Vandeesweek se tekste dink na oor God se teenwoordigheid in die wêreld en in ons lewe.
Salomo bring lof aan die God wat in die tempel teenwoordig is, maar wat nie volledig deur die tempel bevat kan word nie. Sy teenwoordigheid is ook tot beskikking van vreemdelinge wat nie uit Israel is nie en uit verre lande na die tempel toe kom (1 Kon 8).
Die psalmskrywer besing die teenwoordigheid van God in die tempel asook die transformerende krag daarvan vir die lewe van die gelowige (Ps 84).
Paulus nooi gelowiges uit om hulleself met God se teenwoordigheid te beklee, soos wat 'n soldaat met sy wapenrusting beklee word (Ef 6).
Johannes 6 maak dit duidelik dat Jesus die Heilige van God is, met ander woorde dat Jesus die beliggaming van God se teenwoordigheid is en dat gelowiges daaraan kan deel kry deur sy liggaam gelowig te eet en sy bloed gelowig te drink.
1 Konings 8:(1, 6, 10-11), 22-30, 41-43
Die ark word in die tempel gesit
(Vgl 2 Kron 5:2–10, 14)
8 Daarna het Salomo die leiers van Israel, al die stamhoofde en die Israelitiese familiehoofde, by hom in Jerusalem bymekaargeroep om die verbondsark van die Here uit die Dawidstad, Sion, te laat uitbring. 2Al die manne van Israel het op die feesdag in die maand Etanim, die sewende maand, by koning Salomo vergader. 3Nadat al die leiers van Israel gekom het, het die priesters die ark opgetel 4en die ark, die tent van ontmoeting en al die toebehore van die heiligdom wat in die tent was, gedra. Die priesters en die Leviete het dit gedra. 5Koning Salomo en die hele gemeente van Israel wat saam met hom voor die ark was, het soveel kleinvee en beeste geoffer dat dit nie getel of bereken kon word nie. 6Toe het die priesters die verbondsark van die Here na sy plek toe gebring onder die vlerke van die gerubs in die binneste heiligdom van die tempel, dit is die Allerheiligste. 7Die gerubs se vlerke was oopgesprei oor die staanplek van die ark. Hulle het die ark en sy draaghoute aan die bokant bedek. 8Die draaghoute was so lank dat hulle punte gesien kon word van die voorkant van die binneste heiligdom af, maar hulle kon nie van buite af gesien word nie. Hulle is vandag nog daar. 9Daar was niks in die ark nie behalwe die twee plat klippe wat Moses by Horeb daarin gesit het toe die Here by die uittog van die Israeliete uit Egipte met hulle 'n verbond gesluit het.
10Toe die priesters uit die heiligdom kom, het 'n wolk die huis van die Here gevul. 11Daarom kon die priesters nie vir diens aantree nie. Dit was die magtige teenwoordigheid van die Here wat die huis van die Here gevul het.
Gebed van Salomo
(Vgl 2 Kron 6:12–49)
22Toe gaan staan Salomo regoor die altaar van die Here, voor die hele gemeente van Israel, en strek sy hande uit na die hemel toe 23en sê: "Here, God van Israel, in die hemel of op die aarde is daar nie nog 'n God soos U nie. U hou U aan die verbond en U bly getrou teenoor u dienaars wat met volle oorgawe voor U lewe. 24U het U gehou aan wat U u dienaar, my vader Dawid, beloof het. U het die belofte gemaak en dit so soos dit vandag is, deur u woord en u mag vervul.
25"Here, God van Israel, bly dan nou by wat U u dienaar, my vader Dawid, beloof het toe U gesê het: 'Ek sal sorg dat daar altyd iemand uit jou nageslag op die troon van Israel sal wees, mits jou nakomelinge let op hulle optrede en volgens my woord lewe, soos jy gemaak het.'
26"God van Israel, laat die belofte wat U aan u dienaar, my vader Dawid, gemaak het, ook verder vas staan.
27"Sou God werklik op die aarde woon? Die hemel, selfs die hoogste hemel, kan U nie bevat nie, hoe dan nog hierdie tempel wat ek gebou het!
28"Hoor tog, Here my God, die gebed van u dienaar, hoor sy smeking, luister na die hulpgeroep, die gebed wat u dienaar vandag tot U rig. 29Hou hierdie tempel dag en nag onder u sorg, die plek waarvan U gesê het dat U u Naam daar wil vestig, sodat U die gebed kan hoor wat 'n dienaar van U na hierdie plek toe bid. 30Hoor tog die smeekbedes van u dienaar en u volk Israel wat hulle na hierdie plek toe bid, hoor dit tog uit u hemelse woonplek, en wanneer U dit hoor, vergewe tog!
41–42"Luister ook na die vreemdeling wat nie uit u volk Israel is nie en, omdat hy gehoor het van u groot Naam, u mag en krag, selfs uit 'n ver land kom en na hierdie tempel toe bid. 43Luister tog uit die hemel, u woonplek, en doen alles wat die vreemdeling U in sy gebed vra, sodat al die volke van die aarde u Naam kan ken en ook aan U gehoorsaam kan wees net soos u volk Israel, en dat hulle kan weet u Naam is uitgeroep oor hierdie tempel wat ek gebou het.
Hoe lief het ek u woning, Here
84 Vir die koorleier: met musiek. Van die Koragiete. 'n Psalm.
2Hoe lief het ek u woning,
3Ek versmag van verlange
na die tempel van die Here;
met alles wat ek is, wil ek jubel
oor die lewende God.
4Selfs 'n mossie het 'n nes
en 'n swaeltjie 'n plek vir haar kleintjies
daar by u altare,
5Dit gaan goed met mense
vir wie u huis 'n tuiste is:
hulle hou nie op om U te prys nie.
6Dit gaan goed met mense
7Vir hulle gaan daar fonteine oop
wanneer hulle deur 'n dorre laagte trek
en die vroeë reëns sy seëninge bring.
8Keer op keer ontvang hulle nuwe krag
9Here, almagtige God, hoor my gebed,
luister tog, God van Jakob!
10Sien tog om na die koning,
ons beskermer, o God;
11Waarlik, één dag in u tempel is beter
as duisend daarbuite.
Ek staan liewer by die drumpel
van die huis van my God
12Die Here God is ons krag
en ons beskerming,
Hy weerhou die goeie nie
van dié wat reg lewe nie.
wat op U vertrou!
18Doen dit alles biddend en smeek God by elke geleentheid deur die Gees. Wees waaksaam en bid gedurig vir al die gelowiges. 19Bid ook vir my dat wanneer ek preek, God my die woorde gee dat ek die geheimenis van die evangelie met vrymoedigheid kan bekend maak. 20Ter wille van hierdie evangelie is ek 'n gesant in boeie. Bid dat ek dit met vrymoedigheid kan verkondig soos dit my opgelê is.
53Maar Jesus sê vir hulle: "Dit verseker Ek julle: As julle nie die liggaam van die Seun van die mens eet en sy bloed drink nie, het julle nie die lewe in julle nie. 54Wie my liggaam eet en my bloed drink, het die ewige lewe, en Ek sal hom op die laaste dag uit die dood laat opstaan. 55My liggaam is die ware voedsel, en my bloed is die ware drank.
56Wie my liggaam eet en my bloed drink, bly in My en Ek in hom. 57Soos die lewende Vader My gestuur het, en Ek deur Hom lewe, so sal hy wat My eet, ook deur My lewe. 58Hierdie brood wat uit die hemel gekom het, is nie soos die manna wat julle voorouers geëet het nie. Hulle het dit geëet en tog gesterwe. Wie hierdie brood eet, sal ewig lewe."
60Toe hulle dit hoor, het baie van Jesus se dissipels gesê: "at Hy nou sê, is darem te erg. Wie kan daaraan gehoor gee?"
70Jesus het daarop vir hulle gesê: "Het Ek nie self julle twaalf uitgekies nie? En een van julle is 'n duiwel!"
Toetrede: Psalm 84
Liturg: Here Jesus, U het gesê: "Ek is die brood wat lewe gee."
Gemeente: Voed ons vanoggend sodat ons nooit weer honger en nooit weer dors sal kry nie.
(Of Psalm 84)
Seëngroet: Johannes 6:35
Lofsang: Lied 509 of Flam 284
Toewyding: (Uit "Soos 'n Blom na die Son draai" deur Cas Wepener)
Lied 490 Soos "Ú wil, Heer, laat dit gebeur"
Gebed: Lied 442
Skriflesing: Johannes 6:56-69
Slotsang: Lied 496
Respons: Lied 509 laaste 4 reëls of Flam 284 refrein
Jesus het gesê: "Ek is die brood wat lewe gee. Wie na My toe kom, sal nooit weer honger kry nie, en wie in My glo, sal nooit weer dors kry nie.
Flam 284 Op Berge En In Dale (Oral Is My God)
Voorganger: Here Jesus, U is die brood wat lewe gee.
Gemeente: elkeen wat moeg en afgemat is.
Lied 490 "Soos Ú wil, Heer, laat dit gebeur"
(RUBRIEK: Kruisfuur – Geloof en Vertroue) Teks: Gerjo van der Merwe en Carli Lessing Lied 509 © Flam Musiek-Uitgewers
Gebed: Lied 442 "Gees van God wat in my woon"
As jy dit nie een van die vorige Sondae gedoen het nie, is dit dalk 'n goeie idee om die konsep van die "brood van die lewe" uit te pak. Verduidelik dat ons kos nodig het om lewendig te bly. Party mense sal sê dat hulle sekere aktiwiteite "broodnodig" het, soos bv. om te sing. Musiek is hulle brood. Laat mense nog goed identifiseer wat vir hulle soos brood is. Verduidelik dat Jesus sê om Jesus te ken, is "broodnodig".
Selfs as julle nie vandag Nagmaal het nie, is hierdie 'n goeie geleentheid om die Nagmaal te verduidelik. Gaan deur die verskillende dinge wat tydens die Nagmaal gebeur en verduidelik wat dit beteken.
As jy dit nog nie vantevore gebruik het nie, is hierdie 'n goeie geleentheid om die "Sun Bread" storie deur Elisa Kleven te lees. Hier lees iemand dit. Dit kos R138 by loot. As jy die boek gekoop het, maar dit nie betyds gaan kry nie, kan jy solank 'n powerpoint hier aflaai. Hier kan jy sien hoe Storypath die storie verbind aan Jesus wat die brood van die lewe is.
[Nota: Die preek veronderstel dat verse 56-71 as perikoop voorgelees word.]
Ons kom vandag aan die einde van ons wandeling deur Johannes 6, 'n aangrypende reis saam met Jesus waarin ons die wonder van God se nabyheid in Jesus herken, en genooi word om in geloof daaruit te lewe.
Die boodskap van Johannes 6:1–71 is dat God geloof gee wat vir altyd hou.
Hoofstuk 6 is 'n digte verhaal Johannes vir ons vertel – alles het met alles te make. Die verhaallyn is as volg:
Die verhaal van die brood vermeerdering (6:1-15) word in al die evangelies vertel, wat aandui dat dit 'n belangrike perspektief op Jesus se bediening gee, soos Jesus inderdaad die volgende dag uitspel. Dit vind plaas net voor 'n Paasfees aan die oorkant van die See van Galilea, by Tiberias.
Die dissipels keer terug na Kapernaum en beleef 'n verdere wonder dat hulle in die onstuimige see vir Jesus na hulle toe sien aangeloop kom op die water (6:16-21). Hulle vrees word deur Hom besweer en hulle kom saam aan die oorkant aan. Dié wonder word as een van die sewe gereken, hoewel die woord wonderteken nie hier voorkom nie.
Skare soek Jesus
Dit word egter duidelik deur die skare as 'n wonder ervaar – om die waarheid te sê, dit is waarskynlik presies ter wille van hulle wat die wonderteken gedoen is, sodat Jesus met hulle verder kon gesels oor die betekenis van die wonder van die broodvermeerdering, soos Hy dan inderdaad ook doen 6:22-40).
Jesus wys hulle dan daarop dat hulle die gevaar loop om HOM te mis deurdat hulle fokus op die brood wat hulle honger gestil het. Hulle fokus op die wonderteken as sodanig en nie dit waarna die wonderteken verwys nie. Hulle moet eerder fokus op die Wonderdoener, Jesus, en in Hom glo, want Hy kan vir hulle ewige lewe gee, Hy is die Brood wat lewe gee. Daardeur bekom hulle die ewige lewe met die laaste dag se opstanding.
Let op hoe die Jode (op die Sabbatdag in die sinagoge in Kapernaum – vers 59) nie die verband getrek kry tussen Jesus se aardse en sy hemelse afkoms nie, soos Nikodemus vroeër (6:41-49). Jesus haal dan uit Jesaja 54:13 aan dat hulle dit net sal kan begryp as hulle dit deur God geleer word.
Die Jode wys hulle weerstand teen God se lering deur konsekwent Jesus se lering mis te verstaan. Dit terwyl Jesus hier eintlik oop kaarte met hulle speel en van sy naderende dood in terme van sy liggaam en sy bloed te praat, die tekens van die nagmaal.
Die Jode is egter nie die enigste wat moeite het met hierdie woorde van Jesus nie (6:60-71). 'n Hele paar van sy dissipels het hieroor gemor. Interessant dat Jesus reageer deur van nog dieper dinge te gesels, sy Hemelvaart en per implikasie van die uitstorting van die Heilige Gees. Die punt wat Hy maak is egter steeds, jy sal dié dinge nie verstaan as Godself dit nie vir jou duidelik maak nie.
Die gevolg is dat 'n hele paar van die dissipels Hom op hierdie punt verlaat – behalwe die twaalf , waarvan Jesus geweet het dat een Hom nog sou verraai, Judas, die seun van Simon Iskariot. Geloof is inderdaad 'n geskenk wat God gee!
Dat die dissipels Jesus nie verstaan nie, en selfs daaraan aanstoot neem, dui aan dat hulle nie van God gebore of van Bo gebore is nie (1:13; 3:3). Sonder die werk van die Heilige Gees kan hulle nie begryp nie. Jesus belowe lewe, maar 'n groot groep dissipels, saam met die skare, kan dit nie glo nie. Hulle is onder diegene wat (nog) nie deur God onderrig is nie.
Aan die einde van die hoofstuk is dit net die twaalf dissipels, die binnekring, wat nog by Jesus is. Jesus wil weet of hulle nie ook wil weggaan nie.
Hierdie vraag ontlok Petrus se belydenis:
Here, nie wie toe sal ons gaan? U het die woorde wat die ewige lewe gee. En ons glo vas en ons weet dat U die Heilige van God is. (68v)
Die Twaalf het gehoor wat Jesus sê, en begin dit verstaan. Terwyl hulle nog nie alles verstaan nie, en sukkel en struikel wanneer die krisis van Jesus se inhegtenisneming kom, is hulle tog anders as die res wat bloot van Jesus wegdraai. Hulle is die eerste wat glo. Op grond van hulle getuienis, sê die Johannes-evangelie later, sal baie ander tot geloof kom (20:30-31).
Tog is daar ook 'n uitsondering in die binnekring van die Twaalf. Selfs in hierdie klein kringetjie is daar 'n verraaier. Jesus het self die twaalf uitgekies, en tog is een van hulle 'n duiwel (wat ook teenstander kan beteken).
Judas het nooit verstaan nie. Nie eers die Twaalf bly op die ou end ongeskonde nie.
Die feit dat Judas steeds verduur word, beteken dat hy altyd nog weer 'n kans kry. Hy is nie bestem om te misluk nie. Die geleentheid om terug te draai bly tot die einde oop.
Waar hoofstuk 6 begin met meer as vyfduisend mense teenwoordig, eindig dit prakties gesproke met 11 gelowiges! Jesus se onderrig het nie tot 'n massabekering gelei nie. Die woorde in Johannes 1 word vervul:
Hy het na sy eiendom toe gekom, en tog het sy eie mense Hom nie aangeneem nie (1:11);
Die lig skyn in die duisternis (1:5) … en tog het die wêreld Hom nie erken nie (1:10)
Uit onsself is ons nie in staat om die eerste tree van geloof in God te gee nie.
Die feit dat Petrus en die klein dissipelkring iets van Jesus sien en verstaan, en in sy woorde die ewige lewe herken, kom duidelik van God af. Dit is die Gees wat die insig gee.
Vandag weet ons dat die Heilige Gees op hierdie stadium nog nie uitgestort was nie. Later leer Jesus die dissipels dat die Gees eers sou kom wanneer Hy vertrek:
Wanneer die Vader in my Naam die Voorspraak, die Heilige Gees, stuur, sal Hy julle alles leer en julle herinner aan alles wat Ek vir julle gesê het. (14:26)
Ek het nog baie dinge om vir julle te sê, maar julle sal dit nie nou kan begryp nie.
Wanneer Hy kom, die Gees van die waarheid, sal Hy julle in die hele waarheid lei. Wat Hy sal sê, sal nie van Homself kom nie: Hy sal net sê wat Hy hoor, en Hy sal die dinge wat gaan kom, aan julle verkondig. (16:7-13)
In die lig van hierdie woorde kan mens verstaan dat die skare sou sukkel om ten volle te verstaan wat Jesus sê. Selfs die dissipels verstaan maar ten dele totdat Jesus uit die dood opstaan en die Heilige Gees oor hulle giet.
Die belangrikste hoorders van hierdie woorde is dus moderne mense – mense wat leef nadat die Gees uitgestort is. Die Gees werk met die mense wat hierdie woorde in die bedeling van die Gees lees en hoor.
Hierdie woorde, die teks van Johannes 6, is die woorde wat lewe gee, deur die werk van die Gees:
Dit is die Gees wat iemand lewend maak; die mens self kan dit nie doen nie. Wat Ek vir julle gesê het, kom van die Gees en gee lewe (63).
God en ons geloof
Slotsang: Lied 496 "Jesus, U die lewe"
Lied 509 laaste 4 reëls: Waar ons gedagtes swewe of styg, ook daar is God; omlaag en hoog verhewe ja, oral is my God! of