Die Makkabeërs en die vagevuur | minderheidsverslag
Author WilcoPosted on 5 Mei 2017 Categories Die BybelTags Apokrief, Bybel, Christen, Nuwe Testament, Ou Testament, Septuagint
Previous Previous post: Die Boerevolk van Rhodesië
Next Next post: Die aanslag van die Industriële Revolusie op die Boerevolk Nomade van die wêreld (1) Inuit ( Eskimo’s )
Nomade van die wêreld
die verskillende artikels in hierdie reeks:
Nomade van die wêreld (1): Inuit (Eskimo’s)
Historiese foto van ’n Inuit- of Eskimo-jagter
by ’n ysbeer wat hy met sy pyle neergevel het.
dit moet mos “mens van die ys” beteken, hoe anders? Verkeerd.
Die naam is afgelei van ’n
in ’n Indiaanse dialek met die betekenis “rouvleisvreters”.
Eintlik is dit ’n skelwoord, maar dit sê nogal iets van die ruwe,
geharde Eskimo’s. Om in een van die aarde se ongenadigste omgewings
wortel te skiet, moet jy immers so taai soos ’n
se vel wees. Hulle noem hulself egter nie Eskimo’s nie maar Inuit—’n
woord wat eenvoudig “mense” of “bewoners” beteken.
• Die Eskimo’s woon sowel buite as binne die Noordpoolsirkel, in
die enorme uitgestrektheid van die noordoostelike punt van die gewese
Sowjet-Unie, oor Alaska en Kanada tot in Groenland.
hulle nie formeel georganiseer is nie, is hulle kennelik een volk. Daar
in hul koue noorderwêrelde het hulle baie eenderse leefwyses en
vrae hang nog in die lug oor waar die Inuit (Eskimo’s) werklik vandaan
kom. Volkekundiges reken wel dat hulle van mense afstam wat van Asië na
Noord-Amerika getrek het—duisende jare gelede toe hulle dit nog
droogvoets kon doen oor wat vandag die Beringsee is.
’n lang tydperk het verskillende etniese groepe in Noord-Amerika na
die suide en uiteindelik tot in Suid-Amerika getrek. Die Amerikaanse
Indiane is afstammelinge
die suidwaartse trekkers.
Eskimo’s het egter noord en wes gebly en ’n lang tyd hul biologiese
en kulturele bande met Asië behou. Van Alaska af het hulle later
ooswaarts oor die Noordpoolstreek van die Noord-Amerikaanse vasteland
Eskimo’s is Mongoloïed. Hulle is betreklik kort, die gesig is breed
en plat met hoë wangbene, die oë donker, die hare reguit en swart. Die
velkleur van egte Eskimo’s is geelbruin.
verskillende Eskimo-tale behoort tot ’n taalfamilie wat Eskaleut
genoem word. Daar is twee vertakkinge: Aleut en Eskimo.
eerste Europeërs wat die Eskimo’s teengekom het, was Wikings wat
omstreeks 1100 n.C. in Groenland gewoon het. In die sestiende eeu het
Europese ontdekkingsreisigers weer eens met hulle kennis gemaak. Toe was
daar ongeveer 75 000.
in daardie stadium het die Eskimo’s ’n heel eiesoortige lewe gelei
om in hul ruwe omgewing te kon oorleef. In die daaropvolgende eeue, en
veral die negentiende eeu, het dinge egter drasties verander.
Europese walvisvangers en velhandelaars het hul verskyning in die verre
noorde gemaak en Eskimo’s vir hulle laat werk. Dié is met gewere,
ammunisie en ander goedere betaal.
die doeltreffender jagtoerusting is baie diere byna heeltemal uitgewis
in die Eskimo-wêreld. Die Eskimo’s self is ook drasties uitgedun as
gevolg van siektes wat die Europeërs met hulle saamgebring het.
die vernuwings het die tradisionele leefwyse van die meeste van hulle
BO: Detail van 'n illustrasie uit ’n ou boek van ’n Inuit-dorpie met sy igloes (yshutte) in die middel van die negentiende eeu.
Eskimo’s was tradisioneel
nomadiese volk. Beskikbare bronne dui nie aan presies hoeveel van hulle nog soos hul voorouers lewe nie, maar hulle is stellig baie min. Hoe ook al, in die begin
die winter sou ’n aantal gesinne saamgroepeer en ’n gemeenskap vorm
wat tot die lente sou bestaan. Hulle het igloes van ys of klip gebou, of
Die igloe van ys word steeds onlosmaaklik met die Eskimo verbind. Hoe dan gemaak as jy in die ongenaakbare Noordpoolwêreld ronddool om te jag, maar daar is absoluut niks buiten ys om jou teen die vrieskoue te beskerm nie? Maklik, sou die tradisionele Eskimo (of Inuit) jou vertel. Jy gebruik daardie einste ys om vinnig “tent op te slaan”, oftewel selfs binne ’n uur ’n betreklik gerieflike eenvertrekhuisie van ysblokke te bou.
En hoewel die kwik buitekant tot −45 °C kan daal, kan dit binne-in van −7 °C tot ’n skaflike 16 °C wees... dit terwyl daar niks anders as liggaamshitte is om die verwarming te verskaf nie!
Die geheim van die Inuit se yshut—of igloe—lê in die uitstekende isolasie wat die koepelvormige yskonstruksie verskaf.
Om die koepel te bou, sny die bouer ’n klomp ysblokke met ’n lang mes van been of yster uit die verharde sneeu van sy leefwêreld. Die gat wat in die sneeu gelaat word, dien gewoonlik as die onderste helfte van die yshut.
Die blokke van die igloe word in ’n spiraal gepak, soos op die illustrasie hieronder, en ’n opening word onder gelaat waar die deur sal wees.
BO: Die bouer bou sy igloe met ysblokke en werk in ’n spiraal. ’n Opening word gelaat vir die deur. Algaande word die kring vernou... al in die rondte boontoe totdat die koepel voltooi is.
hierdie bladsy by Wikimedia Commons op die wêreldwye web uitgeplaas het en dit gelisensieer het ingevolge die GNU Free Documentation License, Weergawe 1.2 of later, waarvolgens kopiëring, verspreiding en/of wysiging op sekere voorwaardes vergun word
Met die volgende laag ysblokke in die spiraal word die kring ’n bietjie kleiner gemaak, wat daarop neerkom dat die ruimte aan die binnekant ietwat minder raak en daar ’n effense helling na binne is. Met die derde laag word die kring nog kleiner getrek—en so gaan dit voort totdat die koepel voltooi is. Indien ’n igloe behoorlik gebou is, sal dit die gewig van ’n mens kan dra wat op die dak staan.
Partykeer word ’n kort tonnel ook by die deur aangebring, as beskerming teen die wind en om hitteverlies te beperk wanneer die deur oopgemaak word. Verskillende igloes kan ook met tonnels met mekaar verbind word.
Omdat lug opstyg wanneer dit warm is, sal die igloe-bewoners meestal hul tyd binne-in die igloe op ’n soort verhogie verwyl en nie op die vloer nie.
Hoewel ons die Inuit gewoonlik met ys-igloes vereenselwig, sou klip-igloes in der waarheid talryker gewees het. ’n Klip-igloe bestaan uit ’n dubbele ry klippe met ’n laag turf tussenin. Ook sooi-skuilings is tradisioneel by die Inuit. Sulke sooihuise het ’n raamwerk van walvisbeen, klip of hout wat met sooie bepak is. Daar is ’n versonke grondvloer. ’n Grondbank is die sitplek en bed, en kleiner grondverhogies is die tafels.
Met groot blokke wat uit die sneeu-ys in hul bevrore wêreld
gesny is, word ’n igloe opgebou. ONDER: Binne-in só ’n
• Historiese foto’s
van U.S. Library of Congress • Igloe bo: MSKARG
die somermaande sou die gesinne tradisioneel in tente gewoon het wat van robbe of kariboes
se velle gemaak
Hulle sou te voet gaan jag het en met bote van diervelle in die
poolwaters rondgevaar het.
Twee soorte bote is gebruik: kajakke en oemiakke. Die kajak lyk soos ’n kano en
is ’n lang, smal en ligte eenmensvaartuig. Die raamwerk bestaan uit hout
(gewoonlik dryfhout) en is op só ’n manier met seediervelle oorgetrek
dat net ’n klein sitopening oop bly. Dit is vir die jag van seesoogdiere
oemiak is ’n oop boot met plek vir tot twaalf mense. Dit is vir
walvisjag en langer vaarte gebruik, ook wanneer die Eskimo’s getrek het.
wapens was onder meer vurkspiese en pyle, harpoene,
nette en die pyl en boog.
Jag was nie net die werk van die manne nie. Hier is twee vroue in die
ysige “jagveld” waar die gevaar van verkluiming ’n wesenlike deel
van die baie risiko’s was. Een van hulle ry in ’n kajak.
foto van U.S. Library of Congress
lewens van die Eskimo’s was veral in die verlede nou verweef met dié van die diere in hul
omgewing. Die diere moes hulle van kos voorsien, asook van velle vir hul
klere. Die meeste Eskimo’s het naby die see gewoon, waar baie robbe,
walrusse, ysbere, walvisse en visse was.
was grootliks afhanklik van trekdiere en moes minstens twee keer per jaar
agter hulle aantrek.
die sleehond (“husky”) was waarskynlik die belangrikste dier in
die Eskimo se lewe.
(spieëlbeeldweergawe van detail): Rear Admiral Harley D. Nygren, NOAA
Corps (ret.) / NOAA Dié soort honde is gebruik om die slee oor die sneeu
te trek en op jagtogte na groot diere soos ysbere.
sleehond het ’n veeleisende lewe gehad. Buiten wanneer hulle nog baie
klein was, moes hulle in wind en weer buite bly. Op die trekpad moes hulle
dikwels twee, drie dae lank sonder kos bly, maar ná ’n lang,
tog is hulle gewoonlik beloon met al die vleis wat hulle kon opvreet.
Omdat hulle so waardevol was, het die Eskimo’s hul honde uiters goed
was ’n klein, selfgenoegsame wêreldjie waarin die Eskimo gelewe het,
waarin hy meestal net met sy familielede verkeer het. Gesellige
byeenkomste het ’n belangrike rol gespeel om spanning te verlig. Hulle
sou mekaar besoek, speletjies organiseer en feesvier.
ouer lede van die familie is
vanweë hul wysheid, kennis van gebruike en die staaltjies wat hulle kon
vertel. Hulle is met respek en toegeneentheid behandel. Kinders is ook met
liefde behandel en as ’n versekering vir die oudag beskou.
die lewe so straf was, het ’n gesin selde meer as twee kinders gehad en
die bevolking het dus konstant gebly totdat die Europeërs op die toneel
was afhanklik van almal. Die mans het hul vroue nodig gehad en omgekeerd.
word beweer dat Eskimo’s hul verswakte bejaardes doodgemaak het. In
sekere gebiede, wanneer die toestand besonder haglik was, kon dit wel
gebeur het dat bejaardes vrywillig in ’n storm uitgeloop het om van die
honger om te kom of te verkluim.
kan erg klink vir ons met ons Westerse uitkyk, maar die Eskimo’s het
geglo dat die siel van ’n gestorwene in elke pasgebore baba voortleef. ’n
Geboorte is dus beskou as die terugkeer van ’n oorledene.
raming lewe daar vandag sowat 120 000 Eskimo’s. Soos ons reeds gesê het, is min van hulle nomadies en die meeste woon in nedersettinkies of dorpe en dra moderne
klere, woon in moderne huise, ry in sneeumobiele en ander Westerse
voertuie rond, gaan skool en koop hul benodigdhede in winkels.
sal vir Christene goeie nuus wees om te hoor dat ’n groot persentasie
van hulle tot die Christendom bekeer is. Maar die Eskimo-storie is ook ’n
hartseer verhaal. Ná duisende jare waarin hulle die Noordpool-naarheid
getem het, is hul tradisionele leefwyse vir altyd daarmee heen.