Woede oor plaasmoorde laat ANC, EFF stom(Argieffoto: Lorraine Claasen) ŉ Parlementslid se woede oor plaasaanvalle en -moorde het Dinsdagaand – anders as gewoonlik – die ANC en EFF tydens die begrotingsdebat oor landbou, landelike ontwikkeling en grondhervorming stom gelaat. “Ek is woedend omdat dieselfde regering wat vroue, kinders en ander kwesbares in die steek laat, ons land se boere in die steek laat,” het die DA-LP Thandeka Mbabama uitgeroep. Sy het voortgegaan om in besonderhede te verduidelik hoe grusaam twee onlangse plaasmoorde in KwaZulu-Natal en die Wes-Kaap was en het uitgewys dat 12 boere reeds sedert 1 April wreed gemartel en vermoor is. Sy sê dat pres. Cyril Ramaphosa dit verswyg en dat die ANC-regering verseg om dit tot prioriteitsmisdaad te verklaar. Dit is die eerste keer dat ŉ swart parlementslid ŉ hele toespraak aan die beskrywing en veroordeling van plaasmoorde wy en dit het kennelik spesifiek ŉ groot uitwerking gehad op ANC-LP’s. Selfs EFF-lede het in stilte geluister eerder as om soos gewoonlik tussenwerpsels te skree. “Plaasmoorde ken geen ras of kleur nie. Plaasmoorde ken geen geslag nie en is nie tot ŉ ouderdomsgroep beperk nie. Waarom ontken die regering en die president hierdie gegewens?” het ŉ emosionele Mbabama gevra. “Plaasmoorde se bekamping moet geprioritiseer word; dit moet beklemtoon word. Die nasionale ontwikkelingsplan wys uit dat landbou ŉ groot aandrywer van ekonomiese groei is, maar hoe kan dit gebeur as mense op plase in vrees leef? “Die boerderygemeenskap moet weet: Ons staan by ons boere. Ons staan by u. Daarom sal die DA alles in die stryd werp om plaasaanvalle tot haatmisdaad te laat verklaar. “Die DA sal met landbou-unies en die polisie saamwerk om plaaswagte te optimaliseer en sal hofsake bly monitor om te verseker dat dit nie in die krake verdwyn nie. DA-LP’s en DA-stadsraadslede sal spesifiek aangewys word om hierop te fokus. (Argieffoto: Marcelle Maritz) “Die DA sal voortstry om meer speurders in landelike gebiede te laat ontplooi en onteiening sonder vergoeding onverbiddelik teen te staan,” het Mbabama afgesluit. In ŉ ander belangrike verwikkeling het verskeie ANC-LP’s hulle sterk uitgespreek teen grondbesetting, tot ergernis van die EFF. Dit volg op dieselfde dag dat die Wes-Kaapse ANC aangedring het op streng optrede deur die polisie teen grondbesettings in Kaapstad. Voorts het die minister van landbou, Thoko Didiza, die versekering gegee dat die Landbank die nodige hulp sal kry om weer op sy voete te kom en die landbougemeenskap tot hulp te wees. Wat grondhervorming betref het sy benadruk dat die klem tans val op die beskikbaar stel van staatsgrond, die afhandeling van sloerende grondeise, beter administrasie, nasorg en die oordra van titelaktes. Die landboubegroting is sedert Februarie gesny van R16,8 miljard na R14,4 miljard, wat moeilike beleidskeuses deur haar departement noodsaak. Die begroting van die Landbounavorsingsraad (LNR) word nie geraak nie, maar wel verskeie landelike opheffingsprojekte, waaronder beoogde nuwe besproeiingskemas. (Argieffoto: Meerfout Films) Die ANC-LP Mandla Mandela het die verkleinde begroting gesteun, maar dit betreur dat juis grondhervorming en voedselsekerheid onder die inkorting moet ly. Die DA-LP Annette Steyn het gesê die regering se grondhervormingsbeleid het misluk en is bloot daarop ingestel om boere – veral swart boere – vir ewig van die staat afhanklik te maak. “Die regering ondermyn boere; dis net vriende van die ANC wat deurgaans voordeel trek,” het sy aan die hand van verskeie praktiese voorbeelde aangevoer. Steyn het die boerderygemeenskap – boere en plaaswerkers – bedank vir voedselvoorsiening en het gesê die DA sal voortgaan om druk te plaas sodat alkohol- en tabakverkope hervat kan word tot voordeel van produsente. Sam Matiase, EFF-LP, het gesê Didiza se departement misluk in sy taak. Hy meen, met klaarblyklike verwysing na die EFF se voorkeur vir die nasionalisering van alle landbougrond, dat grondhervorming nie stuksgewys kan plaasvind nie. Matiase het met verwysing na voorvalle by Babanango in KwaZulu-Natal en Ndabeni in Kaapstad gesê die departement verdeel gemeenskappe en saai onmin. Namens die VF Plus het Tammy Breedt gesê die landbou, en Suid-Afrika, is in die moeilikheid. Sy het aangevoer die vermindering van die begroting wys die regering is nie ernstig oor voedselsekerheid nie, soos wat die regering ongeërg staan teenoor die droogte en die landbou in geheel. Breedt het die landbougemeenskap vir hul rol tot opbou van die land bedank. Ook die ACDP-LP Wayne Thring het plaasmoorde en onteiening sonder vergoeding veroordeel en die landboubegroting verwerp.