JY LEES NOU Borsvoeding: Wat is waar en wat is onwaar
Deur Marie-Louise Steyn borsvoedingkonsultant
Moenie alles glo wat mense jou oor borsvoeding wil vertel nie!
Gewoonlik besef jy dit reeds tydens swangerskap: Elke vrou is 'n kenner van kinders grootmaak – of sy nou haar eie kroos het of nie – en is maar te gretig om haar kundigheid met niksvermoedende nuwe ma's te deel. Hoe ouer die raadgewer, hoe oorvloediger die wenke, asook die gesag waarmee dit aangebied word.
Natuurlik hoef jy nie die spreekwoordelike baba saam met die badwater uit te gooi nie. Miskien gee die gryskop­tannie in die supermark jou 'n juweel van 'n wenk. Aan die ander kant: Moenie alles glo wat jy hoor nie. Jy is bevoorreg genoeg om ma te wees in 'n era van navorsingsgebaseerde inligting wat geredelik beskikbaar is. Gebruik betroubare inligting – asook jou gesonde verstand – wanneer jy boererate en ouvroustories beoordeel.
Kom ons bekyk 'n paar van die gewildste stukkies "raad".
1. Maak jou tepels tydens swangerskap taai
Daar is verskeie weergawes van hierdie stukkie raad. Sommiges is taamlik skadeloos, soos dat jy jou tepels met 'n growwe handdoek moet vryf, kaalbolyf moet sonbaai of tepel­salf moet aansmeer. Ander klink na Middeleeusemarteltegnieke. Só het ek al gehoor hoe 'n ouerige verpleegsuster 'n voorgeboorteklas aanraai om hul tepels daagliks met ou tandeborsels en babasjampoe te skrop. Eina! Erger nog: Tot onlangs was brandspiritus 'n gewilde smeermiddel om tawwe tepels te verseker!
Onwaar. "Taai" tepels bars makliker as sagte, soepel vel. Moeder Natuur sorg vir laasgenoemde: daardie puisieagtige knoppies op jou areolas, die Montgomery-kliere, vervaardig 'n natuurlike antibakteriese smeermiddel.
Probeer eerder: Spoel jou borste net met water af. Seep droog jou vel onnodig uit. As jy wel seer tepels kry, is die oorsaak gewoonlik swak posisionering en/of swak hegting. 'n Laktasiekonsultant kan help om jul tegniek te verbeter. As jy tepelsalf wil gebruik, is suiwer, mediesegraad-lanolien uitstekend. Maar salf gaan nie jou probleem oplos nie; vra professionele hulp.
2. Beperk jou vloeistof-inname in die eerste drie dae ná geboorte
Jou ma sweer dalk nog by hierdie een: Hoe minder jy drink voor jou melk inkom, hoe beter. Te veel vloeistof veroorsaak oorvol borste en stuwing.
Onwaar. Stuwing het niks met jou vloei­stofinname te make nie.
Probeer eerder: Die beste raad om stuwing te voorkom, is om baba dadelik ná geboorte aan die bors te sit, en daarna gereeld te voed. Maak seker sy suiggreep is optimaal sodat hy doeltreffend drink.
3. Sodra jou melk ingekom het, moet jy liters vloeistof drink
As jy te min water/rooibostee/melk drink, gaan jou melkvoorraad daaronder ly.
Onwaar. Te veel vloeistof kan jou melkvoorraad verminder!
Probeer eerder: Borsvoeding kan jou heelwat dorser as gewoonlik maak. Laat jou deur jou liggaam lei – moenie jouself dwing om te drink nie. Maak seker dat jy 'n suigbottel vol water voor voedings byderhand het.
4. Swartbier maak meer melk
Waar én onwaar. Die twee belangrikste borsvoedingshormone is prolaktien en oksitosien. Prolaktien berei môre se maaltye voor deur melkproduksie te stimuleer. Oksitosien sit vandag se maaltyd voor deur die sakrefleks wat jou melk laat vloei, aan die gang te sit.
Wat doen swartbier (milk stout)? Die brouersgis verhoog wel jou prolaktienvlak, maar die alkohol onderdruk jou sakrefleks. Jou borste voel dus voller terwyl baba inderwaarheid minder melk kry!
Probeer eerder: Die beste raad vir optimale melkproduksie is om jou borste gereeld behoorlik te ledig. Borsvoeding is 'n perfekte stelsel van aanvraag en aanbod: Hoe meer jou baba drink, hoe meer melk vervaardig jy. As baba nie jou borste behoorlik ledig nie, soos in die geval van vroeë geboorte, is dit belangrik om uit te melk om jou voorraad te stimuleer.
5. Koolblare verlig stuwing
Hierdie raad word sedert die 1800's gedeel. Party mense dring aan daarop dat die koolblare vuurwarm moet wees, ander glo koues is beter.
Waar. Koolblare behandel stuwing doeltreffend, hoewel ons steeds nie regtig weet waarom nie. Dit móét egter koue koolblare wees. Stuwing word veroorsaak deur ekstra melk, maar ook deur ekstra bloed en limf. Gebruik jy hitte, soos warm koolblare of 'n stomende bad, trek jy meer bloed en limf in jou borste in. Dit vererger die pro­bleem.
Hoe gebruik 'n mens koolblare?
Was 'n gewone koolkop en verkoel dit in die ys- of vrieskas. Gooi die buitenste twee blare weg ingeval dit met insekdoder behandel is. Sit nou 'n lekker koue blaar of twee in elke bra-keël. As jy wil, kan jy ronde gaatjies in die middel sny sodat jou tepels droog bly.
Vervang die koolblare sodra hulle warm en pap voel. Net voor voedings kan 'n warm waslap jou melk vinniger laat vloei. Gebruik dus koue tussendeur en hitte net voor voedings.
Waarskuwing: Koolblaarterapie moenie langer as 24 uur ingespan word nie, want dit kan jou melkvoorraad verminder. En onthou: Die heel beste raad vir stuwing is steeds om baba meer gereeld te voed. As jou borste ná voedings nog ongemaklik vol is, kan jy net genoeg uitmelk (met die hand of 'n borspomp) om verligting te kry.
6. Kool is net vir stuwing, moet dit nie eet nie!
As jy al die dieettaboes rondom borsvoeding moes glo, sou jy van rys, vleis en aartappels moes leef. "Gasvormende groente soos kool, uie en boontjies gee babas winde." "Piesangs veroorsaak krampe." "Vrugte en tamaties is suur en lei tot veluitslag." "Knoffel, kerrie en speserye gee koliek." "Sjokolade! Dis so uit soos koekies in die weeshuis!"
Onwaar, behalwe in uitsonderlike gevalle. Navorsing ondersteun nie die mening dat krampe noodwendig deur ma se dieet veroorsaak word nie. Alle babas kry krampe – hul spysverteringstelsel is onvolwasse. Daar bestaan geen lys van kosse wat alle babas – of selfs die meerderheid – krampe gaan gee nie.
'n Baba kan ook nie allergies vir sy ma se borsmelk wees nie.
En babapuisies dan? Tamaties en vrugte is nie die sondaars nie – hierdie kossoorte veroorsaak nie "suur" nie. Die meestebabas kry tydelik tienervel weens dieonttrekking van jou hormone. (Bespreek dus liefs die professionele fotosessie nádie eerste twee weke).
Maar wat van branderige kos? Wel, besluit self. Huil al die babas in Indië en Mexiko permanent?
Probeer eerder: Eet 'n gesonde, geba­lanseerde dieet wat 'n wye verskeidenheid kossoorte insluit. Geniet dieselfde kosse as tydens swangerskap: Jou vrugwater het jou baba reeds daaraan blootgestel. Soesji, sagte kase en biltong is nou weer veilig aangesien die gevaar van infeksie beperk was tot swangerskap. Selfs 'n stukkie sjokolade is toelaatbaar.
Hou matigheid voor oë en hou jou baba dop. Enkele babas is wel sensitief virsekere kossoorte, maar nie naastenby so dikwels as wat mense dink nie. Die reël van matigheid geld selfs vir koffie en alkohol. Beperk jou tot die daaglikse ekwivalent van drie koppies koffie (onthou, tee, sjokolade en kola bevat ook kafeïen).
Wanneer dit by alkohol kom, moet jy verkieslik twee uur ná elke eenheid wag voor jy borsvoed. Jy kan dus af en toe 'n glasie wyn geniet, veral as baba pas goed gevoed het en nou lekker gaan slaap.
7. As baba gereeld drink, is jou melk te flou of nie voedsaam genoeg nie.
Talle ouvroustories het ontstaan omdat borsvoeding met bottelvoeding vergelyk word. Omdat die hoofproteïen in koeimelk kaseïen is, bly bottelbabas sowat vier uur versadig. Borsmelk bevat meer wei-proteïen, wat vinniger verteer word, maar ideaal is vir mensbabatjies.
Onwaar. Borsmelk word binne 90 minute verteer en die meeste borsbabas drink 10 tot 12 keer in 24 uur. Tydens groeiversnellings drink hulle selfs meer gereeld. Wat gehalte betref: Borsmelk is altyd perfek. Dis nooit te flou nie. As jou dieet swak is, is jý die een wat gaan swaarkry: Jou liggaam is so ontwerp dat baba voorkeur kry.
Waarskuwing: Die twee uitsonderings op hierdie reël – indien jy geen dierprodukte eet nie, of bariatriese chirurgie ondergaan het, benodig jy vitamien B-aanvullings. Raadpleeg jou dokter of dieetkundige.
8. Moenie borsvoed as jy melkkoors (mastitis) het nie
Volgens dié gewilde ouvroustorie kan baba aan die gesonde bors drink, maar die ander kant se melk moet weggegooi word, want dis suur.
Onwaar. Jou melk is veilig vir baba terwyl jy mastitis het. Die skadelikste ding wat jy nou kan doen, is om daardie bors nie behoorlik te ledig nie of om heeltemal op te hou borsvoed. Dan is 'n borsabses waar­skynlik jou voorland. Jou melk mag wel effens souterig proe – as jou baba traag is om aan daardie bors te drink, moet jy dit behoorlik uitmelk.
Probeer eerder: Klim saam met jou baba in die bed en voed soveel moontlik aan die seer kant. Gebruik verskillende voedings­posisies. 'n Warm, klam waslap bring verligting, asook 'n veilige anti-inflammatoriese pynstiller. As jy binne24 uur nie beter voel nie of 'n hoë koors kry, is dit tyd vir professionele hulp.
9. 'n Ma kan haar melk wegskrik
Kan buitengewone spanning, soos die dood van 'n geliefde of geweldige werkdruk, jou melk laat opdroog?
Onwaar. Ma's borsvoed al eeue lank suksesvol dwarsdeur oorloë, natuurrampe en hongersnood. Wat wel kan gebeur, is dat jou sakrefleks tydelik vertraag word in stresvolle tye. Gelukkig kan 'n warm waslap en diep asemhaling wondere verrig. Onthou, die melk is dáár, jy moet net ontspan sodat dit kan vloei.