Dit is daarom wenslik om die aspek van "beheersende vorming" as die kultuur-historiese aspek aan te dui. Wanneer hierdie woordorde omgeruil word, ontmoet ons 'n uitdrukking wat eweseer in die algemene spraakgebruik ingeburger is, byvoorbeeld wanneer ons van "kultuurgeskiedenis" sou praat. Dan word die term "kultuur" in 'n omvattende sin gebruik.8 Hierdie praktyk hang daarmee saam dat alle dinge en gebeurtenisse in die werklikheid in beginsel in alle aspekte funksioneer - analoog aan die sigaarkoop-voorbeeld - en gevolglik ook altyd 'n funksie in die kultuur-historiese aspek sal besit.
Die algemene struktuur van die kultuur-historiese aspek, wat beide subjek-objek- en subjeksubjekrelasies omvat, kan afwisselend 'n leidende en 'n dienende rol speel. In ons vroeëre tipering van die aard van gereedskap, wat gemaak is (die kultuur-historiese fundering daarvan) om iets anders mee te maak (die kultuur-historiese kwalifisering daarvan) ontmoet ons 'n geval waar die kultuur-historiese aspek die leiding neem. Die keersy hiervan ontmoet ons wanneer aandag gegee word aan die samehang tussen die niehistoriese aspekte van die werklikheid en die kultuurhistoriese aspek. Dan ontmoet ons aanduidinge soos kunskultuur, regskultuur en ekonomiese kultuur of kombinasies soos regsgeskiedenis, ekonomiese geskiedenis en godsdiensgeskiedenis.
Tegniese geskiedenis betref die verbeeldingryke vorming van gereedskap wat die mensdom se mag oor die natuur uitgebrei het tot 'n punt waar die eksesse wat in hierdie magsmonstering opgesluit lê, 'n bedreiging vir die voortbestaan van die mensdom self inhou. In die geval van kultuur-historiese subjek-subjekrelasies ontmoet ons daarenteen die mag van mens oor mens, beliggaam in gesagsampte. Die ampsgesag van die owerheid oor onderdane, van ouers oor kinders, van onderwysers oor leerlinge of van werkgewers oor werknemers is 'n normatief-taakstellende gesag wat beter of slegter uitgeoefen kan word. Gesagsampte veronderstel egter 'n relasie van bowe- en onderskikking tussen diegene wat die amp beklee en diegene wat aan die gesag van die ampsdraers onderworpe is. Die invloed van die outonomie-tema sedert die Renaissance het egter daartoe gelei dat bowe- en onderskikkende relasies tot neweskikkende relasies herlei of selfs omgekeer is. Gevolglik word ons kultuur nog steeds gekenmerk deur 'n oordrewe neweskikkende perspektief. Kulturele magsvorming kan nader toegelig word deur op 'n demokratiese politieke kultuur te let.
Dit is byvoorbeeld normaal dat demokrasie aan die hand van die aard van gesag of mag verstaan word. Konstitusionele regstate stipuleer tewens dat dié party wat tydens 'n algemene verkiesing die meerderheid verkry, die bevoegdheid (mag) besit om 'n owerheid in die amp te plaas. In die geval van die staat beliggaam die gesag wat in die owerheidsamp opgesluit lê, 'n voorbeeld van regsmag en dit verleen aan die owerheid en ander staatsorgane die juridiese bevoegdheid (kompetensie) tot regsvorming. Hierdie regsmag moet egter van mag (beheersende vorming) in die oorspronklike kultuur-historiese sin onderskei word sonder om aan mag 'n a-normatiewe of selfs inherente konflik-inhoud te gee - soos byvoorbeeld gedoen word in die werk van Bruce Benson (2011).
Indien 'n verskeidenheid normatiewe kontekste erken word waarbinne die mens sy kulturele roeping ten uitvoer moet bring deur middel van die nadere vormgewing aan onderliggende beginsels, dring die besef spoedig deur dat die strewe na individuele outonomie selfopheffend is. Dit wat aan die wet-vir-die-bestaan-daarvan beantwoord, kan nie met hierdie kondisies (wet) saamval nie. Die kondisies vir atoom-wees, mens-wees of groen-wees is immers nie self 'n atoom, 'n mens of groen nie.
Op hierdie punt moet ons laastens nog vlugtig aandag skenk aan 'n kulturele gegewe wat met die aard van gereedskap vergelyk kan word. Ons het gesien dat laasgenoemde deur dieselfde bestaanswyse gefundeer én gekwalifiseer word, naamlik die kultuur-historiese aspek. As kultuurobjekte betref beide hierdie funderings- en kwalifiseringsfunksies derhalwe objeksfunksies: ons het reeds opgemerk dat gereedskap 'n objektiewe kultuur-historiese funderingsfunksie en 'n objektiewe kultuur-historiese kwalifiseringsfunksie besit. Wat ons in gedagte het, is die sonderlinge struktuur van 'n volk.
Die sistematies-wysgerige vraag is of daar 'n samelewingsvorm is wat dieselfde besondere karakter openbaar, maar wat in plaas van objeksfunksies deur subjeksfunksies gefundeer én gestempel word?
'n Taalgemeenskap beantwoord nie aan die eise van ons soektog nie, want die funderende moment van vormgewing - vergelyk die koppelwoord taal-vorming - appelleer op die kultuurhistoriese aspek wat onderskei moet word van die tekenaspek waardeur taal gekwalifiseer word.10 Die merkwaardige gegewe in verband met taal is dat, alhoewel dit deur die tekenaspek van die werklikheid gekwalifiseer word, alle tipiese taalgebeure steeds plaasvind binne kontekste wat nié deur die tekenaspek gestempel word nie. Menslike taal differensieer immers in 'n verskeidenheid sfere, met name sosiale kontekste (omgangstaal), ekonomiese taal, kunstaal, regstaal, liefdestaal, geloofstaal en wetenskapstaal. Indien daar egter vanuit die kultuur-historiese aspek na die tekenaspek gekyk word, kom ons op die spoor van die ontsluiting of die verdieping van die sin van eersgenoemde aspek. Onontslote kulture besit slegs mondelinge oorleweringe. Dit is egter eers wanneer daar 'n besef ontwikkel van die verskil tussen dit wat histories betekenisvol en betekenisloos is dat bronne vir die historikus ontstaan, vergestalt in monumente, gedenktekens, inskripsies en geskiedverhale, asook allerlei geskrewe dokumente, literêre werke en so meer.11
As kultuurgemeenskap word 'n volk gekenmerk deur 'n unieke en onderskeie stylvorming, wyse van doen. Dit is so omdat 'n kultuurgemeenskap naas, in onderskeiding van, maar tegelyk ook in samehang met ander samelewingsvorme van 'n gedifferensieerde samelewing bestaan. 'n Volk word daarom gestempel deur ontslote kultuurverkeer, deur 'n verdiepte kultuur-historiese wyse van doen (stylvorming). Juis op grond van die tradisionele (hoeseer ook op basis daarvan veranderende) wyse van doen, word volksgenote saamgebind tot die ontslote eenheid van 'n volk as egte kultuurgemeenskap. Volke verskil nie in die eerste plek omdat hulle verskillende dinge doen nie, maar omdat hulle dieselfde soort dinge verskillend doen. Daarom is volke opgeneem in die kultuurverkeer met ander volke en wel op 'n bioties-inklusiewe basis (funderingsfunksie). Hierin stem die volk ooreen met samelewingsvorme soos die huwelik en gesin asook die familie - wat net soos die volk in die biotiese aspek van die werklikheid gefundeer is.
Wat die situasie verder kompliseer, is die feit dat, alhoewel die volk as kultuurgemeenskap gekwalifiseer word deur die ontslote sin van die kultuur-historiese aspek, daar streng gesproke geen egte histories-gekwalifiseerde aktiwiteite van die volk as gemeenskap aangewys kan word nie. 'n Soortgelyke situasie is aan te tref in verband met die aard van taalgebruik. Hoewel taal gekwalifiseer word deur die tekenaspek van die werklikheid, tref ons nêrens teken-gekwalifiseerde taalgebruik aan nie - taal word altyd in 'n nielinguaal gekwalifiseerde konteks gebruik (bv. regstaal, sosiale taal, akademiese taal, geloofstaal, e.s.m.). Dieselfde geld van die volk se kulturele stylvorming. Slegs in vervlegting met nievolkse lewensvorme kan 'n volk sy kulturele stylintegrasie na vore bring. Daarom is daar in die alledaagse spraakgebruik ook die gewoonte om byvoorbeeld van Afrikaanse skole, kerke, gesinne, bedrywe, en so meer te praat. Hoewel hierdie spreekwyse misbruik kan word binne die kader van 'n volksideologie (wat alle ander lewensvorme in die bedding van die volk plaas), kan dit ook volkome legitiem uitgelê word as 'n bevestiging van die gemelde vorm van vervlegting.
In Suid-Afrika het 'n gebrek aan hierdie insig telkens daartoe gelei dat oor valse probleemstellinge gedebatteer is. Bedink byvoorbeeld die bekende vraag: is ek eerste 'n Afrikaner, Engelsman, Zoeloe, Sotho, ensovoorts, of is ek in die eerste plek 'n Suid-Afrikaner? Die antwoord is eenvoudig - ek is beide tegelyk, sonder dat my bestaan volledig afgesluit kan word in enigeen van hierdie twee sosiale verbintenisse. Vanuit staatkundige hoek gesien, is ek 'n Suid-Afrikaner en betrag vanuit volkskulturele hoek is ek 'n Afrikaner, Engelsman, Zoeloe, Sotho, ensovoorts. Daar bestaan eenvoudig geen rangorde tussen hierdie - en ander - sosiale verbintenisse nie.