‘Nuwe SEB-kodes kan die ekonomie vernietig’Sprekers by die konferensie. Foto: Reint Dykema Dit is die mening van die sakeregtewaghond, AfriSake, ná afloop van dié instelling se SEB vs. Besigheid- konferensie. Hierdie standpunt is deur ŉ verskeidenheid kundiges gedeel wat die meer as 400 konferensiegangers toegespreek het. Volgens Cornelius Jansen van Rensburg, uitvoerende hoof van AfriSake, is die nuwe SEB-kodes ŉ slinkse manier om entrepreneurs van hulle ondernemings te onteien. Gesien in die lig van ander wetgewing wat eiendomsreg ondermyn, beïnvloed die nuwe SEB-kodes private eiendomsreg op ŉ nóg meer ingrypende wyse. “Die nuwe SEB-kodes is regulasies wat ten doel het om entrepreneurs en ondernemings te dwing om afstand van hul meerderheidsbesit te doen. Verder verwag die kodes dat tot en met 80% van maatskappye se aankope van sogenaamde swart ondernemings moet wees. Die gevolg is dat dit onmoontlik gaan word vir enigiemand wat nie swart is nie, om ŉ onderneming te begin, te besit en te bestuur.” Volgens die ekonoom en hoofstrateeg van ETM Analitics, Russel Lamberti, gaan die implementering van die SEB-kodes die sukkelende ekonomie oor die afgrond dryf. “Suid Afrika het ŉ gesonde en sterk entrepreneursklas en sakesektor nodig. Hierdie kodes gaan dit uiters moeilik maak om sake in Suid Afrika te doen.” Dr. Anthea Jeffery, hoof van beleidsnavorsing by die Instituut vir Rasseverhoudinge, het haar onlangse navorsing oor SEB bespreek. Volgens Jeffery het SEB klaaglik misluk. “Ons navorsing dui daarop dat SEB die afgelope tien jaar nie werklik ŉ impak op armoede gehad het nie. Dit het duidelik ŉ baie groter voordeel vir die politieke elite van die ANC ingehou as vir die arm massas”. Volgens Jeffery sou ŉ bemagtigingsbeleid wat op armoedeopheffing fokus ŉ baie groter impak gemaak het. Piet le Roux, hoof van die Solidariteit Navorsingsinstituut (SNI), het aangedui dat SEB niks anders as regstellende aksie (“affrimative action”) vir entrepreneurs is nie. Net soos “affirmative action”, beoog die SEB-kodes dat sakeondernemings uiteindelik die rassedemografie van Suid-Afrika weerspieël. Volgens Le Roux is die rasgebaseerde toedeling van hulpbronne in die ekonomie skadelik vir al die verbruikers. Frans Nortjé, ŉ onafhanklike SEB-konsultant, het ŉ in-diepte ontleding van die SEB-kodes gedoen. Volgens die ontleding fokus die nuwe SEB-kodes op die volgende: Omdat alle groepe geraak word, behoort almal betrokke te raak om ŉ katastrofiese scenario te vermy. Volgens AfriSake is daar vier elemente waarop gefokus moet word om die implementering van die nuwe kodes te stuit: a) nie verder as SEB vlak 4 probeer gaan nie (omdat dit beteken dat hulle daadwerklik ontslae raak van hulle WAB-werkmag en verskaffers); b) weier om volgens die hersiene telkaart gemeet te word en voortgaan om telkaarte ingevolge die vorige kodes uit te reik; of c) hulle eie bemagtigingsmetings saamstel deur EBB-beginsels (ekonomiese bemagtiging van benadeeldes) te gebruik. Op die heel minste moet korporatiewe Suid-Afrika standpunt teen die onwerkbare kodes inneem en hulle daartoe verbind om irrasionele aspekte nie te implementeer nie totdat werkbare alternatiewe gevind is.