Krisisberaad: Ek is ‘n Afrikaner en ek wil hier blyDr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, tydens die Beweging se krisisberaad op 5 Mei 2015 by die Voortrekkermonument. Foto: Reint Dykema Hierdie toespraak is gelewer deur Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, tydens die Beweging se Krisisberaad wat op 5 Mei 2015 in Pretoria gehou is. Ik ben een africaander – Ik wil niet loopen, ’k ben een africaander al slaan die landdrost mijn dood of al setten hij mijn in de tronk. Hierdie kreet word aan ’n kompanjieburger, Hendrik Biebouw, toegedig. In 1707 het Hendrik Biebouw in die Kaap aangebly; hy het nêrens heen geloop nie. Sy gesig is na Afrika gedraai en sy rug na Europa. Só het ons Afrika geword; Afrika is in ons naam Afrikaners; Afrika in ons taal Afrikaans; Afrika in ons bloed; en ons bloed is in Afrika. Tog het Hendrik uit Europa na Afrika gekom. Só is die rykdom van die Westerse erfenis na Afrika gebring. Ons is Afrika én Europa en Suid-Afrika het al twee geword. My eerste voorvader was Hans en hy het in 1657 hier aangekom. Ons is nou al 11 geslagte hier: Hans, Nicolaas, Hendrik, Marthinus David, Marthinus Nicolaas, Willem Adriaan, Marthinus Nicolaas, Jacobus Johannes, Marthinus Nicolaas, Dirk Johannes, (dis ek en my vier dogters.) Julius, ons is al 11 geslagte hier aan die suidpunt van Afrika. Kan jy vir my jou geslagsregister van 11 geslagte in Suid-Afrika bring? Moenie bekommerd wees nie, al is jy ŉ “colonialist of a special kind” sal ek nie jou monumente afbreek nie, kan jy grond koop en ondernemings besit. Moenie eens probeer sê ek is ŉ vreemdeling hier nie. Ik ben een africaander – Ik gaan niet loopen. Ek gaan ter wille van myself, my familie en my gemeenskap hier in Afrika, en in die besonder in Suid-Afrika, bly. My agterdeur is toe; ek gaan nêrens heen nie. ’n Groot daad van politieke protes is om te sê: “Weggaan is nie ’n opsie nie.” Ek bly net hier. Die feit dat ek nie ŉ alternatief het nie, is my geheime wapen vir ŉ toekoms in Suid-Afrika. Ek hou daarvan om hier te kampeer, te braai, te kuier en vakansie te hou. Ek skree graag vir ’n Suid-Afrikaanse rugbyspan en is deel van ’n unieke rugby- en sportkultuur. Ek hou van blatjang, biltong, braaivleis en potjiekos. Hier wil ek kerk toe gaan en God in die taal van my hart aanbid en besing. Waar ek leef en onder my mense is dit nie vreemd om ’n Christen te wees nie. Ek glo my roeping is hier in Suid-Afrika. Ek kan my taal, Afrikaans, ’n inheemse Afrikataal, hier gebruik en uitleef. Ek is mal oor Afrikaanse musiek en trots op ’n Afrikaanse letterkundige skatkis. Ek wil hê my kinders en kleinkinders moet in hul moedertaal onderrig word. Ek droom graag in Afrikaans oor Afrikaanse dinge. So lief soos wat ek vir die land is, so kwaad is ek oor die manier waarop die land regeer word. Ik ben een africaander – Ik kan niet lopen. Ek kan net hier bly. Maar hoe kan ek hier bly? Die uitdagings van 2015 is anders as die uitdagings van 1652; dit is anders as in die tye van die Groot Trek; in dié van die Anglo-Boereoorlog en die opstaan ná die oorlog; in die depressietyd, en in die tydperk van die groot republiek. Die uitdagings is nie groter nie – wel anders. Die groot republiek van 1961 is nog vars in die geheue. Dit was ’n tyd van groot leiers, groot staatsgeld, groot politieke partye en groot mag. Ons antwoord lê egter eerder opgesluit in die tydperk tussen die republieke – die tydperk tussen die Boererepublieke en die groot republiek van 1961. Dit is die tydperk toe die gemeenskap self betrokke was by hul eie toekoms en self plekke geskep het waarbinne hulle kon leef. Die tydperk is ook gekenmerk deur ŉ diep geloof en vertroue in die toekoms. Mense het gedoen wat hulle moes doen en het dan op die Here vertrou. Roepingsgedrewe onderwysers het kinders toegerus en gehelp dat Afrikaners binne een geslag gemoderniseer het. Gedurende die oorlog is 33 000 vroue en kinders dood in konsentrasiekampe; 32 000 Boere is weggestuur as bannelinge; honderde plase is afgebrand en duisende stuks vee is doodgemaak. Die oorlog het 20 000 kinders wees gelaat en die Suid-Afrikaanse Vrouefederasie (SAVF) word uit hierdie nood gestig om na hul lot om te sien. Die groot ontwrigting lei tot die groot opstaan. Die SAVF neem self verantwoordelikheid en die idees wat uit hierdie vroueorganisasie ontstaan het, was die stimulus vir die opstaantyd ná die oorlog. Die gemeenskap het self begin verantwoordelikheid neem om sy eie ruimte te skep. Om dit te kon doen, was instellings nodig. In 1915 is die Helpmekaarfonds gestig; ŉ Afrikaanse koerant, Die Burger, is gestig; en die Armblanke Verbond, wat gehelp het met werkplasing, is in 1917 gestig. Daarna is die Eerste Volksbank (ŉ handels-en-spaarbank), Santam en Sanlam gestig. Uniewinkels is gestig in die gees van die destydse “Koop Afrikaans”-veldtog. Later was die Reddingsdaadbond, Federale Volksbeleggings en die Afrikaanse Handelsinstituut alles instellings waardeur Afrikaners opgestaan het. Daar was dus nie reuse-bemagtigingsprojekte en regstellende aksie deur die staat nie, maar eie inisiatiewe wat met klein bydraes van arm Afrikaners opgerig is. Dit was nie die groot party wat die Afrikaner opgehef het nie. Ook in die 1930’s is op kultuurgebied ruimte deur instellings geskep. Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Taal, Lettere en Kuns, die Afrikaner Broederbond, die FAK, die ATKV, die Voortrekkers en die Rapportryers is almal gestig. Afrikaans is in 1925 as amptelike taal van die Unie erken en die eerste Afrikaanse Bybelvertaling is in 1933 bekendgestel. Uit die sakke van arm Afrikaners is universiteite soos die PU vir CHO gestig en Afrikaans het tot akademiese taal ontwikkel. Vandag beset die regering net eenvoudig die bestaande instellings. Dit is nie wat Afrikaners gedoen het nie. Instellings is opgerig deur straatkollektes en die bak van koeksisters en pannekoek. Indien ons dus oplossings soek om hier te bly, moet ons dit soek in die opstaantyd ná die oorlog – ŉ onsekere tyd en ŉ onvriendelike regering. Ek gaan, aan die hand van Flip Buys se raamwerk, 20 riglyne gee oor hoe so ’n toekoms anderkant die groot republiek kan lyk. Dit is nie 20 antwoorde nie, maar 20 lusmakers om debat te stimuleer. Kom ons keer weer terug na die praktiese sy. Omdat ek hier wil bly, mag ek nie stilbly nie. Ons hoef nie verdraagsaam teenoor nonsens te wees nie. As jy nonsens opvreet, plaas jy jouself in ŉ posisie dat jy nonsens sal ontvang. In die Solidariteit-wêreld beding jy niks deur bloot “nice” te wees nie. Afrikaners gaan niks kry deur te bedel nie, ons moet beding. Ons het nie tyd in ŉ krisis vir koek-en-tee-gesprekke en voetjie-voetjie onder die tafel met die ANC nie. Ons het wel tyd vir behoorlike bedinging met die oog op ŉ skikking, waarvan al die voorwaardes in plek is. Ons kan dus met selfvertroue nee sê: Maar ek moet ook ja sê: Maar nog nader aan die individuele vlak: As ons dus praat van ŉ groot Afrikanerplan, is dit so klein soos dit wat ek en jy as individue kan doen. Elkeen moet doen wat hy of sy moet doen – nie as groot leiers nie, maar gemeenskapsleiers, burgemeesters sonder kettings. Jou stukkie van die legkaart is deel van ŉ baie groter toekoms, maar sonder jou stukkie is die legkaart onvolledig. Jou klein bydrae help dat ŉ groot verskil gemaak word. Klein druppels vorm ŉ stroompie en stroompies vorm ŉ rivier en riviere vorm damme. As ons dus twyfel oor die toekoms moet ons begin bakstene pak en al die stene saam bou ŉ toekoms. In ŉ lied, geskryf deur ŉ veertienjarige seun, Nico Nelissen, van Bethlehem en gesing deur Steve Hofmeyr en Andries Hendrik Potgieter, word gesing: “Ons is Afrika, die goud van Afrika, dis hier waar ons bly, ek sal veg vir jou en my want ons is Afrika.” Ik ben een africaander – Ik wil niet, kan niet, gaan niet en moet nie loopen, ’k ben een africaander al slaan die landdrost mijn dood of al setten hij mijn in de tronk. In Afrika is ek geplant, in Christus is ek begrond. Ek is Jan van Afrika – los my uit!