Sojaboonverbouing as wisselgewas in die Noordwes Provinsie
CORNÉ VAN DER WESTHUIZEN, LANDBOUKUNDIGE, PANNAR SAAD
Roundup Ready sojabone is die ideale wisselbougewas vir mielies. Sojabone bied groot opbrengsverhogende voordele vir die opvolgende gewas asook die gerief van Roundup Ready bestuur.
Vogbehoefte is op sy hoogste tydens graanvulling. Aangesien sojabone oor 'n langer periode blom, is dit minder gevoelig vir vogtekorte gedurende hierdie stadium as mielies. Dit is veral waar vir die tipes met 'n onbepaalde groeiwyse.
Grondvoorbereiding is daarop gemik om 'n fyn, ferm, egalige, opkruidvrye saadbed te bewerkstellig, waar ontkieming vinnig en maklik kan plaasvind. Plantdiepte wissel van 1 cm - 5 cm vir klei of sanderige gronde. Plantestand is die belangrikste bestuursaspek waaroor die produsent beheer het. Die ideale stand wissel tussen 320 000 - 370 000 plante per hektaar, afhangend van die rywydte.
Sojabone moet dig geplant word ten einde 'n goeie plantestand (Tabel 1) vir optimale peulhoogte en opbrengs te kry. 'n Hoër plantestand en nouer tussenry-spasiërings kan peulhoogte verhoog.
Waar die grond se pH (KCL ) laer as 4,5 - 5 is, word bekalking aanbeveel. Boor-, sink- en ystertekorte kan ondervind word by 'n grond pH van 6 en hoër. Molibdeentekorte kan voorkom by 'n pH van 5 en laer. Molibdeen(Mo) speel 'n belangrike rol in die stikstofbindingsproses. Tekorte kan nie met blaarbespuitings aangevul word nie; dit moet tydens die plantproses aangespreek word en kan dán met 'n blaarbespuiting aangevul word.
Onkruide kan meganies of chemies beheer word. Indien onkruide meganies beheer word, is dit belangrik om geen walletjies of voortjies te vorm wat die stroopproses kan belemmer nie. Indien chemiese beheer met behulp van 'n Roundup-onkruiddoder plaasvind, kan dit vanaf grondkraak tot net voor blom toegedien word.
Begin met 'n skoon saadbed en doen dan die eerste bespuiting slegs ná die eerste saamgestelde blaar sigbaar is. Waar opvolg - bespuitings gedoen word om spesifieke onkruid te beheer, moet die tweede toediening nie binne tien dae ná die eerste toediening volg nie.
Met die regte plantspasiëring kan 'n goeie skadu-effek binne vyf tot ses weke ná plant verkry word. Onkruidprobleme na afloop van hierdie periode is dus onwaarskynlik mits 'n goeie plantestand gehandhaaf word.
Grondinsekte, soos snywurms en draadwurms kan moontlik die plantestand beïnvloed en dit is belangrik dat hierdie plae in die vorm van bespuitings op die ry, met of kort ná planttyd beheer word. Bolwurms beskadig die blare en peule en bespuitings met kontakdoders wanneer die plae voorkom, gee goeie beheer.
Sojaboonroes is 'n swamsiekte wat hoofsaaklik deur wind versprei word. Swamdoders van die Triazole-groep is baie effektief vir die beheer van sojaboonroes. Sojaboonroes is hoofsaaklik 'n siekte wat in KwaZulu-Natal voorkom en is nog nie in die Noordwes-streek waargeneem nie.
Sclerotinia stamvrot is 'n swamsiekte en word gekenmerk deur die skielike doodgaan van plante later in die seisoen. Growwe, wit swamgroei kan aan die wortel in laer stamgedeeltes waargeneem word. Wisselbou met nie-gasheerplante, soos mielies en sorghum, kan help om die siektedruk te verminder.
Oesinsameling moet begin sodra die meeste blare afgeval het, maar terwyl stamme nog buigbaar is. Op hierdie stadium sal net enkele peule oopbars en die pitte sal nie so droog wees dat hulle breek nie.
Graan se vogpersentasie is dan gewoonlik 14%. Stroop so na as moontlik aan die grond oppervlak om te verhoed dat te veel peule in die stoppels agterbly.
'n Stroper wat toegerus is met 'n koringtafel word gebruik om sojabone te stroop op 'n hoogte van ongeveer 12 cm. Die rypwordingsproses is betreklik kort en beskikbaarheid van voldoende stroopkapasiteit is dus noodsaaklik.
Sojabone word slegs in een graad gegradeer. Vreemde sade, oesreste en beskadigde sade kan gradering negatief beïnvloed.