Jy kán verander | Lééf met hart & siel
Deur Gerdi van den Berg | Foto Hanneri de Wet
Laat toe dat God jou só deur Sy Woord herskep.
Ek loop 'n paar dae gelede 'n vriendin tussen die winkelrakke raak. Tussen die opvang deur besef ek hoe dikwels verandering slegs tydelik van aard is. Mense probeer hul lewe verander, maar dit hou net 'n rukkie. Dit bou frustrasie en daag ons geloof oor en oor uit totdat ons op 'n dag ophou glo dat verandering moontlik is. Ons raak skepties en bitter of selfs, soos my vriendin, eenvoudig diep depressief. Kliënte vertel my dikwels moedeloos van 'n jare lange stryd sonder enige deurbraak. Hulle twyfel in die moontlikheid van verandering, veral as al hul vorige pogings op 'n doodloopstraat uitgeloop het.
Is verandering moontlik?
Vir seker. Nie net moontlik nie, maar lewensnoodsaaklik. Dit kan egter net gebeur as die verandering ewigheidswaarde het. Permanente verandering wat ewigheidswaarde het, is moontlik wanneer die vernuwing tot ons diepste kern deurgedring het. So 'n verandering is 'n totale herskepping, 'n aflê van ons inter­pretasies en aannames en die ontdekking en aanvaarding van God se waarheid. Ons as mense is geskape om met die Skeppergod 'n verhouding te hê en om Hom in Gees en in waarheid te aanbid. Om dit te kan doen, moet ons die Gees en die waarheid ken. Eers wanneer ons die waarheid oor ons identiteit, ander mense en God self ken, kan ons 'n diep en sinvolle verhouding met Hom hê.
Ons lewenservarings speel 'n groot rol in hoe ons eie waarheid gevorm word. Ons persoonlike waarheid, die waarheid soos ons elkeen dit sien, bestuur ons hele menswees: wat ons dink, wat ons kies en hoe ons reageer. Dit bestuur ons persepsies en menings. Dit bepaal ons houding teenoor die lewe. Die vraag is egter: "Is hierdie waarheid ook God se waarheid?" Wanneer ons bewus word dat sommige van ons daaglikse ervarings nie God se waarheid soos Hy dit in sy Woord vir ons bekendmaak, bevestig nie, begin ons (hopelik) verandering en vernuwing soek.
Waarom is ons waarheid so dikwels in konflik met Syne? En hoekom bring die blote lees en kennis dra van sy Woord dan nie hierdie broodnodige verandering nie? Daar is bepaalde voorwaardes vir doeltreffende vernuwing. Ons is nie opgedeel in afsonderlike, onafhanklike kompartemente van onsself nie; elke deel van ons is interafhanklik van die ander. Daar is voortdurend nieverbale kommunikasie tussen die verskillende aspekte van ons menswees. Hoe ons daarna luister en tot watter mate ons binnetaal vir ons verstaanbaar raak, is uiters belangrik. In ons menswees het ons 'n kern, die diepste deel van ons binnekant. Dit is ook hier waar ons diepste besluitneming plaasvind. Om ons­self regtig doeltreffend te kan handhaaf, moet ons hierdie kern ken en dit in lyn bring met die res van die begrip van ons samestelling. Dit is amper soos houers wat mooi agtermekaar geplaas word om 'n stroom water na 'n beplande bestemmingspunt te kanaliseer. Die bestemmingspunt is die ononderbroke eenheid met ons Skepper en Herskepper, die enigste plek waar ons diepe vrede en ewige vreugde kan beleef. Daarsonder het ons slegs 'n bestaansbenadering tot die lewe.
Wanneer verandering deur waarheid bewerkstellig word en langdurig is, het herskepping plaasgevind. Daar is verskeie moontlike redes waarom die veranderinge wat ons probeer maak dikwels kortstondig is, of 'n permanente innerlike stryd veroorsaak. Dit is nie herskepping nie. 'n Vals siening van die waarheid, aannames en veronderstellings is 'n hindernis vir positiewe langtermynverandering. Dit hou 'n mens op 'n dwaalspoor wat jou moed breek en jou uitgeput laat. Permanente vernuwing is 'n proses.
Kognitiewe terapie help mense om hul persepsies en oortuigings te sien vir wat dit is – nie noodwendig die waarheid nie – en om daardie persepsies te verander sodat hulle beter kan funksioneer. Die denkwyses, kennis, begrip en gedragskeuses wat die gevolg is van daardie persepsies word alles betrek, en die doel is om jou gedagtepatrone so te verander dat dit jou nuwe hartsoortuigings bevestig. 'n Goeie begrip van die beginsels van die kognitiewe neurowetenskap gee 'n mens insig in die proses van verandering. Innerlike orde is nodig voordat 'n mens doeltreffend kan funksioneer en 'n lewegewende verhouding met God kan hê. Innerlike herbelyning om hierdie binne-orde te skep is nodig voordat jy God se herskeppingswerk doeltreffend kan ervaar. Hoe beter jy hierdie orde verstaan, hoe meer ontvanklik is jy daar­voor om die werk te doen om orde in jou binneste te vestig en dus "herbelyn" te word vir die nodige verandering. Vernuwing deur die vaslegging van God se waarheid moet tot op hartsvlak deurdring om volhoubaar te wees. Herbelyning is 'n vereiste vir herskepping.
Wanneer jy God se waarheid begin toepas in jou lewe, word jy ontvanklik vir vars kennis en insig.
As. Daardie klein woordjie van voorwaardelikheid. Nie wanneer nie, as. So asof daar 'n skrale moontlikheid is, maar jy het geen beheer oor die uitkoms nie. Jy is vasgevang. Uitgelewer. Magteloos. Of is jy? "As" kan inperking sowel as hoop bevat. "As ek . . ." kan die weg uit 'n slegte situasie wys en jou toerus om die regte stappe na 'n voluit-lewe te neem. Dit kan jou motiveer om daardie stappe een vir een uit te voer. Sonder twyfel. Gefokus en opgewonde. Die voorwaardelikheid van so 'n "as" is dus gelaai met energie en momentum – 'n "Hier kom ek wêreld!"-momentum.
Die teendeel is egter ook waar. Jou gedagtes oor wat jou te doen staan, kan jou ook vasgevang hou in 'n ongesonde, ongelukkige situasie. Die dinge wat jy dink jy moet doen om jou situasie te verbeter, lei juis nié tot groei en vooruit­gang nie. Inteendeel, dit werk eerder soos 'n handrem op jou persoonlike lewensvoertuig. Daar is 'n hele paar van hierdie voorwaardes of dinge wat jy dink jy moet doen wat jou op 'n dwaalspoor kan sit. Partymaal het die samelewing hierdie "as" vir jou uitgeroep, jou mooi laat verstaan dat jy dit nie gaan maak voordat dit of dat nie gaan verander nie. Jy glo die samelewing. Jy glo jou omgewing. Jy glo jou verlede. Jy glo jou kultuur. Jy gee dit hoë prioriteit in jou besluitneming en in jou definisie van jouself.
Jy doen wat die samelewing en jou kultuur en jou medemens vir jou sê. Maar jy kry dit net nie reg om jou situasie te verander nie. Beteken dit dat jy uitgelewer is? Is jy gedoem tot die plek waar jy jou nou bevind? Glad nie. Dit beteken egter dat jy die voorwaardes wat jy aan jouself stel eerlik moet ondersoek vir wat hulle is. Jy moet jou voorwaardelike "asse" met God se waarheid vergelyk. Eers dan sal jy 'n nuwe, bevrydende rigting kan inslaan. Dan kan jy moed skep en met hoop begin lewe. Wanneer jy God se waarheid begin toepas in jou lewe, word jy ontvanklik vir vars kennis en insig. Jy kan by die bestemming kom wat God vir jou bedoel het en waarvoor Hy jou gemaak het.
Koning van my lewe, dankie dat ek U ook as die Koning van my grondgebied kan verklaar.
Dankie dat U my só liefhet dat ek 'n volledige mens in eie reg kan wees en nie uitgelewer is aan ander mense se definisie van my nie. Ek wil net in U gladde spieël na my weerkaatsing kyk.
Dankie, Vader, dat ek nie 'n slagoffer van my gene, verlede of my omgewing is nie. Ek is in beheer van my lewe en neem hierdie groot verantwoordelikheid nou terug.
Help my asseblief, Here, om deur U Gees te onderskei tussen dinge waarvoor ek verantwoordelik is en dié waarvoor ek nie verantwoordelik is nie. Ek wil nie meer bly voorgee en toelaat dat ander mense se keuses en sonde my beskadig nie. Ek wil hulle ook nie deur my gedrag sterk in hul kwaad nie. Ek wil nie meer toestemming gee vir indringers in my grondgebied nie. Hulle saai verwarring en verrig skade aan die dinge binne my grondgebied. Gee my die wysheid om elke indringer te identifiseer en te verwyder.
Dankie dat ek my grondgebied nou kan voorberei vir U vars waarheid.
Ek vra dit in die Naam van U Seun, my Verlosser, Jesus.
Uittreksel uit Jy kán verander deur Gerdi van den Berg. Met toestemming van Struik Christian Media gepubliseer.