PressReader - Kuier: 2015-04-08 - In­en­tings kan jou kind se le­we red
In­en­tings kan jou kind se le­we red
Daar is nie wet­ge­wing wat be­paal dat jou kind in­ge­ënt moet word nie, maar dit kan haar le­we red.
Kuier - 2015-04-08 - Inhoud - DEUR DEUR I­VOR PRI­CE
op die mees­te gaan dit tot ’n paar tra­ne vir jou kind lei, maar op die lan­ge duur is dit ’n in­spui­ting wat haar le­we kan red. Dit lyk eg­ter of baie ou­ers steeds nie heel­te­mal oor­tuig is dat in­en­tings vei­lig is nie – ten spy­te van be­wy­se dat in­en­ting teen ma­sels, pam­poen­tjies en Duit­se ma­sels le­wens red.
Die Wê­reld­ge­sond­heids­or­ga­ni­sa­sie wil juis ty­dens in­ter­na­si­o­na­le in­en­tings­week van 24 to 30 A­pril men­se be­wus maak van die feit dat in­en­tings jaar­liks meer as t­wee mil­joen kin­ders se le­wens red, en tog sterf 1 uit el­ke 5 kin­ders wê­reld­wyd om­dat hul­le nie in­ge­ënt word nie.
In A­me­ri­ka woed ’n hef­ti­ge de­bat oor in­en­tings na­dat meer as 100 men­se in so min as ses we­ke in Dis­ney­land met ma­sels be­smet is. Die oor­saak? Dui­sen­de ou­ers wei­er om hul kin­ders daar­teen te laat in­ent om­dat hul­le ge­sond­heids­im­pli­ka­sies vrees en glo in­en­tings ver­oor­saak ou­tis­me.
Maar ken­ners waar­sku dat ma­sels ui­ters aan­steek­lik is. Vir el­ke een mens wat dit kry, ver­sprei dit na tot agt an­der.
Die teen-in­en­tings­be­we­ging maak ook op­slae in lan­de soos Pa­ki­stan, waar ou­ers wat wei­er om hul kin­ders teen ver­al po­lio te laat in­ent, nou sum­mier in heg­te­nis ge­neem word. Hier word ag­ter ge­loofs­re­des ge­skuil en ou­ers is bang hul kin­ders kan la­ter weens die in­en­tings ou­tis­ties word, hoe­wel daar min be­wy­se hier­van is.
Hoe­wel daar nie tans groot­skaal­se pa­niek oor in­en­tings in Suid-A­fri­ka is nie, sê Me­lo­dy War­ring­ton*, ’n kleu­ter­skool­juf­frou van Boks­burg aan Gau­teng se Oosrand, plaas­li­ke ver­pleeg­sters het al moe­de­loos aan haar deur kom klop.
“Hul­le het my ge­vra om ge­sond­heids­pam­flet­te aan die mam­mas uit te deel, want par­ty van hul­le wil glo niks weet nie. Snaaks ge­noeg is baie van die ma’s self as ba­ba­tjies in­ge­ënt, maar hul­le wil nie die­self­de vir hul­le kin­ders doen nie. Hul­le be­sef nie dit kan ’n le­we red nie.”
Vol­gens ’n stu­die wat in die me­die­se tyd­skrif Pe­di­a­tri­cs ge­pu­bli­seer is, is som­mi­ge skep­tie­se ou­ers selfs meer ge­kant teen in­en­ting na­dat hul­le be­wy­se ge­sien het van die nood­saak daar­van om hul kin­ders te laat in­ent.
Na­vor­sers het by­kans 2 000 ou­ers ge­vra om na bood­skap­pe oor in­en­ting te kyk. Dit het sto­ries in­ge­sluit oor die ne­ga­tie­we im­pak daar­van as kin­ders nie in­ge­ënt word nie, as­ook we­ten­skap­li­ke be­wy­se dat daar (ten spy­te van op­vat­tings) geen ver­band tus­sen ou­tis­me en in­en­tings be­staan nie. Die ou­ers moes daar­na ’n vra­e­lys in­vul.
Brendan Ny­han, een van die na­vor­sers, glo nie sul­ke veld­tog­te help nie.“Om die fei­te en be­wy­se in men­se se ke­le af te druk, is baie keer nie die doel­tref­fend­ste aan­slag nie,” sê hy.
Ver­der is baie ou­ers skep­ties oor we­ten­skap­li­kes en die pro-in­en­tings­be­we­ging se be­doe­lings en dink hul­le word om die bos ge­lei. Men­se dink:“Waar­om pro­beer hul­le so hard om my te oor­tuig?”sê hy.
Brendan meen dit is kom­mer­wek­kend dat die bood­skap­pe nie doel­tref­fend is nie om­dat die siek­tes waar­teen kin­ders in­ge­ënt word, ge­vaar­li­ker is as ooit.
“Ons moet bood­skap­pe toets wat ons
in o­pen­ba­re ge­sond­heid­sorg kan ge­bruik wan­neer ons nu­we uit­vin­dings toets. Daar is nie tans ’n kri­sis nie, maar dit gaan daar­oor om te sorg dat een nie ont­staan nie.”
Ken­ners is ver­al be­kom­merd oor kin­ders in de­le van die Noord-Kaap en Gau­teng, wat ver­le­de jaar ge­buk ge­gaan het on­der ’n uit­breek van ma­sels. Daar was laas­jaar am­per 60 ge­val­le van kin­ders wat ma­sels op­ge­doen het, al is die siek­te vol­gens Joe Mai­la, woord­voer­der van die de­par­te­ment van ge­sond­heid, be­han­del­baar.
“Dit is ’n erns­ti­ge siek­te en ons pleit by ou­ers om se­ker te maak hul kin­ders is in­ge­ënt. Dit (ma­sels) is ’n hoogs aan­steek­li­ke en ge­vaar­li­ke siek­te. Al­le kin­ders wat in ons hos­pi­ta­le is, se in­en­ting­ser­ti­fi­ka­te sal na­ge­gaan word. As hul­le nie in­ge­ënt is nie, sal ons dit doen,”waar­sku Joe.
Le­bo­gang Ma­jaha, ge­sond­heids­woord­voer­der in die Noord-Kaap, sê eg­ter hul­le wil nie pa­niek saai nie.
“Ons maak ge­meen­skap­pe eer­der be­wus van die siek­te en voor­ko­ming. Ons is be­kom­merd oor die hoë aan­tal ge­val­le wat aan­ge­meld is. Ons werk nou saam met die Na­si­o­na­le In­s­ti­tuut vir Aan­meld­ba­re Siek­tes, en die na­si­o­na­le de­par­te­ment van ge­sond­heid om die uit­bre­king te keer.
“Ons het ook ’n be­wus­ma­kings­pro­gram waar­in ou­ers ge­vra word om kin­ders dop te hou vir e­ni­ge te­kens van die siek­te. Kin­ders moes in­ge­ënt word tus­sen ne­ge en 18 maan­de oud,”sê sy ver­der.
Die Na­si­o­na­le In­s­ti­tuut vir Aan­meld­ba­re Siek­tes sê in ’n in­lig­ting­stuk ma­sels is ’n hoogs aan­steek­li­ke siek­te wat meestal by kin­ders voor­kom. Dit word deur ’n ru­be­o­la-vi­rus ver­oor­saak, wat ook die a­sem­ha­ling­stel­sel aan­val. Ma­sels ver­sprei deur drup­pels wat deur die ge­ïn­fek­teer­de per­soon deur a­sem­ha­ling, nies en hoes vry­ge­stel word, of deur di­rek­te kon­tak met lig­gaams­vloei­stow­we van die keel en neus.
Die aan­vank­li­ke simp­to­me is moeg­heid, koors, ver­lies van eet­lus, as­ook rooi oë, hoes en ’n loop­neus. La­ter sal wit kol­le op die ge­sig ont­wik­kel en na die nek, bors, arms, be­ne, hand­palms en voet­so­le ver­sprei.
“In­en­ting word wyd be­skou as een van die mees suk­ses­vol­le en boon­op goed­koop­ste ge­sond­heids­in­ter­ven­sies,”sê dr. C­hes­ter Louw, ’n huis­dok­ter van Jo­han­nes­burg.“Dit voor­kom om­trent tus­sen t­wee en d­rie mil­joen sterf­tes per jaar, en be­skerm nie net kin­ders teen siek­tes waar­voor daar al ja­re lank in­en­tings be­staan nie, maar ook long­ont­ste­king en ro­ta­vi­rus­di­ar­ree wat t­wee van die groot­ste ge­va­re is vir kin­ders. A­do­les­sen­te en kin­ders word ook deur in­en­tings be­skerm teen le­wens­ge­vaar­li­ke siek­tes soos me­nin­gi­tis.”
Maar hoe­kom is som­mi­ge ou­ers so bang daar­voor? Louw sê in­en­tings sti­mu­leer die lig­gaam se eie im­muun­stel­sel om die per­soon teen la­te­re in­fek­sies en siek­te te be­skerm. Daar is t­wee ka­te­go­rieë van in­en­tings: le­wen­di­ge (aktiewe) ent­stow­we en dooie (on­ak­tie­we) ent­stow­we.
Le­wen­di­ge ent­stow­we is ge­ne­ties aan­ge­pas en ver­swak dat dit die per­soon be­smet, maar nie siek­te ver­oor­saak nie, ver­dui­de­lik prof. Barry S­choub van die Na­si­o­na­le ­In­s­ti­tuut vir Oor­draag­ba­re Siek­tes (Nios).
Die or­ga­nis­me in die entstof is le­wen­dig, maar dit kan nie ’n kind met ’n nor­ma­le im­muun­stel­sel siek maak nie. Dit sti­mu­leer die im­muun­stel­sel nes ’n ge­wo­ne in­fek­sie. So ont­wik­kel die per­soon ’n weer­stand teen die siek­te. (Dit geld nie vir die­ge­ne met ver­swak­te im­muun­stel­sels nie).
Die in­en­tings vir ma­sels, pam­poen­tjies, Duit­se ma­sels en o­ra­le po­lio is ge­woon­lik le­wen­di­ge ent­stow­we.
Louw ver­tel daar is baie sto­ries van men­se wat be­weer hul­le is deur in­en­ting ge­skend en wil daar­om nie hul kin­ders dié paad­jie laat loop nie.“Dis meestal men­se wat ver­tel die en­stof vir ma­sels, pam­poen­tjies en Duit­se ma­sels kan aan ou­tis­me ver­bind word. Maar klomp s­tu­dies kon geen ska­kel tus­sen die entstof en ou­tis­me vind nie.
“Ent­stow­we het soms ne­we-ef­fek­te, maar dié ne­we-ef­fek­te is feit­lik al­tyd nie­tig,” ver­dui­de­lik hy.
Er­ger ne­we-ef­fek­te kan wel in­tree in­dien ’n kind al­ler­gies is vir een van die entstof se kom­po­nen­te.“Dan moet hul­le be­slis nie die in­en­ting kry nie.”
Hoe­wel er­ge al­ler­gie vir ent-stow­we se kom­po­nen­te ui­ters seld­saam is, ver­hin­der niks ’n ou­er om voor die kind se in­en­ting ’n al­ler­gie­toets te laat doen nie. Vol­gens die A­me­ri­kaan­se Sen­trum vir Siek­tes, het eg­ter net een uit el­ke mil­joen men­se ’n erns­ti­ge al­ler­gie­se ­re­ak­sie op in­en­tings.
Die moont­li­ke kom­pli­ka­sies van die siek­tes wat deur in­en­ting voor­kom word, is eg­ter baie ge­vaar­li­ker en waar­skyn­li­ker as die ne­we-ef­fek­te van in­en­tings. Er­ge ne­we-ef­fek­te is baie seld­saam en moet al­tyd ge­sien word in die lig van siek­tes wat voor­kom en die uit­wer­king van die siek­te son­der in­en­ting.
“Vir ’n kind wat nié in­ge­ënt is nie, kan el­ke hoes of nies in ’n o­pen­ba­re ruim­te po­ten­si­eel nood­lot­ti­ge kie­me dra waar­voor die kind kwes­baar is. ’n Een­vou­di­ge hoes of nies kan tot me­nin­gi­tis, long­ont­ste­king of selfs brein­ska­de lei,”waar­sku Louw.
Dit is wel be­lang­rik om te be­sef geen me­di­sy­ne kan on­feil­ba­re suk­ses waar­borg nie. In­en­tings teen se­ke­re siek­tes is steeds nie ’n waar­borg dat die per­soon nooit die siek­te sal kry nie. Die mees­te in­en­tings is so­wat 95% doel­tref­fend as dit op die be­paal­de tye vir ge­son­de kin­ders ge­gee word.
Die kos­te van in­en­tings word deur die re­ge­ring ge­dek tot wan­neer die kind 12 jaar oud is. Tans is daar eg­ter geen wet­ge­wing wat in­en­tings ver­eis nie, sê prof. S­choub.
Wan­neer ’n vrou in ’n hos­pi­taal of kli­niek ’n ba­ba het, kry sy ’n“Ro­ad to He­alth”-ser­ti­fi­kaat waar­op die kind se in­en­tings in­ge­vul moet word.
Vol­gens die toe­la­tings­be­leid vir o­pen­ba­re sko­le moet be­wy­se van in­en­ting teen po­lio, ma­sels, tu­ber­ku­lo­se, wit­seer­keel (dif­te­rie), te­ta­nus en he­pa­ti­tis B ge­wys word voor­dat ’n kind by die skool toe­ge­laat word.
As daar nie be­wy­se is nie, moet die skool­hoof die ou­ers vra om die kind te laat in­ent. Daar is geen wet­ti­ge ge­vol­ge as die ou­ers die kind nie wil in­ent nie, maar daar word ver­wag dat hul­le wel in die kin­ders se be­lang sal op­tree.