Dr MJ du Plessis Gereformeerde Kerk Bellville Datum: 15 Februarie 2004 (aand)
Skrifberyming 2:2, 3 (4-2:2, 3)
Psalm 89:2, 3
Teks: Hebreërs 6:16; Kategismus Sondag 37
Want mense sweer by een wat meer is, en die eed van bevestiging is vir hulle die einde van alle teëspraak. (Heb. 6:16 AFR53)
Die skrywer van die Hebreërbrief skryf hierdie brief vir Christene wat uit die Jodendom gekom het. Dat hierdie deel van God se kerk nie sonder probleme was nie, is uit die brief baie duidelik.
Hulle was geneig om net by die Ou Testament, en dan veral die dinge rondom Moses, vas te steek.
Daarom word hulle baie skerp aangespreek dat hulle nie moet bly by die begin van die prediking aangaande Christus nie. Hulle moet vorentoe beweeg in hulle geloof – hulle moet na die volmaaktheid toe, want hulle het vasgesteek.
Alles het vir hulle daaroor gegaan dat hulle elke keer weer tot bekering kan kom uit hulle dooie werke, sodat hulle weer in God kan glo.
Daarmee saam het hulle so swaar klem gelê op die leer van die doop en van die handoplegging en van die opstanding van die dode en van die ewige oordeel dat daar in hulle lewens baie dinge begin skeefloop het.
Van hulle het soms in ongeloof verval, en dan het die persoon maar net weer tot bekering gekom – en gedink dis nou alles weer goed.
Daarom skryf die Heilige Gees vir hulle dat dit onmoontlik is om die wat eenmaal verlig geword het – en die hemelse gawe gesmaak en die Heilige Gees deelagtig geword het, en die goeie woord van God gesmaak het en die kragte van die toekomstige wêreld, en toe afvallig geword het – weer deur bekering vernuut kan word.
Die Here gee die rede: Sulke mense het ten opsigte van hulleself die Seun van God weer gekruisig en openlik tot skande gemaak.
Dit ruk mens as jy dink dat iemand wat ongelowig raak die Here Jesus tot skande maak, en dat die Here dit so ernstig beskou dat Hy weier dat so 'n persoon weer tot bekering kan kom.
U kan net dink watter twyfel en onsekerheid daar nou in sulke mense se gemoed moet ontstaan as hulle so 'n geweldige kwaai vermaning kry! Daarom het hulle begin wonder wie van hulle dan die paal gaan haal. Wie kan gered word as die uitoefening van jou geloof so 'n swaar saak geword het?
Daarom gee die Here vir die mense 'n vaste troos. Die ware gelowiges kan met 'n versekerdheid op hoop lewe. Daar is twee dinge wat God gegee het, wat alle moeilikheid in die lewe versag: Sy belofte en sy eed.
Sy belofte is dat Hy ons ons sondes sal vergewe omdat Hy ons liefhet.
God se belofte is dat Hy nie onregverdig is om ons werk en die liefdesarbeid wat ons gedoen het vir sy Naam te vergeet nie.
Dit stel 'n eis aan ons: ons moet nie traag word nie, en ons moet dieselfde ywer vertoon om te kom tot die volkome sekerheid van die hoop tot die einde toe.
Die Bybel leer duidelik wat die inhoud van die hoop is: Ons is erfgename van die belofte (vers 9-12).
Die tweede is sy eed: Sy eed is die versekering dat ons op sy beloftes kan staatmaak.
Tot hier is dit maklik. Maar nou gaan ons lewe elke dag aan, net soos die Hebreërs s'n. In ons lewe word daar op sekere tye van ons gevra om 'n eed te sweer.
Wat maak ons nou? Mag ons en wat is die verband tussen ons eed en die eed wat die Here gesweer het?
As ons aan God en sy beloftes dink wat Hy met 'n eed bevestig het, dan besef ons dadelik dat, wat die eed betref, ons ons deur God moet laat leer.
Omdat die eed vir God so belangrik is soos sy eie Wese, is dit die enigste manier hoe ons die eed reg sal kan gebruik soos God dit ingestel het en soos wat dit sy eer dien.
Dit is ter wille van die sonde wat ons voortdurend bekruip, nodig dat ons onsself ten opsigte van die eed en die gebruik daarvan moet oriënteer.
Dit sou die ideaal wees as die waarheid oral gepraat en geen verkeerde ding iewers gedoen word nie.
As ons nie in sonde geval het nie, sou dit presies so gewees het.
Die waarheid is dat ons hele lewe ver van volkome waarheid af lê. Ons samelewing is deurtrek van onwaarheid en bedrog. Maar deur God se goedheid is daar nog waarheid.
Daarom is die eed nodig. Dit is om mense wat so ingesluk geraak het in onwaarheid, voor die troon van God neer te sit sodat die teenwoordigheid van God hulle dwing om die waarheid te praat.
Iemand wat 'n eed aflê, moet dus die Here aanroep en aanbid. Hy beroep hom dus op die heilige teenwoordigheid van God sodat die Here self kan instaan vir die waarheid wat hierdie persoon praat.
Daarom mag die owerheid die eed gebruik om die leuen te beveg en die waarheid te bevorder.
Natuurlik is die gevaar daar dat skyngelowiges die Naam en teenwoordigheid van God sal misbruik om daarmee steeds te probeer om die leuen toe te smeer. Sulke mense moet maar dink aan die woorde van Hebreërs 10:31:
Die Here het die eed altyd gebruik om die waarheid te bevestig. Dit wat die Here so bevestig het, het dan ook altyd gebeur. 'n Goeie voorbeeld is hoe die Israeliete die land Kanaän in die hande gekry het. Josua 21:43:
So het die HERE dan die hele land aan Israel gegee wat Hy hulle vaders met 'n eed beloof het om hulle te gee; en hulle het dit in besit geneem en daarin gaan woon.
Dit illustreer die doel van die eed baie duidelik:
Die eed is 'n steunpilaar van die waarheid.
Omdat dit belangrik is dat die waarheid in die kerklike en die sosiale lewe geopenbaar moet word, word die eed daarvoor gebruik – maar dan mag dit alleenlik gebruik word soos die Here dit gebruik.
Enige ander gebruik van die eed sal deur die Here gestraf word.
Die eed stel ook die mag van God teenoor die mag van die duisternis.
Dit gaan nie net oor lig of die waarheid praat nie – dit gaan oor die openbaring van watter van hierdie magte in jou werk en by wie jy jou skaar.
Dit verklaar waarom die eed deur God as heilig beskou word. Die Here sê onomwonde dat Hy 'n strafsaak aan het met iemand wat 'n eed breek of 'n valse eed aflê.
Want hy het die eed geminag deur die verbond te verbreek; en kyk, hy het sy hand gegee en tog al hierdie dinge gedoen; hy sal nie ontvlug nie. Daarom, so sê die Here HERE: So waar as Ek leef, Ek sal gewis my eed wat hy geminag het, en my verbond wat hy verbreek het, op sy hoof laat neerkom. (Eseg. 17:18, 19).
Die beginsel is duidelik:
• Die Here laat nie sy teenwoordigheid en sy heiligheid inroep om daarmee 'n leuen te vertel nie, want dit beteken dat jy die Wese van God betrek by dit wat eie is aan die duiwel.
• Daarmee kan God, kragtens die feit dat Hy 'n heilige en regverdige God is, nie vir lief neem nie. Dink hier aan wat die profeet Sagaria sê:
En julle moet nie mekaar se onheil in jul hart versin nie, en nie die valse eed liefhê nie. Want dit alles haat Ek, spreek die HERE. (Sag. 8:17 AFR53)
Die uitspraak laat ons besef dat dit 'n baie ou probleem is dat mense sukkel om die waarheid te praat en dat hulle leuens gebruik om mekaar te onderkruip.
'n Eed is nie 'n gebed nie.
Die eerste aanvoeling is dat die gebed 'n gesprek met God is, en dat eedswering ook 'n gesprek met God is, want die teenwoordigheid van die Here word ingeroep.
Eedswering is egter iets anders as 'n gebed.
Gebed is 'n gesprek met God waarin God geloof en verheerlik word.
Die Here se hulp word ook gevra waar daar nood is en Hy word gedank vir seëninge en uitkoms wat Hy gegee het.
Wanneer 'n eed afgelê word, word dit wat vir God waar is, bevestig.
Die Bybel stel 'n vaste reël wanneer dit oor die waarheid gaan: Daar moet iemand wees wat daarvan kan getuig. Met ander woorde daar moet mense wees wat daarvoor kan instaan dat die saak waarvoor hulle ingeroep word, werklik is soos wat dit gestel word:
. . . maar as hy nie luister nie, neem nog een of twee met jou saam, sodat in die mond van twee of drie getuies elke woord kan vasstaan. (Matt. 18:16 AFR53)
Dit is die derde keer dat ek na julle toe kom. In die mond van twee of drie getuies sal elke woord vasstaan. (2 Kor. 13:1 AFR53)
Wat is die hoogste doel van die eed? Om die eer van God te bevestig. Die eed moet die eer van God bevestig by elkeen wat dit gebruik – die owerheid, die kerk of enige mens.
Die absoluutheid van die eer van God kom ook daarin na vore dat ons by niks of niemand anders mag sweer nie. Die rede is voor die hand liggend:
Engele en mense – en trouens die hele skepping – het in sonde geval.
Net God is volmaak en sondeloos en verhewe bo al wat verkeerd is.
Daarom moet alle ede by sy Naam geneem word.
Die Here beveel dit ook so in Deuteronomium 6:13:
Jy moet die HERE jou God vrees en Hom dien; en by sy Naam moet jy sweer. (Deut. 6:13 AFR53)
Die feit dat die Here ons beveel om by sy Naam te sweer, beteken nie dat ons nou sommer vir enige ding by sy Naam mag sweer nie. Ons het 'n voorbeeld waar 'n kerkleier dit gedoen het, en ernstig sonde daarmee gedoen het. Dit het gebeur tydens die Here Jesus se verhoor:
Maar Jesus het stilgebly. En die hoëpriester antwoord en sê vir Hom: Ek besweer U by die lewende God dat U vir ons sê of U die Christus, die Seun van God, is? (Matt. 26:63 AFR53)
Daar is ook nog die bekende voorbeeld van 'n vals eed wat gesweer is deur Saul! En die leuens wat daarna die onopregtheid van hierdie eed bevestig het!
En Saul het na Jónatan geluister, en Saul het gesweer: So waar as die HERE leef, hy sal nie gedood word nie! (1 Sam. 19:6 AFR53)
Ons is natuurlik anders, omdat ons Christene is! Ons is dit nie uit ons eie keuse nie – God het ons dit gemaak in Christus. Hy het daaroor ook 'n eed gesweer!
. . . maar Hy met eedswering deur die Een wat aan Hom gesê het: Die Here het gesweer en dit sal Hom nie berou nie: U is priester vir ewig volgens die orde van Melgisédek – (Heb. 7:21 AFR53)
Hierdie Priesterskap waaroor God gesweer het, was dat Jesus Priester sou wees om vir God 'n offer te bring tot versoening van God se uitverkorenes. Dis juis hoe ons versoen is deur die Here Jesus Christus. (NGB art 21).
Ons glo dat Jesus Christus – kragtens 'n eed deur God – 'n ewige Hoëpriester is volgens die orde van Melgisedek.
Die inhoud van hierdie eed was dat Jesus Christus Homself in ons naam voor sy Vader gestel het om sy toorn met volledige betaling te stil deur Homself aan die kruishout te offer. Hy het sy kosbare bloed tot afwassing van ons sondes uitgestort soos die profete dit voorspel het.
Hy het na liggaam en siel as regverdige vir die onregverdiges gely (1 Pet. 3:18); Hy het die verskriklike straf wat ons sondes verdien, ervaar, sodat sy sweet soos bloeddruppels geword het wat op die grond val (Luk. 22:44) en Hy het uitgeroep: "My God, my God, waarom het U my verlaat?" (Matt. 27:46).
Dit alles het Hy ter wille van die vergewing van ons sondes gely. Ons sê daarom tereg saam met die apostel Paulus dat ons met julle oor niks praat nie as oor Jesus Christus en wel oor Hom as gekruisigde (1 Kor. 2:2); dat ons alles as waardeloos beskou, want om Christus Jesus, ons Here, te ken oortref alles in waarde.
Natuurlik beteken dit nie dat ons nou maar kan sweer en ede aflê en weet dat as ons daarmee 'n fout maak, God die Vader ons dit in sy ewige Priester Jesus Christus sal vergewe nie! Aangesien sy Naam heilig is, behoort ons op elke moontlike wyse daarteen te waak dat dit nie lyk asof ons dit minag of op ander wyses 'n geleentheid bied om dit te minag nie.
Dit beteken juis dat ons kragtens ons verlossing die saak van eedswering sal verstaan en respekteer – dat ons dit reg sal gebruik.
Dit beteken dat die versoening in Christus ons verbied om die Naam van God te misbruik, nie alleen deur meineed te pleeg nie, maar ook deur onnodig te sweer.
Prakties beteken dit dat ons die Naam van God wettig sal gebruik as ons 'n eed moet aflê.
Dit is wanneer ons God se Naam weens 'n gegronde rede gebruik.
Ten eerste om God se eer te verkondig. Die doel daarvan moet wees dat Hy in heerlikheid moet verskyn.
Tweedens bevestiging van die waarheid.
Verder ook wanneer 'n saak van soveel belang is dat dit betaamlik is om 'n eed af te lê, om die wedersydse liefde en eensgesindheid tussen mense te beskerm (aldus Calvyn – verwerk aangebied)