July | 2019 | penpunt
Nog lesse uit sprokies
Die belang van spanwerk, is die tema van Sneeuwitjie, die sokkerster. Dit is nog een van die Sprokies met lesse reeks van Human & Rousseau. Die sprokiesvriende maak gereed vir ’n sokkerwedstryd teen die buurdorp se trolle. Sneeuwitjie maak haarself ongewild deur selfsugtig te speel. Repelsteeltjie word op aanbeveling van die goeie fee, Esmeralda betrek as afrigter en hy leer die kinders om as ’n span saam werk.
Die boek bevat weer die gewone besprekingspunte om die begrip van spanwerk mooi by die jong kinders tuis te bring. Ook die gebruiklike handwerkaktiwiteit, hierdie keer die maak van ’n klaskoerant, met geleentheid vir teken en skryf, vir die wat al skryfvaardig is.
Doringrosie se verhaal leer die jong maats hoe belangrik dit is om verantwoordelik op te tree en nie lui te wees nie. Sy het haar ouers belowe om self haar ponie, Prins, te versorg, maar mettertyd het dit darem té harde werk geword. Sy leer ’n harde les wanneer Prins wegraak.
Esmeralda, die goeie fee, moet weer help, hierdie keer met behulp van ’n spesiale blink rooi appel wat Doringrosie buite sy stal moes los. Eers moes Doringrosie egter erken dat sy nie haar verantwoordelikheid nagekom het nie.
Die illustrasies van Flavia Sorrentino is deurgaans besonder goed, met genoeg detail om die lesertjies se aandag gevange te hou. Sue Nicholson se teks is in Afrikaans vertaal deur Kobus Geldenhuys, en is geskik vir voorlees of vir vroeë selflees.
Met haar nuutste SuperRomanza, Verlore skatte, bewys Malene Breytenbach, ’n ervare skrywer bekend vir haar liefdesverhale, dat sy gemaklik is om die genre te strek om soos ’n avontuurverhaal te lees. Sy neem die leser saam op ’n gevaarlike en fassinerende ekspedisie na die Amasone-reënwoud.
Die karakters is elkeen interessant in eie reg. Daar is Frances, ’n botanis, Riek wat ’n herpetoloog is, en ’n Britse argeoloog wat die ekspedisie lei. Die res van die groep bestaan uit ’n antropoloog en ’n vryskut skrywer en fotograaf, ene Jack Berry, wat blyk die held te wees, nie alleen in Frances se oë nie, maar dié een wat planne maak en sorg vir hulle veiligheid. Die borg, en ook die gids wat hulle vergesel, is ongure karakters met verskuilde agendas.
Die beloofde ontdekkingsgeleenthede realiseer nie vir die akademici nie, en tot hulle skok moet hulle agterkom dat die ware doel van die ekspedisie nie geopenbaar is nie. Hulle moet uiteraard ontberings deurstaan, en uiteindelik verstaan waarom soveel mense nooit terugkeer uit die reënwoud nie. Buiten kaaimans, spinnekoppe, anakondas en vloede, is ’n wesentlike gevaar die mens se gierigheid en leuenagtige natuur. Maar lees gerus self en kom agter wat ek daarmee bedoel.
Gegewe die indrukwekkende studievelde wat die skrywer voorheen bemeester het, is ek nie verbaas dat sogenaamde antieke en verlore stede in haar skryfwerk gaan opduik nie. Ek sal nie omgee as ons in die toekoms meer daarvan uit haar pen kan lees nie.
Sprokies met lesse
Ek het al voorheen opgemerk dat daar ’n besliste tendens is om opvoeding en lewensvaardighede storiegewys aan kinders oor te dra. Human & Rousseau se reeks Sprokies met lesse is vir my besonder oulik. Die skrywer is Sue Nicholson en in Afrikaans vertaal deur Kobus Geldenhuys.Die volkleur illustrasies van Flavia Sorrentino maak die boeke besonder aantreklik.
Jan breek die boontjierank is ’n storie oor eerlikheid. Jan is ongehoorsaam en vertel dan boo nop ’n leuen wanneer sy ma hom konfronteer. Die belangrikheid om die waarheid te praat, word beklemtoon deur sy ma wat hom vergewe wanneer hy gaan bieg oor sy misstap.
‘n Verdere pluspunt is ’n lys van besprekingspunte aan die einde van die boek, asook praktiese aktiwiteite wat uit die verhaal vloei. In hierdie geval ’n “brief” aan Jan se ma waarin hy verskoning vra omdat hy die boontjierank gebreek het en vir haar gejok het. Die kinders word aangemoedig om ‘n bladsy te versier met tekeninge en plakwerk.
Die volgende in Human & Rosseau se reeks, Sprokies met lesse, se hoofspeler is Aspoestertjie, wat baie vir ander omgee. Ander sprokieskarakters wat weer ’n rol speel, is Doringrosie en Sneeuwitjie en natuurlik die goeie fee, Esmeralda.
Daar word ’n nuwe dansskool oopgemaak op die dorp, en almal kry balletskoene, almal behalwe Aspoestertjie. Ook haar stiefsusters, Rosie en Poppie, kry pienk balletskoene. Aspoestertjie gaan bekla haar lot by Esmeralda, en word aangeraai om vrolik en besig te bly. Gaan haar omgee vir ander, uiteindelik vrugte afwerp? Ek glo ons jong maats gaan lekker lees of luister, en dan die handwerkie geniet, die maak van ‘n omgeeboom. Daar is weer ’n lys met relevante besprekingspunte om die begrippe te bevestig by die kinders.
Nog meer Bennie Boekwurm sprokies
“Bytjie blaas en ons moet sing, Bennie kan jy die storie bring?” Ek het ’n ordentlike dosis nostalgie gekry toe ek die nuwe Human & Rousseau storiebundel onder oog kry.
In die flapteks word die stelling gemaak dat skrywer, Louise Smit, wat vir Bennie Boekwurm die lig laat sien het meer as 44 jaar gelede, geslaag het om ’n karaktertjie te skep wat by kinders en volwassenes ewe gewild is. My herinneringe het ver paaie gaan loop, en ek wil volkome saamstem met die stelling.
Bennie Boekwurm se mooiste sprokies 2 het nou die lig gesien. Louise Smit se lieflike skryfwerk en Johann Strauss se uitmuntende illustrasies laat ou bekendes soos Rooikappie, die skoenmaker se kabouters, Duimelina en Sneeuwitjie nuwe lewe kry. Die boek is ideaal vir voorlees, of vir jong lesers om self te lees. En natuurlik ook vir die volwassenes wat ’n swakte het vir Bennie, die bytjies en die singende sonneblomme! Maak sommer spoedig ’n draai by Bennie se tonnelhuisie met sy biblioteek vol boeke. Daar is sprokies vir elke smaak.
Die voordeel van toeval
Die romanse is by uitstek dié genre wat aan ’n skrywer carte blanche verleen om toeval na hartelus in te span om ’n storielyn te vestig of uit te bou. En dit boonop te doen sonder dat kritisi daaroor mag frons. Wat ’n romanseskrywer maak met toeval is vir my altyd baie interessant en aanduidend van hoe ryk haar verbeelding is, en ook van die vaardigheid van die skrywer.
Dina Botha se Soen ’n vreemdeling kan my punt goed illustreer. ’n Toep wat vir Gabrielle lei na ’n vreemdeling om te soen, ’n romantiese plek soos die Eiffeltoring in Parys, ’n paar groen oë om oor te swymel, dit alles getuig reeds van ons skrywer se ryke verbeelding en blykbaar onuitputlike bron van idees. En dan die toeval: Gabrielle en ene Marcell Spencer se paaie kruis agt jaar later. Toeval wat romanselesers verwag en geniet.
My komplimente aan die skrywer vir die beheersde ontplooing van die plot. Dit sou nie so lekker gelees het as alles vroeër op die lappe gekom het nie.
Dit is jammer dat die daar ’n klein foutjie deurgeglip het op bl 122: sy woorde was kripties, sekerlik nie krities nie, maar soos Gabrielle, behoort die lesers ook te snap wat bedoel is. Die beginsel van bie op ’n persoonlikheid, is weliswaar dalk al ’n bietjie oorbenut, maar hier word dit gelukkig nie oorbeklemtoon nie, en verskans agter ’n filantropiese motief. Ek penaliseer nie met meer as een punt nie.
Behalwe vir die boodskap dat ’n toevallige ontmoeting dalk meer as blote toeval kan wees, dra die storie ook die sentiment uit dat alle rykmanskinders nie onsmaaklike, bedrowe brokkies hoef te wees nie, en dat daar nie noodwendig altyd struweling in families is nie. Lekker, ontspanne leesstof.
Bernette Bergenthuin is terug
Na ’n redelike skryfstilte, is Bernette Bergenthuin terug op die rakke, weliswaar met ’n boek wat aansienlik verskil van haar vorige boeke wat ek gelees het. In Die lewe vir beginners het die karakters ernstiger kwessies om mee te handel as net sake van die hart, hoewel dit nie agterweë gebly het nie.
Ek het binne die eerste bladsye reeds die naderen de onheil aangevoel. Die Weskusdorpie was ’n geslaagde milieu vir die grootste gedeelte van die verhaal. En dan is daar natuurlik die oortuigende karakters, soos Stuyvesant, oor wié daar al iets soos ’n kubertoutrekkery ontstaan het onder die vroulike lesers. Carla en Mignon kom begryperlikerwys met hulle emosionele probleme en voorbehoude.
Ek dink die skrywer het haarself uitgedaag met hierdie storielyn en daarin geslaag om af te wyk van die styl waaraan ons gewoond is, sonder om haar aanhangers te vervreem.
Mamma, vandag is dit vyf en twintig jaar gelede. Ek onthou so goed hoe ek vroegdag gereed was om hospitaal toe te gaan, maar dit was asof iets, byna tasbaar, my weerhou het. Ek het lank daaroor gewroeg dat ek te laat was, dat die oproep van die saalsuster af eers gekom het nadat mamma reeds weg was. Mettertyd het ek besef dat die Vader beter weet as wat ons bedink en beplan. Dalk het Hy geweet dat ek nie op daardie laaste oomblik langs die hospitaalbed moes wees nie. Daaraan troos ek my.
Ek troos my ook daaraan dat verlange na pappa, kanker en osteoporose nie meer vir mamma saak gemaak het nie. Ek onthou die vreedsaamheid op mamma se gelaat toe ons kort daarna by die hospitaal gekom het.
Ek dank die Vader dat julle vir my, julle laatlamkind, kon grootkry; meer nog, ons twee dogters kon ken. Maar onthou, en bietjie huil wanneer ander nie kyk nie, sal ek altyd.
’n Eerste vir my
Madelie Human se nuutse Romanza, Lank, donker en verleidelik, is ’n eerste. Nie vir die skrywer nie, want sy is lankal reeds bekend vir haar romanses. Ook nie vir die huidige reeks nie, want dit volg knap op Lank, donker en gevaarlik wat vroeër vanjaar verskyn het. Die is wel die eerste maal dat ek iets lywiger as ‘n novelle op ’n tablet gelees het. ’n Hele gesukkel afgegee voordat ek ’n oulike toep ontdek het wat PDF’s kan lees op my redelik antieke iPad. Daarna het dit mooi op dreef gekom en k on ek selfs langs die pad ’n nota invoeg en later sukkel om dit weer op te spoor. ’n splinternuwe leerskool vir my.
Terug by die verhaal: hierdie keer is dit die hart van die tweede Schoeman broer, Herman, wat in die gedrang kom wanneer hy verpleeg word deur die oulike, fyn maar vurige Tessa. Ek het gehou van die trant waarteen die verhouding sommer van meets af aan ontwikkel het. Hulle was tog gek oor mekaar en die skrywer sloer nie juis om hulle dit te laat besef nie. Sy behou wel ’n lekker spanningslyn deur die vroeëre seerkry in Herman se lewe nie té gou te deel nie. Die sage met die renosterstropers wat in die eerste boek begin het, duur voort en dra ook lekker by tot ’n romanse met propvol aksie.
Van romanse en kastele
Praat van ’n kasteel en die deursnit romantiese Suid-Afrikaanse leser kry so ’n vêraf blik in die oog. Die meer avontuurlikes selfs ’n goeie skeut wanderlust. Want ons pragtige land het mos ’n ernstige gebrek aan kastele. Daarom dat ek gehou het van Frenette van Wyk se storielyn: sy plaas held en heldin, beide van Suid-Afrika, in ’n toergroep wat die Zilarra Rún in die Baskiese lande gaan besoek.
Die skrywer bederf die lesers boonop met ’n les oor die bekendste kastele wêreldwyd, terwyl sprokies en legendes ook te sprake kom.
Daar was ongelukkig ’n paar dinge wat gepla het. Hoewel ons hier te make het met ‘n skrywer wat soveel as 23 Romanzas op haar kerfstok het, en hierdie haar vierde SuperRomanza is, was die hoofkarakters nie vir my genoegsaam ontgin nie, en daar was te veel herhaling, te veel verwysing na die held se uiterlike (veral sy oë) en dikwels galante, selfs heldhaftige optrede, terwyl die leser eintlik bitter min van sy geskiedenis wysgeword het.
Ek is van mening dat die spanningslyn wat geimpliseer is deur die legendes en raaisels van die kasteel, nie genoegsaam ontwikkel het nie. Ek dink dit sou lekker kon lees as ’n Romanza as die onnodige beskrywings en vrae oor die verlede én die toekoms, ingekort is, en die skryfstyl ’n bietjie minder formeel was. As die SuperRomanza dan steeds die aangewese formaat was, sou ek wou sien dat Remi ook fokaliseer, sodat die leser ’n duideliker beeld kon kry van wié hy is en wat hom na Zilarra Rún gedryf het.