NGINIFISELA unyaka ophuphuma izibusiso, impumelelo nokufezeka kwazo zonke izifiso zenu bafundi bethu. Egamenilozakwethukuwowonke amaphephandaba ethu amaFever agcwele lonke elaKwaZulu-Natal nasezingxenyeni zase-Eastern Cape, ngiduduza bonke abashiywe yizihlobo nabangani. Sengathi uMdali angalula isandla sakhe esinamandla kaMoya oyiNgcwele, athinte lapho nilimele khona emiphefumulweni, nelapheke. Engosini yanamhlanje sifisa ukuzwa imibono yabafundi bethu ngobumnandi nobuhlungu bokuba nomoyaomuhlenokuziphathakahle, lokhu okubizwa ngama ‘manners’. Njengoba siphuma ekhefini likaKhisimusi noNcibijane, kukhona abasancoma indlela abaphatheke kahle ngayo lapho bebevakashele
Kuyizindleko ukuba nomoya omuhle khona. Kodwa-ke, laba abebevakashile bancoma ukuphatheka kahle nje, abanye abebevakashelwe bademelayisa bodwa kumanje ngoba bangene ezindlekweni ezibhoboze iphakethe ngendlela emangalisayo, futhi bengalindele. Omunye walaba abademelayisayo, umngani wami uNyikinyibhoxo Cele olunge lento edabukisayo. Wonke umuntu okhuluma ngaye uthi: “Akukhona ukulunga komuntu lokhu. Unomoya omuhle njengabefundisi bakudala. Umuntu ongakaze ezwakale ethi nxa!” Umfo kaCele owaziwa ngamancoko uthi esinye sezinqumo zakhe zika-2014, ukukhiya kwakhe ngamaholide azihambele nomndeni wakhe ukuze angaxabani namuntu. Unkabiukhulumangomndeniwakhe nje, usho yena nomkakhe kuphe-
la ngoba izingane sezikhulile sezinemizi yazo. Ezinye zazo zisebenza eNgilandi ezinye ziseSaudi Arabia. Ungibuza ukuthi kusuke kwenze njani uma umuntu etheleka kwakho athi ukuvakashele engakwazisanga. “Okubuhlungu kakhulu ukuthi yizihlobo ezihlupha ngalo mkhuba. Umuntu amane atheleke nje ngoba azi ukuthi ngeke umxoshe,” ezikhalela umfo kaNdosi. Uthi ngempelasonto eyandulela uKhisimusi kufike umlamu wakhe osebenza eGoli. Nanxa engaqondisi ukuthi wenza msebenzi muni, kodwa indlela aswenka ngayo nathanda izintoeziphezulungayo,ubonakalaengumuntu osebenza kahle. “Ngizibulale ngokumyalela indlela eza kwami njengoba angigcina ngisahlala elokishini,” kuqhuba yena uNyikinyibhoxo.
Uthiumnikeengaziukuthiuzidonselaamanzingomsele.Kuqalekwaba mnandi bebonana emva kwesikhathi eside, bexhawulana, umlamu encoma ubuhle nokuhlanzeka komuzi, encokoncokola nanodadewabo. UNyikinyibhoxoakazithintiezikaFaro, kodwa kuhlale kukhona efrijini okulinde abavakashile. Futhi uyaqinisekisa ukuthi zikhona zonke izinhlobo ezikhonzwe yilabo abathintayo. Inyama nama ‘boerewors’ bekugcwele kusweleke indawo efrijini, okaNdosi ehlelele ukuthi kuyoze kugamanxe uMasingana (January). “Nanso-ke indaba,” eqhuba, “ngiyamuzwaumlamuwamikumakhalekhukhwini useyalela omunye indlela eza kwami, uncoma nangendlela okumnandi ngayo, nokuthi usibali wakhe unomoya omuhle kanjani. “Dukuduku, ngiyabona sekuma itekisi,kwehlaintokazinezinganeez-
imbili, kanti intombi yakhe nezingane zabo. Ngiqale ngacabanga ukuthi uzothi qu, bese eyahamba. Kanti lutho. Angibuzanga elangeni. Uzohlala wonkeamaholide.Enjalonjeuyazifela wutshwala, futhi uthanda lobu obubizayo. Uthe umkami esefuna ukubacela bahambe, ngamkhuza ngoba kuzoba sengathi yimina engingabafuni. Kwenzeka konke lokhu nje, umlamu wami akakhiphi ngisho ‘indibilishi’ (one cent) le.” Uthi akusiyena-ke umlamu wakhe yedwa. Baninginabanyeabebefikaekuseni lize liyoshona, abanye balale izinsuku zilandelana, kodwa lutho isandla ukungena ephaketheni. Umbuzo uthi isimo esinjengalesi senziwa njani? Senziwa njani isihloboesifikasingalindelwe,sifikesihlale izinsuku eziningi? Uma sesikhona kufanele sikhokhiswe yini? Mhlambe baningi abazithole besesimweni esifana nesikaNyikinyibhoxo. Sivula inkundla njengokujwayelekile ukuthi abafundi bethu babeke imibono. Happy New Year!!