Afrikaners se ligging is ons bestaansuitdagingArgieffoto Die afgelope tyd het twee nuusbrokkies my aan die hart gegryp so tussendeur die daaglikse oordosis politieke plundering en onbevoegdheid. Die eerste was ’n berig op Netwerk 24 oor Tannie Nonnie van Rensburg (84) van Ventersburg. Sy is helder oordag in Huis Nasina deur ’n rower oorval toe sy haar katjie op die stoep gaan roep het. Die rower het haar met sy skoenveters vasgebind, ’n serp in haar mond gestop, en haar aan die bed vasgemaak terwyl hy haar kamer deursoek het vir goed om te steel en whiskey om te drink. Sy het haarself wonderbaarlik losgewikkel en hom in die toilet toegesluit toe die booswig badkamer toe is. Die aanvaller het die diefwering egter van binne af oopgebreek en weggekom. Dis Tannie Nonnie se tweede noue ontkoming. Sy moes al voorheen ’n rampokker met die besemstok uit haar huisie jaag. Oom John Pitzer, ook ’n inwoner, het die polisie drie keer gebel voordat hulle (baie later) eers opgedaag het. Die polisiekantoor is slegs 170 meter van die ouetehuis af. Die koerant berig tannie Nonnie se nagmerrie-ondervinding is net een van baie bejaardes op die dorp se ervaring met misdadigers. Die booswigte word nooit in hegtenis geneem nie of is binne ’n dag of twee weer op straat. Misdadigers loop deesdae sommer helder oordag by oumense se huise in en vat wat hulle wil. Dis ook nie dat die tehuis nie probeer om die oumense veilig te hou nie. Die wagte wat deur ’n sekuriteitsmaatskappy daar geplaas is, word deur die rowers aangerand en verjaag. Die buurtwag doen ook wat hulle kan, maar daar is te min mense en die taak is te groot. Lichtenburg Lichtenburg. Argieffoto: ANA Die tweede nuusberig het gegaan oor Clover wat sy fabriek op Lichtenburg moet sluit, omdat die dorp so verval het dat hulle nie meer kan aangaan nie. Waterprobleme, kragtekorte, riool wat in die strate afloop, paaie wat onbegaanbaar is en ’n munisipaliteit wat nie hul werk wil of kan doen nie is die oorsaak dat 330 gesinne nou hul werk en lewensbestaan gaan verloor. Tannie Nonnie se nagmerrie en die verval van Lichtenburg is deel van ’n bykans landwye tragedie wat homself hier afspeel: die verval van die meeste plattelandse dorpe buite die Wes-Kaap. Dis ook nie net meer klein dorpies wat geraak word nie, selfs groot nywerheidsdorpe soos Vanderbijlpark en Newcastle begin gevaarlik wankel. Die ekonomiese gevolge van die Covid-inperkings was net die finale strooi. Dit gaan nie in alle dorpe so sleg soos in Ventersburg of Lichtenburg nie, maar die meeste dorpe het al ’n stukkie “Ventersburg” binne hul grense, waar dinge net nie meer leefbaar is nie. Daar is selfs dele van Pretoria wat onuithoudbaar geword het. Dit wat nie gebreek word nie, word gesteel. Talle dorpe word net blyplekke sonder werkende dienste, en voer ’n net ’n bestaan deur welsynstoelaes “in te voer” en stemme “uit te voer”. Daar is nie meer behoorlike werk nie, die huismark is morsdood en mense verarm verskriklik. Dié wat kan wegkom, trek. Dieselfde probleem, dieselfde gevolge Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging (Foto: Reint Dykema) Die Solidariteit Helpende hand en AfriForum Veiligheid hoor weekliks van gevalle waar Afrikaanse ouetehuise in hierdie vervalde dorpe en dorpsgebiede in al groter krisisse kom, sonder behoorlike versorging, veiligheid of noodsaaklike dienste. Die jongmense in daardie gebiede kry nie naskoolse opleiding nie, en ly ’n sukkelbestaan omdat hulle dit nie kan bekostig om hulself te bekwaam nie. Die goeie staatsposte wat daar nog is, word boonop nog op grond van ras gereserveer vir die ANC se ondersteuners. Dit tref mens dat elke dorpie dieselfde probleem en dieselfde gevolge het. Anders as ander minderhede in die wêreld wat gekonsentreerd in ’n bepaalde gebied bly, is Afrikaners landwyd ’n yl verspreide minderheid, en word selfs op munisipale vlak deur ’n demografiese meerderheid se vrot party oorheers. Die gevolg is die verval van die dorpe, korrupsie, politieke onbestendigheid, val van eiendomspryse, ekonomiese ineenstorting, verarming, onbeheersde misdaad en omgewingskrisisse. Instellings soos skole, kerke, en tehuise veg vir oorlewing of het reeds vergaan. Staatsinstellings soos munisipale rade, gesondheidsdienste, en die polisie is meestal hopeloos. Die afgelope jare se gebeure op Coligny, Schweizer-Reneke, Senekal en Piet Retief het ook gewys dat rasseverhoudinge gevaarlik maklik deur opruiende politici ontwrig kan word, en dat die Afrikaner-minderheid vinnig ’n gewilde teiken kan raak. Die voorwaardes vir ’n volhoubare minderheidsbestaan verval op talle dorpe en in dorpsgebiede. Daar is ook nie politieke oplossings soos regeringsverandering in sig nie. Veelparty-demokrasie werk net nie in heterogene samelewings soos Suid-Afrika nie. Die ANC word keer op keer weer deur die kiesers verkies. Die munisipale verkiesing vind later dié jaar plaas. Dit sal na verwagting die twaalfde verkiesing sedert 1994 wees (6 nasionaal en 6 munisipaal) wat die ANC wen en die kiesers verloor. Dorpe wat deur koalisies regeer word vaar ook nie juis beter nie – die krisis is veel groter as net ’n politieke een. Volhoubare oplossings AfriForum en inwonersverenigings werk landwyd kliphard om die dorpe aan die gang te probeer hou. Dit help baie, maar los nie die kern van die probleem op nie, want dis onmoontlik om blywend dorpsdienste sonder belastinginkomste te lewer. Hofbevele verlig krisisse, maar maak nie ’n volhoubare verskil nie. Rade het nie die wil of vermoë om hofuitsprake uit te voer nie, en mens kan nie deur die howe regeer nie. Die dorpe word nie net deur hul swak regerings bedreig nie, daar is talle ander redes vir die verval. Dit is hoekom daar al jare lank ’n “groot trek” vanuit die platteland na groter streekdorpe en stede toe is wat hulle dan meer volhoubaar maak. Mense konsentreer daar omdat daar beter dienste en meer volhoubare dorpe is. Prof. Flip Smit, bekende demograaf, sê dat die verstedeliking, oftewel konsentrasie van Afrikaners al dekades lank aan die gang is. Konsentreer Argieffoto: Adéle Changuion Afrikaners se ligging as yl verspreide minderheid is ons bestaansuitdaging, en dit kan net oorkom word deur groter konsentrasie op plekke waar ons in sekere woongebiede ’n meerderheid is, en op plekke waar ons ’n blywende meerderheid kan word. Dis te begrype dat mense nie wil of kan opgee waarvoor hulle jare gewerk het en waar hulle al jare bly nie. Die probleem is egter dat ’n kultuurgroep wat landwyd ’n verspreide minderheid is, landwyd ’n bedreigde minderheid word. Die gevaar is dat diegene wat nie wil of kan saamtrek nie, daar sal moet agterbly soos die oorblywende bejaardes in Pretoria of Johannesburg se middestad. Daar is landwyd derduisende tannie Nonnies wat daagliks in vrees leef. Het die tyd nie gekom dat daar betyds bekostigbare behuising vir hulle opgerig word op veilige plekke waar daar behoorlik na hulle omgesien kan word nie? Laat hulle eerder na veilige werkende dorpe soos Orania of plekke in die Wes-Kaap toe trek terwyl hulle kán, voordat hulle dalk móét. As ligging die probleem is, is konsentrasie die oplossing.