Vetustas is nou nie juis 'n leerstuk wat voortdurend die howe of skrywers besig hou nie. Trouens, die meeste sake waarin die leerstuk op 'n manier2 toegepas is, is stokou sake. Die jongste saak oor die aangeleentheid,3 wat dan ook die uiteindelike fokuspunt van hierdie artikel is, verwys egter spesifiek na vetustas en die uiteindelike uitspraak berus op die beginsels van dié leerstuk.
Die geskilpunte en die feite in die Langebaan-saak4 word hieronder5 volledig uiteengesit. Agtergrondinligting wat gegrond is op 'n besoek ter plaatse deur skrywer dese mag egter vir die leser interessant wees. Die Witpad6 was vroeer jare deel van 'n lang stuk pad wat vanaf Langebaan suid na Kaapstad se kant toe geloop het.7 Dit het onder meer oor strande geloop en was uiteraard moeilik onderhoubaar. Die deel van die pad, bekend as die Witpad, wat vandag gebruik word deur motoriste, voetgangers en motorfietsryers is maar sowat 1500 meter lank.8 Dit loop vanuit die dorp Langebaan en sluit dan aan by 'n teerpad wat toegang bied tot die Weskus Nasionale Park. Die Witpad is redelik hoog bo seevlak gelee en bied 'n pragtige uitsig op die onbeskryflik mooi turkoois-kleur strandmeer daaronder en die Atlantiese oseaan in die verte. Inwoners en besoekers neem 'n voetpaadjie wat uit die Witpad loop om die strand te bereik.
Oos van die Witpad is daar enkele huise en verderaan onbeboude koppies met fynbos op. Die eienaar van die onontwikkelde grond het op 'n stadium 'n gedeelte van die Witpad gesluit soos wat meer volledig sal blyk uit die bespreking van die Langebaan-saak.9 Die hek is aangebring sowat 600 meter vanwaar die pad uit die dorp Langebaan begin en die eienaars van huise tot op daardie punt het dus steeds toegang tot hulle wonings gehad. Die twispunt tussen die partye het gehandel oor die res van die sowat 900 meter van die Witpad wat vir inwoners en besoekers taboe was sonder 'n permit.
Vetustas was al aan die Romeine bekend. Wanneer 'n mens tersaaklike tekste in die Digesta raadpleeg, kom jy tot die gevolgtrekking dat dit verkeerd sou wees om te praat van 'n omvattende en gesofistikeerde Romeinsregtelike leerstuk in hierdie verband. Vetustas as regsinstelling is eers na die Romeinse tyd gedurende die middeleeue10 in Europa en veral onder die invloed van die kanonieke reg ontwikkel.11 Die pandektiste het goeie bydraes daaroor gelewer soos wat hieronder12 sal blyk.
Die Romeins-Hollandse skrywer Voet, waarskynlik die mees invloedryke ou skrywer op die gebied van die privaatreg wat die ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse reg aanbetref, het hom ook uitgelaat oor die burepad.23 Hy skryf dat 'n burepad tot stand kan kom wanneer grondeienaars toegelaat het dat die pad gebruik word "especially if no remembrance still exists of the establishment of them".24