Die Ilias en Magersfontein, o Magersfontein! langs mekaar op die boekrak mag oënskynlik nie veel verskil nie, maar dan lees jy die Ilias in sy "present meaning" en sonder sy "past significance" (Weimann, 1977: 49). Selfs om die twee te vergelyk, sou vir die Grieke geen sin gemaak het nie omdat hulle nie 'n kategorie *roman gehad het waarin Magersfontein sou kon pas nie. Omgekeerd is ons begrip daktiel nie dieselfde as die Griekse nie, bloot omdat hulle skanderingstelsel op lengte- en nie op kragaksent berus het nie. En al vind ons met ons moderne teorieë dieselfde narratiewe tegnieke in beide werke, wil dit nog nie sê dat dit in die Ilias vir die Griekse publiek iets beteken het nie, ook nie eens dat hulle daarvan bewus was nie. Dit kon 'n heel ander funksie in die Griekse literêre SISTEEM gehad het.
Natuurlik het die twee werke in twee gans verskillende kontekste ontstaan. Die Ilias is aanvanklik in direkte kontak met die gehoor geskep en voorgedra in 'n tradisie van mondelinge vertellings. (Vgl. MONDELINGE LITERATUUR.) Die moderne skrywer, 'n romantiese enkeling, sit alleen in sy studeerkamer en skryf, bes moontlik op 'n elektroniese rekenaar en rig sy boeke aan 'n hipotetiese gehoor. Deur die skryfproses word die TEKS losgemaak van die skrywer en gaan dit 'n selfstandige bestaan voer. En eenmaal gepubliseer, is die boek uitgelewer aan ekonomiese magte, word dit 'n verbruikersproduk, dikwels geskryf vir die oomblik of die mode.
Dit is dus nodig dat mens baie sterk bewus moet wees van die historisiteit van die werk self, van sy produksie en RESEPSIEPROSESSE, én van die begrippe (modelle) waarmee hy benader word. Die driedeling EPIEK – LIRIEK – DRAMATIEK kom bv. nie by Aristoteles voor nie, al word dit dikwels na hom teruggevoer: dit is 'n produk van die 18e eeu (vgl. Genette, 1979). Die begrip LITERATUUR self ('n reeks dubbelsinnighede wat opgang gemaak het (Escarpit, 1970: 272)), is eweneens 'n produk van die 18e eeu. Die krisis waarin die sg. interpretatiewe skole hulle tans bevind, is deels toe te skryf aan 'n verwerping van die literatuuropvattings wat uit die SIMBOLISME voortgespruit en "totale samehang" en "dieper betekenis" beklemtoon het. Literêre verandering is nie 'n eenvoudige literêr-immanente ontwikkeling nie, ook nie sonder meer die resultaat van sosiale veranderinge nie, maar 'n komplekse proses waarin estetiese, ideologiese en sosiale faktore 'n rol speel en wat bowenal nie 'n reglynige of kontinue proses is nie, maar 'n proses wat gate en spronge maak.
Die literêre werk is vir Mukařovský sowel OUTONOOM as kommunikatief, dus nog 'n dialektiese spanning. Enersyds is dit nie-referensieel, andersyds verwys dit na die totale konteks van sosiale verskynsels, maar op 'n indirekte (bv. metaforiese) manier. Die gebeurtenisse in 'n roman kan bv. FIKSIONEEL wees, maar nie die waardes daarby betrokke nie. Literêre verandering is by Mukařovský dus, kortom, die produk van 'n dialektiese verhouding tussen die werk en alles wat hom omring (Galan, 1979: 281).