Peperduur hoenderplaas, maar nie veel eiers | Maroela Media
Die Virginia Mega-pluimveeprojek in die Vrystaat. Daar gaan glo nie veel aan nie. (Foto: DA)
Die Virginia Mega-pluimveeprojek, 'n bemagtigingsprojek in die Vrystaat wat teen 'n koste van R52 miljoen opgerig is, bly 'n reuseteleurstelling vir die 17 jong mense wat veronderstel is om daarby te baat. Altesaam 14 van die begunstigdes is vroue.
"Terwyl die einde van Vrouemaand nader kom, is dit duidelik die bemagtiging van vroue of enige ander begunstigdes was nog nooit die prioriteit met beleggings van staatsgeld in landbouprojekte in die Vrystaat nie," het Roy Jankielsohn, DA-leier in die Vrystaat gesê.
Bouwerk aan die Virginia Mega-pluimveeprojek is in 2015 begin en moes teen 2017 ten volle operasioneel gewees het. Die regering het in die 2014-'15-boekjaar R30 miljoen in die projek belê, in die 2015-'16-boekjaar R9 miljoen en in die 2016-'17-boekjaar 'n verdere R13 miljoen. Die vyf hoenderhokke moes eindelik vir 40 000 hoenders voorsiening maak.
In 2018, tydens 'n oorsigbesoek van die Nasionale Raad van Provinsies (NRP), het die probleme by die bemagtigingsprojek reeds kop uitgesteek. Talle kuikens het bly vrek, daar was nie 'n gevestigde kliëntebasis nie en 'n gebrek aan ontsmettingstorte het die waarde van die produk verminder.
Roy Jankielsohn, DA-leier in die Vrystaat, tydens 'n besoek aan die Virginia Mega-pluimveeprojek. (Foto: DA)
"In hierdie stadium is daar weinig sigbare bedrywigheid by die projek wat veronderstel was om mense van Virginia en Meloding, in die Matjabeng-munisipaliteit, te bevoordeel," het Jankielsohn gesê. "Die projek is net nóg 'n voorbeeld van hoe groot bedrae geld op infrastruktuur bestee word wat dan later nie behoorlik gebruik word nie en eindelik heeltemal oorbodig word."
Hy sê terwyl belastingbetalers aanhou hoes vir die finansiering van dié projekte, is die gebrek aan ondersteuning wat betref bestuursvaardighede, toegang tot markte en kundigheid die waarborg dat die projekte gaan misluk.
Die regering se belegging in hierdie projekte het ook nog nie vir enige sigbare transformasie in die landboubedryf gesorg nie en dit lyk of net 'n paar maatskappye betrokke by die bou en ontwikkeling van infrastruktuur daarby gebaat het.
Volgens Jankielsohn is dié projek net nóg 'n voorbeeld van hoe die verkeerde ideologiese formule van staatsbeheer en kollektivisme transformasiepogings in die landbousektor in die wiele ry en die begunstigdes se hoop op 'n beter lewe verwoes.
"Dit bly te maklik vir ANC-politici en amptenare in ANC-geleide regerings om aan te hou om geld wat nie aan hulle behoort nie weg te smyt op mislukte maatskaplike en ekonomiese ingenieurs-eksperimente ten koste van plaaslike ekonomieë," het hy gesê.
Hy sê ook die gebrek aan politieke wil om dié mense aanspreeklik te hou of om ouderwetse maniere vir ekonomiese ontwikkeling aan te pas, sluk die geld vir ander inisiatiewe in. Dié projekte benodig vennootskappe met die private sektor om die oordrag van ervaring, bestuursvaardighede en toegang tot markte moontlik te maak. Plaaslike gemeenskappe moet bevoordeel word, werkskepping moet plaasvind en die projekte moet eindelik op die langtermyn onafhanklik en volhoubaar word.
Die regering beskik egter nie oor enige van die vaardighede wat nodig is om 'n projek van dié omvang te bestuur nie, het Jankielsohn gesê.