PEN Afrikaans Nuusbrief: Oktober 2017 | LitNet
PEN Afrikaans Nuusbrief: Oktober 2017
Danie Marais PEN Afrikaans 2017-10-12
Die notule van ons AJV 2017 in Wellington en die verslae wat daar gelewer is
PEN Afrikaans se algemene jaarvergadering (AJV) vir 2017 het op 16 September in die Wellington Biblioteek tydens vanjaar se Tuin van Digters-fees plaasgevind. Hartlike dank aan ons lede wat dié vergadering bygewoon het. Baie dankie ook aan almal wat die moeite gedoen het om 'n skriftelike volmag aan ander lede te verleen.
- Die notule van die vergadering
- Kerneels Breytenbach se voorsittersverslag
- Danie Marais se bestuurdersverslag
- Marga Stoffer se verslag oor die nuwe PEN Afrikaans Vertaalfonds
- Marga Stoffer se terugvoer oor die Kopiereg-wysigingswetsontwerp wat verreikende gevolge vir skrywers en uitgewers kan hê
Wat die dreigende kopieregervorming bretref, raai ons al ons lede aan om hierdie Fin24-artikel te lees – dit verskaf 'n baie nuttige opsomming van PASA (Publishers Association of South Africa) se analise van die Kopiereg-wysigingswetsontwerp.
PEN Afrikaans se nuwe bestuur
By die AJV 2017 is aangekondig dat Danie Marais as bestuurder bedank het, maar homself as ondervoorsitter van PEN Afrikaans verkiesbaar stel. Kerneels Breytenbach het ná vier jaar in die stoel uitgetree as voorsitter en Anzil Kulsen het verklaar dat sy nie vir nog 'n termyn as bestuurslid staan nie.
Die volgende lede van PEN Afrikaans is by die AJV vir 'n tweejaartermyn tot die bestuur verkies:
Ons het in ons Julie-nuusbrief verslag gedoen oor die eerste van twee resensiekursusse wat Netwerk24 in samewerking met NB-Uitgewers en PEN Afrikaans aangebied het. Francois Smith, wat die eerste kursus in Johannesburg gelei het, se positiewe kommentaar op hierdie kursus kan ook in die laasgenoemde nuusbrief gelees word.
Intussen het Kerneels Breytenbach die tweede resensiekursus in Kaapstad aangebied. Volgens Kerneels was dit 'n klinkende sukses met verskeie deelnemers wat die potensiaal getoon het om in die nabye toekoms groot aanwinste vir boekeblaaie te wees.
Uit hierdie Kaapse klas van Augustus 2017 het reeds twee resensies verskyn:
Lees hier Liné Enslin se bespreking van Annemari Coetser se Alles begin met Anna, en hier Alta Cloete se indrukke van dieselfde historiese roman.
Jo Prins, die redakteur van Boeke24, skryf: "Die reaksie was so entoesiastes dat ons waarskynlik volgende jaar in ál vier windrigtings resensiekursusse sal moet aanbied. En die bestaande noordelike en suidelike kursusse se lokale sal moet skuif sodat 'n mens minstens dubbel soveel mense kan akkommodeer."
Wenners van die 2017 kykNET-Rapport-Boekpryse
Baie geluk aan al die die wenners van die kykNET-Rapport-boekpryse – die grootste pryse van hul soort in Afrikaans.
Die wenners is op Saterdag 30 September 2017 in Kaapstad bekend gemaak. Die Jan Rabie-Rapportprys vir die beste debuutroman in Afrikaans asook die twee kykNET-Rapportpryse vir boekresensent van die jaar is by dieselfde geleentheid oorhandig.
Hettie Scholtz, sameroeper van die drie hoofboekpryse, het die skrywers geloof vir boeke wat diep sny, diep delf, en 'n aar raak boor. "Dit het by my 'n insig van Chesterton opgeroep, sy geloof dat daar één ding is wat 'n helderheid aan dinge verleen: die vermoede van iets nét om die draai. Ek kan werklik nie wag om te sien waarmee hierdie skrywers volgende vorendag gaan kom nie! Hierby sluit ek die inskrywings vir die Jan Rabie-Rapportprys in."
Die kykNET-Rapport-boekpryse met 'n gesamentlike prysgeld van R500 000 is toegeken aan die volgende skrywers:
Fiksie: Huilboek, Ryk Hattingh (Human & Rousseau) [Klik hier vir die commendatio.]
Niefiksie: Emily Hobhouse: Geliefde Verraaier, Elsabé Brits (Tafelberg) [Klik hier vir die commendatio.]
Film: Al wat ek weet, Marita van der Vyver, (Lapa) [Klik hier vir die commendatio.]
Die keurders het die fiksiewenner, Ryk Hattingh, geloof "vir sy sagkense behandeling van groot dinge, die subtiliteit van segging, die beskeie toon en algehele gebrek aan selfkoestering. Die manier waarop hy persoonlike pyn uiteindelik, sonder politieke grandstandery, vestig in die konteks van 'n hele land se trauma, is uitsonderlik en maak van Huilboek 'n prestasie in hoe groot kragte in beweging gestel kan word deur 'n minimum aan woorde en vertoon."
Waardering is ook uitgespreek vir die niefiksiewenner, Elsabé Brits, se herbesoek aan ou bronne oor Emily Hobhouse "wat ons in staat stel om opnuut in hierdie merkwaardige vrou die eienskappe te sien wat aan die kern lê van ons universele menslikheid – die vermoë om te empatiseer met die onderdruktes, op te staan vir reg en geregtigheid selfs teen 'n hoë persoonlike en politieke prys, om nood en lyding te verlig ongeag waar dit voorkom. Sy skets Hobhouse as die vergestalting van verset soos dit in die woorde van die Nederlandse digter Remco Campert gedefinieer word: Om aan jouself 'n vraag te vra, daarmee begin verset – en om dit dan aan 'n ander te vra. Dit noop ons om in die Suid-Afrika van vandag weer hierdie kritiese vrae te vra oor menswaardigheid, gelykheid, en weerstand."
Marita van der Vyver se jeugboek Al wat ek weet het van die prysaand 'n behoorlike rap-aand gemaak. Sy is geloof vir die ligte, vaardige hand waarmee sy die sensitiewe verhaal van 'n seun van gemengde afkoms stuur tot waar hy sy plek in die groter bestel van die lewe vind. En dit deur die skryf van rap songs waarmee hy sy verliese en woede transendeer en sy eie stem vind. "Dis 'n verhaal wat getuig van besondere vakmanskap, een wat smeek om verfilm te word," sê keurder Herman Binge. "Dink – nét vir 'n oomblik – aan die nuwe Afrikaanse treffers wat hierdie film gaan oplewer, die eerste volwaardige hip-hop-fliek in Afrikaans!"
Die Jan Rabie-Rapportprys ter waarde van R35 000 is vanjaar toegeken aan Valda Jansen vir Hy kom met die skoenlappers (Human & Rousseau). Volgens die keurders is Jansen se debuutroman in vele opsigte meer as "'n elegie aan verlore liefde", soos dit op die omslag bestempel word. Dit word "'n pynlik intieme en deurtastende verkenning van al die maniere waarop 'n hele lewe soos een byna noodwendig verspeelde kans kan voorkom . . . Jansen kleur nie dit wat persoonlik is ooit met groot politieke stellings nie, maar wys hoe onontwarbaar die persoonlike en die politieke in Suid-Afrika verstrengel is. Haar debuut gee 'n aangrypende en ontstemmende blik op 'n bevreemdende, bruin middelklas-ervaring van apartheid; 'n genuanseerde perspektief op 'n benarde posisie wat nog bitter min in Afrikaanse fiksie belig is." (Klik hier vir die commendatio.)
Die kykNET-Rapportpryse vir boekresensent van die jaar, vir die beste Afrikaanse resensies wat in 2016 oor 'n Afrikaanse fiksie- of niefiksiewerk onderskeidelik verskyn het, is ook oorhandig. Die wenners, wat elk R25 000 ontvang het, is:
Fiksie: Danie Marais vir "Die 'Kook en Geniet' van oneerbiedigheid" (oor Anton Kannemeyer en Conrad Botes se Bitterkomix 17, Media24-dagblaaie, 4 Julie 2016). [Klik hier vir die commendatio.]
Niefiksie: Emile Joubert vir "Die afkook van 'n vol lewe vind hier beslag" (oor Wat die hart van vol is deur Peter Veldsman met Elmari Rautenbach, Media24-dagblaaie, 31 Oktober 2016). [Klik hier vir die commendatio.]
Die keurpanele vir die onderskeie pryse was:
kykNET-Rapport-fiksieprys: Frederik de Jager, Elmari Rautenbach, Steward van Wyk en Gerrit Schoonhoven; kykNET-Rapport-niefiksieprys: Herman Wasserman, Irma du Plessis, Darryl David en Herman Binge;
kykNET-Rapport-filmprys: Herman Binge en Gerrit Schoonhoven;
kykNET-Rapport-boekresensentpryse: Bibi Slippers, Alfred Schaffer, Jomarié Botha en Yvonne Beyers;
Jan Rabie-Rapportprys: Elna van der Merwe, Danie Marais en Kerneels Breytenbach.
In memoriam: Ryk Hattingh
Ek was op die punt om die hierdie nuusbrief weg te stuur toe die hartseer nuus van Ryk Hattingh se heengaan my bereik. Hy is op 10 Oktober aan 'n hartaanval oorlede – net tien dae ná sy mees onlangse besoek aan Suid-Afrika, waartydens hy die kykNET-Rapportprys vir Huilboek in ontvangs geneem het.
Ek deel met 'n knop in die keel Ryk se uitstekende bydrae tot PEN Afrikaans se Boeke wat skrywers laat skryf-rubriekreeks, wat in die Winter 2017-uitgawe van Taalgenoot verskyn het. Sy humor en sy diep, dwars en stroomop liefde vir Afrikaans straal uit hierdie skrywe. Die PDF kan hier afgelaai word.
'n Kort oorsig van sy skrywersloopbaan kan hier gelees word.
Nèlleke de Jager, Ryk se uitgewer by Human & Rousseau, het só op die nuus van sy dood gereageer: "Soveel energie, soveel onbevange lewenslus – vir lees, vir bome, vir voëls, vir kosmaak, en ja, vir mooi vroue. Net laas week nog hoor ek hoe sê hy aan 'n medeskrywer: 'Maar daar is niks anders wat jy kan doen nie. Skrýf. Jy kan niks anders doen as aanhou skrýf nie.' En om nou te dink ons gaan nooit weer Ryk se stem hoor nie. Dit was 'n groot boom wat geval het. Woorde is daar nie."
'n Oorsig van Afrikaanse resensies en boekbesprekings in September
Klik hier vir ons oorsig van Afrikaanse resensies wat in September 2017 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Dié oorsig sluit boekbesprekings, boekgesprekke en voorlesings in wat op die radio of TV uitgesaai is.
In vandeesmaand se oorsig is ook hierdie huldeblyk van Amanda Botha aan Marié Heese ter viering van haar 75ste verjaardag op 27 September vanjaar. Ons sê hartlik geluk aan haar en baie dankie vir haar groot bydrae tot die Afrikaanse letterkunde.
Nuwe Afrikaanse boeke in Oktober
Ten slotte is dit altyd 'n plesier om die lys van nuwe Afrikaanse publikasies te deel. Hartlik geluk aan al ons lede wat vandeesmaand nuwe boeke op die rak het.