Published: 2016-02-22 Views: 556
Daar is twee dinge omtrent die Kosmos: a) Hoe dit is b) Hoe jy dink dit is. Kom ons noem die een Realiteit en die ander Persepsie. Oor die wesentlikheid van dié twee wonder filosowe al eeue lank.
Ten opsigte van die eersgenoemde is daar miskien nie 'n meer gepaste spreuk as : "Om te meet is om te weet" nie. Die spreuk word soms toegedig aan Archimedes (persepsie), maar daar is klaarblyklik net bewyse dat Werner von Siemens gesê het : "Messen is Wissen", en Lord Kelvin: "When you can measure what you are speaking about, and express it in numbers, you know something about it." Om te weet moet mens weet wat om te meet, hoe om akkuraat te kan meet en herhaalbaar kan meet. Dan moet mens nog kan interpreteer wat jy gemeet het.
Die kosmos is soos dit is (en deel daarvan is die voortdurende verandering), maar ons persepsie daarvan is 'n perd van ander kleur aangesien ons persepsie so rekbaar en veranderbaar van aard is. Heel gemaklik kan 'n mens se persepsie gebaseer wees op 'n volslae leuen of 'n wanvoorstelling, wat nie deur objektiewe meting of navorsing ondersteun kan word nie. Daarom verskil my "waarheid" van joune en ook van die "waarheid" van elke liewe ander mens op aarde. Hoewel ons verskillende "waarhede" niks kan verander van "hoe dit is" in die kosmos nie, is my "waarheid" of persepsie een van die primêre dryfvere vir my optrede of gedrag. 'n Ander woord vir hierdie "waarheid" of "persepsie" kan wees 'n mens se "wêreldbeeld" of "worldview". Vir doeleindes van die gesprek hieronder wil ek die metafoor gebruik van die seepbel waarin elkeen bly en reis.
Seepbelle het sekere eienskappe: Dit is werklik, dit bevat refleksies van die kosmos, dit is begrensd, dit word deur die wind meegesleur, dit is broos, dit is tydelik, dit word opgeblaas, dit het 'n binne-atmosfeer wat effens verskil van die buite atmosfeer. Dieselfde dinge geld van die seepbelle waarin ons leef.
Mens wonder nou dadelik, wat definieer die seepbel waarin jy as mens leef? Ek weet nie eintlik nie (tannie Google sal dalk weet), maar ek kan 'n paar dinge noem. My geloof en hoe ek dink dit uitgeleef moet word (my godsdiens of ideologie aldan nie), my siening van myself (selfbeeld), my siening van die sosiale orde waaraan ek behoort, sosiale ordes wat my seepbel bedreig, my siening van die fisiese wêreld en sy wette, my siening oor die verlede en die toekoms, my konsep van tyd – en sekerlik nog baie meer.
Nou is dit nie net mense wat in seepbelle leef nie, maar ook groeperinge van mense. Byvoorbeeld so het 'n groepering wat hulleself 'n volk of 'n nasie noem 'n groter seepbel waarin hulle gemeenskaplik lewe, omskrywe deur hulle geloofs-, kultuur- en geskiedkundige "waarhede". Dus seepbelle binne-in seepbelle. So 'n groter seepbel kan op sy beurt weer saambestaan met ander nog groter seepbelle, soos byvoorbeeld verskillende nasies binne die sg. "Christendom" of "Islam".
Alle seepbelle is natuurlik nie reëel nie. Elke verhaal of storie wat vertel word skep 'n eie seepbel waarin dit afspeel – met 'n eie skepping van ruimte, tyd, moraliteit en karakters. Dink byvoorbeeld aan die ruimte en tydsgewrig geimpliseer in die Rooikappie-en-Wolf-, of Sneeuwitjie-en-die-sewe-Dwergies stories. Elke storie se 'seepbel' word geskep beide deur dit wat in die storie direk gesê word en dit wat gewoonweg deur die aanhoorder/leser bygebring word uit eie agtergrond.
Wat hieruit duidelik behoort te wees is dat seepbelle nie gelyk is aan die realiteit nie, al dink ons almal ons seepbelle is die realiteit. Soos mens leer, lees en veral reis kom mens die beperkings van jou eie seepbel agter, en as jy verstandig is word jou seepbel dienooreenkomstig vergroot of aangepas. Ongelukkig, soos mens ouer word, word sommige mense se seepbelle effens verhard en is hulle moeiliker aanpasbaar by nuwe omstandighede. Nou gebeur dit dat seepbelle met mekaar of met realiteit bots en dan noodwendig vervorm word of selfs bars.
Seepbelle is invloedryk en kan gevaarlik wees. Laat ek 'n voorbeeld noem. Daar is 'n seepbel wat opgeblaas word of is wat sê dat mense soos ek uitgewis of weggeruim moet word uit die land en dat my eiendom vervreem en my bydrae tot die land ontken moet word omdat 'ons' dit kwansuis gesteel het. Daarenteen sê ek uit my seepbel : "Ek het van niemand iets gesteel nie – inteendeel. My pa het van niemand iets gesteel nie – inteendeel. My oupa het van niemand iets gesteel nie – inteendeel. So ook nie my oupa grootjie of die se pa of die se pa nie. Sovêr ek weet het selfs Jan van Riebeeck nie iets van iemand gesteel nie"
Elke Jan Rap en sy idioot kan sien dat die twee seepbelle onversoenbare teenstrydighede bevat, maar hulle moet saambestaan binne die groter seepbel van ons land en ons tyd. Kan dit? Mens kan jouself baie voorbeelde in die wereld se geskiedenis indink waar dit nie kon nie – dink maar aan die Midde-Ooste.
Daar is net een oplossing, en dis van buite al ons seepbelle. Oor daardie oplossing word berig in Efesiërs 2:14, maar ek twyfel of ons dit kan hoor......