Miljarde gemors op mislukte proeflopie vir NGVArgieffoto (Foto: DarkoStojanovic, Pixabay) Die regering se voorgenome Nasionale Gesondheidsversekeringsplan is reeds in die intensiewe sorgeenheid al is dit nog nie eens van stapel gestuur nie. Die besonderhede wat vervat is in die verslag oor die loodsprojekte wat uiteindelik deur die nasionale gesondheidsdepartement vrygestel is ná langdurige en volgehoue druk van die DA, wys dat dit min of meer absoluut rampspoedig was en reguit op pad is na volkome mislukking. Gegewe die verdoemende inhoud is dit miskien nie verrassend dat die ANC en die regering elke jakkalsdraai in die boek gegooi het om met die sak patats vorendag te kom nie. Eerstens is daar min tasbare kwalitatiewe en kwantitatiewe doelwitte gestel vir die loodsprojekte, wat dit onmoontlik maak om sukses of mislukking empiries-wetenskaplik te meet, wat op sigself onbekwaamheid in die ergste graad verteenwoordig, gegewe dat die loodsprojek nie minder nie as R4 miljard kos met die doel om te kyk hoe en of die voorgestelde stelsel werk. Met geen meetsnoer om sukses en mislukking te meet nie, is die sin van die besteding ten beste onduidelik en ten ergste nie-bestaande. Die verslag waarop die regering en die ANC so lank gesit het, bevat skrikwekkende besonderhede oor hoe ongekoördineerd en onbepland daar opgetree is, hoedat daar basies geen kontrole, beheer of deursigtigheid was oor hoe die enorme bedrag geld bestee is (as dit wel bestee is, alternatief wat daarvan geword het) nie. Trouens, die miljarde rand, en dit vir net elf projekte, was óf te min, óf baie daarvan het weggeraak, om dit lig te stel. Omdat die geld op een of ander wyse opgeraak het, is vakante poste gevries so daar is geen aanduiding of die beplande posstruktuur sou werk nie, aangesien dit weens die vermiste/onderbegrote geld nooit optimaal getoets is nie. Die infrastruktuur wat opgerig moes word, is byna nêrens behoorlik voltooi nie weens swak beplanning en die geld wat opgeraak het, en omdat die infrastruktuur nie eens op die mees basiese wyse in stand gehou is nie, het dit reeds begin verval. ‘n Ander probleem is dat net 350 dokters tydelik aangewys is om in die elf projekte te werk, wat ‘n groot tekort verteenwoordig. Siviwe Gwarube, onder wie se leiding die DA tot dusver die enigste party is om ‘n volledig uitgewerkte en in besonderhede begrote alternatief tot die Nasionale Gesondheidsversekering daar te stel, het gesê Zweli Mkhize (minister van gesondheid) sal deur die DA voor die parlementêre portefeuljekomitee oor gesondheid gedaag word om verantwoording te doen oor die verstommende omvang van die mislukking. “Benewens dat die hele konsep doodgebore en rampspoedig is, is daar veral drie sleutelvrae wat die minister moet beantwoord. Die eerste is hoe die verslag oor die loodsprojek se mislukking die inhoud van die Wetsontwerp op Nasionale Gesondheidsversekering beïnvloed. Die tweede is op watter gronde die kabinet ingestem het om die wetsontwerp goed te keur gegewe dat die implementering ‘n volslae mislukking was. Die derde is wie aanspreeklik gehou sal word vir hierdie mislukking, met watter straf en hoeveel geld nog op kunsmatige asemhaling vir hierdie dooie projek bestee gaan word,” het Gwarube, die DA se skaduminister van gesondheid, uitgewys.