Die tekste verwys weereens na die verbond tussen God en die mense wat God na Hom roep. Dat God getrou bly aan sy verbond is te sien in die verheerliking op die berg. Jesus praat met Moses en Elia, nie net as verteenwoordigers van die Wet en die Profete nie, maar ook as die twee wat na die berg gekom het om met God te praat. Dit is 'n bevestiging van Jesus se Godheid en volg op Petrus se belydenis dat Jesus die Messias is
Psalm 22:23-31 (Die glorie wat sal volg na lyding)
Romeine 4:13-25 (Abraham is vrygespreek omdat hy geglo het)
Markus 8:31-38 (Die koste vir dissipels om Jesus te volg)
19Maar God het vir Abraham gesê: "Nee, jou vrou Sara sal vir jou 'n seun in die wêreld bring. Jy moet hom Isak noem. Ek sal my verbond met hom hou as 'n blywende verbond, en ook met sy nageslag. 20Ek het gehoor wat jy oor Ismael gesê het. Kyk, Ek seën hom ook. Ek maak hom vrugbaar, en Ek sal sy nakomelinge baie maak. Uit hom sal daar twaalf heersers stam, en Ek sal hom 'n groot nasie laat word. 21Maar dit is met Isak, die seun wat Sara vir jou oor 'n jaar in die wêreld sal bring, dat Ek my verbond sal nakom."
Die verhaal van Genesis kan in twee hoofdele verdeel word, hfst. 1-11 en 12-50. Dit is die verhaal van die:
Oergeskiedenis ('n paar millennia), wat die begin van alles vertel, met 'n fokus op vier sleutel gebeure: Skepping, Sonde, Vloed en die Nasies en 'n meer universele karakter het – hfst. 1-11.
Aartsvaders (ongeveer 300 jaar) wat die begin van die heilsgeskiedenis en die volk van God vertel, van Abraham en sy "saad" met eweneens vier sleutel karakters: Abraham, Isak, Jakob en Josef – hfst. 12-50.
Elke nuwe fase in dié geskiedenis word ingelei met die frase: "Dit is die (familie) geskiedenis van …" (11x – die eerste in 2:4 [hemel en aarde] en die laaste in 37:2 [Jakob])
Interessant: drie van dié sleutel karakters word eintlik as 'n onderafdeling van die familiestorie van hulle pa vertel: Abraham is deel van Tera se storie (11:27), Jakob is deel van Isak se storie (25:19), en Josef is deel van Jakob se storie (37:2).
Die familie lyne van beide die "verkose" families en die "verwerpte" families word aangegee. Die verskil is egter, dat die "verkose" families se storie ook vertel word, en net die geslagslyste van die "verwerpte" families vertel word.
Twee ander stories van God se bewaring gee 'n eenheid aan Genesis: Noag (God bewaar mense in die vloed – hfst. 6-9) en Josef (God bewaar mense in die hongersnood – hfst. 37-50).
'n Mens kan ook Genesis indeel as vier roepingsverhale opgebou rondom God se beloftes (Brueggemann):
Die voorgeskiedenis – die Soewereine roeping van God
Die Abraham verhaal – die Omhelsde (embraced) roeping van God
Die Jakob verhaal – die Konflikterende (conflicted) roeping van God
Die Josef verhaal – die Verborge (hidden) roeping van God
Lied 169 "Heilig (3X) Heer God almagtig vs 1,2,3"
Die koningskap behoort
Hy heers oor die volke. (Ps 22:29)
7Aan almal in Rome ……………………………….vir wie God liefhet en wat Hy geroep het om aan Hom te behoort.
Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus! (Rom 1:7)
Lied 391 "Vervul o Heer my hart 1, 2, 3, 5"
Die tema van die fokusteks het te doen met God se genadige verbondstrou teenoor Abram en Sarai wat uiteindelik ook aan ons bewys is in Christus se soenverdienste. Die verootmoediging wil langs die lyn loop om te kom by die vryspraak aan Abram vir ons onthalwe in Rom 4.
Niemand is regverdig nie
9Waarop kom dit neer? Is ons as Jode dan beter as die ander? Glad nie, want ons het al bewys dat Jode en nie-Jode almal in die mag van die sonde is. 10Daar staan immers geskrywe:
"Daar is nie een wat regverdig is nie,
11Daar is nie een wat verstandig is nie;
daar is nie een
wat na die wil van God
12"Almal het afgedwaal,
almal het ontaard.
Daar is nie een wat goed doen nie,
Romeine 3:19-20 ()
19Dit weet ons: alles wat Moses se wet sê, sê hy vir dié wat die wet het. Niemand sal hom dus kan verweer nie, en die hele wêreld is strafwaardig voor God. 20Daarom sal geen mens op grond van wetsonderhouding deur God vrygespreek word nie; inteendeel, deur die wet leer 'n mens wat sonde is.
22Deurdat Abraham geglo het, het God hom dus vrygespreek.
Romeine 3:23-25 ()
Uit Markus 8
34Jesus het toe vir hulle gesê: "As iemand agter My aan wil kom, moet hy homself verloën, sy kruis opneem en My volg, 35want wie sy lewe vir homself wil behou, sal dit verloor; maar wie sy lewe vir My en die evangelie verloor, sal dit behou.
Lofprysing uit dankbaarheid
Lied 190 "Grote God aan U die eer 1,2,3" en/of
Lied 196 "O kon ek jubel Hemelvader 1,3,4"
bewys U genade aan my telkens weer
(Uit Preekstudies met liturgiese voorstelle, BUVTON 2003:118)
Skriflesing: Genesis 17:1-16
(Die inkleurprent van Abraham kom van www.biblekids.eu)
Lord Melbourne was koningin Victoria se eerste eerste minister. Een oggend het hy brommend uit die kerk gekom: "Godsdiens is alles goed en wel, maar dit gaan darem bietjie te ver wanneer die eise daarvan te veel met 'n mens se lewe begin inmeng." Iemand skryf: "Business is business and religion is religion, and never the twain shall meet." Ons hou daarvan as die evangelie ons gemaklik en rustig maak. Ons hou nié daarvan as die evangelie met ons lewe inmeng en ons lewe ontwrig nie.
Verbondsgenade werp ons lewens omver
Die genade waarmee God Godself aan mense verbind, is gratis. Maar die genade is nooit goedkoop nie. God se genade skep 'n band (verbond) tussen ons en God wat ons lewe dikwels omverwerp, en eise aan ons stel.
Die verbond van God met Abraham, die vader van die gelowiges, is 'n voorbeeld hiervan. Dit skud Abraham en sy gesin. Eers moes Abraham laat in sy lewe na 'n ander land toe trek. Toe moes hy wag dat die Here op sy tyd sy beloftes waar maak. Toe dit nie gebeur nie, neem hy en Sara sake in hulle eie hande. Toe het hulle 'n rustige tyd vir 13 jaar na Ismael se geboorte.
Net toe hulle dink hulle lewe is rustig, skud die Here hulle hier in Genesis 17 weer uit hulle gemaksones. Walter Brueggemann skryf: "Abraham en Sara se gereedheid bepaal nie God se vasbeslotenheid om 'n nuwe toekoms te skep nie. Dit sal gebeur. As dit nie binne die konteks van die oop hand van geloof is nie, sal dit binne die konteks van vreesagtige, opstandige gelag plaasvind."
God se vasbeslote liefde
Die verbond in Genesis 17 praat van God se vasbeslote liefde en verbintenis aan sy wil vir die wêreld. Hy is die een wat lewend, getrou en aktief met ons lewe inmeng. God se voorsienigheid bepaal ons lewe, nie "toevallige" omstandighede nie. God se beloftes skryf die geskiede-nis, nie blote moontlikhede of potensiaal nie. Hierdie verhaal sê dat die wonder van God se genade daarin geleë is dat ons nie een enkele angstige oomblik hoef te hê nie, want in die hemel is 'n plan B nie nodig nie.
Ja, hulle het van God se beloftes begin vergeet, maar God het onthou. Geen wonder dat Abraham begin lag nie. God se pad maak nie sin nie. Hy meng ernstig met hulle lewe in.
God se verskyning het egter veel radikaler gevolge. Hy verander hulle name. Van nou af, elke keer as iemand met hulle praat, sal Abraham hoor: "Vader van menigtes". Sara sal hoor "Prinses", want sy sal 'n ma vir konings wees. Hulle name verklap God se bedoeling vir hulle lewe. Hulle het dalk vergeet van God se beloftes, maar nou sal hulle dit móét onthou. Elke keer wanneer iemand hulle naam noem, sal hulle aan God se beloftes en hulle nuwe roeping en identiteit herinner word. Dit is 'n ewige verbond wat van geslag tot geslag oorgelewer word.
God voer God se plan uit
Die prediker kan fokus op verhale van God se "inmenging" in mense se lewe – hoe God ons lewe oorskryf. Al hierdie verhale vertel van God wat eensydig, sonder ons toedoen, die rigting van ons lewe verander. Sy uiteindelike doel is om sy plan vir ons lewe en die wêreld waarin ons lewe uit te voer. Die ewige verbond wat Hy met Abraham gesluit het, word tot in die duisendste geslag deur Hom gehou.
Ons weet dat Abraham nie die gehoorsaamste mens was nie. Sy lewe was vol twyfel en eie pogings. Die "Almagtige" openbaar homself egter aan Abraham. Dis 'n warmhartig en genadige Almagtige. Hy wíl en kán dinge beheer. Daarvan is sy verbond 'n waarborg. Ferdinand Deist skryf: "Hy kan iemand liefhê wat Hom haat, want Hy wil mense liefhê. Hy kan geduldig wees met hard-koppige mense, want Hy wil geduldig wees. Hy kán die gemors wat ons aangevang het in goed verander, want Hy wíl chaos in orde omskep. Hy láát sy son oor regverdige en onregverdige skyn, want hy wíl volmaak wees in sy liefde." Dis hierdie Verbondsgod wat elke keer nuut begin, geslag na geslag.
God se trou verander die storielyn
Daar is soveel storielyne wat kompeteer om ons harte, dae, energie, krag en bronne. Die storielyn wat alles verander, is die trou van God. Abram, die niks-vermoedende heiden word Abraham, die vader van die nasies – alles as gevolg van God se genade. In Christus is hierdie trou van geslag tot geslag opnuut bevestig. In Christus is al die beloftes wat God aan Abraham gemaak het, vervul. Abraham en Sara word die geboortekanaal van die Koning van alle konings – Jesus Christus. In Hom word alle nasies ingesluit by die seën wat God aan Abraham belowe het.
Dis nie deur ons harde werk nie, maar uit genade; nie deur ons eie pogings nie, maar omdat die Koning alle geregtigheid in ons plek vervul het; nie omdat ons so styf aan God vasgehou het nie, maar omdat Hy sy beloftes gehou het. Lydenstyd help ons om op die wonder van God se genade te fokus. Dit help ons om aan die hand van hierdie verhaal van lewensveranderende genade te praat.
Doop en nagmaal as verbondstekens
Die doop benadruk hoe sy naam oor ons uitgeroep is. Die nagmaal bevestig sy verbond van genade. Elkeen wat deur die geloof in hierdie verbond deel, ondergaan soos Abraham en Sara 'n naamsverandering, 'n wesens-verandering. God maak ons deur Christus nuwe mense (2 Kor 5:17). Nou, sê Paulus aan die nageslag van Abraham, leef ons nie meer nie, maar Christus leef in ons (Gal 2:20).
Nuwe land, nuwe wêreld
Die belofte van 'n land aan Abraham word in Christus verder gevoer. Die Here het belowe om die gevalle wêreld te red en nuut te maak. Eendag sal sy kennis en heerlikheid die aarde vul. Elke sentimeter sal heilig wees. En eendag sal mense van elke nasie, stam en taal aan Hom eer bring (Op 7:9). Dis duidelik: sending is nie 'n werk nie, maar 'n vreugde vir God. Dis nie 'n plig of las nie, maar 'n voorreg. God se hart is oneindig groot!
Dietrich Bonhoeffer skryf: "Dit is deel van die dissipline van nederigheid dat ons nie ons hand sal terughou wanneer ons 'n diens kan verrig nie en dat ons nie dink dat ons program ons s'n is wat deur ons beheer moet word nie. Dit moet deur God beheer word. Wat maak dit saak as ons eie planne in die wiele gery word? Is dit nie beter om ons medemens te dien as om dinge op ons manier te doen nie?"
Bonhoeffer se woorde benadruk God se "inmenging" in ons lewe. Wanneer God inmeng in ons lewe, beteken dit nie dat Hy slegs aankondig of meedeel dat dinge nou anders is nie. Dit behoort tot totale onderwerping aan God se wil te lei. Abraham lag nou, maar sy lewe word later selfs meer radikaal verander. Deur die kragtige werking van die Gees spreek God die mens in sy trou deur die evangelie aan met die doel dat die mens in die geloof op die toesegging van sy beloftes in die evangelie moet reageer. Adrio König skryf: "Die basiese inhoud van die verbond is dus dat God uit genade in gemeenskap met sy volk leef (en in gemeenskap met alle mense wil leef), hulle seën en bewaar, hulle lei en vermaan, hulle sonde vergewe en hulle 'n nuwe lewe gee sodat hulle Hom sal liefhê, Hom sal prys en dien, na Hom sal luister en daarom anders sal leef . . ." God se storielyn in ons lewe maak ons karakters en draers van sy seën, sy groot storie van verlossing en naams-verandering!