PressReader - Kuier: 2017-09-06 - sy sit dis­lek­sie op sy plek
sy sit dis­lek­sie op sy plek
Sy het haar dis­lek­sie oor­kom deur hard te werk en nou het sy graad ge­vang en is nog lank nie klaar nie!
Kuier - 2017-09-06 - In Die Nuus - DEUR JACKIE PIENAAR-BRINK
Wan­neer men­se die woord“dis­lek­sie”hoor, neem baie dalk aan ie­mand is dom. Maar Melissa Ti­tus (23) van Good­wood in die Kaap, wat pas haar u­ni­ver­si­teits­graad met lof (cum lau­de) ge­slaag het, het hier­die wan­op­vat­ting be­hoor­lik op sy kop ge­keer.
En sy is nog lank nie klaar nie, want sy werk reeds aan haar vol­gen­de graad.
Maar al het sy hier­die hoog­te­punt be­reik, weet Melissa al­te goed hoe dit voel as men­se jou on­der­skat net om­dat jy ’n leer­pro­bleem het . . .
Ein­de graad 7 het Melissa haar on­der­wy­ser op­ge­won­de in­ge­lig dat sy by ’n ho­ër­skool aan­vaar is wat vir sy hoë a­ka­de­mie­se stan­daard be­kend was. Die on­der­wy­ser se re­ak­sie bly haar tot van­dag toe by.“Is jy se­ker?”wou sy weet, en Melissa het ge­weet hoe­kom sy twy­fel. Dit was om­dat sy ’n dis­lek­sie­ly­er was wat re­me­di­ë­ren­de klas­se ont­vang het en hard moes werk vir selfs ge­mid­del­de pun­te.
“Waar­skyn­lik hét ek net by daar­die skool in­ge­kom om­dat my ou­er sus­ter, Li­sa, reeds daar was,”sê Melissa sag,“maar dit wys maar net hoe daar al­tyd be­per­kings op men­se ge­plaas word.”
In graad 8 aan daar­die ein­ste skool is sy tot kla­s­kap­tein ver­kies.“Ek kan ont­hou dat ek in een toets reg­tig baie sleg ge­doen het,” ver­tel sy. Die re­gis­te­r­on­der­wy­er het haar een­kant ge­roep en mee­ge­deel dat sy as kla­s­kap­tein nie sul­ke lae pun­te kan kry nie.
Jonk soos sy was, was dit vir Melissa die keer­punt en sy het be­sluit om hier­die kri­tiek as mo­ti­ve­ring te ge­bruik eer­der as om moed op te gee.“Dit was net daar wat my rê­ri­ge har­de werk in­ge­skop het.”
Van­dag kan sy as rol­mo­del vir e­nig­ie­mand met dis­lek­sie dien. Nie net het sy twee on­der­skei­dings in ma­triek be­haal nie, maar ook haar BCom-graad met lof aan die U­ni­ver­si­teit van Wes-Kaap­land (UWK) ge­slaag.
“Moet ons nie op fa­ce va­lue neem nie”, smeek sy na­mens al­mal met dis­lek­sie.
Die woord dis­lek­sie is saam­ge­stel uit die G­riek­se woor­de“dys”en“lex­is”wat“swak met taal”be­te­ken. Dis­lek­sie­ly­ers suk­kel om te lees, wat ui­ter­aard ook be­te­ken dat hul­le suk­kel om te spel en skryf. Een van die dui­de­lik­ste te­kens is die om­ke­ring van woor­de (“een”sal by­voor­beeld as“nee”
ge­lees word) of van let­ters soos b en d.
Melissa was in graad 4 toe die on­der­wy­ser haar en ’n paar me­de­leer­ders een vir een na haar ta­fel toe ge­roep het so­dat hul­le iets vir haar kon lees. Van die let­ters in daar­die lees­stuk was ver­keer­dom, soos wan­neer jy na ’n ge­skre­we stuk in ’n spie­ël kyk, ont­hou sy. Daar was ’n re­de daar­voor. Die on­der­wy­ser het hul­le vir dis­lek­sie ge­toets en daar is vas­ge­stel dat Melissa dit in ’n baie er­ge graad het.
S­tryd met lees
Stel jou voor jy kan om die dood nie uit­werk wat­ter kant toe ’n“b”of ’n“d”moet wys nie.“Dit was vir my bit­ter­lik con­fu­sing,”ver­tel Melissa.“Ek het ook spel­fou­te ge­maak. Die on­der­wy­ser het die dis­lek­sie na­tuur­lik op­ge­tel om­dat ons in graad 4 werk moes be­gin in­gee.”
Sy kan nie uit­ge­praat raak oor die on­ge­loof­li­ke on­der­steu­ning wat haar ou­ers, S­haun en Col­leen, haar van dag een af ge­bied het nie – ’n pad wat hul­le daar­na ook ge­loop het met haar broer, Luc (17), wat ook spe­si­a­le be­hoef­tes het. Al was hul­le ef­fe te­leur­ge­steld dat die dis­lek­sie nie vroe­ër by haar op­ge­let is nie, het hul­le on­mid­del­lik na ma­nie­re be­gin kyk waar­op sy ge­help kon word. In­ten­sie­we re­me­di­ë­ren­de klas­se het ge­volg, ter­wyl sy ook week­liks ’n op­voed­kun­di­ge te­ra­peut be­soek het. Haar ou­ers het ook ge­sorg dat sy, soos aan­be­veel is, baie ek­stra lees­werk doen.
Kyk mens na Melissa se werk­boe­ke, ver­stom die net­jie­se hand­skrif jou. Dis nóg iets waar­aan sy baie hard ge­werk het na­dat ’n on­der­wy­ser haar op grond van ’n spe­si­fie­ke vra­e­stel in­ge­lig het dat hand­skrif die ver­skil tus­sen ’n sleg­te en ’n goeie punt kan be­te­ken.
Tot van­dag toe skryf sy elke lie­we ding wat sy leer in daar­die net­jie­se hand­skrif neer.
“Ek dink ek het oor die ja­re my dis­lek­sie­pro­bleem gro­ten­deels oor­kom, hoe­wel ek som­mi­ge dae nog met links en regs suk­kel,”sê Melissa, wat in Good­wood groot­ge­word en skool­ge­gaan het.
Sy het met­ter­tyd ver­skeie“tricks”aan­ge­leer om din­ge mak­li­ker te maak. Só het Melissa in ’n sta­di­um be­sef dat wan­neer sy die woord“bed”reg neer­skryf – met so­wel die“b”as die“d”wat na die reg­te kant toe wys – kan sy bo-op die woord ’n man- net­jie te­ken wat op ’n bed lê. Daar­na het sy ge­reeld haar“bed­man­ne­tjie”-me­to­de in­ge­span wan­neer sy met hier­die twee let­ters ge­suk­kel het. Dees­dae leer sy dit selfs vir die kin­ders vir wie sy Son­dag­skool­klas­se gee, lag sy.
Dis­lek­sie­ly­ers me­mo­ri­seer baie keer hoe woor­de in hul ge­heel lyk, al kan hul­le dit nie klank nie, ver­tel sy. En sy self het baie keer net op grond van die kon­teks van ’n sto­rie ge­raai wat­ter woord op die eer­ste let­ter sou volg.
Dis nie net let­ters wat hul­le kan poot­jie nie. Sy­fers ook.“Ver­al as ek moeg is, kan ek van­dag nog iets soos die nom­mers vir die krag­boks ver­keer­dom in­tik. Of ie­mand sal 021 sê en ek sal dit as 012 oor­dra,”ver­tel sy.
On­danks die ek­stra klas­se en har­de werk, het Melissa se ou­ers haar nooit laat voel of sy ’n be­per­king het nie.“Ek het ook nor­ma­le din­ge ge­doen soos om blok­fluit te leer speel. My pa glo dat selfs dit my ge­help het om­dat mens mos no­te moet leer lees en ook te­o­rie moet doen,”sê sy.
Kyk mens van­dag na hier­die self­ver­se­ker­de jong vrou, is dit moei­lik om te glo dat sy op skool baie min self­ver­troue ge­had het. Sy was ver­al baie angs­tig wan­neer sy voor die klas moes lees.“Kin­ders lag mos maar as mens ’n fout maak.”
Sy ver­tel dat haar la­er­skool­pun­te nie te gre­at was nie, en aan­vank­lik ook nie haar ho­ër­skool­pun­te nie. Ge­lei­de­lik het sy dit eg­ter reg­ge­kry om haar pun­te te ver­be­ter tot­dat sy ma­triek met on­der­skei­dings in be­sig­heid­stu­die en wis­kun­di­ge ge­let­terd­heid ge­slaag het.
Om­dat sy wis­kun­di­ge ge­let­terd­heid as vak ge­had het, moes sy‘n oor­brug­gings­jaar met ek­stra wis­kun­de­mo­du­les doen om BCom op u­ni­ver­si­teit te kan stu­deer.
Die sprong van skool na u­ni­ver­si­teit was groot, gee Melissa toe, maar sy het nie laat slap­lê nie en vrien­de ge­maak met stu­den­te wat net so erns­tig oor hul stu­die ge­voel het soos sy.
Toe, aan die ein­de van haar twee­de jaar, ont­vang sy ’n toe­ken­ning vir bes­te stu­dent in die ver­leng­de pro­gram van die fa­kul­teit E­ko­no­mie­se en Be­stuurs­we­ten­skap­pe.
Nie in haar wild­ste dro­me het sy ge­dink dat sy ’n a­ka­de­mie­se toe­ken­ning sou ont­vang nie en skie­lik het sy be­sef dat sy in staat is om op u­ni­ver­si­teit uit te blink.
“Om­dat jy so hard werk en daar­voor er­ken­ning kry, druk jy jou­self net nóg har­der. En in die pro­ses be­gin jy al meer in jou eie ver­mo­ëns glo. Elke jaar daar­na was ek op die de­kaan se lys vir A-ge­mid­del­des,”ver­tel Melissa trots.
Sy het met­ter­tyd ’n lief­de vir psi­go­me­trie ont­wik­kel en doen tans haar hon­neurs in in­dus­tri­ë­le siel­kun­de. Die mei­sie wat in graad 7 nie ge­glo is toe sy ver­tel het dat sy aan ’n ho­ër­skool met ’n hoë a­ka­de­mie­se stan­daard aan­vaar is nie, droom nou van ’n mees­ters­graad, re­gis­tra­sie by die SuidA­fri­kaan­se Raad op Ge­sond­heids­be­roe­pe en ’n suk­ses­vol­le loop­baan.
“Ont­hou net, jy is nié dom nie,”is haar bood­skap aan leer­ders met dis­lek­sie.“Wat van­dag vir jou na‘n strui­kel­blok lyk, kan die re­de vir suk­ses la­ter in jou le­we wees. Jy het net ’n pro­bleem met lees en skryf en dalk om jou­self uit te druk. Werk hard. Lees ek­stra. Sit daar­die ure in en jy sal de­fi­ni­tief die vrug­te daar­van pluk.”
Sy het ook ’n bood­skap aan ou­ers: “On­der­steun jul­le kin­ders, er­ken dat hul­le ’n di­sa­bi­li­ty het en neem stap­pe om hul­le te help. Ek weet van ou­ers wat nie wíl weet dis ’n pro­bleem nie. Dis moont­lik om dis­lek­sie te oor­kom. Dit gaan baie uit­da­gend wees en dit gaan nie al­tyd heel­te­mal ge­fix kan word nie, maar mens kan steeds pro­beer.”
HOOFFOTO: Melissa Ti­tus by haar gra­de­pleg­tig­heid waar sy haar graad met lof ont­vang het.
ON­DER: Melissa wys haar net­jie­se hand­skrif waar­aan sy hard ge­werk het.