[Resensie] Tainted heroes daag kykers se verwysingsraamwerk uitAfriForum/Facebook Daar is ŉ vreemde vergelyking te tref tussen die pas vrygestelde film Tainted Heroes, en die bekende, klassieke storie uitgebeeld in die film The Lion, The Witch and The Wardrobe. In laasgenoemde ontdek vier kinders ŉ versteekte deur in ŉ klerekas, waardeur hulle ontsnap na ŉ wêreld wat hulle nie geweet het bestaan nie. As ŉ mens na Tainted Heroes kyk, kry jy amper dieselfde gevoel. Jy leer ken ŉ wêreld – of minstens ŉ kant van die wêreld – wat voorheen vir jou grootliks onbekend was. “Ontsnap” sou wel, in die geval van Tainted Heroes, ŉ onvanpaste beskrywing wees. Inteendeel: Dié film, ŉ eerste vir Forum Films, die burgerregte-organisasie AfriForum se filmproduksiehuis, konfronteer jou met feite waarmee jy liefs nie gekonfronteer sou wou wees nie. Dit vertel ŉ derde kant van ŉ bekende verhaal. Die meeste van ons lesers wat hierdie resensie lees, is waarskynlik goed vertroud met “ons” kant van die Suid-Afrikaanse geskiedenis. Te danke aan geskiedenisboeke en ŉ ANC-bewind is ons net so vertroud met die regerende party se kant van die land se geskiedenis. Maar die derde kant is die deel van die legkaart waarmee Tainted Heroes jou konfronteer. Tainted Heroes is nie ŉ wit teenoor swart-verhaal soos ŉ mens vooraf verwag nie. As dié verwagting jou sou keer om die film te gaan kyk, wees dus gerus dat dit nie net nóg ŉ stuk “wit propaganda” is nie. Die film skets die prentjie van die Suid-Afrikaanse geskiedenis vanaf die Soweto-studenteopstande in 1976, tot na die inhuldiging van oudpresident Nelson Mandela in 1994. Die ANC se “people’s war”-strategie kom veral onder die loep. Beeldmateriaal, getuienisse, verhale en statistiek in die film vertel die storie van gewelddadige aanvalle op mededingende bevrydingsorganisasies soos Inkatha, die Black Consciousness Movement, die PAC en Azapo – alles met die doel om die ANC as die alleenverteenwoordiger van swart mense te vestig. Die term “dokumentêr” is gepas; tog ook onvanpas. Hoewel die film ŉ stuk geskiedenis in dokumentêre styl uitbeeld, is daar nie sprake van ŉ feitelike in oënskou neem soos normaalweg die geval is met ŉ dokumentêre produk nie. Daarvoor is die grafika, videomateriaal en meesleurende “storielyn” te werklik en skokkend. Tog kry Forum Films dit in Tainted Heroes reg om die kyker nie te oorweldig met emosie en skokkende tonele nie. Die fokus is op kwaliteit onderhoude met geloofwaardige persone soos Strike Thokoane (ŉ leier van die Black Consciousness Movement en adjunkpresident van Azapo), Anthea Jeffery (outeur van die boek People’s War, New Light on the Struggle for South Africa, waarop baie van die inligting in die film gebaseer is) en Tony Leon (voormalige leier van die DA). Infografika en die stem van die verteller verseker dat die kyker se aandag bly by die harde feite. Slim videoredigeringstegnieke verseker dat die dikwels grafiese en skokkende videomateriaal uit die tydperk 1976 tot 1994 (waarvan baie nog nooit gesien is nie) die kyker op ŉ effense afstand hou; terselfdertyd werk dit vindingryk met beeldmateriaal wat, weens die ouderdom daarvan, nie van goeie gehalte is nie. Tainted Heroes bly ŉ mens by en laat jou wakker lê. Nie weens die ontstellende en donker aard daarvan nie, maar weens die feite waarmee jou verwysingsraamwerk gekonfronteer word. Forum Films kan hulself op die skouer klop met dié eerste produk uit hul ateljees. Met ŉ tema soos hierdie kon hulle baie maklik in die slaggat trap om lesers te manipuleer met emosie en melodrama, maar dis glad nie die geval nie – inteendeel: die film hou die kyker op ŉ professionele afstand. Die regisseur van die film, Elrich Yssel, verdien spesiale vermelding. Onthou gerus dié talentvolle jong man se naam. Tainted Heroes gaan sonder twyfel wye kritiek en uiteenlopende menings ontlok, en ek glo dis presies wat hulle hiermee wou bereik. Selfs dié wat dit kyk en nie met die standpunte daarin saamstem nie, sal moet erken dat hulle minstens tot ŉ mate anders dink oor ŉ “bekende” stuk Suid-Afrikaanse geskiedenis.