Afsondering knou munisipaliteite se inkomste(Argieffoto) Gautengse munisipaliteite steier onder die uitwerking van die afsonderingstydperk wat weens die Covid-19-pandemie ingestel is en daar was die afgelope paar maande ŉ beduidende daling in inkomste uit eiendomsbelasting, water, sanitasie en elektrisiteit. Die LUR vir samewerkende regering in die provinsie, Lebogang Maile, het Woensdag terugvoer oor die stand van Gautengse munisipaliteite gegee en dit skets ŉ donker prentjie. Munisipaliteite in Gauteng het in April gesamentlik nagenoeg R2,6 miljard te min ingesamel, R2,4 miljard te min is in Mei ingevorder, R2,2 miljard te min is in Junie ingevorder en R2 miljard in Julie. Dit beloop altesaam R9,2 miljard wat reeds vir munisipaliteite verlore gegaan het. “Dít op ŉ tydstip wat eise vir dienslewering meer word en weens Covid-19 dringend is. Jy kan dus die dilemma sien wat munisipaliteite in die gesig staar,” het Maile gesê. “Die afname in inkomste het ŉ negatiewe uitwerking op die kontantvloei van munisipaliteite gehad en hul vermoë om verpligtinge teenoor krediteure soos Eskom, Rand Water en ander noodsaaklike diensverskaffers in die waardeketting geraak.” Talle munisipaliteite was selfs voor die pandemie in ŉ finansiële penarie en die landwye afsonderingstydperk het die situasie net verder vererger. Volgens Maile is verskeie probleme by munisipaliteite uitgewys. Dit sluit in onderbesteding van toelae, ŉ gebrek aan finansiering om verouderende infrastruktuur te verbeter, ŉ lae inkomstebasis, toenemende ongemagtigde, onregmatige, verkwistende en nuttelose besteding, ŉ stygende salarisrekening, wanbetaling vir dienste en lae invordering van geld, asook begrotings waarvoor daar in die eerste plek nie geld was nie. Lebogang Maile, LUR vir samewerkende regering in Gauteng. (Foto: Twitter) Talle senior bestuursposte in Gautengse munisipaliteite is vakant, wat beteken plaaslike owerhede maak uitermatig baie gebruik van konsultante. Uit die elf Gautengse munisipaliteite het agt permanente munisipale bestuurders. In Johannesburg is 42% van senior poste vakant, in Tshwane 10%, in Ekurhuleni is alle senior poste gevul, by Lesedi is die helfte van senior poste vakant, 25% van senior poste in Emfuleni is vakant en by die Wes-Rand- en Sedibeng-distriksmunisipaliteit is 33% van senior poste vakant. Volgens Maile sukkel munisipaliteite om vaardige bestuurslui te lok. Dit word onder meer toegeskryf aan voorgeskrewe salarisse. Munisipaliteite ly ook groot verliese weens water- en kragmeters wat omseil word, foutiewe rekeninge, wanbetaling, beskadiging van infrastruktuur en onwettige verbindings. “Die meeste diensleweringsbetogings word aangevuur deur kragonderbrekings, ook beurtkrag en kragvermindering, wateronderbrekings en behuisingsprobleme,” het Maile gesê. “Sommige van hierdie probleme benodig dringende ingryping, maar die meeste benodig mediumtermyn- tot langtermynhulp om infrastruktuurprobleme op te los.” Maile sê mense is met rede gefrustreer en dat hul pleidooie nie op dowe ore val nie.