HERMANUS – Dit het nou wel klaarblyklik 'n wêreldwye pandemie, 'n struikelende plaaslike ekonomie, striemende aanvalle en lang rye honger mense by kosverspreidingspunte in ons streek geneem om die Overstrand munisipaliteit tot ander insigte te bring, maar hulle het vandeesweek die beoogde stygings in munisipale tariewe aansienlik ingekort. Boonop is die afwaartse aanpassings in die komende jaar se begroting in 'n rekordtyd gedoen. Hiervoor verdien die munisipaliteit krediet.
Die Overstrand Herald het verlede week berig dat die munisipaliteit reeds vroeër 'n besluit geneem het om vir eers nie meer talle nuwe poste te skep of te vul nie. Dit alleen sou die munisipaliteit se alreeds buitensporige salarisrekening in die komende jaar met bykans 13% opgejaag het. Ons praat van 'n besparing van miljoene rande.
Vroeër vanjaar het die Overstrand se burgemeester, mnr Dudley Coetzee tydens die aankondighing van die nuwe begroting gesê die "politici het die administrasie opdrag gegee om die styging in tariewe tot 5,9% te beperk." So asof ons dankbaar moet wees. Die administrasie kon toe, ten spyte van al die struikelblokke (sic), dit regkry om by die opdrag te hou ten opsigte van water, riolering en vullisverwydering maar helaas eiendomsbelasting sou met 6,9% styg. Belastingbetalers is duidelik laat verstaan dat dit die allerbeste was wat die administrasie kon doen.
Maar dit was voor Covid-19. Dit was voor die politici en die administrasie die kommentare van belastingbetalers op die begroting gelees het. Die afsnydatum vir die kommentare was 28 April. In van die kommentare, sommige wat deur die Herald gepubliseer is, het gemeenskapsleiers openlik gesê dat die munisipaliteit besig is om homself 'n vyand van die belastingbetaler te maak en hom te vervreem van sy burgery.
Wat ookal tot die aanpassings aanleiding gegee het, "die administrasie" het toe binne 'n kwessie van twee weke dit wonderbaarlik reggekry om die 6,9% en die 5,9% na net 4,5% af te bring. Dit is 'n allemintige 2,4% minder op eiendomsbelasting en 1,4% op ander tariewe, buiten elektrisiteit wat met 6,2% styg. Hoewel die munisipaliteit 'n stewige wins uit elektrisiteitsverkope maak, is dit ingewikkelder aangesien elektristeits tariewe op nasionale vlak bepaal word.
Terwyl die inkorting van tariewe en belastings verwelkom moet word, is daar steeds vrae oor die nuwe begroting. Die salarisrekening van die munisipaliteit beloop net meer as 33% van sy totale uitgawes. Die burgemeester sê ons moenie bekommerd wees hieroor nie, want dit is gerieflik binne die band van 25% tot 40% wat die nasionale regering voorskryf. U moet maar self hieroor besluit. Dié net oor die duisend munisipale amptenare kos ons as belastingbetaler reeds ver oor die R400m per jaar.
In die praktyk beteken dit dat alle munisipale amptenare, buiten die munisipale bestuurder en sy ses direkteure, met ingang 1 Julie 'n salarisverhoging van 8,25% kry. Dit word op nasionale vlak beding en is deel van 'n drie jaar ooreenkoms wat in 2018 met vakbonde aangegaan is. Dit is byna dubbel die huidige inflasiekoers en geheel en al uit pas met omstandighede. Raadslede kry 'n 4% verhoging en gaan ons in die komende jaar net meer as R11m kos. Net hul selfoonrekening jaag ons meer as 'n miljoen rand uit die sak.
Goeie nuus is die feit dat die nuwe munisipale bestuurder, waarna hulle nou soek, se vergoeding binne die perke moet wees wat die regering vir die vergoeding van munisipale bestuurders voorskryf. Overstrand se munisipale bestuurder, mnr Coenie Groenewald verdien ingevolge die nuwe begroting bykans R1.9m per jaar. Sy opvolger sal waarskynlik vir heelwat minder moet werk. Trouens, dit kan selfs gebeur dat die nuwe munisipale bestuurder minder as van sy direkteure verdien. Hulle salarisse wissel tussen R1,5m en R1,8m per jaar.
Die rede hiervoor is 'n ooreenkoms wat die munisipaliteit in 2010 met die senior amptenare aangegaan het. Hulle is is wese permanent aangestel en hul vergoeding word deur 'n konsultant bepaal en is veronderstel om markverwant te wees. Dié proses is volgens die burgemeester tans nog onderweg. Hierdie rampspoedige besluit van die destydse DA-leierskap het daartoe gelei dat die Overstrand munisipaliteit se senior amptenare vandag in 2020 hemelhoë salarisse verdien. In 'n vroeëre spesiale verslag het die Herald aangedui dat 'n direkteur by die munisipaliteit wat in haar laat veertigs is, met aftrede op 65, teen die huidige groei, 'n salaris van bykans R5m per jaar sal verdien. Hoe is dit volhoubaar, wil ek graag weet, en daar is ses van hulle. Hoe dit ookal sy, die burgemeester sê ons moet nie ons koppe daaroor breek nie, alles sal uitwerk. Ons burgemeester verdien self bykans 'n miljoen rand per jaar en tree waarskynlik voor volgende jaar se plaaslike regeringsverkiesing af.
Die nuwe voorgestelde begroting dien voor die raad met die skryf van hierdie berig, Woensdagoggend. Die verwagting is dat dit goedgekeur sal word. Die vergadering is uniek in die sin dat dit nie soos gewoonlik in die raadsaal op Hermanus plaasvind nie, maar wel digitaal of dan virtueel. Na vrae oor die publiek se deelname aan die proses het die munisipaliteit Dinsdag geskarrel om reëlings te tref dat lede van die publiek wel sou kon meeluister. Daar is op elkeen van die groter dorpe in die streek 'n lokaal hiervoor beskikbaar gestel. Gerard Grobler: redakteur@overstrandherald.co.za