Kennis van jou ellende is die eerste stap na die ewige lewe | Free Reformed Churches of South Africa
Heidelbergse Kategismus Sondag 2
Preek: Heidelbergse Kategismus Sondag 2
Hierdie kortste vraag en antwoord uit die Kategismus spreek boekdele. Dit is die eerste stap op weg na genesing. Dit was al duidelik in die vorige vraag, uit Sondag 1. Hoeveel dinge moet jy weet om in hierdie troos salig te kan lewe en sterwe? Stap 1 is dat ek moet weet hoe groot my sonde en ellende is. As ek geen sondebesef het nie, kan ek nie by stap 2 uitkom nie. Naamlik om te ondersoek hoe ek van my sonde en ellende verlos kan word.
Ek moet dus eers besef dat ek ellendig is. Die woordjie ellendig gebruik ons deesdae vir allerlei dinge. As die geyser gebreek het en die huis is vol water, vind ons dit ellendig. As ‘n kind sonder pa of ma op die strate in die binnestad swerf, is sy toestand een en al ellende. Maar die ellende van Sondag 2 gaan nog veel dieper. Ellendig naamlik dat die mens oppad is na die ewige dood.
En die allergrootste ellendigheid: die feit dat die mensheid doen asof dit nie so is nie. Dis soos iemand wat kanker het, maar dit nie wil weet nie, en dit die heeltyd wegredeneer. En maak asof hy gewoon gesond is.
Sondag 2 gaan egter oor ‘n eerlike en ‘n objektiewe diagnose oor die toestand waarin die mens homself bevind. U ken dalk die sprokie van die koning wat geen klere aangehad het nie, maar niemand het die moed gehad om dit te sê nie. Sommiges het hom selfs gekomplimenteer met sy mooi klere. Niemand het die moed gehad om die waarheid by die naam te noem nie. Dis presies hoe dit met die mensheid is. Kollektief wil die samelewing nie weet dat hulle oppad is na die ewige dood nie. Dat ons grootste ellende is dat die skepsel rebelleer teen sy Skepper.
God deurbreek egter genadiglik hierdie onderdrukking van die waarheid.
Hy hou aan om ons die wet soos ‘n spieel voor te hou. Ons sien nou met ons eie oë wat ons toestand is. God laat ons sien dat ons onsself nie kan help nie, en ook nie die beste dokter of spesialis nie. Juis deur die erns van die toestand so pertinent onder ons aandag te bring, help God ons, dat ons nie tyd mors met pleisters of kwaksalwers wat geen verskil gaan maak nie. Dis ‘n saak van lewe of dood. Ewige lewe of ewige dood.
Tema: Kennis van jou ellende is die eerste stap na die ewige lewe
Ons het uit die Bybel die geskiedenis van Naäman, leërowerte van die koning van Aram, gelees, wat in ‘n ellendige toestand was. Ondanks die feit dat hy ‘n hoë posisie beklee het en baie ryk was, was hy in ‘n ellendige toestand. Hy was naamlik melaats, ‘n ongeneeslike siekte. Toe was dit net soos vandag.
Dit is dikwels eers wanneer ons gediagnoseer word met ‘n ongeneeslike siekte, dat ons ernstig begin nadink oor die lewe en die doel van die lewe, en dat ons begin nadink oor die realiteit van die dood. Dikwels is dit eers by ‘n ongeneeslike siekte dat mense bereid is om hulle vooroordele op te gee en elke liewe moontlikheid aan te gryp om gered te word. So was dit ook met Naäman. Hy was die leërowerste van die Arameërs, wat op daardie stadium in staat van oorlog met Israel verkeer het. As jy oorlog voer teen ‘n ander volk, is dit hoogs ongebruiklik dat jy een van hulle dokters sal besoek, veral nie as jy ‘n posisie soos Naäman beklee het nie. Maar, as jou eie dokters jou net nie kan genees nie, en as die dood steeds nader kom? In daardie geval is mens bereid om vooroordele oorboord te gooi. So was dit dus by Naäman. Hy was so desperaat, dat hy waarde geheg het aan die opmerking van een van sy slavinne. Dit was ‘n Joodse meisie wat ‘n keer geroof is tydens ‘n strooptog in Israel. Hierdie meisie uit Israel het getuig oor haar geloof in ‘n vreemde land.
Sy het getuig dat sy ‘n profeet ken in Israel, nie sommer net ‘n profeet nie, maar ‘n profeet van die ware God. Hy is ‘n man wat die mense God se Woord voorhou, altyd. Maak nie saak of dit goeie of slegte nuus is nie, altyd.
Ja God het die profete gebruik om die spieël van sy wet aan sy verbondsvolk voor te hou. Hoewel hulle sy uitverkore volk was, was ook hulle van nature totaal verdorwe, diep ellendig. Hulle was die verbondsvolk van die God van hemel en aarde. Nie dat hulle as volk so besonders was nie. Hulle was niks beter as die ander volke nie. Dieselfde het vir hulle koning gegeld.
Dit sien ons in die gedeelte wat ons gelees het. Die koning van Aram het naamlik aan die koning van Israel ‘n brief saamgestuur, saam met Naäman, asook ‘n klomp geskenke. In die brief het hy die koning van Israel versoek om Naäman deur te verwys na die regte profeet. Elisa naamlik, wat in Israel gewoon het. Maar die koning van die verbondsvolk se optrede was uiters teleurstellend. Hierdie sogenaamde ruimdenkende koning het nie meer op die Verbondsgod van sy volk vertrou nie. Hy het nie meer vertrou dat hulle eie God mag het oor lewe en dood nie. Hy het nie meer die krag van hierdie God geken nie. Met die ware profete wou hierdie koning van Israel ook niks meer te make hê nie. Die ware profete is vervolg, hulle moes dikwels ondergronds hulle werk doen. Dit het ook vir Elia gegeld, en vir sy opvolger Elisa.
In elk geval, die koning van Israel was totaal oorbluf toe Naäman by hom aankom en hy die brief wat Naäman van sy koning saamgevat het, gelees het.
Sarkasties het hy uitgeroep: “Is ek dan God, om dood en lewend te maak”?
Hoekom kom u na my toe? Kan ek u van melaatsheid genees? Gemeente, hierdie koning het nie meer die krag van die God van Israel geken nie.
Op daardie stadium was Joram koning van Israel. Hy was die seun van Agab.
Daar word oor hom nie ‘n positiewe getuienis gegee nie.
1 Konings 3:2 “hy het gedoen wat verkeerd was in die oë van die HERE”.
En omdat koning Joram nie meer vertrou het op die krag van die Verbondsgod nie, en geen kontak meer met sy profete – die ware profete – gehad het nie, was sy antwoord aan Naäman negatief. Jammer, ons kan jou nie help nie.
Hoe is dit vandag, eintlik, gemeente? Ken ons as kerk nog die krag van God?
Jammer, maar ons kan u nie help nie, ons is maar net mense. Die koning van Israël het nie meer die krag van God geken nie. Hy was eerder agterdogtig.
Hierdie Naäman kom seker met ‘n voorwendsel. Tien teen een is hy besig om te spioneer. Pas maar op. Per slot van rekening is die Arameërs ons vyande!
Gemeente, sien ons in vreemde mense wat op ons afkom, in die eerste plek vyande? Of verwys ons hulle deur na die lewende God, omdat ons die krag van sy Evangelie ken? Want, inderdaad, geen mens het mag oor lewe en dood nie, daarin was die koning reg. Maar die koning moes meer gesê het!
Want dit was juis aan sy volk wat die lewende God Homself openbaar het!
En dit het die koning verswyg. Hy het Naäman nie deurverwys na Hom wat wel kon help nie.
Gelukkig het die lewende God dit egter so gelei dat die berig Elisa ter ore gekom het. En soos God van elke ware profeet verwag, het hy nie teruggedeins om vir die koning die waarheid te sê nie. So het dit dan gebeur dat Naäman met sy wa en sy hele gevolg voor Elisa se huis stilgehou het. God het dit so gelei dat die vae opmerking van die Joodse slavin in sy diens hom tot by sy profeet gebring het. Uiteindelik. Dit moes nie baie langer geduur het nie, want sy liggaam was al toe onder die melaatsheid. Met hooggespanne verwagting het hy voor Elisa se huis stilgehou.
Mense wat desperaat is, is gouer bereid om hulle vooroordele te laat vaar.
Iemand wat baie ernstig siek is, of dalk die sieke se eggenoot, of as dit ‘n kind is wat siek is, sy ouers, sal elke grashalm aangryp. So kan dit vandag nog steeds gebeur dat iemand, wat normaalweg nie in God en sy kerk belangstel nie, tog uit desperaatheid die Bybel sal oopslaan, of ‘n Christelike boek koop, of met ‘n dominee kontak probeer maak. En dan sit die persoon daar met hooggespanne verwagtings. So het Naäman by die profeet aangekom. Hy het gewonder wat die profeet met hom sou doen. Sal hy vriendelik wees, vanweë Naäman se hoë posisie? Hy sal seker dadelik buitentoe kom, seker baie invoelend wees, simpatiek, gesien die ongeneeslike siekte. Hy sal natuurlik die Naam van die HERE, sy God aanroep. En dan sal hy seker met sy hand oor die wonde vryf om die melaatsheid weg te neem..
Maar wat daarna gebeur het, was vir Naäman ‘n antiklimaks. Dit het hy glad nie verwag nie. Elisa het nie eers buitentoe gekom nie. Hy het maar net sy bode gestuur, met ‘n boodskap: Gaan was jou sewe maal in die Jordaan, dan sal jou liggaam weer gesond word en sal jy rein wees. Dis al.
Vir Naäman ‘n antiklimaks, na die lang reis. En die Jordaan, dit was ‘n riviertjie wat niks was in vegelyking met die groot riviere van sy eie land, die Abana en Farpar nie. As die profeet dink hy moet ‘n bad vat, dan doen hy dit liewers by die huis.
Gemeente, op hierdie punt wil ek wys op die verband tussen hierdie geskiedenis en Sondag 2. Soos ek in die inleiding genoem het, gebruik ons die woord ellende vir verskillende dinge, dinge wat nie alles ewe erg is nie.
‘n Stukkende wasmasjien is minder erg as ‘n kind wat sonder ouers op die straat rondswerf. Maar die diepste ellende, waaruit alle ander ellende tog uiteindelik voortkom, dit is waarvoor die wet van God ons oë wil oopmaak.
En die vraag is of die mens sy oë wil oopmaak? Baie mense wil nie meer die wet van God hoor nie. Hulle vind dit ouderwets, om so negatief oor die mens te dink. Om by voorbaat daarvan uit te gaan dat hy ‘n sondaar is en verkeerde dinge gaan doen. Selfs in die kerk bespeur mens hierdie neiging. Is dit regtig nodig om elke Sondag na die tien gebooie te luister? Die Bybel is soms so negatief oor die mens, moet dit nie bietjie afgeswak word nie?
Die ding is net, gemeente, besef u dat as mens dit doen, dat mens dan ook die pad na uitredding onbereikbaar maak? Die weg na ons enigste troos in lewe en sterwe. Want kennis van jou ellende is die eerste stap op weg na herstel.
Die wete, dat ons nie onsself kan red nie, die wete – soos ons laas week gesien het – dat as ons aan onsself behoort, dat ons onsself juis in die ellende stort, maar as ons aan Christus behoort, as ons sy eiendom is en nie ons eie nie, dat daar dan wel ‘n toekoms is. ‘n Persoon met kanker wat dit nie wil weet nie, sal daardeur vorme van behandeling wat die kanker kan wegneem, misloop, en dus kan die dodelike siekte maak wat hy wil in sy liggaam.
Dit kom dus hierop neer: is jy bereid om na God te luister, na sy objektiewe diagnose? Of onderdruk jy die waarheid deur jou angste, of jou hoogmoed?
Dit was presies wat die probleem was by Naäman. Sy grootste probleem was nie dat hy melaats was nie.Sy grootste probleem was dat hy sy eie vooroordele nie wou laat vaar nie. Desperaat was hy orals op soek na genesing van sy ongeneeslike siekte. Maar die enigste weg na herstel, dit het hyself geblokkeer. Die Jordaan? Ag nee, daai riviertjie kan niks vir my beteken nie. Maar, objektief gesproke, watter sin maak dit om dan so ‘n lang reis na Israel af te lê, as jy nie bereid is om na die profeet te luister nie?
Gemeente, dit het nie net vir die buitelander, vir Naäman gegeld nie, presies dieselfde het vir die koning van Israel gegeld. Ook by hom was daar ‘n vooroordeel wat die weg na genesing geblokkeer het. Hy het nie meer die krag van God geken nie. En dit het ook vir Elisa se dienskneg gegeld, Gehasi.
Wie die Here se wet na die agtergrond dring, ontspoor so maklik van die smal pad af. Die koning van Israel, en Gehasi, hulle het uit eie belang gehandel.
Die kern van die wet, dat jy die HERE jou God moet liefhê, en jou naaste soos jouself, dit het nie hulle optrede aangestuur nie.
Nee, selfgesentreerde, egoïstiese motiewe.
Is jy bereid om na die lewende God te luister? Na sy wet? Of stel jy as mens eers al jou eise? Dit was ook Naäman se grootste probleem. Hy wou nie luister na sy Skepper nie. Die opdragte wat Elisa gegee het, het nie in sy straatjie gepas nie. Moet ek myself regtig sewe keer in die Jordaan gaan was?
Kom nou tog! Dis mos bespotlik.
So gaan dit vandag nog steeds.
Moet ek elke Sondag twee keer ten minste ‘n uur in die kerk gaan sit?
Kom nou tog!
Ja ook vandag is daar baie mense wat redeneer soos Naäman. En voel ons nie ook die tydsgees se aantrekkingskrag nie? Is jy bereid om te doen wat jou Skepper jou opdra? Daaroor gaan dit. Dat jy bereid is om jou vooroordele te los, en die pad in te slaan wat God wys na die lewe. Al was Naäman desperaat weens sy siekte, het dit nog steeds die nodige moeite gekos. Hy was as’t ware al weer terug oppad rigting Damaskus, geïrriteer deur die dwase advies van die profeet. En was dit nie vir sy dienaars nie, dan sou hy nooit genesing ontvang het nie. Naäman het geen vertroue daarin gehad nie.
Maar sy dienaars het aangehou: kom ons probeer ten minste, ons moes in elk geval so ver gery het!
Desperaat deur ‘n ongeneeslike siekte, gryp mense uiteindelik na die Bybel.
Hulle het weinig vertroue daarin, dat dit enigsins sal help, hulle dink dis eintlik absurd. En so begin hulle die Bybel te lees, skepties. Maar so sien mens hoe die Heilige Gees besig was met Naäman. Ja God was al lankal met hom besig. En die grootste genesing was nie toe hy uiteindelik uit die Jordaan opgeklim het met ‘n nuwe gladde vel sonder enige melaatsheid nie, die grootste genesing was toe die Heilige Gees sy wil, wat dwarsgetrek het, omgebuig het. Die Gees het sy dienaars gebruik om die laaste vooroordele en verset uit die weg te ruim.
Ons sien vandag ook hoe die Gees besig is om stelselmatig alle vooroordele by mense af te breek, totdat hulle uiteindelik die Bybel oopmaak, en bereid is om kerk toe te kom. Laat ons bid dat die Heilige Gees voortgaan om so te werk, ook onder ons. Want as dit aan ons lê, raak ons maar al te gou skepties oor die Bybel en wat daarin staan. Laat ons die Gees bid vir die gawe van volharding.
Dat ons aanhou op die pad na die lewe, wat God ons wys, al is dit ‘n smal pad.
Daar is maar een pad om van ons ellende bevry te word. As ons daardie paadjie nie inslaan nie, gaan ons onherroeplik verlore. Hierdie paadjie begin met ‘n konfronterende diagnose. Dis ‘n hoë drumpel.
Jy moet oor die drumpel, as jy by die paadjie wil uitkom wat na die lewe lei.
Uit onsself wil ons nie oor die drumpel nie. Wil ons ons ellende nie toegee nie.
Maar die Heilige Gees druk ons oor die drumpel. En elke Sondag weer, as ons die wet hoor, oortuig Hy ons van die noodsaak om hierdie smal weg, die enigste paadjie na die lewe, te bly volg.
Ons het weer met die Heidelbergse Kategismus begin. Dit gee ons ‘n beknopte samevatting van die weg ten lewe, soos die Skrif dit aan ons uitvoerig openbaar. Stapsgewys sal ons met die Sondae van die Kategismus die roete wat na die ewige lewe lei, volg. Dit het dus begin met die diagnose van ons werklike toestand. Na my aard is ek daarop uit om God en my naaste te haat.
Dit wet openbaar dit, want die hoofsaak van die wet is dat ek juis lief moet wees vir God en my naaste. Met hierdie eerste stap, kennis van jou ellende, stoot die Heilige gees ons na die tweede stap. Naamlik, nadat ons ons ellende ook erken het, dat ons op soek gaan na iemand wat ons kan genees, wat ons die ewige lewe kan teruggee. So dryf die wet jou na Christus toe.
Hy wat jou enigste troos in lewe en sterwe is. Jou Heiland, wat jou volkome genees van alle ellende, tot die diepste ellende toe.
Ons wil van nature nie ons ellende ken nie. Maar die Heilige Gees lei ons lewe sodat ons dit erken. Die Heilige Gees kan dit doen deur ingrypende gebeurtenisse, deur ‘n ongeneeslike siekte, deur ‘n spektakulêre genesing.
Dit gebeur egter nie met elkeen nie. Maar vir sy verbondsvolk is God genadig.
Aan hulle het Hy sy wet gegee. En so werk die Heilige Gees met God se wet, om jou te oortuig van jou ellende. Sondag na Sondag, dag na dag.
So druk die Gees van Christus jou sodat jy hierdie eerste, hierdie noodsaaklike stap sit oppad na die ewige lewe.
Skriflesing: 2 Konings 5
Teks: Heidelbergse Kategismus Sondag 2