Die regering se ideologiese obsessie met rasseverteenwoordigendheid het hulle ingehaal. Afrikaans by staatsuniversiteite is net nie deel van die regering se ideologiese momentum nie. Primêr gaan dit nie oor ’n stryd tussen Afrikaans en Engels nie, maar oor die waardes geassosieer met Afrikaans wat in die pad staan van Afrikanisering of ’n gedekoloniseerde universiteit. Die Afrikaanse gemeenskap het die stryd verskraal tot ’n taalstryd, terwyl die regering besig is met ’n baie dieper ideestryd.
Ons het aanvanklik ’n aandeel in ’n bestaande instelling gekoop, dit weer verkoop en nuut begin bou. Die groot veranderlike wat toegetree het, was tegnologie. Ons het tegnologie ontdek wat die afstand uit afstandonderrig haal – ons het interaktiewe videotegnologie wat deur wêreldwye maatskappye gebruik word, vir die eerste keer vir onderwys aangewend. Ons kon grade teen dieselfde koste, of effens goedkoper, as gesubsidieerde staatsuniversiteite aanbied. Ons kon ’n nuwe universiteit begin bou: bekostigbaar, toeganklik, wêreldklas, Afrikaans. Dit het ons 15 jaar geneem om behoorlik te begin en dit gaan ons nog 15 jaar neem om langs die voorste universiteite in die wêreld te staan.
Daar is elemente van bogenoemde gevallestudie wat ons op skole van toepassing kan maak. Baie van ons skole is nog in ’n relatiewe veilige omgewing. Om te praat van onafhanklike (private) skole is buite baie van ons se verwysingsraamwerk. Ons Afrikaanse skole is nog wêreldklas. Om te praat van Afrikaanse onafhanklike skole is bykans iets van ’n oorgawe en ons mag nie afstand doen van ons regte nie. Dit is amper of onafhanklike skole teen openbare skole geplaas word.
Ons mag nie ’n duit terugstaan vir ons openbare skole nie. Ons mag nie korttermyn toegewings maak wat dodelike langtermyn-gevolge gaan hê nie. Ons moet ons openbare skole beskerm.
Die krag van ouers is die onbenutte instrument van Afrikaanse skole in die beskerming van die skole. Ons as ouers moet geaktiveer word om skole te beskerm. Ons sal in duisende opdaag by ’n wildsbraai, skenkings maak, kaartjies koop, gras plant, pawiljoene verf en ’n saal volpak as die Boerenooientjie bedreig word. Ons sal al die elemente van die skool beskerm, maar ons moet die skool ook beskerm. Ons sal moet leer om ook in massas saam te staan en te sê: “Aan ons skool vat julle nie.” Hoekom moet ons dit doen? Want ons mag. Wat soms kortkom is ons wil. Indien ons nie ons ideeruimtes opneem nie, word daardie vakuum deur die staatsidee gevul. Daar is nie neutrale ruimtes nie. Ons sal ’n pakt met beheerliggame en skoolhoofde moet sluit om ons skole te beskerm. Nie net taal nie, maar ook etos.
Ons mag egter nie naïef wees nie; ons moet beplan om te bou ook. Afrikaanse skole is nie in die ideologiese momentum van die staat nie. Lesufi is nie ’n gek amptenaar nie – hy verwoord net die regeringsideologie baie eksplisiet, maar hy is nie buite die regering se ideologiese momentum nie.
Die rede vir die verwagting dat onafhanklike skole ’n groterwordende rol gaan speel, is dat die staat oor die algemeen al hoe meer gaan sukkel om gehalte onderwys te lewer. Volgens die CDE sal veral laekoste- private onderwys ’n groot rol speel. Daar is ’n beduidende groei in dié soort skole in ander lande in Afrika, sowel as in Indië en Pakistan. Volgens die CDE word tegnologie by sommige onafhanklike skole gebruik om koste laag te hou en die gehalte van onderrig te verhoog.
Ek sien dus openbare en onafhanklike Afrikaanse skole nie as teenoor mekaar opgestel nie, maar as ’n plussom waar 1 + 1 = 3 is.
John, dit wat jy sê was die eerste ding wat in my kop gekom het, met die meisies se ongelukkigheid, hulle wou hulself wees en dit het gevoel of die ander se taal en waardes op hulle afgedwing word.
Dus moet mens maar sien in hoe verre alle parte na alle kante gaan luister. Ek twyfel egter of die boodskap verder as die skoolrade sal trek, die ANC sal nie die rokie sien nie.