Nuuskommentaar: Solidariteit en skole-sportkwotasFoto: Thecoachingtoolscompany.com Vandag begin ’n regstryd in die arbeidshof in Johannesburg wat bepalend vir die sportaspirasies van talle jong Suid-Afrikaners kan wees, wanneer twee van die instansies wat deel uitmaak van die Solidariteit Beweging, AfriForum en Solidariteit, hande vat teen die regering se rasbeheptheid in veral skolesport. Dit val saam met ’n omsendskrywe van die departement van sport wat gelas dat skoleatletiek op alle vlakke voortaan minstens 40% verteenwoordigend van voorheen agtergeblewe skole moet wees. Suid-Afrikaanse Skoleatletiek (Sasa) het egter gister weer ŉ omsendbrief uitgestuur waarin hy aandui dat die vorige omsendbrief, waarin die transformasieteikens uiteengesit is, teruggetrek word. Selfs die DA, wat transformasieteikens in sport, ook skolesport, voorstaan, was gekant teen Sasa se drastiese ingreep. Die Vryheidsfront Plus het in Januarie vanjaar gesê die parlementêre komitee oor sport se voorsitter, Beauty Dlulane, se stelling dat sportkwotas nie verband hou met bedrewenheid nie, bewys dat die ANC nie daarin belangstel om meriete in sport te laat geld nie. Dlulane het haar standpunt gestel nadat die Springbokkaptein, Siya Kolisi, gesê het hy sou verkies om eerder op meriete as weens sy ras verkies te word. (Lees ook ŉ vorige nuuskommentaar oor die saak hier.) Die instruksie wat nou onder skoot kom, hou geen verband met sport-werklikhede nie. Talle voorheen agtergeblewe skole (’n eufemisme vir skole wat steeds, na ’n kwarteeu van ANC-bewind, groot agterstande onder andere met sportgeriewe ondervind) kan eenvoudig nie die nodige sportgeriewe bekostig nie. Sportkodes self wend binne hul eie vermoëns en met die hulp van borge heelwat pogings aan om sportsoorte te bevorder, soos met die bou van sement kolfblaaie en geplakte tapyte. Sokker kan nog min of meer op ’n skoongeskraapte stuk veld gespeel word, maar nie rugby nie. Toerusting, soos kolwe, beenskutte, kopskerms en selfs die “boks” is baie duur en laat selfs middelklas ouers sug. Die punt is, selfs die beste talent ter wêreld kan nie behoorlik ontwikkel word as die geriewe nie op standaard is nie. En hier lê die teenswoordige agterstande vierkantig op die skouers van die regering. Dink net hoeveel skoolsportgeriewe kon ontwikkel word as korrupsie en staatskaping die afgelope paar jaar nie soveel miljarde rand geroof het nie. Sondaars met oranje oorpakke is nog so skaars soos hoendertande. Die einste ANC het van die geïmpliseerdes deur hul takke as parlementskandidate probeer nomineer, insluitend oudpresident Jacob Zuma. Dit lyk darem of die integriteitskomitee hier ingetree het, hoewel dit onduidelik is hoe deeglik die kam deurgetrek is, en of die sifting onder politieke druk gaan hou. In Bloemfontein word nou naarstigtelik na geld gesoek na vier jong Vrystaatse kinders van ’n grootliks minderbevoorregte judoklub die enigste vier Vrystaters opgelewer het wat vir die SA span wat aan die Afrikaspele in Senegal moet gaan deelneem. Drie van die jongelinge is van die swart woongebied Batho, en hul ouers het dit nie breed nie. Die vierde is ’n bruin meisie van die kinderhuis, en die finansiële vermoëns spreek vanself. Neem in ag dat die egpaar wat as sensei’s die afrigting behartig, dit gratis doen vir die kinderhuiskinders, dan is dit duidelik tot watter mate goedgesinde mense vir regeringsverantwoordelikhede probeer instaan sodat benadeelde jong mense die kanse kan kry wat hulle merietegewys verdien. Die lys van versuimde regeringsbetrokkenheid is nog lank nie volledig genoem nie. Op die oomblik word selfs baie middelklaskinders grootliks van sporttoegang ontneem omdat hul ouers nie betaal-TV kan bekostig nie. Die betaal-TV het feitlik ’n monopolie op sportsoorte soos rugby waaroor die meeste lawaai oor “onderverteenwoordiging” gemaak word. Om bloot buig-of-bars‑kwotas af te dwing kom neer op die onverantwoordelike versuim van die staat om sy werklike pligte na te kom. Daar is boonop sterk aanduidings dat in minstens sommige provinsies, geld wat vir sport-ondersteuning begroot word, reeds vir ander doeleindes herkanaliseer is voordat enige sportsoort vir gebruik daarvan kon aansoek doen. Dit is ook soms lewensgevaarlik, en werklike talent kan voortydig gebreek word. Voorts is dit geen waarborg dat die werklike talent ondervang sal word voor die regering sy werklike verantwoordelikhede nakom nie. Die Grondwet maak wel voorsiening daarvoor dat menseregte wat in die handves van menseregte gewaarborg word, soos dat nie op grond van ras teen ’n persoon gediskrimineer mag word nie, deur wetgewing beperk mag word. Daar is egter ’n belangrike bepaling, naamlik dat daardie beperking nie van so ’n aard mag wees dat dit die oorspronklike reg tot niet maak nie. Maar laat die minister se instruksie, laat staan nog wet, nie die oorspronklike reg in die slag bly nie? • Maroela Media het ŉ skarebefondsingsprojek op die webwerf BackaBuddy van stapel gestuur om Herman te help om fondse vir sy kankerbehandeling in te samel. Klik hier om meer te lees of om Herman deur BackaBuddy finansieel te ondersteun. • Indien jy ŉ direkte bydrae in die Toeriens se bankrekening wil maak, stuur ŉ e-pos aan [email protected] met “Herman Toerien” in die onderwerpveld.