Egskeiding deur die oë van 'n kind - Die Hervormer
Geskryf deur dr Willie Strydom (Augustus 2015)
Soos wat egskeiding vir volwassenes seer is en baie vrae na vore laat kom, so is dit ook waar vir kinders. Begrip vir die kinders wat ook deur die egskeiding geraak word, begin wanneer ons ’n tree terug gee en deur die oë van ’n kind na die gebeure kyk.
’n Kuier by my ouma was nooit dieselfde sonder ’n besoek aan die “rivier” wat agter haar huis verbygevloei het nie. Natuurlik het so ’n besoek baie voorbereiding geverg. Ons kinders se rugsakkies is sorgvuldig gepak met broodjies, vrugte, lekkernye en water. Alles was nodig vir die lang staptog. Ma en Ouma het natuurlik ook seker gemaak dat ons hoedjies op die koppe was, veral op ’n warm somerdag. Die gedruis van die water, die baie stroomversnellings en talle maalgate het my as kind tot stille bewondering gebring. Versigtig is ’n handgemaakte bootjie losgelaat, net om te aanskou hoe die rivier dit vernietig. Soos die jare aangestap het, het daar ook nuwe insigte gekom. Die rivier was nie ’n magtige rivier nie, slegs ’n klein spruitjie wat sy pad gevind het deur die klippe en veld heen. Wat soos ’n ewige staptog gevoel het, was slegs ’n paar honderd meter se stap. Hierdie ontdekking dat alles anders lyk as wat dit vir my gelyk het as kind, is vandag nog vir my ’n kragtige herinnering dat alles anders lyk wanneer jy deur die oë van ’n kind daarna kyk.
Egskeiding is ’n werklikheid. Die statistieke vertel die hartseer verhaal van huwelike wat baie jare gelede met groot drome en baie liefde begin het en wat eindig wanneer die regter sy of haar stempel op die egskeidingbevel afdruk. ’n Mens moet onthou dat daar ’n aanloop tot hierdie gebeure was. In die aanloop was daar dalk baie rusies, argumente en woede. Soms gebeur dit ook dat ouers probeer om dit vir die kinders weg te steek, en dit maak die skok nog groter wanneer aangekondig word dat Pappa en Mamma gaan skei. Tydens die egskeidingsproses en die tyd daarna word ook dikwels óór die kinders gepraat, maar nie altyd mét hulle nie. Hulle word uitgesluit, want dit is ’n saak tussen Mamma en Pappa.
Vergeet ons nie om ook deur die oë van ’n kind na hierdie gebeure te kyk nie? Egskeiding raak ook die kinders in elke deeltjie van hul menswees. Ons is so besig om die grootmensdinge te hanteer dat ons vergeet om te vra hoe die kinders dit beleef. Suzy Yehl Marta noem tereg in haar boek Healing the hurt, restoring the hope dat volwassenes dikwels nie sien dat kinders ook treur nie. Kinders weet ook nie altyd hoe om te treur nie. Kinders se ouderdom, geslag en hul geaardheid is faktore wat ’n invloed het op hoe hulle egskeiding gaan hanteer en verwerk. Volwassenes sal moet leer om ook deur die oë van hul kinders daarna te kyk.
En wat van hul geloof?
Egskeiding het ook ’n invloed op die geloof van kinders. Ook hier speel kinders se ouderdom ’n belangrike rol. Onderskeid word gemaak in kinderontwikkeling ten opsigte van verskillende lewensfases waarin die kind verkeer. Deel van elke lewensfase is die kind se geloofsontwikkeling. Dikwels hoor ’n mens tydens ’n egskeiding dat ouers sê dit sal beter wees vir die kinders na die egskeiding, want dan is daar mos weer vrede en kalmte in die huis. Die werklikheid is egter dat die bakleiery soms na die egskeiding voortduur. Dan word maar net oor ander dinge baklei as voor die egskeiding. Kinders word in die proses van egskeiding met dinge gekonfronteer waaroor hulle nog nooit nagedink het nie. Hulle soek na antwoorde oor hoekom en waarom dit gebeur, binne hul kindwees.
Jonger kinders leef met ’n oorsaak-en-gevolg-beginsel. Amper soos wat ons by Job vind. As iets slegs met jou gebeur, gebeur dit omdat jy iets slegs gedoen het. Die oplossing is dan baie maklik. Gaan maak reg en die slegte sal verdwyn. Baie kinders leef met die gedagte dat Ma en Pa se egskeiding hul skuld is. Hulle het iets verkeerds gedoen. Die egskeiding is dus die Here se straf omdat hulle byvoorbeeld nie altyd gehoorsaam was nie. Die voorneme om van nou af altyd soet en gehoorsaam te wees, sal dan mos ook die probleem, die egskeiding, wegneem. So leef baie kinders met ’n skuldgevoel oor die egskeiding.
Ek wonder hoeveel ouers het al gehoor wanneer kinders opreg bid dat die Here tog weer sal sorg dat Pappa en Mamma weer lief sal wees vir mekaar en nie sal skei nie. Dink vir ’n oomblik soos ’n kind. Wat gebeur in daardie kind se verhouding met God wanneer die egskeiding tog deurgaan? Ons vergeet so maklik dat ons kinders ook in ’n verhouding met God leef. Hulle beleef en ervaar God as werklik binne hul lewensfase en geloofsontwikkeling.
Invloed op die res van hul lewens
Kinders leer nie net deur dit wat hulle hoor nie, maar ook deur dit wat hulle sien en ervaar. Kinders leer om in ’n verhouding met die Here te leef deur dit wat hulle by hul ouers sien. Hoe ouers teenoor mekaar optree voor, tydens en na afloop van die egskeiding het daarom ’n invloed op hoe hulle self gaan lewe. Om ander te kan vergewe, word vir hulle makliker wanneer hulle sien hoe Ma en Pa in hierdie proses self vergifnis leef. Deur jammer te sê en dit te bedoel, word die fondament gelê van skuldbelydenis voor God. Die soeke na God se wil, eerder as om kwaad met kwaad te wil vergeld, stel byvoorbeeld die konkrete voorbeeld van wat Jesus bedoel het toe Hy oor ons optrede teenoor ons vyande gepreek het.
Tydens egskeiding is dit so maklik om vasgevang te word in die proses self. Die fokus verskuif dan na dit wat gedoen moet word en die besluite wat nou geneem moet word. Die regsproses, wie waar gaan woon en die inhoud van die egskeidingsbevel vereis onmiddellike aandag. Mense stoei met hul eie vrae en seer in die proses. So maklik word daar maar aangeneem dat die kinders sal aanpas en aangaan. Soos wat egskeiding vir volwassenes seer is en baie vrae na vore laat kom, so is dit ook waar vir kinders. Begrip vir die kinders wat ook deur die egskeiding geraak word, begin wanneer ons ’n tree terug gee en deur die oë van ’n kind na die gebeure kyk.
Egskeiding het ’n impak op hul geloof. Hulle worstel met hul eie “teologiese” vrae. Hoekom en waarom laat God dit gebeur? Hulle leer egter ook uit volwassenes en veral hul ouers se gedrag hoe om te leef as gelowiges in sulke seerkryomstandighede. Egskeiding is ’n werklikheid in ons gebroke wêreld. Soms is dit onvermydelik, maar dit kan ook aan ouers ’n unieke geleentheid bied om positief te bou aan kinderlike geloof. Stap saam met God en jou kind die pad van herstel. Onthou, dit wat jý sien en beleef, mag dalk nie wees wat jou kind sien en beleef nie. Hierdie seerkry is soms onvermydelik, maar dit hoef nie vir ewig te duur nie.