Covid-19: Die nuutste verwikkelinge in die mynbousektor - Corona Krisissentrum
Tuis / COVID-19 / Covid-19: Die nuutste verwikkelinge in die mynbousektor
Covid-19: Die nuutste verwikkelinge in die mynbousektor
Die Minister van Minerale Hulpbronne en Energie, Gwede Mantashe, het vandeesweek met verskeie mynbouvakbonde en die Mineraleraad van Suid-Afrika vergader om moontlikhede met rolspelers te bespreek wat daarop gemik is dat die hele mynbousektor se produksie op 'n stadige, gekontroleerde en veilige manier verhoog kan word of selfs weer aan die gang kan kom.
Goud- en steenkoolmyne het tans 'n spesiale vergunning om lae vlakke van produksie te lewer weens die fisiese skade aan toerusting wat kan volg indien myne en smelters tot 'n totale stilstand sou kom. Tot dusver is verdere vergunnings en/of vrystellings streng en slegs deur mnr. Mantashe goedgekeur.
Die rede waarom myne nie tot 'n totale stilstand kan kom nie, is om geologiese redes waar daar veral in die diep goudmyne 'n hoër risiko bestaan vir rotsstortings, terwyl steenkoolmyne sover as moontlik normaal moet voortgaan om steenkool aan Eskom se kragsentrales te lewer.
Daar heers tans groot kommer oor die groot getal marginale myne wat weens finansiële redes kan sluit as hulle nie onmiddellik weer in produksie kom nie, terwyl van die groter mynhuise ook gedwing kan word om hul werksmag te verminder weens die gebrek aan inkomste. Omdat daar nog onsekerheid is oor of die inperkingstyd verleng gaan word of nie, word daar nou ook beplan vir die moontlikheid van 'n verlenging van die tydperk indien dit sou nodig wees.
Daar word wel ook reeds gekyk na wat gedoen sal moet word om ná die Covid-19-fase weer in produksie te kom omdat alle myne wat weer produksie aan die gang gaan moet kry, eers 'n omvattende risiko-analise sal moet doen om al die moontlike risiko's wat met die Covid-19-fase verband hou en ander risiko's wat normaalweg in die mynbousektor deurdink moet word, volledig onder die loep te neem voordat daar teruggekeer sal kan word na die normale produksieroetine.
Die beginsel van sosiale afstand oftewel "social distancing" sal die kern vorm van elke aspek van bedrywighede in die mynbousektor en sal regdeur die sektor beoefen en gehandhaaf word. Elke myn sal ook vereis dat elke werknemer eers vir Covid-19 getoets word voordat hy/sy die werkplek mag betree. Indien 'n werknemer simptome toon, sal die persoon onmiddellik in kwarantyn geplaas word en na 'n mediese fasiliteit geneem word.
"Die onderliggende beginsel om die myne aan die gang te kry, gaan nie oor gesondheid / veiligheid teenoor die ekonomie nie, maar die twee staan op gelyke vlak met mekaar en daarom gaan dit oor gesondheid / veiligheid én die ekonomie," sê Gideon du Plessis, Hoofsekretaris van Solidariteit.
Volgens Riaan Visser, adjunkhoofsekretaris van Mynbou by Solidariteit, bly gesondheid en veiligheid steeds 'n prioriteit vir die vakbond, maar Solidariteit verstaan die behoeftes van werknemers, werkgewers en die regering. Werknemers benodig 'n inkomste en werksekuriteit. Werkgewers benodig die inkomste om te kan voortbestaan en die regering benodig belastinginkomste, terwyl myngemeenskappe basiese dienste benodig wat deur die onderskeie mynmaatskappye in daardie gemeenskappe gelewer word. Indien hierdie noodsaaklike elemente ontbreek, volg armoede en maatskaplike verval wat tot niemand se voordeel strek nie.
Volgens Du Plessis sal die manier waarop mynbou tot op hede mynbou beoefen is, nooit weer dieselfde wees nie en die klem word dus nou ook op gesondheid geplaas. In die lig hiervan sal baie praktyke verander en aangepas word om 'n gesonder en veiliger werkplek te skep.
Wat die tydperk ná Covid-19 betref meen hy dat weens die verlies aan produksie tydens die Covid-19-pandemie en veral tydens die inperkingstydperk daar moontlik van werknemers verwag sal word om bykomende en/of langer skofte te werk. Daar sal ook moontlik gekyk word na ander alternatiewe om vir verliese te vergoed en om op dié manier werksverliese tot 'n minimum te beperk.
Solidariteit het bevestig dat hy die minister se beroep op vakbonde ernstig opneem om gedurende die inperkingstydperk die rol van inspekteurs ernstig op te neem en dat hy sy volle samewerking in die verband sal gee. Die vakbond moedig graag sy lede aan om gehoor te gee aan die toepaslike regulasies, maar verseker ook sy lede dat Solidariteit stappe sal neem namens sy lede indien hulle as werknemers in hierdie tydperk onbillik behandel of vergoed word.
Mynbouvakbonde, wat Solidariteit insluit, die Mineraleraad en die departement werk tans hard daaraan om regulasies op te stel en te verfyn. Die doel van die regulasies is om werknemers in staat te stel om so gou as moontlik terug te keer na 'n veilige werksomgewing. Daar is egter nog haakplekke soos verskille tussen die rolspelers wat uitgestryk moet word en ook die kommer van die Departement van Gesondheid dat indien myne te vinnig teruggaan in produksie, dit 'n verhoogde gesondheidsrisiko kan inhou in die gebiede wat nie behoorlik bestuur en beheer kan word nie.
Solidariteit wil ook graag sy lede aanmoedig om kontak te maak met hul verteenwoordigers indien daar onsekerhede of bekommernisse is ten opsigte van werksekerheid of onbillike optrede in die werkplek.