Nuuskommentaar: Ons wil nie (Afrikaans) hoor nie!Grafika; mnn.com Die student se kennis van Engels het hom wel in die steek gelaat. Hy het die Suid-Sotho regstreeks vertaal, waar die woord “hoor” verskillende betekenisse het. Dit is natuurlik moontlik dat dit aspris was, en die studente wou kyk of die dosent nie ter wille van hulle na Engels sou oorslaan nie. Is ons in Suid-Afrika dalk besig om kliphard met mekaar te praat, en selfs te skree, sonder dat ons mekaar hoor? Sondag se Rapport bevat benewens die hoofartikel, Rasse moet nou begin praat, verskeie insiggewende rubrieke soos Hannelie Retief se gesprek met Flip Buys, Potch word nou geboelie, en veral die debat tussen Tim du Plessis en Mondli Makhanya. Daar is ook ander rubrieke en berigte wat hierby aansluit, elk gelaai met bruikbare maar soms plofbare aanhalings. Die algemene strekking is dat daar min van die reënboog oor is, en dat daar ’n verharding tussen rasse plaasvind. Mondli skryf selfs die volgende: “As jy deesdae na swart gesprekke luister, is die woede onmiskenbaar … Maar daar is ’n ander, gevaarliker woede waarvan niemand die gevolge kan voorspel nie. Dit is ’n woede teen wit Suid-Afrika. Nog nooit sedert die geboorte van ons demokrasie was die woede so aanvoelbaar nie. Dit is ’n angswekkende gedagte dat hoe meer die idee van ’n nierassige, nieseksistiese demokratiese Suid-Afrika verskans raak, hoe groter word die kloof tussen swart en wit.” Presies dieselfde debat is gister in die City Press gevoer. Dit het ook na RSG se program, Kommentaar, oorgespoel waar die paneellede Theo Venter en Max du Preez was. Max, deesdae ’n vaste rubriekskrywer vir Media 24, se standpunte en houdings is bekend. Theo word in die media genoem as behorende tot die “kamp” van prof. Dan Kgwadi, rektor van die Noordwes-Universiteit, wie se sentraliseringsplanne vir hierdie universiteit welbekend is. Die raad van die universiteit het egter oor die naweek opdrag gegee dat die universiteit met die volgende raadsvergadering verskillende toekomstige modelle vir oorweging moet voorhou. ’n Interessante aspek wat in Kommentaar opgeduik het, is die definisie wat Theo oor die term “rassisme” voorgehou het. Dit impliseer dat daar altyd ’n konsep teenwoordig sal wees dat een ras meerderwaardig is bo ’n ander ras. Dit sou inhou dat vele woorde en aksies wat nou in Suid-Afrika as manifestasies van rassisme beskou word, soos baie van die haatspraak, inderdaad nie rassisties sou wees nie. Selfs die liedjie, “Kill the Boer, Kill the farmer”, impliseer nie noodwendig ’n vorm van rasongelykheid nie. ’n Vinnige internet-soektog het daarop gedui dat Theo dit inderdaad grootliks reg het. Verskeie instellings verskaf egter ook meerdere definisies vir rassisme, en een van Dictionary.com is meer toepaslik vir die Suid-Afrikaanse situasie: “Haat of onverdraagsaamheid teenoor ’n ander ras of rasse.” Kort en kragtig. En dit is hierdie aspek wat nou groot kommer wek. Maroela Media het ook nie van gister af hieroor geskryf en die komende probleem uitgewys nie. Onder die mees onlangse tel PUK, slagveld van grondwet versus transformasie, Moet jy g*tkruip om te versoen? en PUK, Steve, transformasie en Menseregtedag. Die gemene deler is die noodsaak van versoening. Uit die lesersreaksies is dit ook duidelik dat daar ’n groepie is wat ongeag die gevolge vir hulself en blootgesteldes soos boere op plase, net nie (meer) in versoening belangstel nie. Hulle is g*tvol. Volgens Mondli gebeur iets soortgelyks aan swart kant, en volgens sy skrywe, op groter skaal as aan wit kant. Die redes wat in die debatte opduik, is uiteenlopend. Aan die een kant gee regeringswoordvoerders soos dr. Blade Nzimande oorgenoeg stof dat dit lyk of die blote opneem van grondwetlike regte deur die Afrikaner (of wit mense) as pogings beskou word om na apartheid terug te keer. Daar word gepraat, en selfs geskree, maar nie gehoor nie. Mondli, benewens die verwysings na frustrasies omdat wit mense nie nog verder wil boete doen oor apartheid nie, wys op stereotiperings wat ervaar word, soos die opvatting dat die aanslag teen korrupsie en onbevoegdheid eintlik teen swart gemik word eerder as teen die korruptes en onbevoegdes. Kortom, niks nuuts nie. Van lank voor 1994 af het kundiges lesings aangebied en op hierdie gevare gewys en veral staatsamptenare gesensitiseer. Hierdie soort aksies, en byvoorbeeld die verhoudingsaksie, is mettertyd as oorbodig beskou omdat al meer leiers gevoel het die hele probleem is net apartheid se skuld, en dat ’n nuwe grondwet ’n kitsoplossing vir alles sou bring. In hierdie kring is die ore bottoe gedruk vir vermanings soos dié van die dr. Tjaart van der Walt, president van die RGN, wat gesê het dat selfs die beste grondwet ter wêreld doodeenvoudig nie sal werk as die mense mekaar nie verstaan en vertrou nie. Sy woorde blyk bitter profeties te wees. In die aanloop tot die 1994-bedeling was die verhoudingsaksie opgeskort (ook ten spyte van vermanings vanuit hierdie geledere dat dit nie so eenvoudig is nie), die Vredesekretariaat is in die lewe geroep, en reeds aan die einde van 1994 ontbind, ook ten spyte van vermanings dat dit voortydig was. Dit is nou baie moeilik, indien nie onmoontlik nie, om vas te stel of die Vredesakkoord nog geld. Daar kan inderdaad heeldag vingers gewys word. Ook oudpres. Nelson Mandela sou veel van die blaam kon dra omdat hy nie toegesien het dat sy eie versoeningsideale kontinuïteit het nie deur die aanstelling van ministers wat geen erg daarin gehad het nie, of dit selfs openlik teengestaan het. Dat die ontsporing reeds lank besef word, het geblyk uit die regering se aanbieding (en opmorsing) van die Kliptownberaad. Met die EFF se totstandkoming is openlik gepredik dat dié party minder op versoening en meer op revolusie ingestel sal wees. Trouens, die steun vir die EFF is ’n goeie barometer vir die meet van die ontsporing van versoeningsideale. Die afgelope week het die fokuspunt effe weg verskuif van die PUK na Ikeys, met die aandrang van veral swart studente dat Rhodes se standbeeld op die kampus verwyder moet word. Nie ver daarvandaan nie broei sake oor planne van die SAKP om Kaapstad se lughawe na Chris Hani te vernoem. Peter Marais en vennote staan dit bitterlik teen en voel dit is tyd dat die Khoi-San sy regmatige plek in pleknaambenoemings kry. Ideaal gesproke is dit duidelik dat méér as net gesprekvoering nou nodig is om by ’n punt van versoening te kom. Die wiel sal herontwerp moet word. Die besef sal ook moet deurdring dat Kodesa nie die wonderkuur gebring het nie – verhoudinge speel immers op veel meer terreine as net die staatkundige af. Dit sal egter baie sterk leierskap verg, en nou ja … as die blaam by Jan van Riebeeck gesoek word, is dit ’n lang en moeisame pad. Maar dit kan nie in die pad staan van die noodsaak om die nodige te doen nie.