Jean-Jacques Rousseau het die kind belangrik gemaak. Sy siening dat die kind 'n mens in eie reg is, word vandag nog onderskryf; die oortuiging dat 'n kind sondeloos, onskuldig en hemels gelukkig is en so bewaar moet bly, het mettertyd groot teenstand uitgelok maar is nagevolg deur die Grimm-broers wat sprokies opgeteken en vir kinders aangepas het. Veral Jacob Grimm het kru verwysings en seksuele konnotasies weggelaat: albei was verantwoordelik vir die byvoeging van verse en liedjies en die bywerk van sedelike voorskrifte.
Ná hierdie samestellers het andere dieselfde en ander sprokies dikwels in skrif vasgelê, telkens met klein variasies en byvoegings uit 'n eie sosio-kulturele milieu. Die feit dat die basiese gegewe behoue gebly het en tot vandag toe oorleef en geliefd is by kinders, bewys dat die essensie en nie 'n bepaalde klimaat nie, die kern van die sprokie is. Charlotte Bühler, die bekende sielkundige, het teen 1917 opgemerk dat die sprokie die belangrikste leesstof vir kinders is. Hoewel die uitspraak nou nie meer geld nie, het sprokies nie verdwyn nie.
Baie teorieë oor sprokies word aangetref. Na die Tweede Wêreldoorlog is die verhaalsoort angsvallig geweer, omdat dit volgens die imitasieteorie kinders kon verlei tot navolging of aanvaarding van geweld. Volgens die angsteorie kan sprokies die balans van die kinderpsige versteur; daarenteen stel die katarsisteorie dat angste, jaloesie en woede deurgewerk kan word aan die hand van sprokies. Die sosiale teorie sien die sprokie slegs as neerslag van 'n maatskaplike bestel.
Probleme waarmee die kind worstel en wat verhelder en opgelos word deur sprokies, is o.m. 'n identiteitskrisis, die strewe na selfstandigheid, 'n soeke na sekuriteit en die ervaring van verwerping deur ouers. Deur die sprokie word die belewer na verlossing en oorwinning gevoer: op min uitsonderings na eindig die sprokie met die vertroosting dat die protagonis en geliefde daarna "vir altyd gelukkig gelewe" het. Al sou so 'n uitspraak nie letterlik realiseerbaar wees nie, bring dit geestelike weerbaarheid wat 'n leeftyd kan duur.
Die historiese tyd is uiters vaag en word nie pertinent vasgestel nie. Hoewel algemene afleidings gemaak kan word oor vervloë tye en beskawings, wys die oorheersende vaagheid eerder op innerlike konflikte. Die chronologie word streng nagekom. Die vertelde TYD wissel van 'n paar uur (Rooikappie) tot jare (Sneeuwitjie) tot 'n honderd jaar (Doringrosie) – hoewel lg. meer 'n tydgeheel as werklike jare voorstel. Soms ontwikkel 'n dogtertjie tot hubare ouderdom binne 'n onrealistiese kort tyd (Die paddaprins) omdat dit om innerlike werklikhede gaan.
Die RUIMTE is eweneens vaag, met omtrekaanduidings van koninkryke, riviere, 'n kasteel en veral 'n bos. Laasgenoemde speel in die meeste sprokies 'n prominente rol, omdat dit dui op onsekerheid, 'n tussentoestand in die grootwordproses of probleme wat nog nie opgeklaar is nie. Daar is altyd 'n rede waarom 'n karakter hom in 'n bos bevind – vergelyk bv. die talle volksprokies wat in Engels deur Ruth Manning-Sanders opgeteken is. Die ruimte is nooit dig bevolk nie: elke personasie of objek wat wel voorkom, het 'n funksie in die sprokie. Objekte het dikwels 'n magiese kwaliteit.
Die oorgrote meerderheid sprokies werk met 'n dubbelruimte: die verhaal begin in 'n nie-toweragtige ruimte, waarna oorgeskakel word na 'n magiese gesteldheid; die slot bring 'n terugkeer na die realiteit, wat weliswaar nog kastele behels maar waar niks vreemds meer gebeur nie.
Die Russiese volkskundige, Vladimir Propp, ontleed die tipes personasies wat in 'n sprokie voorkom, o.a. die held, die booswig, die helper. Dis m.i. meer funksioneel om te let op die eendimensionaliteit van die KARAKTERS en hulle tiperende of algemene name, wat identifikasie moontlik maak. Na swaarkry en worsteling word verlossing moontlik deur eie aktiewe optrede of die hulp van 'n personasie wat vir of saam met hom optree. Die protagonis word nie aan die einde opgehef uit 'n laer staat nie maar herstel in sy bedoelde posisie. Dat dié dikwels die amp van koning is, kan dui op 'n geestelike heersersposisie wat bereik word.
Medekarakters skakel met argetipes volgens Jung se dieptesielkunde: 'n verlossersfiguur, 'n geliefde, 'n heks as mins skadelike bose figuur, 'n dwerg as voorstelling van onvolwasse eienskappe. Fantasiefigure wat lukraak in fantasieë gebruik word, by name feetjies en kabouters, kom nie voor nie – daarom is die Engelse benaming fairy tale onvanpas.
Die perspektief in 'n sprokie is altyd dié van 'n volwasse verteller wat by implikasie die uiteindelike oorwinning van die kinderluisteraar, wat hom identifiseer met die kind of jongmens wat as hooffiguur in die sprokie optree, goedkeur. 'n Te pertinente optrede van die verteller, soos Ludvik Askenazy hom in sy weergawe van ou sprokies gebruik, doen oneg aan – soos ook sy humoristiese toon. 'n Sprokie is dodelik ernstig!
Dis 'n wydverspreide misvatting dat H.C. Andersen 'n vader van die volksprokie is. As hy volkse stof gebruik, behou hy die universele appèl maar pas dit aan by eie dramatiese behoeftes; hy gebruik dikwels geen magiese elemente nie en laat dit uitloop op 'n treurige slot. Hy dink ook self sprokies uit waarin die strak bou en tipiese volksprokiepatroon ontbreek; hy maak bewustelik van perspektiveringstegnieke gebruik wat sterk afwyk van die eenvoudige ouktoriële aanbieding van die volksprokie. Wat hy skryf en waardeur hy wêreldbekend geword het, is kunssprokies vir kinders.