PressReader - Sarie: 2019-01-01 - F­lits­ver­haal: S­pi­rit of U­bun­tu deur Sophia van Taak
F­lits­ver­haal: S­pi­rit of U­bun­tu deur Sophia van Taak
Sarie - 2019-01-01 - Januarie Inhoud - DEUR SOPHIA VAN TAAK
In­to the dis­tan­ce a rib­bon of black. S­tret­ched to the point of no tur­ning back, sing Pink Floyd deur my ip­ho­ne se ge­hoor­stuk­kies ter­wyl ek van die kan­toor af bus­hal­te toe s­tap. Dis ske­mer­aand en die mid­de­stad het al leeg­ge­loop.
By die hal­te sit slegs een vrou on­der die ka­ri­ge af­dak­kie en wag, ’n tros win­kel­sak­ke om haar en­kels. Ons knik­groet en ek gaan sit op die an­der punt van die ban­kie, my han­de diep in my baad­jie­sak­ke. My lig­gaams­taal spel on­dub­bel­sin­nig “af­sy­dig­heid” en ek haal my han­de uit my sak­ke. Snaaks hoe skug­ter ons men­se da­rem vir me­kaar is, nè?
Die pla­taan­bo­me op die sy­paad­jie pronk al met die eer­ste wa­sa­bi-groen twy­gies van die so­mer, maar die lug­gie het steeds ’n byt. Ja-nee, hier­die tyd van die jaar is Kaap­stad in­der­daad die wind­s­wept field waar­van Pink Floyd sing.
S­tan­ding al­o­ne my sen­ses ree­led. A fa­tal at­tracti­on is hol­ding me fast – how can I es­ca­pe this ir­re­sis­ti­ble grasp?
Ek is so mee­ge­voer deur die li­rie­ke dat ek eers be­sef die vrou pro­beer my aan­dag trek toe sy ’n hand voor my ge­sig waai.
“Ex­cu­se me, w­hat is the ti­me now?” wil sy weet. Sy klink diep Duits. Se­ker ’n toe­ris. “The bus was sup­po­sed to be he­re by now, ja?”
In­der­daad. Maar die bus­ske­du­le is meer ’n los rig­lyn as ’n nou­ge­set­te roos­ter. Ek wil grap­pen­der­wys by­voeg: Dis ’n le­wens­les in die on­af­wend­ba­re te­leur­stel­ling wat met ver­wag­tin­ge ge­paard­gaan. Maar ek sê dit lie­wer nie. Sies­tog, in Duits­land loop al­les so klop­dis­sel­boom, A­fri­ka moet rof wees vir haar.
Can’t keep my ey­es from the ci­r­cling skies. Ton­gue-tied and twis­ted, just an e­arth-bound mi­s­fit, I, sing Pink Floyd en met dié kom – by­na pro­fe­ties – een van die stad se mag­dom ha­we­lo­ses na­der ge­hink.
Die man se T-hemp is vod­de, die sweet­pak­broe­kie al dun­ge­skif en sy kaal voe­te slegs ge­bars­te knoet­se met krom to­ne. Hy is so vuil, sy blou oë priem be­dwel­mend hel­der uit die ver­rin­ne­weer­de ge­sig. Ek kan aan­voel hoe die Duit­ser hier langs my ver­styf.
Die ber­gie vra soos ber­gies maar vra op die ge­bruik­lik mom­pe­len­de, on­sa­me­han­gen­de ma­nier vir R14. Die aard van die nood wat deur dié pre­sie­se be­gro­tin­kie be­vre­dig sal kan word, bly on­dui­de­lik. A soul in ten­si­on that’s le­ar­ning to fly. Con­di­ti­on groun­ded but de­ter­mi­ned to try. Dan kerm hy: “Hoe­kom kan hul­le my nie net uit­los nie? Hoe­kom los hul­le my nie net nie!”
Hy waag dit nog na­der, hou hui­we­rig ’n bak­hand voor die Duit­ser. Die to­neel­tjie a­mu­seer my só dat ek die mu­siek eers stil­maak. Die ber­gie is glad nie be­wus van die vrou se per­soon­li­ke ruim­te nie. Haar rug trek kierts en sy draai haar ge­sig weg. Wat is die erg­ste wat kan ge­beur? Dat hy aan haar pro­beer raak? Of dalk weer sy be­del­toe­spra­kie pre­wel en ’n spoeg­drup­pel se tra­jek haar wang haal?
Ek sal nooit weet nie, want vir die Duit­ser raak dit een te veel.
“No!” gil sy en vlieg so skie­lik op dat bei­de ek en die ber­gie wip van die skrik. Sy hark haar in­ko­pies by­me­kaar, slin­ger nog een laas­te, be­skul­di­gen­de blik in die rig­ting van die be­te­ke­nis­lo­se bus­ske­du­le en be­gin straat­op s­tap. Dit moet se­ker vir uit­lan­ders ’n vrees­li­ke on­ge­mak – dalk selfs ’n vrees – wees, dié al­ge­me­ne ver­skyn­sel van ha­we­lo­ses. En dan nog boon­op ou­ens soos hier­die wat dui­de­lik in die greep van psi­go­se leef. Sy re­a­li­teit is so blik­sems ver ver­wy­der van my­ne, en haas on­ver­ge­lyk­baar met ha­re.
Die ge­dag­te tref my: Van ons twee bus­ry­ers is ek nie net sy na­sie nie, maar ook van­aand sy naas­te.
Ek keer die klein­geld uit my beur­sie. Laat hy dan nou maar gaan spuit of snuif of rook of sluk of doen wat ook al van­nag se kil­te met slegs ’n flen­ter swart plas­tiek (dié hou hy met moei­te on­der sy arm op­ge­bon­del, want die sweet­pak­broek se rek sak pal af oor sy smal heu­pe) tus­sen sy vel en die be­ton draag­li­ker kan maak.
“Wie is die húl­le wat jou so pla?” vra ek. Dit kan­tel die mier­nes om.
Hý is Ash­ley en húl­le is die men­se wat sy ge­dag­tes lees, wat déúr sy oë na die wê­reld kyk, wat hom be­heer en hul bo­se da­de laat uit­voer. Meer spe­si­fiek: Dis sy stief­pa, Ke­vin, en . . . Ri­chard Bran­son. Dít het ek nie sien kom nie. “Ri­chard Bran­son?”
“Ja, Ri­chard! Van­dat ek elf is toets Ri­chard en Ke­vin al die po­li­sie se pro­gram­me op my. En die een waar­mee hul­le dees­dae be­sig is, se naam is die S­pi­rit of U­bun­tu. Nét so. “Kan Ri­chard my nou deur jou oë hier sien sit?” vra ek. Ja, be­slis. Dis nou as hy nie slaap nie. Hy slaap eint­lik baie min, maar baie diep. Maar hy wat Ash­ley is, moet eint­lik nie nou te lank met my klets nie, want net­nou spring die pro­gram van hom af oor tot op my. Want dit gaan deur die na­el­tjie, sien? Ke­vin en Ri­chard se ge­knoei kan van­uit sy na­el­tjie my­ne bin­ne­dring, en dan is dit tic­kets.
In ’n rui­ter­li­ke ge­baar om my na­el­tjie teen e­ni­ge vlug­te­lin­ge van­uit sy­ne te be­skerm, woel hy met ’n drin­gend­heid en vrees in sy bloue oë die reep swart plas­tiek om sy mid­del vas. En laat val in die pro­ses die sweet­pak­broek.
Die bus kom aan­ge­dreun en Ash­ley spring ver­vaard een­kant toe, die plas­tiek wat ag­ter­na sliert. Dit voel ver­keerd om die man net so te los. Op ’n dag was daar­die ver­stand vlym­skerp; nou kar­ring hy met stomp sin­ne deur die lewe en maak g’n hond haar­af nie. Ek draai om om hom te groet, maar Ash­ley het reeds sy sweet­pak­broek op­ge­pluk en strom­pel aan, nug­ter weet waar­heen.
Op die bus gaan sit ek in ’n leë ry voor twee o­mies wat ga­lant groet. Twee bus­hal­tes ver­der klim die Duit­ser op. Haar ha­re slier­te­rig en wan­ge­tjies ro­sig. Dik be­don­nerd eis sy van die bus­be­stuur­der ’n re­de hoe­kom die bus nie be­tyds by die eer­ste hal­te op­ge­daag het nie. Hy ant­woord met ’n skou­er­op­ha­ling. Vor­sprung Durch Tech­nik stamp kop met This Is A­fri­ca.
Sy neem oor­kant my plaas, die swet­ter­joel in­ko­pie­sak­ke kry hul lê in die smal paad­jie tus­sen die stoe­le. Die vo­ri­ge bus was dalk laat, maar hier­die een is nou in­der­waar­heid vóór ske­du­le, daar­om bly ons staan waar ons staan, die en­jin al lui­e­rend – tot ra­ser­ny van die Duit­ser.
Oor­kant die straat is ’n kuns­ga­le­ry, die uit­stal­ling van stra­te­gies be­lig­te, le­wens­groot naak­stu­dies op­drin­ge­rig.
“Naakt­heid is ook niks meer dees­dae nie,” sug die een oom hier ag­ter my.
“Gmf,” snork die an­der een. “Ja, they call it ar­tis­tic free­dom, but I’m tel­ling you – it’s ar­tis­tic free­dóó­med!”
“Toe ons jong laai­ties was . . . man, jy was vir ’n maand op­ge­won­de as jy die slag ’n vrou in ’n mi­nis­kirt ge­sien het. ’n Máánd!”
“And the stuff they use na­ked la­dies for in ad­ver­ti­sing! My good­ness!”
Ek kan sien hoe die Duit­ser da­rem nou ’n glim­lag pro­beer on­der­druk. Dan­kie tog, dalk ein­dig haar dag wel nog op ’n be­ter noot.
“The ot­her day I saw this ad. Man, it was a­bout jui­ce! Fruit jui­ce!” tier die o­mie voort. “W­hat’s the re­la­ti­on be­t­ween a na­ked la­dy and jui­ce?!”
Ek kan nou se­ker vir die o­mies die ver­want­skap tus­sen die kaal vrou en die ver­kwik­ken­de vrug­te­sap ver­dui­de­lik, die ding van die e­wi­ge, die­per dors aan­roer. Maar my kop is nog met Ash­ley doe­nig, daar­om hou ek my mond en staar maar net saam na die naak­stu­dies.
Dié man met Ke­vin en Ri­chard en die va­der al­leen weet wat nog al­les se ver­war­ring in sy kop. Dat hy – mid­de-in al sy el­len­de – steeds uit me­de­mens­lik­heid wou keer dat die pro­gram by my na­el­tjie in­kruip. Sy on­be­hol­pe ge­baar van be­sorgd­heid ont­roer my.
Die bus trek weg en voer ons deur die mid­de­stad vol vreem­de­lin­ge nes ons­self. Ons is so vrees­lik uit­een­lo­pend, maar tog ook nie. Wat ons saam­snoer, is ’n in­ge­bo­re goed­heid. Ons ge­ba­re teen­oor me­kaar is dik­wels lomp, maar meest­al op­reg be­doel.
Die Duit­ser is nie ’n sleg­te mens nie, sy het maar net ’n sleg­te dag ge­had. Die o­mies be­skou dit – met die sui­wer­ste oor­tui­ging – as hul plig om die se­des te be­waar. En die stom­me Ash­ley gaan to­taal on­be­wus van sy af­stoot­lik­heid aan­hou om men­se te pro­beer na­der. Want sy ver­stand is lank reeds in ’n k­lein bol­le­tjie op­ge­from­mel, maar sy hart is steeds groot.
Die laas­te een van ons is Pink Floyd se ton­gue-tied en twis­ted e­arth-bound mi­s­fits. En on­danks dit steeds de­ter­mi­ned to try om ’n lewe te leef. Vir par­ty is dit ’n kruis­tog na kor­rekt­heid; vir an­der die blo­te oor­le­wing van een aal­moes van R14 tot die vol­gen­de. Hoe dit ook al sy, ons eie vas­be­ra­den­heid om voort te be­staan, bly die dryf­veer. Maar son­der an­der men­se gaan ons dit ook nie maak nie. Selfs al wil ons dit nie weet nie. Dít is mos im­mers die S­pi­rit of U­bun­tu. Ek prop die ip­ho­ne se ge­hoor­stuk­kies te­rug in my ore en druk play. B­re­at­he, sing Pink Floyd. B­re­at­he in the air. Don’t be af­raid to ca­re.