PressReader - Weg! Platteland: 2015-09-01 - 2013
Die jaar toe daar vir die eer­ste keer meer lang­le­we- as vars melk in Suid-a­fri­ka ver­koop is.
Oom M.C. lag as hy ver­tel hoe di­plo­ma­ties hy des­tyds te werk moes gaan om ba­sies vir die boer­vroue te sê hul­le melk­ge­reed­skap, -em­mers, -siw­we en -doe­ke is vuil om­dat hul­le al­les met boer­seep ge­was het en nie die “er­kent­li­ke” was­mid­dels wou ge­bruik nie.
‘Om van­dag son­der melk­aan­te­ke­ning ’n kud­de suk­ses­vol te be­stuur is soos om ’n hor­lo­sie son­der wy­sers aan te sit. Jy weet nooit hoe laat dit is nie.’
Daar­die ja­re was daar ook s­legs drie melk­ko­pers in die Suid-kaap, naam­lik die kaas­fa­brie­ke To­wer­kop en Boes­mans­ri­vier, en Ne­st­lé. Hul­le ge­sa­ment­li­ke daag­lik­se mel­k­in­na­me was ge­lyk­staan­de aan wat ’n en­ke­le pro­du­sent met ’n dui­send jer­sey­koeie op ’n vol­voer-rant­soen­stel­sel van­dag kan pro­du­seer.
“Baie kud­des het ge­wis­sel van 5-25 koeie per pro­du­sent, en jy moet ont­hou, by baie van die klei­ner kud­des is die kal­wers nog toe­ge­laat om eers te suip, en wat oor was, was die pro­du­sent s’n. Al­les was baie pri­mi­tief, maar die kal­wers was ge­sond en die kud­des son­der mas­ti­tis… Aus­tra­lie­se na­vor­sing het ge­toon die kalf se speek­sel help om die ui­er ge­sond te hou. Die e­nig­ste na­deel vir die pro­du­sent was ’n baie la­er bot­ter­vet­per­sen­ta­sie, en die bot­ter­vet het die prys van die melk be­paal.”
Oom M.C. het sy nu­we pos erns­tig op­ge­neem, in­ge­spring en uit­stap­pies na ge­ves­tig­de kud­des be­gin re­ël waar die boe­re in­ge­lig is oor voe­ding, teling, wei­ding en ge­hal­te­melk. Stu­die­groe­pe is in die le­we ge­roep, bees­klubs, be­oor­de­laars­dae, vei­lings…
“Dis moei­lik om te glo, maar daar­die ja­re was iets so lo­gies soos amp­te­li­ke melk­aan­te­ke­ning iets by­na vreemds. >
1 Garth Da­mons melk sog­gens vir Ou­ma en Leen­tjie, die twee koeie op Noor­s­poort bui­te S­teyt­ler­vil­le. “Dis vin­nig met die ma­sjien, maar boe­ta, as dit die dag beurt­krag is...” 2 Een van Preek­stoel se jer­seys sit haar bes­te voet­jie voor vir ons voor­blad. 3 Melk­dag op Noor­s­poort. 4 Tie­nie Durr van die Preek­stoel-boer­de­ry le­wer al sy melk aan die Dar­ling-mel­ke­ry.