Skaapbrandsiekte – behandeling en beheer | Landbou
Skaapbrandsiekte – behandeling en beheer
In ons omgewing het skaapbrandsiekte uitgebreek. Hoe beheer en behandel ek die siekte?
Mens hoor dikwels dat die behandeling vir skaapbrandsiekte oneffektief is en dat die myte weerstandig is teen die bestaande middels. In die oorgrote meerderheid van gevalle is dit eerder ‘n geval van hoe die middels gebruik word wat veroorsaak dat behandeling oneffektief is as dat die middels nie werk nie. Dit is van uiterste belang dat elke dier op ‘n plaas behandel moet word. Deur net een dier oor te slaan, kan die hele siekte weer van vooraf begin.
Alle skape en bokke op ‘n besmette eiendom moet, sodra skaapbrandsiekte gediagnoseer is, met ‘n middel wat vir die behandeling van skaapbrandsiekte in die spesifieke ras goedgekeur is onder Wet 36 van 1947, behandel word.
Hoewel daar inspuitbare middels is wat goedgekeur is vir brandsiekte in bokke, is die middels nie geregistreer vir die gebruik vir skaapbrandsiekte nie en daarom moet bokke gedip word met ‘n dip wat vir skaapbrandsiekte geregistreer is. Die rede is dat die skaapbrandsiekte myt nie op bokke voed nie en daarom nie blootgestel sal word aan ‘n inspuitbare oplossing nie. Die inspuitbare behandeling sal dus oneffektief wees.
Skape kan gedip word met ‘n geregistreerde dipmiddel of behandel word met ‘n geregistreerde inspuitbare middel. Onder die dipmiddels kan daar gekies word uit een van die volgende groepe:
Organofosfate en Karbamate (bv. diasinon 30%)
Piretroïede (bv. deltametrien)
Formamidiene (bv. amitras)
By die inspuitbare middels kan daar ‘n keuse gemaak word tussen die makrosikliese laktone (bv. ivermekten) of ‘n mengsel wat ‘n makrosikliese laktoon bevat (bv.ivermektien en klosantel).
Groot sorg moet geneem word dat hierdie middels volgens die korrekte dosis en tussenposes aangewend word. In die geval van besmette kuddes of diere op kontakplase, bepaal die regulasies onder die Dieresiektewet dat diere twee keer behandel moet word met ‘n tussenpose van nie minder as 7 dae nie en nie meer as 10 dae nie. Dit is om te verseker dat al die nuut uitgebroeide myte wat nog in die eierstadium was met die eerste behandeling aan voldoende konsentrasies van die middel blootgestel word..
Skape met lang wol of skape wat erg aangetas is, moet eers geskeer word alvorens hulle gedip word. Korste wat voorkom op diere wat erg aangetas is, moet eers sag gemaak word met dipvloeistof om die penetrasie van die dip te verseker alvorens die diere gedip word. Diere moet in die dip bly vir ten minste 2 minute en hul koppe moet ten minste 2 keer ondergedompel word tydens die dipproses. Die gebruik om dip op diere te spuit, is oneffektief aangesien behoorlike penetrasie nie plaasvind nie en daar steeds myte sal wees wat nie blootgestel word aan die dipstof nie. Waar diptenks nie beskikbaar is nie kan die diere in groot dromme gedip word.
Alle diere wat reeds behandel of gedip is, moet duidelik gemerk word (“gekol word”) met ‘n maklik waarneembare oliebasis verf. Die kleure van die verf wat met die eerste en die tweede behandelings gebruik word moet duidelik van mekaar verskil, bv rooi en groen. Die rede hiervoor is om te verseker dat alle diere twee keer behandel word en dat dit maklik gesien kan word. Soos reeds gesê is, is dit uiters belangrik om elke dier op die plaas te behandel om herbesmetting van behandelde diere te voorkom.
Die eienaar of die bestuurder van die eiendom wat onder kwarantyn geplaas is, is verantwoordelik vir die verskaffing van akkurate skaap- en bokgetalle soos opgeteken na die eerste en weer na die tweede behandeling. Enige teenstrydigheid in die getalle moet verduidelik word, verkieslik aan die hand van aangetekende rekords en beëdigde verklarings mag vereis word. As enige dier of diere oorgeslaan is met enige van die behandelings, word dit nie as ‘n behandeling beskou nie. Dit beteken dat in sulke gevalle, boere moontlik drie of selfs meer kere sal moet behandel, totdat twee volledige behandelings op alle diere binne die voorgeskrewe tydperk gedoen is.
Die skaapbrandsiekte myte kan tot 17 dae oorleef in ‘n kraal en dus moet krale waar besmette diere was minstens 17 dae leeg staan. Dit is ook goeie praktyk om die diere na ‘n skoon kamp te skuif na elke behandeling. Nie net voorkom dit moontlike herbesmetting nie, dit help ook op groot ekstensiewe plase om seker te maak dat alle diere behandel is en dat behandelde diere nie per ongeluk met onbehandelde diere in aanraking kom nie.
Die boer of die bestuurder van die eiendom wat onder kwarantyn geplaas is, moet die behandeling toedien soos gespesifiseer in die regulasies. Indien vereis, moet ‘n beëdigde verklaring binne twee weke na die laaste behandeling by die relevante Staatsveeartskantoor ingehandig word. So ‘n beëdigde verklaring moet die volgende inligting bevat:
Die naam van die produk en die dosis waarteen dit toegedien is (ware gewig soos geweeg van verteenwoordigende groep diere moet ingesluit word);
‘n Afskrif van die bewys van betaling vir die produk moet aangeheg word aan die beëdigde verklaring en die vervaldatum en groepnommer van die produk moet gemeld word;
Die datum van die eerste behandeling sowel as die aantal diere wat op genoemde datum behandel is;
Die datum van die tweede behandeling sowel as die aantal diere wat op daardie datum behandel is;
‘n Verduideliking moet gegee word van enige teenstrydighede in die getal diere wat behandel is op die twee datums, byvoorbeeld nuwe lammers wat gebore is of vrektes.
‘n Boer wie se eiendom onder kwarantyn is, kan toestemming vra by die betrokke Staatsveearts om van hul diere na ‘n goedgekeurde abattoir te neem vir slagdoeleindes. So ‘n abattoir moet vooraf toestemming verleen daartoe en moet die fasiliteite hê om die velle van hierdie diere in kwarantyn te hou. Indien toestemming verleen word, moet die nodige reëlings met die Staatsveeartskantoor getref word sodat die voertuig op die plaas geseël kan word en ‘n Rooikruis permit uitgereik kan word wat die diere moet vergesel. Sodanige beweging mag slegs plaasvind in ooreenstemming met die voorwaardes wat op die permit gestipuleer word. Groot sorg moet geneem word om ten alle tye te hou by die onttrekkingsperiode vir die middels soos deur die vervaardigers voorgeskryf word.
Na die tweede behandeling gedoen is en die kwarantynperiode verby is, moet die diere geïnspekteer word. As die diere skoon is, sal die verantwoordlike staatsveearts die kwarantyn lig. Indien daar steeds verdagte letsels is, moet verdere velskraapsels geneem word. Indien dit negatief is, sal die staatsveearts die kwarantyn lig. Indien dit weer positief is moet die hele proses weer van vooraf begin.
Diere kan een maal jaarliks behandel word as ‘n voorkomingsmaatreël. Dit moet verkieslik in samewerking met buurplase gedoen word sodat alle potensiële besmettings uitgeroei kan word en buurplase mekaar nie weer kan besmet nie.
Geskryf deur: dr Arthur Victor, Adjunk Direkteur: Veterinêre Publieke Gesondheid, Noord-Kaap.