Posts Tagged ‘Zandra Bezuidenhout’
Ja, Suid-Afrika, ja!
Ja vir die oopsteek van wonde en swere,
ja vir die afkrap van rowe,
ja vir die uitdruk van die vrot.
Ja, dit het pynlik en morsig geword
om te offer wat jy vra,
Maar hoor jy, o droewe land,
hoe jou boervolk nog brom
van die Kaap tot in Orania
en baklei oor `n wa
om hulle deur hul heilige driwwe te dra.
Ja, ons hoor hulle kla:
“Dis verby met die groen doringboom,
met Sarie, en die hele fokken F.A.K.!”
O wee, roep die laastes van die stoeres:
die fondamente van ons monumente sak,
die wiele die knak en die osse
is verdomp nie meer danig gedwee!
Maar skep moed, landgenote,
want iewers krap oom Bossie
onrustig in sy stokkiesbaard as hy wonder:
het sy span in die Bosveld
die ding van Base en Klase
nog altyd verkeerd verstaan?
Luister goed, Suid-Afrika,
hoe hiënas snags in die rante skater
oor `n land wat tjank oor taal
en plaas en ras en alles wat was.
O, die paniek! O, tumult!
Hoe deel ons so `n verdwaalde land?
Wie leer ons in vrede woon
onder hierdie bloue hemel,
hoe verstaan ons mekaar se geroep
oor die ver verlate vlaktes;
hoe gemaak met ons plekke en name,
en watter jong indoenas
gaan sê wie bly, en wie verkas?
Ja, geliefde grond, hoe loop jou pad?
Waar in die suidersterre staan `n plan;
wie gooi die dolos, wie vra die waterslang
vir raad met die voorvaderspel?
Gee die kranse vir almal `n antwoord,
of staan daar uit die diepte
van ons eens eksklusiewe see
`n kolos van wysheid op?
Maar, Suid-Afrika, wees wakker:
jou sieners sien gesigte;
in hul drome draf ons jonges
ligvoets oor `n duisend heuwels;
oumense hoor stemme
en `n magtige dreun van gerugte
rol aan oor die velde:
want kyk, uit die chaos van die eeue
sal aan hierdie afgeleë brok
`n paradys verrys, `n nuwe moerland
wat opstaan uit die rooistof
as die stank van bloedriviere
wyk uit die geheue van ons aarde.
Eers dan, my land, sal jy die glorie ken
van `n veilige vesting,
`n kraal vir jou vele volke;
want die luiperd skik sy kolle
na `n nuwe patroon, en sy naels krap
teen die bas van die nooiensboom.
Luister dan, Suid-Afrika, ja luister
na die boodskap van die tromme
wat aanswel uit die nag:
die leeu en lam lê aanstons saam
as jou kinders die laaste assegaai begrawe
en verruil vir beitels wat klip laat klink.
Wanneer jy, geknelde land, jou nuut verbeel,
sal die dreunsang van komende geslagte
aanrol deur die klowe;
die karos van ubuntu sal sprei
oor hierdie verskeurde bodem
en jou dongas sal vrug dra.
Kyk, die vure van versoening brand hoog
en die winde nooi die volkere uit tot die dans.
Op dié dag maak die groot, groot Gees
die wieg van sy mensdom glansend heel.
God seën jou, Suid-Afrika!
[© Zandra Bezuidenhout. Voorlesing by die US Kollokwium in die SASOL Kunsmuseum, Stellenbosch, op 17 September 2010]
Tags: Zandra Bezuidenhout
Posted in Gedigte | Comments Off on Zandra Bezuidenhout. Pryslied van die tromme
Posted in Digstring | Comments Off on Digstring: Zandra Bezuidenhout. Moderne Psalm
Andries Bezuidenhout. Louvre – verbeterde weergawe
Groete uit Sydney. Na ŉ week hier sukkel ek nog steeds om aan die slaap te raak in die nag. Maar dan weer, by die huis is dit ook ŉ kwessie.
Zandra Bezuidenhout het voorstelle gemaak ter verbetering van die gedig oor haar wat ek hier hoog en droog laat hang het. Ek sien sy het haarself (of haar naam, ten minste) uit die storie geskryf, asook my oorlede vader se homofobie. En wie is ek nou om te protesteer as sy haar eie woorde verander? Ek dink nie juis aan haar as ŉ “tante” nie. Dit klink te ernstig! Aan die ander kant is dit nou meer speels in aanslag as die morbiede eerste weergawe.
Ek is onseker. Hoekom loop ek dan by die Louvre verby? Sonder die vader en die simbole van voorstedelike inkerkering is hierdie kwessie nou selfs méér obskuur.
Ek dink tog ek hou meer van haar weergawe – dit werk baie beter as gedig. Hier is dit:
My tante rook ‘n mentolsigaret
blaai deur ŉ koffietafelboek
blaas dun rook en groot woorde.
Met haar bob ŉ hoofkroonseil sê sy:
“Andries, hierdie afdruk
praat nie soos die skildery nie.
Jy móét dit eendag in die Louvre bekyk!”
Hy hang die Louvre in sy geheue op en dink:
Die skildery se horison is wyer as die raam,
‘n prent se glans, die omslag om ŉ boek;
kuns het eenmaal losgekom in verf op doek.
My liewe tante, weet jy dalk
waarom besoek ek jare later elke galery –
Pompidou, Musée d’Orsay
Picasso, Dali, selfs –
maar by die Louvre loop ek verby?
Tags: Louvre, Zandra Bezuidenhout
Posted in Andries Bezuidenhout | Comments Off on Andries Bezuidenhout. Louvre – verbeterde weergawe
Andries Bezuidenhout. Gedig oor my tannie Zandra
Ek sien LitNet het ŉ skrywersprofiel van my tannie Zandra gelaai. Gaan kyk hier.
Hier is ŉ gedig wat ek geskryf het na aanleiding van iets wat ek uit my kinderdae onthou. Ek is op laerskool, dink ek. Ons is in die Kaap vir Desember, huur ŉ huis in Milnerton. Hoekom Milnerton? Tannie Zandra en oom Gert kom kuier. Op die tafel is ŉ boek, seker oor Europese kuns. Tannie Zandra blaai daardeur, gesels met my oor die skilderye. Om prente te teken was nog altyd my enigste werklike talent en tannie Zandra was iemand wat dit verstaan het. Weens my pa se homofobie mag ek egter nie kuns as vak op skool geneem het nie.
Die gedig is nog nie klaar nie. Dis seker een van daardies wat mense as “anekdoties” sal beskryf. Ek weet nie hoe om verder daaraan te skaaf nie. Dalk moet dit maar hier bly hang.
Ek vlieg vanaand Australië toe vir twee weke. Sal probeer om elke nou en van daar af in te loer. Dalk selfs iets skryf.
Tannie Zandra met lang mentolsigaret
blaai deur ŉ koffietafelkunsboek.
Sy blaas dun rook en groot woorde.
“Andries, hierdie afdruk kan net nie
rég laat geskied aan die skildery nie.
Jy móét dit in die Louvre sien!”
Hy hang die woord Louvre op en dink:
Skilderye se horisonne is wyer as rame,
ŉ tuinmuurkraal, of die grag om ŉ boek;
alles bars los met verf op ŉ doek.
“Kuns op skool is net vir moffies,”
beveel sy pa jare later.
Tannie Zandra, kan jy my dalk sê
hoekom hy elke galery –
Picasso, selfs Dali – jare later besoek,
maar by die Louvre loop hy verby?
Posted in Andries Bezuidenhout | Comments Off on Andries Bezuidenhout. Gedig oor my tannie Zandra