Adapting Old Code to New Realities - CodeProject 12,999,867 members (49,950 online)
Last Visit: 31-Dec-99 18:00 Last Update: 24-Jun-17 22:19Refresh1 Promotional Merchandise from MVI Corporate Merchandise Ltd
18 Bedford Road,	Lower Stondon,	Bedfordshire,	SG16 6EA WOORDE WAT WEEG: December 2014
Chris Karsten - Die respektabele meneer Hartslief (2014)
Chris Karsten - Die respektabele meneer Hartslief. Human & Rousseau, 2014. ISBN: 9780798167840.
So word Chris Karsten se jongste roman opgesom:
Wanneer ’n nagklubbaas die katelknaap van sy minnares laat vermoor deur ’n huurmoordenaar, loop hy hom vas in die vermoorde se familie, die Hartslief-clan. Elie Hartslief is die brein; Antie Engel die hart; neef Boela die spiere; en die verfynde Moks die bek. Elie is deesdae amper respektabel en mnr. Morkel van Morkel Wealth se regterhand, maar sy broer se moord noodsaak dat die Hartsliefs laer trek. Maar hulle teenstanders is die Bogdan Petrescu en sy huurmoordenaar Lood – ’n man met ’n aanleg om mense op kreatiewe maniere dood te maak.
Hierdie roman het 'n besondere positiewe ontvangs beleef. Veral die skrywer se besondere taalvermoë is uitgesonder. Vir my is die mees uitstaande asapek van hierdie roman die nougesette navorsing: oor die saks (en die geskiedenis van die instrument); cuisine (96); klere (o.a. pasjmina vesels, 169) kuberboelies en forensiese oudits.
Die impak van moderne tegnologie en hoe foto's iemand se privaatheid binnedring, word uitstekend beskryf. Die skrywer verwys ook die leser na Nina Burleigh se artikel "Sexting, Shame and Suicide: A shocking tale of sexual assault in the Digital Age" wat 26 September 2013 in Rolling Stone verskyn het.
Ook die familiestruktuur word insigryk beskryf (soos op bladsy 70).
Nou onlangs kyk ek weer na Charlie Chaplin se City lights en in die nawoord oor hoe die film gemaak is, merk iemand op: Chaplin was die poppemeester van die pop, Charlie Chaplin.
By die lees van hierdie komplekse misdaadroman, Die respektabele meneer Hartslief, is die leser bewus van Karsten se enorme kennis en insig in die gemoedslewe van 'n psigopaat, naamlik die huurmoordenaar, Lood wat Bogdan Petrescu se bevele uitvoer. Op 'n besondere wyse word Elie Hartslief se forensiese ondersoek na bedrog en geldwassery onthul.
As liefhebber van speurverhale vind ek tog die volgende steurend. Speurder Kosile haal uit Sherlock Holmes aan? En die slot waar Elie, Lood en die Boef mekaar ontmoet, vra ongelooflike verbeeldingspronge van die leser. Soos die korrekte, suiwer Afrikaans wat booswig én weldoener besig. Deborah Steinmair se resensie ('n Bietjie tiemie by jou derms? Besoek 24 Desember 2014) het my aan die dink gesit.
Ons moet hierdie roman dalk as 'n parodie benader. Parodie nie in die sin van send-up of grap nie, maar as teks wat al die kenmerke en stylfigure van die misdaadroman wil uitlig op 'n self-bewuste manier. Die Hartslief-clan van Brixton versus die King of Sleaze. Nou is ons by Francis Ford Coppola se voortreflike Godfather-films (en ja, die films is beter as die roman van Mario Puzo) waar die rol van die familie, die Rooms Katolieke Kerk in opposisie geplaas word met geldgierigheid en boosheid. Al Pacino as Michael Corleone moet uiteindelik die hoogste prys betaal vir sý optrede wanneer sy dogter sterf as die offer vir sy oortredings. (The Godfather (1972) - Michael Corleone | Al Pacino Movies. Besoek 24 Desember 2014)
Elie was eens 'n flentergat en as slim jong man raak hy betrokke by sy baas se dogter. Hy moet die orde herstel ná die dood van sy broer - wat koploos gelaat word - en die selfmoord van sy suster.
Karsten is 'n bedrewe skrywer en die slot meen ek dui daarop dat daar nie closure is nie, maar eerder 'n opvolg.
In hierdie roman skryf Karsten 'n teks wat die struktuur van die misdaadroman blootlê en lewer hy kommentaar op ons huidige geslag lesers se obsessie met speur- en misdaadverhale. Reeds die titel wat verwys na Meneer Hartslief is tong-in-die-kies. En die naamgewing is so reg in die kraal van Vladimir Propp se Morphology of the folktale (1928 / 1958) waar elke naam al beskrywend is: Antie Engel, kok, Moks, Lood (die huurmoordenaar) ...
'n Tatoeërmerk Dot?
'n Verwysing na Dracula?
In die wyse woorde van Umberto Eco:
"I think of the postmodern attitude as that of a man who loves a very cultivated woman and knows that he cannot say to her "I love you madly", because he knows that she knows (and that she knows he knows) that these words have already been written by Barbara Cartland. Still there is a solution. He can say "As Barbara Cartland would put it, I love you madly". At this point, having avoided false innocence, having said clearly it is no longer possible to talk innocently, he will nevertheless say what he wanted to say to the woman: that he loves her in an age of lost innocence." (Umberto Eco Quotes. Besoek 24 Desember 2014)
Om Deon Meyer te troef, moet 'n misdaad/speurskrywer die kodes op sy hart se mou dra.
Die volgende twee resensies deur Cas van Rensburg (Meneer Karsten se stemmige afgryse) en Deborah Steinmair ('n Bietjie tiemie by jou derms?) open eweneens interessante perspektiewe op die roman.
Die respektabele meneer Hartslief,
The sheltering sky (1990) met John Malkovich en Debra
Winger in die hoofrolle is waarskynlik een van die mees sublieme films nog. In
hierdie Bertolucci-rolprent word die spel tussen 'n verhaal van Paul Bowles en
die filmteks besonder knap verbeeld.
Wat veral tref by elke herbesoek aan
hierdie film is in welke mate Bertolucci le baptême de la solitude oordra. So Paul Bowles stel dit as volg:
“Immediately when you arrive in
Sahara, for the first or the tenth time, you notice the stillness. An
incredible, absolute silence prevails outside the towns; and within, even in
busy places like the markets, there is a hushed quality in the air, as if the
quiet were a conscious force which, resenting the intrusion of sound, minimizes
and disperses sound straightaway. Then there is the sky, compared to which all
other skies seem fainthearted efforts. Solid and luminous, it is always the
focal point of the landscape. At sunset, the precise, curved shadow of the
earth rises into it swiftly from the horizon, cutting into light section and
dark section. When all daylight is gone, and the space is thick with stars, it
is still of an intense and burning blue, darkest directly overhead and paling
toward the earth, so that the night never really goes dark.You leave the gate of the fort or
town behind, pass the camels lying outside, go up into the dunes, or out onto
the hard, stony plain and stand awhile alone. Presently, you will either shiver
and hurry back inside the walls, or you will go on standing there and let
something very peculiar happen to you, something that everyone who lives there
has undergone and which the French call 'le bapteme de solitude.' It is a
unique sensation, and it has nothing to do with loneliness, for loneliness
presupposes memory. Here in this wholly mineral landscape lighted by stars like
flares, even memory disappears...A strange, and by no means pleasant, process
of reintergration begins inside you, and you have the choice of fighting
against it, and insisting on remaining the person you have always been, or
letting it take its course. For no one who has stayed in the Sahara for a while
is quite the same as when he came....Perhaps the logical question to
ask at this point is: Why go? The answer is that when a man has been there and
undergone the baptism of solitude he can't help himself. Once he has been under
the spell of the vast luminous, silent country, no other place is quite strong
enough for him, no other surroundings can provide the supremely satisfying
sensation of existing in the midst of something that is absolute. He will go
back, whatever the cost in time or money, for the absolute has no price.”Paul Bowles, Their Heads are Green
and Their Hands are Blue: Scenes from the Non-Christian World. Besoek 15 Desember 2014
Die film is gebaseer op die verhaal
van Bowles uit 1949. Port Moresby (Malkovich), sy vrou Kit (vertolk deur
Winger) en haar minnaar, George Tunner (Campbell Scott) se reis deur die Sahara
word gekarteer. Hulle is ryk New Yorkers wat in 1947 in Tangiers aankom. Bowles
is die verteller en kommentator van hierdie uitstaande film en sy aanwesigheid
maak hiervan metafiksie. Die film ondersoek die spanning
tussen reisiger en toeris. Vir Kit is hulle inderdaad reisigers en hul lewens
word dramaties verander deur hierdie reis. Port sterf aan tifus, Kit word
waarskynlik aangerand ná haar redder, ‘n Bedoeïen by sy tuiste aankom en sy
ander vroue jaloers op haar reageer.
Die Lyles – ‘n reisboekskrywer en
haar seun, Eric – is die teenspelers in hierdie film. Kit en Tunner het ‘n
affaire. Wanneer sy vrou sy seksuele toenadering verwerp, gaan hy een nag na ‘n
prostituut wat probeer om sy beursie te steel. Terwyl hy by die prostituut was, maak
Kit sy beddegoed oop sodat dit Tunner laat dink hy het wel in die hotel geslaap.
Maar Port verdink nou sy vrou van seks met Tunner weens die deurmekaar bed.
Port reël dat Tunner met die Lyles vertrek, maar hulle wil hom nie saam neem
nie. Port vertrek saam met die Lyles. Kit en Tunner vertrek op ‘n trein saam. Port sorg dat Tunner uiteindelik met
die Lyle’s vertrek na Messad sodat hy alleen kan wees met sy vrou. Hulle het
seks een middag wanneer hulle alleen is buite en hy verduidelik wat die
“sheltering sky” behels. Dat die lug hier alles toemaak en agter jou plaas wat
dan ‘n premonisie is dat nooit weer sal terugkeer na die lewe wat hy eens
ervaar het nie.
Hy ontdek in Bounoura dan dat Eric sy
paspoort gesteel het wat ‘n belangrike kode is vir die verlies van identiteit.
Die film aktiveer etlike redes vir sy siekte: die besoek aan die prostituut, ‘n
tifus-plaag, besmette kos en water. (Kit weer merk op dat daar nêrens spieëls
in die kamers is nie. Eers teen die einde het sy ‘n klein handspieëltjie en sy
neem die veranderinge in haar gesig waar.)
Hoewel die paspoort opgespoor word
deur polisiebeamptes, besluit Port om te vertrek na El Ga’a, omdat hy nie weer
vir Tunner wil sien nie. Sake sou waarskynlik anders verloop het as Tunner by
hulle gebly het.
Port sterf en Kit vertrek alleen
dieper die Sahara in saam met Belqassim. Hy vermom haar as ‘n seun en sy is ‘n
gevangene in sy huis waar hulle ‘n liefdesverhouding begin. Hulle word
voortdurend afgeloer deur jong kinders.
Sy word aangerand, dalk ook verkrag,
en verlaat die huis. In die hospitaal word sy deur ‘n Amerikaanse
ambassade-personeellid opgespoor wat haar meedeel dat Tunner vir haar wag in
die hotel in Tangiers.
Kit slaan egter op vlug en ontmoet
die skrywer van die verteller wat dan met haar praat oor die transformasie wat
sy meegemaak het. By implikasie oor dit wat met ‘n mens gebeur wanneer jy die
Sahara ervaar …
Die film sluit met die volgende:
“Death is always on the way, but the
fact that you don't know when it will arrive seems to take away from the finiteness
of life. It's that terrible precision that we hate so much. But because we
don't know, we get to think of life as an inexhaustible well. Yet everything
happens a certain number of times, and a very small number, really. How many
more times will you remember a certain afternoon of your childhood, some
afternoon that's so deeply a part of your being that you can't even conceive of
your life without it? Perhaps four or five times more. Perhaps not even. How
many more times will you watch the full moon rise? Perhaps twenty. And yet it
all seems limitless.”
Die roetes in die film soos na Messad
(Algerië), Bounoura (Algerië), en ander Sahara-stede soos El Ga’a (Soedan) kan
eweneens besoek word op die internet. Besoek 15 Desember 2014.
Boussif, Ain Krorfa, Messaad, Bou
Noura, El Ga'a and Sbaa is stede of bakens in die Sahara. Besoek 15 Desember 2014.
Verder bestaan daar debatte of Bowles
spesifiek wou verwys na Tangiers of Marokko of Algerië en of eerder net die
amorfe en mitologiese Sahara wou
aktiveer. Die Sahara het ek al vanuit ‘n vliegtuig besigtig en tydens ‘n Sahara-reis
‘n Film is ‘n kragtoer. Johann
Lodewyk Marais aktiveer iets van hierdie wêreld in sy jongste en lieflike
bundel Nomade wat sopas by Cordis Trust verskyn het.
Hy skryf aangrypende verse oor die
Afrika-landskap en hierdie bundel lees ek (toevallig) met die soveelste herbesoek
aan The sheltering sky …
In Aden seën hy die koopliede
uit Kinbáyat, Kawlam en Cálicút
en seil met ‘n jalba langs die kus af
via die stinkende Berberstad Zayla
waar kamele op straat geslag word
en verder suid tot by Moqdashaw.
In die hawe ontvang sumbuqe hom en as gas van die qádi bring ‘n slaaf
skottels betelblare, pienangneute en provisie uit die Shaykh se paleis.
Ná die jumaa stap hy onder sonkappe
met goue voëls versier na ‘n
Gelukkig is jy onder die stede, Mombasá, want ook hier kom hy oornag
en van die ryke vis en piesangs eet.
Die vromes, eerlikes en opregtes
sien hy raak en bekyk die houtmoskees
voordat hy sy reis na Kulwá aanpak.
© Johann Lodewyk Marais. Sept. 2010
Joan Hambidge vertolk 'n SMS-gedig die sterre sal ek vir jou snuit
& met was skryf ek verse – Johann
Presies wanneer word ‘n uiting ‘n
gedig? Johann de Lange stuur op ‘n aand hierdie gedig in drie sms’e aan my. So
word die drie boodskappe ‘n gedig, ‘n mini-vers as ‘n mens dit saamsnoer. T.T. Cloete het by geleentheid in Literator uitgebreid geskryf oor N.P.
van Wyk Louw se kort gedig in ‘n artikel getiteld “Een gedig is meer as een” (Besoek 8 Desember 2014):
Hierdie klein vers uit Klipwerk analiseer hy op ‘n besondere
Hierdie e-pos-gedig van De Lange is
gestuur op die 7e Desember en die advent dui op die voorbereiding vir Kersfees
met die viering van Jesus Christus se geboorte. Adventus (latyn) beteken letterlik aanbreek.
Reël 1 die sterre sal ek vir jou
Reël 2 soos advent-kerse
Reël 3 & met was skryf ek verse
Die sterre sal die spreker vir die
jy, ‘n aangesprokene, dooddruk soos advent-kerse. Uit hierdie proses sal die
was van die kerse gebruik word om verse te skryf. Die kerse word vergelyk met
die sterre, die uitspansel (die metafisiese?). Advent representreer die
religieuse dimensie en die geboorte van Jesus wat ons Westerse tyd bepaal.
Jesus impliseer ook verlossing vir die Christelike mens. Dus teenoor die
uitspansel (sterre) wat tydloos is, is daar advent wat in ‘n spesifieke tyd gesitueer
Advent is the beginning of the
Western liturgical year and commences on Advent Sunday.
At least in the Roman Catholic, Anglican,
calendars, Advent starts on the fourth Sunday before December 25, which is the
Sunday between November 27 and December 3 inclusive (Advent - Wikipedia, thefree encyclopedia), Besoek 8 Desember 2014).
Uit hierdie twee opposisies, te wete,
tydloos teenoor tyd, word verse geskryf. Daar is drie dimensies aanwesig in
hierdie gedig: tydloos (ewig); religieuse belewenis en die viering van Kersfees
wat ‘n spesifsieke tyd impliseer; skryf (stolling; durend; iteratief-duratief)
en die digter versend hierdie boodskap in drie verskillende e-posse laatnag en
hierdie leser plaas dit dan saam en maak hiervan één gedig. Die digter verjaar
ook in Desember.
Cloete wys in sy artikel hoe die
onvoltooide gedig met "oop plekke" werk en dat sulke kort gedigte met
vermenigvuldigingsplekke geskryf is. Die afwesigheid van leestekens gee
uiteraard ook meervuldige interpretasies aan die gedig. Soos Cloete dit stel: “Deur die
afwesigheid van leestekens en sekere hoofletters kan Boerneef se gedig
vermenigvuldig word. Nou kan ons as lesers hoofletters en leestekens inlees.
Goeie gedigte sê immers nooit alles nie.”
Hy verwys na hierdie vers van
Waar skuil ek teen die son se steek
op hierdie Krovlak sonder bome
is dit net opgeefsel en brand
of panne blink van klip en sand
In sy analise van Louw se gedig lees
hy etlike betekenisse en opposisies in, onder andere ook die opposisie tussen
lewe en dood. Hy skryf: “‘n Gedig is ‘repetitive
form,’ korrespondensie met variasie, soos in die musiek; dink aan Mozart se
sonates, of nog opvallender, Ravel se Bolero. Daarom is die kleinste moontlike
gedig ‘n gedig van twee verse. Van Wyk Louw het in Nuwe Verse so ‘n klein, maar vol en ryk gedig van net twee verse
geskryf (die eerste gedig in die Klipwerk-reeks)
met ‘n begin en einde wat sintakties aan albei kante oop is; iets ontbreek aan
Albei verse het presies net ses
woorde. Ons kan die ‘en’ waarmee vers 2 begin, vervang met ‘dat’ sonder dat ons
die gedig aantas. Ons kan die ses woorde (dieselfde aantal sillabes) van elke
vers vertikaal onder mekaar plaas. Dan is daar duidelike korrespondensie met
variasie, én daar is groei in die gang van die gedig".
Akkers wat staan vir durend (ook vir
die dood) teenoor vye wat seksualiteit aktiveer. Cloete se uitmuntende analises het my
geïnspireer om hierdie vers van De Lange saam te plaas en te interpreteer:
die sterre sal ek vir jou snuit soos advent-kerse & met was skryf ek verse ‘n Toevallige laatnag-boodskappe (in
drievoud) word ‘n ars poëtica met die slotreël wat suggereer dat die
skryfproses heling bring. En dat daar met advent tog verlossing en hoop
opgesluit is vir die spreker ...
‘n Private sms word in ‘n nuwe
konteks ‘n gedig.
Thy words are like a cloud of winged snakes.
Daar was 'n tyd
wat ek sonder slag of stoot
'n versreël of inval
netjies kon ómtower in 'n aanklag
of 'n neulerige neuriesang.
Dit was die tyd van palinodes
en verlore simbole
met matelose selfbedrog.
En digterlike vriendskappe:
laatnag gesprekke oor Neruda
en Sheila Cussons en Opperman
as leermeesters en vir die drif
en óndaad van die digkuns.
met sjirurgiese presisie,
dié kon ek ontleed en ja,
vreesloos daardie donker labirint betree.
Vér en lank gereis in verdraaide raaisels
en telkens voor dooiemansdeur gestaan.
Die mossteppe of toendras
soos 'n skeeloog mulatto betree.
En kriptonemies op 'n hondegaloppie
gedraf in die skoene van die Groot Vyf.
kritikasters se parabole gesystap
op pad wég, haha Houdini.
Oor haar, 'n sy, nes Petrarca,
daardie obsessionele woordvraat,
Nou is dit helaas beurtkrag
met die digterlike proses.
'n Gedig word onderbreek:
bly broeiend ónafgerond,
nes reptieleiers in 'n rivierbedding
waar mummelende mulvisse
eens vertoef het néffens muisvalke.
Dié gedwonge beelde stip alreeds
die onmag en woordelose frustrasie aan.
Miskien, miskien sal my beelde
weer eendag helder skyn.
Soos 'n wolk van gevlerkte slange?
Johann Lodewyk Marais - In die bloute: Gedigte. Cordis Trust, 2012. ISBN 978 0 9870397 1 2
Die gesiene digter Johann Lodewyk Marais het ‘n bundel gepubliseer deur die Cordis Trust. Dit heet In die bloute en beslaan 77 bladsye. Die bundel se voorbladontwerp is van Lynette ten Kroonden.
Waarom sou ‘n gesiene digter soos Marais wou publiseer by Cordis Trust? Hy is immer bekroon en het belangrike bundels gelewer by hoofstroom-uitgewers soos Human & Rousseau en Protea. Hy is bekroon met die Orde van die Goue Pen in 2012 deur Cordis Trust. Hieroor geen kommentaar.
Die digter het hom die afgelope paar jaar toegespits op die ekologie en verskeie gedigte gelewer wat sou kon deurgaan as sogenaamde natuurgedigte. Hierdie bundel word tipeer as “’n Seeboek”. Reeds met die progamvers verneem die leser dat die digter ‘n vers wil skryf “met seesand tussen die blaaie” (9).
In hierdie "Seeboek" gebruik die digter telkens wetenskaplike name om ‘n bepaalde vis te beskryf. Dit getuig van besondere navorsing en die spel tussen wetenskap en digkuns word volgehou met die digter wat telkens sy eie siening, naamlik die posisie van die digter as waarnemer en optekenaar, na vore bring. Die invloed van N.P. van Wyk Louw en die gesprek met hierdie digter is vanaf Marais se debuut steeds aanwesig, soos in die gedig “Op ver strande” (74) waar die digter op die strand skryf:
en sirkel met pyle deurgetrek.
Ons vind verwysings na notaboeke en die digter wat telkens bewus is van die grootsheid van die natuur waarteen hy sy digterlike kleim moet afsteek. Selfs sy hand word ‘n notaboek soos in “Manatoka” (56).
Te midde van die digproses en die ars poetiese bestekopname is daar ook heerlike humor aanwesig:
Daar’s stede in die see!
In die Groot Barrière-rif
is die koraal deelhuise!
Die sponse is die suiweringstoestelle
en die skaaldiere
Ja, daar’s stede in die see!
Daar is genoeglike beelddigte – soos onder andere oor Jacques Cousteau (62) en Kenneth S. Norris (63) – en telkens word die unieke aard van so 'n natuurkundige se werk (en lewe) belig. Cousteau se Neus is so krom soos ‘n dolfyn se vin, wat uiters tersaaklik is om hierdie man binne sy leefwêreld vas te vang. Jan en Marjorie maak ook ‘n buiging in die bundel.
Uiteraard het so ‘n natuurbemoeienis ook frustrasie tot gevolg wanneer die digter besef dat hy die eerste een is om oor die gelitte rooiwier ‘n gedig te skryf.
Duthie se korallina
Ek soek in die bundels om my
‘n aanknopingspunt vir dié vers
oor die skaars, gelitte rooiwier
uit branderbespoelde sloepe
laag af in die getygebied
wat ek graag digterlik wil ken,
maar daaroor het nog geen digter
ooit ‘n dooie woord gerep nie. (51)
Daar word ook ‘n bietjie die spot gedryf met Derrida se siening van spore en ‘n leerugseeskilpad gee haar mening van sake (47) wat die leser dwing om hierdie gedigte as meer as blote natuurverse te benader. Die “blatante venyn” van die barrakuda wat losruk en in die see verdwyn, word ‘n beeld vir die digter se onmag om onbevange te kan dig oor ‘n onderwerp. Die spore – dit waaroor Derrida immers argumenteer in De la grammatologie (1967) – maak van skryf ‘n komplekse tekenspel.
Die skryfproses word op ‘n ironiese wyse beskryf in ‘n gedig oor die inkvis (32):
Die inkvis word in die treilnet
van die woord harteloos gevang.
Swyg sou nie onvanpas wees nie:
jou sien en weet bra sonder nut.
Maar met die diefstal van sy ink
bring jy hom meteens aan die lig.
Wanneer die digter te staan kom voor die natuur, bely hy sy onmag. Dit is nie Johann Lodewyk Marais se beste verse nie, maar as ‘n kladboek of optekenboek bevat dit mooi momente.
Sopas het daar ‘n nuwe bundel van Marais verskyn, nogeens by Cordis Trust, met die titel Nomade. Op Versindaba word as volg daaroor geskryf (Besoek 1 Desember 2014):
In die bloute,