Die Handves van Menseregte bepaal dat elkeen die reg het op basiese onderwys, insluitende basiese onderwys vir volwassenes, en op verdere onderwys wat die staat deur middel van redelike maatreëls toenemend beskikbaar en toeganklik moet maak.
Elkeen het die reg om onderrig te word in die amptelike taal of tale van hulle keuse in openbare onderwysinrigtings, waar daardie onderwys redelikerwys voorsien kan word. Ten einde die doeltreffende toegang tot en implementering van hierdie reg te verseker, moet die staat alle redelike onderwysalternatiewe oorweeg, insluitende enkelmediuminrigtings, terwyl die volgende in ag geneem word:
Vandag wil ek aan die Huis en aan die burgers van die provinsie verslag doen oor wat ons bereik het. Ek wil ‘n lys maak van die uitdagings wat ons nog die hoof moet bied. Ek wil ons Aksieplan aankondig. Ek wil die spanlede voorstel wat daaraan gaan werk om die drome en strewes van ons mense te verwesenlik, soos onderskryf deur die Grondwet.
Geen skool in die provinsie is nou meer sonder krag nie, insluitende dié in die mees afgeleë landelike gebiede.
Ons het dikwels na die feit verwys dat amper die helfte van ons leerders die hoërskool verlaat voordat hulle matriek skryf. Hoewel baie kies om by VOO-kolleges te studeer of op ander maniere verder studeer, doen te veel van hulle dit nie en sluit hulle aan by die werkloses en die wat nie in diens geneem kan word nie.
As Onderwys lei ons met die Menslikekapitaal-ontwikkelingstrategie (MKOS) met ‘n fokus op die jeug. Ons menslikekapitaalstrategie wat vroeër hierdie jaar geloods is, is ‘n hoeksteen van iKapa Elihlumayo en sal onderwysbeplanning in die Wes-Kaap vir baie jare in die toekoms rig. Die ontwikkeling daarvan is baie bekwaam gelei deur die Superintendent van Onderwys, mnr Ron Swartz. Ons het goed saamgewerk as ‘n span.
Die MKOS sluit in strategieë vir sistemiese verandering, sowel as strategieë vir elke onderwysfase. Die strategie is toegewy aan die transformasie van onderwys deur toegang, regstelling, gelykberegtiging en gehalteonderwys vir almal te verseker.
Die uitdagings wat ons in die gesig staar omdat ons beoog om onderwys te verander strek van die mees basiese, soos die voorsiening van genoegsame klaskamers, tot die komplekse taak om te verseker dat ons leerders die uitkomste bereik wat deur die nasionale kurrikulum gestel word.
Die prioriteite is nie net toepaslik vir die 2006/7-begrotingsjaar nie, maar ook vir die res van my ampstermyn, naamlik:
Hierdie loodsprojek betrek 163 skole. Ons het goed weggespring. Die assistente werk goed saam met die onderwysers wat hulle ondersteun en hulle is gretig om ‘n verskil te maak aan die lees-, skryf- en wiskundevaardighede van die leerders in hulle sorg. Indien die projekevaluering ‘n goeie impak toon, sal die departement dit oorweeg om hierdie soort ondersteuning uit te brei. In hierdie geval sal ons die kontraktuele verpligtinge van die assistente sodanig uitbrei dat hulle benewens hulle pligte byvoorbeeld 30 gesinne onder hulle sorg neem wat hulle dan sal besoek binne die gesinsgeletterdheidsveldtog onder die "elkeen leer iemand: saam bou ons ‘n leertuiste vir almal"-plan.
Die nasionale tema vir hierdie jaar se verkiesings is: ‘Stem vir jou kind se toekoms’. Ek wil ‘n beroep doen op al ons ouers, en selfs op lede van hierdie Huis, om betrokke te raak as positiewe agente vir transformasie. SBL’e is verantwoordelik vir die doeltreffende leiding van skole. Dit is dus belangrik dat hulle bestaan uit lede met die nodige kapasiteit vir die taak.
Ons visie vir die WKOD is ‘n Leertuiste vir Almal. Ons eie departement moet ook ‘n tuiste vir almal wees – swart, gekleurd, wit, Indiër, mans, vrouens, jonk, oud en gestremd. Ons sal voortdurend daarna strewe om verteenwoordigend te wees van die mense van die Wes-Kaap.
Ons Hoofkantoor en OBOS’e is tans betrokke by samesprekings met skole en kolleges oor planne vir voorsiening vir elke distrik en kring. Van die kwessies sluit in hoe om al ons bronne so doeltreffend moontlik te benut. Die opstel van onderwysforums en konseponderwysvoorsieningsplanne vir alle kategorie B-munisipaliteite en subrade in die metropolitaanse gebied sal die primêre medium vir die beraadslaging oor plaaslike onderwysvoorsieningsplanne wees. In die geval van onderwys in die Wes-Kaap beteken dit dat 44 plaaslike onderwysvoorsieningsplanne vanjaar voltooi moet word, gebaseer op ons 24 kategoriemunisipaliteite en 20 metro-subrade. Dit moet in ooreenstemming geskied met ‘n standaard profielvorm wat toeganklik en maklik verstaanbaar is. In wese behoort dit plaaslike refleksies van die Menslikekapitaal-ontwikkeling-strategie (MKOS) te wees.
Na ‘n tydperk van versigtige samesprekings met alle belanghebbendes, is die WKOD gereed om sy doelwitte vir ‘n groot Taal-in-die-onderwys-transformasieplan aan te kondig.
Die Stigting is gesamentlik deur die WKOD en privaatsektorvennote gestig om die gehalte van die onderwys in die Wes-Kaap deur middel van doeltreffende openbaar-privaat-vennootskappe te verbeter. Dit is ons plan om ‘n "eenstopwinkel" daar te stel vir alle vennote en stigters wat ‘n bydrae tot die groei van die onderwys in die provinsie wil maak. Ons wil graag die voorbereidings vir nisvennootskappe, klein vennootskappe en grootskaalse vennootskappe tref.
Ons planne sluit in die aanstel van toegewyde personeel om die dag-tot-dag-verpligtinge van die Stigting te bestuur. Van die take van die Stigting sluit in die insameling van fondse en die versekering dat pogings om die onderwys te ondersteun nou inskakel by ons strategiese doelwitte.
Die stelsel, die eerste van sy soort in Suid-Afrika, is bedoel om die doeltreffendheid en die gehalte van die onderwys in die Wes-Kaap te verbeter. Die stelsel bestaan basies uit ‘n enkele databasis van alle leerders in die Wes-Kaapse openbare skole, van graad R tot 12. Die databasis sal ‘n kragtige bestuursinstrument verskaf vir skole sowel as die administrasie.
Ek is dus bly om te kan rapporteer dat die WKOD op die punt is om die jongste kollektiewe ooreenkoms van die Raad van Arbeidsverhoudinge in die Onderwys (RAVO) te implementeer. Hierdie ooreenkoms maak voorsiening vir verbeterde loopbaanbeplanning en ontwikkeling vir gekwalifiseerde posvlak 1-onderwysers, sowel as versnelde salarisvordering vir alle onderwysers op sekere salarisskale.
Die ooreenkoms maak voorsiening vir die nuwe rang van Meesteronderwyser. Ons kan senior onderwysers op salarisvlak 8 bevorder tot die rang van Meesteronderwyser op salarisvlak 9, indien hulle aan prestasiekriteria voldoen wat bepaal is deur die Geïntegreerde Gehaltebestuurstelsel (GGBS).
Eerbare speakers, Lede van die Huis en die publiek, die feit dat die Onderwys die grootste gedeelte van die totale provinsiale begroting uitmaak, is ‘n duidelike bewys van die toewyding van hierdie Provinsiale Regering om menslike kapitaal te bevorder en die Kaap te deel.
Ek wil graag die Superintendent-generaal, mnr Ron Swartz, en mnr Paul Rockman van sy kantoor bedank vir die goeie verhouding met die Hoof van my Kantoor, Nazeema Hendricks, wat gehelp het om die skakels tussen die Departement en die ministerie te bevestig. My dank gaan aan die ADG’s, Hoofdirekteure en die hele breë bestuur van die WKOD vir al hulle harde werk in die aanspreek van die groot uitdagings wat ons in die onderwys in hierdie provinsie in die gesig staar.
In haar afwesigheid wil ek Minister Naledi Pandor bedank. Ek erken ook die rol van die Staande Komitee oor die Onderwys, veral die Sekretaris, me Joyce Witbooi.
Ons benadering is onvermydelik ‘n holistiese een. Die uitstallings hier buite het die essensie van ons benadering aangedui. Indien u tyd gehad het om om dit te besigtig, sou u sport, musiek, welsyn en voeding sy aan sy met die baie praktiese lwessies van befondsing vir verdere studies, die leerderskap-opsies en ‘n mini-vertoonvenster vir ons plaaslike inrigtings vir hoër onderwys gesien het. Ander regeringsdepartemente is daar verteenwoordig , soos ook SOOO’s.