Só kan Dag Zero nog moontlik vermy wordFoto: Stevepb/Pixabay.com Daar word voorspel dat Kaapstad se krane nou teen 12 April sal droogloop, maar dr. Kevin Winter van die Universiteit van Kaapstad se Toekomsgerigte Waterinstituut het gesê daar is vyf dinge wat kan gebeur wat Dag Zero langer kan uitstel en die Stad Kaapstad meer tyd sal gee om die waterkrisis te bekamp. Die nuus van die droogtekrisis in Kaapstad is wêreldwyd bekend. Almal sit regop en wag om die lot van die stad te hoor. Die Stad Kaapstad is desperaat om ŉ ramp te vermy en die gevolge van ŉ Dag Zero kan ernstig vir die stad wees. Boonop sal die munisipaliteit en die nasionale departement van water en sanitasie vir die katastrofe aanspreeklik gehou word. Daar is egter vyf positiewe tekens waarvoor uitgekyk moet word wat Dag Zero kan verhoed, het Winter gesê. Hy reken dié tekens word ondersteun deur die data wat op die Stad se opsomming vir die Watervooruitskouing vir 2018 op die waterpaneelbord en weeklikse damvlakke-webwerf geplaas is. Dag Zero het reeds vir talle boere van die Wes-Kaap aangebreek. Dit is tragies dat dit vir sommige boere op die vooraand van die oestydperk gebeur het, maar teen die einde van Januarie sal boere wat water uit die Wes-Kaapse watervoorsieningstelsel put, die teikenverbruik van 58 miljoen kubieke meter bereik het en hulle krane sal toegedraai word. Die landboubedryf gebruik ongeveer 47% van dié stelsel se watertoevoer in vergelyking met die 48% wat deur die Stad Kaapstad verbruik word. Dit beteken van Februarie af sal daar meer water uit die stelsel vir die stad beskikbaar wees. Winter het gesê dit is ŉ geskenk wat die boere vir die stad sal gee. Die uitwerking van hierdie beperking sal eers volgende maand bekend wees, maar dit kan Dag Zero vir stedelinge uitstel. Op 1 Februarie tree daar ook streng nuwe waterbeperkings inwerking. Verder sal ŉ nuwe hoër watertariefstruktuur waterverbruikers wat nie hulle watergebruik dramaties inperk nie, straf met ŉ sewevoudige toename in die koste van water. Die nuwe beperkings sal hoë eise aan die stedeling van Kaapstad stel: Die jongste teiken vir waterverbruik sal die 500 miljoen liter per dag verder verminder na 450 miljoen liter per dag. Dit beteken elke inwoner in Kaapstad mag vanaf Februarie net 50 liter water per dag gebruik. Winter het gesê dit sal nie maklik wees om die nuwe vlak te bereik nie, bloot omdat die teiken van 500 miljoen liter per dag nog nooit nagekom is nie. In ŉ mediaverklaring van die Stad op 18 Januarie is daar beweer dat soveel as 60% van inwoners nog nie op die waterbeperkings ag geslaan het nie. Die Stad het gesê daar sal nou drastiese stappe gedoen moet word om teen verbruikers op te tree wat nie gehoor aan die pleidooi gee om minder water te gebruik nie. “Die Stad het wel ŉ mate van beheer oor die aanvraag vir water en as die nuwe teiken wel bereik word, kan dit Kaapstad se bestaande watervoorraad rek. “Op die oomblik gebruik inwoners 350 miljoen liter water per dag terwyl ander bedrywe soos handel, nywerheid, die regering en ander groot instellings 250 miljoen liter water verbruik. Die nuwe teiken van 450 miljoen gaan ŉ uitdaging wees, maar dit sal nie net deur inwoners vermag word nie, verbruikers uit ander sektore sal ook nou ernstig skouer aan die wiel moet sit,” het Winter gesê. Winter meen die beheer oor waterverbruik sal waarskynlik die grootste impak hê om Dag Zero te voorkom. Sewe nuwe waterprojekte kan binnekort ingestel word en sal Kaapstad se watervoorraad aanvul. Drie, moontlik vier, klein ontsoutingsaanlegte sal opgerig word, en twee projekte sal ondergrondse water by Atlantis en in die Kaapse Vlakte ontgin terwyl nog ŉ projek gebruikte water sal herwin. Hierdie projekte kan saam tussen 150 en 250 miljoen liter water per dag voorsien. “Dit is ambisieuse projekte en sal in ŉ rekordtyd ingestel moet word. Die eerste projek wat water uit die ondergrondse watertafel ontgin, kan teen einde Februarie in werking gestel word en dié bykomende watervoorraad kan Dag Zero ook help vermy.” “Dit is nog te vroeg om ŉ voorspelling oor die plaaslike winterreënval vir 2018 te waag en omdat ons al soveel keer teleurgestel is, is ons geneig om te vergeet dat dit steeds in die Wes-Kaap reën. “Selfs gedurende die somermaande is daar ŉ paar dae van beduidende (enige iets meer as 1 mm) reënval. Dit is onvoldoende om die damme op te vul, maar ŉ ligte motreën en bewolkte weerstoestande kan help om verdampingsverlies te voorkom,” het hy bygevoeg. Winter reken ook dat inwoners toenemend meer vaardig sal word om reënval te versamel en selfs ŉ klein hoeveelheid hiervan kan die individuele vraag op die munisipale aanbod verminder. “Dit kan drie jaar neem om die damme weer heeltemal te hervul, maar dit kan net een goeie donderstorm in die volgende 76 dae neem om Dag Zero nog ŉ bietjie verder uit te stel.” Volgens Winter het die streek ook ŉ knellende droogte beleef toe daar in April 2005 byna 100 mm reën in die opvanggebied rondom die Theewaterskloofdam geval het. Die eerste beduidende reën het daarna eers vroeg in Julie geval, maar daardie enkele April-donderstorm het die situasie gered. Dag Zero is egter nie meer ŉ keuse nie en Kapenaars sal gelukkig wees as die sperdatum vermy kan word, maar dit sal nie sonder baie moeite gebeur nie. Winter meen die dae van uitstel het nou plek gemaak vir planne en projekte wat die krisis in die korttermyn moet afweer. Dit sal ŉ langertermynstrategie word wat die watervoorsieningsplan tot 2022 vir die stad sal word. Hy reken ervaring en kundigheid van stadsamptenare in die departement van water en sanitasie is nou besig om bo die politieke retoriek van die dag uit te styg. Daarbenewens maak die Stad ook nou gebruik van talle ervare professionele persone en konsultante wat hulle raad oor ŉ reeks waterbestuurstrategieë, insluitende tegniese, finansiële en beleidsake gee. Winter het gesê Kaapstad kan ŉ gevallestudie van sukses vir die res van die wêreld word: “Die Stad het nou die potensiaal om die beste praktyke te demonstreer in die voorbereiding van ŉ stad om skielike aanvang van klimaatsverandering te hanteer.” Hy het ook gesê die Stad kan inwoners se vrese besweer deur goeie verslagdoening oor vordering en weeklikse opdaterings, terwyl dit sommer ook ŉ kans is om ŉ sterker band van vertroue tussen die munisipaliteit en inwoners te bou. “Ons verwag van die Stad se amptenare om nou sinvol op te tree, risiko’s noukeurig te evalueer en om vinnig op te tree om Dag Zero te vermy. Hulle sal ook aanspreeklik gehou word as hulle sou misluk.” Winter het gesê dit is nou die tyd vir koeler koppe om beheer te neem. “Ons het ŉ openbare verbintenis van alle Kapenaars nodig om Dag Zero te vermy en kan nie toelaat dat waterhulpbronne die welsyn van inwoners, die ekonomie en die ekologie weer in gevaar stel nie. “In die tussentyd, laat ons kyk na hierdie vyf tekens van vordering – dit het die potensiaal om die verskriklike gevolge van ŉ Dag Zero te voorkom.”