Zille se terugkeer bied DA ŉ selfondersoekmomentDeur Paul Maritz Helen Zille. (Foto: DA) As navorsing aangaande politieke belangstelling in Suid-Afrika vir ons enigiets leer, is dit dat die belangstelling van die algemene Suid-Afrikaner oor wat in Luthuli-huis, in die kabinet, of in die parlement gebeur, maar skraps is. Omtrent die helfte van die ongeveer 36 miljoen stemgeregtigdes kon “gesteur word” om hierdie jaar te gaan stem in die nasionale verkiesing, met die res wat sekerlik verkies het om heruitsendings van een of ander obskure sepie te kyk. Teen so ŉ agtergrond kan dit dan vir baie mense voorkom asof dít wat tans binne die DA aan die gebeur is, maar net die bitterheid van ŉ voormalige leier is en wat vergestalt word in haar terugkeer. Dit is egter glad nie so eenvoudig nie, inteendeel, nie eens naastenby nie. Die twis binne in die DA kan in ŉ sekere mate vergelyk word met die twis tussen Isak en Ismael waarvan ons in Genesis lees. Dit sou moeilik wees om te bepaal wie is nou watter een, maar die punt is dat daar binne die DA ŉ ideologiese twis tussen twee duidelike faksies is: Die sosiale demokrate en die liberale demokrate. Alhoewel beide oorhoofs demokratiese beginsels aanhang, en in ŉ sekere mate as liberaal geklassifiseer word, is daar wesenlike verskille. Verskille wat wrywing binne dié party, sowel as binne sy rolmodel en een van sy donateurs, die Demokratiese Party in die VSA, veroorsaak. Die liberalis sal hom- of haarself noodwendig met die regte van die individu besig hou. Die klem sal val op die individu se keuse om dinge te kan en te mag doen, beskerming as individu te geniet, en individueel te kan aspireer. Om hierdie rede is liberale partye dikwels, alhoewel nie altyd nie, ten gunste van aborsie op die moeder se keuse, genadedoodwetgewing, en alle vorme van gelykheid. Dit is nie te gewaagd om te sê dat Helen Zille en hulle wat soos sy dink, hulself as liberale demokrate of as klassieke liberale beskou nie. Die sosialis sal hom- of haarself noodwendig met die groep besig hou. Sistemiese onderdrukking, rassisme, vergoeding vir onregte van die verlede en gratis voordele vir sekere groepe, sal tipies by ŉ meer sosiaal-demokratiese denker gesien word. Dit is dalk effens meer gewaagd, maar myns insiens nie verkeerd nie, om Phumzile van Damme, Herman Mashaba, en selfs Mmusi Maimane by hierdie groepering in te deel. Friksie tussen hierdie groepe sal tipies duidelik word wanneer die onderdrukking van ŉ rassegroep of die erkenning van sistemiese onderdrukking geopper word. Die DA se hantering van die Elana Barkhuizen-sage, sowel as die gedrag van sy studente wat op kampusse magsposisies bekom, toon aan dat daar in onlangse jare ŉ wesenlike skuif van die liberale wortels, soos deur Alan Paton en Helen Suzman gelê, was. Dit is hierdie twis wat die DA tans verdeel, eerder as – soos baie dink – die bitterheid van ŉ voormalige partyleier.