Home Legislation South African Qualifications Authority Act, 1995 (SePedi)
KANTORO YA MOPRESIDENTE
No 1521 4 Oktoboro 1995
MOLAO WA 58, 1995 MOLAO WA BOLAODI BJA MANGWALO A THUTO BJA AFRIKA BORWA, 1995
Se, ke tsebi�o ya gore Mopresidente o dumet�e Molao wo o latelago, wo o tsebi�wago bjalo ka tshedimo�o ka kakaret�o
Go kgont�ha t�wet�opele le tiragat�o ya Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba mme maikemi�et�ong ao gwa hlangwa Bolaodi bja Mangwalo a Thuto bja Afrika Borwa le go dumelela merero yeo e kgokaganego le seo.
(O saenilwe ke Mopresidente ka leleme la Seisemane)(O dumelet�we ka la 28 Setemere 1995)
OBEILWE ke Palamente ya Repapoliki ya Afrika Borwa ka mokgwa wo o latelago:-
Mo Molaong wo, ntle le ge seo se lebi�it�wego se hlalo�a ka mokgwa wo mongwe �
"Bolaodi" e ra Bolaodi bja Mangwalo a Thuto bja Afrika Borwa bjo bo hlamilwego ka seripa sa 3(viii)
"khamphani" e ra khamphani goba mohlakanelwa wo o tswalet�wego, t�eo di ngwadi�it�wego ka tlase ga molao wo mongwe le wo mongwe, mme di fana ka thuto le tlhahlo go ba�omi ba t�ona goba bareki;(v)
"Molaodi-Pharephare" e ra Molaodi-Pharephare wa Thuto;(I)
"Letona" e ra letona la Thuto mabapi le diripa t�a 4(2), 4(4), 4(5), 4(6), 5(1)9(c), 11, 13(2), 14 le 15(2), Letona la Thuto go tee le Letona la t�a Me�omo; (vi)
"Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba" e ra Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba leo le dumelet�wego ke Letona go ngwadi�a maemo a boset�haba le mangwalo a thuto; (vii)
"porofe�ene ya boruti�i yeo e beakant�wego" e ra mokgatlo goba mohlakanelwa wo e lego leloko la Khansele ya Setswalle sa Bo�omi sa Thuto yeo e hlamilwego go ya ka Molao wa Setswalle sa Bo�omi sa Thuto, 1993 (Molao wa 146 wa 1993), mme o dumelelwa ke Letona maikemi�et�ong a Molao; (ii)
"Tlhalo�o" e ra tlhalo�o ka molawana; (x)
"lengwalo la thuto " e ra tumelelo ya semolao ya go t�welela ga palo le mehuta yeo e nyakegago ya meputso le dinyakwa t�e dingwe magatong ao a it�ego a Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba bjalo ka ge go bewa ke makgotla ao a amegago ao a ngwadi�it�wego mabakeng ao ke Bolaodi bja Mangwalo a Thuto bja Afrika Borwa; (iv)
"ngwadi�wa" e ra go ngwadi�wa go ya ka Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba; (iii)
maemo" e ra ditlhalo�o t�eo di ngwadi�it�wego t�a dipoelo t�a thuto le tlhahlo le dinyakwa t�a tlhahlobo t�eo di sepelelanago le seo. (ix)
Maikemi�et�o a Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba
Maikemi�et�o a Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba ke go -
hlola legora leo le kopanego la boset�haba la dipoelo t�a thuto;
hlola phihlelelo go, tsela le t�welopele ka gare go thuto, tlhahlo le ditsela t�a go ithutela mo�omo;
kaonafat�a boleng bja thuto le tlhahlo;
oket�a lebelo la go bu�et�a morago kgethologanyo ya pele ka go thuto, tlhahlo le dikgoba t�a me�omo; ka go dira bjalo
gwa thu�a t�welet�o yeo e felet�ego ya methopo ya bokgoni bja baithuti le leago le ekonomi ya set�haba ka bophara.
Go hlangwa ga Bolaodi bja Mangwalo a Thuto bja Afrika Borwa
Mo go hlangwa setho sa molao seo se bit�wago Bolaodi bja Mangwalo a Thuto bja Afrika Borwa.
Tlhamo ya Bolaodi
(1) Bolaodi bo tla dirwa ke modulasetulo yo a tlago kgethwa go ya ka seripana sa (2), maloko ao a tlago kgethwa go ya ka diripana t�a (3) le (4) le mohlankedi-phethi�i yo a tlago kgethwa go ka seripana sa (7).
(2) Letona le tla kgetha motho yo a nago le maitemogelo le bokgoni mererong yeo e amanago le me�omo ya Boalodi, go ba modulasetulo wa Bolaodi.
(3) Letona le tla kgetha batho bao ba latelago bjalo ka maloko a Bolaodi, ka mokgwa wo o hlalo�wago go seripana sa (4) �
leloko le tee leo le kgethilwego ke Molaodi-pharephare;
leloko le tee leo le kgethilwego ke dihlogo t�a mafapha a thuto a diporofensi;
leloko le tee leo le kgethilwego ke Molaodi-pharephare: T�a Me�omo
leloko le tee leo le kgethilwego ke Lekgotla la Tlhahlo ya Boset�haba;
maloko a mabedi ao a kgethilwego ke mekgatlo ya boset�haba yeo e emelago bo�omi bo bo kopanego;
maloko a mabedi ao a kgethilwego ke mekgatlo ya boset�haba yeo e emelago kgwebo yeo e kopanego;
leloko le tee leo le kgethilwego ke Komiti ya Dihlogo t�a Yunibesithi yeo e hlamilwego ke seripa sa 6 sa Molao wa Yunibesithi, 1955 (Molao wa No 61 wa 1955);
leloko le tee leo le kgethilwego ke Komiti ya Dihlogo t�a Yunibesithi yeo e hlamilwego ke seripa sa 2 sa Molao wa Dithekinikone, 1993 (Molao wa No 125 wa 1993);
leloko le tee leo le kgethilwego ke lekgotla la boset�haba leo le emelago balaodi ba dikholet�he t�a boruti�i mme ba dumelelwa ke Letona mabapi le se;
leloko le tee leo le kgethilwego ke lekgotla la boset�haba leo le emelago balaodi ba dikholet�he t�a dithekinikale mme di dumelelwa ke Letona mabapi le se;
leloko le tee leo le kgethilwego ke lekgotla la boset�haba leo le emelago dikholet�he ntle le dikholet�he t�a boruti�i le dithekinikale mme di dumelelwa ke Letona mabapi le se;
leloko le tee leo le kgethilwego ke mekgatlo ya boset�haba yeo e emelago lefapha la thuto ya mathomo ya batho ba bagolo mme le dumelelwa ke Letona mabapi le se;
leloko le tee leo le kgethilwego ke mekgatlo ya boset�haba yeo e emelago lefapha la t�welet�o ya thuto ya motheo ya bana mme le dumelelwa ke Letona mabapi le se;
maloko a mabedi ao a khethilwego ke porofe�ene yeo e kopanego ya baruti�i
maloko a mabedi ao a kgethilwego ke mekgatlo ya boset�haba yeo e emelago bahlahleledi le bahlahli mme ba dumelelwa ke Letona mabapi le se;
leloko le tee leo le kgethilwego ke mekgatlo ya boset�haba yeo e emelago lefapha dinyakwa t�a thuto yeo e ikgethago mme le dumelelwa ke Letona mabapi le se;
Maloko ao a sa fetego a tshela ao a kgethilwego ke Letona ka go �omi�a matla a gagwe
Maloko ao a sa fetego a mabedi ao a kgethilwego ke Bolaodi ka go �omi�a matla a bjona mme a fetet�wa go Letona go dumelelwa.
(4) Go nyaka dikgetho bjalo ka ge go beilwe go seripana sa (3), Letona le tla nt�ha tsebi�o ka go Kuranta ya Mmu�o ka maikemi�et�o a gagwe a go thwala maloko a Bolaodi, mme o tla kgopela lekgotla goba mokgatlo wo mongwe le wo mongw e mo mafapheng ao a bolet�wego go seripana sa (3), go hlagi�a maina a batho bao, go ya ka maitemogelo le bokgoni mererong yeo e lego mabapi le me�omo ya Bolaodi, e ka bago ba�omi ba maleba go ka thwalwa bjalo ka maloko a Bolaodi, mme ge go hlagi�wa maina a bao ba kgethilwego, go tla �et�wa molao wa boemedi.
(5) Mabakeng a dikgetho t�eo di bolet�wego go temana ya (n) ya seripana sa (3), ga go na kgetho ya go feta motho o tee yeo e tlago dirwa ke mokgatlo goba kopano yenngwe le ye nngwe.
(6) Leloko la Bolaodi ntle le mohlankedi-phethi�i, le tla dula kantorong lebaka leo le sa fetego mengwaga ye meraro, bjalo ka ge go tla t�wa go Letona, nakong ya go thwalwa ga gagwe, mme leloko le ka nna la kgethwa gape go feti�et�a pele nako ya gagwe ya go dula kantorong ge nako ya gagwe ya mathomo e fetile.
(7) Letona ge a tlat�a sekgoba se sengwe le se sengwe o tla ela hloko ditlhalo�o t�a seripana sa (3)
(8) Maloko ao a bolet�wego mo go seripana sa (2) le (3), a tla re, ka tumelelo ya Letona, a kgetha motho yo a nago le bokgoni go ba mohlankedi-phethi�i mo mabakeng a mo�omo ao a tlago bewa ke Bolaodi ka tumelelo ya Letona , yeo e filwego go tee le Letona la t�a Matlotlo.
Me�omo ya Bolaodi
(1) Go ya ka ditlhalo�o t�a seripana sa (2), Bolaodi bo tla �
(i) hlokomela t�wet�opele ya Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba: le
(ii) go hlama le go kwalakwat�a melaotshepet�o le dinyakwa t�a -
go ngwadi�wa ga makgotla ao a nago le maikarabelo a go hlama maemo goba boleng bja thuto le tlhahlo: le
tumelelo ya makgotla ao a nago le maikarabelo a go ela hloko le go sekaseka diphihlelelo go ya ka maemo ao goba mangwalo a thuto:
hlokomela tiri�o ya Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba, go akaret�a le �
go ngwadi�wa le tumelelo ya makgotla ao a bolelwago go temana ya (a) le go fiwa ga me�omo:
go ngwadi�wa ga maemo a boset�haba le mangwalo a thuto:
magato a go netefat�a go sepelelana le melao ya tumelelo: le
magato a go netefat�a gore maemo le mangwalo a thuto ao a ngwadi�it�wego a phenkgi�ana le a bodit�habat�haba:
elet�a Letona mo mererong yeo e amago ngwadi�o ya maemo le mangwalo a thuto: le
maikarabelo a taolo ya matlotlo a Bolaodi.
(2). Bolaodi bo tla �ala morago maikemi�et�o a Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba bjalo ka ge go hlalo�it�we go seripa sa 2 mme bja dira me�omo ya Bolaodi bjalo ka ge go hlalo�it�we go seripana sa (1) �
morago ga go ikgokaganya le t�homi�anommogo ya mafapha a mmu�o, makgotla a mmu�o, dikhamphani, makgotla le ditlhangwa t�eo di nago le maikarabelo go thuto, tlhahlo le tumelelo ya maemo ao a tlago dumelelwa ke Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba:
go elwa hloko bokgoni bja Palamente le tlhakamelao ya porofensi go ya ka seripa sa 126 sa Molaotheo, le ditokelo, matla le me�omo ya makgotla a taolo a yunibesithi goba diyunibesithi le thekinikone goba dithekinikone bjalo ka ge go hlalo�it�we ka go wo mongwe le wo mongwe wa Palamente.
Me�omo ya mohlankedi-phethi�i
(1) Mohlankedi-phethi�i o tla �
ba le maikarabelo go Bolaodi go diragat�a mediro ya yona go ya ka Molao wo:
hlokomela bahlankedi le ba�omi ba Bolaodi: le
go ba mohlankedi wa t�a dit�helete t�a Bolaodi yo a nago le maikarabelo a go ngwala dit�helete t�eo di amogelwago, ditefelo le dithoto t�eo di �uthago t�eo di rekwago ke Bolaodi.
(2) Mohlankedi-phethi�i o tla thu�wa mo me�omong ya gagwe go ya ka seripana sa (1) ke bahlankedi le ba�omi bao ba Bolaodi go ya ka mo mohlankedi-phethi�i a ka laelago ka gona lebakeng le.
Matla a Bolaodi
Bolaodi bo ka hlama dikomiti mme bja kgetha batho bao e sego maloko a Bolaodi go dikomiti t�eo.
Bolaodi bo tla kgetha modulasetulo wa komiti ye nngwe le ye nngwe.
Bolaodi bo ka �walalanya goba bja aga komiti ka leswa
Bolaodi bo ka fa maatla a bjona, ntle le matla ao go bolelwago ka wona go seripa se, go ye nngwe le ye nngwe ya dikomiti, fela bo se t�eelwe matla ao a bo filego mme ka nako ye nngwe le ye nngwe bo ka t�ea matla ao.
Bolaodi bo ka fetola goba go beela thoko sephetho sa komiti yeo.
(2) Bolaodi bo ka rarolla dikgakgano mabapi le tiragat�o ya me�omo yeo e bolelwago go seripa sa 5.
(3) Bolaodi bo ka reka goba bja tlo�a dithoto.
(4) Bolaodi bo ka dira gore go dirwe dinyaki�i�o t�eo bo t�eago gore kemaswanedi a go dira me�omo ya bjona.
(5) Bolaodi bo tla dira mo�omo wo mongwe le wo mongwe wo Letona a tlago o laela wo o sepelelanago le Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba.
Dikopano t�a Bolaodi le dikomiti
(1) Dikopano t�a Bolaodi goba t�a dikomiti di tla swarwa ka dinako t�eo le mafelo ao modulasetulo wa Bolaodi goba komiti a ka di beago.
(2) Tshepet�o ya Bolaodi goba ya komiti e ka se �iti�we ke sekgoba seo se bulegilego mo go Bolaodi goba komiti, bjalo ka ge e le gore
(3) modulasetulo wa Bolaodi goba wa komiti ga a gona kopanong ya Bolaodi goba komiti, ge go le bjalo, maloko ao a lego gona a tla kgetha motho magareng a bona go dula setulo kopanong yeo.
(4) Bolaodi bo swanet�e go bea melao ya tshepet�o ya ditaba dikopanong t�a bjona goba dikopanong t�a komiti, go akaret�wa le khoramo ya dikopano t�eo.
Go tlogela kantoro ga maloko a Bolaodi
Modulasetulo goba leloko le lengwe le lengwe la Bolaodi ao go bolet�wego ka bona go seripa sa 4(3) ba tla tlogela kantoro ge �
dithoto t�a gagwe di t�erwe goba a tsena ka gare ga kwano le bao a ba kolotago;
e ba o okwa bjalo ka motho yo a �arakanego mogopolong go ya ka molao wo mongwe le wo mongwe;
a ile a se be gona dikopanong t�e tharo t�a go latelana t�a Bolaodi ntle le tumelelo go t�wa go Bolaodi;
a kgopela go itokolla ka go fa tsebi�o ka go ngwala go Letona; goba
nakong ya go ba gona ga gagwe kantorong, o ile a hwet�wa molato wa bosenyi mme wa i�wa kgolegong ntle le tefi�o.
Dit�helete t�a Bolaodi
(1) Dit�helete t�a Bolaodi di tla dirwa ke �
dit�helete t�eo di beilwego ke Palamente go t�welet�a maikemi�et�o a Bolaodi;
dit�helete t�eo di amoget�wego ke Bolaodi go ya ka melawana ya seripa sa 14;
dit�helete t�eo di hwedit�wego ka dikadimo t�eo di dirilwego ke Bolaodi ka tumelelo ya Letona, yeo e filwego go tee le Letona la t�a Matlotlo;
dimpho, diabelwa goba diroyalithi t�eo di amoget�wego ke Bolaodi; le
ma�okot�o a dipeelet�o t�a poloko
(2) Bolaodi bo tla nt�ha t�helete ya ditshenyegelo t�a me�omo ya yona.
(a) Bolaodi mo ngwageng wo mongwe le wo mongwe wa dit�helete, ka nako yeo le ka mokgwa wo Letona le ka kganyogago ka gona, bo tla tli�a ditatamente t�a ditekanyet�o t�a letseno le ditshenyegelo t�a ngwaga wo o thomago go Letona gore di dumelelwe.
(b) Dit�helete t�eo di bolet�wego go seripana sa (1)(a) di tla �omi�wa ke Bolaodi go ya ka setatamente seo se dumelet�wego sa temana ya (a), mme t�helete yeo e sa �omi�wago e tla feti�et�wa pele go letseno la ngwaga wa dit�helete wo o latelago.
(4) Go ya ka ditlhalo�o t�a seripana (3)(b), Bolaodi bo ka beelet�a seripa se sengwe le se sengwe sa dit�helete t�a bjona, bjalo ka ge Letona, go tee le Letona la t�a Matlotlo ba ka dumela.
(5) Bolaodi bo ka lefi�a goba bja feti�a ditefelo t�a -
go dumelelwa ga ngwadi�o goba tumelelo; le
ditirelo t�eo di fiwago ke Bolaodi
Bahlankedi le ba�omi ba Bolaodi
Bolaodi bo ka, go ya ka mabaka a mo�omo ao a beilwego ke Bolaodi ka tumelelo ya Letona, go tee le Letona la t�a Matlotlo, kgetha bahlankedi le ba�omi bjalo ka ge Bolaodi bo ka bona go le bohlokwa go phethagat�a me�omo ya bjona go ya ka Molao wo.
Dithu�atiro (allowances) le megolo ya maloko a Bolaodi le dikomiti
Modulasetulo, leloko le lengwe le le lengwe la Bolaodi le motho yo mongwe le yo mongwe yo a kgethilwego bjalo ka leloko la komiti ka tlase ga seripa sa 7(1) yo a sego mo�omong wa lebaka ka moka wa mmu�o, a ka lefelwa ke Bolaodi, me�omong yeo a e dirago mabapi le merero ya Bolaodi goba komiti �
ditshenyegelo t�a maeto le dithu�atiro t�e dingwe; le
lebakeng la modulasetulo wa Bolaodi, go ka ba le koket�o ya mogolo go ya mo Letona, go tee le Letona la t�a Matlotlo ba ka bonago.
Tshenko ya dipuku le pego ya ngwaga
(1) Dipuku t�a diakhaonto le ditatamente t�a dit�helete t�a Bolaodi di tla tsinkelwa ke Radipuku-Pharephare mafelelong a ngwaga wo mongwe le wo mongwe wa dit�helete.
(2) Bolaodi bo swanet�e go hlagi�a, pele ga dikgwedi t�e tshelelago morago ga phelet�ong ya ngwaga wo mongwe le wo mongwe wa dit�helete, pego go Letona ka mokgwa wo Letona le nyakago ka gona mo mo�omong wa bjona nakong ya ngwaga wa dit�helete, go akaret�a le letlakala la t�hadi�o leo le sekasekilwego ke ba dipuku le setatamente sa letseno le ditshenyegelo.
(3) Letona le tla hlagi�a dikgati�o t�a pego, go akaret�a le letlakala la t�hadi�o le setatamente sa letseno le ditshenyegelo t�eo di bolelwago go seripana sa (2), ka Palamenteng lebakeng la mat�at�i a 14 morago ga go amogela pego yeo ge e le gore Palamente e dut�e setlheng sa ka mehla, goba ge Palamente e sa dula ga mehleng, e tla ba mat�at�i a 14 morago ga go thoma ga setlha sa mehleng.
Bolaodi, ka tumelelo ya Letona, bo ka hlama melawana mabapi le �
morero wo mongwe le wo mongwe wo, go ya ka Molao wo, o swanet�e goba o dumelet�e go hlangwa:
dit�helete t�eo di lefelwago Bolaodi t�a merero yeo go bolelwago ka yona go seripa sa10(5)(a) le (b); le
morero wo mongwe le wo mongwe wo o swanet�ego go laolwa goba o nyakega go diragat�a ditlhalo�o t�a Molao wo.
Ditlhalo�o t�a lebaka la diphethogo t�a makgotla ao a lego gona
(1) Lekgotla le lengwe le le lengwe leo le tlhamilwego ka molao leo le dirago me�omo ya go swana le ya Bolaodi bjalo ka ge go hlalo�it�we go seripa sa 5 le tla t�wela pele go dira me�omo yeo go fihlela lekgotla leo le fedi�wa goba me�omo ya lona e fetolwa ke molao.
(2) Ga go lekgotla leo le hlalo�it�wego go seripana sa (1) le tlago fedi�wa goba me�omo ya lekgotla le lengwe le le lengwe le le bjalo ya fetolwa pele ga ge Bolaodi le lekgotla bobedi di senkile ditlamorago t�a phedi�o goba phetogo yeo le tiragat�o ya Legora la Mangwalo a Thuto la Boset�haba mme ba dirile dit�hi�inyo go Letona.
(3) Seripa se se ka se diri�we go lekgotla le le lengwe le le lengwe leo le hlamilwego ka molao wa poraebete wa Yunibesithi.
Leina le le kopana
Molao wo o tla bit�wa Molao wa Bolaodi bja Mangwalo a Thuto bja Afrika Borwa.