SKRIFLESING: 2 Kronieke 32:24-33
TEMA: DIE GEVAAR VAN SUKSES!
Dis tragies as Christene volgens ‘n “Prosperity Gospel” begin leef!
Dit is tragies wanneer die Here se mense begin om voorspoed en sukses na te streef, wanneer hulle dit ‘n doel maak wat hulle wil bereik. Dit is nog tragieser wanneer hulle ‘n teologie uit die Bybel probeer ontwikkel om hulle ingesteldheid op voorspoed en sukses te regverdig. En dis absoluut tragies wanneer predikers hier en daar ‘n teks uit die Bybel neem en dit tot ‘n samehangende leerstuk oor voorspoed en sukses saamflans - en dan, te midde van baie spitsvondigheid, goedgelowige Christene daarvan oortuig dat dit OK is om die Here te vertrou vir voorspoed en sukses. Dis tragies!
“Kyk na my! Dit werk! Die Here het onlangs vir my ‘n wonderlike luukse motor as geskenk gegee! God sorg vir sy kinders! God wil nie dat sy kinders arm en onsuksesvol moet wees nie! Wys bietjie vir my in die Bybel waar staan dít? Vertrou die Here vir sukses en voorspoed!” (“So tussen hakies: CD’s met my praatjies op sal ná die diens by my beskikbaar wees teen R250 stuk.”)
Dit lyk nie of Jesus en die vroeë Christene na sukses en rykdom gestrewe het nie!
Is dit nie dan vreemd dat die Here Jesus in ‘n armoedige huisgesin gebore is nie. Is dit nie vreemd dat Hy Self gesê het dat Hy, die Seun van die mens, nie eers ‘n rusplek vir sy kop het nie (Lukas 9:58)? Is dit dan nie vreemd dat die Here Jesus se apostels van geldelike bystand van vooraanstaande vroue en ander mense afhanklik was nie? Is dit dan vreemd dat die apostel Paulus dikwels met sy eie hande tente moes maak om aan die lewe te kon bly nie? Is dit dan nie vreemd dat die skrywer van “Hebreërs” in hoofstuk 11 vers 36 en verder dit skryf nie? “Ander weer het bespotting en lyfstraf verduur, selfs boeie en gevangenskap. Gelowiges is met klippe doodgegooi, in stukke gesaag, met die swaard vermoor. Hulle het rondgeswerf in skaapvelle en in bokvelle. Hulle het gebrek gely, is verdruk en mishandel. Die wêreld was hulle nie werd nie; hulle het rondgeswerf in woestyne en op berge - en het in grotte en in gate in die grond gelewe.”
Jesus en die apostels se teologie was tog nie ontoereikend nie
Is dit nie vreemd dat hierdie woorde juis kom uit daardie klassieke hoofstuk oor die geloof nie? Waarom het dit só gegaan met hierdie talle naamlose geloofsmense van die verlede? Het hulle miskien nie die geloofsgeheime van God geken nie? Was hulle arm en vervolg omdat hulle nié kinders van die Here was nie? Of omdat daar een of ander fout in hulle teologie was?
Ek dink nie só nie!
Die oorgrote meerderheid Christene was nog altyd arm
Miljoene der miljoene van die Here se geloofsmense word nooit voorspoedig en welvarend hier op aarde nie, nooit! Die oorgrote meerderheid van christene op aarde vandag (en deur die loop van alle eeue) is arm en “onsuksesvol” in wêreldse terme. Kan die rede daarvoor nie dalk wees dat die Here Self nie so geïnteresseerd in menslike rykdom, voorspoed en sukses is as wat ons as mense dikwels is nie? Of soos wat die verkondigers van die “Prosperity Gospel” ons wil laat glo nie?
Die digter van Psalm 73 se probleem met sy armoede is nie deur ‘n fortuin opgelos nie
Die digter van Psalm 73 het al met hierdie probleem geworstel. Hy het opgemerk hoe goed dit met baie goddelose van sy dag gaan, terwyl dit met hom as gelowige nie so waffers gegaan het nie. Hierdie probleem het hom amper in die geloof laat skipbreuk ly. Maar sy probleem is nie opgelos deurdat God skielik sy klagtes gehoor het en hom “gebless” het met ‘n fortuin of met sukses nie. Sy probleem is opgelos toe hy besef het dat sy waardes verkeerd was, toe hy geleer het dat hy die lewe heeltemal anders moes benader, dat hy anders oor rykdom en sukses moes begin dink! Tóé eers is sy geloofskrisis afgeweer.
Ons is nie geroep tot sukses nie, maar tot getroue liefde
Dit word vertel dat iemand eenmaal vir moeder Teresa van Calcutta gevra het: “Hoe meet jy die sukses van jou werk?” Sy het vir ‘n oomblik onbegrypend geaarsel en toe gesê: “Ek kan nie onthou dat die Here ooit gesê het ons moet sukses nastreef nie. Hy het net van getrouheid in liefde gepraat. Dit is die enigste sukses wat regtig saak maak”. (Not prosperity but fidelity!)
‘n Beheptheid met sukses is wêrelds
Ons word vandag só maklik op sleeptou geneem deur die wêreld se waardestelsel. Die wêreld wat van God vervreem is, hou hom besig met die “quest for significance”. En hierdie doel moet bereik word deur prestasie, rykdom en mag. Die innerlike gevoel van betekenisloosheid sonder God moet besweer word deur suksesvol te wees. Daarom is daar só ‘n obsessie met prestasie en sukses. Daarom is materialistiese doelwitte só aantreklik vir soveel mense. In dit wat hulle bymekaar maak of presteer, lê hulle waarde as mense, só glo hulle. Daarom is mense vandag geneig om sukses te definieer in terme van rykdom, mag en aansien. Mense bou hulle eie klein koninkrykies omdat hulle nie meer deel vorm van God se Koninkryk nie. En Christene val dikwels óók voor die versoeking om hulle kragte toe te spits op die nastrewing van sukses - soos die hedendaagse wêreld sukses definieer.
Die najaag van sukses en rykdom is soos om met ‘n gorilla te stoei
En mettertyd raak hulle vasgevang in strewes waarin die Koninkryk van God nie meer die hoofdoel is nie. Mettertyd lyk hulle lewenswyse niks anders as die ongelowiges s’n nie. Robert Strauss skrywe: “Oppas dat jy nie in die greep beland van ‘n onversadigbare soeke na sukses nie. Dit is soos om met ‘n gorilla te stoei. Jy kan nie ophou wanneer jy moeg raak nie - jy kan eers ophou wanneer die gorilla moeg is” - dis nou te sê as hy jou nie voor die tyd van die gras af maak nie!
Staan die leer van jou sukses teen die verkeerde muur?
Laurence Peter het eenmaal geskryf: “Party mense klim die leer van sukses eers tot heel bo voor hulle agterkom dat dié leer teen die verkeerde muur opgestel is”. Hoe tragies is dit nie wanneer mens jou hele lewe lank gesmag en gestrewe het na sukses en rykdom, net om te ontdek dat jy jou hele lewe lank besig was met dinge wat nie regtig saak maak nie. Wanneer mens met die dood gekonfronteer word - en wanneer mens met die groter prentjie van God se koninkryk en wil gekonfronteer word - bring dit ‘n merkwaardige perspektief op die dinge waarna jy so jaag. Dan ontdek jy dat dit alles maar ‘n gejaag na wind is - soos die “Prediker” dit stel. Waarom sal ‘n mens jou só afsloof om te verkry wat jy in elk geval nie kan behou nie? Uiteindelik sal só iemand van God die woorde moet hoor: “Jou dwaas!” - soos God in die gelykenis vir die ryk dwaas (Lukas 12:13-21) aan hom sê. Jesus het gewaarsku: “Moenie vir julle skatte op aarde bymekaarmaak waar mot en roes dit verniel en waar diewe inbreek en dit steel nie” (Matteus 6:19). Hy het ook gesê: “Julle kan nie God én Mammon dien nie” (Matteus 6:24).
Dié beheptheid met voorspoed en sukses tussen Christene lyk dus na ‘n baie bedenklike ding! Die skrywer Os Guinness skryf: “‘Verbruikersgodsdiens’ is ‘n onheilige mengsel van oortuigings en motiewe wat sakramentele materialisme geskep het... As ‘n verbruikersvriendelike godsdiens nie alreeds bestaan het nie, sou kapitalistiese entrepreneurs dit wel uitgedink het”.
Vir my lyk dit of daar in Christelike kringe vandag wel genoeg sulke entrepreneurs na vore tree. En gemeentes drink dikwels hulle boodskappe gretig in - met die hoop om rykdom en sukses te kan smaak. Hulle boeke en CD’s verkoop by die duisende. Maar Jesus het gesê: “Nee, beywer julle allereers vir koninkryk van God en vir die wil van God (nie joune nie), dan sal Hy julle ook al hierdie dinge (wat julle nodig het om van te lewe) gee” (Matteus 6:33).
Maak seker jou definisie van sukses is Bybels
Ons sal dus sukses moet herdefinieer. Voorspoed en sukses lê eerder in die bereiking van God se doelwitte vir jou lewe. Wanneer jy slaag in jou ondernemings in God se diens, dan is jy suksesvol en voorspoedig. Maar dan is dit nie vir jou rede om selfingenome te raak nie. Die Bybel is baie duidelik hieroor. Wanneer ons suksesvol is, dan is dit omdat God ons laat slaag het. Robert C Savage skryf: “Daar is nie so iets soos mislukking binne die wil van God nie; en daar is nie iets soos sukses buite die wil van God nie”! (Wanneer jy binne God se wil is, misluk jy nie, maar wanneer jy buite sy wil is, is selfs die grootste suksesse maar ‘n mislukking). God se wil trek dus die grens om die terrein waarbinne ons sukses behoort ná te strewe. Maar rykdom en voorspoed gee Hy vir jou op die koop toe - as ‘n stukkie genade!
Dis God wat sukses gee
Oor hierdie selfde Hiskia van wie ons vandag uit die Bybel gelees het (2 Kronieke 32:24-33), word die volgende geskryf: “In alles wat hy onderneem het ter bevordering van die tempeldiens en die gehoorsaamheid aan wet en gebod, het hy met sy hele hart gevra na die wil van God, en dáárom was hy voorspoedig” (2 Kronieke 31:21). Van Josef lees ons in Genesis 39:23: “Wat Josef ook al aangepak het, die Here het dit laat slaag”. Sy voorspoed en sukses was ‘n teken dat God by hom was, dat sy verhouding met God reg was en dat sy lewenswaardes reg was. Hy het nie vir homself gelewe nie, maar het diens gelewer aan ander.
Miskien is dit veilig om te sê dat wanneer iemand suksesvol is, dan is dit omdat die Here hom laat slaag het. Wanneer mense in diens van die Here buitengewoon baie uitgerig kry, dan behoort ons te sê: Die Here het hom/haar laat slaag.
Hiskia van wie ons vandag gelees het, was só iemand. Vanaf die eerste maand van sy bewind het hy hom met mening daarvoor beywer dat die godsdiens in Juda en Jerusalem in ere herstel word. Hy het buitengewone moeite gedoen om alles weer reg te stel wat mettertyd verkeerd geloop en tot niet gegaan het in die volk se geloofslewe. Hy was buitengewoon deeglik - en die mense het wonderlik daarop gereageer. En die Here het sy seën op hulle almal, maar veral op Hiskia, laat kom. 2 Kronieke 32:29 sê: “God het hom ‘n baie groot persoonlike besit laat opbou”. Hy het ook ‘n baie groot rol gespeel in die oorlewing van die stad Jerusalem ten tyde van die aanslag van Sanherib van Assirië. In 2 Kronieke 32:23 word gesê dat “sy aansien onder die nasies baie hoog gestyg het ná hierdie gebeure. Daar word ook na ‘n baie besondere ingeneursprestasie verwys waarvoor Hiskia veral die eer kry. Hy het die waterbron van Jerusalem (die Gihonfontein) met ‘n ondergrondse kanaal van ongeveer 500 meter (wat van twee kante af deur rots gegrawe is) in die stad ingebring om te verseker dat hulle water het tydens ‘n militêre beleg van die stad. Onder sy bewind het dit regtig ook polities weer begin goed gaan met Juda en Jerusalem. Die Kronis maak egter seker dat ons verstaan dat die sukses deur God moontlik gemaak is.
Die gevaar van selfingenomenheid en ondankbaarheid
Ongelukkig het Hiskia se sukses selfingenomenheid by hom en by Juda laat ontstaan (2 Kronieke 32:25-26). Selfs toe die Here sy gebed om genesing op ‘n wonderlike wyse verhoor het, was sy selfingenomenheid die oorsaak daarvan dat hy nie sy dankbaarheid aan die Here gedemonstreer het nie. Iemand in sy posisie behoort moeite te gedoen het om sy erkentlikheid en dankbaarheid teenoor die Here sigbaar en prakties te demonstreer. Ongelukkig het hy dit nié gedoen nie. Waarom nie?
Sukses tas só maklik ‘n mens se lewensingesteldheid aan. Selfingenomenheid is só maklik die gevolg van sukses en welvaart. Só maklik begin ‘n mens dan dink jy is baie oulik. Só maklik vergeet jy dat jou sukses eintlik maar ‘n geskenk van God af is. Só maklik laat jy ná om erkenning aan God te gee daarvoor. Só maklik voel jy dan gevly deur die belangstelling en erkenning van ander mense. En dan raak jy met jou suksesse behep. En jy wil sekermaak ander mense neem van jou voortreflikheid kennis. Maar dan vergeet jy waaroor die lewe regtig gaan.
Luister wat sê die Here aan Israel reeds vóórdat hulle die beloofde land inneem: “Jy moet die gebooie van die Here jou God gehoorsaam en sy wil doen. Jy moet Hom dien, want Hy sal jou in ‘n goeie land bring: ‘n land met waterstrome, met fonteine en riviere wat in die valleie en berge ontspring , ... ‘n land sonder armoede, waarin jy genoeg sal eet en niks sal kortkom nie ...Telkens wanneer jy genoeg geëet het, moet jy die Here jou God dank vir hierdie goeie land wat Hy aan jou gegee het. ... (Vers 17) Jy kan dalk dink: my krag en my sterk hande het vir my hierdie rykdom verwerf. Maar jy moet die Here jou God nie vergeet nie, want dit is Hy wat jou die krag gee om die rykdom te verwerf” (Deuteronomium 8:6-9, 17-18).
Suksesvolle mense kan nie dink hulle is iets besonders nie
‘n Suksesvolle persoon het dus niks om hom op te beroem nie. Hy het geen rede om selfingenome en trots te voel nie. Hy het geen rede om te dink hy is spesiaal of beter as ander mense nie. Want dit is die Here wat hom gemaak het wat hy is. Dit is die Here wat hom sy talente en vermoëns gee. Dit is die Here wat hom die geleenthede en die goeie sameloop van omstandighede gee. Nederige en erkentlike dankbaarheid teenoor die Here behoort dus sy lewe te kenmerk.
Selfingenomenheid roep om geestelike dissipline
Die oomblik dat selfingenomenheid en ‘n tekort aan dankbaarheid teenoor God intree, kan ‘n gelowige verwag dat God moontlik geestelike dissipline op hom kan toepas. Hierdie geestelike dissipline kan dáárin bestaan dat God Hom (en sy seën) (tydelik) van die suksesvolle en voorspoedige persoon kan onttrek. Dan ontdek só iemand dat daar ‘n afwesigheid van God in sy lewe is. Hoe vreeslik is dít nie! Dít het met Hiskia gebeur toe sy voorspoed en geseëndheid na sy kop toe gegaan het, toe hy by ‘n afvaardiging uit Babel begin spog het deur hulle al sy opgegaarde rykdomme te wys. Dan skryf die Kronis dat God hom verlaat het. “Dit was om hom te toets en hom sy eie hart te laat ken” (2 Kronieke 32:31).
Sukses en rykdom is beslis nie vir alle gelowiges bedoel nie
Sukses en rykdom is nie vir alle gelowiges bedoel nie. En miskien moet ons maar dankbaar daarvoor wees. Want sukses en rykdom bring allerlei versoeking en toetse met hom mee. Dit bring die risiko van geestelike dissipline deur God mee. Dit bring die risiko van geleidelike wegdwaal van God mee! Wanneer ek of jy ontdek dat dit lyk of God Hom aan ons onttrek het, kan dit wees dat Hy ons toets - en ons die geleentheid wil gee om ons eie hart te ken. Ons behoort dan te vra: Wat is daar in my hart, in my binneste aan die gang? Het selfingenomenheid dalk my erkentlikheid en dankbetoon aan God verdring? Het ek dalk só op sukses en voorspoed begin fokus, dat ek vergeet het waarvoor ek eintlik hier op aarde is? Het ek dalk ‘n gevangene van ‘n materialistiese lewensingesteldheid geword? Het my lewe dalk ongemerk om eiebelang en selfpromosie begin draai?
Jou lewensfokus kan ongemerk verskuif
Uit die verhaal vanaf 2 Kronieke 29 tot aan die einde van hoofstuk 32 sien mens duidelik hoedat Hiskia se fokus ongemerk begin verskuif het. Aan die begin beywer hy hom met soveel toewyding aan die herstel van die godsdiens in Jerusalem en Juda. Maar mettertyd raak hy selfingenome met sy sukses en voorspoed. Mettertyd begin dit vir hom al hoe meer gaan om die sukses en voorspoed wat hy geniet. God verdwyn vir hom geleidelik op die agtergrond. God word nou die Een wat “benut” moet word vir sy voorspoed. Toe hy ernstig siek word, pleit hy vir ‘n verlengde lewe en genesing. En wanneer hy dit kry, doen hy nie moeite om aan God daarvoor dank te betoon nie. Dít is mos hoe dié mens maak vir wie dinge om homself begin draai het! Of hoe?
Hiskia se verhaal illustreer treffend vir ons watter gevare daar aan sukses en voorspoed verbonde is. Dit toon duidelik dat voorspoed en sukses ‘n mens geleidelik kan in-katrol en jou fokus geleidelik van diens aan God kan aftrek. Dán moet God dikwels bitter medisyne gebruik om jou te genees.
Waak teen voorspoedsgodsdiens, want dit onteer vir God
Mag die Here ons die genade gee om nie behep te raak met voorspoed en sukses nie! Mag Hy ons daarvan bewaar dat ons ons godsdiens as ‘n middel tot voorspoed en sukses sal begin gebruik. Want wanneer ons dit begin doen, dan gradeer ons God af na die vlak van die heidense afgodsdienste wat altyd maar op die verkryging van voorspoed en sukses ingestel was. Mag die Here gee dat ons Hom nooit hierdie oneer sal aandoen nie!