‘Gŉ geld vir armes, maar kontantbonus vir amptenary’Die tesourie wil sy salarisrekening oor die volgende drie jaar met R300 miljard besnoei. (Argieffoto: pixabay) Die regering se aanbod van ŉ kontantbonus van R978 per maand aan staatsdienswerkers is ŉ “voorwaardelike oorgawe weens dreigemente van staatsdiensvakbonde”. Dit is die mening van Geordin Hill-Lewis, die DA se woordvoerder oor finansies. Hy sê Suid-Afrikaners kan met reg vra waarvoor dié bonus betaal word. Hill-Lewis sê miljoene Suid-Afrikaners is hul werk kwyt en talle gesinne steier finansieel en dat ŉ maandelikse bonus vir elke staatsdienswerker bloot nie in hierdie stadium geregverdig kan word nie. Boonop is die lewering van noodsaaklike staatsdienste op ŉ laagtepunt. Luidens berigte het die regering, verteenwoordig deur die departement van staatsdiens en administrasie, sy aanbod van ŉ loonverhoging van 1,5% aan vakbondlede versoet deur hulle die maandelikse kontanttoelaag van R978 aan te bied. Die toelaag word beskou as soortgelyk aan ŉ bonus. “Die regering het onlangs die Covid-19-verligtingstoelaag van R350 per maand opgeskort. Die regering se boodskap aan die land blyk te wees dat “ons geen geld vir die armes het nie, maar maandelikse kontantbonusse vir staatsdienswerkers kan bekostig”,” sê hy. Staatsdienssalarisse word deur ŉ bindende driejaar-ooreenkoms tussen die staat as werkgewer en die vakbonde as verteenwoordiger van werkers bepaal, maar die minister van finansies, Tito Mboweni, het verlede jaar aangekondig dat geen salarisverhoging vir die volgende drie jaar aan staatsdiensamptenare toegestaan sal word nie. Dit is gedoen om staatsbesteding in te perk en stygende skuld in bedwang te bring. Die tesourie wil sy salarisrekening oor die volgende drie jaar met R300 miljard besnoei. Staatsdienswerkers se salarisse vir 2021-’22 beloop meer as R650 miljard rand en is die grootste uitgawe van die regering se algehele besteding. “Die kontanttoelaag is ŉ enorme tree terug om die staatsdiensrekening in te perk en fiskale dissipline af te dwing. Dit gaan minstens R15,6 miljard in bykomende besteding by ŉ reeds uiters gespanne begroting voeg,” sê Hill-Lewis. Hy sê die minister van finansies en sy eweknieë by staatsdiens en administrasie moet omvattende besonderhede bekend maak oor hoe daar vir die bonus betaal gaan word. Die DA stel voor dat die salarisse van diegene wat nie gedek word deur die beroepspesifieke bedeling nie, vir drie jaar gevries word. Dit sal ŉ besparing van R116,7 miljard teweeg bring. Die party stel ook voor dat die 66,3% van staatsdienswerkers wat wel deur die bedeling gedek word, inflasieverwante verhogings kry en dat sogenaamde miljoenêrbestuurders met 9 000 verminder word. Hill-Lewis sê op dié manier kan die salarisse van staatsdienswerkers in die voorste linies, soos verpleegsters, polisiebeamptes en maatskaplike werkers, steeds verbeter word. Die staatsdiens se koördinerende bedingingsraad (PSCBC) sê die partye het ŉ dooiepunt tydens onderhandelings bereik wat grootliks veroorsaak is deur die regering se standpunt dat hy nie gaan afwyk van ŉ 0%-verhoging nie. Daar is ooreengekom op ŉ tien dae lange fasiliteringsproses oor die aanbod. Die staat het Sondag sy hersiene aanbod ter tafel gelê. “Daar is egter ŉ embargo op die besonderhede van die aanbod omdat vakbonde, as deel van die fasiliteringsproses, nou die geleentheid moet kry om te konsulteer en ŉ mandaat van hul lede oor die aanbod te kry.” Volgens die PSCBC is die voorstel ŉ “wen-wen-aanbod” en dat dit hopelik enige verdere stappe, ook ŉ moontlike staking, sal stuit.