NG Gemeente Bethlehem – Gemeentegeskiedenisargief
NG Gemeente Bethlehem
Die ou NG moederkerk, Bethlehem. (FOTO: George Pietersen)
C.P. Theron (1872-1912)
Die NG Gemeente Bethlehem was die moedergemeente op die Oos-Vrystaatse dorp Bethlehem, maar dis in Oktober 2012 ingelyf by die gemeente Bethlehem-Wes. Dit was die 12de oudste gemeente in die Vrystaatse Sinode. Sedert die inlywing word Bethlehem se kerkgebou wel nog gebruik vir eredienste en spesiale geleenthede.
In 1869, 10 jaar ná die aanleg van die dorp Bethlehem, is die gemeente gestig. Die destydse kerkgebou, op die hoek van Kerk- en Lindleystraat, is gedurende die Basoeto-oorlog van 1855 tot 1868 vir beskerming van vroue en kinders gebruik, terwyl ’n sooi-ringmuur daaromheen, met skietgate, snags as fort van die mans gedien het. Op die Kerkplein staan ’n monument met die opskrif: “Slag van Bethlehem, 22 Jan. 1866, ter gedagtenis aan twee blankes en een Hottentot wat met een van die invalle gesneuwel het.”
Die vorige kerkgebou, wat in 1882 ingewy nadat die hoeksteen gelê is op 24 Januarie 1880. Dié steen is in die nuwe kerk ingemessel. Die gebou is in die eerste dekade van die 20ste eeu gesloop is.
Die kerk is deur drie stigters van die dorp, Paul Naudé, Jan Muller en Dail Malan, uit die opbrengs van die verkoping van erwe gebou. Ds. McMillan van Harrismith was die eerste konsulent en ds. C.P. Theron is in 1872 as die eerste leraar bevestig. Die grense van die gemeente het gestrek van Zuringkrans tot by Kestell, wes na oos, en van Petrus Steyn tot aan die Caledonrivier, noord na suid.
Aangesien Bethlehem oorspronklik ’n kerkdorp was, is dit later jare aan ’n dorpsbestuur oorgemaak, met die gevolg dat die gemeente selfs nog in die vyftigerjare van die 20ste eeu ’n jaarlikse bedrag van £100 ontvang het wat uit daardie ooreenkoms voortgevloei het. Die eerste kerkgebou, waarvan die hoeksteen op 25 Januarie 1880 deur pres. Jan Brand gelê is, is in November 1882 ingewy. Dit het £14 000 gekos. Hierdie gebou moes egter weens ernstige bouvalligheid gesloop word, en op 12 April 1910 is die huidige kerk se hoeksteen deur president M.T. Steyn gelê. Ook hierdie gebou het sowat £14 000 gekos.
’n Perspektieftekening deur die argitekte, Hawke, McKinlay & White.
Tot die oorspronklike gemeente het vroeër Lindley, Senekal, Reitz, Fouriesburg, Kestell, Rosendal, Paul Roux en Clarens behoort, en in 1927 is die gemeente Bethlehem-Wes afgestig. Ds. C.P. Theron het in 1912, ná ’n bediening van 40 jaar, sy emeritaat aanvaar en is agtereenvolgens opgevolg deur di. C.A. van der Merwe (1913-’27), D.P. Ackerman (1927–50) en P. de Vos Grobbelaar, wat op 10 Maart 1951 as herder en leraar bevestig is. (Geskryf deur Morne van Rooyen)
Charles Petrus Theron, 10 Desember 1872 – 20 Julie 1912 (aanvaar sy emeritaat; oorlede 2 Junie 1924)
Van der Merwe, Carel Aron, 18 Jan. 1913 – 1927
Daniël Petrus Ackerman, 26 November 1927 – 25 Februarie 1950 (aanvaar sy emeritaat)
Grobbelaar, Pieter de Vos, 10 Mrt. 1951 – 1954
Petrus Abraham van der Merwe, 27 Februarie 1955 – 1960 (oorlede in die amp; hy was 54)
Jacobus Ignatius Bornman, 1966–1969
Hendrik Johannes Muntingh Haugh, 1978 – 29 April 1984 (aanvaar sy emeritaat)