Sesotho sa Leboa ke polelo ye e bolelwago ka Basotho ba leboa. Polelo ye ke yona e dumeletšwego go šomišwa mererong ka moka ya semmušo go akaretšwa le thuto ka dikolong. Sepedi ke polelo yeo e bolelwago ke Bapedi bao e lego badudi ba dikgaolo tše di latelago; Ga-Sekhukhune, Mamone, Tubatse, Mohlaletse, Madibong, Masemola, Mashabela le mafelong a mabapi. Bapedi ba tšwa molokong wa Bakgatla bao ba bego ba dula Mapogole goba Mohlakwaneng kgauswi le mothopo wa noka ya Lekwa. Moetapele wa mathomo wa setšhaba sa Bakgatla e be le Tabane. Yena o ile a gapeletšega go huduga nageng ye a bego a dula go yona ka lebaka la ge mabu a moo a be a sa leokela dibjalo. Go tlogeng ga gagwe le setšhaba ba hudugetše Schilpadfontein ka thokong ya Tshwane. Ga go tsebega gore ba dutše nako ye kaakang moo lefelong leo. Go tloga moo ba tshetše noka ya Lepelle ba ya ba fihla lefelong leo lehono le bitšwago Middelburg. Ba rile ge ba tshela dithaba tša Leolo ka sefate sa ga-Maila ba topa mootlwa wa noko seolong.
Leina le Bapedi le tšwa kae Gona le polelo ya gore leina le le tšwa sehlopheng sa Bavenda ba barulatšhipi bao ba bego ba bitšwa Vambedzi (Babetli) yeo e le go gore ka mošito wa sefonetiki ke Bapedi. Ba ile ba raka Bavenda bao nageng yeo ba ba hunamego go yona gomme ba šala le leina le Bapedi e le gore ba kgone go boledišana le badimo ba tikologo yeo. Go thekga ntlha ye, Bavenda bao ba bitšwago Vhambedzi bao ba lego dithabeng tša Tswaing, ba na le go fela ba tšweletša tshedimošo ya gore setlogong sa bona ba tšwa lefelong leo Bapedi ba lego go lona lehono?
Tshedimošo ye nngwe ka ga Lentšu le Bapedi ke ya gore morago gage ba sena go aga meste ya bona maribeng a noka ya Steelpoort ka tikologong yeo go le go Burgersfort, Aapiestoorndraai le Viljoenshoop lehono ba ile ba hlohleletša sehlopha se sengwe sa Bavenda ba go bitšwa Vhambedzi gore ba tle ba dule le bona ba ba rute borulatšhipi gore ba kgone go itirela ka noši ba se tshepe ditšhaba tše mabapi. E rile ge Vhambedzi ba rutile Bapedi tsebo ya borulatšhipi, Bapedi ba ba nama ba re 're Vhambedzi ka noši'. Ke gore 'bjalo re Bapedi'.
Kgoši Sekwati o be a kgahlilwe ke mebala ye merongwana ya mootlwa woo wa noko. Ba rile go se bona ke ge Sekwati a laela gore setšhaba sa gagwe se fetole moano wa sona e lego kgabo, se ane noko. Mo re bolela ka Bapedi ba ba lego Mohlaletse ga-Sekhukhune. Gona le Bapedi ba bangwe ba ga-Kgaphola. Ba ga-Kgaphola bona ba tšwa Swatsing. Go ya ka kgodu ye e tšwago lerotseng, ba ga-Kgaphola e be e le ba ga-Nkambule gomme ba re go fihla mo lehono go tsebegago ka Mphanama, ba fetola Nkambule gomme ya ba ga-Kgaphola.
Gona le dihlopha tše dingwe tšeo e lego gore gantši di tshedišwa mahlo ge go lebelelwa setlogo sa Basotho ba Lebowa ka kakaretšo. Bakgaga ke ba bangwe ba dihlopha tšeo mang le mang o a tsebago gore Bapedi ke bao ba tšwago bokgatla. Bakgaga bona ba tšwa bogareng bja Afrika ngwaga-kgolong wa lesome-hlano. Go fihleng ga bona ba tsenetše mo go bitšwago Seribane ka tlase ga toropo ya Tzaneen, ka nagatlase ya probense ya Limpopo. Ge ba le Seribane kgoši-kgolo ya bona e be e le Makubela 'a Moraka, morwa wa gagwe e le Monyewete. Le lehono le gona le sekolo seo se phagamego sa Bokgaga motseng wa Shiluvhana ka bohlabela bja toropo ya Tzaneen.