Hidrofiete, mesofiete en xerofiete
Prente en kort beskryings van die hidrofiete, mesofiete en xerofiete onder die wêreld se plante
Die een soort het baie vog nodig, die ander soort minder, terwyl 'n derde tipe in die droogste plekke op aarde kan oorleef...
'N HIDROFIET (of waterplant) is 'n plant wat in 'n uiters waterryke bodem groei. Sulke plante lewe op of onder water en aard gevolglik nêrens anders as in water of in grond wat permanent deurweek is nie. Hulle het dan ook spesiale eienskappe eie aan hul waterbestaan.
Die blare het byvoorbeeld nie nodig om verdamping teen te werk, reënwater op te vang en na die wortels te gelei of selfs dou deur die blare te absorbeer nie—dis immers vir hierdie soort plante totaal onnodig om water te bewaar, want daar is water oral om hulle. Baie waterplante het hoogs verdeelde blare, wat hulle bestand maak teen lopende water omdat dié soort blare die weerstand verminder. Hulle het egter nie so 'n uitgebreide wortelstelsel nie, omdat hulle drywend regop bly in die water.
BO: Die waterblommetjie van die Kaap (Aponogeton distachyos), waarvan daardie bekende bredie gemaak word, is 'n hidrofiet. Dit groei in waterpoele en vleie wat in die droë somermaande opdroog, maar die dormante waterblommetjies (ook "vleikos" genoem) ontluik weer wanneer die herfsreëns die poele vul. Die wasagtige blomme ruik soet. Daar is verskeie ander spesies van Aponogeton in Suidelike Afrika, maar A. distachyos is die bekendste.
—soos gepubliseer in die Wikipedia-ensiklopedie op die wêreldwye web. Toestemming word verleen tot die kopiëring, verspreiding en/of wysiging van hierdie hierdie dokument ingevolge die bepalinge van die GNU Free Documentation license, weergawe 1.2 of enige latere weergawes soos gepubliseer deur die Free Software Foundation; sonder invariante seksies, sonder omslagtekste vir die voorkant en sonder omslagtekste vir die agterkant. 'n Kopie van die lisensie word vervat in die seksie getiteld "GNU Free Documentation license".
• Nog 'n tipiese hidrofiet is die Europese waterlelie (Nymphaea alba). 'n Foto van die blom van hierdie waterlelie sal in 'n aparte venster verskyn as jy hier klik. Die foto is deur "lorsh", wat dit in die Wikipedia-ensiklopedie op die wêreldwye web tot openbare besit verklaar het ("released into the public domain").
BO: Die waterduisendblad (Myriophyllum spicatum) se verdeelde blare keer dat sterk strome hom meevoer, want sy blare bied nie soveel weerstand teen lopende water nie.
Illustrasie uit historiese boek Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz 1885 deur prof. dr. Otto Wilhelm Thomé. Openbare besit vanweë die verval van kopiereg weens ouderdom ("PD Old")
BO: Die waterhiasint (Eichhornia crassipes) van die Suid-Amerikaanse trope is 'n waterplant wat onbeheers kan vermenigvuldig en waterweë kan verstop buite sy habitat waar hy nie sy natuurlike vyande het wat hom in toom hou nie. Sonlig word boonop van inheemse waterplante weggekeer en die suurstof in die water word uitgeput, wat tot visvrektes lei. Dit het 'n groot hoofpyn vir baie bewaringsbewustes geword. Onnadenkendes het ook die waterhiasint na Afrika gebring, waar dit 'n geweldige ekologiese plaag in die Victoriameer geword het. Dit is ook 'n ongewenste vreemde onkruid in Suid-Afrika. 'n Mate van sukses is wel al met beheer behaal, maar kenners vestig nou hul hoop op 'n natuurlike vyand van die waterhisaint—'n klein Amasone-vliegie van 1,5 millimeter, wat die plante se blaarstingels van die binnekant af rysmier en verswak, sodat hulle nie so geil aanteel nie. Baie van hierdie soort vlieë sal egter geteel en by varswatermassas met boskasies van waterhiasinte losgelaat moet word. Biologiese beheer soos dié is noodwendig 'n langtermyn-oplossing, maar die oorlog met die behulp van die vlieg sal met belangstelling gevolg word.
Foto: Ted Center / U.S. Department of Agriculture
MESOFIETE is landplante wat in nóg 'n besonder droë nóg 'n besonder nat omgewing (dus in middelmatige vogtoestande) voorkom. Hulle het wel 'n min of meer konstante watervoorraad nodig, verloor vinnig water indien hulle aan uiterste toestande blootgestel word en is nie bestand teen droogtes nie.
BO: Die klawer wat op weilande groei, is 'n goeie voorbeeld van 'n mesofiet.
Foto: AS Heagle / ARS / U.S. Department of Agriculture
XEROFIETE is landplante wat in uiters droë omgewings en bodems groei. Voorbeelde is die kaktusse en ander vetpante, wat in woestyne en ander gebiede voorkom waar dit baie min reën. Prakseersels van hierdie plante om die skaars watervoorraad te bewaar, sluit geswolle stamme, blare en wortels in.
BO: Kaktusse is tipiese xerofiete.
Foto: Larry Cannataro / U.S. National Park Service
BO: Ook ander vetplante, soos aalwyne, gaar water in hul vlesige blare op. Die voorbeeld op hierdie foto, die treffende spiraalaalwyn (Aloe polyphylla), is 'n skaars en bedreigde boorling van die Malutiberge in Lesotho. Dit groei hoog in die berge in rotsskeure en word bestuif deur 'n kromsnawel-voëltjie, die jangroentjie. Die spiraalaalwyn se skaarste word gewyt aan oorbeweiding, geesdriftige maar onbedagsame planteversamelaars wat dit uitgrawe, verwydering deur lede van die plaaslike bevolking wat dit as medisyne gebruik, asook die feit dat die bestuiwende jangroentjies ál skaarser raak.
BO: Die rare, eintlik bisarre Welwitschia mirabilis van die Namibwoestyn is botanies geen ware vetplant nie, maar is miskien die mees klassieke voorbeeld van 'n droogteplant in ons wêrelddeel. Die Welwitschia is spesiaal toegerus om in kurkdroë omgewings te oorleef waar daar baie mis voorkom. Sulke oorvloedige newels word juis gevorm wanneer die koue, noordvloeiende Benguela-seestroom met die koue lug in aanraking kom wat van die Namib af kom. Die mis vorm snags, kondenseer op die groot, breë blare van die Welwitschia en die druppeltjies rol dan ondertoe om die plant se wortels te bevog. Daar is ook talle stomata (huidmondjies) op die blaaroppervlakke waardeur die gekonsenseerde water van die mis regstreeks opgeneem word. Boonop het die Welwitschia 'n lang penwortel waarmee hy ondergrondse water kan bereik. Sommige bronne sê hierdie plant se lewenstyd is dekades of geslagte lank, ander stel dit op eeue of selfs duisend jaar of meer! Hoe ook al, in sy lang lewe ontwikkel die Welwitschia slegs twee blare, wat naderhand erg verweer deur die sand en wind om hom verstrengel lê. Nietemin verskaf hy kos aan die min mense en verskillende wilde diere wat die woestyn met hom deel. Hy staan dan ook plaaslik bekend as n'tumbo, oftewel die "ui van die woestyn."