Theuns Eloff se ope brief aan Blade NzimandeTheuns Eloff, voormalige vise-kanselier van die Noordwes-Universiteit, se ope brief aan Blade Nzimande, minister van hoër onderwys: Minister Nzimande. Foto: GCIS Agbare minister Nzimande, ek was verbaas om van u aanvalle op die NWU, die Raad van die NWU, die bestuur van die Potchefstroomkampus en die vorige visekanselier, te lees. Sover ek weet, is dit die eerste keer in u termyn as minister dat u een instelling en een persoon so aanval – al was (en is) daar universiteite en visekanseliers wat nie hulle bestuursplig nakom nie, waar ernstige finansiële wanbestuur plaasvind en waar daar nie oorsig is nie. U het selfs nie een van die universiteite wat u onder administrasie geplaas het, en waar onrus nog lustig voortgaan, so aangeval nie. En daarom voel ek geroepe om op hierdie aanvalle te reageer – nie om myself te verdedig nie, maar om die NWU, sy raad en sy bestuur te verdedig. Maar miskien net eers ŉ opmerking oor die merkwaardige “sameloop” van omstandighede van laasweek. In ŉ week met ŉ vakansiedag in die middel daarvan, besoek die Parlementêre Portefeuljekomitee die NWU Dinsdag, u ontbied die uitvoerende komitee van die Raad vir ŉ skrobbering Donderdag, u hou dieselfde dag ŉ mediakonferensie oor ŉ verslag wat u reeds maande gelede ontvang het en – die kersie op die koek – die nuwe visekanselier word Vrydag ingehuldig. Amper te goed om toevallig of waar te wees, nie waar nie? Ek meen die rewolusionêre term sal wees “stemming maak”? Uit die media-aanhalings word dit duidelik dat u die sogenaamde Wessels-verslag as basis vir u aanvalle gebruik. U meld egter nie aan die media nie dat u op die versoek van die Raad onderneem het om dit nie bekend te maak nie, omdat die verslag moontlik lasterlike bewerings maak waarvoor die universiteit aanspreeklik gehou kan word indien dit gepubliseer word. U meld nie aan die media dat die verslag nie deur die Raad aanvaar is nie, vanweë ernstige gebreke daarin ten opsigte van metodologie en “hoor die ander kant”. U weet dat die verslag bevindings maak op grond van klagtes asof dit feite is, maar dat die persone wat aangeval word, nie geleentheid gegun is om hulle kant van die saak te stel nie. En tog sê u in die openbaar, sonder om ŉ oog te knip, dat die Raad die publikasie van die verslag probeer verhinder het omdat die verslag “diep morele korrupsie” by die universiteit blootlê. Op grond waarvan maak u hierdie ysingwekkende beskuldiging? Op grond van ŉ verslag waarvan u weet dat dit ernstige gebreke het? Hoe onverantwoordelik kan dit wees? Maar dit gaan verder. Selfs al bevind hierdie gebrekkige verslag self dat daar nie ŉ Nazi- of facistiese kultuur op die Potchkampus heers nie, gaan u lustig voort om die bestuur van “stilswyende” goedkeuring van so ŉ kultuur te beskuldig. U sê nie dat u die videogreep gewys is waarop die hele Beeld “exposè” berus het en dat u self kon sien dat dit glad nie ŉ nazisaluut was nie, maar ŉ liedjie van eerstejaars vir hulle koshuisleier. Ek wil dit op rekord stel dat nie alles wat by die NWU gebeur en gebeur het, ŉ model vir die hiernamaals is nie. Daar is steeds baie gebreke en foute word gemaak. Die vraag is eerder: was en is die raad en bestuur vasbeslote om hard daaraan te werk om dit te verbeter? En my antwoord was en is “ja”… U beskou dit as “verfrissend” dat die gebrekkige Wessels-verslag die NWU-bestuursmodel die skuld vir alles gee. Maar u het die afgelope 5 jaar elke jaar ‘n volledige jaarverslag van die NWU ontvang, waarin die prestasies van onderrigleer en navorsing, en die positiewe rol wat die bestuursmodel daarin gespeel het, duidelik aangetoon is. U het nooit kritiek gehad nie. U het toestemming gegee dat vele elemente van die NWU-bestuursmodel in die nuwe statuut van die Walter Sisulu Universiteit ingeskryf kan word, om die multikampus opset daar te probeer bestuur. U vergeet gerieflikheidshalwe dat die huidige visekanselier, prof. Dan Kgwadi, oor ŉ tydperk van nege jaar hierdie selfde bestuursmodel effektief (en sonder enige besware) gebruik het om die Mafikengkampus van ŉ onbestuurbare en akademies swak kampus te transformeer na ŉ volwaardige NWU-kampus. Mafikengkampus kan vandag wat navorsing betref kers vashou met van die bestes in die land. U het tog toegang tot hierdie inligting, dan nie? U vergeet ook dat die NWU vir vyf agtereenvolgende jare die PriceWaterhouseCoopers prys ontvang het vir die bes korporatief-bestuurde universiteit in die land. Oor Potchefstroom en Afrikaans maak u die ontstellende naïewe (alternatiewelik moedswillige) stelling dat dit die bestuursmodel is wat Afrikaans op Potchefstroom “afdruk”. Nee, Minister, dis artikel 29(2) van ons Grondwet wat swaar onderhandel is en waarvan u ŉ kampioen behoort te wees, wat Afrikaans ŉ plek op Potchefstroom gee. En dan maak u die reuse denksprong dat hierdie toedrag van sake sommer van Potchefstroom ŉ “apartheidenklawe” maak. As u die gebrekkige Wessels-verslag noukeurig gelees het, asook al die mediaberigte wat Beeld oor hierdie kwessie gegenereer het, sou u die verstommende ontdekking gemaak het dat daar nie een geval van rassisme uitgewys is nie. Selfs ŉ hele span Beeld-joernaliste kon oor ŉ naweek van intensiewe ondersoek, geen rassistiese voorvalle op Potchefstroom vind nie. ŉ Apartheidsenklawe? Dis mos nie naastenby die waarheid nie? Uit die universiteitsbestuur se antwoord aan u oor die sogenaamde saluut, kom u luidens mediaberigte tot die gevolgtrekking dat ek vir u gelieg het. Ten minste twee van die verslae waarna u verwys, was net so gebrekkig soos die Wessels-verslag, en die ander een het ten spyte van die ooglopende kwaliteit van die NWU, net fout gevind op grond van ŉ gewaande gebrek aan “transformasie”. Soos enige selfrespekterende uitvoerende hoof van ŉ organisasasie gaan ek nie die instelling waaraan ek verbonde is, op grond van sulke gebrekkige en duidelik eensydige verslae afkraak net vir politieke punte nie. Ek staan dus by daardie antwoord aan u. U kan my as ŉ leuenaar probeer afmaak – oudpresident PW Botha het dit ook in 1987 ná die Dakarsafari gedoen. En dit het ook nie water gehou nie. Oor u oningeligte bewering dat ek nie ŉ kultuur van menseregte by die NWU wou vestig en bevorder nie, gaan ek u nie eers antwoord nie. My geskiedenis en wat by die NWU vermag is, spreek duideliker as enige woorde. Die rede vir u aanvalle op die NWU is vir my duidelik. Dit irriteer u dat daar ŉ universiteit kan wees wat nie in die ANC-keurslyf van eensydige transformasie inglip nie, maar vir hulleself dink en die beste vir die land en al sy mense probeer doen. U sien ŉ nuwe visekanselier wat blykbaar ingrypende veranderings wil maak en u dink: “Kom ons steun hom”. Maar dan doen u dit deur die universiteit waarvan hy die hoof is en waarvoor hy reeds nege jaar gewerk het, saam met sy huidige en eertydse kollegas af te kraak. Dit spreek nie van integriteit nie. U is nie bekend vir u verdraagsaamheid ten opsigte van meningsverskille nie. Daarvan kan baie ander universiteite getuig. Maar om ŉ goeie universiteit soos die NWU, die tweede grootste volgens studentekoppe in die land, en onder die top ses wat navorsings- en onderriguitsette tel, so aan te val en af te kraak in die hoop dat ŉ nuwe visekanselier na u pype gaan dans, is nóg eerbaar, nóg realisties. Kierangs braai, lui die Afrikaanse spreekwoord. Ek wens u opreg sterkte toe met u groot taak om al die universiteite in die land te ondersteun, te bemagtig en beter te befonds. Vir u en die demokrasie se part, hoop ek die universiteitsektor bly outonoom en krities. Vriendelike groete, Theuns Eloff