Canolafokus 54 - Siektes, insekte en tekorte by canola	Toggle navigation
Canolafokus 75Droogteverdraagsaamheid van canola saailingeOilseeds FocusVol 3 No 2 Out NowSojaflits 4Besoek die sojaboonland gereeld om probleme betyds te identifiseerSubscribePreviousNext	Newsletters / Archives / Canolafokus Archives / 2013 Canolafokus No 54 2013 Canolafokus No 56 2013 Canolafokus No 55 2013 CANOLAFOKUS NO 54 2013 Canolafokus No 53 2013 Canolafokus No 52 Canolafokus 54 Julie 2013
Figuur 2: Saailingafsterwing in natuurlike geïnfesteerde grond
Figuur 3: Lewensiklus van swartstam
Tabel 1: Spoed van ruitrugmot ontwikkeling
Figuur 2: Koolluise op canolabloeiwyses
Figuur 1: Plant met boortekorte
Tabel 2: Grondontledingsnorme vir boor
Die canolaplant kan tydens verskillende groeistadiums deur 'n verskeidenheid siektes aangeval word (Tabel 1).
Siektes by Canola
"Damping-off" en Swartstam
Swartstam en Sclerotinia
Saailingafsterwing kan verminder word deur aanplanting tydens koue, nat toestande te vermy, aangesien hierdie weersomstandighede bevorderlik is vir die siekte. Die mees effektiewe beheermaatreël teen saailingafsterwing is egter saadbehandeling met swamdoders wat die saad vir ten minste 6 weke na aanplanting kan beskerm (SC Lamprecht, 2011). Canola kan afgewissel word met graangewasse en langer rotasie het tot gevolg dat die siektedruk afneem. Die produk, Cruiser OSR (difenconazole, fludioxonil, metalaxyl-M en thiamethoxam) is geregistreer as saadbehandeling vir canola in RSA. In Figuur 2 word die effek van behandeling met Cruiser OSR op saailingafsterwing in natuurlike geïnfesteerde grond aangedui.
Saailingafsterwing in natuurlike geïnfesteerde grond, asook die effek van behandeling met Cruiser OSR
op die vermindering van saailingafsterwing (Canolafokus, Mei 2011 No. 47)
Swartstam is waarskynlik die gevaarlikste siekte by canola in Suid-Afrika (sowel as Australië). Kultivars verloor jaarliks van hul swartstamweerstand en 62.5% van plaaslik getoetste kultivars het die afgelope 2 seisoene een weerstandsvlak verloor (bv. weerstand tot matige weerstand). Die lewenssiklus van swartstam word grafies in figuur 3 voorgestel, terwyl simptome in figure 4 en 5 aangetoon word.
Lewensiklus van swartstam (Leptosphaeria maculans) (www.saskatchewan.ca)
Swartstam is 'n saadgedraagde siekte, wat tot gevolg het dat die jong saailing geïnfekteer word direk na ontkieming en kan afsterf of blaar­simp­tome van die siekte toon. Swartstam oorleef op die canolastoppel in die vorm van 'n vrugliggaam. Die vrugliggame is donkerkleurig en produseer groot hoeveelhede luggedraagde spore wat vrygestel word tydens die herfs na rëen. In Australië is 95% van die spore afkomstig van die vorige seisoen se stoppels. Die spore waai tot 500m vêr. Die spoordruk daal egter drasties op afstande meer as 200m vanaf die punt van besmette stop­pels. Dit is duidelik dat die jong saaling beskerm moet word teen swartstam, daarom word sekere maatreëls aanbeveel.
(a) Swartstamletsel op blaar, (b) Plant met kroonkanker, (c) Kroonkanker het die stam laat afsterf en sodanige plante sal geen opbrengs lewer nie
(a) Swartstaminfeksie in die vaatbundels in die stam, (b) Swartstamletsel op peul, (c) Plant wat deur hael beskadig is, is meer vatbaar vir swartstaminfeksie, (d) Swartstaminfeksie wat kroonkanker tot gevolg het veroorsaak dat plante omval
Sclerotinia besmetting het die vorige twee seisoene baie toegeneem, veral in die Suid-Kaap. In die Swartland het dit op lupiene so vêr noord as Eendekuil voorgekom. Sclerotinia word veroorsaak deur 'n swam (Sclerotinia sclerotiorum) wat verskeie spesies aanval bv. canola, lupiene, erte, ens. Die siekte kom sporadies voor wanneer die klimaatsomstandighede gunstig is vir die siekte om te ontwikkel. Lang periodes van hoë humiditeit (vog) tydens blom is bevorderlik vir die ontwikkeling van die siekte.
Simptome van Sclerotinia
J Bruwer (SSK) en P Lombard
Ruitrugmot (Plutella xylostella)
Die ruitrugmot of "diamondback moth" is die belangrikste insekplaag op koolgewasse wêreldwyd. Die ruitrugmot is 'n insek wat plaaslik onderskat word en meer skade aanrig as wat algemeen aanvaar word. Dit is 'n ernstge plaag in die Wes-Kaap wat doeltreffende bestuur vereis. Hierdie insek­te voed soms ook op onkruide soos ramenas en wilde mosterd en kan oor lang afstande migreer.
Die insek ontwikkel maklik weerstand teen insekdoders. Ruitrugmotlarwes veroorsaak die meeste skade in warm, droë seisoene. Reënval van meer as 5-8 mm in 'n 24 uur periode kan die populasie aansienlik verminder. Lae getalle kom vroeg in die winter voor, maar dit neem stelselmatig toe soos die insek deur 3 tot 5 generasies gaan per seisoen. Die tydsduur benodig om 'n lewenssiklus te voltooi word verkort deur hoë temperature (Tabel 1).
Die spoed van ontwikkeling word versnel by warmer temperature
Die volwasse mot is ongeveer 8 tot 10 mm lank. Dit is 'n donkergrys mot met drie vaal driehoekige strepe op die vlerke (Figuur 1). Die volwasse larwes (ruspes) is liggroen en 10 tot 13 mm lank. Die larwe vernou na voor en agter en sal aan 'n dun sydraadjie hang as dit van die blaar val. Die volwasse larwe spin homself in 'n kokon toe waarna die papie vorm. Die ruitrugmotlarwe word dikwels verwar met die vroeë stadium van die bolwurm.
Mot, larwe, kokon en peule met vreetskade
(a) Koolluise op canolabloeiwyses wat besig is om blomme te speen, (b). Koolluise onder canolablaar
D Hanekom (Agricol) en P Lombard (Wes-Kaapse Departement van Landbou)
Boor is een van verskeie mikro-elemente wat deur plante benodig word. Die term mikro-element verwys na die elemente wat slegs in klein hoeveelhede deur plante benodig word vir normale groei en ontwikkeling en voltooiing van die lewensiklus. Navorsing toon dat die voorkoms van boor tekorte wêreldwyd meer dikwels voorkom as enige ander spoorelement. Genoegsame boor is belangrik vir beide hoë opbrengste van gewasse en ook vir die kwaliteit van gewasse.
Die voorkoms van boor tekortsimptome word deur verskeie faktore beïnvloed soos die beskikbaarheid in die grond, omgewingstoestande, die spesifieke gewasbehoefte en landboupraktyke. Boor loog geredelik uit die grondprofiel met die gevolg dat liggetekstuurde en goedgedreineerde gronde in hoë reënvalareas meer geneig is om lae vlakke van boor te bevat. In gronde met 'n hoë kleipersentasie en organiese inhoud loog boor nie so maklik nie.
Omgewingstoestande beïnvloed ook die opname en beskikbaarheid van boor. Die opname van boor vind aktief in die transpirasiestroom plaas en sal lae grondvogtoestande tot 'n afname in transpirasietempo en gevolglik 'n afname in die opname van boor lei. Oor die algemeen is boortekorte dus meer geneig om voor te kom waar gewasse met 'n hoë biomassa, lae grondvogtoestande ondervind. Die afname in die transpirasiestroom kan lei tot tydelike sub-optimale opname van boor. Aangesien dit dikwels kan saamval met bevrugting, kan dit verlaagde saadset en dus 'n afname in graanoes veroorsaak. Boortekorte kan ook ontstaan gedurende tye van gunstige groeitoestande waar vinnige ontwikkeling van gewasse tot 'n verhoogde boorbehoefte lei.
Boor neig om onder alkaliese toestande na ontoeganklike vorms te verander wat die plantbeskikbare boor verlaag en tot tekorte kan veroorsaak. Die onderstaande tabel gee 'n kort opsomming van die boorbehoefte van belangrike eenjarige landbougewasse.
Die boorbehoeftes van belangrike landbougewasse
Verpotte / misvormde groei, groeipunte sterf af, oormatige vertakking
Groeipunte sterf af, verswakte wortelontwikkeling
Jong blare toon geel / pers verkleuring, misvormdeblare, verdikte / leeragtige blare, verkurkte areas op blare
Verminderde aantal blomme, laer stuifmeelproduksie, swak saadset en gevolglik minder peule (figuur 1)
Krake en verkurking, verbruinde kolle
Plant links het boortekorte
Blaarbespuitings kan teen 0.5 -1 kg/ha Solubor toegedien word tydens die aanvang van stingelverlenging. Vermenging met na-opkoms onkruiddoders (veral grasdoders) word nie aanbeveel nie.
Navorsing deur die Wes-Kaapse Departement van Landbou het getoon dat suboptimale boorvlakke in voedingsoplossings weinig invloed op die vegetatiewe groei van canola het. Die parameters wat 'n direkte invloed op opbrengs het soos peule per plant en veral die aantal sade per plant, is egter beduidend deur sub-optimale boorvlakke beïnvloed. Onlangse demonstrasieproewe het ook getoon dat canola beslis reageer op boor­toe­dienings. Figuur 2 toon 'n duidelike positiewe reaksie op opbrengs met die toeniening van boor op canola.
Die reaksie op opbrengs met die toediening van Solubor (gram/ha) tydens stamverlengingstadium van canola (4 proewe)
Grondontledingsnorme vir boor (B) (dpm of mg per kilogram)
Boor-aanbevelings vir canola
Blaarbespuiting500 liter water per hektaar
2-4 kg Boraks of 0.5-1.0 kg Solubor
Word nie aanbeveel nie