June | 2017 | Trish Goosen June 2017 – Trish Goosen
June 26, 2017 trishgoosen 1 Comment
(Ek leen hierdie sêding (bo) by Vannie Kaap se Facebook-blad. Dié mense weet hoe praat die Capies. Besoek hul by https://www.facebook.com/vanniekaap.co.za/ )
Ák en my mô gaan Kôp toe …
Nee, ek vloek jou nie. Lees dit gou weer, dié slag hardop. Nou klink jy soos 'n gebore Joh'burger. In die Weskus praat ons effe platter. Dis mos 'n local dêng en local is lekka, masekjênd!
Dan is daar dié van ons wat Velleghif sê in plaas van Velddrif. Slat daai spraakterapeut met 'n papsnoek! Brei is g'n spraakprobleem nie. Dis 'n Sandveller se geboortereg.
Ons smaak om te pghaat soes ons pghaat, want ons is vannie Kaap. En hier bedoel ek Kaapstad, die Weskus, die Suid-Kaap, die Noord-Kaap en veral die Namakwaland met sy innemende sêgoedjies en ráák beskrywings.
Elke Kaapse streek het sy eie manier van praat ontwikkel. Oor die dekades het Afrikaans, Engels en outentieke sleng-streektaal verstrengel geraak en hieruit is 'n interessante, kleurvolle, mengelmoes van 'n oppie-straat-kletstaal gebore.
Afrikaaps – soos die bekende teaterproduksie homself ook roep – is 'n goeie naam vir ons lekkerpraat-straattaal.
Dis ons erfenis en ons is soema rerag baie trots daarop.
En dis deesdae hoog mode, hoor. As die Gautengelengers kom kuier, loop koop hulle dadelik T-hemde en koffiebiekighs met Afrikaapse sêgoed op. Dis vir brêg om die braaivleisvure daar in Roodepoort.
Ons taal is outentiek, dis ougat en poenantjies, só eie aan ons, maar . . . O, bose bokkom! Onse mense kan nie spel nie. Dis veral die jong Weskus-kinnighs, gedurig op hul fone, wat sukkel om onderskeid te tref tussen formele taal – die manier hoe ons 'n ding skryf – en fonetiese taal – die manier hoe ons hom sê.
En dan is daar nog Facebook- en WhatsApp-taal wat die horries drie verdiepings hoog op my kop laat staan.
"Hri, wne km j n m hys tu? Huko j so stil?" Dís nou 'n literêre juweeltjie as jy ooit een gehoor het.
Ek wonder wat maak hy met al die tyd wat hy spaar deur sy woorde nie uit te skryf nie? Aikona! Dis lui, dis lelik en dis 'n lekker verskoning as jy nooit geleer spel het nie.
Maar laat ek nou maar nie ons gewone Weskus-brasse en -brassinne te kwaai oordeel nie.
Dalk kan ons die skuld aan die moderne digitale era gee. Kinders lees mos nie meer nie, kyk net prentjies en YouTube. Dit dáár gelaat, besighede wat per ongeluk (omdat hulle nie in Ingels kan spel nie) Afrikaaps op hul amptelike sake-korrespondensie of winkelvensters gebruik, kom baie onprofessioneel voor. 'n Bekende winkel hier op onse Weskusdorpie adverteer gereeld op hul borde dat hulle petty pens en baby merrows verkoop.
A nee, a, man!
Dink net hoe lag die besoekers wat hier kom vakansie hou vir ons. Julle is 'n oulike winkel, maar koop asseblief 'n woordeboek. Of gebruik ten minste Google-vertaal, dit werk ook . . . meestal.
So 'n paar jaar terug het ons gaan eet by 'n oulike plekkie in Saldanha. Op die swartbord was die special van die dag, 'n seekos-platter geskryf met die volgende: Hake, 4 queen prawns, calamari, crap and chips.
Ek het eerder 'n kaasburger bestel, want as ek crap wou eet, het ek sommer my kind se vuil Kimbie nader getrek.