1 Die goddelike naam in die Hebreeuse Geskrifte — Wagtoring – AANLYN BIBLIOTEEK
sgd bl. 1-5
1 Die goddelike naam in die Hebreeuse Geskrifte
'n Studiegids vir God se Woord
Die goddelike naam in die Hebreeuse Geskrifte
Die goddelike naam in die ou Hebreeuse letters wat voor die Babiloniese ballingskap gebruik is
Die goddelike naam in die Hebreeuse letters wat ná die Babiloniese ballingskap gebruik is
Die goddelike naam, wat deur die vier Hebreeuse konsonante יהוה verteenwoordig word, verskyn byna 7 000 keer in die Hebreeuse Geskrifte. In hierdie vertaling word daardie vier letters, wat as die Tetragrammaton bekend staan, as "Jehovah" weergegee. Hierdie naam kom baie meer in die Bybel voor as enige ander naam. Hoewel die geïnspireerde skrywers baie titels en beskrywende benamings gebruik om na God te verwys, soos "Almagtige", "Allerhoogste" en "Here", is die Tetragrammaton die enigste persoonlike naam wat hulle gebruik om God te identifiseer.
Jehovah God self het Bybelskrywers gerig om sy naam te gebruik. Byvoorbeeld, hy het die profeet Joël geïnspireer om te skryf: "Elkeen wat die naam van Jehovah aanroep, sal veilig wegkom" (Joël 2:32). En God het 'n psalmis laat skryf: "Sodat mense kan weet dat u, wie se naam Jehovah is, u alleen die Allerhoogste oor die hele aarde is" (Psalm 83:18). Trouens, die goddelike naam verskyn ongeveer 700 keer in die boek Psalms alleen—'n boek met poëtiese geskrifte wat deur God se volk gesing en opgesê moes word. Waarom is daar dan so baie Bybelvertalings wat nie God se naam bevat nie? Waarom gebruik hierdie vertaling die vorm "Jehovah"? En wat beteken die goddelike naam, Jehovah?
Waarom is daar so baie Bybelvertalings wat nie die naam bevat nie? Daar is verskeie redes hiervoor. Party meen dat die almagtige God nie 'n unieke naam nodig het om hom te identifiseer nie. Ander is blykbaar beïnvloed deur die Joodse tradisie om die gebruik van die naam te vermy, moontlik omdat hulle bang was dat hulle die naam sou ontheilig. En dan is daar party wat glo dat dit beter is om 'n titel, soos "Here" of "God", te gebruik, aangesien niemand presies weet hoe om God se naam uit te spreek nie. Maar sulke besware is om die volgende redes ongegrond:
Diegene wat aanvoer dat die almagtige God nie 'n unieke naam nodig het nie, ignoreer bewyse dat vroeë kopieë van sy Woord, onder andere kopieë wat uit die tydperk voor Christus dateer, wel God se persoonlike naam bevat. Soos vroeër gemeld is, het God bepaal dat sy naam ongeveer 7 000 keer in sy Woord ingesluit word. Dit is duidelik dat hy wil hê dat ons sy naam moet ken en gebruik.
Vertalers wat die naam uit respek vir Joodse tradisie verwyder, verloor 'n sleutelfaktor uit die oog. Hoewel party Joodse kopiiste geweier het om die naam uit te spreek, het hulle dit nie uit hulle kopieë van die Bybel verwyder nie. In eertydse boekrolle wat in Qumran, naby die Dooie See, gevind is, kom die naam op baie plekke voor. Party Bybelvertalers gee te kenne dat die goddelike naam wel in die oorspronklike teks verskyn het deur dit met die titel "HERE" in hoofletters te vervang. Maar die vraag bly staan: Waarom het hierdie vertalers hulle die vryheid veroorloof om God se naam in die Bybel te vervang of dit daaruit te verwyder hoewel hulle erken dat dit duisende kere in die Bybelteks voorkom? Wat laat hulle dink dat hulle die gesag het om so 'n verandering aan te bring? Net hulle sal kan sê.
Diegene wat sê dat die goddelike naam nie gebruik moet word nie omdat ons nie presies weet hoe om dit uit te spreek nie, maak nietemin vryelik gebruik van die naam Jesus. Maar Jesus se eerste-eeuse dissipels het sy naam heeltemal anders uitgespreek as die manier waarop die meeste Christene dit vandag uitspreek. Joodse Christene het die naam Jesus waarskynlik as Je·sjoeʹa' uitgespreek. En die titel "Christus" was Ma·sjiʹach, of "Messias". Griekssprekende Christene het hom I·e·sousʹ Chri·stosʹ genoem, en Latynsprekende Christene Ieʹsus Chriʹstus. Die Griekse vertaling van sy naam is onder inspirasie in die Bybel opgeteken, wat toon dat eerste-eeuse Christene die verstandige weg gevolg het deur die vorm van die naam te gebruik wat algemeen in hulle taal was. Die New World Bible Translation Committee meen eweneens dat dit redelik is om die vorm "Jehovah" te gebruik, al is dit nie presies hoe die goddelike naam in eertydse Hebreeus uitgespreek sou word nie.
Waarom gebruik die Nuwe Wêreld-vertaling die vorm "Jehovah"? In Afrikaans word die vier letters van die Tetragrammaton (יהוה) deur die konsonante JHWH verteenwoordig. Soos met alle geskrewe woorde in eertydse Hebreeus, het die Tetragrammaton geen vokale bevat nie. Toe eertydse Hebreeus in algemene gebruik was, kon lesers maklik die regte vokale voorsien.
Sowat duisend jaar nadat die Hebreeuse Geskrifte voltooi is, het Joodse geleerdes 'n stelsel van uitspraakpunte, of -tekens, ontwikkel om aan te dui watter vokale gebruik moes word wanneer iemand Hebreeus lees. Maar teen daardie tyd het die bygelowige idee onder baie Jode bestaan dat dit verkeerd is om God se persoonlike naam hardop te sê, en daarom het hulle ander uitdrukkings as plaasvervangers gebruik. Gevolglik het hulle, wanneer hulle die Tetragrammaton oorgeskryf het, blykbaar die vokale van die plaasvervangers gekombineer met die vier konsonante wat die goddelike naam verteenwoordig. Die manuskripte wat daardie vokaalpunte bevat, help ons dus nie om vas te stel hoe die naam oorspronklik in Hebreeus uitgespreek is nie. Party dink dat die naam as "Jahweh" uitgespreek is, terwyl sommige meen dat dit op ander maniere uitgespreek is. 'n Dooie See-rol wat 'n deel van Levitikus in Grieks bevat, translitereer die goddelike naam as Iao. Buiten hierdie vorm, gee vroeë Griekse skrywers ook die uitsprake Iae, I·a·beʹ en I·a·ou·eʹ as moontlikhede aan. Maar ons kan nie dogmaties wees nie. Ons weet eenvoudig nie hoe God se eertydse knegte sy naam in Hebreeus uitgespreek het nie (Genesis 13:4; Eksodus 3:15). Wat ons wel weet, is dat God sy naam herhaaldelik gebruik het wanneer hy met sy volk gekommunikeer het, dat hulle hom op daardie naam aangespreek het en dat hulle dit vryelik gebruik het wanneer hulle met ander gepraat het.—Eksodus 6:2; 1 Konings 8:23; Psalm 99:9.
Waarom gebruik hierdie vertaling dan die vorm "Jehovah"? Omdat hierdie vorm van die goddelike naam 'n lang geskiedenis het wat Bybelvertaling betref.
God se persoonlike naam het byvoorbeeld die eerste keer in 1530 in 'n Engelse Bybel verskyn toe William Tyndale die Pentateug vertaal het. Hy het die vorm "Iehouah" gebruik. Mettertyd het Engels verander, en die spelling van die goddelike naam is gemoderniseer. Byvoorbeeld, in 1612 het Henry Ainsworth die vorm "Iehovah" deurgaans in sy vertaling van die boek Psalms gebruik. Later, in 1639, toe daardie werk hersien is en saam met die Pentateug uitgegee is, is die vorm "Jehovah" gebruik. In 1901 het die vertalers van die American Standard Version die vorm "Jehovah" gebruik waar die goddelike naam in die Hebreeuse teks verskyn het. En tussen 1889 en 1907, toe sewe Bybelboeke vir die eerste keer in Afrikaans vertaal is, het die vertaler, S.J. du Toit, die vorm "Jehowa" gebruik.
Die gerespekteerde Bybelgeleerde Joseph Bryant Rotherham het verduidelik waarom hy "Jehovah" in plaas van "Yahweh" gebruik het in sy werk Studies in the Psalms, wat in 1911 uitgegee is. Hy het gesê dat hy gebruik wou maak van 'n "vorm van die naam wat vir Bybellesers oor die algemeen bekender (en tog heeltemal aanvaarbaar)" sou wees. In 1930 het die geleerde A.F. Kirkpatrick 'n soortgelyke punt gemaak oor die gebruik van die vorm "Jehovah". Hy het gesê: "Hedendaagse taalkundiges voer aan dat dit Yahveh of Yahaveh moet wees; maar . . . wat werklik belangrik is, is nie die presiese uitspraak nie, maar dat ons erken dat dit 'n Eienaam is, nie bloot 'n beskrywende titel soos 'Here' nie."
Wat is die betekenis van die naam Jehovah? In Hebreeus kom die naam Jehovah van 'n werkwoord wat "om te word" beteken, en 'n aantal geleerdes meen dat dit die kousatiewe vorm van daardie Hebreeuse werkwoord is. Die New World Bible Translation Committee is dus van mening dat God se naam "Hy laat word" beteken. Geleerdes het verskillende menings hieroor, en daarom kan ons nie dogmaties wees nie. Tog pas hierdie definisie goed by Jehovah se rol as die Skepper van alle dinge en die Vervuller van sy voorneme. Hy het nie net die fisiese heelal en intelligente wesens geskep nie, maar namate gebeure ontvou, hou hy aan om sy wil en voorneme te verwesenlik.
Die betekenis van die naam Jehovah is dus nie beperk tot die verwante werkwoord in Eksodus 3:14, wat sê: "Ek sal word wat ek sal word" nie. Streng gesproke omskryf hierdie woorde nie God se naam ten volle nie. Dit openbaar eerder 'n aspek van God se persoonlikheid en toon dat hy in elke situasie word wat nodig is om sy voorneme te vervul. Hoewel die naam Jehovah blykbaar hierdie idee insluit, is dit nie beperk tot wat hy besluit om te word nie. Dit sluit ook in wat hy laat gebeur in verband met sy skepping en die vervulling van sy voorneme.