Oos-Kaapse motorfiets-ambulanse is ŉ ‘flop’ – ministerDie motorfietsambulanse wat die Oos-Kaap wil gebruik. (Foto: Dr. Zweli Mkhize/Twitter) Die minister van gesondheid, Zweli Mkhize, het Donderdag in die parlement gesê die Oos-Kaap se omstrede motorfiets-ambulanse wat in Junie bekend gestel is, voldoen nie aan die minimum regulasies vir mediese nooddienste nie. Mkhize het die motorfiets-ambulanse as onvoldoende vir die vervoer van pasiënte bestempel en gesê dit gaan voortaan net as afleweringsvoertuie gebruik word om medisyne in landelike gebiede in die Oos-Kaap af te lewer. Dit volg ná Mkhize op 12 Junie, toe 100 van die motorfietse reeds bekend gestel is, gesê het dit gaan as veeldoelige vervoermiddels gebruik word om pasiënte in landelike gebiede te kan vervoer en medisyne af te lewer. Mkhize het verder bevestig die Oos-Kaapse departement van gesondheid het nie die nasionale departement van gesondheid (NDOH) geraadpleeg oor die spesifikasies van hierdie motorfiets-ambulanse nie. Die provinsie is sedertdien in kennis gestel dat dié motorfietse nie geskik is vir pasiëntvervoer nie. Lwazi Manzi, woordvoerder van die departement van gesondheid, het Vrydag in ŉ verklaring beklemtoon die motorfiets-ambulanse gaan nie ambulanse heeltemal vervang nie. Hy sê basiese protokol vir nood- mediese dienste sal dit nie toelaat nie. Hy sê die motorfiets-ambulanse word in werking gestel om gesondheidsorg nader aan mense, veral in landelike gebiede, te bring. Manzi sê een van die klagtes wat die provinsiale departement ontvang het, is dat ambulanse weens die landelike gemeenskappe se gebrek aan pasinfrastruktuur nie die pasiënte vinnig genoeg kan bereik nie. Hy sê hierdie gemeenskappe word genoop om ŉ pasiënt in ŉ kruiwa tot by die ambulans te vervoer. Sy sê die motorfiets-ambulanse sal hierdie probleem uitkanselleer. Dié motorfiets-ambulanse word toegerus met ŉ syspan met ŉ sit- of lêplek, dit is waterdig en het plek vir ŉ binneaarse drup. “Hierdie eenhede is ook veelsydig deurdat dit gebruik kan word as mobiele klinieke, mobiele toetseenhede en afleweringseenhede vir mobiele medisyne,” sê Manzi. Daar is egter in dié week ondersoek ingestel na die R10 miljoen-tender wat vir die motorfiets-ambulanse bekend gestel is. Maroela Media het vroeër berig die bodbeoordelingskomitee hersien in hierdie stadium die proses wat gevolg is met die toekenning van die kontrak. Die woordvoerder van die Oos-Kaapse gesondheidsdepartement, Siyanda Manana, het gesê die komitee stel ondersoek in weens “openbare ongemak” oor die transaksie. Siviwe Gwarube, DA-LP en woordvoerder oor gesondheid, sê dié ondersoek is benewens die ondersoek wat die DA van die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie (SAMRK) versoek het om na die regte van pasiënte te kyk wat aan hierdie vervoer onderwerp moet word. Na aanleiding van Mkhize se reaksie in die parlement Donderdag sê Gwarube die DA sal dit aan die SAMRK indien as aanvullende bewyse in hul ondersoek. Die DA bevraagteken die R10 miljoen wat aan ŉ motorfiets-ambulans, wat nou slegs gebruik gaan word om medisyne af te lewer, bestee gaan word. “R10 miljoen word gemors op hierdie motorfiets-ambulanse wat nou net gaan staan en stof opgaar,” sê Gwarube. Sy sê die departement versuim om daadwerklik ŉ reaksie op die Covid-19-krisis te lewer. “Die provinsie versuim om te reageer op die werklike probleme, soos ŉ kritieke tekort aan mediese personeel, onvoldoende bedkapasiteit in ambulanse in sommige gebiede en die aantal infeksies en sterftes wat daagliks toeneem.”