‘Wit en swart meng dan in Potch!’ | Netwerk24
Deur Jeanelle Greyling 08 April 2016 00:00
’n Joernalis by Wapad het onlangs vertel van haar suster se besoek aan die Noordwes-Universiteit (NWU) se Potchefstroomkampus verlede jaar, skryf Jeanelle Greyling.
As ’n Gaboenees is sy daaraan gewoond dat verskillende rassegroepe klieks vorm.
Op pad na die studentesentrum het sy gevra: “Wat gaan hier aan? Wit en swart meng met mekaar!”
Dis tóé eers dat die student besef hoe gemaklik verskillende rassegroepe op die NWU-Puk met mekaar verkeer.
“Jy kry dit nêrens anders in Afrika nie,” het die joernalis by nabetragting getuig.
Tog studeer ons die afgelope maand letterlik agter slot en grendel. Die spreekwoordelike “Puk bubble” is nou ’n realiteit.
Boonop word die tragiese verdrinking op kampus – die vyfde sterfte vanjaar – reeds as ’n rassistiese voorval uitgemaak.
Vir die studente was daar eens geen twyfel oor die samehorigheid op kampus nie, maar die deurlopende betogings (hoewel klein) en die media se vergrootglas is besig om dié ekwilibrium te versteur.
Waar ons vroeër nie bewus was van rassisme nie, dwing dié soort uitlokking studente om ons anderrassige vriende as die “ander” te beskou.
As ’n universiteit met Afrikaans as voertaal was die NWU-Puk wel gelukkig om te midde van die landwye onrus ongestoord met ons studies voort te gaan. Baie sien dit as ’n teken dat dinge nie so onstuimig is soos oral anders nie.
Die enigste verskil is: Ons is dit al gewoond.
’n Mens vergeet maklik die Potchefstroomkampus is sedert 2014 reeds ’n politieke speelbal.
Die Afrikaanssprekende studente is egter nie meer so aggressief om vir ons taal en komvandaan te veg nie. Ten spyte van studentegroepe se pogings is die Totiusstandbeeld uiteindelik verwyder, parallelmedium word toenemend ingefaseer en die wêreldklastolkdienste is nie meer so gesog soos voorheen nie.
En die reaksie van die studentemassa? Dit blyk die studente het (onwetend) ingegee tot die selfsensuur waarteen Tim du Plessis vroeër vanjaar gewaarsku het. Ons loop druipstert weg in ’n laaste poging om ’n greintjie van ons identiteit te behou.
Wapad, wat vanjaar sy 70ste bestaansjaar vier, word natuurlik nie onaangeraak gelaat nie.
Hoewel dié publikasie ’n onafhanklike studentekoerant is wat op vrywilligers staatmaak, is ons kernredaksiefoto verlede jaar op sosiale media gekritiseer omdat die lede te wit was.
Die Afrikaanse mashoof het skynbaar ’n apartheidskonnotasie; gevolglik is dié koerant tot onlangs toe nie as die studente se mondstuk beskou nie. Sowat 50% van die inhoud bestaan vandag uit Engelse berigte, tog word ons gereeld in die bek geruk omdat ons te eksklusief is.
En dié studentekoerant reflekteer­ slegs die algehele neiging op die NWU-Puk. Die NWU se bydrae tot die bevordering van inheemse tale bly natuurlik op die agtergrond. In der waarheid is die universiteit se bydrae groter as dié van enige ander universiteit.
In 2014 – dieselfde jaar as wat hy as ’n volkstaat geken is – het CTexT (Sentrum vir Tekstegnologie), ’n navorsingsentrum op die Potchefstroomkampus, sy tiende bestaansjaar gevier.
Dié sentrum blink uit in die ontwikkeling van inheemse tale. Hul nuutste projek, Autshumato, bied masjienvertalingsagteware wat studente en personeel aan die NWU in staat stel om enigiets van Engels na Afrikaans, Setswana, Sepedi en Xi-tsonga te vertaal. Hulle ontwikkel tans vertalingstelsels na ander Suid-Afrikaanse tale.
Boonop is die NWU, benewens die Universiteit van KwaZulu-Natal (UKZN), die enigste universiteit wat ’n inheemse taal as ’n amptelike onderrigtaal infaseer.
Dié daadwerklike pogings tot die bevordering en inklusiwiteit van verskillende taalgemeenskappe sal altyd ’n nut hê.
Ons skop daarteen dat Engels die enigste oorlewende taal op die NWU-Puk word. Tog reflekteer die natuurlike transformasie by Wapad die toenemende gebruik van Engels as voertaal.
Nuusvergaderings en skriftelike kommunikasie word in Engels aangebied om alle sprekers te akkommodeer. Baie Afrikaanse joernaliste kiés om hul berigte in Engels te skryf. Boonop is daar nie die geld of koerantruimte om elke berig in die teenoorgestelde taal óók te publiseer nie.
As die veronderstelde objektiewe waarnemer van kampusgebeure kan ons ons nie laat lei deur ons voorliefde vir Afrikaans nie. Die koerant weer­spieël ongelukkig die neigings van die studente.
Jeanelle Greyling is redakteur van Wapad, die NWU-Puk se studentekoerant.
Meer oor: Swart | Wit