susan smith | SusanSmith | Bladsy 2
Augustus 1, 2014 by Susan Smith	in Blog, nuwe gedigte and tagged afrikaans, Poësie, susan smith	| 2 Kommentaar
wat landin 'n blink lint deur groen valleie sny
– 'n groen vyftig miljoen jaar oud –
hou die hart van haar mense vas
trek aan hul ledemate
met die oerstuwing van alle tye
toe almal eens vis was, vóór
longe, vóór asem
voor die kraakbeen van kieue
neus en oor geword het in 'n baarmoedersee
wat ligroos deur klein toegelymde ooglede skyn
© Susan Smith. Uit: "In die afwesigheid van sin"
Mei 20, 2014 by Susan Smith	in Blog and tagged afrikaans, ekokritiek, orale literatuur, plek, susan smith	| Lewer kommentaar
Mei 18, 2014 by Susan Smith	in Lesings en referate and tagged afrikaans, ekokritiek, Ekopoësie, Poësie, susan smith	| Lewer kommentaar
Mei 18, 2014 by Susan Smith	in Blog, UFH aktiwiteite and tagged afrikaanse poësie, Departement Afrikaans UFH, susan smith	| Lewer kommentaar
Toevallige tekens is 'n aangename speurtog
Mei 18, 2014 by Susan Smith	in Ek resenseer and tagged afrikaans, Martjie Bosman, Poësie, resensies, susan smith, Toevallige tekens	| Lewer kommentaar
Titel: Toevallige tekens
Skrywer: Martjie Bosman
'n Belangrike digbundel wat aan die einde van 2010 verskyn het, is Martjie Bosman se Toevallige tekens. Die bundel verskyn sewe jaar na haar debuutbundel, Landelik, wat met die Ingrid Jonker-prys bekroon is. Die belofte wat met die eerste bundel gemaak is, word in hierdie bundel voltrek.
Met die invalslag suggereer die bundeltitel en pragtige buiteplat alreeds 'n interessante speurtog vir die leser op die spoor van allerlei tekens. Op die eerste vlak verwys die bundeltitel na die musikale terminologie van toevallige tekens, soos mineur- en majeurtekens, molle en kruise wat 'n verandering in die dominante toonsoort van 'n musiekstuk aandui. Dit word direk voor 'n noot of note geskryf en verander dan net daardie spesifieke noot of note se toonaard. Die implikasie is dat deur die kyk en raaksien van toevallige, vervlietende tekens van skoonheid die toonaard van emosionele belewing verander word, die neerdrukkende gelig word. Die gedekonstrueerde eendagskoon op die voorplat dien as teken van skoonheid, maar dui ook op die vervlietende aard van skoonheid; dit is 'n voorlopige teken vir al die variante van die blom wat aangetref word, soos "eendagskoon" (27) en "dagbreekroos" (48), maar ook van ander blomme, voëls en natuurgegewens.
Tekens verwys egter na veel meer: dit sluit seisoenale tekens in, tekens in die natuur (veral voëls), tekens as simbole wat vir iets anders staan, tekens van 'n bepaalde landstreek, tekens as verskynsels, en ook taal as teken. Dit word ingespan as vooruitwysing na en voorspeller van die toekoms, maar ook as spoor en oorblyfsel van die verlede. Ook die negatiewe aard van tekens word ontgin: tekens van verval, ellende, politieke onvermoë en rampspoed, en die invloed daarvan op persoonlike vlak.
Deur die motto, 'n aanhaling uit Tristia van Van Wyk Louw, tree die digter reeds in gesprek met aspekte van die taal as teken en betekenis en die ontoereikendheid van menslike taal om die werklikheid en verganklikheid onder woord te bring. Die magteloosheid van taal word sterk verwoord in gedigte soos "Mosambiekse vlugteling 1" en "Mosambiekse vlugteling 3", waar verbrokkeling van normale taalstrukture plaasvind en die digter wys op die tale wat "tussen ons faal" (22). Hierteenoor word die krag van taal uitgedruk in "Die seun met die sere aan sy been" (17), waarin die seun genesing vind deur die woorde: "I will speak/ to this leg."
Die programgedig "Op die spoor" (11) voorsien die sleutel vir die res van die bundel: die soektog na "'n duidelike woord", 'n "metafoor" waarmee die tekens in die natuur beskryf kon word, waarmee nie net die "verrotte stomp" en die "dooie bulkalf" beskryf kan word nie, maar ook die miere en bruin kewers, die waterhiasint en die "kiewiet" en sy weerkaatsing in 'n poel.
In dié rymteskip van René so baie: 'n resensie van In die niks al om van René Bohnen
Mei 18, 2014 by Susan Smith	in Blog, Ek resenseer and tagged afrikaans, Poësie, Rene Bohnen, resensie, susan smith	| Lewer kommentaar
In dié rymteskip van René so baie: 'n resensie van in die niks al om van René Bohnen
Ek weet dat daar tans gesprekke aan die gang is rondom die gebruik al dan nie van 'n inhoudsopgawe in 'n digbundel en of dit voor- of agterin die bundel moet verskyn. Poësie laat haar egter nie so voorskryf nie. Wat vir die een bundel reg is, is nie noodwendig reg vir die volgende nie. Ek hou van 'n aanloop – ek is gefassineer deur die paratekstuele gegewens en die konteks-skeppende rol wat dit speel in betekenisgewing van 'n bundel. Dus verkies ek om by die begin te begin: die voorblad.Die visuele impak van René Bohnen se bundel stuur 'n boodskap lank voor die bundel oopgeslaan word en is in samehang met die bundeltitel rigtinggewend vir die verstaan van die bundel. Bepaalde lesersverwagtinge word geskep wat spanning teweegbring tussen die buiteblad/bundeltitel en die teks terwyl daar van die leser gevra word om die paratekstuele gegewens aan te vul en as intrinsiek deel van die teks te lees. Die lotusblom en koi-visse plaas die bundel in die middel van die filosofiese konteks van Zen-Boeddhisme, waardeur die oorwegend rooi en amber kleure 'n definitiewe Oosterse karakter verkry.
Die lotusblom word geassosieer met reinheid en progressie van die gees, terwyl die Boeddha dikwels uitgebeeld word waar hy op 'n lotusblom sit. Die lotusposisie, 'n kruisbeensit-posisie, word in meditasie gebruik met die doel om die mediteerder by te staan om kalmte van gees en uiteindelike verligting te bereik. Ook die koi-vis speel 'n belangrike rol in die Oosterse filosofie. Dit is een van die agt beskermende simbole en verteenwoordig vryheid, krag en uithouvermoë. Die lettertipe van die titel dra by tot die Oosterse gevoel van die buiteblad. Dit skep die indruk van vinnige, vloeiende kwashale wat in ooreenstemming is met die bekende en tradisionele Zen-sirkel in gekwaste ink, gewoonlik op sy of ryspapier (in ooreenstemming met die agtergrond van die buiteblad), en uitgevoer in een vloeiende beweging, sonder dat die hand gelig word. Hierdie verftegniek wys, volgens die Zen-kultuur en -kalligrafie, op die uitdrukking van die oomblik wanneer die gees in beweging gebring word.
Die Zen-sirkel, of ensō (Japannees vir sirkel), is simbolies vir absolute verligting van die gees en druk ook krag, elegansie en die heelal uit. Die sirkel is die oomblik wat die intellek vry en leeg word sodat die gees/liggaam skeppend kan optree. Zen-Boeddhiste glo dat die karakter van die kunstenaar ten volle ontbloot is in daardie oomblik waarin die ensō geskep word. Die onegalige onvolmaaktheid van die sirkel suggereer die onderliggende wysheid van die onvolmaakte, onvoltooide en tydelike van alle dinge, maar terselfdertyd ook die strewe na die perfekte en die uiterste toestand van een-wees en eenheid wat groei vanaf 'n toestand van meervoudigheid.
Teen hierdie agtergrond is die herhalende gebruik van die sirkelmotief regdeur die bundel betekenisgewend – trouens, die sirkel kan as sentrale simbool gesien word. In "sjamaangrot" (13) sê die spreker-digter:hoe flikker hulle in my hande as ek in sirkels binne sirkels binne sirkels die oerpad vat.