Nampo: Van buitebande tot misstrooiers met kamerasDie manne by Nampo wat sake bymekaar moes hou, is Du Toit Wessels, Nampo se assistentbestuurder en bemarker, Danie Minnaar, voorsitter van die Nampo-oesdag‑komitee, en Bennie Zaayman, perseelbestuurder. Nampo-oesdag het meer besoekers getrek as wat verwag is en Maroela Media het tydens Nampo by Danie Minnaar, ŉ boer en voorsitter van die Nampo-oesdag-komitee, gaan uitvind wat die indrukke van die skougangers was en wat agter die skerms gebeur. “Na twee jaar is ons nou almal weer hier bymekaar en die boere geniet dit. Oral op sosiale media en op die perseel sien ons hoe opgewonde die mense is. Die uitstallers is ook baie bly om terug te wees. Die kosstalletjies, wat oorwegend deur skole en kerke bedryf word, is baie tevrede en hulle doen goed,” sê hy. Volgens die besoekersgetalle was die skou ŉ sukses. Minnaar sê Maandag was aanvanklik stillerig, maar Dinsdag het soos ŉ gewone Nampo-Dinsdag gelyk. Die onbevestigde getalle vir Maandag was 11 000 en Dinsdag 15 000. Volgens die getalle wat Vrydag deurgegee is, was daar onderskeidelik 18 000, 15 000 en 12 000 besoekers op Woensdag, Donderdag en Vrydag. Op Vrydag het reën teen 14:00 uitgesak, wat ŉ demper op die besoekersgetalle geplaas het. Hy sê die mense spandeer goed in ag genome die ekonomiese knyp weens Covid-19 en nou is die vooruitsigte vir landbou daar, so die boere wil koop. “ŉ Persoon by een van die trekkermaatskappye het vir my gesê hy werk dat dit bars en het sommer vyf trekkers die oggend toe hy hier was, verkoop. Hy sê hy weet nie waar hy voorraad gaan kry nie.” Minnaar meen die dryf om Nampo te boikot was onsuksesvol. “Ek wil net vir die ouens wat by die huis gebly het sê, julle loop ŉ groot geleentheid mis. Ons is ŉ sake- maar ook ŉ familieskou en die kinders, ma’s en pa’s geniet dit terdeë. Selfs die oumense wat nie eers kan loop nie, kom weer terug Nampo toe en soek gholfkarretjies om mee rond te ry. Hulle weet hulle gaan swaarkry, maar hulle wil hier wees.” Op ŉ vraag hoe die krag hou met al die ligte, televisieskerms, masjinerie en toebehore wat deurlopend werk, sê hy as daar nie beurtkrag is nie, is dit maklik. Die groter Nampo-plaas is op ŉ plaaslyn met ŉ eie transformator, so die omliggende dorpe se krag word gelukkig nie doodgetrek nie. “Daar is ook sewe boorgate op die groter Nampo-plaas waaruit twee watertenks deur die nag volgepomp word om dan deur die dag leeggetrek te word.” Dié uitstallers sê hulle het ook by Nampo baat gevind: Dawie Maree, FNB Landbou se hoof van inligting en bemarking, sê sy bank is steeds baie positief en belê graag in al die landbousektore. “In hierdie tydperk waarin rentekoerse so skerp styg, moet boere onthou dat elkeen individueel geëvalueer word en vir goeie boere sal FNB sy lening se prysvasstelling tot sy voordeel aanpas.” Die manne van Agribonus, Frik van der Westhuizen en Lutz Nell (heel regs), maak gereed vir ŉ ernstige gesprek met Dawie Maree en Bertie Huggett, uitvoerende hoof van FNB Landbou. Die Kelly Diamond Harrow het sy ontstaan in Australië en word nou oor die wêreld heen uitgevoer. Daar werk tans 80 masjiene in Suid-Afrika in groottes van 9 m tot 24 m breed. “Die masjien kan van na stroop tot voor plant ingespan word en werk 2 cm tot 4 cm diep om die stoppels en onkruid in die grond te werk. Dit bring ŉ reusebesparing op onkruiddoder mee, en as jy 2 000 ha bewerk, kan jy die masjien binne ŉ seisoen afbetaal,” sê Ashley Whitfield, Kelly-verspreider in Suid-Afrika. Sy dieselverbruik is so 4 ℓ per hektaar en die werkspoed tussen 10 tot 12 km/h. ŉ Masjien van nege meter kan 85 ha per skof bewerk. As die model wat hier vertoon word sy vlerke laat sak, is hy 14 m breed en kan hy 250 ha per skof kafdraf. Voor die indrukwekkende masjien staan Ashley Whitfield; sy vrou Jackie, administratiewe assistent en Mark Culverwell, finansiële bestuurder van Kelly Suid-Afrika. Die skerp afname in die aanvraag na wildswaentjies het vir Nic Keyser van Nic Trailers genoop om elders te gaan mark soek. “Oor die afgelope vier jaar het ons aansoek gedoen en gestoei om aan die standaarde van Australiese veewaentjies te voldoen, maar nou is die eerstes al daar,” sê hy. Australië het egter vreemde regulasies en neigings. “Die padordonnansies by hulle vereis dat ŉ veewaentjie ŉ dak moet ophê en daarom het ons met plate geëksperimenteer, maar dit was te swaar. Hulle was toe tevrede met ŉ 90%-skadunet en dit is ŉ mode dat dit spesifiek ŉ roesgoue kleur moet wees. Die boere daar wil met ŉ perd en ŉ bul na hul veeposte uitry en toe bou ons ŉ sleepwa waar ŉ bul en ŉ perd langs mekaar kan staan. Daar moet ook ŉ ruimte voor wees vir water en voer.” Die wa is 3,6 m lank en 1,6 m breed met ŉ 4,2 ton‑vering en 17 duim‑wiele. Nic Keyser en sy vrou, Marilise. Bridgestone het drie nuwe bandreekse by Nampo bekendgestel, die VT Tractor, VT Combine en die ouboet, die VX Tractor. “Ons het dié bande ingebring omdat die trekkers en stropers deesdae meer tegnologies aangedrewe is en die bande moet aanpas by die masjien om beter resultate op die lande te gee,” sê Willouw Goosen, produkspesialis vir landbou. “Wat uniek aan hulle is, is die buigsaamheid- en ultrabuigsaamheid-spesifikasies. Die nuwe s-lyn‑spanrand is aangepas om hitte te verminder sodat hy soveel meer buig kan hanteer. Die VX Tractor is ook sterker gebou om duursamer te wees en het ekstra beskerming bo en teen die kante.” Charl Basson, sleutelrekeningbestuurder vir die sentrale gedeelte van Suid-Afrika, en Willouw Goosen is baie trots op dié drie bande van Bridgestone. Die verkoopsmanne by Knittex sê skadunetstrukture raak al hoe duurder en al hoe jy dit goedkoper kan maak, is om die gewig van die pale en ankers te haal. Die steil, driehoekige vorm van dié miniatuurskadunetdakke is daaroor ontwerp, terwyl dit boonop koste besnoei. Hael kan nou aan weerskante afgly en tussen die dakke versamel waar daar niks geplant is nie. Knittex kan ook die seil volgens die lengte van die boer se behoefte brei. Knittex se verkoopsmanne is André van Zyl, Herman Krantz, James Pieterse en Desmond Parkin. Dr. Theo de Jager, direksievoorsitter van Saai, sê enige iemand wat hier by Nampo is, kan die gees en die opgewondenheid aanvoel oor die feit dat ons deur Covid-19 gekom het en alles weer oop is. “Dit lyk of hier ŉ prop uitgeskiet het van goed wat lank onder druk was. Hier is splinternuwe tegnologie, ou vriende kan mekaar weer sien en ŉ mens kan nie anders as om positief te wees as jy hier deurstap nie. “Maar dit is meer as dit. Daar is soveel dinge in ons beleidsomgewing wat boere laat wonder en ons kry baie besorgde vrae ook hier, maar as hy hier wegstap, sien jy weer ŉ lig op ŉ ou se gesig skyn. Nampo is iets wat geen geld kan koop nie,” sê hy. Links van dr Theo de Jager sit Richard Bands, oud-Springbokrugbyspeler, wat deur Saai aan ŉ program, Landbou 101, werk om basiese en praktiese landbou-opleiding te gee aan plattelandse gemeenskappe wat baie beperkte loopbaanvooruitsigte het. Johan Hickman, tegniese en monteringsbestuurder by Radium Ingenieurswerke, sê dié ProSpread 320-misstrooier is toegerus met alles wat kan oop- en toemaak. “Ons hoogste spesifikasie strooier het ŉ skaal met ses weegselle onder die bak en ŉ elektries‑aangedrewe seiltjie om die bak tydens reënweer toe te maak.” Daar is kameras voor en agter wat aan ŉ monitor in die kajuit gekoppel is sodat die drywer deurlopend kan sien waar die materiaal se vlak lê. Die kamera aan die agterkant wys op die spreiers sodat hy seker kan wees daar kom materiaal uit. Agterop die strooier is padligte en kolligte om die werksgebied te verlig. Die strooier kan mis, kalk, gips, korrelkunsmis en sekere organiese materiaal strooi en binne-in die bak is daar ŉ rooster met 65 mm by 70 mm gate om enige klonte en klippe te keer wat die voerketting kan beskadig. Links van Johan Hickman staan Marius van Biljon, Radium se mediabeampte, en Shannon Michelle, verkoopsdame.