In die weermag waar ons in almal onder n pyp met gaatjies in moes stort het ek vir die eerste keer n besnyde tossie gesien. Ja, soos in die Bybel, die outjie was n Jood en die ding het aardig en klein gelyk. Ons het die outjie jammer gekry. Toe my derde seun so 15 jaar oud was, het die oudste eendag voor hulle almal gese, ” Jy dink omdat jy n moerse groot tos het, jy kan maak wat jy wil.” Ek en my vrou het byna van dag een af gesien die kerel is regtig goed bedeeld en dit maar stil gehou.
In my familie is tweeling seuns, hulle is maar ses jaar oud. Die een prul nou die dag sy lippie so om my te wys dat hy bitter ongelukkig is. Ek vra wat is fout, hy se sy boetie se tossie is groter as syne. Hy sien dit as hulle bad. Ek se toe maar vir hom hy moet meer biltong eet, dit sal help.
Ek kuier nou die dag by hom waar hy steeds op die plaas in die bywonershuisie woon. Sy seun boer nou, Martiens is afgetree, hy boer met n paar skaap en n paar beeste op die kamp wat hy vir hom uitgehou het. Sommer hier naby langs sy huis af tot by die rivier. Sy jaart is baie veilig omhein en hy het n Boerboel en n steekbaard Jack Russel. Hy vertel dat hy na sy vrou se dood n jaar in die netjiese losstaande woonstelle van die ouetehuis op die dorp gebly het. Daar het hy amper dood gegaan se hy. Toe trek hy onder hewige teenkanting van sy vier kinders terug plaas toe. Beste ding wat hy kon doen, se hy.
” Onthou jy nog daai perd wat Pa verkoop het aan oom Stoffel, die oom het mos toe n paar jaar later met sy bakkie verongeluk. Toe koop Pa vir Fleur terug. En terug hier by ons het hy koppig vir dae probeer om deur die hek van die damkamp te kom. Jy was by die dag toe ons twee besluit het ons maak die hek oop om te sien wat soek hy dan daar.” vertel hy opgewonde.
” Hy het dadelik afgehardloop dam toe en daar geswem en baljaar vir byna n halfuur. Toe kom hy terug gehrdloop met sy stert in die lug tot hier by die kaal getrapte stuk grond langs die waterkrip. Daar het hy rondgerol en stof opgeskop tot hy genoeg gehad het. Toe kom staan hy hier naby ons teen die draad en skud hom skoon. Kan jy nog onthou hoe klink dit as n perd hom skoon skud, Toppie?. Die stadsmense ken nie daardie dreungeluid nie.”
Ek kry eintlik lekker soos die ou vertel, dit voel soos medisyne vir my siel om al die goed te kan onthou en in my gedagtes te kan herleef.
” Jy het darem jou broers en susters met wie jy kan gesels, ek nie. Ek praat soms met die bome en die veld, net hulle weet van ek en Frieda se lewe hier. Wens Pa en Ma het nog kinders gehad. So bly jy het kom kuier Toppie. Kan jy bly dat ons rugby kyk, Cheetahs speel vandag.”
Ek het die dag so mooi begin, toe kort ons brood en nog iets vir n vinnige besoek aan die supermark net om die draai. Ek wag sommer in die kar, want my knieg is ekstra seer vanoggend. My vrou spring uit om die goed te koop en sy is pas weg toe ek besef ek het R13-00 by my en die biltonplekkie is net mooi by die ingang van die supermark.
Ek glip kruppel uit die kar en maak vir die biltongplek, ek moet gou speel want vir R13 kry jy net twee eetlepels vol biltong. Ek wil dit kou en sluk voordat die vrou uitkom, dis te min om te deel. Ek maak dit betyds en sit in die kar, ek soek die stukkie met die meeste vetlaag uit en kou. Ek is nog met die tweede eetlepel besig toe sy aan die venster klop. Man ek sluk amper die bruin papiersakkie heel in, was daar dan so min mense in die supermark, sy is hopeloos te vinnig terug. Ek hoes en proes soos ek verstik.
Die antwoord kry ek by die armstes van die armes, my tuinjong se Oom kom kuier en my werker vra toestemming dat hy die dag saamkom, dis te stil in die makoek vir hom. Hy is n Afrikaansprekende van die Suid Vrystaat. Hy is oud, geplooid, maer, netjies met n hoed op sy kop en dra n baadjie. Hy is lewenslustig en hou van gesels.
Ek gee hom n sigaret en hy breek dit om die twak uit te haal wat hy in n horingoue pyp stop. Ons praat. Onder ander oor die vrae wat ek hierbo gestel het. Hierdie man het n volle soort van vrede en rustigheid in sy gemoed. Ons gesprek gaan so:
Hy verduidelik dat uit beskerming van sy renosters hyself en n veearts die horings afgesaag het. Dit le nou in sy vrieskas op die plaas en hy hoor dis onwettig. Hy gaan dit daar hou tot die regering eendag besluit hy kan sy horings self wettiglik verkoop. Na drie jaar het die horing weer gegroei en kan hy dit weer oes. Hy sal sy eie goed soos goud oppas en self sorg dat niemand sy renosters kom skiet vir die horings nie.
Hy vertel my dat hy versekering op die renosters het vir teelwaarde, se maar R200,000. As iemand die renoster skiet kan hy dalk R200, 000 by die versekeringsmaatskappy kry. Maar die dief van die horing kan dit verkoop vir n miljoen rand.