wat op 17 Junie in Soweto ontplooi is, is met automatiese gewere, haelgewere en handkarabyne uitgereik.Hulle het in pantservoertuie rondgery, en met helikopters gesirkel wat uit die lig alles gemonitor het. Die Suid-Afrikaanse leër is ook op bystand gesit as 'n taktiese maatreël om die militêre mag te illustreer. Die enigste skarebeheer wat die polisie destyds kon toepas was om die mense uiteen te jaag.
Onluste het ook uitgekring na ander dorpe aan die Rand, en selfs in die Kaap het Kleurlingleerders begin deelneem. Soweto sou tot in 1978 onstuimig bly.
Die dodetal word gewoonlik as 176 aangegee, maar daar was nagenoeg 700 sterfgevalle. Die oorspronklike amptelike staatsyfer was dat net 23 leerders dood is; die aantal gewondes was oor 'n duisend geraam.
Na die opstand kon die ANC homself vestig as die leidende organisasie in die anti-apartheidstryd, aangesien die organisasie die beste daarin geslaag het om die leerders, wat teen apartheid in opstand gekom het, vir die stryd te organiseer. Alhoewel die swart bewussynsorganisasies se idees belangrik was om die klimaat te skep wat die leerders die selfvertroue gegee het om in opstand te kom, was dit die ANC se nie-rassige sieninge wat die diskoers van die anti-apartheidsbeweging onder die swart bevolking gedomineer het. Joe Slovo se werkstuk, No Middle Road, wat rondom die tyd van die Soweto-opstand geskryf is, met sy voorspelling dat die apartheidsregering net twee vooruitsigte het; verdere onderdrukking, of 'n oorname deur die rewolusionêres — het 'n groot invloed gehad tydens die opstand.
Die VN se Veiligheidsraad aanvaar Resolusie 392 wat die voorval en die Suid-Afrikaanse regering ten sterkste veroordeel.
'n Week na die opstand begin, ontmoet Henry Kissinger, die Amerikaanse minister van buitelandse sake, vir John Vorster in Wes-Duitsland om oor die situasie in Rhodesië te praat, maar die Soweto-opstand kom nie ter sprake nie. Kissinger en Vorster ontmoet weer in September 1976 in Pretoria, terwyl die polisie op betogers skiet wat elders teen sy besoek beswaar maak.
Die Soweto-opstand is in die 1987-rolprent van die regisseur Richard Attenborough, Cry Freedom, vasgevang, asook in die 1992 musiekfilm, Sarafina! Die betogings was ook die inspirasie vir André P. Brink se roman, 'n Droë Wit Seisoen, en die rolprent met dieselfde titel in Engels, A Dry White Season.
↑ "The birth and death of apartheid" (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Mei 2020. Besoek op 17 Junie 2002.
↑ Alistair Boddy-Evans. "The Afrikaans Medium Decree". About (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 13 Mei 2009. Besoek op 31 Augustus 2008.
↑ Giliomee, Hermann (2003), The Rise and Possible Demise of Afrikaans as a Public Language, Cape Town: PRAESA, archived from the original on 6 September 2015, https://web.archive.org/web/20150906111057/http://www.praesa.org.za/files/2012/07/Paper14.pdf, besoek op 17 Maart 2013
↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 The Youth Struggle, "The 1976 Students' Revolt" (in Engels). South African History Online. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Junie 2011.
↑ "The Soweto uprising 1976" (in Engels). socialistworld.net. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 6 Mei 2016.
↑ "argiefkopie". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 Junie 2006. Besoek op 24 Junie 2016.
↑ "argiefkopie". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 30 Oktober 2007. Besoek op 24 Junie 2016.
↑ F.I.J. van Rensburg. "Soweto, 1976: 'n Inklusiewe herbegin 30 jaar later?". Die Vrye Afrikaan. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Maart 2016.
↑ 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 Annette Marié Jordaan (2004). "Mites rondom Afrikaans" (in Engels). Universiteit van Pretoria. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op 8 September 2016.
↑ "Policemen involved in June 16 Shootings have to Explain: Morobe". SAPA. 23 Julie 1996. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 3 Maart 2011. Besoek op 8 Februarie 2016.
↑ 20,0 20,1 Sifiso Mxolisi Ndlovu. "The Soweto Uprising". The Road to Democracy in South Africa (PDF). 2. South African Democracy Education Trust. p. 344. Besoek op 30 Oktober 2011.
↑ "Resolution 392(1976) of 19 June 1976". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Januarie 2019. Besoek op 16 Junie 2016.