PressReader - Weg! Platteland: 2015-06-01 - Die ABC van
Die ABC van
Weg! Platteland - 2015-06-01 - Snoei 101 -
Die s­troop­soet vrug­te van ons kin­der­dae is dik­wels die vonk vir ons fan­ta­sieë oor ’n self­vol­hou­ba­re le­we op die plat­te­land. Ons smag na die son­soet ap­pel­ko­se uit Ou­pa se ag­ter­tuin, die vet prui­me teen die kom­buis­muur of die buur­man se gra­na­te wat ons stil­stil ge­steel het. (Die vlek­ke op ons han­de het ons al­tyd ver­raai...)
Maar om dié boord van jou dro­me ge­luk­kig en in ’n goeie vorm te hou verg knip­en saag­werk – nie net el­ke win­ter nie, maar soms ook in die so­mer. Die mees­te men­se is bra lug­tig vir hier­die slag­ting en dink hul­le gaan hul­le ge­lief­de bo­me of strui­ke ver­woes, hoe­wel jy dik­wels méér ska­de aan­rig deur nié die snoei­skêr in te lê nie.
My pa het glad nie dié pro­bleem ge­had nie. In ons Vry­staat­se tuin het ’n gra­si­eu­se hout­ap­pel­boom ( cra­bap­ple) ge­staan wat ons in die win­ter in ’n skit­te­ren­de ys­pa­leis ver­an­der het deur snags die oop tuin­slang daar­in te laat drup. In die len­te het die boom weer met ’n wil­de haar­dos van rooi bloei­sels ge­spog wat soos ver­sier­sui­ker ge­ruik het. In die laat­so­mer het my ma al­tyd die k­lein ap­pel­tjies ge­pluk en ’n hel­der jel­lie daar­van ge­kook wat ons Son­dae ná kerk saam met die lams­boud ge­ëet het.
Toe ons een Sa­ter­dag van die win­kels af kom, is ek en my ma deur ’n af­grys­li­ke ge­sig be­groet: Waar die tak­ke ge­woon­lik sag­kens oor die hoë tuin­muur ge­tui­mel het, het skie­lik ’n stok­sty­we af­fê­re met ge­am­pu­teer­de tak­ke ge­staan. Kom­pleet soos ’n B­rit­se grens in die on­sta­bie­le Mid­de­oos­te. Soos die Capri­vi teen An­go­la. Soos...
My ma se oë het soos pie­rings ge­staan. In die huis het ons my pa raak­ge­loop, ken­ne­lik be­son­der in­ge­no­me met hom­self. “Ek het ’n bie­tjie tuin­werk ge­doen,” het hy laat val.
My ma se blou oë het op skre­fies ge­trek. “Wat het jy met die boom aan­ge­vang?” wou sy weet.
“Ek het hom ge­snoei,” het my pa trots ge­ant­woord.
“Jy het die boom to­taal ver­woes!” het sy uit­ge­roep en in tra­ne uit­ge­bars.
My pa het dit ge­luk­kig nooit in die roos­tuin ge­waag nie. El­ke laat­win­ter het die ho­pies do­ring­tak­ke langs die roos­bo­me ge­groei soos my ma, ge­wa­pen met ’n paar dik tuin­hand­skoe­ne, haar Fel­cos­noei­skêr rond­ge­flits het. In Ok­to­ber sou die ro­se in vol­le blom staan, net be­tyds vir my ver­jaar­dag. SNOEI IS ’N OM­VAT­TEN­DE ON­DER­WERP waar­oor ’n mens ure lank kan re­de­ka­wel. Op die vol­gen­de blad­sye deel ons die ba­sie­se be­gin­sels om vrug­te­bo­me en ro­se te snoei en werp ho­pe­lik ge­noeg lig op die ter­mi­no­lo­gie en teg­nie­ke om jou te in­spi­reer om van­jaar die snoei­skêr met self­ver­troue op te tel.
Ont­hou, jy gaan nie oor­nag in ’n snoei­sa­moe­rai ont­aard nie. Met dié nu­we ken­nis kan jy be­gin oe­fen om ’n be­ter waar­ne­mer te word. Of soos Anton Roux, die le­gen­da­rie­se vrug­te­boom­ken­ner wat toe­sig hou oor die bo­me op Ba­by­lon­sto­ren bui­te Fransch­hoek, dit stel: “Ek werk my le­we lank al daar­aan om ’n be­ter waar­ne­mer te wees.”
Goeie waar­ne­ming is jou beste maat as dit by snoei­werk kom, en met ver­loop van tyd sal jou oë jou leer­mees­ter word. Anton het nog ’n man­tra: “Jy kan nie ’n boom snoei as jy nie weet hoe hy dra nie. Jy moet jou boom ken.” sei­soen se groei be­paal. Die boom gaan nou ’n rus­fa­se bin­ne en s­paar al sy e­ner­gie vir die len­te, wan­neer nu­we groei plaas­vind. ’n Te swaar snoei­hand in die so­mer kan swak groei ver­oor­saak en die boom van sy krag stroop. As jy van plan is om ge­reeld die snoei­skêr op te neem, is dit be­slis die geld werd om in die heel beste ge­reed­skap te be­lê wat jy kan be­kos­tig. Moe­nie jou laat ver­lei deur goed­koop snoei­skê­re of ’n saag wat soos ’n wins­ko­pie klink nie. Goeie ge­reed­skap is duur, maar as jy dit goed ver­sorg, gaan dit ’n leef­tyd hou.
Daar’s vier ba­sie­se stuk­ke ge­reed­skap wat jy no­dig het. Ons lys dit in volg­or­de van be­lang­rik­heid: ’n Goeie snoei­skêr is nood­saak­lik om die mees­te snoei­ta­ke af te han­del. Koop ’n goeie han­dels­merk soos Fel­co, wat mak­lik is om te ge­bruik en skoon snit­te ver­se­ker. Die punt van die lem is smal­ler as dié van an­der snoei­skê­re en dus mak­lik om in nou spa­sies in te wik­kel. • Hou die lem­me skerp so­dat jy nie die tak­ke kneus of ver­mink nie. • Moet nooit té dik tak­ke sny nie – tot on­ge­veer 1,5 cm is aan­vaar­baar (ge­bruik ’n saag vir dik­ker tak­ke.) • Dooi­e­hout is be­son­der hard. Ge­bruik hier ’n saag vir e­nig­iets dik­ker as 1cm. >