J. Heyward StL - CF,RF 10920041401301.000.423.9641Util Player Note
D. Keuchel Hou - SP 10441151203.079.207.982.45010SP New Player Note
J. Weaver LAA - SP 1027060000.006.006.000.00010-- Player Note
J. Hammel ChC - SP 1021180102.5710.296.433.86010-- Player Note
J. Niese NYM - SP 1021061000.007.716.431.29010-- New Player Note Die goue bielie!
moes dit mos darem die een of ander tyd doen: ’n
artikel laat verskyn
oor die merkwaardige plant wat hom sy naam gegee het! Want ’n
bielie van ’n
plant is die mielie beslis.. CHRISTOPHORUS
COLUMBUS, die Europese ontdekker van die Nuwe Wêreld, het dit stellig
nooit besef nie—dat die merkwaardige mielie, wat hy na Europa
gebring het, baie waardevoller sou word as al die speserye of goud
wat hy gehoop het om te vind.Hy
kon nie geweet het dat die voorgeskiedenis van die mielie oor sowat 8000
jaar strek nie. Boonop sou hy dalk verleë gewees het as hy
destyds die voorkennis gehad het oor vandag se gewildheid van ’n plant wat
ontwikkel is deur mense wat hy as arm en onbeskaaf beskou het.
As hy tot
in ons tyd kon gelewe het, sou hy bepaald verbaas gewees het oor die geweldige
omvang van mielie-verbouing—en hoe dit kosproduksie en bevolkingsaanwasse
regdeur die wêreld beïnvloed het.
Mielieplant met sy verskillende dele. Die mielie [Zea
mays ssp. mays] is
’n eenjarige somergraangewas en ’n lid van die grasfamilie. Blomme word
in afsonderlike bloeiwyses op dieselfde plant gedra. Die manlike blomme
kom voor in syare in ’n pluim aan die punt van die stam. Die mieliekop,
die vroulike bloeiwyse, word op ’n kort sytak gedra wat uit die oksel
van ’n blaar
groei. Die vroulike syare, wat in rye op die bloeias voorkom, bevat
gewoonlik elk net een vrugbare blom, wat slegs ’n stamper het. Dié
bestaan uit ’n vrugbeginsel, en ’n styl en ’n stempel wat nie van mekaar
onderskei kan word nie—hulle vorm een struktuur, wat die baard genoem
word. Die baard van die verskillende blomme groei mettertyd van
die punt van die kop af by die skutblare uit en is dan gereed om die
stuifmeel te ontvang. Kruisbestuiwing vind merendeels plaas omdat
stuifmeelstorting begin voordat die baard verskyn.
vereis ’n warm, sonnige omgewing met genoeg reên. Hulle is nie
bestand teen ryp nie. Dwarssnee
van die mieliepit
Die mieliepit is ’n tipiese grassaad—dit bevat ’n enkele saad.
Verskillende varieïteite wissel aanmerklik in grootte, vorm en kleur.
As ’n mens die pit in die dwarste deursny, vind jy: (1) die perikarp of
vrugwand, wat die pit omhul; (2) die aleuronderlaag, ’n sellaag wat ryk
aan proteïenes is; (3) die endosperm, wat die grootste gedeelte van die
pit vorm en meestal stysel asook ’n bietjie suiker bevat; (4) en die
kiem of embrio, wat ’n nuwe plant sal word as ’n mens die pit plant.
Hierdie kiem is ryk aan proteïenes en olie.
geskiedenis van die mielie
MIELIEPLANT, ’n soort reuse-gras, se spreekwoordelike wortels lê doer
in die gryse verlede in tropiese Mexiko. Die mielie is blykbaar
reeds uit ’n wilde gras veredel nog voor die opbloei van die pre-Spaanse
beskawings in Amerika—dus lank voordat die Spanjaarde hulle in daardie
wêrelddeel gevestig het.
Een kenner het al
selfs na die mielie verwys as ’n kulturele artefak, ’n egte
mensvervaardigde voorwêreldlike plant wat nie in die vrye natuur
bestaan nie en slegs kan oorleef as die mens dit saai en beskerm.
Daarteenoor het die kulturele kompleksiteit van die pre-Spaanse
beskawings ook sterk op die verbetering van die mielieplant gesteun.
Die eerste graansoort
wat deur die vroeë sogenaamde Mesoamerikaners "mak gemaak"
is, was egter blykbaar nie die mielie nie, maar so min of meer ’n familielid van kanarievoëlsaad. Maar teen 1400 vC is mielies al tot aan
albei kuste van Mexiko verbou en was die kulturele ontwaking van die
mense in daardie streke onderweg.
Vir die Maja, Inka en
Asteke van Sentraal- en Suid-Amerika was die mielie ’n stapelvoedsel.
Dit was prominent in hul kunste en godsdienstige seremonies.
Uitbeeldings van mielies is in die bouvalle van hul stede gevind en
mieliepitte in hul grafte gekry. Die Asteke het selfs die praktyk van
bemesting verstaan en het buitengewoon goeie graanoeste gehad.
Die Indiane van
Noord-Amerika het so vroeg as 700 nC mielies in die suidwestelike deel
van die vasteland geplant. Die graansoort het daarna stadig noord- en
ooswaarts onder die Indiane versprei.
ontdekkingsreisigers het dié graan van die Nuwe Wêreld na Spanje,
Frankryk en Italië gebring. Christophorus Columbus het eerste die
Europeërs daarmee laat kennis maak. Later is die lewens van die eerste
Europese koloniste in Amerika gered deur vriendelike Indiane wat in 1607
mielies na die doodhonger setlaars by Jamestown gebring het.
Die Indiane het die
witmense geleer hoe om mielies in hopies te plant deur dooie visse as
bemesting te gebruik. Die vinnige groei van die Amerikaanse kolonies was
in ’n groot mate aan die kweek van mielies te danke.
Die mielie is deur
seevaarders en ander reisigers oor die wêreld heen versprei en was teen
die einde van die sestiende eeu regoor die grootste deel van die
ontwikkelde wêreld ’n bekende gewas. ’n Chinese tekening van ’n soort
mielie dateer uit 1597.
Die bydrae wat dit in
Suid-Afrika as voedsel gelewer het, is op sigself onberekenbaar. Wat sou
talle van ons mense vandag nog gedoen het sonder hul porsie lekker
mieliepap in die oggend?
Die verbouing van mielies
MIELIESAAD word in die reël op reën-benatte landerye gesaai waar dit met ploeë in die
klam grond ingeploeg word. As dit hierna nog verder lekker reën, kan die jong mielieplante
Trouens, die mielieplant het taamlik water nodig en dit bly maar altyd
’n waagstuk om
mielies in gebiede te verbou wat aan gereelde droogtes onderhewig is (soos baie dele
van Suid-Afrika ongelukkig wel is). Selfs as daar genoeg besproeiingswater is, kan die
aanhoudende uitloging die grond só laat agteruitgaan dat dit tot wind-erosie en uiteindelike
woestyntoestande kan lei.
Die belangrikste voorwaartse stap in die verbouing van mielies was die bekendstelling van
bastermielies teen omstreeks 1933. Plantkundiges het reeds duisende basters ontwikkel
om die mielie-oeste in baie wêrelddele te verbeter. Die kruisbestuiwing van geselekteerde
plante lei tot ’n groter produksie as wat met die oorspronklike variëteite verkry kan word.
Basters dra egter nie hul verhoogde groeikrag aan hul nakomelinge oor nie, met die gevolg
dat moederstapels elke jaar gekruis moet word om ’n nuwe hoeveelheid bastersaad te
lewer. Dit word deur saadmaatskappye gedoen, asook deur sekere boere wat in die kweek
van bastersaad spesialiseer.
Die mielie word ongelukkig steeds deur ’n aantal plantparasiete en insekteplae geteister, wat
mielieboere erg kan tref as hulle nie met gifstowwe en ander middels bestry word nie.
’n Belangrike vonds in 1978 was die herontdekking in Mexiko van ’n soort meerjarige wilde
mielie wat as uitgesterf beskou is. Hierdie soort kan die grondslag vorm vir die
ontwikkeling van ’n plant wat nie jaar om jaar opnuut gesaai sal hoef te word nie.
meer onlangs was daar die beheerde verbastering of kruising REGS
van ’n mielie met ’n wilde Amerikaanse grassoort wat oostelike
gamagras genoem word. Oostelike gamagras het ’n poel gene wat baie vir
die mielie kan beteken, waaronder ’n weerstand teen koue en insekte,
asook besondere vermoëns om droogtes en oorstromings te weerstaan. Kyk
net hier hoe lyk só ’n grasserige mielie!
Gebruike van die mielieplant
mielieplant het ’n menigte gebruike. In ons land is selfs die blare vroeër dae gebruik om matrasse op te stop voordat klapperhaar algemeen in gebruik gekom het. In Amerika, die mielie se land van oorsprong, is slaapmatte, mandjies en selfs skoene ("mocassins") deur die ou Indiane van mielieblare gevleg.
En mieliestronke is uitgehol en as rookpype gebruik.
Mielieplante word vandag ook ná die oeste in landerye teruggeploeg waar hulle verrot en die grond verryk.
Maar dis natuurlik die mieliepit wat die grootste kommersiële waarde het. Baie tonne van veredelde mielie-variëteite wat
pit-opbrengs lewer, word jaarliks geoes. Die pitte word gebruik:
’n gemaalde vorm as mieliepap of in geprosseeerde kosse soos ander ontbytvoedsels—selfs springmielies is
’n belangrike lekkerny;
* in fabrieksprodukte soos bio-afbreekbare plastiekstowwe;
* word verwerk tot etanol-alkohol wat masjiene en motors kan aandryf;
* word verwerk tot
’n soet stroop wat suiker kan vervang in talle produkte van lekkergoed tot koeldrank;
* word verwerk tot veevoer—die dop van die pit het
’n hoë proteïen-inhoud en is ’n belangrike voer;
* word verwerk tot veeldoelige stysel wat self
’n bestanddeel in boumateriaal kan wees;
ekstrak van die kiem in die pit word as kookolie gebruik.
Amerikaners praat van die mielie as c o r n , ’n term wat op
baie ander plekke ter wêreld slegs vir koring gereserveer word. Daar
praat die mense van die mielie as maize. Ons eie benaming vir hierdie
graansoort kom van ver af—uit Portugees milho, ’n woord wat in
sekere stadiums ook
vir manna en later sorghum gebruik is. Die woord hou waarskynlik verband met
die Latynse woord mille, meervoud mil(l)ia, "duisend(e)", na
aanleiding van die duisende saadkorreltjies in ’n aar van byvoorbeeld
manna. By ons het Van Riebeeck al oor die mielie geskryf. Hy het
dit milie of mily gespel. Mielieproduserende
lande of wêrelddele
oor die lewering van mielies in 2009 deur die tien top-presteerders verskyn hieronder (gemeet in
miljoene tonne) . Kyk onder meer die geweldige verskil in die oeste van Suid-Afrika en die VSA.
Tien vernaamste mielieproduseerders 2009
Produksie (in miljoene tonne afgerond tot die naaste miljoen)
Bron: Food and Agriculture Organization of the United Nations, Statistics Division (2009). “Maize, rice and wheat : area harvested, production quantity, yield”. LINKS: Oestyd op ’n mielieland in
Columbia in die Amerikaanse staat Missouri. Die VSA is verreweg
die grootste mielieproduserende land op aarde..
Foto: Bruce Fritz
/ USDA / ARS
LINKS: Die pitte van die mielieplant loop deur onder allerhande
insekte wat die mielieboer ernstige skade kan berokken.
Weller / USDA / ARS
Mieliekoppe vir Afrika!
Free-Pictures-Photos.com Mielieverbouing in Suid-Afrika
MIELIES word op baie plekke in Suid-Afrika gesaai, die meeste op enorme plase met hoogs moderne werktuie. Tog is daar ook baie boere van die agtergeblewe gemeenskappe wat net genoeg daarvan plant om hul gesinne te onderhou.
Suid-Afrika se rykste mieliestreek word die someroesgebied genoem, en die groen gedeelte op die kaart langsaan dui hierdie saaigebied aan.
Dit het tradisioneel as ons land se Mieliedriehoek bekend gestaan, volgens sekere bronne ingesluit deur die dorpe Zastron, Mafeking en Machadodorp, waarvan die liggings ook op die kaart te sien is. Ander bronne dui die punte van die driehoek weer aan as Ladybrand in die Vrystaat, Mafikeng in Noordwes en Carolina in Mpumalanga. Tog verskil dit nie veel van die eersgenoemde drie punte nie en die presiese afbakening kan trouens geen geskilpunt meer wees nie.
Want in der waarheid is daar nie eens meer ’n driehoek nie.
Mettertyd het die grense van die gebied naamlik só verander dat dit vandag meer in die vorm van ’n vierkant is.
Hierdie someroesgebied is die groot mielieskuur van Suid-Afrika. By baie dorpe in die streek staan groot graansuiers vir die berging van die mielies, asook meulens waar dit gemaal word.
Mielies word in hierdie streek gevind omdat die mielie as ’n somergewas hier uitstekend aard—as die weer saamspeel, omdat dit uiteraard ’n goeie skeut water nodig het. En dan word dit natuurlik ook aangeplant omdat dit so gewild is by Suid-Afrikaners, nie die minste nie vir gebruik as mieliepap, maar ook as stampmielies, mieliesrys en selfs as springmielies.
Om die waarheid te sê word mielies nie deur net deur miljoene Suid-Afrikaners geniet nie, maar ook deur talle as onontbeerlik beskou en ons noem die mielie dus ons land se stapelvoedsel.