Daar is geen ontsnaproete of kortpaaie as jy treur nie. Dis die pad wat jy moet stap. Enduit. As jy êrens probeer kortpad vat, gaan jy maar net met ’n ompad terugkom op die treurpad. Daar is geen roetekaart vir treur nie, want treur strek nie van punt A na punt B en dan het jy gearriveer nie. Om dus te sê daar is bepaalde fases van rou voor genesing, is ’n vereenvoudiging. Rou is nie stappe wat jy moet deurwerk en dan is dit afgehandel nie.
Rou is eerder ’n proses wat soos die branders van die see aanhou uitspoel en weer terugtrek. Partykeer dink jy dat jy nou ’n bepaalde herinnering verwerk het, net om weer deur dieselfde brander omgeklits te word.
Sommige mense troos jou deur te sê dat tyd alle wonde heel, maar soms is dit na ’n jaar erger, omdat tyd juis verbygaan en die verlange al hoe erger raak. Partykeer kry ’n mens letterlik nie asem nie, so pyn jou borskas fisies van verlange. Miemie het dit so gestel: “Dit is beslis nie tyd wat dinge beter maak nie, eerder die mate waarin jy jouself toelaat om gesond en eerlik te rou.”
As jy nie jou intense routyd gebruik om tot nuwe insig en verdieping te kom nie, sleep jy jouself maar net uitsigloos voort en hoop dit sal eendag beter gaan. Routyd en die stilte en nadink wat daarmee saamloop, is noodsaaklik sodat jy weer regop kan staan op jou klein kolletjie aarde.
Wanneer jy jou dae vol maak met baie dinge, omdat jy eintlik die konfrontasie met jouself en jou eie pyn wil vermy, verpas jy die voorreg om deur die Heilige Gees self getroos te word. Vir ander mense lyk dit dalk of ’n mens dae lank passief sit en niks doen nie, maar ’n eerlike rouproses is allermins passief.
Om gesond te rou, vereis dat jy ook objektief na jouself moet kan kyk. Jy moet nie selfgesentreerd en selfbejammerend word nie. Andrew het eendag opgemerk: “Mamma moet nie altyd by dieselfde tannie huil nie.” Natuurlik is die versoeking daar om by ’n simpatieke persoon net oor jou eie swaarkry te praat. Dit kan die persoon later versmoor en laat terugdeins as jy aankom. Maak seker dat jy nie in ’n ongesonde roupatroon vasval nie. Soms is dit nodig om vir jouself te sê: “Nou dink jy mos in sirkels” of: “Hou op tob oor die oomblik van die dood of dinge waarop jy tog nooit antwoorde sal kry nie.”
’n Mens moet jouself so goed ken dat jy weet wanneer jy in ’n afwaartse spiraal ingaan. Keer jouself voor jy by daardie punt kom. Hou ’n dagboek en herlees jou eie gedagtes. Dis ’n goeie barometer van jou gemoedstoestand.
Gaan dit my nie eerder aftrek nie? Party noodsaaklike dinge is aanvanklik onmoontlik om te konfronteer, maar dis tog noodsaaklik om een of ander tyd daardeur te werk. ’n Mens weet self wanneer jy reg is daarvoor. ’n Vriendin het die laai met haar ma se juwele na haar dood net so in ’n roomysbak leeggemaak. Na ses jaar kan sy haarself nog nie sover kry om die bak oop te maak nie. Sy sal nog. Eendag. Gaan ons ooit ophou treur? Ek glo nie. Die pyn kry net ’n ander loop. Eers oorspoel dit elke sekonde van jou dag. Dis dáár in elke dink en doen. Selfs deur die nag. Of jy slaap of wakker lê. Alles is deurtrek met verlies. Soos die tyd aanstap, word die verlang dieper. Die pyn kronkel soos ’n breë pad dwarsdeur elke dag. Al die ander paaie sluit by hierdie pad aan. Gelukkig het elkeen van hierdie paadjies uitspanplekke waarby ons kan stilstaan op ons groot sirkelpad deur die lewe.
Ek doen een klein dingetjie op ’n slag. Ek beplan nie lank vooruit nie. Ek gebruik my energie bietjies-bietjies. Ek bel net as dit nodig is. As ek iemand se verjaarsdag vergeet, raak ek nie ontstig nie. Soms kanselleer ek selfs ’n gawe uitnodiging as ek nie genoeg geesteskrag daarvoor het nie.
Ek het kappertjiesaad by Millerspunt geoes en in ’n pot geplant. Toe die eerste kappertjie vanself sy roesrooi blare oopvou, was dit vir my ’n bevestiging van God se goedheid en sorg.