Resultate vir ‘belowende’ Covid-19-entstof dán verwag (Foto: Virginia Mayo/AP) Daar behoort in die eerste kwartaal van 2021 al resultate te wees vir een van die drie belowendste koronavirus-entstowwe wat tans onder meer in Suid-Afrika getoets te word. Proewe vir dié entstof, ChAdOx1 nCoV-19, is verlede week hervat nadat dit tydelik gestaak is toe ŉ deelnemer van Engeland siek geword het. Dit word ook in Brasilië en Amerika getoets. Die entstof is deur die Oxford-universiteit in die Verenigde Koninkryk ontwikkel en word tans op sewe terreine in Suid-Afrika getoets, sê dr. Shaun Barnabas van die Universiteit Stellenbosch se fakulteit geneeskunde en gesondheidswetenskappe. Barnabas staan aan die hoof van die Tygerberg-proefterrein in Kaapstad. Volgens Barnabas is die fakulteit betrokke die ewekansige, plasebo-beheerde fase I/II-proef. “Die entstof is op ŉ sjimpansee-adenovirus gebaseer. Dít en die feit dat die virus homself nie kan repliseer nie, behoort die veiligheidsprofiel te verhoog.” Sowat 1 000 vrywilligers het reeds die toetsentstof in die VK ontvang en belowende aanvanklike resultate is in The Lancet gepubliseer. In Suid-Afrika sal sowat 2 000 vrywilligers landwyd aan die proewe deelneem en die Tygerberg-terrein het tot dusver sowat 150 van ŉ beoogde 200 vrywilligers geregistreer. “Dis ŉ mengsel van mense en werwing was eenvoudig. Ons soek mense wat die algemene bevolking verteenwoordig, gesond is en nie onderliggende siektes het nie,” sê Barnabas. Foto: Wits Deelnemers word vir teenliggaampies gesif en ŉ nasale monster word ook geneem om vir aktiewe siekte te toets. Barnabas verduidelik dat ŉ vorige Covid-19-infeksie nie deelnemers uitsluit nie omdat goeie data nog nie bestaan oor of ŉ vorige infeksie werklik beskerming bied nie. Vrywilligers word ook vir onderliggende siektes getoets – veral hepatitis B, diabetes en MIV – en gevra om ander toestande soos hipertensie of asma aan te dui. Die studie behels dat twee dosisse van die toetsentstof ŉ maand uitmekaar toegedien word. Daar word gehoop dat registrasie teen middel Oktober afgehandel sal wees. Immunologie-toetsing sal ná die toediening van die tweede dosis in die VK gedoen word. “Ons behoort in die eerste kwartaal van 2021 van die resultate te hê,” sê Barnabas. Weens die dringendheid om ŉ entstof te vind word die meeste studies teen ŉ redelik vinnige tempo gedoen, maar dit beteken nie veiligheid kan in die gedrang gebring word nie. “Duisende mense registreer vir hierdie studies, derhalwe is die moontlikheid relatief hoog dat iemand iets heeltemal toevallig ontwikkel,” verduidelik Barnabas. “Enige ongunstige gebeurtenis lei tot ŉ globale onderbreking. Daar is ŉ enorme klem op veiligheid en monitering vind op ŉ baie hoё vlak plaas. Daar is ook goeie kommunikasie tussen die terreine.” (Foto: Unsplash) In Suid-Afrika word die studie baie noukeurig deur die Suid-Afrikaanse Beheerraad vir Gesondheidsprodukte, die Dataveiligheid-en-moniteringsraad, ander beheerowerhede en institusionele etiekkomitees gemoniteer. “Suid-Afrika is ŉ navorsingsintensiewe land as dit by aansteeklike siektes en entstowwe kom,” sê Barnabas. “Ek dink ons betrokkenheid by hierdie proewe sal ons kanse verbeter om toegang tot ŉ suksesvolle entstof te bekom wanneer dit beskikbaar word. Ek glo ons moet ons uitstekende hulpbronne gebruik om tot die ontwikkeling van ŉ entstof teen Covid-19 by te dra. Dit gaan daaroor om ŉ goeie globale burger te wees. “’n Entstof is die beste manier om die pandemie te bowe te kom en die hervatting van ŉ normale lewe moontlik te maak.” Die studie word deur die Bill & Melinda Gates-stigting gefinansier en is in Suid-Afrika onder die leiding van prof. Shabir Madhi van die Universiteit van die Witwatersrand.