Die tweede Sondag van Advent word tradisioneel Sondag van "vrede" genoem.
Samehang en verhaallyn van die vier tekste:
Tema: Oproep tot bekering
Die koms van die Verlosser – wat só betekenisvol is dat Hy deur 'n boodskapper/wegbereider voorafgegaan word – het bepaalde konkrete gevolge. Hy kom louter en suiwer sy volk/kerk tot 'n lewe van geregtigheid (Mal 3) en Hy verlos ons tot 'n nuwe lewe (Luk 1).
Hierdie nuwe lewe word gekenmerk deur progressie en groei – die goeie werk begin in ons deur God, lei tot 'n toename in liefde en wil kulmineer in 'n volkome regte verhouding met God (Fil 1).
Uiteindelik is daar die appèl tot bekering tot hierdie nuwe lewe by monde van die Christus se wegbereider: dat hierdie verlossing waarlik almal se deel sal word (Luk 3).
7Dit is ook heeltemal reg dat ek so oor julle almal dink, omdat julle my na aan die hart lê.. Julle deel immers almal saam met my in die genade wat God my gee, sowel in my gevangenskap as in my verdediging van die evangelie en die bevestiging van die waarheid daarvan. 8God is my getuie, Hy weet hoe ek na julle almal verlang met die liefde van Christus Jesus in my hart.
Ek gaan nou my boodskapper stuur
17Julle het die Here moeg gemaak
met wat julle gesê het,
en dan vra julle nog:
"Waarmee het ons Hom
Julle het dit gedoen toe julle gesê het:
"Vir die Here is almal
wat verkeerd doen, goeie mense,
Hy hou van hulle,"
of toe julle gevra het:
"Waar is die God wat reg
moet laat geskied?"
sodat hulle aan die Here 'n offer kan bring
5Dan sal Ek na julle toe kom as regter:
Ek sal sonder versuim regspreek
teen dié wat hulle met toordery ophou,
teen die egbrekers
en dié wat vals ede aflê,
teen dié wat die dagloner te kort doen,
die weduwee en die weeskind veronreg
en die vreemdeling verdring,
teen dié wat nie vir My eerbied het nie,
Dié boek het bekend gestaan as: "Die boek van die Twaalf", of die "Kleiner Profete", of soms net "Die Twaalf". Daar is natuurlik ook die "groter" profete: Jesaja, Jeremia en Esegiël. Daniël, hoewel ook gereken as 'n profeet, word in terme van die indeling van die OT by die Geskrifte gereken. Dit is ook belangrik om te onthou dat die term "kleiner" net na die lengte van die onderskeie profetiese boeke verwys – die langstes, Hosea en Sagaria het 14 hfste. en die kortste, Obadja 1 hfst. – nie na hulle belangrikheid of betekenis nie.
Die twaalfde boek, Maleagi, ongeveer sestig jaar na Sagaria, rond die boodskap van die Kleiner Profete af deur hulle op te roep om die verbondsverhouding met God heelhartig te handhaaf deur Hom nie te minag nie, terwyl hulle wag dat sy deurlugtige "dag van die Here" sal aanbreek.
Ironies genoeg beteken dit dat die Leviete en priesters ook daaronder ly deurdat daar geen voorsiening vir hulle is nie. Hulle is egter in die eerste plek aandadig daaraan deurdat hulle self die Here minag in hulle dienswerk.
Die omstandighede waarbinne dié boodskap van Maleagi dus gelewer word, lyk dus na die tyd van Nehemia, waarskynlik sy tweede termyn in Jerusalem van ongeveer 432 v.C. af. Dit lei ons af onder andere uit die feit dat Maleagi van 'n Persiese goewerneur praat (1:8 – die Persiese woord vir goewerneur word gebruik) en weens die feit dat Nehemia dieselfde tipe priesterlike nalatigheid en godsdienstig-gemengde huwelike aanvat (Neh. 13) as waaroor Maleagi kla. Lees meer oor dié tydperk in Nehemia se lewe in my vorige bydrae daaroor: Nehemia 13 – Nehemia stel nog hervormings in met sy tweede termyn.
dat Hy hulle nie liefhet nie (1:2-5 – Hulle kla: "Hoe het U ons lief?"), en
dat Hy niks doen aan boosheid en onreg nie (2:17 – Hulle kla: "Almal wat verkeerd doen, is goed in die oë van die HERE, met húlle is Hy ingenome." En: "Waar is die God wat oordeel?").
dat hulle self onreg doen met onder andere toordery, egbreuk, godsdienstig-gemengde huwelike, vals eedswerings, die uitbuiting van weerloses in die samelewing, en halfhartige godsdienstige handelinge (offers en tiendes). Dit is dinge wat God veroordeel. (2:17-3:5; 3:13-4:3).
Die probleem met die volk is dat hulle self onreg doen met dinge wat getuig van 'n halfhartige dien van die Here wat ook tot onreg in die gemeenskap lei. Hulle is onder andere skuldig aan toordery, egbreuk, godsdienstig-gemengde huwelike, vals eedswerings, die uitbuiting van weerloses in die samelewing, en halfhartige godsdienstige handelinge (offers en tiendes).
Sondag van Vrede
(In die liturgie word weer gebruik gemaak van Bybelmedia se Woord en Fees 2013/14. As julle nie verlede week aandag gegee het aan Wêreldvigsdag nie, kan julle dit gerus hierdie week doen. Sien verelde week se liturgiese voorstelle.)
Toetrede: Lied 354 "O Christus, ons verlange "
Aanvangswoord: (Lukas 1: 68-69)
Lofsang: Lied 323 "Uit droë hout spruit lewe'
Aansteek van tweede Adventskers (Geloofsbelydenis): Lied 284 Laat, "Heer, u vrede deur my vloei"
Gebed: Lied 178 of VONKK 26 of Flam 20
Skriflsesing: Maleagi 2:17-3:5
Skuldbelydenis / Toewyding
Genadeverkondiging: Lukas 1:76–79
Respons: VONKK 128 of Lied 329
Slotsang: VONKK 91 of Lied 332
Respons: Lied 369 of VONKK 65
Lied 354 "O Christus, ons verlange"
"Lofwaardig is die Here,
'n Sterk Verlosser het Hy
(Lukas 1: 68-69)
Lied 323 "Uit droë hout spruit lewe"
Aansteek van tweede Adventskers (Geloofsbelydenis): ondag van Vrede
Liturg: Ons verwerp alle vorme van geweld en ontmensliking omdat ons glo in God die Vader.
Gemeente: Die Een wat die wêreld geskep het en wat dit daagliks onderhou.
Liturg: Ons erken die menswaardigheid van alle mense omdat ons glo in Jesus Christus.
Gemeente: Die Een wat die pyn en lyding van hierdie wêreld op homself geneem het.
Liturg: Ons praat en leef profeties omdat ons glo in die Heilige Gees.
Gemeente: Die Een wat ons roep vanuit ons magteloosheid.
Liturg: Vrede is moontlik omdat ons God ken as Vader, Seun en Gees. Amen.
Sang terwyl die kers aangesteek word:
Lied 284 "Laat, Heer, u vrede deur my vloei" terwyl die tweede Adventskers aangesteek word.
VONKK 26 Christus Verlosser of
Jy kan 'n video wys van iemand wat glas blaas en die inleiding van die preek gebruik as familie-oomblik. Hier is 'n mooi, kort video.
Ons leer by Maleagi dat God nie altyd saggies en teer is nie. Soms dring God daarop aan dat ons verander, roep God ons tot dapper dade. Dis soos in C.S. Lewis se boek "The Lion, the Witch and the Wardrobe". Wanneer die kinders hoor dat hulle Aslan gaan ontmoet, is hulle met reg bekommerd.
"Is hy 'n man?" het Lucy gevra.
"Aslan, 'n man?" het Mnr. Bewer streng gesê. "Beslis nie. Ek sê vir jou, hy is die Koning van die oerwoud, die seun van die groot Koning-Anderkant-die-See. Weet jy nie wie is die Koning van die oerwoud nie? Aslan is 'n leeu, die Leeu, die Groot Leeu."
"Ooh" het Susan gesê. "Ek het gedink hy was 'n man. Is hy… veilig? Ek sal nogal gespanne wees om 'n leeu te ontmoet."
"Dit is so, skatjie, en moenie 'n fout maak nie," het Mev. Bewer gesê, "as daar enige iemand is wat voor Aslan kan verskyn sonder dat hulle knieë bewe, is hulle of dapperder as meeste of net gewoon laf."
"So, hy is nie veilig nie?" het Lucy gevra.
"Veilig?" het Mnr. Bewer gesê. "Hoor jy nie wat Mev. Bewer vir jou sê nie? Wie het iets gesê oor veilig? Natuurlik is hy nie veilig nie. Maar, hy is goed. Hy is die Koning."
(Hierdie gesprek is nie in die fliek nie.)
Kinders moet soms medisyne drink wat sleg smaak. Of dalk moes van hulle al na 'n besering oefeninge doen wat hulle seer gemaak het. En meeste kinders weet dat die dissipline om suksesvol te wees in musiek of sport, nie altyd lekker is nie. Hierdie ervarings sal hulle help om Maleagie se boodskap te hoor – dat ons soms moeilike dinge moet doen om dié mense te wees wat God ons geskape het om te wees.
[Nota: Dit word aanbeveel dat die Skriflesing strek van Maleagi 2:17 tot 3:4 of 3:5.]
Ontmoet Simon. Simon is die stigter en direkteur van Alisim Glas, 'n klein besigheid wat hy in 2003 gestig het. Simon is 'n glasblaser, en hy skep dus skep glasprodukte.
Aanvanklik het die klein maar suksesvolle besigheid uit sy huis in die klein dorpie Joska, naby Nairobi in Kenia, geopereer. Simon het die besigheid as "jua kali" begin, wat letterlik beteken hy het "onder die warm son" gewerk. Dit bedoel hy het begin met wat hy gehad het, en sy besigheid opgebou met die basiese middele en geleenthede tot sy beskikking.
Op die oomblik is Simon se produksievermoë nog klein. Hy beplan egter groei. Met sy spaargeld, beleggings en lenings het hy 'n klein stukkie grond naby sy bestaande werkswinkel gekoop. Hy wil 'n groter werkswinkel bou wat meer kan produseer. Op hierdie manier maak hy toenemend 'n impak as werkskepper op 'n klein gemeenskappie in Kenia.
Deur vuur heen
Glasblaas werk met vuur. Die rou materiaal waaruit glas bestaan word verhit tot meer as 1,300 grade Celsius. Teen hierdie temperatuur vorm die glas as 'n vloeistof wat wit van die hitte is. Nadat al die lugblasies en onsuiwerhede uit die glas gekom het, word die temperatuur verlaag tot sowat 1,100 grade. Nou is die glas 'n helder oranje kleur, en kan die glasblaser sy werk doen.
Die tegniek om glasvoorwerpe uit gesmelte glas te blaas, dateer reeds uit die eeu net voor Jesus gebore is. Die glasblaser gebruik 'n blaaspyp wat self verhit word. Daarna word dit in die gesmelte glas gedruk om 'n hoeveelheid glas "op te tel". Dit werk byna soos heuning wat om 'n lepel gedraai word om dit op te tel. Hierna word die glas op 'n dik plaat staal gerol om vorm daaraan te gee. Tradisioneel is marmer in plaas van die meer moderne staal gebruik. Dit skep 'n lagie koel glas aan die buitekant, wat die blaas van 'n vorm in die gloeiende glas vergemaklik.
Nou is die glas gereed om geblaas en gevorm te word. Die glasblaser blaas lug in die glas en kan dit ook vorm met verskillende instrumente. Daarna word die voet en opening van die glas afgewerk, en het mens 'n wonderlike produk.
Naas die vrye blaas van glas, kan die glas ook in voorafvervaardigde vorms geblaas word. Die buitekant van die glas druk teen die vorm vas, en so kry die glas 'n bepaalde vorm.
Die ongelooflike skoonheid van goeie glas word gebore uit die vuur waardeur dit gesmelt en gesuiwer word. Daarna moet dit met vaardigheid afgerond word.
Die smeltkroes van vuur skep geleenthede. Dit ken ons baie goed. Nie net pragtige glas nie, maar ook suiwer edelmetale soos goud en silwer word uit die reinigende en vormende effek van vuur gebore. Vuur en smeltkroes skep inderdaad wonderlike geleenthede.
In ons teks is reiniging ook ter sprake, omdat die volk van God suiwering nodig het.
Die toneel is die Ou Testamentiese Godsvolk waarvan 'n oorblyfsel teruggekeer het na die ballingskap in Babel. Hulle is nou geruime tyd terug in Jerusalem, die stad is herbou en die tempel is ook weer opgerig.
Waar die volk aan die begin opgewonde was oor die herstel van stad en tempel, begin die toewyding nou af te neem. Ons lees dat die altaardiens herstel is (1:7), maar dat die priesters laks geraak het. Die Here is met minagting behandel (1:6). Daarom minag ook die volk die Here deur blinde, siek, lam of verminkte diere, en soms selfs gesteelde diere te offer (1:8, 13-14) en daarby nie hulle volle tiendes te bring na die tempel toe nie (3:6-12).
Die Leviete en priesters ly daaronder deurdat daar geen voorsiening vir hulle is nie. Hulle is egter in die eerste plek aandadig daaraan deurdat hulle self die Here minag in hulle dienswerk.
Onreg bring voorspoed
In Maleagi 2:17 word 'n verdere aanklag teen die volk uitgespreek. Die volk het die Here moeg gemaak. Hoe? Hulle kyk om hulle rond en maak die optelsom dat dit goed gaan met hulle wat onreg pleeg. Dit wil lyk asof hulle wat geen erg het aan God en geen snars omgee vir die gebooie nie. God se opdrag tot sorg van die armes en noodlydendes word verontagsaam. In die wandelgange begin die gerugte dus sirkuleer dat God nie omgee as daar ongeregtigheid geskied nie en dat God die onregverdiges ondersteun, selfs aan hulle kant is. Die resultaat van hierdie gerugte is dat die volk self dade van ongeregtigheid begin pleeg. Hulle is nie meer getrou aan die verbondsverhouding met God nie.
Die Here is vanselfsprekend nie tevrede nie. God reageer deur Maleagi op hierdie gerugte. God gee sy visie van die nuwe toekoms wat Hy vir Israel beplan. Hy gaan beslissend in die volk se geskiedenis handel. 'n Boodskapper of profeet word voorspel wat die pad sal gereedmaak. Die profesie verwys na een of meer persone wat sal kom. Een sal kom om die pad vir die Here reg te maak. Die ander sal God se werk doen. Ons dink daarom aan Johannes die Doper, die wegbereider vir Jesus, en ook aan Jesus self wat sou kom.
God se (G)gestuurdes sal die volk op die regte pad lei om God en medemens weer suiwer te dien.
Net so belangrik soos die figure wat God gaan stuur, is ook die aksie wat God deur hulle gaan voltrek. In die lig van die feit dat die volk God moeg maak, sou mens 'n reaksie van oordeel en vernietiging verwag. Wat aangekondig word, is egter nie 'n vuur van vernietiging nie, maar eerder 'n vuur van suiwering. 'n Geweldige warm vuur en sterk seep word voorspel sodat daar 'n proses van suiwering kan plaasvind. Dit begin by die Leviete, wat vir die tempeldiens verantwoordelik is. Daarvandaan sal dit uitkring:
Dan sal die offer van Juda en Jerusalem
soos in jare lank verby (3-4).
Doel van die suiwering
Die doel van die suiwering, so blyk dit uit vers 5, is om die verbondsverhouding te herstel:
Dan sal Ek na julle toe kom as regter:
sê die Here die Almagtige (5).
God gaan die volk met groot moeite en sorg eerder suiwer as vernietig. Die proses van suiwering is natuurlik pynlik, veral as al die leuens, valsheid en onsuiwerheid wegbrand. Die doel is egter om die geloofsgemeenskap te herinner waarop dit regtig aankom, naamlik dat hulle geroep word om in 'n egte verhouding met God te staan, en sodoende ook met die gebroke wêreld.
God roep die verbondsgemeenskap om deel te word van die beweging na die wêreld toe en om te sorg vir die arme, die vreemdeling en vir hulle wat verstoot word. Die smeltkroes dien hierdie doel. God brand die gedrag wat skade doen, weg. Die miskenning van die arme en die noodlydende doen die verbondsverhouding skade aan. Dit is die hart van God dat die arme en die noodlydende versorg en beskerm word. Om gesuiwer te word, soos die teks dit voorop stel, is om 'n gemeenskap te wees wat in 'n opregte, gehoorsaam verhouding met God leef en om reg te laat geskied aan die weerloses.
Dit verg nie veel verbeelding om na ons eie tyd en omstandighede te kyk en die ongehoorsaamheid aan God raak te sien nie. Baie mense verbreek die verhouding met God omdat dit nie vir hulle sin maak nie. Mense begin dink die onregverdige en skurkagtige mense gaan vooruit. God gee nie om oor onreg nie. Daarom is dit beter om die rug op God te draai en liewer te leef soos jy wil.
Dit is in die karakter van God om suiwerend by sy volk betrokke te raak. Daarom kan ons gerus oop wees vir die suiwering van God. Ons roeping is om lig te wees wat duisternis verdryf, sout wat bederf keer, suurdeeg wat die hele deeg deursuur en so reinig om aan God se bedoelinge te voldoen.
Ons eie suiwering
Dalk moet ons minder besorg wees oor ander se onsuiwerheid voor God, en meer oor ons eie proses van geestelike vernuwing. Hoe kan ons voor God gaan staan, by God aanklop om ons individuele en gemeenskaplike lewens voor God bloot te lê? Wat is nodig om die behoefte tot eie suiwering te ontwikkel en voor God uit te spreek?
God se belofte is dat God sy volk vernuwe, reinig, vorm om vir Hom diensbaar te wees. Dit verg sondebelydenis en bekering, maar ook die hernude ontdekking van God se liefde en genade. Op voetspoor van die reiniging van goud en silwer in die smeltkroes, of die wonderlike vorme wat die glasblaser uit die smeltkroes van glas te voorskyn bring, kan ons ons eie vernuwing en gehoorsaamheid van God afbid.
Ons vind 'n aangrypende voorbeeld van hierdie soort benadering in die woorde van N P van Wyk Louw in die gedig "Vroegherfs".
Ons teks moedig ons aan om ook ons lewe voor God oop te stel vir suiwering, en om sodoende gestroop te word van alles wat "pronk en sieraad" is. Eerder as 'n boodskap van straf en verdoemenis, word die teks 'n uitnodiging tot inkeer en 'n voorbereiding om die Een te vier wat ons in voorbeeld kom wys het hoe 'n lewe na God se hart werklik lyk.
Ons is tans in die Kerstyd. Ons vier die koms van die Een wat deur Maleagi en later Johannes die Doper aangekondig is. Die Een wat kom ons ons lewens te vernuwe, deur Woord en Gees.
Laat ons in die Kerstyd bid: O, kom Skepper Gees, o kom Lewende Here Jesus Christus en vernuwe ons!
Kom ons stel ons lewe voor God oop vir suiwering.
Sagaria sê in Lukas 1:76–79 oor Johannes:
"En jy, kindjie,
om kennis van verlossing
danksy die genadige ontferming
om lig te bring aan dié
Kom ons leef dan vanuit hierdie kennis van verlossing deur vergifnis van ons sondes, danksy die genadige ontferming van ons God.
VONKK 128 Eer Aan God of
Lied 329 "Want so lief ht God die wêreld gehad"
VONKK 65 Ere Aan God In Die Hoogste (kanon)
Teks: Gloria in excelsis Deo – Lukas 2:14 Melodie: Gloria in excelsis Deo – Ludwig Ernst Gebhardi 1830