Beslissing oor ou SA vlag: ‘Die Stem is volgende …’Die Suid-Afrikaanse vlag. (Foto: Wikimedia Commons) Die besluit van die gelykheidshof dat die vertoon van die ou Suid-Afrikaanse vlag in ŉ sekere konteks op haatspraak neerkom, het hewige reaksie ontlok. Die beslissing is uit verskeie oorde verwelkom, terwyl talle ander die beslissing betreur. Adjunk-regter-president Phineas Mojapela het Woensdag bevind die ongegronde vertoon van die ou vlag word nie beskerm onder vryheid van uitdrukking nie. Mojapelo sê die swaai van die vlag is verdelend, pynvol en gaan verder as haatspraak: dit is teistering. Dít beteken dat die ongegronde tentoonstelling van die vlag, byvoorbeeld by ŉ sportbyeenkoms, verbied word. Die vertoon daarvan word steeds in byvoorbeeld museums en akademiese konteks toegelaat. Die Nelson Mandela-stigting (NMS) het die aansoek by die gelykheidshof ingedien en die Menseregtekommissie (MRK) was die tweede aansoeker in die saak. Die EFF het die beslissing oor die “bose vlag” verwelkom. “Ons sê al lankal dat die apartheidsvlag, asook ander apartheidsimbole, moet val. Ons verwelkom die beslissing as ŉ mylpaal en oorwinning vir diegene wat vra dat apartheid- en koloniale simbole in die samelewing verwyder moet word,” het Mbuyiseni Ndlozi, woordvoerder van die EFF, gesê. “Die apartheid- nasionale volkslied moet in sy vlag se voetspore volg. Die apartheidvlag en sy volkslied behoort aan dieselfde spesie. Dit is twee kante van dieselfde muntstuk. Wanneer wit heerssugtiges die vlag swaai, salueer hulle dit deur ‘Die Stem’ te sing, omdat hulle saamhoort in anti-swart, rassistiese gedrag.” Die EFF sê ander apartheidstandbeelde, straatname en simbole moet ook tot haatspraak verklaar word. Die VF Plus het gesê die uitspraak skep ŉ gevaarlike presedent. “Suid-Afrika se howe moet hulle by die reg hou en nie ingetrek word in die moeras van morele oordele nie,” het dr. Corné Mulder, die VF Plus se hoofsweep, gesê. “Nasiebou is nie om een se wil op ŉ ander af te dwing nie. Dit versoen nie, dit skeur in twee. Dit is al wat hierdie uitspraak gaan bereik.” Die ANC het die beslissing verwelkom. “Ons stem saam met die hof dat die vertoon van die ou vlag die waardigheid van swart mense beskadig en dat diegene wat dit vertoon doelbewus onderdrukking oor bevryding kies,” het Pule Mabe, ANC-woordvoerder, gesê. “Die uitspraak is ŉ bevestiging van die ANC se standpunt dat die ou apartheidsvlag en ander apartheidsparafernalia verdelend is en ŉ hunkering na die lelike verlede verteenwoordig. Ons glo enige getrouheid aan apartheidsimbole ondermyn pogings om ŉ nuwe, demokratiese samelewing te bou, gegrond op die waardes van geregtigheid, gelykheid en vryheid.” Die DA het gesê die demokratiese vlag verteenwoordig alle Suid-Afrikaners en omvat die waardes van eenheid in diversiteit. “Die apartheidsvlag vorm deel van ons pynlike geskiedenis en moet gebruik word om op te voed en in te lig. ŉ Algehele verbod op die vlag sou toekomstige geslagte ontneem van die land se volle geskiedenis – ŉ geskiedenis wat ons nooit moet vergeet of herhaal nie. Dus is ŉ beperking op sy gebruik vir akademiese navorsing en joernalistieke doeleindes ŉ belangrike deel van die uitspraak,” het Annelie Lotriet, voorsitter van die DA se parlementêre koukus, gesê. Sy het gesê daar ís diegene wat die ou vlag wil misbruik en terugtrek na ŉ laer van rasse- en kulturele identiteit. “Dit verhinder maatskaplike samehorigheid en ondermyn die demokrasie.” Die parlementêre portefeuljekomitee oor sport, kuns en kultuur het gesê geen groep behoort meer apartheid en sy simbole te mis nie. “Die verdelende neigings van ŉ handjievol moenie gelykgestel word aan en met Afrikaners nie. Dit is uitsonderings,” het Beauty Dlulane, komiteevoorsitter, gesê. “Die beslissing versterk die komitee se siening dat ŉ groot aantal Suid-Afrikaners, Afrikaners ingesluit, die waardes van ŉ nuwe Suid-Afrika verwelkom en bereid is om te help.” Dlulane het gesê Suid-Afrikaners moet ŉ erfenis wat vrede en samehorigheid bevorder, verwelkom.