Rassekonfrontasie in Sandton se strateSandton. Foto: Sandton City/Gauteng.net Ek stap van Nelson Mandela-plein (ironies) na die Gautreinstasie. ’n Netjies geklede swart man konfronteer my skielik, uit die bloute, van skuins agter. “F…ing apartheid criminal, still wandering around.” Verstom kyk ek om. “Yes, look at me, f…ing rapist.” Ek besef ’n konfrontasie sal dwaas wees en stap weg. “Just keep walking…” is sy laaste stukkie wysheid. Vandaar het ek ŉ afspraak by Proof Café, reg langs die stasie, met Narius Moloto, leier van die PAC en algemene sekretaris van die vakbondfederasie Nactu. Dit was ’n goeie en aangename gesprek, gefasiliteer deur Peter Wesseloo, ’n wonderlike Christen-sakeman. Die gesprek met Narius was in skrille kontras met die Sandton-man in sy netjiese klere. Narius is ŉ werkersklasaktivis. Hy drink wel tee met heuning en ry Gautrein. Ons het gepraat oor tipiese probleme wat gewone mense raak. Ons het gesels oor hoe ons mekaar kan help. Ons het gepraat oor hoe belangrik dit is om mekaar te verstaan, en ons volgende afspraak is by Solidariteit en die nuwe Sol-Tech-kampus. Ons sal graag ons opleidingservaring oordra. Sy sterk ideologiese vertrekpunte het nie my ras gekriminaliseer nie. In dié gesprek het ek weer besef daar is steeds goeie horisontale rasseverhoudinge in Suid-Afrika. Ek het nie baie tyd gehad om die eerste insident te analiseer nie. Dié aand vertel ek vir my vrou. Saam is ons geskok dat ons nie meer geskok is nie. Sy wys toe tereg op die gevaar as sulke insidente genormaliseer word, veral omdat hierdie idees uit mense in magsverhoudinge, wat beheer het oor stelsels, gebore word. Ironies genoeg is dit die elite wat uit rassehaat wil mobiliseer en magsverhoudinge en -stelsels daarvoor gebruik. Hul eie onvermoë moet deur rassesolidariteit verbloem word. Die volgende dag vertel ek ŉ kollega van die insident. Hy vertel toe dat hy en sy vrou die vorige dag in Sandton was en dat ’n (swart) sekuriteitswag hulle gewaarsku het dat hulle versigtig moet wees, want wit mense word in Sandton geteiken. Iemand stuur my ’n video waar ŉ wit man (wat lyk soos ’n boer) op straat ŉ buitelander genoem is. “Jy lyk nie soos ek nie en hoort nie hier nie,” is die wit man toegesnou. Dan moet hy hoor hy moet terug Nederland toe. Die oortreder het ŉ stylvolle pak en pienk hemp aangehad. Ek besef, dis nie net ek nie. Ek besef hoe gevaarlik dit is as dit nie net ek is nie, en hoe onverskillig dit sal wees as ek niks sê nie. Toe word ek al hoe kwater oor die insident. Wie op aarde is die man om my persoonlike ruimte binne te dring en my te kriminaliseer bloot op grond van die kleur van my vel? Dit was nie oor wat ek doen nie, maar oor hoe ek lyk. Ek word kwaad omdat hy my uit ŉ openbare ruimte wil druk. Ek word kwaad omdat ek sy rassisme moes sluk en moes wegstap. Ek besef daar is tientalle wit mense wat dit elke dag op verskillende maniere moet sluk – party op straat, ander by die werk, en soos my laerskooldogter op die netbalveld. Ek word kwaad oor die elite in leiersposisies wat ŉ klimaat vir die tipe insident skep. Ek word kwaad vir diegene wat so ongenuanseerd met die verlede omgaan. Wat met eenvoudige goed en kwaad, oortreders en slagoffers, wit en swart, werk. Hierdie man het net so ongenuanseerd met apartheid gewerk. Ek is ŉ krimineel, ek mag nie hier wees nie en ek moet net aanhou loop. Ek word kwaad oor wit mense wat in die algemeen geboelie word oor die kleur van hul vel. Ek word kwaad oor dubbele standaarde met rassisme. Ek word kwaad oor haat wat op sosiale media teen wit mense versprei word en dat dit nie van dakke af geskreeu word nie. Ek word kwaad oor valse klagtes van rassisme en dat oortreders daarmee wegkom. Ek word kwaad oor harde werkers wie se loopbane deur rasseformules bepaal word. Ek word kwaad oor die institusionalisering van ras. Ek word kwaad oor die Julius Malemas wat rassehaat kan aanwakker en nie vervolg of minstens verguis word nie. “We aren’t calling for the slaughtering of white people, at least for now.” Sy rassehaat vind neerslag in Sandton se strate. Ek word kwaad omdat dit deur die gemeenskap genormaliseer en selfs geregverdig is om wit mense te boelie. Wat ŉ klomp twak. Ek mag maar ŉ vry burger wees, ongeag my ras. My grondwetlike regte is nie ŉ demokratiese guns van die meerderheid nie. Ek is ŉ trotste Afrikaner met ŉ geskiedenis vol swaarkry, opstaan, goed en kwaad. Daar was baie mooi waarop ek trots is, maar baie lelik, waaroor ek spyt is. Dr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit. Alle groepe in Suid-Afrika en die land se geskiedenis is genuanseerd en moet so hanteer word. Daar was baie hartseer oor geslagte heen; dit is deur baie veroorsaak en deur baie beleef. Daar is ook baie goeie dinge deur baie gedoen en dit moet waardeer word. Ons kan en moet gerus meer praat oor ons geskiedenis en hede. Ons moet stories deel en begrip ontwikkel. Ons moet die gevolge van transgenerasie-vernedering verstaan. Ons moet eerlik met mekaar wees. Ek gaan egter nie toelaat dat ek geboelie word bloot op grond van hoe ek lyk of wie ek is nie. Ons mag nie enige regverdiging, ook nie die verlede, skep vir optrede teen enige een, wit of swart, op grond van sy/haar ras nie. Gevalle soos die Sandton-insident bring egter terselfdertyd ook ŉ besef by my dat ons nie afstand moet doen van ons toekoms hier nie. Inteendeel, dit het sommer nuwe energie by my losgemaak om te bou aan ŉ toekoms waar ek vry, veilig en voorspoedig is. Ek gaan my nie laat intimideer nie. Daar is dalk diegene wat ons nie in die straat wil hê nie, maar die afgelope tyd het ek die krag van duisende wat help bou aan ŉ plek hier beleef. Die Sandton-man verteenwoordig ongelukkig meer as hyself, maar – ek ook! Ek is kwaad oor die Sandton-soort insidente, maar ek besef die antwoord lê nie in kwaad word nie; die antwoord lê daarin om jou goed te vat en te bou. Die, rassehaters, moet ontbloot word en moet uitgeskuif word na die buiterand van die samelewing waar hulle hoort. Dit gaan my egter nie ontwrig nie.