Joseph Robinette Biden Jr. (/ˌrɒbɪˈnɛt ˈbaɪdən/; gebore op 20 November 1942) is 'n Amerikaanse politikus wat van 2009 tot 2017 as die 47ste vise-president van die Verenigde State gedien het. Hy het ook vanaf 1973 tot 2009 vir Delaware in die Amerikaanse senaat verteenwoordig. Biden is 'n lid van die Demokratiese Party en die aangewese demokratiese presidentskandidaat vir die 2020-verkiesing teen die ingesetene, President Donald Trump van die Verenigde State. Sy presidensiële veldtogte van 1988 en 2008 was onsuksesvol.
Biden het in Scranton, Pennsilvanië, en New Castle County, Delaware grootgeword. Hy het aan die Universiteit van Delaware studeer, voordat hy 'n regsgraad aan die Universiteit van Syracuse behaal het. Hy het in 1969 'n prokureur geword en is in 1970 verkies tot die raad van New Castle County. In 1972 is hy verkies as die senator vir Delaware. Hy het sodoende die sesde jongste persoon geword om tot die Amerikaanse senaat verkies te word. Biden is ses keer herkies, en was die 4de mees senior senator toe hy bedank het om die vise-presidentskap in 2009 op te neem.
As senator was Biden 'n jarelange lid en uiteindelik voorsitter van die Komitee vir Buitelandse Betrekkinge. Hy het die Golfoorlog in 1991 teengestaan, maar was 'n voorstander van Amerikaanse en NAVO-ingryping in die Bosniese oorlog in 1994 en 1995, die uitbreiding van NAVO in die negentigerjare en die bombardering van Serwië in 1999 tydens die Kosovo-oorlog. Hy het gestem vir die resolusie wat die oorlog in Irak in 2002 gemagtig het, maar die vermeerdering van die troepetal in 2007 teengestaan. Hy was ook voorsitter van die regterlike komitee van die Senaat tydens die nominasies van regters Robert Bork en Clarence Thomas.
In 2008 was Biden die Demokratiese presidensiële genomineerde Barack Obama se keuse vir vise-president. Hy was die eerste Rooms-Katolieke vise-president van die Verenigde State. As vise-president het Biden toesig gehou oor die besteding aan infrastruktuur om die Groot Resessie teen te werk. Sy onderhandelinge met die Republikeine het die Obama-administrasie telkens gehelp om wetgewing deurgevoer te kry. Obama en Biden is in 2012 herkies.
In Oktober 2015, na maande van bespiegeling, het Biden aangekondig dat hy nie die presidentskap tydens die 2016-verkiesing sou najaag nie. Na sy tweede termyn as vise-president het Biden by die fakulteit van die Universiteit van Pennsylvania aangesluit, waar hy benoem is as die Benjamin Franklin-professor in presidensiele praktyk. Hy het op 25 April 2019 aangekondig dat hy aan die 2020 verkiesing gaan deelneem as presidentskandidaat vir die Demokratiese Party. Met die opskorting van Bernie Sanders se veldtog op 8 April 2020 het Biden die aangewese demokratiese genomineerde vir die presidentsverkiesing geword.
1.1 Opleiding en begin van loopbaan
1.3 Presidentsverkiesing 2008
1.4 Presidensiële verkiesing 2020
Biden, die oudste seun van 'n Ierse Katolieke sakeman, het die eerste tien jaar van sy lewe in Pennsilvanië gewoon. Sy gesin verhuis daarna na Delaware, waar sy pa 'n verkoopsman vir gebruikte motors geword het. Biden het in 1965 sy Baccalaureus artium aan die Universiteit van Delaware en 'n regsgraad aan die Universiteit van Syracuse in New York in 1968 ontvang. As student was hy meer geïnteresseerd in sport as studies. Biden is in 1969 as advokaat ingesweer en het hom in Wilmington, Delaware, gevestig. Hy word vrygestel van militêre diens in Viëtnam weens asma; hy was nie polities aktief totdat hy in 1970 suksesvol by die New Castle County Council as kandidaat staan, waar hy tot 1972 gedien het.
Senaat[wysig | wysig bron]
In 1972 word Biden vir die eerste keer as Senator vir Delaware verkies. As dertigjarige was hy een van die jongste senatore ooit. Hy was 'n kandidaat vir die Demokratiese nominasie in die Amerikaanse presidentsverkiesing in 1988. Tydens hierdie veldtog het hy in diskrediet gekom toe dit blyk dele van 'n toespraak deur die leier van die Britse Arbeidersparty, Neil Kinnock, deur hom geplagieer is. Biden onttrek hom daarna aan die wedloop, wat deur Michael Dukakis gewen is.
In 2002 verower Biden 'n sesde termyn van die Senaat met 58% van die stemme. Biden was voorsitter van die Komitee vir Komitee vir Buitelandse Betrekkinge en was 'n lid (en voormalige voorsitter) van die Justisiekomitee. Biden was in die Senaat bekend vir die kritiek op die Bush-administrasie se beleid in Irak. Biden is waardeer vir sy vele wetsvoorstelle en praktiese alternatiewe. Sy voorstel om Irak in drie outonome streke te verdeel, 'n Koerdiese, Soenniete en Sjiïete, is ook in Republikeinse kringe verwelkom. Biden het in terme van die konflik tussen Israel en die Palestyne en in die konteks van die diplomatieke konflik met Iran gesê dat hy 'n oortuigende Sionis is. In 'n onderhoud in 2007 het hy gesê: "Ek is 'n Sionis. Jy hoef nie 'n Jood te wees om 'n Sionis te wees nie." Biden beskou Israel as die belangrikste Amerikaanse bondgenoot in die Midde-Ooste en is 'n sterk voorstander van die massiewe finansiële-militêre steun wat die Verenigde State jaarliks aan die Joodse staat oordra. Biden besef dat 'n militêr sterk Israel van groot belang is vir die VSA se ambisies in daardie streek is. Na die aanvalle op 11 September 2001 het Biden gesê: "Baie Amerikaners kan nou ervaar hoe Israelitiese ouers voel as hulle hul kinders skool toe of met die bus stuur."
Presidentsverkiesing 2008[wysig | wysig bron]
Biden was een van die kandidate vir die Demokratiese nominasie in die Amerikaanse presidentsverkiesing van 2008. Op 30 Januarie 2007 het hy per e-pos aan sy ondersteuners aangekondig dat hy op 1 Februarie van daardie jaar 'n amptelike kandidaat is. Hy het op 3 Januarie 2008 na minder as 1% van die stemme in die Iowa-koukus uitgetree.
Op 23 Augustus 2008 het presidentskandidaat Barack Obama aangekondig dat hy Biden as sy vise-president kandidaat gekies het. Biden het baie buitelandse beleidservaring gebring, iets wat Obama sou mis. In die presidensiële verkiesing op 4 November 2008 is Biden tot vise-president verkies. Hy is ook herkies as Senator uit Delaware. Aangesien 'n president of vise-president van die Verenigde State nie toegelaat word om ander funksies kragtens die Amerikaanse grondwet te beklee nie, sou hy hom voor die inhuldiging op 20 Januarie 2009 aan die senaat onttrek. Die Demokratiese goewerneur van Delaware, Ruth Ann Minner, het Ted Kaufman, Biden se assistent vir baie jare, in sy plek in die Senaat aangestel.
Hy het ook oorweeg om aan die presidensiële verkiesing van die Verenigde State vir 2016 deel te neem, maar het in Oktober 2015 besluit om nie te doen nie.
Presidensiële verkiesing 2020[wysig | wysig bron]
In April 2019 het hy sy kandidatuur vir die presidensiële verkiesing van die Verenigde State in 2020 aangekondig. In alle soorte peilings en debatte, slaag Biden in daardie jaar om as 'n "voorloper" na vore te tree in 'n veld van (aanvanklik) meer as twintig presidentskandidate. Meer as sy program, is sy spilpunt sy geloof dat hy die persoonlikheid en ervaring het om president Donald Trump te verslaan.
Teen die middel van 2019 word dit op 'n onvoorsiene wyse duidelik dat president Trump inderdaad Joe Biden as sy belangrikste mededinger vir die presidentsverkiesing in November 2020 beskou. Dit word openbaar gemaak dat 'n fluitjieblaser in die Withuis berig het dat president Trump 'n persoonlike guns van 'n buitelandse regeringshoof aangevra het. Laasgenoemde individu blyk die nuwe president van die Oekraïne, Volodymyr Zelenskyj te wees. Die persoonlike guns wat Trump versoek, is dat die land 'n korrupsie-ondersoek moet doen oor Joe en Hunter Biden. Die Oekraïne is baie van die VSA afhanklik vir finansiële en politieke steun.
Joe Biden se tweede seun en prokureur Hunter Biden word in 2014 aangestel vir 'n reuse-salaris (ten minste VSA$ 50 000 per maand) as 'n bestuurslid van die Oekraïense gasonderneming Burisma. Hierdie aanstelling is verbasend omdat Hunter Biden oor weinig kwalifikasie vir hierdie posisie in daardie land het nie. Verrassend ook omdat sy pa Joe destyds vise-president van die VSA was, en destyds betrokke was by aksies in die Oekraïne wat die bedanking van 'n korrupte prokureur-generaal probeer afdwing het.
Weens Trump se optrede wat ook deur sy persoonlike prokureur Rudy Giuliani uitgevoer word, vra die Demokratiese meerderheid in die Senaat om 'n proses van beskuldiging teen Trump in die Kongres voor te berei. Met die uitsondering van 'n enkele Republikein word Trump egter deur sy partylede verdedig, dikwels met die argument wat hy gebruik het:" Waarom dit so moeilik maak? Dit was 'n uitstekende gesprek!" Geen bewys is gelewer van korrupsie en / of oortreding van die wet deur die Bidens in die Oekraïne nie. Nietemin tydens Trump se in-beskuldiging-stel verhoorverdediging word die feite dat die seun van die vise-president miljoene in salaris ontvang het van 'n verdagte onderneming wat in die Oekraïne vir werk waarvoor hy geen spesiale kwalifikasies gehad het nie, belig. Tydens die periode van die verhoor het die steun vir Biden se presidensiële veldtog afgeneem.
In die eerste voor-verkiesing vir die Demokrate se kandidatuur het hy in Februarie 2020 'n teleurstellende vierde plek behaal. In 'n poging om die gety te keer, het die Biden-veldtog 'n neerhalende rolprent oor die mededinger Pete Buttigieg vrygestel. Hy het op 29 Februarie 2020 die voorverkiesing in die deelstaat Suid-Carolina met 'n groot meerderheid gewen. Hy het baie steun van die Afro-Amerikaanse kiesers ontvang. Na die verkiesing in Suid-Carolina het Pete Buttigieg en Amy Klobuchar hul kandidatuur onttrek en hul steun uitgespreek vir Biden se kandidatuur. Op 3 Maart 2020, Super Tuesday, het Biden 'n merkwaardige verkiesings-terugkeer gemaak deur te wen in tien van die veertien state waar Demokratiese kandidatuur voorverkiesings plaasgevind het, waaronder in Texas en in Minnesota. Hy het onmiddellik 'n 'voorloper' geword in die stryd om die Demokrate vir die presidentskap te benoem. Hy het Bernie Sanders, wat in die grootste deelstaat Kalifornië gewen het, uit die eerste plek gedruk. Nadat Sanders op 8 April 2020 as kandidaat onttrek het, het Biden 'n gunsteling vir die Demokratiese nominasie geword.
Tydens die veldtog is Biden deur 'n voormalige werknemer, Tara Reade, daarvan beskuldig dat hy haar in 1993 onbehoorlik gegryp het. Biden het die bewering ten sterkste ontken. Hy het wel aangedui dat elkeen wat Reade glo, nie vir hom moet stem nie. 
Aanvanklik het Reade in April 2019 na vore gekom met 'n bewering dat Joe Biden in 1993 haar aangeraak het op 'n manier wat haar “ongemaklik laat voel” het tydens sy ampstermyn as senator vir Delaware. Reade, wat tussen 1992 en 1993 as personeellid in die senaatskantoor van Biden gedien het, het egter in Maart 2020 na vore getree en onthul dat die aantygings van ongewenste aanraking meer behels as wat sy die eerste keer teen die voormalige visepresident in April 2019 aanhangig gemaak het. Sy het onthul dat die aantyging eerder 'n erge geval van seksuele aanranding is. Reade vertel dat sy ten tyde van die beweerde aanranding haar broer en 'n vriend vertel het. Volgens Reade was sy nie net seksueel geteister terwyl sy vir Biden gewerk het nie, maar ook die slagoffer van seksuele aanranding. Reade beweer dat Biden (op daardie stadium die senator vir Delaware) haar teen die muur opgedruk het, haar met geweld gesoen het, en haar seksueel gemolesteer het. In Mei 2020 het dit aan die lig gekom dat die prokureur Douglas Wigdor vir Reade sal verteenwoordig. Hy is bekend daarvoor dat hy die ses vroue verteenwoordig het wat beweer het dat Harvey Weinstein hulle seksueel gemolesteer het.
Die aantygings het ook veroorsaak dat Biden se kanse in die 2020 presidensiële verkiesing teen President Donald Trump op daardie staduim verswak het, en peilings het ook getoon dat Tara Reade se geloofwaardige bewerings Biden se kanse om verkies te word verswak het.
Tydens 'n optrede op die radioprogram The Breakfast Club het Biden in Mei 2020 'n gevoelige saak aangeraak vanweë die voorstel dat swart kiesers natuurlik vir Demokrate moet stem weens hul etniese agtergrond. Hy het gesê: "As jy dit moeilik vind om uit te vind of jy vir my of Trump is, is jy nie swart nie." Biden het later om verskoning gevra vir sy arrogante opmerking. Hy het opgemerk dat geen kieser vir enige party "gebaseer op sy of haar ras- of godsdienstige agtergrond" moet stem nie. 
In 1966 trou Biden met Neilia Hunter. Hulle het drie kinders gehad, waaronder Beau Biden, wat van 2007 tot 2015 as die staatsprokureur van Delaware gedien het. In 1972 sterf Biden se vrou en die eenjarige dogter Naomi Christina in 'n motorongeluk. Albei seuns Beau en Hunter Biden is ook in die ongeluk beseer. Dit was 'n rede vir Biden om nie tydens sy senatorskap na Washington, D.C. te verhuis nie. Tot sy aanstelling as vise-president, reis hy elke aand per trein terug na sy huis in Wilmington om tyd met sy seuns deur te bring. Sy liefde vir treine het hom die bynaam "Amtrak Joe" laat bekom, na die Amtrak-spoorwegonderneming, en in 2011 word Wilmington Rail Station hernoem na die Joseph R. Biden jr. Spoorwegstasie. 
Biden het met Jill Tracy Jacobs in 1977 getroud. Hulle het 'n dogter, Ashley, gehad. Biden is die Rooms-Katolieke vise-president. In 1988, na 'n ernstige hoofpyn, is Biden in 'n hospitaal opgeneem waar 'n brein aneurisme gediagnoseer is. Dit het sewe maande na die operasie geneem om na die Senaat terug te keer. Op 30 Mei 2015 is sy seun Beau op 46-jarige ouderdom oorlede aan die gevolge van breinkanker.
↑ "Joe Biden | Biography & Facts". Encyclopedia Britannica (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Mei 2020.
↑ "The First Catholic Vice President?" (in Engels). NPR. 9 Januarie 2009. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 September 2019. Besoek op 25 September 2019.
↑ Berke, Jeremy (7 Februarie 2017). "Here's what Joe Biden will do after 8 years as vice president". Business Insider (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 4 April 2020. Besoek op 8 Februarie 2017.
↑ Hunter Biden de uitverkorene die niet uitverkoren had moeten zijn, De Volkskrant, 13 Oktober, 2019.
↑ Campagneteam Biden kleineert rivaal Buttigieg in reclame, AD, 8 Februarie 2020.
↑ Biden says voters who believe Tara Reade probably should not vote for me, NPR, 15 Mei 2020.
↑ Riquelmy, Alan (4 April 2019). "Nevada County woman says Joe Biden inappropriately touched her while working in his U.S. Senate office". www.theunion.com (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 Mei 2020.
↑ North, Anna (27 Maart 2020). "A sexual assault allegation against Joe Biden has ignited controversy". Vox (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 13 Mei 2020.
↑ https://www.breitbart.com/2020-election/2020/04/28/tara-reade-urges-joe-biden-to-release-private-senate-papers/ Opgespoor en besoek op 15/05/2020
↑ Jaffe, Alexandra (8 Mei 2020). "Prominent lawyer representing Biden accuser" (in Engels). Associated Press. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 Mei 2020. Besoek op 8 Mei 2020.
↑ https://www.breitbart.com/politics/2020/05/06/nolte-joe-biden-takes-polling-dive-against-trump/ Opgespoor en besoek op 15 Mei 2020
↑ https://www.breitbart.com/politics/2020/05/13/nolte-poll-shows-tara-reade-assault-allegation-damaged-joe-biden/ Opgespoor en besoek op 15 Mei 2020
↑ Biden in opspraak wegens uitglijder over zwarte kiezers, De Volkskrant, 23 Mei 2020.
↑ http://www.nytimes.com/2015/05/31/us/politics/joseph-r-biden-iii-vice-presidents-son-beau-dies-at-46.html%7Ctitel = Beau Biden, Vice President Joe Biden’s Son, Dies at 46. Michael D. Shear, 30 Mei 2015, The New York Times
↑ (en) “Amtrak Joe” Biden Gets His Own Train Station, ABC News 16 Maart 2011, Besoek op 13 Januarie 2017.
↑ (en) K. Bellware, Joe Biden Leaves Washington, D.C., Exactly How You’d Expect: On An Amtrak Train, The Huffington Post 10 Januarie 2017, Besoek op 13 Januarie 2017.
↑ http://www.nytimes.com/2015/05/31/us/politics/joseph-r-biden-iii-vice-presidents-son-beau-dies-at-46.html%7Ctitel Beau Biden, Vice President Joe Biden’s Son, Dies at 46. Michael D. Shear, 30 Mei 2015, The New York Times
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Joe Biden.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Joe_Biden&oldid=2227550"
Die bladsy is laas op 6 Julie 2020 om 19:48 bygewerk.