JY LEES NOU Vrugteboere dink drasties nuut oor water
Ceres-boere se nuwe waterwysheid laat hulle toe om die hele seisoen lank te besproei.
Die waterbesparende praktyke wat vrugteboere in die Ceres-omgewing sedert verlede jaar toepas, lewer dividende op, want ondanks die nypende watertekorte, behoort hulle die huidige oes steeds voldoende te kan besproei.
Volgens mnr. Calla du Toit, 'n vrugteboer van die Witzenbergvallei, het die winter vinnig geëindig en het hulle nie juis sneeu gekry nie. "Hier was 'n paar goeie buie, maar ons lê onder ons langtermyngemiddelde reënval." Die Wes-Kaap se damme was teen einde Januarie minder as 38% vol.
Hy sê boere in die omgewing se filosofie oor water het heeltemal verander. "As jy eers nie water het nie, maak jy vinnig 'n plan. Ons het 'n klomp nuwe goed gedoen en dink nou heeltemal anders oor water. Dit maak ons baie meer doeltreffend."
Kan meer doen met beskikbare water
'n Kombinasie van praktyke help die vrugteboere om meer te doen met die beskikbare water. "Ons kyk na gronde wat water beter vashou en kultivars wat nie so 'n lang groeiseisoen vereis nie. Ons het ons hooflyne verander sodat ons meer op gravitasie kan staatmaak, wat help krag bespaar en ons probeer in die nag besproei, wanneer die verdamping minder is," sê Du Toit.
Grondvogmeters en –bore word ingespan om grondvog te meet en satellietgebaseerde tegnologie, soos Fruitlook, help om droë kolle te identifiseer.
"Besproeiing is meer wetenskaplik as ooit tevore en ons het meer moeite gedoen om te meet voor en ná gewasse natgelei word," sê mnr. De Kock Hamman, Ceres Fruit Grower se tegniese adviseur.
Afloop van water beperk
Sprinkelbesproeiingstelsels moes ook plek maak vir 'n meer doeltreffende mikrostelsel uit Israel wat gewoonlik in kweekhuise ingespan word. Dit beperk waterafloop. Du Toit sê dit gee 'n besparing van 2000 tot 3000 m3/ha.
Gronde se houvermoë word gereeld getoets en besproeiing word aangepas volgens die grondtipes. Dit het ook 'n groot verskil gemaak om uitheemse indringerspesies te verwyder en die areas rondom bome te bedek (mulch) om die vog vas te vang en te keer dat die grond te warm word.
"Ons het boordbestuurspraktyke verbeter en ons maak staat op beter inligting van die weerstasie sodat ons kan besproei met so min as moontlik vermorsing," sê Hamman.
Kultivars fyn gekies
Mnr. Roelf Pienaar, besturende direkteur van Tru-Cape, wat Ceres Fruit Growers en Two-A-Day se vrugte bemark, sê boere het ook mooi gaan nadink oor hul aanbod van vroeë en latere appel- en peerkultivars. Die laat kultivars moet langer besproei word in die somer.
"Ons produsente beplan hul gewasse beter sodat hulle die beskikbaarheid van vrugte regdeur die jaar kan balanseer met die hoeveelheid water wat hulle nodig het om vir langer tydperke te besproei."