Marthie Schoeman rig op ’n helder Sondagmôre die liggaamstemperatuurmeter skouerhoogte voor haar uit en vir ’n oomblik lyk die gryskop met haar swart masker en verstandige plakkies meer soos iemand by ’n skietoefening op ’n weerbaarheidskamp as hoofouderling van die oudste NG gemeente in Suid-Afrika.
Dan sien ’n mens egter haar wapen van voorkeur: die sogenaamde “smize” (kort vir smile with your eyes) … Daardie allerbelangrike vaardigheid vir maskerdraers regoor die wêreld wat ’n tikkie medemenslikheid wil oordra te midde van die perke en voorskrifte wat Covid-19 meegebring het. “Welkom,” sê twee blou oë.
Hierdie paartjie het sowat vyf jaar gelde uit Pretoria in die Kaap kom vestig en Nico, wat die koster hier is, maak effens verleë verskoning vir hoe min mense die oggenddiens bywoon. “Ons het darem besig gebly in lockdown, ons het drie begrafnisse gehad, volgende maand is daar ’n troue,” vertel hy.
Dit is die eerste Sondag na president Cyril Ramaphosa op 1 Februarie aangekondig het dat eredienste mag hervat na ’n tweede piek in Covid-infeksies geloofsaamtrekke ’n groot risiko in die oë van reëlmakers gemaak het. Ramaphosa het tydens die uitsending aangekondig dat die eerste entstofbesendings vroeër dieselfde dag in Suid-Afrika aangeland het en dat die doelwit van die reuse-inentingsveldtog nou bevolkingsimmuniteit is. Te laat vir meer as 46 000 mense in Suid-Afrika, maar ’n bron van hoop vir veel meer.
Ds Riaan de Villiers hou vir ’n wyle sy masker op wanneer hy Anton Anreith en Jan Jacob Greeff se enorme, leeuaangedrewe preekstoel bestyg. “Dis inderdaad ’n tyd van verlies … wat lê op verskillende vlakke,” sê die donkerkop leraar, wie se eie gesin vanoggend ’n stewige persentasie van die kerkgangers uitmaak waar hulle alleen in een van die historiese kerk se kenmerkende boksbanke met toesluitdeurtjies sit. Die leraar merk op dat die aankoms van die entstof vir Covid-19 “inderdaad ook ’n antwoord op ons gebede is.”
Daar is geleentheid vir kerkgangers om tot voor in die kerk te stap en ’n kers aan te steek vir vriend of familielid wat oorlede is.
Die teksgedeelte is Lukas 10, ’n Bybelboek geskryf deur ’n geneesheer. Maar die tema waarop De Villiers fokus in hierdie tweede aflewering van ’n preekreeks is vrede (in die hart, huis en wêreld). Dit is nou die holistiese verstaan van die woord vrede, soos wat ’n mens dit in die Bybeltale aantref, verduidelik hy. As dit kom by vrede in die huis, praat hy van oikos, die Griekse woord vir huis, wat nie net na die gebou verwys nie, maar ook die wyer begrip van wie daarin woon en boonop nie net die kerngesinnetjies wat ons maar in die laaste eeu of so in huise begin pas het nie, maar die uitgebreide verbande van diegene wat saam onder een dak gewoon het.
Dit is ook die stamwoord wat herken kan woord in ander Afrikaanse woorde soos ekonomie, waar dit met die Griekse woord vir wet of reël (nomos) werk om die huisreëls uit te spel. In so ’n ekonomie moet daar regverdigheid wees vir vrede om te heers, preek De Villiers. As sy kinders sjokolade kry, word daar vir een gesê, “jy kies” en vir die ander, “jy deel”. Dán breek daar vrede uit, skerts hy. So ook met die breër “huis” waarin ons leef. “Uiteindelik help regverdigheid dat vrede seëvier.” Só ’n huis wil Groote Kerk wees. ’n Huis van vrede … ’n sentrum waar genesing kan plaasvind, vertel De Villiers en gaan draai dan op verrassende wyse by Krotoa (alias Eva), wat in die sewentiende eeu as tolk vir Jan van Riebeeck en sy amptenare opgetree het. “Krotoa is hier begrawe op ons kerkterrein,” het De Villiers vertel. “Sy het probeer om as tolk op te tree en vrede te bewerkstellig. Op ’n manier kan sy as vrou vir ons as inspirasie dien.”
Die gemeente se eerste fisieke erediens vir 2021 loop ten einde. Roucher du Toit skuif gereed agter sy orrel vir die afsluitspel en die gemaskerde lidmate beweeg uit die kerkbanke – húiswaarts.