Jongste navorsing: Tuisland van mensdom wás in Suider-Afrika | Netwerk24
Al 7,7 miljard mense op aarde se tuisland was een groot streek in die noorde van Botswana wat uit vleilande bestaan het.
Die streek, wat vandag grootliks 'n woestyn met soutpanne is, was waterryk en vol lewe, lui 'n studie wat daarop dui dat die streek 'n sentrale rol in die vroeë geskiedenis van die mensdom 200 000 jaar gelede gespeel het.
Talle plaaslike akademici was deel van die navorsingspan wat gelei is deur prof. Vanessa Hayes, genetikus aan die Garvan-instituut vir mediese navorsing aan die Universiteit van Sydney, en ook as buitengewone professor verbonde aan die Universiteit van Pretoria (UP).
Sy en prof. Riana Bornman, senior navorser aan die UP se fakulteit vir gesondheidsdienste, was deel van 'n span internasionale navorsers wat die DNS-inligting van meer as 1 200 inheemse mense van Suider-Afrika ontleed het.
Hulle het bloedmonsters van onder andere 198 Namibiërs en Suid-Afrikaners wat aan die navorsing deelgeneem het ingesamel, lui 'n verklaring deur die UP.
Prof. Vanessa Heyes saam met lede van die gemeenskap van Ju/'hoansi in die afgeleë ooste­like Omaheke in Namibië, wat ook aan die navorsing deelgeneem het. Foto: Chris Bennett/Evolving Picture
Die bevindinge is ook Maandag in die vaktydskrif Nature gepubliseer.
Luidens die studie het die streek 70 000 jaar lank die mensdom gekoester totdat klimaatsverandering die mense gedwing het om te begin migreer. 'n Meer wat Afrika se grootste was – twee keer groter as die Victoria-meer vandag – het die vleilande tot gevolg gehad wat die groter Zambezirivier uitmaak. Die meer het oor die noorde van Botswana tot in Namibië in die weste en tot by Zimbabwe in die ooste gestrek, luidens die navorsers, berig Reuters.
Daar word algemeen aanvaar dat Homo sapiens, oftewel die moderne mens, in Afrika ontwikkel het.
"Wat ons nie geweet het totdat hierdie navorsing gedoen is nie, is waar presies dié tuisland was," sê Hayes.
Die oudste bewyse van H. sapiens-fossiele dateer uit Marokko meer as 300 000 jaar gelede. Volgens die nuwe navorsing het die vroeë lede van ons spesie wat in Marokko was geen nasate agtergelaat wat tot vandag toe nog lewe nie.
"Daar is dus geen teenstrydigheid tussen die teenwoordigheid van die vroeë H. sapiens-soort kopbeen in noord-Afrika, wat moontlik aan 'n uitgestorwe stamboom behoort, en die voorgestelde oorsprong van die H. sapiens-stamboom in suidelike Afrika wat vandag nog voortleef nie, volgens Axel Timmermann, 'n klimaatswetenskaplike by die Universiteit van Boesan in Suid-Korea wat medeouteur van die navorsing is.
Hayes praat met hoofman Ikun |kunta van die Ju/'hoansi-gemeenskap. Foto: Chris Bennett/Evolving Picture
Dr. Andy Moore, geoloog van die Rhodes-Universiteit, het geologiese, argeologiese en fossielbewyse ontleed om te onthul waar die grootste meerstelsel op die vasteland in die gebied bestaan het. Dit staan bekend as die antieke Makgadikgadi-meer wat 200 000 jaar gelede begin opbreek en 'n uitgespreide vleilandstreek tot gevolg gehad het wat deur jagter-versamelaars bewoon is.
"Die meer het begin dreineer weens skuiwe in die onderliggende tektoniese plate. Dit sou 'n uitgespreide meerstelsel tot gevolg gehad het," sê Moore in 'n verklaring wat deur die UP uitgereik is.
Wysigings in die aarde se wentelbaan het veranderinge in klimaat, reënval en plantegroei tot gevolg gehad wat mense uiteindelik laat migreer het – eers na die noordooste 130 000 jaar gelede en toe na die suidweste 110 000 jaar gelede, sê hy.
"Ons navorsing is die eerste kwantitatiewe en deeglik gedateerde bewyse dat klimaatsverandering tot grootskaalse migrasie van mense gelei het wat die ontwikkeling van genetiese diversiteit en uiteindelik kulturele, etniese en taalidentiteit tot gevolg gehad het," sê Timmermann.