Gelaai op 24 April 2012
Na ’n web-soektog het Nadine uitgevind dat professor Martin Breitenbach van die Departement Ekonomie aan die Universiteit van Pretoria uitgebreide navorsing op die gebied van ontwikkelingsekonomie gedoen het, wat navorsing oor informele handelaars ingesluit het.
Martin het ’n paar jaar gelede opnames binne die swart township-gemeenskappe gedoen, wat lig gewerp het op hoe hulle te werk gaan en met watter soort informele aktiwiteite hulle hul bestaan maak. Hierdie opnames is regdeur Suid-Afrika gedoen en in dieselfde areas oor ’n aantal jare herhaal. Martin was verantwoordelik daarvoor om die onderhoude in die Pretoria-townships van Mamelodi, Atteridgeville, Soshanguve en Mabopane te voer.
Die opname het gevind dat die meerderheid informele handelaars in hierdie townships ongeletterd is met slegs sowat 40% van die deelnemers wat graad tien of ’n hoër kwalifikasie voltooi het. Rofweg 58% van die deelnemers was vroue. Die oorgrote meerderheid van informele ondernemings was oorlewingsondernemings. Sommige van hierdie handelaars het tot vyf of ses afhanklikes ondersteun en het skaars genoeg verdien om ’n minimum bestaansbedrag van $2 per dag vir hulself en hul afhanklikes te handhaaf. Baie immigrante van elders in Afrika, sommige van wie uiters vaardig, het die afgelope paar jaar informele handel as ’n middel gebruik om werk in die formele ekonomie te bekom terwyl hulle wag om wettige verblyf te kry.
Martin het gedurende die onderhoud klem gelê op hoe moeilik dit is om die grootte van die informele ekonomie akkuraat te meet, met verwysing na die onlangse omstrede debat tussen StatsSA en Adcorp as ’n voorbeeld van hoe uiteenlopend verskillende skattings kan wees. Hy het ook die wêreldwye styging van werkloosheidsyfers uitgewys en die toenemende bydra van die informele sektor as ’n werkgewer in Suid-Afrika en elders ter wêreld. Martin het beklemtoon dat informele handelaars slegs ’n klein persentasie van totale informele aktiwiteit met betrekking tot waarde verteenwoordig. Hy sê dat sommige informele ondernemings omsette van R1 miljoen of meer kan bereik en soms van gesofistikeerde vervaardigingstegnologie gebruik maak.
Op die vraag oor die grootte van Suid-Afrika se informele sektor, het Martin geantwoord dat skattings oor werksaamheid in die informele ekonomie tussen 25% en 30% van totale indiensneming wissel, terwyl die informele ekonomie se geskatte bydra tot totale inkomste in die Suid-Afrikaanse ekonomie tussen 10% en 12% wissel.
Die verslag is in twee dele uitgesaai, met Deel I wat op 28 Februarie 2012 uitgesaai is en Deel II op 20 April 2012. Klik hier om na Deel I van die uitsending te luister.
Nadine Lindner, links, voer ’n onderhoud met ’n informele handelaar.