Bewusmaking oor outisme en ander gestremdhede | Die Nuus in Afrikaans - Koerant.co.za
Bewusmaking oor outisme en ander gestremdhede
Uiteindelik kom hy in ‘n verligte vertrek waar ‘n jong swart vrou met ‘n pen aan haar voorkop vasgemaak besig is om aandagtig te tik. Sy word van die besoeker bewus en kyk op. Sy het nie arms of bene nie, maar ‘n breë glimlag wél, en dié is eg … al kon dit ‘n kwaaddoener van die straat gewees het wat ongehinderd tot daar gevorder het.
Sowat 4,4 persent van Suid-Afrika se bevolking, byna 2 miljoen mense, het gestremdhede, maar van die instansies wat met dié saak werk, beraam dit op sowat 3,5 miljoen. Hulle maak minder as een persent van die land se arbeidsmag uit, en sowat 0,38 persent van die staat se werksmag. Sowat 20 persent van die mense met gestremdhede is gehoorgestremd, waarvan sommiges multi-gestremd is.
Meer as ‘n miljoen Suid-Afrikaners is gesiggstremd, sowat 400 000 is gehoorgestremd, meer as 50 000 is fisies gestremd, en sowat 200 000 is verstandelik of geestelik gestremd.
Sowat 17 persent van die verhoogde syfers word aan uitgebreide definisies en ‘n beter opvangs toegeskryf.
Die outismspektrum is baie wyd, en elke persoon met outisme het nog soos enige ander mens sy eie eienskappe. Baie eienskappe word in ‘n mindere of meerdere mate gedeel. Tipies is egter ‘n probleem met spraak, en selfs begrip, en ‘n neiging om veral in groter groepe nie sosiaal gemaklik te verkeer nie. Splintervermoëns kom soms voor waar die lyer op dieselfde vlak, of selfs beter as tydgenote kan presteer, byvoorbeeld met syfers, sport of kunswerk. Outisme en Williamssindroom word in ‘n klein persentasie gevalle met savantisme geassosieer – dit is waar die persoon oor die een of ander onbegrypbare genialiteit beskik soos om ‘n ganse argief se inhoud uit sy kop te ken, of sportuitslae oor jare te memoriseer, of ongelooflike wiskunde te kan doen. Daar word soms verkeerdelik geglo dat alle outismegevalle oor dié eienskappe beskik.
Sommige outismelyers, veral met Aspergersindroom, lei normale of taamlik normale lewens, soos Daantjie (Dinamiet) Badenhorst wat Noot vir Noot en Flinkdink gewen het. Baie het te groot beperkings en kan byvoorbeeld nie regshandelingsevoegd word nie, en multigestremdheid kom ook voor.
Ten spyte van suksesse wat met muise met Rett se sindroom behaal is, is wetenskaplikes nie positief dat geen-terapie outismegevalle sal kan genees nie. Daar word ook na stamselbehandeling gekyk, maar dit blyk dat dit ook met intensiewe terapie gepaard moet gaan. In dié stadium word die beste prognoses behaal deur vroeë intervensie-terapie, ‘n besonder duur proses. Dit behels egter dat die gevalle vroeg gediagnoseer moet word, terwyl dit dikwels eers van ouderdom twee af begin manifesteer. Die ouers moet dan ook vermoënd wees em hierdie terapie te kan bekostig.