Cleaning of GO GEORGE buses during COVID-19 crisis | Go George
Previous ArticleCOVID-19 INPERKING VLAK 4: GO GEORGE-diens moet een uur vroeër eindig in die aand
Next ArticleSkoonmaak van GO GEORGE-busse tydens COVID-19 krisis kenya – dalenatjie se sketsblad
Kenia – Deel 2
Teen die einde van November 2013 het ek myself vir ‘n week en ‘n bietjie in Kenia bevind. My werkgewer het die besoek gereël en ek en twee kollegas (ek, ‘n leliewit dame, ‘n blanke senior navorser en ‘n swartman, selfde pos as myne, wat ‘n mooie, sagte engels praat) het ons tassies gepak en die reis aangedurf. Ons doel was om ‘n paar van hul landbounavorsingstasies rondom Nairobi en Naivasha te besoek en geleenthede te identifiseer vir toekomstige samewerkingsooreenkomste.
Ons vliegtuig het so hop-hop geland maar ons en ons bagasie het in een stuk ge-arriveer. By die hek wil ons die parkeergeld met ‘n $5 noot betaal, die kleinste geld wat ons op daardie stadium op ons het. Die hekwag val amper flou… $5 = KSH400, dus is $1 = KSH80 = R10.
So vaar ons toe Nairobi in, in ‘n emeraldgroen RAV4 wat al beter dae gesien het maar wat stukke beter lyk as meeste van die voertuie wat die pad met ons deel. Ons is opsoek na die Oakwood Hotel en na ‘n draai of twee vind ons hom gelukkig. Die plek lyk maar bietjie jammerlik van die straat af maar binne is dit pure koloniaal, Olde English op sy beste. Die hysbak lyk soos die wat ‘n mens altyd in ou films sien: ‘n konsertina deur, ‘n hefboom vir op en af en ‘n meganiese pieng as hy tot stilstand kom. Dit voel vir my of ‘n hele plantasie ge-offer is toe die hotel destyds versier is. Houtpanele van bo tot onder, houtvloere, houttrappe, duursame houtmeubels. Ek kla nie, dis ouwêrelds en pragtig.
Na almal hul voete gevind het gaan stap ons ‘n draai deur die stad. Ek sal lieg as ek sê ek was nie huiwerig of benoud nie. Al was dit Saterdagmiddag was die stad se strate bedrywig, net mense en karre waar jy kyk. Orals was sekuriteitswagte wat die magdom winkeltjies teen plunderaars moet beskerm. Ons twee ligvelliges het uitgestaan soos twee modderspatsels teen ‘n glasdeur maar niemand het werklik van ons kennis geneem of selfs ‘n kykweer gevat nie.
Sondagoggend het ons in die rigting van Naivasha (‘plek van woeste water’) gery. Oppad daarheen was dit duidelik: hierdie mense steur hul geensins aan padreëls nie. Elkeen ry waar hy wil, hoe hy wil en wanneer hy wil, verkeersligte en daai links-regs hefboompie is suiwer vir versiering. Die verkeer bestaan meerendeels uit Matatus (klein trokkies of bussies), buda-budas (‘n motorfiets-taxi wat veronderstel is om een passasier te vervoer maar soms tot drie passasiers dra) en voertuie (karre en bakkies) wat al beter dae gesien het. Meeste van die plasies waarby ons verby gery het, bestaan uit groentetuine waar hoofsaaklik voerkool (kale), mielies, napiergras en aartappels verbou word. Die meer kommersiële plase het spilpunte en verbou mielies, lusern en koolagtige gewasse. Hierdie plase het draadheinings wat versterk word deur ‘n laning turksvyagtige plante met lang intimiderende dorings.
Klein plantasies van Grevilia robusta bome is ook hier en daar gevestig vir toekomstige brandhout Die paaie het nie ‘n skouer of sypaadjie nie en die boere plant tot teenaan die teer. Selfs op die skuinste stukkie grond word aartappels en napiergras in netjiese rye verbou. Die enkellopende skaap, bees of bok word met ‘n tou aan sy baas se grond geanker maar groot troppe beeste word deur ‘n beeswagter opgepas. Die beeswagter is tradisioneel ‘n man, oud of jonk, bewapen met ‘n kierie en ‘n reënsambreel.
Die Maandag is ons na KARI (Kenya Agricultural Research Institute) Nairobi. KARI Nairobi is die administratiewe hoofkantoor van al die navorsingsplase in Kenya. Hier het ons ons gids vir die res van die week, Mr John Nguru, ontmoet. Mr Nguru het ons die volgende dag vergesel na ‘n Fleckvieh teler naby Karen (een van die buurte in Nairobi), ‘n kommersiële beesplaas naby Ngong, asook ‘n nabygeleë biogasaanleg. Die biogasaanleg was baie eenvoudig maar absoluut effektief.
Die dag daarna is ons na Githunguri (‘plek van baie heuwels’) waar ons ‘n kleinskaalse melkboer ontmoet het en ‘n toer gehad het van ‘n plaaslike melkverwerker wat ‘n baie spesifieke nismark bedien. Lucy Mburu, die kleinskaalse melkboer besit twaalf frieskoeie waarvan sy sewe melk. Haar plasie is ongeveer 0.3 hektaar groot. Sy doen bykans alles self en maak ook haar eie verse groot. Die koeie word drie keer ‘n dag gemelk en sy kan vyf koeie per uur melk. Die koeie word kunsmatig geïnsimineer (ge-KI) deur ‘n verteenwoordiger van die maatskappy wat die bulsaad voorsien. Sy kan self kies watter bulle sy op haar koeie wil gebruik. Die diere bly almal in ‘n koeihuis. Hul word daar gevoer, asook gemelk en slaap ook daar. Die mis en vuil beddegoed word daagliks verwyder en word gebruik vir kompos of biogasproduksie. Lucy produseer haar eie napiergras saam met ‘n peulgewas wat sy dan vir die beeste voer. Die beeste kry ook mielies en ‘n mineraallek. ‘n Goeie koei sal so 20kg melk ‘n dag lewer, wat aan die melkkoper verkoop word teen ongeveer R5 per kilogram, ongeag die bottervet en proteïeninhoud. Ons vertel haar van ons probleem met arbeid wat geld wil verdien maar nie wil werk daarvoor nie. “In Kenya, if you sit down, you die,” som sy die situasie vir ons op.
Ons het die volgende dag by KARI Naivasha spandeer. KARI Naivasha is geleë teenaan die Naivashameer en hier word navorsing gedoen op grootvee, kleinvee, pluimvee, asook die verbetering van produksiefasiliteite en -prosesse. Hulle het ook demonstrasieplotte met verskillende weidingsgewasse en sluit enige iets in van napiergras, sorghum, rhodesgras, peulgewasse en ‘n patatkultivar wat meer ranke en blare en minder knolle produseer. Saam met die beeste loop hier rooibokke, waterbokke, kameelperde, springbokke, buffels, sebras en seekoeie rond. Die mense wat hier werksaam is, mag nie na-ure kom werk nie want die seekoeie wei snags tot teenaan die kantoorgeboue.
Die Vrydagoggend het hulle ons drie op die agterste sitplek van ‘n ou dubbelkajuitbakkie ingeprop en deur die boendoes na nog een van KARI se navorsingsplase geneem. Hier word daar met Sahiwal beeste geteel, ‘n pragtige aangepaste rooi bees met hangore en ‘n stem wat grens aan ‘n brul eerder as ‘n bulk. Die plaas is 4000ha groot en dra 900 beeste, waarvan 300 bulle is. Die plaas verbou ook sy eie lusern vir voer vir die beeste. Die lusernkampe, rooigrond met ‘n effektiewe worteldiepte van tot ses meter, word elke vyftien jaar hervestig. Die lusern word besproei vanuit ‘n selfgeboude dam, “a makeshift dam, not a serious one,” het die navorser ons droogweg meegedeel.
Wat ons weer en weer opgeval het is die noue samewerking en wisselwerking tussen die navorsers, voorligters en boere. Die navorsers en voorligters hou hul ore op die grond en soek voortdurend na oplossings wat toepaslik kan wees in hul kliënte (die boere) se situasies en aan die ander kant is die boere gretig om meer te leer en die raad en metodes wat die voorligters vir hul bring toe te pas en aan te pas om hul boerderye te verbeter. Soms is die tegnologieë baie primitief maar dit werk vir hulle en dit dra by tot beter produksie en dus ook voortuitgang.
Ek weet nie of ek ooit weer die geleentheid sal kry om daarheen te gaan nie maar ek is, ten spyte van al die vrese en bekommernisse wat ek gehad het (ons besoek was nie te lank na daardie inkopiesentrumbomontploffing nie) is ek dankbaar vir die geleentheid en dit wat ek daar kon beleef.
30/03/2015 dalenatjie	biogas,githunguri,KARI,Kenia,kenya,melkproduksie,Nairobi,Naivasha,napiergras,ngong,patats,Sahiwal	4 Kommentaar