Tema: Die Here alleen is my rots, my redding
Ons ken Jesus as rots en redding. Dit impliseer 'n ander soort lewe: soos dié van Jona wat in groot gevaar die Woord verkondig en van mense wat dan tot inkeer kom en hulle klere skeur; of soos dié van iemand wat besef dat die koninkryk hier is, dan die gewone gang van die lewe agterlaat en Jesus volg; of soos dié van iemand met 'n dringende besef dat ons vir God se koninkryk moet leef, en nie maar net die lewe doelloos oor ons kan laat spoel nie.
62 Vir die koorleier. 'n Belydenis. 'n Psalm
'n man wat reeds is soos 'n muur
'n klipmuur wat omgestoot word?
God is vir ons 'n toevlug.
op 'n skaal wys hulle geen gewig nie,
13en 'n mens net op U, Here,
62 1 Vir die musiekleier . Op Jedoetoen. 'n Psalm. Van Dawid.
2 Net by God vind ek rus;
van Hom kom my verlossing.
3 Net Hy is my rots, my verlossing,
ek sal beslis nie wankel nie.
4 Hoe lank nog gaan julle
'n man bly aanval,
vermoor julle almal hom –
asof hy 'n muur is wat oorhel,
'n tuinmuur wat omgestoot word?
5 Ja, hulle beplan om hom
af te stoot van sy hoë plek,
hulle hou van leuens.
maar in hulle binneste vloek hulle.
6 Vind rus by God alleen, my siel,
want op Hom is my hoop gevestig.
7 Net Hy is my rots, my verlossing,
8 By God lê my verlossing, my eer.
My sterk rots, my skuilplek,
vind ek in God.
9 Vertrou te alle tye op Hom, o volk,
stort julle hart voor Hom uit.
God is vir ons 'n skuilplek.
10 Net 'n asemteug is die mens,
onbetroubaar is mense;
op 'n skaal weeg hulle byna niks,
saam is hulle ligter as 'n asemteug.
11 Moet op afpersing nie staatmaak,
op plunder julle ydele hoop
nie vestig nie.
Rykdom, as dit toeneem –
moet julle hart nie daarop sit nie.
12 Een saak het God bevestig,
twee, wat ek gehoor het:
Krag is by God;
13 by U, my Heer,
is daar troue liefde,
want U self beloon 'n mens
volgens sy dade.
Hierdie Psalm druk die vaste geloof van Dawid uit terwyl hy in 'n situasie van groot uitdagings verkeer. Dit gee aan hom nie net 'n rustige sekerheid midde-in aanvegtinge nie, maar dien ook as getuienis en bemoediging van die geloofsgemeenskap. God is vir almal 'n veilige vesting. Daarin kan 'n mens rus vind.
Let op hoe hierdie Psalm regdeur een van belydenis en bemoediging is en waarskynlik in die liturgie gebruik is as getuienis aan die geloofsgemeenskap en dat die Psalm eers in die laaste vers, amper ongemerk, oorgaan tot 'n gebed aan God.
Net by God vind ek rus – vers 2-5. Dawid beweeg van 'n belydenis oor God se onwankelbaarheid waarin hy rus vind (vers 2-3), na 'n beskuldiging van sy teenstanders se pogings om hom op skynheilige wyse te na te kom en uit te werk (vers 4-5).
Stort julle hart voor Hom uit – vers 6-9. Dieselfde beweging word in dié deel van die Psalm gevind, net hierdie keer van belydenis (vers 6-8) na bemoediging van sy geloofsgenote (vers 9). Let op hoe hy ook dié keer sy vertroue in God uitspreek en die volk aanmoedig om hulle hart voor God uit te stort (vgl. Ps. 102:1; 142:3). God is vir ons 'n toevlug!
Net God het regtig mag – vers 10-13. 'n Soortgelyke beweging is merkbaar in hierdie deel van die Psalm. Die magteloosheid van die mens word onomwonde beskryf in terme van hulle verganklikheid en nietigheid (vers 10-11) en vergelyk met die mag van God wat alle mense impakteer en daarom die enigste Een is waarop 'n mens kan vertrou (vers 12-13). Let op hoe Dawid ons waarsku om nie op geweld of rykdom te vertrou nie. Moenie dat rykdom "te na aan jou hart lê nie."
Ons kan op God se liefde vertrou: In die oorspronklike Hebreeus lui die eerste deel só: "en aan U, Here, behoort liefdestrou (gêsêd)" wat beteken dat God se lojale liefde die grond van ons bestaan is. Die NAV se vertaling verberg ietwat dié beskrywing van God met: "en 'n mens net op U, Here, kan vertrou". Die punt van hierdie uitspraak van God is dat 'n mens op die getrouheid van sy liefde kan staatmaak.
Dié gedagte van Psalm 62:13 (vgl. ook Ps. 28:4; Spr. 24:12; Jer. 17:10) het wyd in die NT 'n neerslag gevind. God tree billik op teenoor alle mense volgens die somtotaal van hulle werke, die nalatenskap van hulle lewens. Hier is 'n seleksie van dié tekste:
Jesus verklaar in Matt. 16:27 op voetspoor van hierdie teks: "Die Seun van die mens gaan saam met sy engele kom. Hy sal beklee wees met dieselfde heerlikheid as sy Vader en sal elkeen volgens sy dade vergeld." Drie ander gedeeltes in Matteus brei verder hierop uit. In Matt. 7:22-23 sê Jesus dat om in jou verhouding met God staat te maak op prediking, duiweluitdrywing en wonders doen, is 'n fundamentele fout, omdat sulke dinge jou as sodanig niks sal help in die oordeelsdag nie. God wil hê dat ons doen wat Hy van ons vra; In Matt. 13:41-42 sê Jesus verder dat dié wat ander in sonde laat val en God se wil in die wind slaan, sal vernietig word in die oordeel van God. Jesus se duidelikste woord hieroor is in Matt. 25:31-46 waar hy werk met die metafoor van die skeiding van mense in skape en bokke, dié wat God se guns geniet (skape) en dié wat dit nie sal kry nie (bokke). Albei groepe word met dieselfde maatstaf gemeet, óf hulle die wil van God uitgevoer het óf nie. En die wil van God is duidelik, dat hongeriges, dorstiges, vreemdelinge, armes, siekes en gevangenes versorg sal word. Dié wat dít doen, sal die erfenis van God in besit neem.
Paulus gebruik ook Ps. 62:13 in sy beredenering in Rom. 2:6-8 oor God se hantering van die ganse mensdom: "Hysal elkeen vergeld volgens sy dade: aan dié wat in goeddoen volhard en op dié manier soek na ewige heerlikheid, eer en onverganklikheid, gee Hy die ewige lewe; maar dié wat uit selfsug ongehoorsaam is aan die waarheid en toegee aan die ongeregtigheid, straf Hy in sy toorn." Paulus skryf in dieselfde gedeelte ook oor God se voortdurende en regverdige betrokkenheid in elke mens se lewe, gemik op transformasie hier en nou, maar ook met die oog op die ewige lewe: "Lyding en benoudheid bring Hy oor die lewe van elke mens wat kwaad doen, in die eerste plek oor dié van die Jood, maar ook oor dié van die nie-Jood. Ewige heerlikheid, eer en vrede skenk Hy aan elkeen wat goed doen, in die eerste plek aan die Jood, maar ook aan die nie-Jood. God trek immers niemand voor nie." Rom 2:9-11. Wonderlike woorde! Trouens, God maak dit moontlik vir elkeen wat Hom wil gehoorsaam om dit reg te kry: "in Christus Jesus het Hy ons geskep om ons lewe te wy aan die goeie dade waarvoor Hy ons bestem het." (Ef. 2:10). Die teenoorgestelde is ook waar, soos ons lees in Paulus se opmerkings oor God se hantering van vals apostels in 2 Kor. 11:15: "Daarom is dit ook nie snaaks dat sy dienaars hulle voordoen as mense wat die wil van God doen nie. Aan die einde sal hulle kry wat hulle vir hulle dade verdien." Hy gaan selfs so ver om God vir optrede teen kwaadwilliges te vra: "Aleksander, die kopersmid, het my baie kwaad aangedoen. Mag die Here hom vergeld vir wat hy gedoen het." (2 Tim 4:14).
Johannes gebruik ook hierdie Psalm om God se regverdige oordeel oor die afvalliges in die gemeente van Tiatira uit te spreek: "Dan sal al die gemeentes weet dat dit Ek is, die Een wat die gedagtes en begeertes van die mens deurgrond. Ek sal elkeen van julle straf volgens julle doen en late."(Open 2:23). Dit is ook die geval in sy visioen van die laaste oordeel oor die mensdom voor die groot wit troon van God: "Ek het die dooies, groot en klein, voor die troon sien staan, en die boeke is oopgemaak. Daar is ook 'n ander boek oopgemaak, dit is die boek van die lewe. Die dooies is toe geoordeel volgens wat daar in die boeke geskrywe staan oor alles wat hulle gedoen het. Die see het die dooies teruggegee wat daarin was, en die dood en die doderyk het die dooies teruggegee wat in hulle was, en oor elkeen is geoordeel volgens wat hy gedoen het." (20:12-13) Netso gebruik hy dié Psalm om Jesus se beloning van dié wat in Hom glo te motiveer: "Jesus sê toe weer: 'Kyk, Ek kom gou! Ek bring die loon saam met My om elkeen te beloon vir wat hy gedoen het. Ek is die Alfa en die Omega, die Eerste en die Laaste, die Begin en die Einde. 'Geseënd is dié wat hulle klere was, sodat hulle reg kan hê op die boom van die lewe en deur die poorte in die stad kan ingaan. Buitekant is die dwaalleraars, die bedrieërs en die onsedelikes, die moordenaars en die afgodsdienaars en almal wat valsheid liefhet en doen." (22:12-14).
Wil van God: 1 Korintiërs 6:12-20
Verootmoediging: Lied 232 "Diep o God diep neergeboë vs 1"
Vryspraak: Psalm 27:11, 14
Lied 254 Spreek Heer, spreek Heer 1
Skriflesing Psalm 19
Die lees van Psalm 19:7-14 deur die voorganger kan vervang word deur die volgende beurtspraak. Laat twee klein groepe kinders van verskillende kante die kerk inkom. Die voorloper in elke groep dra 'n Kansel- of Familiebybel wat duidelik vir die gemeente sigbaar is. Hulle staan in twee groepe voor die kansel en dra in beurtspraak Psalm 19:7-14 voor.
Wegsending: Lied 260 "Ek glo vas in God die Vader vs 1"
Vir ons is 'n Seun gebore, aan ons is 'n Seun gegee;
Hy sal heers en Hy sal genoem word
Ewige Vader, Vredevors.
Lied 196"O kon ek jubel Hemelvader 1,2,3,4"
Wil van God:1 Korintiërs 6:12-20
Leer my u wil, Here,
1. Altyd daar, U is altyd daar
Altyd daar, U is altyd daar
Wie kan U ewenaar, o Heer
U's die rots, Rots van die eeue (x2)
2. Altyd waar, u woord bly altyd waar
En U is wie U sê U is
En dis U by wie ek veilig voel (X4)
Groep 1: Die woord van die Here is volmaak:
Groep 2: dit gee lewe.
Groep 1: Die onderwysing van die Here is betroubaar:
Groep 2: dit gee wysheid aan die wat nog onervare is.
Groep 1: Die bevele van die Here dui die regte koers aan:
Groep 2: dit bring blydskap.
Groep 1: Die gebod van die Here is helder:
Groep 2: dit gee insig.
Groep 1: "Die eise van die Here vir sy diens is goed:"
Groep 2: "dit staan altyd vas."
Groep 1: Die bepalings van die Here is reg"
Groep 2: elkeen van hulle is regverdig.
U dienaar laat hom daardeur leer.
Groep 1: Wie dit alles onderhou, groot is sy beloning (Ps 19).
Die definisie vir die speletjie is soos volg:
Vra die kinders wat die belangrikste dinge is wat 'n mens nodig het as jy 'n veilige fort in die speletjie Minecraft wil bou. Watter dinge laat hulle veilig voel? Vat jou kussing, 'n kombers en monstergif ('n spuitbottel met water en 'n prentjie van 'n monster waaroor 'n kruis getrek is daarop) saam. Vra vir die kinders wat 'n mens nodig het om lekker te slaap. Vra hulle verder uit totdat julle by die feit kom dat jy net lekker kan slaap as jy nie bang is nie.
Sien reëling met Skriflesing…
Psalm 62 sluit aan by die tyd ná Epifanie waarin die kerk besin oor ons wandel met God in die lig van Jesus Christus se koms en daaglikse teenwoordigheid by ons. In die psalms gaan dit juis oor die uitreik na God om in 'n lewende verhouding met Hom te leef en oor die versekering dat God ons vashou sodat ons aan Hom kan vashou. God se teenwoordigheid in die psalms vind sy vervulling en hoogtepunt in Jesus se koms na ons toe.
Ons kan nie uit die psalm aflei wat die omstandighede van die skrywer is nie, behalwe dat hy moontlik 'n prominente plek in die samelewing gehad het. Sommige kommentare doen moeite om aan te toon dat dit wel Dawid is wat dit geskryf het omdat daar dinge genoem word wat inderdaad ook met Dawid kon gebeur het.
Psalm 62 raak 'n sentrale tema van die menslike lewe aan, naamlik geborgenheid te midde van 'n wêreld vol lyding. Te midde van die afwaartse spiraal van geweld, onreg en rusteloosheid, is God 'n veilige staanplek. Dit sluit aan by Jesus se uitnodiging in Matteus 11:28-29: "Kom na My toe, almal wat uitgeput en oorlaai is, en Ek sal julle rus gee."
Die rus van Psalm 62 is nie die passiewe soort berusting in die almag en beskikking van 'n veraf God of die noodlot nie. Dit is nie 'n soort rus in leerstukke oor God ten spyte van die ervarings van die lewe wat nie daarmee ooreenstem nie. Die psalm se rus in God is een wat mense in hulle worsteling ervaar, ten spyte van die gebrokenheid van die lewe. Psalm 62 beskryf ook nie die rus in God as ontrekking uit die lewe as die vlug uit die lewe en die verinnerliking van die geestelike lewe nie. Natuurlik is daar in ons geloofslewe ruimte vir 'n woestynspiritualiteit, maar hier gaan dit veral oor stilte te midde van die storm.
Die Psalm gee vir ons vier perspektiewe op stilte:
Een: Stilte verdryf
The road less travelled, die bekende boek van M Scott Peck, begin met die woorde: "Life is difficult." Daarmee sê hy ons sal beter vaar as ons erken dat die lewe moeilik is, eerder as die verwagting dat dit altyd net maanskyn en rose is. Ons weet uit ervaring dat die lewe vol uitdagings is, dat die wêreld 'n onrustige plek is, nie net op die oppervlak nie, maar ook in die diepgang daarvan.
Die middelste deel van die psalm (v 4-5), beskryf die stormagtigheid van die lewe. Die digter praat van 'n wêreld vol mense wat jou uit die pad wil hê, mense wat jou aanval en wil doodmaak en veral met vlymskerp tonge jou uitmekaar wil skeur.
Dit is nie net die psalmdigter, Dawid, wat dit beleef het nie. Ons almal is soms slagoffers van mense wat ons wil benadeel, verwens, vervloek of net ignoreer. Mense met 'n glimlag op die gesig en 'n dolk in die hand – soms spreekwoordelik, soms werklik. Dan sug die psalmis dat hy voel soos 'n muur wat wil omval, 'n klipmuur wat omgestoot word. Net nog 'n klein stampie, en dit is verby. Hierdie hele paragraaf beskryf stormagtigheid. Dit vertel van breekbaarheid en stukkendheid.
Maar hierdie stormagtigheid gaan nog verder. Ons leef in 'n wêreld van 'n onrustige soeke na rus, vervulling en geluk. Vers 10-11 sê dit is dán dat daar dinge in jou lewe kom wat jou na aan die hart kom lê – die vertroue op mense se beloftes en metodes, rykdom en bedrog.
Ook gelowiges kan soms op dinge en mense náás God vertrou. Slim mense sê ons word veral deur twee dinge gedryf:
Eerstens, die behoefte om ook te hê en te doen wat ander het of doen. Dit werk gejaagdheid, materialisme en selfs oorloë in die hand.
Tweedens, die soeke na ekstatiese ervarings, die jaag van een opwinding na die ander wat jou in 'n modderige put kan laat beland (Ps 40).
Nou ja, om só na rus, vervulling en geluk te soek, is 'n gejaag na wind. Op sy beste bring dit teleurstelling, ontnugtering en angs mee; op sy slegste vernietiging en 'n omgevalle muur.
Twee: Stilte in die storm
Die besondere en verrassende van hierdie verse is dat die storm (v 4-5) deur God self omring word. Aan die begin, voor die storm (v 2-3), bely die digter:
Net by God vind ek rus, van Hom kom my redding. Net Hy is my rots en my redding, my veilige vesting, sodat ek vas en stewig staan.
Die frase, "net by God vind ek rus" bevat 'n element van stil word en luister, van gerigtheid op God om van sy teenwoordigheid bewus te raak. Hy is God mét ons in Jesus Christus en deur sy Gees. Dit is nie 'n stil word en buig voor die noodlot nie, maar voor God wat redding is, plek van veiligheid en magtige Helper. By Hom kry ons die rus waarvoor ons gemaak is. Nie op iets of iemand anders nie, net by God kan ons innerlike vrede en tevredenheid vind (vgl Augustinus hier bo).
Die digter se eerste belydenis oor die rus by God, kan gesien word in die lig van wat Johan Cilliers (Op God se skoot) met verwysing na Walter Brueggemann "'n fase van oriëntasie" noem. Alles is in orde, daar is geborgenheid en vreugde in God se teenwoordigheid.
Dan kom die storm, die fase van disoriëntasie, gekenmerk deur ervarings van krisis en nood. Alles val uitmekaar. En ná die storm (v 6-7), herhaal hy die belydenis: "Net by God vind ek rus, want op Hom vertrou ek. Net Hy is my rots en my redding, my veilige vesting, sodat ek stewig staan." So omring God self ons storms en onrus.
As die belydenis van rus net by God ná die storm herhaal word, is alles tog nou anders. God is saam met sy kinders in die lewe. Hy het hulle deur die storms gedra. Dit is dus 'n fase van heroriëntasie, van nuwe ontdekking van God se genade wat in alle omstandighede genoeg is. Dit is 'n belydenis wat nie deur omstandighede bepaal word nie, maar deur God se kragtige en liefdevolle teenwoordigheid. Dit bring ons by 'n stilte wat standhoudend is.
Drie: Standhoudende stilte
Die rus en stilte waarmee die psalm begin, bewe 'n bietjie in die storm. Maar uiteindelik hou dit. Die rus in God bly staande. So bly Jesus Christus staande, God-met-ons in die storms. In Jesus Christus hou God ons so vas dat ons nie sal val nie. In ons stil wees by God word Hy die rots onder ons voete, 'n veilige vesting en 'n toevlugsoord. Ons word in God se rus ingetrek.
Hierdie rus by God is nie 'n ontvlugting van die lewe en sy storms nie. Dit is om in ons aanvegtinge en ellende op God se skoot te sit. Dáár word ons bewus daarvan dat die mens met al sy planne en geweld eintlik nietigheid is, 'n asempie wat verdamp. Dáár word ons bewus van die versoekings wat té na aan ons hart kom lê het, ja, van dit wat ons dryf. Dáár besluit ons weer om ons vertroue op God alleen te plaas.
Talle mense wêreldwyd beleef tans die Covid-19-virus as bedreiging, 'n ontwrigting wat van almal opofferings vra en ons beperk en benoud maak. Ook hierin is God ons bron van krag en kalmte, ons magtige helper wat die laaste sê oor ons lewe het.
Die stilte wat God gee, geskied nie buite die lewe en sy storms om nie. Dit is 'n stilte te midde van onrus, te midde van sware laste en te midde van 'n muur wat wil omval. In die regte lewe van elke dag is God ons redding, ons rots en ons rus.
Vier: Stilte in saamwees
Omdat die digter vanaf vers 9 sy mense tot gebed oproep en hulle onderrig, kan ons sê eredienste is plekke waar ons ook gesamentlik voor God kan stil raak, op Hom wag, na Hom luister en by Hom rus vind:
So kan die erediens die plek wees waar ons oefen om in God te rus.
Hier kan ons mekaar aanmoedig om nie op mense of hulle werkswyses en oplossings te vertrou nie.
Ons kan mekaar opskerp om dinge wat té na aan ons hart gekom het, los te laat.
Hier kan ons mekaar aanspoor om verby vyandige mense te kyk en net op God te vertrou.
Die samesyn met God en ander in die erediens is nie ontvlugting nie, maar bekragtiging om op 'n ander manier die storms tegemoet te gaan en rus te gaan uitdeel.
Dit is die rus waartoe Jesus ons ook uitnooi: "Kom na My toe, almal wat uitgeput en oorlaai is, en Ek sal julle rus gee. Neem my juk op julle en leer van My, want ek is sagmoedig en nederig van hart, en julle sal rus kry vir julle gemoed."