WOORDE WAT WEEG: Carel van der Merwe - Geldwolf (2009)
Carel van der Merwe - Geldwolf (2009)
Carel van der Merwe. Geldwolf. Umuzi, RandomHouse, 2009. ISBN 9781415200773.
Carel van der Merwe het gedebuteer met die roman Nasleep in 2007, 'n besondere debuut. Trouens, dit is vreemd dat hierdie boek net kortlyste vir verskeie pryse gehaal het – soos die UJ-prys (vir die Afrikaanse weergawe), terwyl die Engelse weergawe No man's land op die kortlys was vir die M-Net-literêre Toekenning en die Commonwealth Writer's Prize. Miskien het dit te make met die feit dat hy sowel in Afrikaans as Engels skryf en dat die kritiek nie mooi weet hoe om hom te hanteer nie. Die Afrikaanse letterkunde kan dikwels nie skrywers wat buite die klein vakkies waarin skrywers geplaas word, reg inskat nie. Die jongste roman heet Geldwolf en dit verskyn terselfdertyd met 'n Engelse weergawe: Shark.
Die skrywer het in 2005 'n MA in Skryfkuns aan die Universiteit van Middlesex behaal en dit is duidelik dat hy weet hoé om 'n storie te vertel.
Stephen Winter is 'n sakeman, meer spesifiek 'n ryk sakeman. Sy herehuis is R50 miljoen werd. Hier woon hy saam met sy beeldskone (trofee)vrou en hy onderhandel met die regering vir 'n transaksie van R50 miljoen.
Geld en gierigheid is een van die doodsondes, weet ons en die roman aktiveer dan 'n spanning tussen dit wat die hoofkarakter begeer en 'n onderwêreld waar mense korrupsie pleeg. Trouens, enige leser weet vandag in welke mate politieke figure nie skroom om hul mag te misbruik vir eie gewin nie en nou onlangs beleef ons selfs 'n interdik teen 'n biografie wat sinspeel op politieke vuilwassery.
Geld wat stom is, maak alles reg wat krom is.
En Stephen Winter word in hierdie proses gekonfronteer met homself en sy eie verlede. Hy was eers ene Winterbach en wanneer 'n skoolvriend hom herken, is hy ontstig.
Die roman begin met 'n motto van Balzac ("Behind every great fortune there is a crime") en die vraag is: waarom is dit nie in Frans en dan in Afrikaans weergegee nie?
Die skrywer vertel helder en pakkend. 'n Besoek aan 'n clairvoyante word in besonderheid vertel. Ons kan die muwwe omgewing sien en ruik. Ons weet presies hoe die hoofkarakter motor bestuur. Ons beleef alles dus van binne af.
Dit is 'n tipiese 'rags to riches'-verhaal met 'n spanningslyn wat jou laat duisel. Die outeur weet kennelik baie van die sakewêreld en ons sien as't ware die kaartehuis van hierdie geldmagnaat wat in duie stort. Die redes vir sy dryfkrag word algaande vir die leser duidelik: 'n ongelukkige jeug wat diep wonde laat. In sy verhoudings – met sy kinders, sy eksvrou en lewensmaat – bly hy in beheer. Hy skep die reëls waarvolgens alles gespeel kan word.
En dan 'n transaksie waarin hy nie die implikasies kon voorsien nie, laat sy lewe skielik uit die veilige, suksesvolle baan swaai.
Die roman is vlot geskryf en dit is nou maar eenmaal so: Carel van der Merwe kan 'n storie vertel. Hy werk dikwels met implikasie. Die vader se ontmoeting met sy seun, 'n begrafnis van sy dogter, 'n telefoongesprek met sy eksvrou, die vrees wat van hom besit neem wanneer hy besef dat hy verraai is, maak van die boek 'n kragtige vertelling. Ons deurgaans bewus van 'n mens met innerlike konflik en woede. Sy waarneming van ander karakters is dikwels onsimaptiek en kil.
Op twee plekke het die komputer woorde verkeerd afgebreek en Tolstoy word eers op syn Engels dan op syn Afrikaans gespel (234).
Hy is 'n karakter wat feite bo fiksie verkies, weet ons uit sy eie onderhandelinge met ander mense. Vir hom gaan dit alles om onderhandelinge en uiteindelik: oorwinning.
Die slot is waarskynlik vir die leser van spanningsverhale 'n verrassing, veral met die Bybel as interteks hier.
Dit is 'n vlot geskrewe roman wat my enduit geboei het. Ek het dit letterlik in een aand deurgelees en geniet.