Staat wil ook godsdienssektor ‘beheer’Foto: Unsplash/Pexels.com Deur dr. Christo Pretorius Op 28 Februarie 2019 het Forsa (Freedom of Religion South Africa) ’n persverklaring uitgereik: “CRL doubles down on threat to ‘control’ religious practitioners.” Hierin word verwys na ’n proses wat deur die Kommissie vir die Bevordering en Beskerming van die Regte van Kultuur-, Godsdiens en Taalgemeenskappe (KGT, oftewel CRL), gedurende 2017 van stapel gestuur is en ten doel het om wetgewing voor te berei. Dié wetgewing is gerig op die regulering van godsdienste in Suid-Afrika. In die lig van berigte, vergrype en selfs bisarre religie- en godsdienspraktyke wat die afgelope maande voorbladnuus was – onder meer die “opwekking” deur Pastor Alph Lukau van Alleluia International Ministerie – kan die regulering van godsdienste meriete hê, maar juis wié hierdie regulering moet toepas, is die twisappel. Hierdie eeue ou stryd tussen kerk en staat, of godsdienste en die owerheid, word tans in Suid-Afrika deur die KGT, onder voorsitterskap van Thoko Mkhwanazi-Xaluva, op die spits gedryf. Mkhwanazi-Xaluva is ingevolge Wet 19 van 2002 deur president Jaco Zuma as voorsitter van die kommissie aangewys. Volgens ds. Johan Schütte, sekretaris vir die Afrikaanse Protestantse Kerk, is teen die verslag van die kommissie by die parlementêre portefeuljekomitee Cogta (Cooperative Governance and Traditional Affairs) beswaar aangeteken. Verskeie ander verslae is deur die portefeuljekomitee beoordeel en die gevolg hiervan was dat die KGT-kommissie se verslag verwerp is, omdat dit nie verteenwoordigend van die Suid-Afrikaanse godsdiensgemeenskap was nie. ’n Aanbeveling is gemaak dat die godsdienssektor geleentheid moet kry om doeltreffende oplossings te ontwikkel, haakplekke te identifiseer en probeer oplos en ’n gedragskode opstel. Sedertdien het die KGT die proses verder gevoer en kritiek op die hals gehaal waaronder dié van Forsa. Advokaat Nadene Badenhorst, regsadviseur van Forsa, wat ’n nasionale beraad van kerk- en godsdiensleiers op 13 Februarie by die Rema-sentrum in Randburg bygewoon het, verwys na die kommissie se optrede tydens die geleentheid. Volgens die kommissie word die beraad, in stryd met die portefeuljekomitee se aanbevelings, as “ongrondwetlik” en “onbelangrik” beskou en in die lig van hierdie twyfelagtigheid is daar ernstige vrae oor die kommissie se goeie trou. Een daarvan hou verband met die aandrang van die regering dat ’n Godsdiensraad van Gelykes geskep moet word. Vrae wat hieroor opklink, is: Wie sal die ANC en die staat aanwys om op die raad te dien? Wie gaan bepaal aan wie godsdienspraktiseringslisensies uitgereik word? Wie sal vir die raad en gevolglike administrasie betaal? Die proses en – in meeste van die gevalle – die medewerking van kerke en godsdienste om by te dra tot die regulering van godsdiens, herinner aan ander historiese oomblikke toe die staat oor godsdiens beheer wou kry. Die opstel en afdwing van die Algemeen Reglement van 1816 in Nederland is een voorbeeld in die geskiedenis van die kerk. Behalwe dit, kan ander vermeld word, soos Stalin se poging om die Russiese kerk onder Kommunistiese beheer te kry en tydens die Nazi-bewind in Duitsland het Protestantse teoloë, soos Karl Barth en Dietrich Bonhoeffer, teen die Nazi-bewind protes aangeteken, in die besonder die Nazi-staat se poging om totale beheer oor alle sektore van die lewe te kry. Vir hulle was die soewereiniteit van God ononderhandelbaar.