'n Ware Suid-Afrikaanse ikoon groet Nico Carstens - 'n ware Suid-Afrikaanse ikoon groet Heuning- en hommelbye – sterf hulle uit? | News24
'n Ware Suid-Afrikaanse ikoon groet Nico Carstens - 'n ware Suid-Afrikaanse ikoon groet Heuning- en hommelbye – sterf hulle uit?
'n Brief van Nico Carstens aan Abrie Spies in die veertigerjare waarin hy hom toestemming gee om die nommertjie 'Werda' as die kenwysie van Abrie se orkes te gebruik. Fotos: johan pretorius
EK was nog aan die wonder oor watter onderwerp om vandeesweek te skryf, toe ek 'n oproep kry van een van die Suidkus se bekendste inwoners, Abrie Spies.
"Johan, jy weet mos Nico Carstens is vroeër vandeesweek oorlede. Hoekom skryf jy nie oor sy lewe nie? Ek het hom geken, en kan jou inligting gee." Probleem opgelos.
Soos talle Suid-Afrikaners, en veral die liefhebbers van boeremusiek, het ek met Carstens se musiek grootgeword.
Destyds nooit so mal daaroor soos oor Chuck Berry, Buddy Holly, Elvis Presley en Cliff Richard nie, maar het lekker op Carstens-musiek saamgedans wanneer pa en ma 'n verjaardagpartytjie "gegooi" of elders bygewoon het. Later het ek ook besef dat Nico Carstens inderdaad een van die reuse in die Suid-Afrikaanse musiekbedryf was, en die benaming ikoon, wat deesdae te maklik uitgedeel word, dubbel en dwars verdien het. Ek spring toe in my motor, en ry na Abrie se kantoor toe.
Op Abrie se lessenaar was 'n klomp ou bladmusiek waarvan hy my bladsye gewys het met 'n persoonlike Carstens-konneksie.
Abri, reeds 89 maar nog op en wakker, het my geheue verfris dat hy self 'n kranige trekklavierspeler was, en lank met sy eie orkes, die Werda-boere-orkes, op plekke soos Ladysmith en Newcastle opgetree het. Abrie het Nico in die laat veertigerjare ontmoet toe Carstens as lid van Hendrik Susan se orkes oor die lengte en breedte van Suid-Afrika konserte gehou het.
Op Newcastle is Nico een aand in 1947 op 'n konsert wat Abrie bygewoon het, voorgestel as die nuwe trekklavierspeler van Susan se orkes, en Carstens het losgetrek met 'n keurspel Strausswalse. Abrie het onmiddellik besef hierdie man, toe slegs 21 jaar oud, was van internasionale gehalte.
Hierna het Abrie sy eie orkes begin, en het hy by Nico toestemming gekry om Carstens se komposisie Werda as die orkes se kenwysie te gebruik. Hy het Abrie die bladmusiek gestuur saam met 'n persoonlike brief in sy eie handskrif, wat Abrie nou nog het.
Hy het later ook die temamusiek vir die radioprogram Bog met Bloumaandag gratis aangestuur, tesame met die bladmusiek van nog Carstens- en Anton de Waal-kompetisies, 185 van hulle. Dis vandag Boeremusiek-Afrikana, en is in Abrie se besit.
Abrie onthou sy orkes het Nico se nuwe komposisie Hasie een aand op Ladysmith gespeel, en dit was baie gewild onder die gehoor. Hy het Nico laat weet hier kom 'n ding en Al Debbo se weergawe was later wel 'n top-treffer. Abrie, wat reeds op die Hoër-Volkskool op Heidelberg klavier en later trekklavier leer speel het, sê hoewel daar baie ander top-akkordionspelers oor die jare in Suid-Afrika was, was Carstens enig in sy soort en met 'n eie styl.
Terug in my kantoor het ek 'n artikel van Willemien Froneman in Beeld oor Carstens se lewe en werk, waarop Abrie my aandag gevestig het, gelees. Talle herinneringe het teruggekom. Soos sy baie huwelike.
My pa het altyd gesê Carstens het vroue ingeruil vir nuwes soos ander mans hul motors vervang het. Nico was sewe keer getroud, het vyf kinders gehad van wie een oorlede is.
Ingrid Howard, wat by was toe Carstens verlede Dinsdag op 90-jarige ouderdom in Kaapstad oorlede is, vertel hy het sy musiek Carstensmusiek genoem, nie boeremusiek nie.
Volgens Howard "kon Carstens vrek oor 'n mooi vrou en spoggerige motors. Hy was mal oor Cadillacs". Die musikant Schalk Joubert vertel in Froneman se berig van Carstens en Jurie Wessels wat 'n pap band gekry het. "Nico het Jurie gevra of hy iets van motors af weet. Toe Jurie nee sê, het Carstens geantwoord dat hulle dan maar 'n ander motor moet gaan koop."
Froneman wys daarop dat Carstens inderdaad Suid-Afrika se eerste musikant- 'celebrity' was. Hy het oor die jare baie, baie geld verdien, (van 1953-58 is meer as 'n miljoen van sy plate verkoop). Hy is oor meer as 20 jaar gereeld oor die radio gehoor, en was as komponis 'n internasionale sukses met toptreffers soos Zambezi. Daar was talle ander soos, Ek Ry met die Trein, Rickshaw Boy, Fanagalo, net te veel om hier op te noem.
Internasionale kunstenaars soos Eddie Calvert en Bert Kaempfert het internasionale treffers met van sy nommers gehad.
In die sewentigerjare het dinge moeiliker geraak agv. die koms van TV en ander veranderinge, en het sy optrede drasties afgeneem. Hy het hom meer toegelê op komposisies.
In die negentigs het hy met kunstenaars soos Ray Phiri saamgewerk en hulle het saam opgetree by die inhuldiging van President Mandela. Hy het sy laaste jare in 'n tehuis naby sy kinders gebly, en sy gesondheid het van Mei vanjaar af kwaai agteruitgegaan.