umuntu angejahe ukuthola impumelelo uma efuna ukuphila; ukukhula empilweni akwenzeki ngosuku noma ezimbili. umsebenzi kankulunkulu uvamile futhi uyenzeka, futhi kufanele udlule phansi kwenqubo efanele. kuthathe ujesu iminyaka engama--33 nesigamu ukuba senyameni ukuqedela umsebenzi wakhe wokubethelwa, ngingasakhulumi--ke ngempilo yomuntu! futhi akuwona umsebenzi olula ukwenza umuntu ojwayelekile obonakalisa unkulunkulu. lokhu kuqondene nabantu besizwe sikadrago omkhulu obomvu. bawuhlobo olumpofu futhi badinga isikhathi eside sezwi nomsebenzi kankulunkulu. ngakho ungajahi ukubona imiphumela. kufanele uhambele phambili ekudleni nasekuphuzeni izwi likankulunkulu, usebenze ngamandla emazwini kankulunkulu. ngemva kokufunda amazwi akhe, uzofanela ukwazi ukuwenza empilweni yangempela, futhi emazwini kankulunkulu, ube usuthola ulwazi, umbono, ukuqonda, nokuhlakanipha. ngalokhu, uzoguquka ngaphandle kokuqaphela. uma ungazibeke umgomo wokudla nokuphuza izwi likankulunkulu, ukufunda izwi lakhe, ukulazi, ukuthola kabanzi ngalo, ukulenza uzobona ukhula unganakile. abanye bathi abakwazi ukwenza izwi likankulunkulu ngisho nangemuva kokulifunda! ujaheleni? uma ufika esimweni esithize, uzokwazi ukwenza izwi lakhe. ngabe ingane eneminyaka emine noma emihlanu ingasho ukuthi ayikwazi ukweseka noma ukuhlonipha abazali bayo? kumele wazi manje ukuthi isimo sakho sithi, yenza lokhu okwaziyo ukukwenza, ungabi yilowo ophazamisa ukuphatha kukankulunkulu. yidla nje uphuze amazwi kankulunkulu uqhubekele phambili, uthathe lokhu njengomgomo wakho. ungakhathazeki ngokuthi ngabe unkulunkulu angakuphelelisa na. ungacubunguli lokho okwamanje. idla nje uphuze ezwini likankulunkulu uma ulokhu uhlangabezana nalo, kuqinisekisiwe ukuthi unkulunkulu uzokuphelelisa. kodwa--ke kukhona umgomo okumele uwulandele udle uphuze ngawo izwi lakhe. ungenzi kanjalo ngokunganaki. kodwa, funa amazwi ozowafunda, okusho ukuthi, lawo ahlobene nombono. enye into okufanele uyifune yilena yokwenza ngokoqobo, okusho ukuthi, leyo emayelana nokuthi kufanele ungene kukho. enye into imayelana nolwazi, kanti enye imayelana nokungena. uma usuzithole zombili, okusho ukuthi, uma ubamba lokhu okufanele ukwazi nokufanele ukwenze, uzokwazi ukuthi kudliwa futhi kuphuzwa kanjani ezwini likankulunkulu.