Wat is 'n aandeelhouersooreenkoms?
Soos die naam sê, is 'n aandeelhouersooreenkoms 'n ooreenkoms tussen die aandeelhouers van 'n maatskappy. "Die doel van 'n aandeelhouersooreenkoms is om die aandeelhouers se belegging in 'n maatskappy te beskerm, om 'n billike verhouding tussen die aandeelhouers te vestig en om te bepaal hoe die maatskappy bedryf word," sê Casper Marais, direkteur van HGG Konsult.
'n Aandeelhouersooreenkoms sal gewoonlik:
die aandeelhouers se regte en verpligtinge bepaal;
beskryf hoe die maatskappy bedryf word;
beskerming bied vir minderheidsaandeelhouers;
en uiteensit hoe belangrike besluite geneem word.
Wat is die voordele van 'n aandeelhouersooreenkoms?
Minderheidsaandeelhouers: Sonder 'n aandeelhouersooreenkoms sal 'n minderheidsaandeelhouer (iemand wat minder as 50% van die aandele besit) min beheer oor of seggenskap in die bedryf van die maatskappy hê. Met 'n aandeelhouersooreenkoms wat die vereiste insluit dat alle aandeelhouers sekere besluite moet goedkeur, word verseker dat alle aandeelhouers seggenskap in belangrike besluite het.
"'n Bepaling kan ook ingesluit word dat sou iemand bereid wees om 'n meerderheidsaandeelhouer se aandele te koop, dié aandeelhouer die aandele net kan verkoop as dieselfde aanbod aan alle aandeelhouers gemaak word, insluitende minderheidsaandeelhouers," sê Casper.
Meerderheidsaandeelhouers: 'n Aandeelhouersooreenkoms kan sekere bepalings bevat wat minderheidsaandeelhouers verhoed om vertroulike inligting aan mededingers oor te dra of mededingende besighede te begin.
Nog 'n bron van kommer is die oordrag van aandele na ander partye deur minderheidsaandeelhouers. Dit kan probleme skep as dit verkoop word aan 'n mededinger of iemand wat jy nie by die maatskappy betrokke wil hê nie. "'n Aandeelhouersooreenkoms kan dus die prosedures stipuleer wat gevolg moet word wanneer aandele oorgedra of verkoop word," voeg Casper by.
KONTROLELYS: Wat moet 'n aandeelhouersooreenkoms insluit?
'n Aandeelhouersooreenkoms moet bepalings oor die volgende bevat:
Die uitreiking en oordrag van aandele – insluitende bepalings om te verhoed dat ongewenste derde partye aandele bekom, en hoe 'n aandeelhouer aandele kan verkoop;
Beskerming aan houers van minder as 50% van die aandele – insluitende die vereiste dat alle aandeelhouers oor sekere besluite moet ooreenstem;
Bedryf van die maatskappy – insluitende die aanstelling en verwydering van direkteure; aangaan van groot kapitaaluitlegte; finansiering van die maatskappy, en andere;
Uitbetaling van dividende – hoe dikwels dividende uitbetaal word, hoe daar daaroor besluit word, ens.;
Prosedures vir die oplossing van dispute.
Kontak Casper Marais by HGG Konsult by (021) 851 2778 of stuur 'n e-pos aan casper@hggroep.co.za vir advies en hulp met die opstel van jou aandeelhouersooreenkoms.