Portugal: Sosialiste wen volstrekte meerderheidAntonio Costa (Foto: PATRICIA DE MELO MOREIRA/AFP) Iets wat deesdae in Westerse demokrasieë die uitsondering is – dat een party met ŉ volstrekte meerderheid en sonder koalisievennote regeer – het nou in Portugal gebeur. Die Sosialiste en hulle leier, eerste minister Antonio Costa, kon in die pas afgelope parlementsverkiesing 42% van die stemme en 117 setels uit 230 setels verower, net genoeg vir die volstrekte meerderheid. Die Sosiaal-Demokratiese Party (PSD) kon slegs 28% en 71 setels verower. Meningspeilings het ŉ hewige stryd tussen die Sosialiste en die PSD voorspel en selfs ŉ regeringsverandering was moontlik. Ook aan die regterkant was daar ŉ oorwinnaar, naamlik die nuwe regs-populistiese party Chega met sy leier Andre Ventura wat 8% en 12 setels gekry het. Chega is die eerste keer in die parlement verteenwoordig en het uit die staanspoor die derde grootste party geword. Portugal is daarmee die laaste land in Europa wat nou ook ŉ verregse party in sy parlement het. Chega se opgang het veel te doen met die gebeure in Spanje, waar die verregse party Vox ook feitlik uit die niet verskyn het en ŉ asemrowende opgang gemaak het. Vox en sy leier, Francisco Abasal, het Chega en Ventura in die verkiesing sterk ondersteun. Anders as Vox, wat reeds op provinsiale en munisipale vlak deel van koalisies, is Chega in Portugal tans nog totaal geïsoleer deur die ander partye. Ander partye wat setels kon verower was die Liberale Inisiatief met 5% en agt setels asook twee verlinkse partye of alliansies met 4% en ses setels elk. Die Sosialiste het in ŉ wankelrige linkse koalisie met verskeie kleiner kommunistiese en verlinkse partye regeer. Die koalisie het weens twis oor die begroting uitmekaar gebreek en ŉ vervroegde verkiesing het nodig geword. Vir Portugal was die hooftema die afgelope jare hoe om deur die koronakrisis en die gelyklopende ekonomiese krisis te kom. Die land is sterk afhanklik van toerisme en ook die landbou is relatief belangrik, daarteenoor het die land geen noemenswaardige nywerhede nie. Die reusekoronahulpfonds van die Europese Unie was dus ook vir die land van groot betekenis en die regeringsvennote het oor die besteding van die geld koppe gestamp. Costa het effense sukses behaal met die land se ekonomiese oplewing en het pragmaties regeer, waarvoor die kiesers hom bedank het. Boonop verwissel jy in ŉ krisis nie perde nie, dus wou die meeste kiesers hou by dit wat hulle ken. Die verlinkse partye wat die begroting laat skipbreuk ly het, is dan ook deur die kiesers gestraf en het heelwat verloor in vergelyking met die vorige verkiesing. Portugal se politieke spektrum se oorwig lê tradisioneel links van die middel. Behalwe vir die sentristiese Sosiaal-Demokrate en die Liberales was daar net linkse en verlinkse partye in die parlement verteenwoordig. Met Chega se opgang is daar nou ŉ bietjie meer balans. Dit het te doen met die land se lang regse diktatorskap in die grootste deel van die 20ste eeu, wat eers in 1974 deur ŉ revolusie en staatsgreep beëindig is. Daarna was verregse partye en organisasies verbied en het in elk geval vir baie lank in onguns verval. Chega en Ventura staan egter in ŉ heel ander tradisie as die regses van destyds.