Soewereine staat in Suidoos-Asië
Malaysia (Engels en Maleis)
2°56′N 101°42′O / 2.933°N 101.700°O / 2.933; 101.700
• Wegbreek van Singapoer
330 803 km2 (67ste)
32 730 000 (43ste)
$978,781 miljard (30ste)
$29 340 (51ste)
$387,093 miljard (36ste)
$11 604 (60ste)
MOI (2019) 0,810 (62ste) – baie hoog
Gini (2015) 41,1(36ste) – medium
Die naam "Maleisië" is afgelei van die woord "Malay" en die Latyn-Griekse agtervoegsel "-sia"/-σία. Maleisië het in die 18de eeu 'n Britse kolonie geword nadat die "Straits Settlements" Britse protektorate geword het. Die Peninsulêre Maleisië is in 1946 as die Maleise Unie verenig. Malaya is in 1948 as die Federasie Malaya herstruktureer en het op 31 Augustus 1957 sy onafhanklikheid van die Verenigde Koninkryk verkry. Malaya verenig op 16 September 1963 met Noord-Borneo, Sarawak en Singapoer om Maleisië te vorm. In 1965 is Singapoer uit die federasie geskors. Maleisië is 'n federale parlementêre grondwetlike monargie binne die Britse Statebond met 'n eie monarg (Yang di-Pertuan Agong) as staatshoof. Maleisië is een van slegs vyf lande binne die Britse Statebond met 'n inheemse monarg op die troon (die ander vier is Broenei, Eswatini, Lesotho en Tonga).
Maleisië beslaan 'n oppervlakte van 330 803 km² en het 'n bevolking van sowat 32,7 miljoen in 2020 gehad. Maleisië is 'n lidland van die Britse Statebond met 'n gekose monarg as staatshoof. Maleisië word as 'n opkomende mark beskou en is 'n lidland van die ASEAN, die Beweging van Onverbonde Lande en die Organisasie van Islamitiese Samewerking. Die bekende Petronas-torings in Kuala Lumpur was tussen 1998 en 2004 die hoogste gebou ter wêreld. Die Sepang Internasionale Renbaan het vanaf 1999 tot 2017 die Maleisiese Grand Prix in Formule Een gehuisves. Malaysia Airlines is die nasionale vlagdraerlugredery met sy spilpunt op Kuala Lumpur Internasionale Lughawe; weens die verlies van twee vlugte binne een jaar (Malaysia Airlines-vlug 17 en Malaysia Airlines-vlug 370) was dié lugredery wêreldwyd in die nuus.
In die vroeë tagtigerjare was daar na raming meer as 13 miljoen mense in Maleisië woonagtig, van wie daar byna 900 000 in Sabah gewoon het en meer as een miljoen in Sarawak. Maleisië is 'n ylbevolkte land: die gemiddelde bevolkingsdigtheid beloop ietwat meer as 92 per km², hoewel die bevolkingsdigtheid in sommige streke veel hoër is.
Sabah (hoofstad Kota Kinabalu) en Sarawak (hoofstad Kuching) is albei sowel ylbevolk as min verstedelik. Migrasie het veral 'n groot rol in die verlede gespeel. Vandag is daar 'n geringe binnelandse migrasie na Oos-Maleisië, waar ook Filippyne en Indonesiërs werksaam is. Maleisië is 'n veelvolkige samelewing waarin drie groot en 'n aantal klein bevolkingsgroepe onderskei word.
Hoewel die Chinese sedert die onafhanklikwording staatsburgers van Maleisië is, het hulle in sosiale opsig 'n aparte groep gebly. Afgesien van hul eie tale (Hakka en Kantonees) heg hulle ook baie waarde aan eie tradisies, gebruike en godsdiens (Boeddhisme, Taoïsme en Konfusianisme). Leiers van die Maleise bevolkingsgroep poog aan die een kant om die ekonomiese agterstand ten opsigte van die Chinese in te haal, terwyl hulle die Chinese bevolkingsgroep terselfdertyd 'n Maleise, dit wil sê 'n Islamitiese, karakter wil oplê, en die gebruik van die Maleise taal bevorder. Die Chinese bevolkingsgroep was uiteraard hierteen gekant.
Die derde grootste bevolkingsgroep, die Indiërs (ongeveer 11%), speel nie 'n baie belangrike rol nie. Hulle woon hoofsaaklik in Wes-Maleisië, waar hulle voorouers hul in die vorige eeu veral in die rubberverbouingsgebiede gevestig het. Die Indiërs het baie min kontak met sowel die Chinese as die Maleiers. Naas hul eie taal (na gelang van die streek waarvandaan hul voorouers afkomstig is), maar veral Tamil, praat die Indiërs ook Engels.
Dit is nie 'n amptelike taal nie, maar word baie in die hele Maleisië gebruik. Die meeste Indiërs is Hindoes, hoewel daar 'n minderheid van Moslems en Sikhs is. Die vierde bevolkingsgroep bestaan uit 'n aantal verskillende etniese groeperinge wat in Maleisië onder die naam orang asli saamgevat word. Hierdie naam (letterlik: inheemse mense) dui aan dat hulle as die oudste bewoners van die land beskou word. Tot hierdie groep – wat skaars 9% van die totale bevolking uitmaak, maar in Sarawak en Sabah die meerderheid vorm behoort onder andere die Semang en die Senoi. Hulle is jagters en voedselversamelaars wat in die oerwoude van Wes-Maleisië woon en wat tot die Negrito's behoort. Hulle getalle is egter onbeduidend. In Oos-Maleisië is die orang asli egter 'n aantal etniese groepe wat vanweë hul etniese verwantskap met die Maleiers Protomaleiers of Oud-maleiers genoem word. Wanneer hulle hul tot die Islam bekeer het, soos die Melaneus, word hulle as Maleiers beskou.
Gemeet volgens die per capita-inkomste van die bevolking behoort Maleisië tot die rykere lande van Suidoos-Asië. Hierdie relatiewe rykdom berus hoofsaaklik op die produksie en uitvoer van 'n aantal grondstowwe. Die belangrikste daarvan was nog altyd tin en rubber, terwyl palmprodukte, hout en aardolie later bygekom het. Die laaste twee produkte is veral uit Oos-Maleisië afkomstig.
Die groot afhanklikheid van die uitvoer van grondstowwe (ongeveer 40% van die bruto nasionale produk) bring mee dat Maleisië taamlik afhanklik is van die ekonomiese ontwikkeling van die nywerheidslande. In Maleisië is die meeste produksie in die hande van vrye, private ondernemings. Ingryping deur die regering is beperk tot sektore soos vervoer, riolering, besproeiing, en so meer.
Hoewel die regering 'n aantal ekonomiese doelwitte gestel het (verhoging van die per capita-inkomste, ekonomiese diversifikasie, beklemtoning van die ekonomiese ontwikkeling in die gebiede soos Sarawak, Sabah en die ooskus van Wes-Maleisië), is hy vir die bereiking daarvan van die private sektor afhanklik. Die regering doen ook baie moeite om 'n gunstige klimaat vir private ondernemings te skep, en hy kry nou al hoe meer invloed in die aktiwiteite van buitelandse ondernemings.
Hoewel die klein boere in die eerste plek rys verbou, word klein hoeveelhede rubber ook geproduseer. Daar word dan gepraat van bevolkingsrubber in teenstelling met nywerheidsrubber, wat deur groot en dikwels buitelandse ondernemings geproduseer word. Werkgeleenthede in die landbou is nie voldoende wanneer die bevolkingsaanwas in berekening gebring word nie. Uitbreiding op landbougebied is wel moontlik, maar 'n strukturele oplossing lê eerder in die uitbreiding van werkgeleenthede in die nie-landbousektor.
Mynbou en nywerhedeWysig
Die regering het gepoog om soveel moontlik buitelandse beleggers te lok, maar die werkgeleenthede wat hulle bied, is teleurstellend. Maleisië het 'n baie hoë persentasie werkloses. Naas algemene maatreëls om 'n gunstige ondernemingsklimaat te bevorder, het die regering hom veral met die totstandkoming van nywerheidsgebiede besig gehou. Die infrastruktuur daar word deur die regering verskaf.
Politiek en bestuurWysig
Singapoer het hom in 1965 van die federasie losgemaak en sedertdien bestaan Maleisië uit twee dele: Wes en Oos-Maleisië (Sarawak en Sabah). Die deelstate van die Maleisiese Federasie het elk sy eie regering en volksverteenwoordiging, maar die federale regering in Kuala Lumpur het baie seggenskap in binnelandse aangeleenthede van die deelstate. Sarawak en Sabah het 'n grotere mate van outonomie as die ander deelstate. Wat staatsvorm betref, is Maleisië 'n konstitusionele monargie, en die koning (met die titel Yang di-Pertuan Agong) word elke vyf jaar uit en deur die sultans van die deelstate van die Maleise skiereiland gekies. Die koning het hoofsaaklik seremoniële bevoegdhede, en die werklike mag berus by die kabinet onder leiding van 'n minister-president.
Die kabinet moet verantwoording doen aan die parlement, wat uit 'n gedeeltelik benoemde senaat (Dewan Nagara) en 'n verkose huis van verteenwoordigers (Dewan Ra'ayat) bestaan. Laasgenoemde het meer bevoegdhede. In 1976 was die Nasionale Front aan die bewind. Dit is 'n koalisie van organisasies van verskillende politieke en etniese groepe waar die leierskap in die hande van die Maleise elite is. Die amp van die minister-president is jare lank gevul deur Abdoel Rahman (1903–1990), wat in 1971 afgetree het en deur Abdoel Razak (1922–1976) opgevolg is. Ná die dood van Abdoel Razak het Hoesein Onn (geb. 1923) die premier geword, wat op sy beurt ná 'n kabinetskommeling deur dr. Mahathir Mohamad opgevolg is. Die belangrikste binnelandse probleem is die verskille tussen die etniese groepe. Kommunistiese terroristiese aktiwiteite in Wes-Maleisië kom nog voor en die onrus onder die bevolking as geheel het vanweë die ekonomiese agteruitgang toegeneem.
↑ (en) "Malaysian Flag and Coat of Arms". Maleise regering. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 Oktober 2013. Besoek op 12 Augustus 2014.
↑ (en) "Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia". Department of Statistics, Malaysia. 14 Mei 2020. Besoek op 12 Junie 2020.
↑ 6,0 6,1 6,2 (en) "Population Distribution and Basic Demographic Characteristics" (PDF). Departement Statistiek, Maleisië. p. 82. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 22 Mei 2014. Besoek op 4 Oktober 2011.
↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 (en) "Malaysia". Internasionale Monetêre Fonds. April 2021. Besoek op 6 September 2021.
↑ (en) "Malaysia". Wêreldbank. Besoek op 6 September 2021.
↑ (en) "Delegation of the مليسيا domain representing Malaysia in Arabic". Internet Assigned Numbers Authority. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Augustus 2018. Besoek op 2 Maart 2020.