“Dit is bekend dat Suid-Afrikaanse howe normaalweg kostebevele toestaan teen ’n party wat ’n saak verloor. Die doel daarvan is om aan die suksesvolle party in ’n saak die regshulp te verleen wat in ’n dagvaarding of hofaansoek gevra word, asook om tot ’n mate die suksesvolle party te vrywaar van die regskoste wat aangegaan moes word om suksesvol die hof se ingryping by die dispuut te verkry.
In die geval van dispute oor verblyf, het die Grondeisehof van Suid-Afrika sedert sy ontstaan afgewyk van bogenoemde beginsel en staan as ’n reël nie kostebevele ten gunste van ’n suksesvolle party toe nie. Die uitsondering tot die Grondeisehof se benadering rakende koste vind plaas waar die hof wel kostebevele toestaan om afkeer te toon oor die gedrag van een van die partye in ’n geding, en meer spesifiek die wyse waarop ’n party sy saak sou aanvoer.
Litigasie in die Grondeisehof is ook op ’n meer filosofiese vlak gesien as litigasie wat die sosiale belang dien. Partye moet ook ten opsigte van die ontwikkeling van die reg, op hierdie gebied, nie ontmoedig word om die reg te help uitbrei nie.
Die meganisme wat die staat ingestel het, het nie die posisie in die howe verander nie. Grondeienaars wat nie ook toegang het tot staatsgeld vir litigasie nie, vind dit toenemend moeilik om regsgedinge soos hierdie uit hul eie hulpbronne te finansier, terwyl die opponente tot hierdie sake bewapen is met staatsgeld en geen risiko loop om in die voer van ’n saak sonder meriete ’n kostebevel op die lyf te loop nie.
Uit bogenoemde antwoorde kan bepaalde afleidings gemaak word wat kommer wek en ’n verwronge prentjie skets van wat veronderstel is om ’n stelsel te wees wat gelykheid voor die reg en geregtigheid bevorder: