Avontuur by Eersteling – Lekkervurigeaffêre
My Afrikaans, Skryf Safari, Sommer net, Spring op die Bus
Avontuur by Eersteling
Date: October 25, 2018Author: Lekkervurigeaffêre 95 Comments
Die hele wêreld en sy familie weet, ek bly in Poloniekwane ter wille van ekonomiese oorlewing. My hart woon in Graaff-Reinet in die mooie Ooskaap se Camdeboo, waar ek die Towerinne later op ons reis, wel deeglik gaan onthaal. Daar is egter 'n stukkie van my hart wat warm klop oor 'n plek buite Polokwane.
Ons het so paar uur na die groot sing by OR Tambo, rustyd gehad, so van na middagete af. Ek, Una, Kameel, Seegogga en Positief het per ongeluk op Scrapy se Elonmusk-vlieger afgekom. Ons wou weet hoe voel dit om blitsig van een plek na die ander te kon reis. Toe fluister ek vir my vier towerin maats of hulle gou iewers heen wil gaan. Soos dit maar met ons gaan, sê al vier dadelik ja. Blitsig is ons vasgespe en ons vlieg daar weg.
"Waar gaan ons," giggel Una.
"Ons gaan gou kuier waar ek die lekkerste nog in Polokwane gebly het," belowe ek en druk koördinate in.
Terwyl ons so al met die N1 langs noord vlieg, vertel ek so bietjie geskiedenis terwyl ons oor bakens vlieg. Ons was bangerig om supersonies vinnig te vlieg, toe vertel ons die slim voertuig wat ons wil sien. So het ons darem hier en daar onderweg na ons bestemming stadig gesweef. Soos 'n wafferse toergids vertel ek:
"Sowat 18 km voor Mokopane is 'n stilhouplek. Moorddrif. In September 1854 is twee groepe Voortrekkers sowat 33 siele, op reis saam met Hermanus Potgieter, hier deur die Tlou stam, met Makapaan as hoofman, aangeval en uitgemoor. Kinders se koppe is teen 'n boom vergruis. In 'n wraakaanval is 2000 van die Tlou in die Makapaansgatgrotte vasgekeer deur die Boere.
Die Nylstroom,nou bekend as Mohalakwena (Plek van die vreeslike krokodil). Potgietersrus (nou Mokopane, Scrapy se tuisdorp in Suid-Afrika) was vernoem na Kommandant Generaal Piet Potgieter wat by Makapaansgat dood is tydens 'n wraakaanval op die Tlou volk na Moorddrif. Die dorp is op 25 September 1858 gestig. Dis geleë op die vloer van 'n woudagtige pas, die roete noordwes na die bosveld
Veertien kilometer noord op die plaas wat jare gelede aan G R Peppercorn behoort het, lê die Makapaansgat grotte. Die grotte lê in 'n asemrowende kloof waarvan die hange besaai is met aalwyne, euphorbias en bome. Aan sy regterkant word die kloof ommuur met bloedrooi sandsteenkranse. Hierdie vorm die agtergrond vir die mensdom se geskiedenis en ook 'n bloeddorstige verlede."
Gou is ons by die berge buite Potgietersrus. Ek vertel verder:
"Makapaansgat het kolossale grotte. Daar is twee hoofingange, die een bokant die ander, hulle loop skuins af in mekaar in en reuse sale tak uit die gange. Klip versperrings, as van lang vergane vure en sinistere herinneringe is al wat van die oorlog bly.
Die grotte is deeglik deur argeoloë omgedolwe en ontdekkings uit die Upper Chelles Acheul tydperk ver onder die vlak van die Vroeë Steentydperk. Die grotte het na die Moorddrif aanval die skuiling geword van die Tlou volk onder leiding van Makapaan.
Die grotte het skuiling gebied, daar was volop water en bêreplek vir graan. Genoeg om hulle tydens enige beleg, veilig en versorg te hou. Of so het hulle geglo. 'n Strafkommando onder leiding van Piet Potgieter het die Tloustam in die grotte vasgekeer. 'n Groteske brutale stryd het gevolg. Die gewapende Tlou soldate het onophoudelik uit die donker grotte bly vuur. Enigeen wat gewaag het om te nader was 'n duidelike teiken in die 600m by 150m openinge.
Op 6 November 1854, is Kmdt Genl. Piet Potgieter self noodlottig getref toe hy ondersoek gaan instel het by die grot se ingang. 'n Brawe veldkornet, die 29-jarige Paul Kruger het sy lyk weggesleep.
Vir 30 dae is die grot aangeval. Kommando lede het later die grot bestorm en wat hulle gevind het is 'n toneel van dood, die reuk van ontbinding het alles deurtrek. 1500 van die stamlede is dood aan dors en verhongering, net 'n handvol het ontsnap. Makapaan wat onder 'n bees se maag vasgemaak is, en in gedwonge 'n stormloop van beeste grot uit, het ook weggekom, om soos legende dit het, nie die verwoesting van sy stam te kon verwerk nie, en later selfmoord pleeg. Hier stop die mens se omgang met die grotte, en vandag is dit duiwe en vlermuise se gefladder wat die stilte verbreek."
My maats sit tjoepstil.
"Dis vreeslike geskiedenis" sê Seegogga.
Ons almal is effe betraand. Ek haal so plat botteltjie uit my sak. "Kry 'n doppie bosveld mampoer, dit help. "Net 'n proppie hoor," waarsku ek. Ons snak na ons asems. Batterysuur sterk is die proppies. Ons hoes en proes en toe die asems terug is, stel Positief voor ons sluk gou 'n tweede een, blykbaar proe dit dan beter. Ons maak toe so…dis nie waar nie.
Hoesend en proesend, vlieg ons verder noord met die die Ysterbergpas langs. Dit is deel van die Strydpoortberge, 1297m bo seespieël. Die Bosveld se hoëveld val voor jou oop. Net deur die pas draai 'n grondpad regs uit. 'n Bord 'Eersteling Monument' wink jou om af te draai.
Ek vertel terwyl ons laag en stadiger vlieg, dat my maats alles kan sien en ervaar:
"Edward Button het in 1871 die eerste kleim vir goud hier afgesteek. Dit is na Du Preez aan hom 'n stuk goud gewys het en hy (Button) die plaas vir $50 gekoop het en mynregte geregistreer het.
Die smeltertoring van Aberdeen graniet, staan majestueus op 'n klein bultjie omvou deur die kranse van die Ysterberg, die begin van die Strydpoort berge. Rug aan rug met Makapaansgatgrotte.
Die toring was op 'n tyd die hoogste gebou in die ou Transvaal. Legende het dit dat die Boere tydens die Eerste Anglo-Boereoorlog gemeen het die mag van die Engelse lê opgesluit in die toring en hulle het onsuksesvol probeer om die toring om te trek met osse en kettings. Maar dit was puur verniet. Bykans 150 jaar later staan die toring onverstoord soos 'n kruidjie-roer-my-nie.
Eersteling is vandag 'n sitrusplaas. Ek het die voorreg gehad om vir meer as ses jaar hierdie mooi magiese plek my woonplek te noem."
My maats se asems is weg. Dis droog, maar steeds asemrowend. Die spoed vervoer is oorgeskakel na 'n gewone motor, en ons kan rondkyk en verken. By die oorblyfsels van die monument het was dit so lekker om dit met vriendinne te deel. Een van die Polokwane omgewing se geheime. Kyk wat het hulle alles gesien
"Julle, kom ons vlieg gou berg op, julle moet die sonsondergang beleef. Ek het 'n storie om te vertel,' roep ek en ons klouter in Scrapy se masjien. Minute later aanskou ons die skouspel.
Die son sak, en ek vertel so sopie vir sopie mampoer vir my maats van die legende dat op aande soos die, as jy mooi luister jy die delwers van ouds kan hoor makietie hou. Soms hoor jy 'My Sarie Marais', ander kere 'My Bonny lies over the ocean,' dit was immers die eerste delwery in Suid-Afrika, voor Pelgrimsrus, voor die Goudvelde van Johannesburg.
Ons sit nog so vir die wolke en kyk. Daar kom 'n briesie op. Die mampoer loop proppie vir proppie mooi. Kameel gryp my aan die arm. "Sjjt, luister," fluister sy. Ons almal is tjoepstil.
Oor die bries hoor ons wragtig aangesweef:
Ons laat spaander na die tydmasjien, sluk proppies mampoer en vlieg op 'autopilot' terug Pretoria toe. Ek het my jis afgesukkel om Una, Kameel en Seegogga en Positief in die bed te kry, en self laat tot rus gekom. (Moes twee Panados drink. Bloos)
Die volgende oggend hoor ek net hoe raas Scrapy. Ek en Una strompel uit ons kamers, verslaap. Ons hoor Kameel, Seegogga en Positief sing: 'My Sarie Marais is sooô ver van my af…'
Ek wil net sê, Scrapy se propvol program het ons vyf poegaai gehad. Al die lekker kos het gehelp om die mampoer hond se hare van ons tonge af te kry!
EerstelingLê-Jou-Eier UitdagingLimpopoMakapaansgatMy Sarie MaraisPolokwaneSkryf SafariTowerinne
Previous Previous post: Droogtedood
Next Next post: Daar vlieg ons weer noord
95 thoughts on "Avontuur by Eersteling"
Wat ñ ervaring! Daar sien ek areas en hoor ek geskiedenis wat ek niks van weet nie! Alles dit met Scrapy se Elonmusk-vlieger. Wow. Verstommend. Kameeltjie, daar het ons nou die uitleg, die waarheid. Niks om oor skaam te wees nie, niks wat ñ Panadotjie nie kon herstel nie.
Ons kan, want ons mag! 😉
Op die video, is dit ware fotos uit die Boere-oorlog tydperk?
Vriendin Google sê so. Dit lyk baie na foto's wat ek al elders gesien het.
Wonder of enige van die Fouries iewers op ñ foto staan.
Haai, Una, hoe dink ons twee dieselfde. MY Fourie oupa was in Jan Smuts se sekretatriaat in WOII, hy het met 'n Engelse oujongnooi getrou. Ek het sulke flentertjies, en kom niks verder as die trousertifikaat wat ek het nie. Dieslefde met my grootouers aan my ma se kant. Net flentertjies, ek voel soos 'n ou disseltjie, saadjies wat so wegwaai in die wind. Dis seker hoekom geskiedenis in die algemeen my so trek, ten minste ken ek die land se storie, maar ek sou graag wou weet waar ons Fourie bande kruis, of hulle kruis en waar loop ons voorspore.
Ek weet net ek is familie van Jopie Fourie aan vaderskant, en aan moederskant Martinus Oosthuizen. Verder weet ek niks, en ek is tog so nuuskierig oor die verlede!
Sjoe, van die sterk voorgeslagte kom jy! Ek is geëerd om jou my vriendin te noem.
Julle is hoge mense! 😱
Una is…ek weet nie waar my voorsate inpas nie. 😉
Opesie Una, dan is jy en die Oom familie want Jopie Fourie is ook iewers in sy voorgeslagte!
Sal moet familie uitlê, WoordNoot, maar ek weet eintlik g'n niks verder nie.
Ek vermoed al die Fouries het Oom Jopie as stamvader!!😂😂
Brawe spul, met my effens die uitsondering op die reël…☺
En nog ñ vraag, wanneer het jy/julle op Eersteling gebly?
Ja, ons vriend se plaas. Ons het ses jaar 100m van die toring gebly. Ek is passievol oor die ongekaarte geskiedenis. My Sophia muse het haar nogal daar, by die wasgoeddraad aan my bekend gestel. Dis haar storie wat ek soveel jare mee sit en deur Janieskryf probeer vlerke gee.
Ooooo, nou maak dit sin.
Ek bly nou soos die kraai vlieg 10 kilometer nader aan Polokwane, kan die berg nog sien op Watervalplaas. Die eerste myndorp Nieu Smitsdorp se ruïnes is so vyf kilometer van ons. Daar het meer as 1000 mense gebly en toe die goud opraak het dit binne die bestek van 'n week in 'n spookdorp verander.
Dis sulke fassinerende geskiedenis.
Het jy ooit die reeks Donkerland gekyk? Dit gaan oor ñ Voortrekker familie van toe tot nou. Dis ñ lekker lang reeks, en ongelooflik interessant.
Ek het! Daar is mos drie stories, al die boeke gelees. Het jy al PG du Plessis se Plek van die vleisvreters gelees of gekyk, dis my gunsteling verhaal. Herman Gilomee se dikke Die Afrikaners het ek al in Afrikaans en Engels deurgelees.
Dankie, sal dit aanskaf. My man is totaal geskiedenis behep, so hy het dalk die boeke op ons rak.
Plaas Waterval ken ek ook. Het by ouers van n kind uit my klas vir naweke oorgeslaap. Dis nou n klein wereld. Die man was die voorman op die plaas.
Waterval is nou in dele opgebreek, maar ja, die wêreld is klein.
Dit was in 1972 wat ek bevriend was met die mense. Ek het in die koshuis ingewoon en naweke het die plaasmense hul kinders kom haal. As dit my af naweek was het ek by hul gekuier.
Ek bly naaste aan Ysterberg, so 2 km van die Zebediela Pietersburg pad. Om my vyf aander. Waterval Melkery en daai gedeeltes weer oorkant die pad.
Jaaaa, ai dit was lekker ou dae. So oulik om so naby te wees en tog so ver te bly! Zebediela het ook sy eie storie.
Dis nou bouval
Ek het so vermoed want voor ek wg is was dit al besig om te verval. Eks bly om te hoor by Kameel dat die teeplantasies in Magoebaskloof darem nog oorleef.
Nee. Ook nie. Aan en af. Grondeise…dis rerig tragies
Is tragies, so jammer want dit sal nooit weer regkom nie.
Una my ouma was ook 'n Oosthuizen. Sou graag die voorgeslag geskiedenis wil weet.
Kan jy nou meer, Kameel.
Die Oosthuizens in ons familie is of was baie mooi mense.
A, nou weet ek waar beeldskone Camilla vandaan kom….
Camilla ja….maar Kameel nee 😗
Kameel ek was ook ń nooi Oosthuizen, my mense kom van Groot Marico se wereld
Weet nie waarvandaan die Oosthuizens gekom het nie, maar my ouma se broers was een in Mafeking en die ander een 'n plaasboer in destydse Betsjoeanaland (Botswana)
Mafekeng is mos hoeka Groot Marico, Zeerust se kant toe
Jy is reg. Liewe netnou is ons nog familie 🤗
Ek dink ons klomp Towerinne se lap is saamgeweef….
Werdld is klein
My voorgeslagte is aan my Pa se kant ook Oosthuizen…as mens begin lyntjies trek is ek en Una nog niggies, dalk Kameel ook!
En trommeltjies ook 😊
Diiiiiiissss hoekom ons so goed oor die weg kom…..een groot familie!!
Ag hier hoor ek ook nou geskiedenis waarvan ek niks weet nie. Dit is eintlik so hartseer. Dankie vir die lekker mampoeruitstappie 😊 Ek sug van verligting dat ons ons so mooi gedra het.
Ek dink ons was te lam geskrik en gevlieg dat ons enige onnutsigheid kon optower.
Dit was nou vir my so interesant en hoendervleis hartseer gelyk.
Dankie vir die kom inloer! Ek vrek oor geskiedenis en dit was fntasties om so in en om dit te bly!
Nee wraggies!! Dat julle nou so avontuur onder ons neus beleef sonder ons, genade!!! Darem deel jy die interessanthede met ons…hoe voel daai hoofpyn mmmm?
Ek het mos gesê…twee panados, en toe toer ons lekker eet-eet drink drink saam. Maar as ns hier klaar is, is ek klaar met mampoer vir 'n ruk…ek sien egter in my kristalbal 'n toekomstige ontmoeting met Withond….
Ek bly liefs weg van mampoer, dit skop mens onder die tafel in. Op hierdie toer het ek al klaar baie meer gedrink as wat die gewoonte is…net bang dit word gewoonte😋
Bwahahaha! Nee wat, gelukkig is dit virtueel, ons sal oorleef.
Watwou panado!! Mampoer skop vra vir sterker, panado sal nie deug
Grapjas! Panado werk vir alles, vra die mense in ons publieke hospitale en klinieke. Panado, Sloans Rub, dis wat jy daar kry.
Dan drink ek al jare lank die verkeerde brand….🙈
Hoe gaan hulle advertensies "The GP's choice," hehehe.
Maar niemand het al ooit die waarheid gepraat nie, GP staan eintlik vir general pampoen…🤣
Jy het jou te soet gedra, dis hoekom jy gebly het.
Oooooo nê!??? Watch out world, here Bondels come…
Jy was so geinspireerd deur die kunsplek dat jy net wou verf. Skoon vir my gesig getrek toe ek aan jou karring om saam te kom vlieg.
Wie ekke, nee nooooooit, jy sê dan jiis ek is so soet
Glo goed dat mens met so 'n magiese sonsondergang die veraf klanke van Sarie Marais sou kon hoor! Watter heerlike avontuur.
Ek het betower geleef elke dag op daardie plaas. Ek sal eendag oor suurlemoentyd blog, mooiste foto's en herinneringe!
Sien uit na daardie inskrywing!
Interessante geskiedenis Lekkervurig en dit was bepaald 'n uitstappie wat die moeite werd was as ek so luister – die hoofpyn ook werd ja. My familie, aan albei kante, het blykbaar die Groot Trek en die Boere Oorloë geskiep – tipies, ons is regte draadsitters en nie vreeslik patrioties nie. Maar nou ja, elke outjie het sy foutjie.
Vir al wat ek weet is my voorstorie ook so….wie sal weet.
Jou toring lyk vir my die hele tyd so bekend maar ek kannie dink waar het ek dit gesien nie. Toe gaan die lig netnou aan…my man het vir maande iewers daar op 'n plaas gebly vir sy werk. Ek het vir hom gaan kuier en ons het eenkeer na die geskiedkundige toring toe gery. Nou probeer ek uitwerk watter jaar dat ek die fotos kan uitsoek. 😊
Ek het tot 2013 daar gebly
Dan was ek naby jou want dit was voor 2013. Nou eers die hardeskyf loop soek en ouer fotos soek.
Ek is bly die boere kon nie die toring omtrek nie…dis so 'n oulike baken, wat stories kan vertel! Deesdae word hopeloos te veel geskiedenis vernietig. Dankie vir hierdie heerlike interessante toer.
My plesier, ek vrek oor plekke se stories!
Ons was Augustus 2009 by toring. Ek is nou so omgekrap; van al my fotos wat ek daar en op die plaas geneem het, het ek net 4 fotos oor. Die res het van laptop af verdwyn. Dis hoekom geprinte fotos net veiliger is. Niemand sal dit wil steel nie, en dit sal nie sommer in asblik beland nie.
Dan was jy naby my huis. Dink net ons kon tee gedrink het.
Solank dit net tee was 😊
Hang af van tyd van die dag…😉
Dankie Lekkervurig, dit was nou ń leersame toer. Net jammer van die voortrekkery met die vlieêry Bondels.
Dis oor julle in die bondel loop….🤣🤣🤣
Ai bondelgedagtes riglyn jou gedates, daar word teen ons gediskrimineer
Trommels….wat de drommel? Ek het beplan om more weer die vliegding te deel, daar pas anyhoe net vyf op 'n slag in. So Bondels, Trommels, Toorts en Hester…berei julle voor om saam te vlieg. Scrapy, kyk asseblief anderpad, dat ek tog die swaarmoediges ook 'n koning of so kan kom wys. Wees gewaarsku, en niks getjank en kerm na die tyd nie. Hou frangelico en sappies byderhand, jule gaan dit nodig hê. Niks raai of protes verder nie. Ek vat sommer vlam oor julle so ongeduldig is. Ons is mos 'n span of hoe? Pfft, ek gaan nou braai, broei maar lekker oor wat julle oorgekom het op ons tweede vlug……
Lekkerrrrrrrrrrrr, kan nie wag nie.
Dis oky Trommeltjies, darem gun ek hulle die lekkerte. Sal my beurt kry…buitendien dink ek hulle het seker kon raai dat die laag vlieg kontrapsie my seker meer sou fasineer as al die interressante geskiedenis. Ek sou heel moontlik ook nie stil gesit het nie soos wat ek hier wip en daar wip om al die diere en blomme en mooi goete om my te sien dat ek belangrike goed sou mis. Of dalk sou ek wou kyk of ek 'n wolkie kon raak vat.😋 Darem is daar fotos wat ons saam kan geniet…
Genade ons, jy is darem maar heerlik vurig met jou vertelling. Ek het so heimwee noudat ek weer al die name en geskiedenis so lees. My tydperk in Potgietersrus was ook my beste tyd. Ek het as jong onderwyseres daar begin en weer my laaste paar jaar weer daar gebly. Dankie vir die ekstra inkleur van die geskiedenis. Nou op die Fouries se storie. Ek is mos aangetroud met Krugers(Paul Kruger sn) My man het altyd as daar dinge gebeur of gedoen word wat nie reg is nie gesê: Ouma Fourie sou beslis nie daarvan gehou het nie of ouma Fourie sou jou op jou plek gesit het." Ongelukkig weet ek te min van my man se familie.Die ouma was al oorlede toe ons getroud is.
Jinne Scrapy, maar dis nou interessant…miskien is dit kismet dat ons klomp hier in blogland so verweef is. Ek hou daarvan dat ons so al is dit aangetroud, en i onthou of deel van vanne.
Agteros kom ook in die kraal. Julle klompie bloggers wil net heeltyd hê ek moet deel vorm van die sing-span. Kan julle bly wees dis virtueel!!
Jong, die was nou 'n lekker trip, en natuurlik sal ek aanmoedig vir daai tweede sopie, altyd
Ek het geweet jy gaan dit geniet! Hehe. Sien jou in Dullstroom ons volgende stop, dan kuier ons verder sopie vir sopie! Hehe…
Jy klink reeds 'n paar sopies voor, so op 'n Dinsdag
Dis eintlik 'n vreeslike dag. 'n Vrag hout het op my man se bakkie afgerol, glas oral, goddank het niemand seergekry nie. Verder is ek blouerig, blou. Dis warm en droog – reën en daai goed wat mens nodig het om rekeninge te betaal. Ek is darem by die huis vir skryfdag, hou goddank nie van alleen drink nie, anders was ek voor….. 😉
Gelukkig kom tot dae soos vandag tot 'n end. Hopelik met 'n drink-ding in die hand. Hoop jou man is ok
Net groot geskrik. Res herstelbaar.
Interessant, vermaaklik en leersaam – jy is 'n goeie onderwyser. Ek het julle iewers langs die pad verloor en probeer nou opvang