Oekraïne: Namate vrese vir algehele oorlog toeneem, maak woorde steeds saak ten spyte van Bulgaarse president se blaps - EU-verslaggewer
Na sy herverkiesing het die Bulgaarse president Rumen Radev (Foto) het probeer om die diplomatieke skade ongedaan te maak wat veroorsaak is deur sy opmerking in 'n veldtogdebat dat die Krim "op die oomblik is, Russies, wat anders kan dit wees?", skryf Nick Powell, politieke redakteur.
Sy land se ambassadeur in Kiev is na die Oekraïne se ministerie van buitelandse sake ontbied en gesê dat die president sy woorde moet verloën. Intussen het die Amerikaanse ambassade in Sofia "diepe kommer" oor die opmerkings uitgespreek. Dit het gelyk of dit die posisie van elke EU- en NAVO-lid ondermyn, dat Rusland se anneksasie van die Krim-skiereiland in 2014 'n ernstige oortreding van internasionale reg was, wat sanksies teen Moskou veroorsaak het wat steeds van krag is.
Nadat Radev herkies is, het 'n verklaring van die president se kantoor duidelik gemaak dat "uit 'n wetlike oogpunt, die Krim aan die Oekraïne behoort". Dit het gesê hy het "herhaaldelik verklaar dat die anneksasie van die Krim in stryd is met internasionale reg" en dat Bulgarye Oekraïne se "soewereiniteit en territoriale integriteit" ondersteun.
Dit het saak gemaak omdat Rusland en die Oekraïne nie net 'n bevrore konflik in die Krim het nie, maar 'n aktiewe oorlog in Donbas, tussen Russiese geborgde rebelle en Oekraïense magte. Onlangse Russiese troepe-ontplooiing het gelei tot vrese in Kiev -en in Washington en by NAVO-hoofkwartiere - dat 'n volskaalse inval op hande kan wees. President Radev se woorde was sleg op tyd, sowel as sleg gekies.
Moskou sê dit sal slegs binneval as dit uitgelok word, terwyl dit duidelik gemaak word dat die verskaffing van dodelike wapens aan die Oekraïne se eens swak toegeruste gewapende magte, veral van die Verenigde State en Turkye, inderdaad as 'n provokasie beskou word. Nie dat Rusland self nie gretig was om te sien hoe ver dit kan gaan voordat dit 'n reaksie uitlok nie.
Die steun vir die rebellie wat Rusland in Donbas aangewakker het, het gou gelei tot 'n selfs meer ekstreme verbreking van internasionale norme. In Julie 2014 het 'n Russiese lugafweerraket 'n Maleisiese vliegtuig neergeskiet en almal aan boord doodgeskiet, die meeste van hulle Nederlandse burgers op 'n vlug vanaf Amsterdam.
Selfs al het Moskou verwag dat die missiel 'n Oekraïense militêre vliegtuig sou tref, was dit in werklikheid 'n daad van staatsgesteunde terrorisme en kon dit die oomblik van afrekening gewees het. Oekraïne se onafhanklikheid en territoriale integriteit word gewaarborg deur die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk (en Rusland!) kragtens die 1994 Boedapest Memorandum, in ruil daarvoor het Oekraïne die Sowjet-kernwapens op grond van sy grondgebied prysgegee.
Ten spyte van beloftes van NAVO-lidmaatskap aan die Oekraïne, dwase beloftes aangesien daar nie aan hulle opgetree is nie, sou die VSA en die VK nooit militêr reageer nie, en die Nederlanders het ook nie vir sulke optrede gevra nie, alhoewel die Amerikaners hul NAVO-bondgenote vir militêre ondersteuning gevra het na die 9/11 aanvalle. So wat kan nou gebeur?
Die Oekraïense premier, Denys Shmyhal, het 'n beroep gedoen op 'n konstante NAVO-vlootteenwoordigheid in die Swart See en meer verkenningsvlugte langs die grens met Rusland, plus meer opleidingsoefeninge op Oekraïense grond. So 'n pakket sal natuurlik deur Rusland as verdere provokasie beskou word, maar sal die woorde van Amerikaanse president Joe Biden, wat "onwrikbare ondersteuning vir die soewereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne" beloof het, in dade plaas.
In werklikheid dobbel Biden dat president Poetin sal stop met 'n algehele oorlog en die ongevalle wat selfs 'n kort en suksesvolle veldtog sou meebring. In plaas daarvan sal Poetin poog om Oekraïne en sy bondgenote te intimideer om te aanvaar dat Kiev uiteindelik aan Moskou moet antwoord en moet ophou om sy betrekkinge met die EU en NAVO te verdiep. In daardie geval sal 'n blufspel waarskynlik voortgaan, met wat Rusland beskou as Westerse provokasies ter ondersteuning van Oekraïne.
Dit is natuurlik 'n uiters gevaarlike scenario, maar nie helaas 'n onwaarskynlike een nie. Poetin het 'n finale versoek van Angela Merkel van die hand gewys vir samesprekings wat daarop gemik is om die Minsk-ooreenkomste te laat herleef, wat bedoel was om die konflik in Donbas te beëindig. Sy verlaat die amp as Duitse kanselier met 'n waarskuwing dat meer EU-sanksies teen Rusland nodig kan wees.
Die inkomende regering in Berlyn stel in sy koalisie-ooreenkoms dat 'n vreedsame oplossing in die Oekraïne en die opheffing van sanksies afhang van die implementering van die Minsk-ooreenkomste. As dit nie gebeur nie, kan ons 'n vroeë toets verwag vir Annalena Baerbock, die nuwe groen minister van buitelandse sake wat na verwagting 'n moeilike lyn met Rusland sal inneem.
Die koalisie-ooreenkoms eis "'n onmiddellike einde aan die pogings tot destabilisering teen Oekraïne, die geweld in Oos-Oekraïne en die onwettige anneksasie van die Krim". Die EU kan binnekort meer van sy ekonomiese mag gebruik om Oekraïne te ondersteun en Rusland te druk. Die taak is om Poetin te oorreed dat dit beter is om vanuit 'n sterk posisie te onderhandel, aangesien die Minsk-ooreenkomste Russiese invloed in Donbas sou behou.
Die gevaar is dat militêre "provokasies" hom sal laat voel dat hy sal lyk asof hy deur swakheid onderhandel en eerder kies om 'n inval te loods.