Vrae oor getal positiewe toetse ná Rage(Argieffoto) Daar is heelwat vrae én groot kommer oor die groot getal positiewe Covid-19-toetse ná die afgelope Ballito Rage-byeenkoms. Die Gautengse departement van gesondheid het die afgelope naweek gesê uit die 1 322 leerders wat uit hoofsaaklik die Johannesburg- en Tshwane-distrik daarheen gereis het, is 1 050 vir die virus getoets. Hiervan het 984 leerders volgens die departement positief vir Covid-19 getoets. Dit kom neer op ŉ infeksiekoers van nagenoeg 93%. Pres. Cyril Ramaphosa het Maandagaand in sy toespraak waartydens strenger maatreëls aangekondig is om die tweede vlaag van die virus te stuit, ook na die Rage-byeenkomste verwys. “Vir die eerste keer in die pandemie is die meeste nuwe infeksies onder jongmense, veral diegene tussen 15 en 19 jaar oud. Daar is waarskynlik talle redes vir hierdie enorme toename in infeksies, maar verskeie sleutelbydraers word duidelik. “Byeenkomste, veral sosiale byeenkomste en partytjies, is van die grootste bronne van uitbrekings,” het Ramaphosa gesê. Volgens die president gebruik talle mense alkohol by dié sogenaamde superverspreider-byeenkomste en is hulle dan minder waaksaam oor die maatreëls om hulself teen infeksie te beskerm. “Ons weet dat byna 1 000 jongmense van Gauteng wat die byeenkoms bygewoon het, positief vir die koronavirus getoets het. Wat ons nog nie weet nie, is hoeveel mense elkeen van hulle besmet het. Daar word gesê dat tot 300 gesinne besmet kon word.” Peter Castleden, ŉ lid van die gesaghebbende groep Pandemics – Data & Analytics, oftewel Panda, het by navraag gesê hoewel die syfer nie onmoontlik is nie, dit steeds ŉ enorme uitskieter sou wees as dit wel akkuraat is. “Sover ek weet was daar nog nêrens ter wêreld ŉ positiwiteitskoers van 90% vir ŉ superverspreider-byeenkoms nie.” Castleden het onder meer verwys na ŉ studie wat in Amerikaanse tronke gedoen is en waar die positiewe koers onder die verskillende state van 0% tot 42% gewissel het. Gevalle in beperkte ruimtes Luidens die studie het instellings met die hoogste infeksiekoers gemiddeld ŉ klein gedeelte van die tronkbevolking getoets. Louisiana het byvoorbeeld 55 toetse per 1 000 gevangenes gedoen en het ŉ positiewe koers van 41%. Die staat Idaho het 180 toetse per 1 000 gevangenes gedoen en het ŉ infeksiekoers van 42% gehad. Die navorsers het ook bevind die tronkbevolking het ŉ hoër gemiddelde infeksiekoers as die res van die bevolking. In sommige state, soos waar daar onlangs groot uitbrekings onder die siviele bevolking was – byvoorbeeld Arizona en Florida – was die koers wel laer. Castleden sê nog ŉ voorbeeld van mense wat in noue aanraking met mekaar gekom het, was toetse wat onder die bemanning van die USS Roosevelt gedoen is. Covid-19 het ook op dié Amerikaanse vliegdekskip met sy bevolking van hoofsaaklik jong mans versprei. Die Amerikaanse weermag se Covid-19-taakspan het data van die 736 mense (uit 4 085 aan boord) wat positief vir Covid-19 getoets het, ontleed. Matrose wat negatief vir die virus getoets het, asook diegene wat asimptomaties was, is in enkel-hotelkamers in kwarantyn geplaas. Diegene wat simptome ontwikkel het, is in isolasie gehou. Uiteindelik het 25% van die bemanning die virus opgedoen. Altesaam ses mense het hospitaalbehandeling ontvang en een sterfte is bevestig. Rage-syfers Castleden sê wanneer dus gekyk word na die Rage-syfers, moet dié bevindings in gedagte gehou word. “Die regering sê hy het nasporing gedoen, wat beteken hy het almal opgespoor wat hy kon, of hulle nou simptome getoon het of nie. “Onder die normale omstandighede sou dit verrassend wees as die koers vir positiewe toetse meer as naastenby 20% sou wees; vir die syfer om meer as 90% te wees, laat die wenkbroue lig.” Hy sê daar is ook heelwat uitdagings wat verband hou met die sogenaamde polimerase-kettingreaksie-, oftewel PCR-toetse wat gebruik word. Indien dit teen ŉ té hoë siklus gedoen word, is die uitslae nutteloos in die afwesigheid van ander simptome. “Dit is ook heel moontlik dat indien hulle wél positief getoets het, die meerderheid van hulle nie eintlik siek of simptomaties is, óf die virus versprei nie.” Oordrag van infeksie In een van die mees onlangse studies is bevind die sekondêre aanvalskoers – die kans dat ŉ geïnfekteerde persoon een of meer mense tuis gaan besmet – is 18% indien die persoon simptome van Covid-19 wys en 0,7% indien die persoon asimptomaties is. Castleden sê daar kan dus onder meer gevra word of enige van die leerders Covid-19-verwante simptome toon en hoeveel van hulle vir hospitaalbehandeling opgeneem is. Akkurate syfers nodig Gerhard van Onselen, ŉ senior navorser by die organisasie Sakeliga, sê dit is uiters belangrik dat daar duidelikheid oor die syfers is. Van Onselen sê spesifieke beleidsbesluite kan geneem word op grond van spesifieke syfers en dat dit juis daarom akkuraat moet wees. Hoewel daar in hierdie stadium geen aanduiding is dat skole moontlik weer gesluit kan word nie – soos tydens die strenger afsonderingsvlakke – kan die vinnige verspreiding van die virus onder veral jongmense moontlik só ŉ stap in die vooruitsig stel. Só ŉ besluit het weer oorspoelgevolge na ander dele van die samelewing. Ouers moet byvoorbeeld inderhaas alternatiewe versorging vir hul kinders reël of kan in sommige gevalle glad nie werk toe gaan nie. “Beleidsbesluite moet versigtig geneem word en daarom is duidelikheid oor die syfers nodig,” het Van Onselen gesê. Maroela Media het ook ŉ navraag aan die Gautengse departement van gesondheid gerig.