86 "Weer gebore" of "van Bo gebore" Joh. 3:3 | Bybelverskille
← 85. 'n Suster as vrou op jou reise saamneem?
87 Neem jou kruis op. Markus 10:21 →
"Weer gebore" of "van Bo gebore"? Joh. 3:3
Somtyds het 'n woord meer as een betekenis-klemtone. In Johannes 3:3 sê Jesus dat iemand wat nie aan 'n bepaalde voorwaarde voldoen nie, nie die Koninkryk van God sal "sien" nie. Jesus bedoel dit natuurlik nie visueel nie, maar dat so iemand nie sal "ingaan" nie. In Afrikaans dra die woord "sien" ook die selfde betekenisse as in Grieks. Ons verstaan presies dieselfde as wat die eerste lesers ook in die Grieks sou verstaan het.
1933/53 Ou Afrikaanse Vertaling: Jesus antwoord en sê vir hom: Voorwaar, voorwaar Ek sê vir jou, as iemand nie weer gebore word nie, kan hy die koninkryk van God nie sien nie.
Maar dit sou nie logiese sin maak indien die vertaler in vers 3 "anōthen" in sy tydsbetekenis "weer gebore"vertaal, en dieselfde woord enkele verse verder, in vers 7, in sy ruimtelike betekens "van Bo gebore" vertaal nie. Die vertaler is genoodsaak om 'n keuse te maak!
Hierdie gesprek tussen Jesus en Nikodemus het feitlik verseker
nie in Grieks plaasgevind nie, maar in Hebreeus of Aramees.
Maar hierdie tale het ook nie 'n woord met dieselfde dubbel
betekenis as Grieks nie. Nikodemus het onmiddellik verstaan
dat Jesus na die fisiese geboorte verwys. Daarom sy beswaar
dat mens nie weer in die moeder se skoot kan kom nie.
Om "van bo gebore" te word, sou die betekenis in vers 7 beter
kon verduidelik. "Jesus antwoord: Voorwaar, voorwaar Ek sê vir
jou, as iemand nie gebore word uit water en Gees nie, kan hy
in die koninkryk van God nie ingaan nie. Wat uit die vlees
gebore is, is vlees; en wat uit die Gees gebore is, is gees.
Moenie jou verwonder dat Ek vir jou gesê het, julle moet
weer gebore word nie." (Verse 5 – 7)
Aan die ander kant dui "weer gebore" 'n duidelike, spesifieke
stap wat doelbewus geneem moet word. Dit is nie iets wat maar
van self gebeur nie. Daarom moet die vertaling "weer gebore"
verkies word, beide in verse 3 en 7.
Gee asseblief jou kommentaar onder aan hierdie bladsy of per e-pos
Jy sal die volgende plasings ook interessant vind:
Vasstel van die Teks.
Paulus se groetgebruik, Kolessense 1:2
Ek het 'n interessante navraag van Jason Vancil op my Engelse blog ontvang en plaas dit hier, tesame met 'n vertaling van my reaksie op sy navraag.
"So Jesus spoke Greek? The double entendre does not work in Aramaic does it?"
'n Baie interessante en ligitieme opmerking wat jy maak. Ek antwoord as volg:
Iets wat ons in ag moet neem, soos jy tereg opmerk, is die feit dat Jesus sekerlik nie Grieks met Nikodemus gepraat het nie, maar Aramees of selfs Hebreeus. Ons weet egter nie watter presiese woord Jesus in hierdie geval sou gebruik het, en of dit ook 'n dubbel betekenis sou hê nie. Uit die konteks is dit duidelik dat Jesus praat van die natuurlike geboorte, en dan hier van 'n geestelike geboorte deur God. Het die woord wat Jesus gebruik het, "van bo gebore" beteken, of "weer gebore"? Dit weet ons nie. Die Bybelvertaler het uiteraard net een keuse of opdrag, en dit is om die Grieks wat voor hom is, te vertaal. En hierdie Griekse woord kan met twee betekenisse vertaal word. Daarom moet hy steeds vanuit die moontlikhede voor hom, 'n keuse maak. Dis waarom hy vanuit die konteks asook sy kennis van die leefwêreld in Jesus se tyd, 'n keuse moet maak.
This entry was posted in Dinamies Ekwivalente Vertaling, Intrinsieke kriteria. Bookmark the permalink.
7 Responses to 86 "Weer gebore" of "van Bo gebore" Joh. 3:3
2013/07/09 at 19:22
Dankie. Goeie artikel.
Vir my vat jou tweede laaste paragraaf dit mooi saam. "Van God gebore"
2013/07/09 at 22:23
Baie dankie Willem. Jy besef natuurlik die implikasies. Dit sal darem heerlik wees as 'n "wedergebore Christen" eerder 'n "Van Godgebore Christen" genoem word!
2013/07/09 at 21:15
Die verwysings na water en gees word algemeen beskou as eerstens die fisiese geboorte (uit water) en die geestelike geboorte (opvolgend tot die fisiese) deur die Heilige Gees.
Hierdie tweede geboorte (uit water en gees) staan onlosmaakbaar van die ruimtelike verwysing anōthen waarbinne beide water en gees in die Johannese evangelie-konteks genoem word. Daar is net een situasie waarin water en gees tegelyk/saam in konteks verskyn/figureer en dit is by Golgota. Jesus gee vanuit sy verhoging (vgl Joh. 12) sy gees, d.w.s. sterf, en dit word bevestig deur die water uit sy sy.
Geboorte is 'n begin-metafoor en in Joh 3 word herhaal/beklemtoon wat reeds in die proloog (Joh. 1:13) gestel is: die gelowiges in die Johannese gemeenskap is uit God gebore deurdat hulle nie soos die eiendom (die 'wêreld' – Joh. 1:29 en 3:16 en die grootste gros van die 76 ander voorkomste wat na die volk van die Here verwys) in Joh. 1:11 die Logos verwerp het nie. Hierdie 'elabon' ('aangeneem' v.12) was nie uit hulself nie (die woordspeling in 1:13 bevestig onmiskenbaar 6:44 dat iemand slegs na Christus kan 'kom' as die Vader wat Hom gestuur het daardie een 'trek' [lett sleep].
Die goddelike van die geboorte, dat kinders van God (lett seuns) die ewige lewe het (en ewig is [soos bo/van bo af] ook 'n God metafoor want net God is ewig en BO) bestaan net op grond van die feit dat Jesus anōthen sy gees en water gegee het – uit sy sterwe lewe ons. Sy gees en water het anōthen/van bo af beskikbaar geword; net mense wat van bo af/uit God/deur God op grond van Jesus se sterwe fgebore is, kan die koninkryk 'sien'.
Weliswaar bietjie van die punt af, maar dit is die geboorte-metafoor wat die "weer verloregaan" van gelowiges repudieer. Net so min as wat 'n geboorte herhaal kan word (vgl Nikmodemus se perplekse vraag), net so min kan 'n geboorte ongedaan gemaak word. 'n Gebore mens kom te sterwe (soms baie gou), maar niemand se geboorte kan nooit gekanselleer/omgekeer word nie. Alleen as dit fisies moontlik sou wees dat 'n geboorte nie meer 'n geboorte kan wees nie dan kan die geboorte van bo, uit God, tot niet verklaar word en sou iemand weer "verlore" kan wees,
2013/07/09 at 22:17
Dankie Pieter, 'n mooi uiteensetting.
Word die woord "anōthen" gebruik in verband met die geboorte en/of die kruisiging? Wat is jou keuse in die toepassing van die woord in Joh.3:3? Kies jy vir "weer gebore" of vie "van Bo gebore"?
2013/07/10 at 08:54
In die verband staan anothen gekoppel met geboorte. Die 'elemente' is water en gees en in Johannese konteks het dit met die kruisiging te doen. Ruimtelik beskou (met die verhoging aan die kruis in gedagte) is 'van bo' die logiese keuse. Aangesien 'bo' ook as 'n God-metafoor beskou kan word, korrelleer dit die 'uit God gebore' in 1:13 feitlik letterlik.
Een ding staan onmiskenbaar gestel: hierdie geboorte kom van God, so die vertaling sou (m.i.) veeleer dinamies-ekwivalent die goddelike moes weergee (dit word immers reeds in 1:13 aangedui).
Dankie vir die bespreking/s. Ek sien uit na nog!
2013/07/10 at 16:09
In die onderwerp van wedergeboorte, vind ek dat baie mense die wonderlike gebeurtenis misverstaan en interpreter terwyl dit nie moeilik is nie. Nikodemus was 'n leraar maar selfs hy het nie geweet nie – 3:10. Dat mens wedergebore moet word is belangrik omrede jy die koninkryk van God nie sal binnegaan sonder dit nie. Hf 3:5 noem Jesus Water en Gees.
Die water verwys na vrugwater van die vleeslike geboorte, soos 'n baba deur water gebore word kom hy in die lewe. Daarom antwoord Nikodemus in V4 vanuit sy verstaan van die vleeslike geboorte en verwys Jesus daarna in v6. Dus moet jy eers mens word of wees om dan weer gebore te word. Eers die vleeslike dan die geestelike.
Wat het dan gebeur? Toe Adam gesondig het, het hy daardie selfde dag gesterwe soos God hom gewaarsku het – Gen 1:16,17. Vleeslik het hy bly voortbestaan maar geestelik het hy gesterf. Hy moes sy geloof plaas in die Een wat belowe was in Gen 3:15. Net soos 'n selfoon wat sein verloor het, battery is nog sterk maar nuttelos om te kommunikeer. Die sein moet van buite homself aangeskakel word, om weer kommunikasie te verseker. Ons het die sondige natuur geerf. Ons is dood in ons sonde. Nou roep God ons tot wedergeboorte. Die gees wat dood is moet weer lewend gemaak word. Net God kan lewe gee en daaom kan net God ons wederbaar. Dit vind by geloof in die evangelie plaas wanneer ons ons volle geloof en vertroue op die voltooide werk aan die kruis en die opstanding plaas – Efe 2:8,9. Dan kom God en toets die harte en Hy wederbaar jou dooie gees en maak dit lewend na God's woord. Jesus het ook gekom deur WATER, verwysend na Sy vleeslike geboorte vanuit Maria – 1 Joh 5:6, 8 Dit is Hy wat deur WATER (menswording) en bloed gekom het, Jesus die Christus; nie deur die WATER alleen nie, maar deur die WATER en die bloed; en dit is die Gees wat getuig, want die Gees is die waarheid. en daar is drie wat getuig op die aarde: die Gees en die WATER (menswording) en die bloed (Offer/sterwe), en die drie is eenstemmig. Die "bloed" verwys na Sy offer, die prys van sonde. Daarom verwys hy ook na Joh 1:12, 13 Maar almal wat Hom aangeneem het, aan hulle het Hy mag gegee om kinders van God te word, aan hulle wat in sy Naam GLO; 13 wat nie uit die bloed of uit die wil van die vlees of uit die wil van 'n man nie, maar uit God gebore is. Dus dan van bo (God) gebore, nie van mense of ritueel of enig ander manier nie.
2013/07/10 at 18:19
Andé, baie dankie vir hierdie mooi uiteensetting van hoe jy die wedergeboorte sien. Ek waardeer dit.
Die vraag waarmee ek in hierdie spesifieke plasing worstel, gaan egter nie oor die verstaan van die wedergeboorte as sodanig nie. Dit gaan oor die vertaling van die Griekse woord "anothen" in verse drie en sewe. Moet dit vertaal word as "weer gebore" of "van Bo gebore". Hoe sou jy dit vertaal?