PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2018-08-16 - Die re­dak­teur sê
Finweek Afrikaanse Uitgawe - 2018-08-16 - News - ANNELI GROENEWALD
die mees­te e­ko­no­me het ’n be­ter groei­jaar vir Suid-a­fri­ka ver­wag. Dat dit nie ge­beur het nie, is kom­mer­wek­kend, ge­ge­we die o­ën­skyn­li­ke vas­be­ra­den­heid om kor­rup­sie uit te roei en die land en e­ko­no­mie aan die groei te kry, sê Nic­ky Wei­mar, se­ni­or e­ko­noom by Ned­bank CIB, wat op die Ned­bank In­ves­t­ment Sum­mit, ’n on­lang­se be­raad in Sand­ton, hier­oor ge­praat het. Die e­ko­no­mie is eg­ter be­son­der lang­saam in sy re­ak­sie op goeie nuus, sê sy. In die ver­le­de het Suid-a­fri­ka se ver­vaar­di­ging­si­klus ge­woon­lik die wê­reld­e­ko­no­mie­se si­klus­se na­ge­volg, en ook by­na on­mid­del­lik, ver­dui­de­lik sy. Maar die hui­di­ge wê­reld­wye groei­si­klus het in 2016 be­gin en Suid-a­fri­ka het nog glad nie ge­re­a­geer nie. Trou­ens, S­ta­tis­tie­ke Suid-a­fri­ka se sy­fers vir die eer­ste kwar­taal dui op ’n da­ling van 6,4% vir die ver­vaar­di­ging­sek­tor, ter­wyl die myn­bou­sek­tor met 9,9% in­ge­krimp het.
Wei­mar meen die trae re­ak­sie op ’n po­si­tie­we in­ter­na­si­o­na­le groei-om­ge­wing is aan meer as ’n plaas­li­ke ge­brek aan ver­troue te wy­te.
Die pro­ble­me lê die­per, sê sy.
Sy noem struk­tu­re­le pro­ble­me op wat reg­ge­stel moet word.
Eer­stens is daar die kos­te van staat­skaping, wat vol­gens haar skok­kend hoog is en ons al­mal – ’n ie­der en ’n elk – ver­plig om vir die ge­lag te help be­taal. En, sê sy, Suid-a­fri­ka­ners het nou maar eers be­gin be­taal.
T­wee­dens, om kor­rup­sie uit te roei en fis­ka­le dissipline te her­stel, gaan teen ’n hoë prys vir die private sektor kom (deur ho­ër reg­streek­se en on­reg­streek­se be­las­tings) en sal e­ko­no­mie­se groei be­lem­mer, aan­ge­sien staats­be­ste­ding in­ge­kort moet word.
Nog ’n uit­da­ging is be­leids­on­se­ker­heid, wat dit ’n gro­ter ri­si­ko maak om in die land te be­lê. Daar­on­der tel on­se­ker­heid oor die uit­slag van die voort­ge­set­te de­bat oor ont­ei­e­ning son­der ver­goe­ding, die in­wer­king­stel­ling van na­si­o­na­le ge­sond­heids­ver­se­ke­ring en die be­mag­ti­gingslas wat die myn­bou­hand­ves steeds op maatskappye plaas, sê sy.
Voeg dan hier­by ’n “wan­funk­si­o­ne­le” ar­beids­mark, soos sy dit noem, ’n “tok­sie­se be­dryfs­om­ge­wing” en on­be­trou­ba­re e­ko­no­mie­se in­fra­struk­tuur.
Dit word dui­de­lik waar­om die private sektor, vol­gens Wei­mar, die af­ge­lo­pe tien jaar by­na geen werks­ge­leent­he­de ge­skep het nie, want dit is een van die min ter­rei­ne waar­oor hul­le be­heer kon uit­oe­fen. In­diens­ne­ming in die o­pen­ba­re sektor, daar­teen­oor, het hand oor hand toe­ge­neem. Sa­ke­ver­troue is in­der­daad net ’n spik­kel wat by ons sor­ge ge­voeg word.
So, kan die land hom­self reg­ruk? Ja, Suid-a­fri­ka kan. Maar...as ons na ’n groei­koers wat “we­sen­lik be­ter is” wil be­weeg en as ons iets aan die hui­di­ge werk­loos­heid­sy­fers wil doen, sê Wei­mar, sal ons dié lang lys fis­ka­le en struk­tu­re­le uit­da­gings moet ta­kel.
Die pro­bleem, sê sy voorts, is dat struk­tu­re­le her­vor­ming al­tyd on­ge­wild is. “Ons glo nie die ap­tyt bestaan tans om struk­tu­re­le her­vor­ming te on­der­neem nie,” sê sy en voeg by dat die ap­tyt daar­voor by po­li­ti­ci so­wel as die pu­bliek ont­breek. Boon­op, soos die man­tra dees­dae is, sal her­vor­ming se­ker­lik nie voor die na­si­o­na­le ver­kie­sing van 2019 plaas­vind nie.
Kom ons hoop ons kry ons ap­tyt vir her­vor­ming be­tyds te­rug om uit die hui­di­ge groei­si­klus voor­deel te trek – of ons loop die ge­vaar om dit heel­te­mal mis te loop. Ver­al as die in­ter­na­si­o­na­le han­dels­oor­log die hui­di­ge si­klus voor­ty­dig tot stil­stand dwing. ■