PressReader - Landbouweekblad: 2015-07-24 - Te veel voe­ding­stow­we in SA dam­me – stu­die
Te veel voe­ding­stow­we in SA dam­me – stu­die
Landbouweekblad - 2015-07-24 - Aktueel - NA­VRAE: Dr. Mark Mat­thews, e-pos: [email protected]­a­no­la­kes.com.
Si­aan­bak­te­rie kom wyd­ver­spreid in die land se 50 groot­ste staan­de wa­ter­lig­ga­me voor. Daar­om sê dr. Mark Mat­thews, we­ten­skap­li­ke in aard­waar­ne­ming aan die U­ni­ver­si­teit van Kaapstad, daar is re­de om baie be­kom­merd te wees oor die wa­ter­ge­hal­te van groot wa­ter­lig­ga­me.
Si­aan­bak­te­rie staan al­ge­meen be­kend as blou­groen­al­ge, maar Mark sê dit is eint­lik ’n fo­to­sin­te­tie­se bak­te­rie en nie ’n alg nie. Dit word ver­oor­saak deur te veel voe­ding­stow­we in wa­ter, wat e­ni­ge soort stik­stof en fos­faat be­hels.
Mark het vir sy dok­to­ra­le stu­die sa­tel­liet­beel­de be­stu­deer wat van 2002 tot 2012 ge­neem is. Hy het die voor­koms van chlo­ro­fil, si­aan­bak­te­rie en op­per­vlak­skuim ge­mo­ni­tor.
Die stu­die, on­der toe­sig van dr. S­te­ward Ber­nard, we­ten­skap­li­ke van die We­ten­skap­li- ke en Ny­wer­heids­na­vor­sings­raad (WNNR), is deur dié raad ge­fi­nan­sier.
Die si­tu­a­sie in die Hart­bees­poort-, Dar­lin­gen S­pits­kop­dam is vol­gens Mark die erg­ste, met in­ter­me­di­ê­re tot uit­ge­brei­de be­dek­king.
Hy het ge­vind in 18 dam­me was daar 10% tot 30% be­dek­king met si­aan­bak­te­rie. In hier­die dam­me was die be­dek­king al­ge­meen en het dit ge­reeld voor­ge­kom.
Dit sluit Suid-A­fri­ka se twee groot­ste op­gaar­dam­me in: Die Ga­riep- en die Vaal­dam.
Sy stu­die het be­ves­tig dat die Hart­bees­poort­dam ’n so­ge­noem­de hi­per­tro­fie­se stel­sel is – ui­ter­ma­te ryk aan voe­ding­stow­we – wat ge­reel­de en hard­nek­ki­ge si­aan­bak­te­ri­ë­le blom­me en toe­stan­de van op­per­vlak­skuim het.
Die hoog­ste vlak­ke van cho­lo­ro­fil is by die Mt­ha­tha-, N­co­ra-, Er­fe­nis-, Kru­gers­drift-,
Nts­hing­wa­yo- en Al­le­mans­kraal­dam ge­vind.
WAT BOE­RE KAN DOEN
Vol­gens Mark be­hoort on­mid­del­li­ke stap­pe by die Hart­bees­poort-, Dar­ling- en S­pits­kop­dam ge­doen te word om die ri­si­ko van bloot­stel­ling aan op­per­vlak­skuim te voor­kom.
“Wa­ter met hoë vlak­ke van si­aan­bak­te­rie is ’n erns­ti­ge ge­sond­heids­ri­si­ko en kan, in­dien dit in groot hoe­veel­he­de in­ge­neem word, tot sterf­tes lei.”
Hy sê te hoë vlak­ke van voe­ding­stow­we en si­aan­bak­te­ri­ë­le blom­me kom wyd in Suid- A­fri­kaan­se wa­ter­lig­ga­me voor en so ook ver­gif­ti­gings van huis- en wil­de die­re.
Vol­gens hom moet die pro­bleem van wa­ter­ge­hal­te aan­dag kry deur die be­han­de­ling van wa­ter by ri­ool­wer­ke te ver­be­ter, en om die plek­ke te i­den­ti­fi­seer waar voe­ding­stow­we die wa­ter bin­ne­gaan en dan daar stap­pe te doen.
’n Moont­li­ke op­los­sing is die bou van keer­dam­me en plant­vlei­lan­de wat die voe­ding­stow­we sal ab­sor­beer.
Mark sê boe­re kan help voor­sorg tref dat mens en dier weg­bly van wa­ter met si­aan­bak­te­rie. Die­re moe­nie die wa­ter kan drink nie en men­se moe­nie daar­in swem nie.
Die voor­ko­ming van si­aan­bak­te­rie ver­eis ’n lang­ter­myn­stra­te­gie waar­deur ver­se­ker moet word dat land­bou­be­mes­ting­stow­we of die­re-af­val­wa­ter nie deur wa­ter­af­lo­pe in ri­vie­re of dam­me be­land nie. Die­self­de geld ri­ool­wa­ter.
Mark se maat­skap­py, Cy­a­no­La­kes, mo­ni­teer en as­ses­seer si­aan­bak­te­rie en wa­ter­ge­hal­te in groot dam­me en gaan in die toe­koms gra­tis waar­sku­wings en in­lig­ting oor wa­ter­ge­hal­te aan die pu­bliek bied.
‘n Nu­we stu­die wys té veel voe­ding­stow­we be­land in Suid-A­fri­ka se dam­me en me­re, en die landbou en ri­ool­werk word as oor­sa­ke ge­noem.