Chaos by verhoor oor onteiening sonder vergoedingDie openbare verhoor oor onteiening sonder vergoeding in Komani. Foto: ANA Lewis Nzimande, voorsitter van die grondwetlike hersieningskomitee oor grondonteiening sonder vergoeding, het Woensdag gevra vir kalmte nadat die openbare verhoor in Komani (Queenstown) op ŉ chaotiese wyse afgeloop het. Die verhoor wat in die Queenstown-stadsaal gehou is, het ŉ groot aantal mense getrek. Die stadsaal was van hoek tot kant volgepak en nie almal kon in die saal inpas nie. Dit het daartoe gelei dat die verrigtinge ontwrig is deur lede van die publiek wat in EFF-klere geklee was en geweier het dat die verrigtinge begin. Die mense het struggle-liedere gesing oor grond wat met geweld afgeneem word en ŉ groep wat in ANC-kleure geklee was, het later by hulle aangesluit. Die ontwrigtinge het dwarsdeur die verrigtinge voortgeduur toe mense wat ten gunste van onteiening sonder vergoeding is, hard geskree het om mense wat teen die wysiging van die grondwet is se stemme uit te doof. Pieter Prinsloo van die Enoch Gijima-boerevereniging. Foto: ANA ANC- en EFF-ondersteuners het die openbare verhoor oorgeneem en het ŉ beroep op LP’s gedoen om die proses te bespoedig en gesê hulle is gereed om grond te beset. Daar was ook duidelike skeptisisme oor die regering se vermoë om die proses suksesvol te laat verloop. Yanga Zicinga, ŉ man wat homself as ŉ ANC-lid voorgestel het, het gesê ŉ onafhanklike agentskap moet op die been gebring word om die verspreiding van grond te implementeer. “Daar moet ŉ nasionale maatstaf wees van hoeveel hektaar grond elke persoon mag besit.” Nog ŉ spreker, Phaphama Madubedube, het gesê die regering moet stedelike grond onteien wat geoormerk is om mense op te hef en moet die eienaarskap van grond aan tradisionele leiers oorlaat. Ander het meer radikale sienings gehad. Siyambonga Booi het die openbare verhore gekritiseer en gesê die verhore word gehou om wit mense te paai. “Ons kan nie onderhandel met diewe nie. Hoekom moet die regering by wit mense smeek?” het Booi gesê. Vuyolwethu Nqaba van Black First Land First het gesê slegs wit mense se eiendom moet onteien word sonder vergoeding en mense moet nie vir politieke partye stem totdat hulle grond gekry het nie. Lewis Nzimande, voorsitter van die grondwetlike hersieningskomitee oor grondonteiening sonder vergoeding, en Mncedisi Filtane, ‘n komiteelid. Foto: ANA Pieter Prinsloo van die Enoch Gijima-boerevereniging het in reaksie hierop gesê: “Wat gaan julle doen met die grond en hoe gaan julle eet as julle niks van boerdery af weet nie?” Mense in die saal het woedend op dié stelling gereageer. Michael le Grange, nog ŉ boer, het gesê dit is tyd dat dialoog die mense in Suid-Afrika verenig. “Ek gaan nie sê artikel 25 moet gewysig word of nie gewysig word nie. Ek wil net hê ons moet saamwerk en hierdie ding maak werk,” het Le Grange gesê. Nog openbare verhore sal vandag in die Orient-teater in Oos-Londen gehou word. Nzimande het tydens ŉ pouse aan joernaliste gesê daar moet meer verdraagsaamheid wees vir almal se uiteenlopende sienings. “Ons doen ŉ beroep op die publiek om beleefd te wees teenoor mense met ander sienings. Ons sien dat politieke partye heelwat mobilisering van hul lede gedoen het, maar elke lid van die publiek moet ŉ geleentheid gegun word.”