Betraande grond | Maroela Media
Namate die omgewing om ons bekender word, word die plooie op pa se voorkop al hoe dieper. Pa, en eintlik ek en ma ook, is op ŉ soort pelgrimstog na die familieplaas wat ons in ’n geslaagde restitusie-eis kwyt is.
Pa het, terwyl ons vir ’n paar dae in die Vrystaat oorstaan onderweg van die Kaap na Mpumalanga, met die eienaar gereël dat ons daar ’n nostalgiese draai kan kom maak. Mnr. Moloi het aarselend ingestem.
Die afdraaibordjie wys Platfontein, en ons draai af op ’n grondpad. Nog so drie kilometer is daar weer ’n bordjie, en ons is oor die motorhek en bevind ons op Platfontein se grasvlakte. Nog ’n rukkie, en ons hou voor die sandsteenopstal stil. So ver lyk alles eksieperfeksie. Miskien te eksieperfeksie, reken pa ná sy geoefende oog die wêreld betrag het. “Hier is sedert ek gebel het, groot moeite gedoen om alles skoon en netjies te kry. Die beddings in die tuin het nie ’n onkruid nie, maar in die een hoek staan ’n hoop vars tuinvullis amper menshoogte.”
Die voordeur gaan oop en ’n middeljarige man met vraende gesig kom uit: “Mnr. Moloi?” vra pa toe hy nader stap om met die hand te groet.
“Dis net hy.” Pront Afrikaans. Dat dit met ’n lekker gebry gepaard gaan, blyk gou. “Noem my sommer Fred. Dis my naam wat ek like.”
Pa is sommer dadelik oom Jan, en ma tannie Stef. Ons word ingenooi na die sitkamer vir ’n lekker bekertjie boeretroos, verduidelik Fred. Die sitkamer is karig gemeubileer, maar almal kry sitplek ná ’n dikbek gemmerkat die trekpas gekry het.
Die gesprek gaan eers oor die alledaagse – die rugby, die krieket, die politiek.
“Beloftepolitiek, oom weet,” sê Fred, en net daar draai dit na hoe bitter swaar dit op die plaas gaan met dié dat daar nooit investeringskapitaal was nie. “En dan is die veediewe ook nog rof,” en Fred laat sy “r” lekker rol van die bry.
“Hoe swaar?” vra pa met ŉ knop in die keel.
“Kom saam,” sê Fred en hy stryk aan na die stoor toe. In die skemerlig van die stoor sien ons dis eintlik net die ou bakkie en trekker wat pa as gebaar van goedgesindheid gelaat het, wat nog daar staan.
“Hulle is stukkend,” verduidelik Fred, “en ek kan hulle nie self reggemaak kry nie, en het ook nie geld om te laat regmaak nie.”
“Wat is fout met die trekker?” vra pa.
“Sy ratkas,” kla Fred.
“Gee jy om as ek kyk?” vra pa. “Ek ry altyd ŉ oorpak saam vir ingeval die kar iewers loop staan.”
“Of ’n ou tannie met haar gestrande tjorrie kan help,” vul ma aan.
Nie lank nie, skuif pa met sy gereedskapkas half onder die trekker se sitplek in. Nog ŉ rukkie later kom dit: “B&^%$%m!” Dit beteken pa het die ratkas oopgemaak, met sy vingers daarin gevoel, iets gekry wat geskuif het, en probeer dit nou met ŉ skroewedraaier in plek geskuif kry.
Pa vloek nooit, behalwe as hy aan ŉ trekker se ratkas werk, of in die dae van die Lister, die steekse kragopwekker wat hy weer aan die loop moes kry.
’n Knoop of twee later is Fred erg verleë. “Oom Jan, los liewer. Ek het in elk geval nie diesel of saad nie.”
Maar al klink dit hoe, pa is in sy element, en nie baie swetse later nie, is die ratkas weer eksieperfeksie.
Fred is erg bewoë. “Ai, as ek maar ŉ lening kon kry om die boerdery aan die gang te kry … Nou is ons klaar, klaar. Met die stukkende bakkie moes ek met die taxi dorp toe, en laas het die tsotsi’s my by die taxistaanplek van ons hele maand se groceries gerob. Ons het niks kos in die huis nie en die kinders is honger.”
Teen dié tyd huil Fred (en ek) snot en trane. Die groot boerboel huil saam.
Fred se vrou, wat intussen aangesluit het, huil ook saam, en ma, nou ook die ene trane, probeer troos.
“Wag,” sê pa. “Ek bel een van my ou buurmanne. Dalk is daar ŉ plan te make.”
ŉ Ruk later hou oom Freek se bakkie stil. Die bakkie kreun onder ’n vrag – dis sakke mieliemeel, sakkies aartappels, pampoene, ’n paar verdwaasde hoenders, ŉ skaap wat duidelik pas geslag en ’n ander bestemming gehad het, brood en vele meer.
Die aand word braaivleis gehou. Pa en Fred braai, mev. Moloi maak krummelpap, en oom Freek sy trots, die pap se sous. Ma maak bykosse.
Tussenin praat oom Freek en Fred besigheid, en nie lank nie, spreek oom Freek vir Fred as “partner” aan.
Omdat die krag afgesny is, is dit lanterns wat tot laatnag gesellig lig verskaf. Toe wil pa opsluit “vir oulaas” gaan springhase jag. Pa, oom Freek en Fred is daar weg. ŉ Ruk later is hulle terug met so vier springhase en vier mans, wat blyk veediewe te wees wat hulle op heterdaad betrap het – een nogal ’n polisieman.
Fred se versoek dat pa-hulle hom, sy sambok en die veediewe in ’n buitekamer toesluit, val op dowe ore. “Mens weet mos nie hoe lyk dit wat ’n mens dan aan die polisie oorhandig nie,” sê pa.
Met die vertrekslag sê Fred. “Die Here het julle gestuur. Julle sal seker nie omgee as ek en my gesin vir julle ’n ietsie sing nie?”
En toe, in Suid-Sotho, klink dit betowerend mooi op: “Prys die Heer met blye galme…”
Nie een van ons het ’n droë oog toe ons by die motorhek uitry nie.
Die tier van die Karasberge
Alwyn · 6 maande gelede
n Wonderlike verhaal van medemenslikheid en liefde. Moon geskryf en vertex. Dankie Herman.
Hoe ver kan Afrikaners ‘n ou trekker se rat voor die oe gedraai word. Niks is ooit goed genoeg nie. Net die Vader is gelukkig onaantasbaar korrek en Sy arm is nie te kort om te help nie, maar nie te swak om gedraai te word te nie. Ons sal nie soos ‘n rugbyspeler met Afrika onder die arm die eindpaal kan haal nie… met engele se handeklap nie. Miskien moet al die boere maar hul plase afstaan en ‘n slag bietjie werk en die begunstigdes se trekkers gaan regmaak en fondse uitdeel… en as betaling ‘n mooi liedjie hoor. Net jammer dat sommiges van ons nog brood moet eet.
Ag nee Herman, en hier pik ek nou op die Dinsdagoggend ‘n traan oor die goedheid wat daar nog in sommige mense skuil!
Wat n aangrypende kort storie. Baie dankie daarvoor.
En agter al die trane skuil daar die kille werklikheid,tot 90% van alle restitusie plase misluk
en kom Suid Afrika se voedselsekuriteit onder ‘n al groter druk en wurg stygende pryse
Nooit in my lewe gedink toe ons as kinders ons knuppel dik aan perskes geëet het,uit buurman se boord, ons later ons hande diep in ons sakke sou moes steek om dit te koop.
Oom Ekonoom · 6 maande gelede
Dit is ongelukkig meer as 90 persent. Die paar wat as ‘suksesse’ voorgehou word is gewoonlik politici of sakemanne wat geld van elders kry. Grondhervoring soos ons en Zim dit ken werk nie en sal nooit.
Dankie vir ‘n verhaal van hoop en medemenslikheid. Mens kom dit daagliks op voetsoolvlak teë en behoort dit te vertel as ontluistering van die realiteit wat politici aan ons voorhou. Ek loop daagliks wonderlike mense van alle kleure raak.
Mensig, dit is goed vertel…
Sjoe, wedersteliefde tog…
Peanut · 6 maande gelede
Hierdie is een van twee scenarios:
Dis óf n fabel óf
nog n klink klare bewys van wie is die ‘gewers’ en wie is die ‘nemers’ in die land.
Miskien klink ek sinies, maar waar is al meneer Moloi se eie mense met n oop hand wat gee. . .
O wag, hulle is op die buurplaas met n oop hand, om te kry. . .
Vra vir Derick Hanekom wat het van Inala Farms geword.
Ja n boer maak n plan, het altyd en sal aanhou planne maak.
Die “nuwe boere” sit net en kla en kerm en dan maak die boer weer n plan om hulle te help.
Wanneer gaan hulle begin om hulself te beplan, te help en probleme te oorkom?
My hart was seer toe klaar gelees het.
Die Toerien familie is beslis beter mense as ek.