Nuuskommentaar: Lesse uit die KerkstraatbomAfriForum Jeug onthou die Kerkstraatbom van 1983 Nié dat die ANC die stryd militêr gewen het nie, maar dit sal nogal verrassend wees as die nuwe geskiedenisboek daardie feit sal belig. Mense wat dade gepleeg het wat volgens enige definisie terreurdade sal wees, sal in hierdie boeke vryheidsvegters en helde wees. Die Kerkstraatbom het ’n paar sekondes na half vyf die middag van Vrydag 20 Mei 1983 ontplof. Dit was in ’n geparkeerde motor tussen die Poynton-gebou en ‘n burgerlike gebou wat volgens ANC-propaganda die Lugmaghoofkwartier was, geplaas om die skyn van ’n militêre aanval te gee. Altesaam 19 mense, insluitend die twee bomplanters, is dood en 217 is beseer. Ongeveer ’n derde van die beseerdes was militêre personeel. Dit was nie die enigste hartverskeurende terreurdaad deur die ANC nie. In 1985 is drie lede van die Van Eck-gesin dood toe hul motor ’n landmyn op ’n plaaspad afgetrap het. Onder die oorledenes was die tweejarige Nasie van Eck, sy ma en sussie. Nog drie ander mense het gesterf. Die ANC het die land se boere tot militêre teikens verklaar. Heelwat van die ANC se destydse aanvalle, of dade van sabotasie, het die skyn gehad van uitgesoekte strategiese teikens. Bloemfontein, destyds weens die omvang van die Spoorweë se teenwoordigheid in die stad, is as vervoerstad geklassifiseer. Van die 13 bekende bomaanvalle was 11 op spoorwegteikens gerig, soms bloot sinjale, maar ook die treinbrug wat die stad en die destydse swart woongebied, Mangaung, van mekaar geskei het. Die brugbomme kon kwalik die pleister afskiet, maar het groot aandag getrek. Nog ’n bom het die Administrasieraadkantoor erg beskadig, terwyl die bomplanter wat in Peetstraat die ewigheid ingeblaas is, nog met sy bom na ’n onbekende bestemming onderweg was. Dit kon na die appèlhof gewees het, aangesien Bloemfontein destyds nog die land se juridiese hoofstad was. In Sasolburg was die keuse van die Natref-aanleg geen verrassing nie. In Durban, ’n toerismestad, was ’n mens die aanvalle op die strandfront te wagte, terwyl die kommandomentshoofkwartier op die strandfront ’n ideale teiken gebied het – kamma ’n aanslag op ’n militêre teiken, maar nog steeds teen toeriste gemik. En dan was die verskoning vir die aanval op die Magoo’s-dameskroeg dat dit gereeld deur militêre personeel besoek sou wees. Die PAC het so laag gedaal om ’n aanval op ’n kerk te loods. Dis slegs ’n fraksie van die aanvalle wat landwyd voorgekom het. Die 60 kg militêre springstof wat in die Kerkstraat-bomontploffing gebruik is, het egter aan die hart van die land geruk. Volgens berigte was dit waarskynlik dat die ontploffing eers ’n halfuur later moes gebeur toe daar meer mense op straat sou wees. Die feit dat die twee bomplanters self die ewigheid ingeblaas is, staaf hierdie aanname. Vandag sal verskeie groepe gedenkgeleenthede op die toneel hou. Bekendes sal teenwoordig wees. Maar is daar nie méér en dieper lesse uit die gebeure te leer nie? Die horlosie kan nie teruggedraai word nie. Die Kodesa-onderhandelings kan nie weer gevoer word om ’n bedeling los te onderhandel wat groter respek sou betoon aan diegene wat die hoogste tol in terreurdade betaal, of op die grens gesterf het nie. Daar word al meer en meer na die Plan B verwys –om ’n beter bedeling te bewerkstellig deur te werk met wat ter hand is. Prof. Koos Malan beskryf die situasie in Maroela Media aan die hand van die grondwet en ander faktore. Die Solidariteit Beweging beweeg verby die punt van planne maak na doen. By baie individue is die ideale van wat bereik moet word erg werklikheidsvreemd, en gewaarborg om militêre teenreaksie en internasionale verwerping te ontlok. Sommiges meen steeds die heil is in die status quo te vinde. Maar diegene wat die middelgrond met verantwoording opneem bied waarskynlik die beste opsie om nie net diegene wat tydens die terreurstryd die hoogste tol betaal het of lewenslank vermink is, met waardigheid te dien nie, maar ook die talle wat daarna dié lot te beurt geval het – die talle plaasmoordslagoffers en die getraumatiseerdes wat wreed gefolter is. ’n Regverdige bedeling waar mense nie bloot weens hul velkleur, of die taal wat hulle praat, soos tweedeklasburgers behandel word nie.