Hoekom sukkel ek so met my gewig! | Lééf met hart & siel
Deur Ina Nortjé | Foto Hanneri de Wet
Jy het die beste voornemens om minder te eet maar as jy jou weer kom kry verdwyn ŉ stuk koek in jou keel af. Of jy probeer jou bes, doen self oefeninge maar die vetjies klou hardnekkig. Wees bedag, daar is moontik geestelike en emosionele redes waarom jy dit nie regkry om gewig te verloor nie.
Volgens Hans Selye wat stres die eerste keer beskryf het word die simpatiese senuweestelsel geaktiveer deur ’n hele reeks fisiologiese response wat die liggaam as bedreigend ervaar. Hormone word deur die bynierkorteks afgeskei waaronder kortisol en adrenalien om die liggaam voor te berei vir die klasieke veg-of-vlug reaksie.
In ’n studie deur Raikone, Matthews en Dkuller oor pre-, peri-, en postmenopousale vroue is gevind dat woede en angs die risiko vir metaboliese sindroom verhoog. Ander studies deur Bjornthop, Rossner & Udden het bevestig dat chroniese stres intra-abdominale vet verhoog. Volgens navorsers kan chroniese emosionele stres te veel suiker in die bloedstroom vrystel wat omgeskakel word na vet om die heupe en maag.
Om die hele situasie te vererger gebruik vroue kos as troos wanneer hulle hartseer, kwaad, bang, seergemaak, bekommerd, alleen, gefrustreerd of depressief voel. Hoewel daar besliste emosionele redes is vir oorgewig is daar ook fisiologiese redes. ’n Studie deur Dallman het getoon dat kos hoog in vet en koolhidrate mag selfs stres beveg deur kortisol te verlaag. Koolhidrate stel triptofaan ( ’n aminosuur), vry in die brein wat serotonien vervaardig. Dit het ’n impak op kalmte, rustigheid en algemene voel van welstand.
Onthou, gewig wat jare geneem het om op te tel kan nie in ’n kwessie van paar dae of weke verloor word nie.
’n Lang lys verskonings…
Vir elke verskoning is daar ’n oplossing. Verskonings om nie gewig te verloor nie, is gewoonlik die volgende:
Die meeste van ons is baie besig maar dit is nie ’n verskoning om nie gesond te eet nie. Vrugte en neute is net so maklik om in die hardloop te eet as ’n pakkie skyfies en dit sal moontlik minder tyd neem om ’n slaai te maak as om by ŉ kitskoswinkel in ’n ry te staan. Maak kos vooruit en vries byvoorbeeld rys, sop, selfs verskillende slaaie kan vyf dae vooruit gemaak word en in die yskas gebêre word tot dit benodig word.
Baie mense sê dat hulle nie kan bekostig om gesond te eet nie. Gesonde kos kan net so ekonomies wees as gemorskos. Die interessante deel is dat gesonde kos sal porsies laat krimp omdat meer voedingsware en vesel ’n hoër versadigingswaarde het. Ongesonde kos se porsiegrootte is dikwels uitermatig groot net om versadig te voel. Verruil die sjokolade vir ’n vrug en jy spaar geld. Verminder dus porsiegroottes wat klaar ’n besparing is en vervang vleis met bone en lensies vir vleislose dae. Koop in grootmaat, vries die oorskiet en jy bespaar op tyd, vermorsing en elektrisiteit. Gesonde kos sal jou langer versadig hou en minder aan ongesonde opsies laat peusel.
Jy hoef nie te begin om ure te oefen nie. Begin deur soggens vyf minute te strek of net ’n paar keer deur die tuin te stap al is dit op en af. Gebruik trappe pleks van hysers en parkeer verder in die parkade van die winkelsentrum se ingang. Begin met klein veranderinge en vermeerder geleidelik.
Ek voel ‘af’ of depressief
Jou werkslading word net al hoe groter, jy het konflik by die werk en “jy het die trein/ bus verpas… maar die skyfies sal beslis nie daarvoor opmaak en al jou probleme soos mis voor die son laat verdwyn nie. Om te swig vor die versoekings sal net jou skuldgevoelens laat vermeerder, jou soos ŉ mislukking laat voel en jou laat met ’n opgeblase maag en moegheid. As jy weet dat jy ’n emosionele eter is, moet jy hulp kry oor moontlike onderliggende oorsake.
Vra jouself af hoe oorgewig jou gesondheid, selfbeeld en energievlak bevoordeel? Indien daar geen voordeel is nie hoekom saboteer jy jouself? Probeer verskillende soorte oefening totdat jy iets kry waarvan jy hou.
Ek is sien nie kans om dit alleen te doen nie:
Ek is nie waardig om gewig te verloor nie:
Jy voel minderwaardig om liefde en respek van mense te ervaar. Vervang negatiewe woorde en denke met meer positiewe stellings soos “ek kan nie gewig verloor nie” met “ek is besig om gewig te verloor”. In God se oë is jy volgens Sy beeld geskape en altyd waardig.
Ek kán nie verloor nie – ek het al alles probeer:
Onthou, gewig wat jare geneem het om op te tel kan nie in ’n kwessie van paar dae of weke verloor word nie. Dit gaan tyd neem om groot veranderinge te sien.
Al gehoor van kruie en speserye? Kos hoe regtig nie net afgewater en opgekook te wees nie. Onthou ook dat jou smaak versteur is met al die kosse wat jy vir baie jare geëet het. Jy gaan jou smaak moet ontwikkel om regtig kos te proe.
Ek het nie deursettingsvermoë nie:
Dis dalk ’n area in jou lewe waar jy moet groei. Niks in die lewe kom sonder ’n mate van dissipline nie. Dié verskoning kan dalk deel wees van rebellie en jy gaan moet uitvind waar dit vandaan kom.
Ek voel goed en is nooit siek nie:
Simptome beteken nie jy is nie siek nie. Ons staar ’n epidemie in die gesig waar mense vertikaal siek is byvoorbeeld oorgewig, cholesterol, diabetes, hoë bloeddruk ensovoorts. Deur te wag gaan ŉ siektetoestand ontwikkel en jy gaan nie daarvan uitvind totdat jy in die finale stadium van die siekte is nie. Moenie wag tot jy siek voel nie.
Hierdie is moontlik een van die belangrikste verskonings wat mense gebruik. Hulle is nie bereid om af te sien van gewoontes en tradisies nie. Maak nie saak hoe ongesond dit is nie. As jou ouers aan seker siekte ly is die moontlikheid 80% dat jy dit ook sal ontwikkel, tensy jy jou lewenstyl en eetgewoontes verander. Gene kan aan- en afgeskakel word met oefening en eetgewoontes.
Ons is immers geïntegreerde wesens gemaak na die beeld van God. Hy wil hê ons moet optimaal funksioneer as gees, siel en liggaam.
Onbewustelike redes om oorgewig te wees
Slagoffers van aggressie, konflik, fisieke en emosionele aanranding kan gewig optel. Gewig laat die slagoffer veiliger voel as die situasie nie beheer kan word nie. Dis interessant dat wanneer die slagoffer oorgewig raak die aanrander dikwels wegbeweeg van die slagoffer af. Dit kan in enige situasie gebeur – persoonlik of in ’n werksopset. Mishandeling kan jare gelede gebeur het maar indien dit nie hanteer is nie, kan dit nog steeds ’n invloed op ŉ mens se gewig hê.
Om liefde te toets
Indien liefde nie onvoorwaardelik is nie maar eerder gegrond is op wat ’n ander persoon uit die verhouding kan kry, kan die oorgewig persoon haar maat/vriend/ familie se liefde toets of daar wel onvoorwaardelik liefde betrokke is. Oorgewig kan as ontsnappingsroete gebruik word as die druk emosioneel te veel raak. Nuwe ma’s wat voel dat hulle net ’n bietjie spasie/tyd vir hulself wil hê om te herlaai, kan dikwels in dié strik val. Vet is ’n buffer tussen jou en die lewe.
Geestelike honger is die behoefte om met God kontak te maak. Ons probeer die leemte vul met kos. Wanneer ons ontkoppel voel, is kos ’n manier om met die buitewêreld kontak te maak. As jy eet, bring jy iets wat buite jou lyf is na binne op ’n baie intieme vlak. Kos begin om ’n surrogaat te word vir werklike konneksie met God. Die vetbergingsmeganisme kan ook aangeskakel word wanneer die lewe nie betekenis en ’n doel het nie. Daar is ’n statistiese korrelasie tussen ’n doelgerigte lewe en gesonde gewig. ŉ Betekenisvolle lewe is letterlik kos vir die siel.
Al die bogenoemde redes, sowel as moontlike fisiologiese redes, moet aangespreek word om sukses te behaal in die verloor van gewig. Ons is immers geïntegreerde wesens gemaak na die beeld van God. Hy wil hê ons moet optimaal funksioneer as gees, siel en liggaam.
Ina Nortjé is ’n dieetkundige van Randparkrif, Johannesburg. Kontak haar by 011 025 5541 of stuur ’n epos aan info@inanortje.co.za of besoek andersins www.inanortje.co.za vir meer inligting.
Ons gesels met Isak Burger