Sosiale media: euwel of hulpmiddel? | LitNet
Sosiale media: euwel of hulpmiddel?
Bettina Wyngaard Rubrieke 2019-04-25
Twee honderd en negentig mense is dood na verskeie bomaanvalle op kerke en hotelle in Sri Lanka hierdie afgelope Paasnaweek. Binne ure besluit die regering om toegang tot sosiale media binne die land te beperk om die verspreiding van fopnuus te stuit.
Dis ook nie die eerste keer dat daardie regering dit doen nie. Of dit werk, is 'n ope vraag. Vir die ANC-regering het hierdie taktiek skouspelagtig misluk nadat hulle 'n paar jaar gelede toegang tot sosiale media in die parlement probeer stop het.
Fopnuus is problematies – dít betwis niemand nie. Die toename in sogenaamde bots wat bestaande sosiale-media-gebruikers teiken en hul profiele oorval, neem toe. Buitelandse inmenging in lande se politiek is nou weer in die kollig nadat Julian Assange in Londen gearresteer is en die Mueller-verslag toon dat daar wel Russiese inmenging in die Amerikaanse verkiesing was. Natuurlik is nie alle inmenging so radikaal dat dit verkiesings beïnvloed en in die proses demokrasie soos ons dit ken, bedreig nie.
Facebook was onlangs in die nuus nadat dit bekend geword het dat die data van gebruikers sonder hul toestemming aan 'n derde party verskaf is. Trump gebruik gereeld Twitter om sy volgelinge op te sweep teen mense wie hy as vyandig vir sy projek beskou. So word Ilhan Omar, en talle ander Moslems, se lewe op die oomblik bedreig nadat hy 'n gedokterde video versprei het. Daar is ook meerdere gevalle waar Facebook gebruik was om moordvideo's vry te stel. Facebook het onlangs hul gebruikersvoorwaardes opgeskerp, maar steeds kom rassistiese inhoud deur – dus behaal hulle nie veel sukses nie.
Plaaslik word Charlize Theron deur Steve Hofmeyr-aanhangers verpes nadat hy haar op sosiale media geteiken het omdat sy haar kind as transgender aanvaar.
Net die heel beste kommunikeerders kan in 140 karakters (of in bevoorregte gevalle, 280 karakters) betekenisvolle en genuanseerde boodskappe oordra. Nie dat ek dink Hofmeyr of Trump (en hul navolgers wat hulle klakkeloos napraat) is te bekommerd oor nuanse nie. "Dog whistle"-boodskappe werk heel goed om mense op te sweep tot intimidasie.
Soms kan sosiale media gebruik word om beelde te manipuleer. So is daar byvoorbeeld verskeie weergawes van video's oor wat tussen die seun in die MAGA-pet en die Eerste Nasie-veteraan sou gebeur het, beskikbaar gestel. Elke greep het ditself tot 'n ander interpretasie geleen. Ek het vantevore hieroor geskryf, en volstaan steeds by my siening. Ander verskil egter met my daaroor, veral nadat openbareverhoudingskonsultante betrokke geraak het.
Die ander sy van die munt is natuurlik die wyse waarop sosiale media gedurende die sg Arabiese Lente gebruik is om die buiteland bewus te maak van vergrype in Egipte en elders. Jonger mense gebruik sosiale media om hutsmerk-aktivisme te bevorder. Meer mense word veel vinniger bereik om 'n boodskap oor te dra.
In die VSA het die #BlackLivesMatter-beweging groot sukses gehad daarmee om polisiebrutaliteit aan die kaak te stel deur video's wat op sosiale media beskikbaar gestel is. Memes kan baie keer die gees van 'n oomblik op humoristiese wyse vasvat. Sosiale kommentaar in 'n prentjie.
Maar wat is dan die probleem daarmee om sosiale media te beperk terwyl 'n regering met die nagevolge van 'n tragedie werk? Die internet oor die algemeen, en sosiale media spesifiek, het sinoniem geword met vryheid van inligting. Om inligting te probeer beperk is nooit die eerste keuse van vrye demokratiese regerings nie. Inligting word beperk net wanneer 'n regering een spesifieke weergawe, gewoonlik een wat hulle bevoordeel, probeer bevorder. Burgers word nie toegelaat om vir hulself te besluit tot watter inligting hulle toegang wil hê, en watter waarde hulle op daai inligting wil plaas nie. Burgers word soos minderjarige kinders met geen agentskap nie behandel.
Die eenvoudige oplossing om fopnuus te stuit, sou wees vir die Sri Lanka-regering om gereeld met hul burgers te kommunikeer en inligting op gepaste wyse te deel. Enigeen sal verstaan dat sekere inligting sensitief is en dat dit nie lukraak gedeel kan word nie. Om egter sosialemedia-stilte af te dwing, ook op ander wat dalk nie oor die bomontploffings wou kommunikeer nie, maak die deur oop vir despotisme.