Derde Sondag ná Epifaniefees - Missio
Derde Sondag ná Epifaniefees
Vandag se Bybeltekste nooi ons uit om ondersoek in te stel na die interaksie tussen besluitneming en transformasie op 'n persoonlike en korporatiewe vlak. God inspireer op 'n baie diep vlak kreatiwiteit en besluitneming. Die boek Jona is 'n toonbeeld van die spel tussen Goddelike roeping en menslike respons. Jona word geroep om 'n besluit te neem. Sy besluit het dramatiese gevolge. Psalm 62 se advies is om in stormagtige tye op die Here alleen te vertrou. 1 Korintiërs 7 sê "tyd is min" en "hierdie wêreld . . . is aan die verbygaan". Wyse besluitneming word in sulke tye vereis. Markus 1 skets die koms van die koninkryk van God as die krag van transformasie en bekering binne die raamwerk van Goddelike roeping en menslike respons.
36As iemand meen dat hy teenoor sy verloofde onbehoorlik handel deur nie te trou nie, en sy begeertes te sterk word en hy voel dat hulle behoort te trou, laat hom doen wat hy graag wil: laat hulle gerus trou. Dit is nie verkeerd nie. 37Maar as iemand in sy eie gemoed oortuig is dat hy nie moet trou nie, en hy nie onder enige dwang verkeer nie, maar volle beheer oor sy eie wil het, en hy by homself besluit het om nie te trou nie, doen hy 'n goeie ding. 38Dus, hy wat met sy verloofde trou, doen goed. Wie egter nie trou nie, doen beter.
39'n Vrou is aan haar man gebind so lank as hy lewe. As hy sterwe, is sy vry om te trou met wie sy wil, mits dit met 'n gelowige is. 40Tog is sy na my mening gelukkiger as sy ongetroud bly; en ek dink dat ek ook die Gees van God het.
Paulus skryf hierdie brief tydens sy verblyf in Efese (1 Kor 16:8) op sy derde sendingreis, waarskynlik ongeveer 54 nC. In die brief raak Paulus 'n hele aantal groot vraagstukke aan, meesal sake wat oor die Christelike lewenswandel gaan, waaroor Paulus hulle wil onderrig.
Struktuur van 1 Korintiërs
Korintiërs 15-16 – Ons groot hoop: die opstanding met 'n onverganklike liggaam
1 Korintiërs 7:1-24 – Dit beter om nie te trou nie
Maar dan is Paulus natuurlik ook baie bewus van die uitdagings wat wag vir die kerk, en hy wil eintlik mense die bekommernisse spaar wat baie keer met die huwelik saamgaan … so ek wil graag weet hoe julle hieroor dink!
Korintiërs 7:25-40 – Die koninkryk verdien onverdeelde aandag
Tema: Die vryheid wat losse skroewe bring
Aanbiddingslied: Lied 511:1, 2 "Lei U ons, Lig"
2Aan die gemeente van God in ………………………….. wat Hy vir Hom in Christus Jesus afgesonder en geroep het om aan Hom te behoort, en verder aan almal, waar hulle ook al mag wees, wat die Naam aanroep van Jesus Christus, hulle Here en ons Here.
3Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus! (1 Korintiërs 1:2-3)
In aansluiting by die tema wil die verootmoediging deel enersyds aandag fokus op ons verlorenheid en onvermoë om heilig te leef, maar andersyds ons vryheid as verlostes in Christus vier!
Skriflesing: Romeine 7:15-24
Momente van die Christelike Vryheid
Galasiërs 5:13-14, 16-18, 22-26
13Julle, broers, julle is tot vryheid geroep. Moet net nie julle vryheid misbruik as 'n verskoning om sonde te doen nie, maar dien mekaar in liefde. 14Die hele wet word in hierdie een gebod saamgevat: "Jy moet jou naaste liefhê soos jouself."
Lied 245 "Ek wat vergifnis Heer ontvang het 1,2,3" en/of
Lied 400 "Juig, juig in Hom 1,3,5"
Skriflesing: 1 Korinthiërs 7:29-31
Jy kan gewoon vir die kinders verduidelik van die wederkoms – dat Jesus weer gaan kom om die hemel en aarde nuut te maak. God wil hê dat ons dit altyd sal onthou. Gevolglik hou ons nie te styf vas aan die goed wat ons hier het en beleef nie – ons sien juis uit daarna dat Jesus dit beter gaan maak! Jy kan dalk vir die kinders vra wat vir hulle belangrik is en dan sê dat ons ewige lewe saam met Jesus nóg beter gaan wees. (Wees versigtig om vir die kinders te sê dat hulle geen waarde mag heg aan hul ouers of teddiebeer of kombersie waarmee hul elke aand slaap nie. Hierdie goed het steeds waarde – maar ons sien selfs méér uit na die nuwe lewe wat Jesus gaan bring. Bly eerder weg van negatiewe moets en moenies en fokus op die opgewondenheid van uitsien daarna om finaal saam met Jesus te wees.)
Vir ouer kinders kan jy vertel van Captain Jack Sparrow van Pirates of the Caribbean se kompas. 'n Kompas wys gewoonlik noord, sodat jy altyd kan weet in watter rigting jy beweeg. Captain Sparrow se kompas wys egter nie noord nie – dit wys na dié ding wat jy die heel graagste wil hê. Dit klink wonderlik, maar is ongelukkig nie altyd so eenvoudig nie! 'n Seerower kan bv. dink hy wil graag die skat hê, maar eintlik wil hy die beste seerower wees! 'n Seerower moet dus baie seker maak dat hy die regte goed wil hê, anders gaan hy op heel verkeerde plekke eindig!
As ons sulke kompasse soos Captain Jack Sparrow gehad het, waarheen sou dit wys? Jou vriende? Jou Nintendo 3DS? (Vra vir voorbeelde.)
Sommige van hierdie goed is ook belangrik, maar die heel belangrikste is om vir altyd en altyd saam met Jesus te leef. So al geniet ons dit om met vriende te kuier en met ons Nintendo te speel, wys ons kompas na daarna nie. Ons kompas wys altyd na die hemel – want dit is die ding wat ons die graagste wil hê!
Jy kan enige van die tonele uit Pirates of the Caribbean wys wat oor Captain Sparrow se kompas gaan. Gebruik 'n gratis FLV-Converter program om 'n snit van You Tube af te laai.
Hier is een wat wys wat gebeur wanneer Jack nie heeltemal seker is wat hy wil hê nie.
Mense wat trou, en oor 'n lang periode getroud bly, versamel gemiddeld byna twee keer soveel besittings en finansies as persone wat enkellopend bly of skei.
Dit is die bevinding van 'n navorser van Ohio se staatsuniversiteit. Jay Zagorsky, ekonoom, het die finansiële vermoë en huwelikstaat van meer as 9,000 mense tussen 1985 en 2 000 ondersoek. Gedurende hierdie periode het die getroudes 93% meer rykdom versamel as enkellopende of geskeide persone.
Rykdom is in dié studie gedefinieer as die totale bates waaroor persone beskik, soos bankrekeninge, aandele, en eiendom minus uitstaande skuld, soos 'n verbandlening. Die data is verkry uit die National Longitudinal Survey of Youth, 'n studie befonds deur die VSA se Buro vir Arbeidstatistiek.
Volgens die verslag, wat in die Joernaal vir Sosiologie gepubliseer is, toon mense wat trou, en getroud bly, 'n sterk toename in besit na hulle huweliksluiting. Dit groei tot ongeveer $43,000 teen die tiende jaar van hul huwelik. Enkellopers se bates het toegeneem van minder as $2,000 aan die begin van die opname tot ingeveer $11,000 teen die vyftiende jaar.
Persone wat skei, het 'n verlies van materiële bates ter waarde van gemiddeld 77% beleef. Dit is 'n groter daling in bates as wat sou plaasvind indien die getroudes se bates bloot in die helfte verdeel is. "Ekonomie van skaal duik deur egskeiding in die hek," sê Zagorsky, "aangesien jy nou twee blyplekke, twee motors, twee lewensstyle moet bekostig." "Verder is egskeiding opsigself duur, jy moet betaal vir prokureurs en ander regskoste. Egskeiding vereis ook baie tyd. Dit neem veral werkstyd in beslag, wat 'n verdere daling in inkomste kan veroorsaak." Egskeiding neem ook die motivering weg om harder te werk en meer te verdien, veral as 'n deel van die inkomste aan onderhoud spandeer moet word.
Huweliksvreugde hou inderdaad groot beloning in. In die ondersoektydperk het getroudes se netto waarde teen 4% per jaar toegeneem – bloot as gevolg van hul huwelik – nadat die ander faktore uitgeskakel is.
(Laura Rouley, finance.yahoo.com, 2006)
Om tot rus te kom
'n Magneetnaald kom tot rus wanneer dit na die magnetiese noord wys. Net so kan 'n mens se lewe ook tot rus kom. Die huwelik kan so 'n rusposisie wees. Mens kan so gelukkig getroud wees, dat jou huwelik die volle horison word waarbinne jy lewe. Dit geld nie net die huwelik nie. Jou werk kan ook hierdie rol vervul, jou kleinkinders, 'n stokperdjie of twee, of wat ook al.
Teen sononder op die stoep
Einde Oktober sit 'n vriend en ek teen sononder op die stoep op sy plaas. Ons is in die hartjie van die Noord-Oos-Kaap. Voor ons wei 'n pragtige stoet Merinoskape. Dit 'n gesig om te sien. Die klein lammertjies, baie pasgebore, hardloop en speel en soos net lammetjies kan.
Die geur van koffie vul die lug. Dit is windstil. Die laaste plaasgeluide van die dag sterf weg. Die sonstrale kleur die merino-stoet goud.
"Dit alles doen ek net vir my kinders," sê my vriend. "Ek werk met vreugde, want ek doen dit vir hulle."
Die plaas is 'n ou ideaal. Jare se afsloof in die gasvryheidsbedryf het die koop van die plaas moontlik gemaak. Zagorsky se navorsing bevestig wat met my vriend gebeur het. Sy gelukkige huwelik van byna 30 jaar het bygedra om die pragtige toneel hier voor ons te kan bekostig. My vriend het tuis gekom, tot rus gekom op die plaas. Die droom het waar geword.
Dit waarvan mens droom, dit waarvoor mens leef , kry 'n houvas op jou. Daar waar jy tot rus kom, daar waar jou skat begrawe lê, daar is die rigsnoer van jou lewe te vind. Waar jou skat is, daar sal jou hart ook wees.
Die vraag is of hierdie belange nie te 'n sterk impak op mens se lewe begin maak nie. Kry dit nie 'n finale sê in jou lewe nie? Word dit die laaste woord oor jou lewe en jou lewenskoers?
Ons teks plaas hierdie mensgemaakte oriënteringspunte doelbewus op losse skroewe. "Dié wat met die dinge van die wêreld te doen het, moet leef asof hulle daar niks aan het nie…."
Kyk net hoe wemel die teks van voorbeelde van verkleefdheid aan die wêreld:
Huwelik: van nou af moet dié wat getroud is, lewe asof hulle nie getroud is nie;
Verlies: Dié wat bedroef is, (moet lewe) asof hulle nie bedroef is nie;
Vreugde: Dié wat bly is, (moet lewe) asof hulle nie bly is nie;
Eiendom: Dié wat iets aankoop, (moet lewe) asof hulle dit nie besit nie.
Kyk weer na hierdie voorbeelde. Zagorsky se navorsing help ons verstaan hoe 'n greep die huwelik op 'n mens kan kry. Ons ken almal mense wie se lewe gedefinieer word deur die verliese wat hulle gelei het. Daar is verliese aan waardigheid (beland in die tronk), van 'n kind of 'n lewensmaat wie aan die dood afgestaan is, 'n bankrotskap, e.s.m. Dit verg harde werk om deur hierdie verliese te werk, en dit neem 'n lang tyd, maar daar is mense wat lewenslank deur verlies aan hierdie wêreld veranker word. Dit word die laaste woord. Dieselfde geld vreugde. Ons kan so gelukkig wees in ons werk, of as gesin, dat ons nooit bo die horison van hierdie geluk uitstyg en die groter wêreld sien nie. Dieselfde geld ons eiendomsportefeulje, of ons motor, ons huis, ons gereedskap, ons mooi omgewing.
Waarom is ons so tuis?
Vir Westerlinge is dit vreemd om te dink ons moenie tuis wees op die aarde nie. Ons werk immers almal hard om 'n tuiste te kan skep. Almal soek na 'n plekkie onder die son. Tuiskoms is vir ons die punt!
Die voorspoed wat ons beleef, veranker ons ook aan hierdie wêreld. Dit gaan so goed, ons verlang nie na 'n ander wêreld nie. Daar is soveel wat mens kan doen, om die wêreld 'n aangename plek te maak. Ons vrees daarom die oorgang na 'n ander wêreld. Ons het dit ook nie nodig nie.
Optimisme is 'n ander faktor. Met die opkoms van wetenskaplikheid, het ons diep onder die indruk gekom dat ons die wêreld 'n voorspoediger plek kan maak. Ons is in die greep van 'n voorspoedsgeloof. Dit beteken dat ons glo 'n beter toekoms is máákbaar – dis binne ons bereik. Tegnologie is die instrument wat ons wêreld net beter en beter gaan maak. Daar is nie 'n probleem wat nie oorkom kan word nie.
Hierdie voorspoed en optimisme eis spoedig sy tol. Dit verg geweldig baie van mens om tuis te wees in die wêreld. Een voorbeeld: My vriend en sy vrou moes hulself afsloof om die skaapplaas te kon bekostig. Alles vir die kinders.
Ons voorspoedsgeloof plaas ons vierkantig in die rat race waar alles 'n gejaag word na wind. Dit neem ons lewens oor.
Ons het ons teks nodig. Ons het nodig dat ons huidige lewenswyse op losse skroewe geplaas word.
Die druk van die lewe
Eugene Peterson se The Message help ons om Paulus se bedoeling te verstaan. Paulus se fokus is op 'n lewenstyl wat toewyding aan die Here moontlik maak:
Are you married? Stay married. Are you unmarried? Don't get married. But there's certainly no sin in getting married, whether you're a virgin or not. All I am saying is that when you marry, you take on additional stress in an already stressful time, and I want to spare you if possible.
I do want to point out, friends, that time is of the essence. There is no time to waste, so don't complicate your lives unnecessarily. Keep it simple–in marriage, grief, joy, whatever. Even in ordinary things–your daily routines of shopping, and so on.
I'm trying to be helpful and make it as easy as possible for you, not make things harder. All I want is for you to be able to develop a way of life in which you can spend plenty of time together with the Master without a lot of distractions. (1 Cor 7:26-35)
Toewyding aan die Here plaas die regte perspektief op ons lewe. Die dien van die Here, en die prioriteite wat dit meebring, help ons ontsnap aan die slawerny van té tuis wees in die hede.
Waarom is die wêreld op losse skroewe?
Paulus se Grieks-Hellenistiese lesers in Korinte was diep onder die indruk van die verganklikheid van alles. Panta rei – alles vloei – was die kulturele vrees van die Griekse denkwyse.
Vandag nog is ons geneig om verganklikheid as die rede aan te voer waarom mens nie te geheg aan die hede moet raak nie. Terwyl my vriend en ek op die plaas se stoep die pragtige sonsondergang gadeslaan, met die geur van koffie in die lug, weet ons hierdie wêreld gaan nie hou nie. Ons gaan nie altyd hier wees om die pragtige skaaptrop gade te slaan nie. Hy het immers die plaas "vir die kinders" gekoop – hulle wat hier gaan wees as hy nie meer daar is nie.
Verganklikheid is egter nié die motief wat ons teks in gedagte het nie.
Jesus plaas die wêreld op losse skroewe
Binne 1 Korintiërs maak Paulus dit duidelik dat Jesus se eerste én tweede koms die wêreld op losse skroewe plaas.
Jesus is die rede waarom ons nie te tuis moet raak nie. Deur Jesus kan ons nie te tuis raak nie. Dit lê op twee vlakke:
Een: Deur sy geboorte as mens op aarde is Jesus teenwoordig in hierdie wêreld. Selfs na sy kruisdood, opstanding, en hemelvaart is Jesus nie weg nie. Jesus sit aan die regterhand van God en regeer aktief in die hede. Ons toewyding aan die Here maak dat ons moet wegkyk van die blote bevordering van ons aardse belange. Ons aardse belange moet gefokus wees op die diens van die Here (35).
Twee: Hierdie Jesus, wat vandag aan die regterhand van die Vader sit en regeer, kom weer. Daarom is die tyd min (29). Die verwagting dat die Here kom om die wêreld nuut te maak, beteken dat ons reeds vry moet raak van die verslawende patrone van hierdie wêreld en begin leef ooreenkomstig die vernuwing wat Jesus aan die bring is.
Paulus daag ons uit om ons lewe te oriënteer aan Jesus se teenwoordigheid en Jesus se toekoms. So 'n toekomsgerigte lewe het te doen met wat aan die einde van hierdie wêreld se geskiedenis gaan gebeur. Jesus gaan alles nuut maak. Jesus gaan alles genees. Ons sal volledig kan lewe, gerig op God, wanneer Jesus die hemel en aarde nuut maak. Die Griekse woord vir die einde is eskaton. Daarom sê ons Paulus leer ons eskatologies lewe.
Die regte lewe is 'n lewe gerig op die vernuwing wat Jesus bring. Die regte belegging met die oog op die toekoms is dus nie om in 'n selfhandhawende, beleggingsgerigte lewenstyl te verval nie. Die regte belegging is om te fokus op die dien van die Here en om God se toekoms uit te leef.
Om reg te leef – op losse skroewe
As Jesus se teenwoordigheid en Jesus se toekoms ons lewe op losse skroewe plaas, hoe leef mens reg op hierdie losse skroewe? Hoe moet ons etiek lyk?
Paulus vra eerstens dat ons vry teenoor die wêreld moet lewe. Mens kan so verknog aan die wêreld wees dat jy nie vry is om reg en goed te doen nie. Jy kan so fokus op die plaas wat jy vir jou kinders wil nalaat, dat jy nie ietsie oor het om vir 'n bedelaar te gee nie. Jou tuiste in die wêreld kan soveel tyd en werk verg (om die boeke te laat klop) dat jy nie 'n paar uur beskikbaar het vir opregte gemeenskapsdiens nie. Laat los die rat race, klim uit, word vry om te leef, lief te hê en te dien. Ons teks loop hiervan oor.
Tweedens maak die wete dat Jesus weer kom ons vry om 'n lewenswyse te hê wat vreesloos fokus op die doen van die regte dinge. Dit maak ons vry om nie so aan ons lewe vas te klou dat ons nie ook ons lewe vir ons medemens op die spel kan plaas nie. In vanoggend se koerant word vertel hoe mense pas hul lewe op die spel geplaas het om 'n bejaarde dame uit haar brandende woonstel te red. 'n Menslike ketting het haar uitgesleep en die brand met lewensgevaar geblus. Daarmee het hulle die bejaarde tannie gered en waarskynlik verhoed dat 'n hele woonstelgebou afbrand. Jesus se koms maak ons vry van vrees vir die dood.
Derdens maak ons teks ons vry van die gevaar van afgodery. Protestante is bewus daarvan dat die menslike hart 'n fabriek van afgode is (Calvyn). Selfs die huwelik, selfs ons smart, blydskap, eiendom of die kinders se toekoms kan 'n gewig in ons lewe kry wat ons wegtrek van die Here af en ons verknoop aan die diens van skepsele.
In vryheid, op losse skroewe
Die uitnodiging is om in Christus vry te raak om op God se teenwoordigheid in ons wêreld en op God se toekoms te fokus. Jesus se teenwoordigheid en Jesus se koms is die vaste skroewe waarop ons lewe berus.
Nota: die prediker kan gerus die preek afsluit deur waarderende verhale uit die gemeente se geskiedenis te verte van mense wat presies só vry gelewe het. Wees versigtig vir mensverheerliking, want geen mens is volledig heel nie. Die doel van hierdie oefening is om konkrete voorbeelde te noem wat die hoorders kan help om die teks self te gaan beliggaam.