Kultuurorganisasies kan unieke oplossings biedArgieffoto Deur: Christoff van Wyk Albert Einstein het eenkeer gesê dat ons nie ons huidige probleme kan oplos deur op dieselfde manier te dink as toe ons die probleme geskep het nie. Die Engelse frase vir hierdie stelling is “thinking outside the box”. Alhoewel hierdie sêding ’n cliché is, is dit presies wat ons vandag in Suid-Afrika nodig het, en dalk kan kultuurorganisasies in dié verband unieke oplossings vir die toekoms bied. Om kultuur te definieer is moeilik, maar dit moet eerstens gesien word as ’n handeling of ’n manier van optree wat mettertyd deur ’n groep of gemeenskap as die norm aanvaar word. Tesame hiermee moet identiteit en moraliteit ook ingereken word as interne grondslag of rigtingwyser vanwaar die uiterlike optrede gerig word. Kultuur, identiteit en moraliteit binne bepaalde gemeenskappe en samelewings word geskoei op sekere kernwaardes wat binne daardie groep aanvaar word. Vir die meerderheid van Afrikaners is die Christelike geloof daardie kernwaarde waarbinne identiteit, moraliteit en kultuur op elke vlak van ons menswees uitgewerk word. Maar wat tans gebeur, is dat ons kernwaarde toenemend verbrokkel en ons identiteit misken en beswadder word. Ons begin al hoe meer die nuwe moraliteit van die Westerse beskawing aanneem, wat tot gevolg het dat Afrikanerkultuur besig is om heeltemal te verander en in baie opsigte ’n bestaanskrisis beleef. Verandering op sigself is nie sleg nie, maar die vraag wat egter ontstaan is of hierdie verandering ten goede of ten slegte is? En, hoe hanteer die kultuurorganisasie hierdie veranderinge? Die antwoord hierop is dat kultuurorganisasies betrokke moet raak omrede hulle juis op unieke wyse kan bydra tot die opbou van gemeenskappe en ook brûe kan bou tussen verskillende gemeenskappe. Binne die konteks van die Afrikanergemeenskap waar die Christelike geloof steeds as die de facto-kernwaarde van Afrikaners beskou kan word, behoort kultuurorganisasies erkenning hieraan te gee sonder om weg te skram wanneer die kwessie van geloof ter sprake kom. Dieselfde behoort te geld vir identiteit, moraliteit en vanselfsprekend ook, kultuur. In dié verband word kultuurorganisasies egter toenemend onder druk geplaas om die keuse te maak vir erkenning of ontkenning. Ontkenning is dikwels die maklike roete en ook in lyn met die algemene staatsideologie van die dag waar daar in teorie gestreef word na een algemene Suid-Afrikaanse kultuur. Kultuurorganisasies wat bereid is om openlik te erken dat daar ’n unieke identiteit, moraliteit en kultuur binne elke gemeenskap bestaan en dat hierdie kenmerke geskoei is op sekere kernwaardes, sal op die lange duur deel word van die oplossing vir Suid-Afrika se probleme. Dié kultuurorganisasies wat wegskram hiervan en eerder die unieke identiteit, moraliteit en kultuur van verskillende gemeenskappe en veral die Afrikaner wil ontken, dra egter by tot die probleem en sal mettertyd ook die bestaanskrisis wat vir hulle in die toekoms wink, nie oorleef nie. Daarenteen kan kultuurorganisasies wat die roete van erkenning en wedersydse respek volg, ’n leidende rol speel om bo-oor die politieke- en staatsbestel gemeenskappe op te bou, asook om brûe te bou tussen verskillende gemeenskappe wat op die lange duur stabiliteit kan meebring. Die denkraamwerk waarbinne ons samelewing tans funksioneer is byna totaal staatsgeoriënteerd. Binne hierdie bestel word natuurlike kultuurgemeenskappe misken terwyl slegs kunsmatige staats- en politieke gemeenskappe erken word. Hierdie kunsmatige vorms van gemeenskap skep egter juis konflik omdat die staat se poging om ’n kernwaarde te formuleer, soos byvoorbeeld die grondwet, nie by magte is om universeel te resoneer met al die unieke gemeenskappe wat binne die grense van die land woon nie. Dus ontaard hierdie poging eerder in ‘n proses waardeur identiteit, moraliteit en kultuur misken en ondergeskik gestel word aan die oorkoepelende staatswaardes van die dag. Wanneer hierdie miskenning lei tot konflik tree die staat tussenbeide as die sogenaamde beskermheer van beskawing, terwyl dit juis hierdie entiteit is wat verantwoordelik is vir die probleem. Kultuurorganisasies wat bereid is om deur erkenning die ryk historiese en kulturele skatkis waaroor kultuurgemeenskappe beskik te ontsluit en eietyds toe te pas, het reeds ’n alternatiewe oplossing hiervoor. Die vraag is nou: Kan ons anders dink as wat ons gedink het toe ons die probleme waarmee ons nou sit, geskep het?