Bakhand-Prasa kry ook reddingsboei(Foto: Twitter) Die nasionale tesourie het “gunstig reageer” op ŉ versoek van die Passasierspooragentskap (Prasa) om hom uit sy geldelike verknorsing te help. Die direkteur-generaal van vervoer, Alec Moemi, het aan die parlementêre portefeuljekomitee oor vervoer gesê die tesourie is nie ongeneë om te voldoen aan ŉ versoek van die minister van vervoer, Fikile Mbalula, om Prasa te help nie. Jare lange wanbestuur en korrupsie dreig om Prasa finansieel te kelder. ŉ Gedeelte van die geld is Maandag reeds goedgekeur, maar Moemi wou nie verdere besonderhede daaroor verskaf nie. Die minister van finansies, Tito Mboweni, het vantevore al gesê hy sal Prasa, eerder as die sukkelende Suid-Afrikaanse Lugdiens, met ŉ reddingsboei help. Prasa sê bedryfsverlies is in dié stadium R1,8 miljard en Mboweni sê die meeste Suid-Afrikaners benodig ŉ doeltreffende pendelspoorstelsel, eerder as ŉ lugredery. Mbalula en Moemi het terugvoer aan die komitee gegee oor die stand van sake by Prasa en sê die agentskap se grootste kopseer is agterstallige skuld. Dit neem Prasa gemiddeld 225 dae om krediteure te betaal. Dit is tien keer langer as die gemiddeld in 2012-’13 en het ŉ agterstand geskep wat nooit ingehaal kan word deur die inkomste uit treinkaartjies nie. Die situasie word vererger omdat pendelaars op hoofroetes van 3,8 miljoen in 2009 tot 387 530 verlede jaar gedaal het. Die daling is grootliks te wyte aan die feit dat lokomotiewe nie beskikbaar of betroubaar is nie. Moemi sê Prasa is verbind daartoe om kontrakte op te skort wat hom nie tot voordeel strek nie. Die departement sal ook nie huiwer om die hof te nader om kontrakte ter syde te laat stel wat onregmatig aangegaan is nie. Volgens die ouditeur-generaal (OG) het Prasa se opgehoopte, onreëlmatige besteding in 2017-’18 op R24,2 miljard gestaan. Mbalula het kleurryke taal gebruik om die probleme by Prasa te beskryf en onder meer daarna as ŉ “bodemlose put” en ŉ “plek wat heeltemal ineengestort het”, verwys. “Dit was ŉ spookagtige plek waar mense links en regs gesteel het,” het Mbalula gesê. Volgens hom het die hoë omset van raadslede geensins bygedra om die situasie te beredder nie. Mbalula het sy besluit verdedig om die raad die trekpas te gee en Bongisizwe Mponde vir 12 maande as administrateur aan te stel. Hy het aan LP’s gesê dat hy die stap eers met pres. Cyril Ramaphosa bespreek het. Mboweni is ook ingelig dat die raad nie sy fidusiêre pligte nakom nie. Toe ŉ hersiening van die raad se prestasie laat verlede jaar gedoen is, het dit gewys dat Prasa probleme het wat net met beslissende ingryping en sterk leierskap op bestuursvlak opgelos gaan word. “Dit was ooglopend dat dit nie sou help om ŉ tussentydse raad net met ŉ permanente een te vervang nie, omdat dit niks sou bydra om die diepgewortelde probleme te takel nie,” het Mbalula gesê. Mbalula het gesê die OG het bevind die raad het versuim om stappe te doen om onreëlmatige besteding te stuit. “Sedert die tussentydse raad aangestel is, het [Prasa] se sake nie verbeter nie, maar eerder versleg soos gesien kan word in die OG se weiering om ŉ ouditmening te gee, nadat Prasa twee jaar lank gekwalifiseerde ouditmenings gekry het,” het die minister gesê. Mbalula en Moemi het gesê die dringende stappe wat gedoen word om ŉ betroubare spoorpendeldiens te verseker sluit in die beveiliging van koperkabels sodat dit nie gesteel kan word nie en die aanstel van veiligheidsbeamptes op treine en by stasies.