Demokrasie deur regspraakDie konstitusionele hof. Foto: Reint Dykema Deur Peet Bothma Suid-Afrika is op binneaarse voeding. Die daaglikse stapelvoedsel wat ŉ staat nodig het om te oorleef, die brood en botter van ŉ werkende demokrasie, is die land en sy mense ontneem. In die plek daarvan lewe ons in ŉ oorgereguleerde bestel wat deur ŉ warboel wette en subartikels, soos geïnterpreteer deur die land se howe, die daaglikse werking van die staat reguleer. Dit het ŉ vaste patroon begin word. Eers word die staatsrede omvergewerp, dan tree die veiligheidsmagte buite jurisdiksie op parlementêre grond op en dan word die grondwetlikheid van die proses deur een of ander opposisieparty in die hof getoets. Uitspraak word gelewer en reëls word neergelê – net om tydens die volgende jaar se staatsrede deur die speaker geminag te word. Die gevolg? Die howe word van vooraf genader en die hele proses word ŉ karousel van geregtelike rompslomp. In die jongste bedryf van dié makabere teater gaan die leier van die EFF, Julius Malema, hom opnuut wend tot die grondwethof om pligte wat deur die land se parlement nagekom moes word oor te neem. Nie alleen word die proses om die parlementêre reëls te verander weer eens na die howe geneem nie: Die plig van die parlement om in terme van ŉ opdrag van die grondwethof op te tree, word nogmaals getoets. Die EFF wil hê dat die hof die parlement moet verplig om pres. Jacob Zuma te dissiplineer, nadat laasgenoemde ingevolge ŉ vroeëre uitspraak deur dieselfde hof aangedui het dat hy sy plig as staatshoof in terme van die grondwet versuim het. Die hof het bevind dat Zuma nie die grondwet gehandhaaf, verdedig en gerespekteer het nie. Regskenners is van mening dat die EFF se aansoek nie suksesvol gaan wees nie. Die direkteur van die Sentrum vir Grondwetlike Regte, Phephelaphi Dube, sê indien die grondwethof uitspraak in die Zuma-aangeleentheid lewer, ŉ gevaarlike presedent geskep sal word. Dit sal die skeiding van magte tussen die wetgewende gesag, uitvoerende gesag en die regbank laat vervaag. Dit beteken dat as die hof die parlement se werk doen, die parlement die hof se werk sal kan begin doen. En dít wil ons nie hê nie. Nog ŉ voorbeeld van die oorregulering van die samelewing is die voorgestelde Wetsontwerp op die Voorkoming en Bestryding van Haatmisdade. Kenners is dit eens dat dié wet net so min voordeel vir harmonieuse rasseverhoudinge in die land gaan inhou as wat die doodstraf as afskrikmiddel vir moord dien. Dié wet is net nog ŉ stok in die hande van ŉ bang regering. Soos by talle vorige geleenthede is die konsepwet nie goed deurdink nie en dit blyk nou byvoorbeeld dat die dominee wat teen selfde-geslag huwelike predik, maklik vir tien jaar agter die tralies kan gaan sit. Dit is te verstane dat die ANC bang is. Die party is besig om stadig maar seker in duie te stort. ŉ Regering deur die howe is ongesond, maar tans is dit die land se enigste redding. Laat ons maar net hoop dit bly so en dat geregtigheid op die lang duur sal seëvier.