Dr MJ du Plessis Gereformeerde Kerk Bellville Datum: 17 September 2006 (oggend)
Sing vooraf: Psalm 46:5
Lofpsalm 147:1, 4
Na die wet bid ons vir die Here se leiding in ons lewens met Psalm 19:7.
Skriflesing: 2 Konings 3
Teks: 2 Konings 3:27
Daarop neem hy sy eersgebore seun, wat in sy plek koning sou word, en offer hom as brandoffer op die muur. Toe het ’n groot toorn oor Israel gekom, sodat hulle van hom weggetrek en na hulle land teruggegaan het. (2 Konings 3:27 AFR53)
Mens kan enige ding oordoen – selfs die manier waarop jy oorlog voer. Mens kan met jou vyande so haatlik werk dat God jou daarvoor kan begin kwalik neem.
Ons het in hierdie stukkie Bybelgeskiedenis iets baie eienaardigs, en dit is oor hierdie stukkie eienaardigheid wat die hele saak uiteindelik gaan.
Dit is naamlik dat ’n profeet ’n opdrag gegee het, sonder dat hy gesê het die Here sê so.
Die vraag is: Was dit toe inderdaad ’n opdrag van die Here, of nie?
Kom ons kyk na die geskiedenis rondom die menseoffer wat in ons teksvers beskryf word.
Mesa was die koning van Moab.
Maar hy was in hierdie stadium aan Israel onderwerp, en moes ook swaar belastings aan hulle betaal: Hy moes jaarliks honderdduisend skaaplammers saam met die wol van honderdduisend ramme aan Israel lewer.
In hierdie stadium was Joram koning van Israel – en Joram was ’n baie goddelose koning.
Vir God het hy nie respek gehad nie.
Hierdie Joram wil nou optrek teen Mesa en hom gaan straf vir sy opstandigheid, want Mesa het begin weier om sy jaarlikse belastings aan Israel te betaal.
Joram is egter bang vir die mag wat Mesa intussen opgebou het, en daarom gaan hy na Josafat toe vir hulp.
Josafat sien hierin ’n politieke voordeel vir sy mense, want hy was self ook maar versigtig vir ’n sterk leër in Moab.
Daarom stem hy in.
Dit was natuurlik Josafat se swakheid dat hy telkens vir eie gewin met mense saamgewerk het, wat die Here hom verbied het om mee saam te werk, byvoorbeeld met Agab en Ahasia (2 Kronieke 19:2; 20:37).
. . . het die siener Jehu, die seun van Hanáni, uitgegaan hom tegemoet, en aan koning Jósafat gesê: Moet ’n mens die goddelose help, en het u lief die wat die Here haat? Daarom kom daar nou ’n toorn op u van die Here. (2 Kronieke 19:2 AFR53)
Maar Eliëser, die seun van Dódawa, uit Marésa, het teen Jósafat geprofeteer en gesê: Omdat u ’n bondgenootskap met Ahásia aangegaan het, verbreek die Here u werk. En die skepe het skipbreuk gely, sodat hulle nie in staat was om na Tarsis te vaar nie. (2 Kronieke 20:37 AFR53)
Hulle het ook goed beplan – wat mens seker as ’n deug moet erken teenoor hulle.
Aan die noordekant het Moab sterk vestings gehad, wat hulle moontlik nie sou kon oorwin nie, en buitendien was Edom en Moab bevriend.
Edom het aan Moab se suidekant gelê, en as Joram en Josafat van die noordekant af sou aanval, kon hierdie twee maklik ’n bondgenootskap sluit en ’n baie sterk teenaanval loods – wat ’n besliste nederlaag vir Juda en Israel sou beteken.
Maar u moet net onthou dat Juda in hierdie stadium oor Edom geheers het!
Daarom besluit die twee konings om Moab van die suidekant af aan te val.
Prakties het dit beteken dat hulle deur Edom sou trek.
Daarmee sou hulle Edom verplig om saam met hulle te trek – dan is hulle magte sterker en kon hy ook nie by Moab aansluit nie!
Dis hoe dit gebeur het dat die drie konings saam veg teen Mesa, die koning van Moab.
Die konings ondervind egter baie gou probleme, want die gebiede in die woestyn wat gewoonlik in daardie tyd nog water gehad het, het toe opgedroog toe hulle daardeur trek. Dit was ’n ernstige krisis, want die mense is ver van die huis af en vlak voor die vyand se deur.
Dadelik sien ons die verskil tussen die gelowige en die ongelowige mens se optrede.
Joram is dadelik moedeloos.
Josafat sê: Ons moet ’n profeet van die Here soek.
Toe die mense sê dat Elisa daar is, is Josafat duidelik opgewonde, want hy sê dadelik dat die woord van God by Elisa is – hy het Elisa geken.
Dit lyk ook asof Elisa saamgegaan het met die leërs. Waarom, weet ons nie.
Wou hy saamveg? Dit is onwaarskynlik.
Miskien wou hy daar wees as die Here hom wou gebruik, soos wat dit nou die geval was.
In elk geval, die konings laat hom nie roep nie. Hulle is so in die nood dat hulle na hom toe gaan.
Toe Elisa Joram sien, is hy dadelik woedend.
Sy gemoedstoestand was heftig – om dit saggies te stel – toe hy net vir Joram sien.
Baie skerp sê hy dan ook vir Joram dat hy hom nie wil sien nie: Hy moet na die profete van sy vader en sy moeder toe gaan!
Dis net ter wille van Josafat dat hy hom uiteindelik met hulle moeilikhede inlaat.
Nadat Elisa tot bedaring gekom het, en ontvanklik geword het vir die woord van die Here, sê hy:
en hy het gesê: So spreek die Here: Maak hierdie dal vol gate. (2 Konings 3:16 AFR53)
Dan vertel hy hoe die Here water sal voorsien.
God gaan dit deur ’n wonder doen.
Daar sal geen wind wees nie en ook geen reën nie – maar water sal God gee.
Die Here gee dus ter wille van sy gelowiges ook voordele – selfs deur wonders –aan die ongelowiges onder hulle.
Maar dan kom ons by die deel wat hinder. Elisa gaan in vers 18 verder met nog ’n Godspraak, maar die kenmerkende “so spreek die Here” is nie daarby nie.
Daar is kommentare wat beweer dat Elisa sommer self gedink het dat as die Here water kan gee, dan sal hy die oorwinning ook gee.
Miskien het Elisa hom laat lei deur sy eie gevoelens. Niemand weet nie.
Maar kyk net na die geweld wat Elisa beveel in die Naam van die Here: Hulle moet hardhandig optree teen die land en die mense.
Elke goeie boom moet afgekap word.
Al die fonteine moet toegestop word.
As hulle iewers goeie grond raakloop, moet hulle dit met klippe bederf.
Die Wet van die Here was baie sagter, want ons lees in Deuteronomium 20:19, 20 dat goeie bome nie afgekap mag word wanneer ’n stad beleër word nie.
Daar mag van die vrugte van die bome geëet word, maar hulle mag nie vernietig word nie.
Die Here vra ook daar of die bome dan mense is wat in die beleëring moet kom!
As jy ’n stad baie lank beleër deur oorlog daarteen te voer om dit te verower, moet jy sy bome nie verwoes deur die byl daarteen te swaai nie; maar jy mag daarvan eet en mag dit nie afkap nie; want is die bome van die veld dan mense, dat hulle deur jou in beleëring moet kom? Net bome waarvan jy weet dat dit geen vrugtebome is nie, dié mag jy verwoes en afkap; en jy moet teen die stad wat teen jou oorlog voer, ’n skans bou totdat dit val. (Deuteronomium 20:19-20 AFR53)
Dit is dus duidelik dat hierdie uiterste hardhandigheid van die Israeliete nie meer eerbare oorlogvoering in die oë van die Here was nie. Dit was suiwer vandalisme – en dit het nog nooit die seën van die Here weggedra nie.
Die Israeliete het doodeenvoudig alles voor hulle tot niet gemaak en verwoes tot by Kir-Haréset. Dit was ’n vesting waarin Mesa gevlug het.
Dit is op hierdie punt net belangrik dat u moet onthou dat Mesa, die koning van Moab, nie die Here aanbid het nie, maar Kamos.
Mesa probeer een laaste wanhoopspoging nog, en dit was om met 700 swaardvegters uit te breek na die koning van Edom toe.
Hy het geweet dat die koning van Edom in hierdie geveg ingedwing was.
As hy net by Edom kon uitkom, kon die bordjies dalk verhang word. Maar hy slaag nie.
Hierdie heidense koning was toe in hierdie stadium in so ’n benoudheid ingedryf dat hy selfs sy heidense godsdiens verder gevoer het as wat nodig was.
Hy gaan offer sy seun vir Kamos.
Hulle het wel kinderoffers gebring, maar daardie kindertjies was almal seuntjies van ongeveer drie jaar.
Die offer wat op dié dag gebring is, was die koning se seun wat tussen 30 en 40 jaar oud was.
Dit was dus ’n volwasse man wat daar op die stadsmuur geoffer is.
Die Here het geweldig aanstoot geneem aan hierdie gruwel. Maar blykbaar het die Here die Israeliete ook hiervoor kwalik geneem, want die Bybel sê dat daar ’n groot toorn oor Israel gekom het.
Die Here neem nie genoeë dat mense – hoe gelowig ook al – ander mense tot by die grense van wanhoop verby dryf nie.
Daarom het die Here hier sy afkeer aan hierdie daad bewys deur toornig te word oor die Israeliete.
Hoe die Here hierdie toorn geopenbaar het, weet ons nie.
Die kommentatore dink dat die Here dit aan hulle daar geopenbaar het in siekte of pes of een of ander geweldige teenspoed.
Ons weet in elk geval nie seker nie, want dit openbaar die Bybel nie.
Ons weet net dat hulle baie goed geweet het dat die Here vir hulle baie kwaad was.
Daar is ’n merkwaardige ooreenkoms tussen die offer van Mesa en die een wat God self gebring het.
Die Here Jesus Christus is ook vir ’n volk geoffer.
Hy was ook tussen 30 en 40 jaar oud.
Maar die wese van die twee offers verskil heeltemal.
Die heiden Mesa wou sy god Kamos beweeg om hulle te verlos van die verskrikking wat die Israeliete gesaai het.
Die punt is natuurlik dat ons in Mesa se offer ’n verdraaiing en vervalsing van die offer van die Here Jesus sien!
Die duiwel doen dit meer kere in die heidense godsdienste om dinge wat die Here doen, na te boots en dit so belaglik voor te stel dat die mense dan nie die ware openbaring wil glo wanneer dit gebeur nie!
Met die kruisiging het God het hierdie Offer gebring omdat daar niemand anders was wat sy toorn kon dra oor al die verlostes se sondes nie.
Dink net aan die skrikwekkende feit dat, as Christus nie daar was nie, ons almal sonder voorbehoud hel toe sou gegaan het.
Daar is seker iets in die vandalisme en wreedheid van die Israeliete wat herinner aan die onbeheersdheid en geweld wat in die hel sal wees.
Maar God se offer verskil van die een van Mesa ook daarin dat God sy Seun eers roep, en bevestig in die amp as Profeet, Koning en Priester.
Mesa se seun sou koning word.
God s’n was en is Koning.
Die verskil tussen die twee offers raak al groter hoe meer ons Mesa se offer teen God se offer afspeel:
As Koning wat alle mag onder sy beheer het, het God se Seun ook as God se Priester ’n offer gebring wat God se toorn heeltemal laat bedaar het.
God se Seun se offer het God se toorn in ewige liefde verander.
Die verdere verskil lê tussen hoop en wanhoop:
Mesa se offer vir Kamos is ’n wanhoopsdaad wat ook nie eers tot God gerig is nie.
Mesa was nie in beheer van die situasie nie!
Jesus se offer is ’n liefdesdaad wat uit die Raad van God ontstaan het, en wat tot God gerig is.
God was en is en sal altyd ten volle in beheer wees van alle magte – die vir Hom en ook die teen Hom.
Noudat daar versoening bewerk is tussen ons en die Here, en sy toorn oor ons verkeerdhede uit die weg geruim is, moet ons ’n bypassende lewe van dankbaarheid lewe.
Ons moet – passend by die teks – ook so teenoor ander mense lewe dat ons hulle nie dryf om dinge te doen wat God die Here later aan ons gaan straf nie.
Kom ons toets onsself en ons sondes aan die Bybelgedeelte:
Ons het soms die geneigdheid om met ’n baie fyn geslepenheid ander mense se siele te tempteer – of met allerhande beledigings hulle eer af te breek.
Soms pas ons verkeerdelik druk op ander toe, sodat hulle uiteindelik hulle eie wil moet los en ook inval by ons wil.
Ons doen hierdie menslike sondigheid nie net op sosiale vlak nie.
Dis eie aan ons – heeltemal eie aan die wêreld waarin ons lewe – om dit op alle terreine van die lewe te doen.
Die vraag ontstaan of die moderne oorlogvoerings nie ook is soos hierdie een van Israel wat daarop gerig was om die “vyand” se moed en moraal te breek nie.
Dit is gerig op geestelike vernietiging.
Vraag: Kan die heidene tot bekering kom en vir ons respek hê as ons met twee agendas oorlog maak?
Die deel uit die Bybel laat net die vraag ontstaan of ons nie met hierdie soort lewe en doen ’n aantal van ons oogmerke op die aarde verwesenlik nie, maar in die hemel voor die oordeel van God te staan gaan kom nie.
Dit blyk uit hierdie deel dat dit werklik so is dat iemand anders se ontheiliging van God aan jou gestraf kan word.
Laat ons dan die beter weg volg en die Profeetskap, Koningskap en Priesterskap van Christus – waarvan ons draers is – ook in ons menseverhoudinge uitleef.
Skrifberyming 7-1:3 (31:3)
Datum: 17 September 2006 (oggend)