David B Roberts, King's College in Londen
Prinses Latifa, die dogter van die heerser van Dubai, Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum, het onlangs in 'n video-opname gesê sy word gevange gehou deur haar familie. Abaca Press / Alamy Stock Foto
Toe die Jordaanse koninklike familie op 11 April byeengekom om 100 jaar sedert die koninkryk se stigting te vier, was dit 'n beeld van dinastiese eenheid. Naas koning Abdullah was sy halfbroer, die voormalige kroonprins Hamzah bin al-Hussein, wat net dae gelede onder huisarres geplaas is, na aanleiding van wat in die wêreldpers as 'n "staatsgreep poging". Die koning onderhoude gegee om die buitewêreld te verseker dat alles goed gaan en dat die voormalige erfgenaam van die Jordaanse troon hom sy lojaliteit aangebied het.
In geen ander gebied van die wêreld oorheers koninklike families die politiek soveel soos in die Midde-Ooste nie. Ses van die state op die Arabiese skiereiland is monargieë, net soos Jordanië en Marokko. Koninklikes regeer nie net in hierdie state nie, maar in die meeste gevalle domineer lede van die koninklike familie posisies van invloed in die regering en sakesektor.
Hierdie voorkoms van absolute monargieë in die Midde-Ooste het geleerdes al dekades lank verbaas. Baie het ietwat arrogant aangeneem dat hierdie regeringswyses sou uitsterf soos die state gemoderniseer en 'onvermydelik' die Westerse model gevolg, republieke geword of die grondwetlike monargiemodel aanvaar. Tog het die monargieë redelik veerkragtig geblyk.
Tydens die seismiese streeksomwenteling van die Arabiese Lente vanaf 2010, is 'n aantal republieke deur rewolusie verpletter. Maar hoewel verskeie monargieë aansienlike betogings verduur het, het niemand geval nie - en min mense het regtig in lewensgevaar gekyk.
Hoe hou die monargieë vas?
Die ondersoek na die wortels van hierdie veerkragtigheid het gelei tot a sarsie geleerdheid. Sommige geleerdes het aangevoer dat monargieë kultureel of andersins plaaslik ingestel is en bloot in die algemene stamerfenisse pas. Ander het voorgestel dat monargieë doeltreffender is om opposisie te beheer of dat hulle hul pad na relatiewe stabiliteit onderdruk.
Maar sulke verklarings sukkel om die geskiedenis van die streek aan te spreek. Enige gevoel van 'n spesiale voorliefde in die Midde-Ooste vir monargie is sny deur die realiteit dat baie monargieë die afgelope eeu of wat geval het, soos in Egipte, Tunisië, Irak, Noord-Jemen, Suid-Arabië, Libië en Iran.
'N Meer oortuigende verklaring lê waarskynlik elders. Vir die Golf-monargieë is dit moeilik om weg te kom van die transformerende impak van gigantiese vlakke van koolwaterstofbronne.
Rykdom alleen is ver van 'n wondermiddel - vra maar vir burgers in Irak, Iran of Venezuela. Maar die noukeurige en effektiewe verdeling van welvaart was sekerlik 'n kritieke faktor vergelykende stabiliteit in die monargieë te bewerkstellig. Nie net dit nie, maar alle monargieë beklee belangrike geostrategiese plekke. As sodanig trek hulle waarskynlik voordeel uit die ondersteuning van invloedryke eksterne state om die status quo te handhaaf - insluitende die VSA in die geval van die Golfmonargieë en Jordanië, en Frankryk in die geval van Marokko.
Die konings en emirs van hierdie state word nie verkies nie, en kritiek op hulle of hul posisie is gewoonlik 'n helderrooi streep wat die burgers nie oorskry nie. Nogtans is dit nie despote nie, en regeer hulle dikwels met 'n verrassende mate van steun vanuit 'n verskeidenheid kiesafdelings.
Inderdaad, die meeste koninklike elite het stelsels geskep om hulself op die toppunt van rykdom te plaas of herverdelingskemas te bevoordeel wat in die staat se politieke ekonomie ingebak word. Dit beteken dat hulle sterk en soms uiteenlopende groepe individue en strukture in die samelewing geskep het wat steeds afhanklik is van die status quo waaruit hulle voordeel trek.
Hierdie voordele wissel van land tot land. Monarge in die Golf hou lank toesig oor sommige van die wêreld se vrygewigste welsynstaat stelsels, sowel as lae belastingkoerse, soms eksplisiete beloftes van werk in die owerheidsektor en 'n aantal subsidies. Net so word in Jordanië al lank aangevoer dat elites regeringshandouts en begunstiging om die steun in sleutelkringkringe te bevorder.
Stoor probleme op
Hierdie stelsel werk al dekades lank, maar kom onder toenemende druk. Die kernprobleem waarmee die monargieë te kampe het, al is dit in verskillende mate, is waarskynlik dat hul ekonomieë as rentekonomieë geklassifiseer word. Dit beteken dat 'n relatief klein persentasie van die bevolking in werklikheid betrokke is by die maak van die meerderheid van die staat se inkomste, wat geneig is om afkomstig te wees van onttrekkende nywerhede (olie, gas, minerale) of internasionale steun.
Die voor die hand liggende kwessies hier is dat hierdie hulpbronne beperk is en onderhewig is aan die sterk verskuifende vraag en pryse. Die invloed van byvoorbeeld koolwaterstowwe op plaaslike ekonomieë is so deurdringend dat dit die opkoms van 'n outonome, funksionerende ekonomie belemmer. Oor die algemeen beteken dit dat die staat se BBP rondbukel volgens faktore wat buite die staat se beheer is, wat al lank verwoes het met regerings wat daarna streef om 'n volhoubare, duidelike langtermynbegroting op te stel.
Die generering van hierdie ekonomieë sonder om op hierdie soort basiese inkomste te vertrou, is al generasies lank 'n doel. Die resultate toon dat state nie sinvol diversifiseer nie, tensy hulle gedwing word - en selfs as die putte feitlik droog word, skakel hulle, soos Bahrein, oor na vertrou oor ander monargieë vir finansiële ondersteuning.
Die onlangse elite-krisis en mini-krisis in Jordanië is waarskynlik gewortel in presies hierdie soort ekonomiese bekommernisse. Maar as onlangse verslae geglo moet word, is die gesinsgeveg is opgelos, die orde is herstel en - voorlopig - blyk dit dat die status quo oorleef het.
David B Roberts, Medeprofessor, Skool vir Veiligheidstudies, King's College London
Wanneer gaan dinge weer normaal wees? Dit is wat almal blykbaar vra, wat verstaanbaar is gegewe die pyn en opoffering wat baie die afgelope 18 maande verduur het.
In die verlede was dit meestal te danke aan oorerflike stelsels wat die mag toegeken het aan konings en here en ander, wat dikwels nie die intellektuele of morele vermoë gehad het om hul mag goed te gebruik nie.