Dilemma: Altyd die slagoffer
JY LEES NOU Dilemma: Altyd die slagoffer
Jy voel dikwels die hele wêreld is teen jou. Maar dit kan tog nie wees nie. Dalk is dit tyd dat jý anders begin dink ...
"Ek kan nie help dat ek nie vorder by die werk nie – die baas het gedurig sy mes in vir my."
"Ek’s oorgewig omdat daar ’n kitskoswinkel op die grondverdieping is."
"Is dit mý skuld dat ek nie geleer het om behoorlik te spel nie?"
Klink dié verskonings vir jou bekend? In ons deurmekaar wêreld het die slagoffer-kultuur só oorgeneem dat party van ons (veral vroue) glo ons word altyd te na gekom, sleg behandel, selfs mishandel. Jy glo mense behandel jou nie met respek of waardering nie. En wanneer jy sekere dinge nie kan doen nie, is jý die slagoffer. Dis ánder mense se skuld. Vorder jou loopbaan nie? Blameer die baas. Oorgewig? Dis die onderduimse bemarking van kitskos-eetplekke. Kan nie spel nie? Dis jou ouers of die swak onderwysstelsel se skuld. Hierdie denkpatroon kon dalk só begin het: ’n Kind voel siek en ellendig. Haar ouers versorg haar liefderik en gee haar dalk selfs ’n geskenk om haar beter te laat voel. In haar onbewuste word siek wees skielik ’n pluspunt. Sy begin agterkom: Wanneer sy spesiale aandag wil hê, moet sy net siek wees. Sy oortuig haarself later sy voel sleg en word dan wél spesiaal behandel – psigoterapeute noem dié verskynsel “sekondêre voordeel”. Sommige kenners meen om ’n slagoffer te wees het dalk ’n soortgelyke voordeel. Volgens Scott Andrews, ’n lewensafrigter en stigter van AspireNow (www.aspirenow.com), ’n Amerikaanse maatskappy wat op persoonlike ontwikkeling en produktiwiteit by die werk fokus, is die slagofferhouding ’n manier om aandag en goedkeuring te kry. Dis as ’t ware deel van jou oorlewingstrategie.
In byna alle gevalle lê die oorsaak in jou vroeë kinder- of jeugjare. Dalk het niemand by die huis jou met respek behandel nie. Dalk het jy trauma beleef, soos dat jy op vroeë ouderdom van jou ouers of jou broers en susters geskei is. In ekstreme gevalle kan dit selfs wees dat jou lewe op ’n tyd bedreig is – hoewel jy nie tans daarvan bewus is nie. Jy was dalk ernstig siek of het byna verdrink of versmoor - vra jou ouers uit.
Pleks dat jy hulle na aan jou hart hou, stoot jy hulle weg. Só herskep jy die verdedigingsmeganisme van jou verlede, glo Scott. “Slagoffers leer hul gedrag in hul gesin aan,” sê hy. “Daarom rig jy later hierdie gedrag ook op jou eie, nuwe gesin.” Dis ook nie net diegene met wie jy liefdesverhoudings het wat fyn moet trap nie. Jou kollegas sal ook versigtig moet wees wat hulle sê. Jy besef dit dalk nie, maar dié mense wend heel moontlik ’n spesiale poging aan om ’n wag voor hul mond te hou wanneer hulle met jou praat of saam met jou werk.
Nee, daar ís ’n pad na herstel, maar dis nie maklik nie. Jy sal jou verlede in die oë moet kyk, pynlik eerlik met jouself moet wees en verander – al is dit moeilik. “Onthou, jy kies om ’n slagoffer te wees omdat dit jou veilig laat voel,” sê Scott. “Maar jy kan hierdie patroon verander deur die veilige gevoel wat dit jou gee, te vervang met een wat werklik vir jou pyn veroorsaak. Sodra jy besef dat dit jou eie optrede is wat veroorsaak dat jy onder meer verhoudings, jou werk en jou gesin ondermyn, sal jy bewus word van jou probleem. Dán eers kan jy verander en jou houding vervang met ’n nuwe, positiewe gedragspatroon.” Die grootste uitdaging is om te erken dat jý moet verander. Ons is geneig om te dink almal rondom ons moet verander.
Ken jy 'n slagoffer?
“Niks wat ek doen, is ooit goed genoeg vir jou nie.” “Hoekom verwag jy so baie van my?” “Jy’s nie goed genoeg nie. Jy’s vir niks goed nie. Al wat jy wil hê, is . . .” “Hoekom val jy my aan?” “Jy is so krities. Hoekom blameer jy my vir alles?” “As dit gebeur, sal ek net myself die skuld kan gee.” “Jy onderskat my. Hoekom luister jy nie na my nie?”
1. Eindig jou verhoudings gereeld op ’n lelike manier? (Julle sê aaklige goed vir mekaar of sê en doen dinge wat seermaak.) 2.Het jy ’n lang geskiedenis van verhoudings waarin jy jou geliefde seermaak of jy seergemaak word?