PressReader - Landbouweekblad: 2018-04-20 - HERFS­KOM­MAN­DO­WURM IS 'HIER OM TE BLY'
HERFS­KOM­MAN­DO­WURM IS 'HIER OM TE BLY'
Landbouweekblad - 2018-04-20 - Lbw | Nuus - — NI­CO VAN BU­RICK
SOOS ’n hu­we­lik son­der die op­sie van ’n eg­skei­ding waar­mee al­mal sal moet leer saam­leef. Dít is hoe me. Re­gi­na Ed­dy, be­leid-en-ska­kel­ko­ör­di­neer­der by die A­me­ri­kaan­se hulp­or­ga­ni­sa­sie USAid, die herfs­kom­man­do­wurm se klaar­blyk­lik per­ma­nen­te in­trek in A­fri­ka be­skryf.
Ed­dy, wat deel van USAid se taak­span in die stryd teen die herfs­kom­man­do­wurm in A­fri­ka is, het in ’n wê­reld­wye te­le­nuus­kon­fe­ren­sie ge­sê in net meer as ’n jaar het dié plaag na 35 lan­de in A­fri­ka suid van die Sa­ha­ra ver­sprei en na ra­ming meer as $13 mil­jard (R156,6 mil­jard) se ska­de aan ge­was­se aan­ge­rig.
“Dit hou ’n erns­ti­ge be­drei­ging vir voed­sel­se­ker­heid, mie­lies as sta­pel­voed­sel in A­fri­ka en ar­moe­de­ver­lig­ting in en kan ja­re se ont­wik­ke­lings­werk ver­nie­tig.”
Ed­dy sê daar is 30 mil­joen ha mie­lies in A­fri­ka. As die plaag nie be­stry word nie, kan dit 25% tot 30% van die oes­te ver­nie­tig. Toet­se wat in Au­gus­tus ver­le­de jaar in 12 lan­de in A­fri­ka suid van die Sa­ha­ra ge­doen is, het reeds ska­de van 25% tot 50% aan oes­te ge­toon.
NIE NET IN HERFS
Sy sê die “herfs” in die naam kan in A­fri­ka ’n val­se in­druk skep. “Die naam kom uit A­me­ri­ka waar die wurms ve­ral in die herfs be­dry­wig is. In A­fri­ka het hul­le eint­lik die i­de­a­le kli­maat ge­kry. Hul­le kan heel­jaar be­dry­wig wees en daar is so­wat 80 ge­was­se waar­op hul­le kan oor­leef.”
Die taak­span pro­beer om met on­der meer die hulp van a­gent­skap­pe van die Ver­e­nig­de Na­sies, u­ni­ver­si­tei­te, na­vor­sings­in­stel­lings en die ge­or­ga­ni­seer­de land­bou ’n kom­bi­na­sie van moont­li­ke be­stry­dings­maat­re­ëls in A­fri­ka be­kend te stel. Dit wis­sel van che­mie­se en bi­o­lo­gie­se be­stry­dings­maat­re­ëls tot wis­sel­bou­prak­ty­ke en ver­ken­nings­me­to­des in lan­de­rye om die plaag be­tyds op te spoor.
In A­me­ri­ka en Bra­si­lië word die wurms in ’n groot ma­te deur ge­ne­ties ge­mo­di­fi­seer­de (GM)
saad be­stry om­dat 85% van die mie­lie­saad wat ge­bruik word, be­sker­ming teen die wurms bied.
Ed­dy sê die vol­gen­de daad­werk­li­ke stap is om ’n ge­ïn­te­greer­de plaag­be­stry­ding­stel­sel vir el­ke land daar te stel wat ge­skik is vir plaas­li­ke toe­stan­de.
Oor waar in A­fri­ka suid van die Sa­ha­ra die wurms die mees­te voor­kom, sê sy daar is nog nie ge­noeg da­ta be­skik­baar nie. “Dit wil wel lyk of die eer­ste te­kens van die plaag in die oos­te­li­ke en sui­de­li­ke de­le van A­fri­ka voor­ge­kom het en van daar wes­waarts ver­sprei het.
"Ná die hui­di­ge sei­soen sal ons waar­skyn­lik be­ter kan oor­deel, maar ons kan aan­vaar die plaag is hier om te bly.”