Jong man groet sosiale media: ‘Dit was ’n verslawing’(Foto: Verskaf) Deur Maretha Botes Gesondheidskenners meen om vir lang tye te sit, is deesdae byna net so sleg soos rook. Wat egter net so kommerwekkend is, is dit wat ons doen terwyl ons sit: onnadenkend blaai ons deur sosiale media terwyl die minute en later ure op die horlosie aftik. Nie die beste gewoontes wanneer dit by ons geestesgesondheid kom nie. Die Amerikaanse Akademie vir Pediatrie het lank reeds gewaarsku oor die potensiële negatiewe invloed van sosiale media op jong kinders en tieners. Dit sluit kuberboelies en ŉ soort “Facebook-depressie” in. Dieselfde gevare geld vir volwassenes, sê die akademie. Johan (Bardie) Badenhorst (32) van Quberha (Port Elizabeth) het besluit om sy rug op alle sosialemediaplatforms te draai toe hy besef het sy geesteswelstand ly onder die hoeveelheid tyd en moeite wat hy daarop spandeer. Bardie het op ŉ stadium drie profiele op Instagram gehad waarop hy persoonlike oomblikke asook foto’s gelaai het. Sy fotoblad se naam was @thestrangerthings en foto’s wat hiér gedeel is, was afkomstig van ou filmkameras wat hy deur die jare versamel het, waarvan die films nooit ontwikkel is nie. “Ek het gevoel die wêreld moet dit sien,” sê hy. Bardie het aanvanklik fotografie op Stellenbosch studeer. “Ek het vinnig besef ek sou ŉ tweede rigting moes kies, want skielik kon elke ou op straat ŉ ‘fotograaf’ wees toe Instagram met al sy fotofilters gewild geraak het.” Só het hy besluit om argitektuur te studeer. Tussendeur het hy meer en meer tyd op sy Instagram spandeer. “Ek het in die lokval beland om opgewonde te raak en plesier te put uit ‘likes’ en volgelinge. Dit was soos ŉ verslawing.” Bardie het mettertyd al hoe meer geborgde bladsye met aanhalings wat hom depressief maak opgemerk op die blaaie en profiele wat hy besoek. Hy het self depressief begin raak. Hy het deur ŉ donker tyd gegaan, was gespanne en het baie stres ervaar. “Ek was aanmekaar met my foon in die hand en dit het my net meer hartseer en depressief laat voel, maar ek kon nie uit die donker wegkom nie,” sê hy. “En hoe meer depressief ek was, hoe meer inhoud het ek ontvang wat soort van die depressie uitgelok of vererger het. Dit was ŉ kringloop.” Bardie vertel hy het homself onbewustelik ook met ander mense vergelyk op sosiale media. “ŉ Mens sien slegs die mooi (van ander mense se lewens) op sosiale media. Jy vergeet van die verwonde weergawe – die realiteit – wat hulle nie deel nie. Foto’s wat nie ‘mooi genoeg’ is nie word nie gedeel nie. (Foto: Verskaf) “Ek het ook ŉ geweldige klomp tyd verloor elke dag. ŉ Mens sê so maklik, sjoe, maar die tyd vlieg! Maar dink ŉ bietjie: as jy elke dag twee tot vier ure op sosiale media spandeer sal die tyd vir jou vlieg. Dit is ook wat met my gebeur het. Ek het bloot gesit en sonder nadenke deur al die profiele en foto’s geblaai. Jy sien dalk drie foto’s of video’s waarvan jy hou, maar blaai deur dertig omdat jy glo daar is dalk iets wat jou nog meer sal interesseer.” In Mei verlede jaar het Bardie besluit genoeg is genoeg en die app van sy foon af uitgevee. Hy het steeds sy profiele, maar gebruik dit nie. Hy erken dit was aan die begin moeilik om die versoeking om te gaan loer te weerstaan. “Dit is tog maar ŉ verslawing in sy eie aard,” sê hy. “Maar sodra jy die dopamien-detoks gedoen het en jy jou dopamien weer op die natuurlike manier kry, kyk jy nie sommer terug nie. Ek voel baie vars, wat beteken ek het weer krag en energie om te oefen. Ek slaap beter, want ek het nie die blou skerm in my gesig voor en na ek geslaap het nie.” Sy twee aanneem Pitbulls, Yuki en Irie, is vol energie en hy spandeer daagliks tyd om saam met hulle te oefen. Hy op sy skaatsplank en die honde aan ŉ leiband. Andersins neem hy hulle vir ŉ uitstappie see toe. “Ek het ook nou tyd vir my vriende – in persoon. Om nié op sosiale media te wees nie het wondere vir opregtheid en ware kommunikasie gedoen. Op ŉ dag loop ek ŉ ou skoolvriend raak, en nog ŉ pêl kom en wens hom geluk. Ek kon opreg-nuuskierig vra hoekom? Hy en sy vrou het ŉ baba verwag. Vir my was dit werklik goeie en nuwe nuus. Ek kon dus ŉ opregte reaksie gee. In die verlede sou ek dalk gesê het dat ek so iets op sosiale media gelees het, en die gesprek sou kort daarna doodloop. Nou kan ek vrae vra oor die nuus wat ek nog nie weet nie ek kon ook sien dat dit vir my vriend heerlik was om te deel.” Bardie sal nie sommer weer teruggaan na sy sosialemediagewoontes nie. “Ek het gedink ek gaan sukkel om dit te los en dat ek dit nodig het vir my werk. Ek het gevoel dit is ŉ plek waar ek my idees kan stoor en inspirasie kan kry op ander blaaie oor ontwerp. Maar ek het ook besef dit is ŉ manier om my verslaaf te hou aan iets wat nie goed is vir my. Ek is nou meer kreatief en kan vinniger op my voete dink en met nuwe idees vorendag kom.” Bardie sê hy glo sosiale media is wat jy daarvan maak. “Dit moet jou nie beïnvloed nie, want jy moet in staat wees om as onafhanklike, unieke individu te funksioneer,” sê hy.