Hoe werk "rein" & "onrein" - en wat is die betekenis daarvan vir vandag? - Bybelskool vir Bereane
Hoe werk "rein" & "onrein" – en wat is die betekenis daarvan vir vandag?
Hoe is daar bepaal of iets "rein" of "onrein" in die Bybelse tyd is? Waarom was daar hierdie kategorieë gebruik? Wat was die konsekwensies hiervan? En dalk nog belangriker: Wat beteken dit vir ons vandag?
Die kategorieë "rein" en "onrein" was waardesisteme waarmee mense in die Bybelse tyd hulle leefwêreld mee georienteer het. Hulle het hierdeur gesorg dat alles in plek is en dat daar plek is vir alles…
Kriteria wat bepaal of iets rein of onrein is.
Pas dit binne die grense?
Pas dit binne die skeppingsorde?
Of neem byvoorbeeld voëls. Vir 'n voëlsoort om rein te wees moes dit kon vlieg. Daarom is volstruise wat hul op die grond bevind, onrein. Vir 'n voël om rein te wees, moes dit verder die dieet van voëls volg, naamlik saad eet. Daarom is alle roofvoëls wat vleis eet, onrein.
Soogdiere is geskep vir die vasteland. 'n Vark wat dus die heeltyd in die modder wil gaan rol, moet nie verbaas wees as dit onrein verklaar word nie.
Pas dit in by wat "normaal" is?
In aansluiting met die vraag of iets inpas by die skeppingsorde, moes daar dus gevra word of dit inpas met wat as normaal beskou word.
Dit is om dieselfde rede waarom jy slegs 'n lam sonder liggaamsgebrek as 'n offer vir die Here sou bring: 'n Lam met 'n liggaamsgebrek het afgewyk van "normaal" en was dus onrein.
Jy kan agterkom dat hierdie drie vrae dus ook redelik gereeld mekaar oorvleuel het. 'n Krap hou nie by die grense van water en vasteland nie, en pas gevolglik ook nie in by die skeppingsorde nie. Melaatsheid pas nie in by wat normaal is nie, en die afskeiding oorskry ook die grense van die liggaam…
Wat wil "rein" en "onrein" bereik?
Dít gesê, kan 'n mens wel sien dat daar 'n rasionaal agter sommige van die reinheidswette is. Een van die eerstes wat in mens se kop opkom is dat dit gegee is ter wille van die gesondheid van die volk.
Reinheidswette wat bepaal het hoe en waar 'n mens mag ontlas (Deut 23:9-14), het uiteraard die higiëne en die gesondheid van die volk op die hart gedra. So ook het reinheidswette wat gehandel het oor velsiektes (Lev 13:1-14:57), bloot probeer om die uitbreek van 'n pandemie te voorkom. Mense het naby aan mekaar geleef en mediese kennis was beperk. Die groep se voortbestaan moes verseker word. Om dieselfde rede was die aanraking van lyke streng gereguleer (Num 5:2), omdat dit ook met baie siektes kon gepaardgaan.
Verder het reinheidswette gehelp om die volk van God te kontrasteer met die heidennasies van die omgewing. In die Kanaänitiese godsdienste was tempelprostitusie algemeen. Die fertiliteitsgodsdienste het veroorsaak dat die seksuele sinoniem geword het met die aanbidding van hulle gode by die tempel.
Om daardie rede lê die wette van Israel groot klem op die reinheid van geslagsdele. As jy 'n saadstorting gehad het, gemenstrueer het of enige ander soort afskyding gehad het, was jy onrein en gediskwalifiseer van deelname by die tempel. Dit moes vir almal duidelik wees dat daar geen seksuele konnotasie was met die aanbidding van Yahwe in sý tempel nie.
Wat was die konsekwensie van onreinheid?
Dit is dan ook veelseggend dat Jesus sy bediening op hierdie mense toespits. Hy genees melaatses, kreupeles en 'n klomp individue – soos die vrou wat aan bloedvloeing gely het – wat as gevolg van reinheidswette gediskwalifiseer en uitgesluit is.
Dit is nie net Jesus wat tot hierdie mense se redding gekom het nie, maar ook sy volgelinge. Neem byvoorbeeld Filippus se gebaar van aanvaarding (doop) teenoor die ontmande Etiopiër. Die feit dat hy ontman was (sy fisiese gebrek het nie ingepas in wat "normaal" is nie), het hom verhoed om in die tempel te mag aanbid. Sy vraag "Wat verhinder my om gedoop te word?", verklap dat hy ook van Filippus verwerping verwag. Waarop Filippus die teenoorgestelde doen!
Wat is die betekenis vir ons vandag?
Met bogenoemde in gedagte, kom ons kyk watter betekenis ons vir ons vandag uit teksgedeeltes kan haal wat handel oor "rein" en "onrein":