DIE TIENDE GEBOD - JY MAG NIE BEGEER NIE - Reformation Society
DIE TIENDE GEBOD - JY MAG NIE BEGEER NIE
Begeerte is 'n wortel van sonde, wat terugdateer tot in die Tuin van Eden. Die Bybel vertel van koning Saul se afguns op Dawid se sukses, en hoe Saul die lof en eer wat Dawid vir sy oorwinnings te beurt geval het, begeer het. (1 Samuel 18:6-8). As gevolg daarvan het Saul beplan om Dawid te vermoor. Op sy beurt het koning David sy buurman, Urija, se vrou begeer. Hy het met haar egbreuk gepleeg, en toe beplan om Urija te laat vermoor - om sy sonde te verbloem (2 Samuel 11:1-27).
Koning Agab het Nabot se wingerd begeer (1 Konings 21:2-4). Die profeet Miga het gewaarsku teen dié wat ander se goed begeer: "Hulle begeer velde en roof dit; ook huise en neem dit. So pleeg hulle dan geweld teenoor die man en sy huis..." Miga 2:2
Terwyl ek een keer na 'n bedieningsgeleentheid op pad was huis toe, het die militêre kapelaan met wie ek saamgery het, stilgehou om vir 'n vrou wat duidelik ontsteld was, die geleentheid te gee om saam te ry. Nadat hy vir 'n ruk ernstig met haar gepraat het, het hy haar by 'n naby-geleë dorpie afgelaai. Toe het hy vir my verduidelik hoekom die vrou so ontsteld was. 'n Familielid het gesterf en al die familielede het die geld vir die begrafnis aan haar toevertrou. Sy moes daarmee alles organiseer. Op pad na die lykshuis het sy 'n dobbelhuis gesien, en toe gedink dat sy die geld kon verdubbel, sodat sy die helfte vir haarself kon hou. Sy kon dalk selfs die geld drie of vier keer meer maak!
Sy het so pas alles weggedobbel, insluitende die duisende Rande wat deur die familie aan haar toevertrou was vir die begrafnis reëlings. Nie een van hulle was welaf nie. Al die geld het groot opoffering geverg. Sy kon nie dink waar hulle nou weer geld vandaan kon kry om vir die begrafnis te betaal nie. In haar geval het begeerte katastrofiese gevolge gehad, wat haar lewe en verhoudinge met haar uitgebreide familie kon vernietig.
In die gelykenis van die ryk dwaas, waarsku Jesus ons: "Pas op en wees op julle hoede vir die hebsug, want iemand se lewe bestaan nie uit die oorvloed van sy besittings nie." Lukas 12:15-21
"Maar die godsaligheid saam met vergenoegdheid is 'n groot wins. Want ons het niks in die wêreld ingebring nie; dit is duidelik dat ons ook niks daaruit kan wegdra nie. Maar as ons voedsel en klere het, moet ons daarmee vergenoeg wees. Maar die wat ryk wil word, val in versoeking en strikke en baie dwase en skadelike begeerlikhede wat die mense laat wegsink in verderf en ondergang. Want die geldgierigheid is 'n wortel van alle euwels; en omdat sommige dit begeer, het hulle afgedwaal van die geloof en hulleself met baie smarte deurboor." 1 Timótheüs 6:6-10
Die Liefde vir Geld is 'n Wortel van Kwaad
Daar is baie mense in ons samelewing wat voortdurend daarop uit is om méér speelgoed op te gaar – groter, beter, luukser karre, bote, tuis-vermaak toestelle, selfone, iPods, rekenaars en net omtrent alles waaraan jy kan dink - om die eenvoudige rede dat hulle begeer wat ander besit. Adverteerders teer op ons afgunstige neigings, en probeer ons voortdurend wysmaak: "Jy kan dit alles hê. Jy is dit werd!"
"Moenie die wêreld liefhê of die dinge wat in die wêreld is nie. As iemand die wêreld liefhet, dan is die liefde van die Vader nie in hom nie. Want alles wat in die wêreld is - die begeerlikheid van die vlees en die begeerlikheid van die oë en die grootsheid van die lewe - is nie uit die Vader nie, maar is uit die wêreld. En die wêreld gaan verby en sy begeerlikheid, maar hy wat die wil van God doen, bly vir ewig." 1 Johannes 2:15-17
Skoolkinders is al letterlik vermoor vir handelsnaam sportskoene en klere. Ons word daagliks gebombardeer met allerlei advertensies wat spesifiek ontwerp is om ons te verlei om goed te begeer. En as ons ingee, sal ons nooit tevrede wees nie.
Ons sal altyd net nog 'n ietsie wil hê. Toe die biljoenêr, John D. Rockefeller, gevra is: "Hoeveel geld is genoeg?", was sy antwoord: "Net 'n bietjie meer." Dit is die wese van begeerte. Dit wil altyd méér hê. Ek sien soms buffer-plakkers en T-hemde waarop staan: "Gebore om te koop". Op 'n ander een staan: "Wie met die meeste speelgoed sterf, het gewen!" Wat 'n tragiese, kortsigtige, oppervlakkige, materialistiese en leë lewensdoel!
Paulus het geskryf: "Bedink die dinge wat daarbo is, nie wat op die aarde is nie. Want julle het gesterwe, en julle lewe is saam met Christus verborge in God. Wanneer Christus, wat ons lewe is, geopenbaar word, dan sal julle ook saam met Hom in heerlikheid geopenbaar word. Maak dood dan julle lede wat op die aarde is, naamlik hoerery, onreinheid, hartstog, slegte begeertes en gierigheid, wat afgodediens is, waardeur die toorn van God oor die kinders van die ongehoorsaamheid kom." Kolossense 3:2-6
Jesus het die Fariseërs tereg gewys, omdat hulle die buitekant van die beker skoonmaak, terwyl die binnekant vol allerlei vuilheid en boosheid was. (Matthéüs 23:25-26). Die Fariseërs was puntenerig oor die uiterlike detail van die Wet, maar hulle harte was besoedel. Jesus het gewaarsku: "Want uit die hart kom daar slegte gedagtes, moord, egbreuk, hoerery, diewery, valse getuienis, lastertaal." Matthéüs 15:19
Gierigheid is die wortel van allerlei boosheid. Die Tien Gebooie is uiters belangrik, omdat dit die hart, die innerlike mens aanspreek. Dit is geestelik: "Want ons weet dat die wet geestelik is." Romeine 7:14
Die Tien Gebooie wys ons hoe om die ander Gebooie te interpreteer, naamlik om nie slegs die uiterlike te beoordeel nie, maar ook gedagtes en motiewe. Dit het oortuigingskrag. "Wat is dan ons gevolgtrekking? Dat die Wet van Moses sonde is? Beslis nie. Inteendeel...Ek sou... nie geweet het dat dit sonde is om te begeer, as die Wet nie gesê het: 'Jy mag nie begeer nie'" Romeine 7:7
Gierigheid is die wortel van verraad. Dit het veroorsaak dat Judas vir Jesus verraai het. "Wat wil u my gee, en ek sal Hom aan u oorlewer?" Matthéüs 26:15. Absalom se gierigheid was die rede waarom hy sy pa se kroon van sy kop wou afruk. Demas het toe geblyk 'n Judas te wees. Gierigheid is die wortel van moord.
Hoekom het Agab vir Nabot laat stenig, ánders as om sy wingerd te bekom? (1 Konings 21:13). Gierigheid lei tot bloedvergieting. Kan 'n mens se hart skoon wees, as jou hande met bloed bevlek is? (Jesaja 1:15). Gierigheid is die wortel van meineed. Uit liefde vir geld sal mense vals verklarings aflê en 'n regverdige eed verbreek. Gierigheid is die wortel van omkopery en onreg. Gierigheid is die wortel van afgodery: "...gierigheid, wat afgodediens is" Kolossense 3:5.
Die Tiende Gebod is 'n beroep op ons om tevrede te wees met wat ons het. Om nie te begeer wat ander besit nie. Om die soeke na groter geluk en vreugde - deur die opgaar van materiële welvaart, besittings, 'n ánder se lewensmaat en ánder se vriende - te vermy. Ons mag nie toelaat dat aardse goed die leemte vul wat net deur God gevul kan word nie. "U het ons vir Uself geskape en ons harte bly rusteloos, totdat hulle in U vrede vind." (Augustinus)
Ons moet God vra om aan ons behoeftes te voorsien. Die Here belowe dat Hy sal voorsien wat ons nodig het (nie in ons gulsigheid nie) as ons Hom eerste plaas, en nie geld, gewildheid of besittings nie.
"Julle gedrag moet vry van geldgierigheid wees. Wees tevrede met wat julle het, want Hy het gesê: 'Ek sal jou nooit begewe en jou nooit verlaat nie.'" Hebreërs 13:5
Jesus daag ons uit: "Daarom moet julle jul nie kwel en sê: Wat sal ons eet, of wat sal ons drink, of wat sal ons aantrek nie? Want na al hierdie dinge soek die heidene; want julle hemelse Vader weet dat julle al hierdie dinge nodig het. Maar soek eers die Koninkryk van God en Sy geregtigheid, en al hierdie dinge sal vir julle bygevoeg word." Matthéüs 6:31-33
"Daarom sê Ek vir julle: Moenie julle kwel oor jul lewe - wat julle sal eet en wat julle sal drink nie; of oor jul liggaam - wat julle sal aantrek nie. Is die lewe nie meer as die voedsel en die liggaam as die klere nie? Kyk na die voëls van die hemel; hulle saai nie en hulle maai nie en hulle bring nie bymekaar in skure nie, en tog voed julle hemelse Vader hulle. Is julle nie baie meer werd as hulle nie?" Matthéüs 6:25-26
Die boodskap 'Soli Deo Gloria' op elke Rand-muntstuk, moet ons daaraan herinner dat ons nie God én geld kan dien nie. Die mens se hoogste roeping is om God te aanbid en Hom vir ewig te geniet.
In die algemeen is die doel van advertensies en bemarking om op mense se onversadigbare ontevredenheid te teer, deur 'n beroep op hulle selfsugtigheid. Die meeste adverteerders belowe tevredenheid, as ons maar net húlle produk koop. Baie adverteerders stel voor dat as 'n mens húlle produk koop, jy omring sal wees deur vriende, 'n beeldskone wederhelfte, en dat jy 'n wonderlike, genotvolle lewe sal geniet.
Dié adverteerders doen navorsing oor wat mense begeer, en ontlok mense se natuurlike geneigdheid om ontevrede te wees met wat hulle het. Toe die ryk jong man vir Jesus gevra het "wat moet ek doen om die ewige lewe te verkry?" het Jesus hom op die kern van die Tiende Gebod gewys: "Een ding kom jy kort - gaan verkoop alles wat jy het, en gee dit aan die armes, en jy sal 'n skat in die hemel hê; kom dan hier, neem die kruis op en volg My." Markus 10:21
Dobbel is 'n Vrug van Sonde
Dobbel is beide die vrug en die wortel van sonde. Dit is beide die gevolg en die oorsaak van sonde. 'n Mens dobbel omdat hy begeer om geld te wen, wat hy nie deur eerlike werk verdien het nie. Gierigheid is 'n vorm van afgodsdiens. Die dobbelhuis is nie blood 'onskadelike vermaak' nie, maar in baie gevalle is dit 'n desperate en vrugtelose poging om te oorleef. Maar die kanse om te verloor is so 'n wrede werklikheid, dat dobbel eintlik maar diefstal deur instemming is (Larry Burkett, 'Truth About Gambling and Lotteries').
Christene moet wyse rentmeesters wees van die middele wat God aan ons toevertrou het. Om geld deur dobbel te verloor, is swak rentmeesterskap. Wie deur dobbel geld wen, doen dit ten koste van baie ander. Dobbel is 'n klasieke voorbeeld van die liefde vir geld, wat die wortel van baie soorte kwaad is. Dobbel is 'n groot oorsaak van die afskeep en verbrokkeling van gesinne. Geld wat op kos en klere en behuising bestee moes word, word uitgedobbel. In sommige gevalle het dobbel tot moord gelei. Dikwels lei dit tot luiheid. Die Skrif sê: "…as iemand nie wil werk nie, moet hy ook nie eet nie." 2 Thessalonicense 3:10
Dobbel het nie slegs 'n vernietigende uitwerking op gesinne en die samelewing nie, maar dit vernietig ook die individu. Gesinsverbrokkeling, egskeiding en die verlies aan vriende, is dikwels die gevolg. Nadat dobbel in Namibië gewettig is, het 'n Namibiese amptenaar opgemerk: "Al waarin ons geslaag het, is om 'n paar mense baie ryker te maak en 'n klomp mense baie armer." Die Namibiese verslag het uitgewys dat die wettiging van dobbel daartoe gelei het dat meer werksgeleenthede verlore gegaan het, as wat geskep is.
Vernietig deur Lotery
Brittanje se nasionale lotery is in 1994 begin en is bemark as "'n droom kaartjie na persoonlike rykdom". Dit het wel sommige goeie sake ondersteun, maar het vinnig in 'n nagmerrie ontaard. Sommige miljoenêrs was verplig om weg te kruip as gevolg van die sakke vol bedel-briewe en die haat-veldtogte teen hulle. Welsynsorganisasies het gekla dat hulle donasies drasties afgeneem het, terwyl hulp-organisasies 'n massiewe toename in verslaafde dobbelaars gerapporteer het, na wie hulle moes omsien. Die armste en mees kwesbare mense, wat dit die minste kon bekostig, was diegene wat week na week in dobbel ingetrek is. "Gamblers Anonymous" het gerapporteer dat mense op alle vlakke van die samelewing deur die lotery geruïneer is.
Kasinos en Misdaad
'n Verslag uit Denemarke het aan die lig gebring dat byna twee miljoen Deense burgers (uit 'n bevolking van net oor die vyf miljoen) elke week loterykaartjies koop. Die verslag meld dat gewettigde dobbel in die land gelei het tot alkoholisme, persoonlike ekonomiese agteruitgang, egskeidings en selfmoorde. "Wie onregverdige wins maak, bring sy huis in beroering." Spreuke 15:27
'n Verslag deur US News and World Report het aangetoon dat misdaad toeneem, oral waar dobbelhuise geopen word. Daar is duidelike gedokumenteerde getuienis dat gewettigde dobbel gepaard gaan met 'n massiewe toename in omkopery, bedrog, afpersing en bankrotskappe, by sowel besighede as individue.
Die chaos, wetteloosheid, vernietiging, armoede en hongersnood in Zimbabwe is 'n duidelike waarskuwing van waarheen die sonde van gierigheid kan lei. "Wee hom wat vuil gewin maak vir sy huis, om sy nes in die hoogte te bou, om homself te red uit die greep van onheil." Hábakuk 2:9
Geldgierigheid is selfsugtigheid. "Ek benodig! Ek wil hê! Ek moet hê! Gee aan my!" Gierigheid skryf vir die hart voor om te droom en te beplan vir die goed van hierdie wêreld, in hierdie lewe. Gierigheid begeer geluk en soek vervulling in materiële besittings. Gierigheid fokus hart en gedagtes op gewildheid, aansien, status, roem, posisie, besittings, eiendom, persoonlike voorkoms of selfs "jou naaste se vrou".
Gierigheid is 'n hoogs subtiele sonde. Dit verdoof en vernietig die gewete – na die mate wat luukses noodsaaklikhede word. Die Apostel Paulus het opdrag gegee dat iemand wat geldgierig is, nooit as 'n ouderling mag dien nie (1 Timótheüs 3:3). Hy het ook geskryf dat gelowiges nie moet omgaan "al staan hy as 'n broeder bekend, 'n hoereerder is of 'n gierigaard of 'n afgodedienaar of 'n kwaadspreker of 'n dronkaard of 'n rower nie; met so iemand moet julle selfs nie saam eet nie..." 1 Korinthiërs 5:11
Ons behoort van versoeking weg te vlug, soos Josef en Daniël gedoen het, soos vir 'n dreigende ramp. Die Skrif stel dit duidelik: "Of weet julle nie dat die onregverdiges die Koninkryk van God nie sal beërwe nie? Moenie dwaal nie! Geen ... gierigaards... sal die koninkryk van God beërwe nie." 1 Korinthiërs 6:9-10
Een van die beste waarborge teen die kanker van gierigheid, is om 'n gesindheid van dankbaarheid te kweek. 'n Ander is om vergenoegdheid en vrygewigheid aan te leer. Dit is moeilik om inhalig te wees as ons dinge weggee.
Om die sonde van gierigheid in jou lewe te oorwin, moet jy die Woord van God bestudeer en jou seëninge tel. "Nie dat ek dit uit gebrek sê nie, want ek het geleer om vergenoeg te wees met die omstandighede waarin ek is. Ek weet om verneder te word, ek weet ook om oorvloed te hê; in elke opsig en in alle dinge is ek onderrig: om versadig te word sowel as om honger te ly, om oorvloed te hê sowel as om gebrek te ly. Ek is tot alles in staat deur Christus wat my krag gee." Filippense 4:11-13