Wetsontwerp oor billike indiensneming gaan ekonomie ‘wurg’(Argieffoto) Die DA sê die Wysigingswetsontwerp op Diensbillikheid wat Maandag in die Staatskoerant aangekondig is, gaan Suid-Afrika se reeds sukkelende ekonomie in ŉ wurggreep beetkry. Volgens die DA is die ANC met dié wetgewing – wat transformasie in die land moet bespoedig – besig om “demografiese verteenwoordiging onverbiddelik te probeer najaag”. Die wysigingswetsontwerp is verlede jaar uitgereik en stel numeriese sektor-spesifieke indiensnemingsteikens om diegene wat steeds onderverteenwoordig in die werkplek is – swart mense, vroue en diegene met gestremdhede – in diens te neem. Dit stel onder meer ook ŉ gelyke indiensnemingsertifikaat as voorvereiste vir die toeken van staatstenders. As die parlement die wetsontwerp goedkeur, kan dit verreikende gevolge vir sakeondernemings hê omdat hul gelyke indiensnemingsplanne beduidend aangepas sal moet word. Dr. Michael Cardo, die DA se woordvoerder oor arbeid en indiensneming, sê die DA gaan die wetsontwerp met mening teenstaan. “Die voorgestelde wysigings bemagtig die minister van arbeid en indiensneming om numeriese gelyke indiensnemingsteikens vir enige nasionale ekonomiese sektor te stel. Die gee aan die minister ŉ mate van dwingende rassebeheer wat heeltemal onversoenbaar is met die beginsels van ŉ markgegronde ekonomie.” Cardo sê dit is nie die minister se plek om dié voorafbepaalde syfers in werkgewers se kele af te druk nie. Volgens hom moet die regering eerder daarop konsentreer om die poel vaardige swart beroepslui te vergroot en ŉ stelsel van bevordering in die werkplek in werking te stel. “Die ekonomie steier reeds onder ŉ dekade van ANC-korrupsie, onsamehangende beleid en fiskale wanbestuur. Covid-19 het die las vererger en drie miljoen mense het tussen Februarie en April hul werk verloor. “Die Wetsontwerp op Diensbillikheid gaan ekonomiese groei verder strem en die arbeidsmark versmoor. Dit is ŉ dodelike stuk maatskaplike ingenieurswese en die DA gaan dit met mag en mening teenstaan.” Die vakbond Solidariteit sê hy ondersteun alle maatreëls wat diskriminasie uitwis en billike verteenwoordiging daarstel, maar dat sulke maatreëls nie irrasioneel mag wees of naakte vooroordeel mag bewerkstellig nie. Die vakbond sê die voorgestelde wetgewing moet opgeweeg word teen die Grondwet en internasionale wetgewing en dat die voorgestelde wysigings boonop strydig is met aanbevelings wat die Menseregtekommissie in sy Gelykheidsverslag gedoen het. Anton van der Bijl, hoof van arbeidsregdienste by Solidariteit, sê die voorstelle word grondwetlik betwis. Volgens die vakbond gaan die daarstel van spesifieke korttermyn- en mediumtermyndoelwitte vir werkgewers onder meer lei tot die reservering van poste en ŉ ongenaakbare aanslag tot regstellende aksie. “Ons sê dit is onregmatig en druis in teen internasionale beginsels. Dit is ook duidelik dat die howe van mening is dat regstellende aksie genuanseerd moet plaasvind. Daar moet ŉ balans tussen verskillende belange getref word,” het Van der Bijl gesê. Hy het gesê die wysigings verskuif die verpligting oor regstellende aksie en tot watter mate dit plaasvind, van die werkgewer na die minister. “Om al die mag aan die minister te gee is uiters onbillik en in sommige gevalle gaan dit nie prakties uitvoerbaar kan wees nie. Die wetgewing kan tot ŉ onderneming se ondergang lei.” Openbare insette moet nog oor die voorgestelde wysigings gelewer word.