Dit is die nasionalisme waarom dit gaan — nie net as die groot bewegingsmag in die bestaan van volke nie, maar ook as die grondslag van goeie verhoudings tussen volke in die wêreld—die bereidheid om aan ander te gun wat jy vir jouself eis.
Binne ’n volk is die nasionalisme die ongeskrewe kontrak tussen dié wat dood is, dié wat leef, en dié vir wie die lewe wag.
C J Langenhoven het gesê die verskil tussen die persoon en die volk is dat die persoon terugkyk en ’n wiegie sien en vorentoe ’n graf. Maar by ’n volk is dit omgekeerd. Hy kyk terug en sien ’n graf en vorentoe sien hy ’n wiegie.
In ’n tyd soos die waarin ons nou leef, is daar baie verwarring en teenstrydighede. Daar word geknaag aan mense se geloof, getorring aan hulle opvattings, gepluk aan hulle beginsels.
Vir ons wat geloof het in die bestemming van die Afrikanervolk in Afrika is dit goed om in ’n tyd van onsekerhede te kyk na die grondslae van ons volksbestaan en die lewensbeskouing van waaruit ons gegroei het.
In Suid-Afrika is Afrikanernasionalisme ’n mag wat opgewek kan word en baie planne van vyande in die war kan stuur, want Afrikanernasionalisme is die skeppende, drywende mag wat hierdie land gemaak het tot die sterkste staat in Afrika.
In die Suid-Afrikaanse politiek is nasionalisme nie ’n eng party-politieke begrip nie. “Nasionalisme” is deel van die name van verskillende politieke partye in Suid-Afrika — die Nasionale Party, die Herstigte Nasionale Party, die African National Congress en vroeër die Verenigde Nasionale Suid-Afrikaanse Party, die Nasionale Unie, en in 1979-81 die Konserwatiewe Nasionale Party. Die begrip sny dus oor party-politieke grense.
Omdat “nasionalisme” ook op ’n -isme eindig en daarom by die ander -ismes geskaar word, word dit deur teenstanders saam met ander -ismes as “’n ideologie” bestempel en geredelik so aanvaar, omdat dit soos ander - ismes met die politiek te maak het.
Dog, nasionalisme, anders as ander -ismes, gaan om die werklikheid— die werklikheid van volke-verskeidenheid. Sonder hierdie basiese feit van die lewe kan daar geen sprake van nasionalisme wees nie. Dus, anders as ander -ismes, soos die liberalisme en Kommunisme, gaan nasionalisme uit van die werklikheid van die lewe, en nie van ’n abstraksie wat die werklikheid misken en wil verander nie.
Kommunisme is die natuurlike vyand van nasionalisme, omdat Kommunisme intemasionalisties, of liewer onnasionalisties is. Dit wil grense tussen volke uitwis. Dit is behep met die idee van een beskawing, een ras, universele eenselwigheid en die uitdelging van rasse- en kultuurverskille om die weg te berei vir ’n raslose klomp lopende lyke.
Nasionalisme beoog om vir toekomstige geslagte te bewaar en te beskerm wat aan ’n volk en sy mense behoort. Die nasionalis redeneer vanuit die werklikheid van volke-verskeidenheid wat tot stand gekom het as ’n skeppingsdaad. Dit glo in die onoorwinbare grootheid van die menslike gees en die ondergeskiktheid daaraan van alle ekonomiese en materiële oorwegings. Dit is derhalwe nie, soos ander -ismes, ’n politieke stelsel wat in abstraksie gekonsipieer is en aan ’n werklikheid opgedwing word nie. Dit rus op die natuurlike geneigdheid van die mens, en nie op ’n aangeleerde houding wat indruis teen die lewenswette nie.
Hierdie -ismes wil, in teenstelling met nasionalisme, die grense tussen volke verplat, die kulturele identiteite vervaag, en mense as blote enkelinge of as ’n massa behandel, waardeur nasionalisme as ’n bewegingsmag uitgeskakel moet word.
Die nasionalisme is eintlik a-ideologies, omdat dit die vitale bevestiging van ’n volk se wil tot voortbestaan is, die uiting van sy hartstog vir die lewe en ’n geloof aan ’n bestemming. Vanuit die aanvaarding van die veelheid van volke dink die nasionalis aan ’n ordelike saambestaan in die wêreld volgens vaste lewenswette. Dit is die wesenlike versperring tot rasseverbastering en die vernietiging van volksidentiteite.
Dit is betekenisvol dat in Afrikaanse kerklike kringe die aanvalle op “apartheid”, as ’n uiting van nasionalistiese strewe, verleng word tot vyandskap teen volke-verskeidenheid. In die boek Die NG Kerk en Apartheid, uitgegee in 1986 deur die Britse uitgewers Macmillans, skryf Johan Kinghom: “Die eerste tree op hierdie weg is om eens en vir altyd die ideologie van volkere-verskeidenheid af te sweer” — ’n verstommende stelling!
As volkere-verskeidenheid ’n ideologie sou wees, moet dit ’n ideologie van die Skepper wees en kerklui dus teologiese besware het teen ’n verskynsel wat op skeppingswette rus.
Wat Kinghorn versluier agter die “ideologie van volkere-verskeidenheid” is klaarblyklik ’n blote aanval op volkere-verskeidenheid self, dit wil sê op nasionalisme. Dit is reeds vroeër in die boek aangedui waar in verband met apartheid beweer word: “Die maatstaf waarvolgens die skeidslyne getrek word, word presies en streng voorgeskryf deur ’n ideologie van etnisiteit of nasionalisme”. (Let wel: nie “etnisiteit” en “nasionalisme” nie, maar “ideologie” van etnisiteit of nasionalisme. Dit moet ’n ideologie gemaak word). En om etnisiteit of nasionalisme as ’n ideologie gedefinieer te kry, kan dan gesê word: “aan die hand van abstrakte defenisies wat hieruit afgelei word, word mense in bepaalde klasse ingedeel en dan gepoog om die klasse van mekaar te skei”. (Nadruk toegevoeg). Hy gee dus voor dat die indeling nie volgens erkende rasse-eienskappe geskied nie, maar volgens “abstrakte definisies” — ’n klaarblyklike oneerlike stelling.
Dit is hierdie kerklui se ideologiese poging om nasionalisme as ’n ideologie te definieer en dan as “’n ideologie” verdag te maak en te veroordeel. Hulle kan dit nie doen as hulle nasionalisme erken as ’n uiting wat op skeppingswette rus nie.
Die oefening gee interessante semantiese akrobatiek af. ’n Eerlike beskrywing sou eenvoudig wees dat ingevolge die nasionalisme skeidslyne volgens etnisiteit getrek word. Maar as dit so gestel word, is dit onsin om daama te sê: “Aan die hand van abstrakte definisies” word mense ingedeel — asof etniese verskille abstrak is! Deur intellektueel oneerlik en teologies bedenklik, etnisiteit en nasionalisme as “’n ideologie” te probeer uitmaak, word van kerklike kant ’n aanval op nasionalisme gemaak ten einde die liberalistiese en Kommunistiese ideologie van gelykmaking te bevorder.
’n Mens kry die indruk van ’n soort kerklike imperialisme waardeur volke hulle aparte bestaan misgun word in ’n strewe na onderworpenheid aan kerklike voorskrifte op grond van ’n ideologie van gelykheid.
Die ideologiese aanval op nasionalisme uit hierdie oord het ’n teenhang aan die kant van die materialistiese magte. Grense van ras en volk en kultuur en taal is versperrings na groter beweeglikheid van kapitaal en arbeid en goedere. En vir die finansiële imperialiste is dit belemmerings in die strewe na groter omset, groter winste en groter houvas op die samelewing. Daarom vereenselwig hierdie magte hulle so geredelik met die liberalistiese en Kommunistiese ideologie van verplatting van grense.
Afrikanernasionalisme het in sy strewe na, en handhawing van, vryheid deurgaans teen hierdie finansiële imperialiste gebots. Maar die vreemde vriendskap van hierdie mag met Afrikaanse kerklui teen Afrikanernasiona­lisme, soos by die Rustenburg-byeenkoms van 1991, is ’n nuwe verskynsel.
Naas hierdie teenstanders van nasionalisme is daar die politieke imperialiste wat vroeër met wapengeweld volke se vryheid hulle ontneem en volksmoord in konsentrasiekampe beoefen het, maar deesdae die idee van “menseregte” as hulle instrument teen nasionalisme gebruik. Hierby is veral die Amerikaanse imperialisme ter sake. Deur in ’n Menseregte-akte alleen individuele regte te erken en groepsregte te misken, word, in die Suid-Afrikaanse samehang klaarblyklik beoog om Afrikanernasionalisme as ’n politieke mag uit te skakel.
Deur alle mense in Suid-Afrika op gelyke voet te behandel, ongeag ras of kultuur, word die etniese begrensing van volke en groepe uit die weg gehaal en ’n beletsel geplaas op ’n volk om georganiseerd vir sy belange as ’n politieke groep te stry. So word die ideologie van gelykmaking deur die aanvaarding van ’n Menseregte-akte op ’n volk afgedwing.
Deur die liberalistiese ideologie in ’n wet vas te lê, word ’n oorwinning oor opponente behaal wat bedoel is om onomkeerbaar te wees. Want wat vroeer politieke verskil was wat by die stembus uitgemaak kon word, word nou deur ’n eenmalige optrede tot ’n wet verhef waarteen verset as ’n misdaad moet geld, dit wil sê politieke opponente teen die liberalistiese gelykmakingsdogma word gekriminaliseer.
Dit is die resep van die Amerikaanse imperialiste om nasionalisme as ’n mag teen hulle oogmerke uit te skakel — ’n soort bloedlose onderdrukking van ’n volk.
Dat sulke manipulasies nie bestand is teen die vitaliteit van nasionalisme nie, is weer gedemonstreer deur die opwelling van volksgevoel wat in die negentigerjare die skynbaar onbreekbare Sowjet-Unie uitmekaar geruk en die state van Sentraal-Europa laat disintegreer het. Nasionalisme, soos wyle dr D F Malan gesê het, kan jy net so min terugdwing as wat jy die hooggety van die see met ’n besem kan terugdwing.
Die nasionalisme, soos ander -ismes, word geken en onderskei deur sy beginsels, sy waardes, sy aksioma, sy aksente, sy predikate, sy oproepe.
Die Oorsprong van die Nasionalisme
Die nasionalisme ontspring aan drie dinge:
1Grondgebied: Die geografiese begrensing waarin ’n groep mense van eenderse of verwante afkoms min of meer afgesonder is. Hoe belangrik die gebiedsfaktor is, is beklemtoon deur Robert Ardrey in sy boeke “African Genesis” en “The Territorial Imperative”, waar hy aan die hand van natuurwetenskaplike gegewens oor die wildlewe toon dat in die natuur grondgebied waarskynlik die primêre vereiste tot voortbestaan van die spesic is. Oorloë het meestal gegaan oor volke se vaderlands-begrênsing. Patriotisme vereis dat ’n vaderland nie prysgegee word om dan van die veroweraar ’n deeltjie terug te vra nie.
2Gemeenskaplike verlede: Die geskiedenis wat so ’n groep mense deelagtig word; die gemeenskaplike ervaring en lesse wat hulle uit die verlede put en waaruit hulle ook hulle inspirasie kry — die groot heroïese epogte van ’n volk wat oor geslagte heen so ’n volk besiel, horn selfrespek en trots gee en die wil om hoër te strewe. Vir ons in dié tyd is daar die wete dat die Afrikanervolk tevore tweemaal sy vryheid verloor het, maar dit ook tweemaal deur heroïese stryd herwin het. Eers by Amajoeba in 1881 deur die loop van die geweer en in 1948 deur die kruisie op die stembrief.
3Kultuur: Vanweë die saamwoon, die gemeenskaplikheid wat ontwikkel, ontstaan ’n stel gewoontes, sedes, gebruike, tradisies, sentimente, waaruit ’n kultuur tot stand kom en wat gedra word deur ’n taal waarin daardie mense die lewe aan hulself vertolk en hulleself kenbaar maak aan ander groepe. Nasionalisme wil vir toekomstige geslagte behou en beskerm wat ’n volk is en wat hy het.
Beginsels van die Nasionalisme
Daar is beginsels, anders as wat baie mense vandag wil beweer. Beginsels word afgelei uit kennis. En die drie belangrikste beginsels van die nasionalisme is:
1Identiteit: wat nou verweef is met die kultuur en taal: die aard, die kenmerke, wat ’n volk verwerf en ontwikkel deur die gemeenskaplikheid van historiese ervaring, lewensbeskouing en erflike hoedanighede. Identiteit is ’n beginsel en trou daaraan is ’n onderskeidende kenmerk van nasionalisme.
2Kontinuiteit. wat nou verweef is met ’n volk se verlede: die aaneengeslotenheid van ’n volk se bestaan, van ’n verlede wat die hede bepaal en ’n toekoms wat weer die verlengstuk van die hede is; die wete van so ’n deurlopendheid, so ’n kontinuiteit en die reg van ’n volk op voortbestaan as ’n basiese reg. Erens sê Ortega y Gasset dat daar net een basiese mensereg is en dit is die mens se reg op kontinuiteit. En die mens se kontinuiteit is aflhanklik van sy kontinuiteit as lid van ’n volk. Die veiligheid van die individu is opgesluit in die saamgevoegheid van volksgenote, en die volk se voortbestaan is afhanklik van die samehorigheid van die individue.
3Vryheid: dit is ’n moeilike begrip om te definieer omdat daar ’n verwantskap is tussen vryheid van ’n persoon en vrybeid van ’n volk, maar ook verskille. By albei is dit bowe-al die reg en die vermoë om nee te sê en om te doen wat reg is. Vryheid lewe vanuit integriteit en waarheid; en integriteit is selfstandigheid, selfrespek, selfvertroue en die wil tot selfbeskikking. ’n Volk wat selfrespek en selfvertroue het, is gesteld op selfbehoud, en selfbehoud is die eerste vereiste vir vryheid. Selfbehoud, selfrespek, selfbetuiging, is die essensie van vryheid, maar tegelyk is dit die oproep van die nasionalisme tot selfverwesenliking in die nastrewing van ’n bestemming.
3. Die Oproep van die Nasionalisme:
Net so belangrik as die oorsprong en beginsels, is die oproep van nasionalisme.
1Selfbehoud: Ook dit is ’n begrip,” soos beginsels, wat vandag in liberale kringe ’n stigma aan het. Daar word gesê dat in terme van die Christendom en die godsdiens, selfbehoud nie iets is wat voorrang mag geniet nie. Voortbestaan, ja, sê hulle, maar alleen “voortbestaan in geregtigheid”. Vra hulle om die geregtigheid te omskryf en hulle stamel of hulle swyg. En vra na ’n voorbeeld in die geskiedenis van ’n volk wat aan die voorskrif voldoen het en die stameling en swye is nog opvallender. Selfbehoud is egter die voorwaardes vir die voortbestaan van enige godsdiens. ’n Mens kan nie God dien as hy nie homself behou nie. Die reg op selfverweer en die reg op selfbehoud is primêr.
As ’n persoon homself mag liefhê (soos sy naaste) veronderstel dit klaarblyklik selfbehoud. ’ n Nasie kan nie sê dat hy lewe volgens ’n Godsplan en glo aan sy bestemming, as hy nie sorg dat hy behoue bly nie. Selfbehoud is ’n magtige lewenswet wat nie opgehef word deur teologiese bespiegelings en politieke vroompratery nie. En dit is net so ’n lewenswaarheid dat wat lewe skep, en lewe wil behou, moreel is. Selfbehoud is moreel, en is nie net versoenbaar met die Christelike godsdiens nie, maar is ’n eis daarvan, omdat elke godsdiens in die lewenswerklikheid wortel.
2Selfrespek is die ander oproep. Geen nasie en geen mens kan werklik moreel lewe as hy nie selfrespek en trots het nie. Dit beroep hom op ’n volk se waardes en geskiedenis en op die plek wat ’n volk naas ander beklee.
3Selfbetuiging: die lewenswyse en lewensbeskouing waardeur ’n volk hom onderskei van ander; die uitlewing van sy eienaardigheid en die gehoorsaamheid aan ’n innerlike dwang om trou aan homself te wees. Daarom is die vermoë om nee te sê, nie net ’n kenmerk van die nasionalisme nie, maar ’n noodsaaklike vereiste.
Van genl de Gaulle is gesê dat die kenmerk van sy karakter nie net die impuls was om “nee” te sê nie, maar dat hy op sy gemak was alleen wanneer hy “nee” gesê het. En prof James Burnham het gesê: “Vir ’n vergadering of vir ’n individu is die primêre kenmerk van outonome mag, van onafhanklikheid, die vermoë om nee te sê”. Dit was die kenmerk van dr Verwoerd se houding teen die buitelandse druk en aandrang: sy vermoë om nee te sê.
Hiernaas is daar die waardes van die nasionalisme wat hom onderskei van die ander politieke filosofieë en ideologieë, naamlik gesag, gesin, godsdiens en geskiedenis: vier G’s.
Gesag. nie in die sin van die geïniformeerde beampte nie, maar gesag in die sin van die tradisies, die konvensies, die voorskrifte, die vooroordele wat ingebou is in ’n samelewing, en waardeur die verhouding tussen mens en mens bepaal word: tussen manlike en vroulike; tussen jeug en ouderdom; tussen mense in verskillende range en beroepe — die geërfde verhoudings in ’n samelewing wat die sement en die binding vorm.
Gesin: die gesin is die volmaakte voorbeeld van ongelykheid: ongelykheid in voorkoms en funksie van man en vrou; ongelykheid in ouderdom en funksie van ouer en kind; ongelykheid van geslag van man en vrou en dogter en seun, ongelykheid van verantwoordelikheid en gesag. Die erkenning van ongelykheid as ’n onveranderlike lewensbeginsel en van die geldigheid van ’n hiërargiese orde in menslike verhoudings is ’n hoë waarde van die nasionalisme.
Godsdiens: ’n Volk lewe in geloof en sterf as die geloof sterf. Geloof is ’n haas ondefinieerbare begrip. Dit is, soos al gesê is, ’n oortuiging aangaande die dinge wat die mens nie sien nie en ’n bewuste verwagting van wat die mens hoop. Vir nasionalisme is dit bowe-al ’n geloof aan ’n bestemming waarna graadsgewys beweeg word deur inspanning, opoffering en toewyding.
Geskiedenis: Vir die nasionalis is die geskiedenis nie ’n droë relaas van opeenvolgende gebeurtenisse nie. Vir die nasionalis is die geskiedenis die sage van ’n volk se heldedom waardeur ’n voorbeeld en standaard gestel word wat steunpunte bied in tye van krisis en inspirasie vir beantwoording van die uitdagings aan elke geslag.
Die liberale waardes van vryheid, gelykheid, broederskap en verandering staan teenoor hierdie vier waardes van die nasionalisme: Die vier G’s: vryheid in teenstelling tot gesag; gelykheid in teenstelling tot die gesin; broederskap in teenstelling tot die godsdiens en verandering in teenstelling tot geskiedenis.
Die aksente van die nasionalisme. Hier is vier V’s: Verinniging, verdieping, veredeling, versterking — verinniging, verdieping, veredeling en versterking teenoor wat normaalweg die liberale aksente is van aanpassing, verandering en hervorming. Die oproep tot verdieping en verinniging is die voorwaarde vir veredeling en versterking. Dit kan nie anders nie. Deur hom al dieper te verbind aan sy waardes, sy herkoms en die geloof aan sy bestemming, ontwikkel ’n volk ’n kragsentrum in homself wat groter is as die totaal van die getalle van so ’n sentrum. Daarom, die lyn van die nasionalisme is ’n vertikale lyn — bo na God, en binne na die wesenskern van so ’n volk, in teenstelling met die horisontale lyn van die liberalisme wat in die wydte en in die breedte bo-oor die grense van ras en kultuur en godsdiens wil beweeg, los van die bande van herkoms en begrensde identiteit.
Naas hierdie waardes, ook die predikate, die kwalifikasies, die verhouding van die nasionalisme met ander, die wyse van doen, die kenmerke van sy betuiging.
Voorkeur vir die eie: Daarvoor hoef geen volk en geen mens verskoning te vra of ’n verduideliking te gee nie. ’n Mens het die reg om voorkeur te hê vir sy eie, of dit sy taal, of godsdiens, of land, of volk, of ras is, bloot omdat dit sy eie is. Dit wortel in ’n onnaspeurlike wet van genetiese pre-seleksie: soort soek soort, wat die grondslag vorm van die natuurlike verskeidenheid. Die nasionalisme rus op ’n volk se reg op voorkeur vir sy eie.
Begrensing: Begrensing van die eie moet daar wees, sodat dit beskerm kan word. Begrensing is die voorwaarde vir afsondering, hetsy fisiek, ditsy geestelik of kultureel. Grense behou en gee vorm. Om die grense van ’n volk se identiteit te beskerm, is ’n daad van selfverweer uit selfbehoud. In die Suid-Afrikaanse geskiedenis, en veral die geskiedenis van die Afrikaner vind ’n mens telkens opnuut die poging om byvoorbeeld deur trek en afsondering die grense suiwer te kry, sodat die eie onderskei en beskerm kan word. En trek hoef nie fisiek te wees nie, maar kan ook ‘n kulturele en geestelike trek wees.
Diskriminasie: Dis is een van die woorde wat vandag baie onder verdenking gebring word. Diskriminasie is egter net die teenhang van voorkeur. Elke volk en elke mens in die wêreld diskrimineer elke dag tussen goed en kwaad en tussen mooi en lelik. Daar word gediskrimineer ten gunste van wat mooi en goed is; en ten gunste van wat beskou word as aanvaarbaar, en teen wat verwerplik is. Elke voorkeur wat betuig word, is uiteraard verwerping van, of diskriminasie teen ’n ander. As ’n volk nie diskrimineer ten gunste van sy eie taal, sy eie godsdiens, sy eie kultuur, sy eie land nie, sal so ’n volk verdwyn van die aarde. Hy kan nie bestaan as hy nie ten gunste van sy eie diskrimineer nie.
Dit dan, kan beskou word as die sindroom van die nasionalisme, in teenstelling met die sindroom van die liberalisme en die sosialisme.
Oor die sake is daar baie verwarring en teenstrydighede en min geleentheid om sinvol daaroor te praat.
Oor die nasionalisme is daar ’n uitnemende stuk literatuur wat geskryf is deur die briljante dr Tobie Muller byna ses maande voordat die Nasionale Party in Suid-Afrika gestig is, met die titel “Die Geloofsbelydenis van ’n Nasionalis”. Dit het verskyn in 1913, toe Tobie Muller ’n lektor aan die Universiteit van Stellenbosch was.
Muller sê: “Onontbeerlik vir die opbou van ’n bewuste individu is sowel kontinuïteit as die herinnering aan die lewensloop. Net so gaan dit met ’n nasie. Sonder ’n sekere mate van kontinuïteit in handelswyse, gewoontes, ens. van geslag tot geslag val so ’n groep mense lig uitmekaar in aparte klompies. Daarom vind ons dikwels dat Afrikaners wat geheel en al breek met die tradisies van hulle voorvaders, alle aanraking met hulle volk verloor en nie meer die minste gevoel vir die nasionalisme se belange het nie”. Dit is ’n waarheid wat vir alle geslagte geld en veral in die huidige tyd weer geïllustreer word.
Muller maak ’n paar baie interessante opmerkings in verband met die geskiedenis. Hy sê byvoorbeeld: “Ons het gesien dat daar ook ’n geheue moet wees om ons kontinuïteit en die bestaan van ’n selfbewuste individu moontlik te maak. By die normale persoon is die geheue ’n biologiese funksie wat vanself groei. By ’n volk is dit nie in dieselfde mate die geval nie.
“Die herinnering van ons tradisies en geskiedenis word wel ten dele in ons taal- en mondelinge oorlewering oorgeplant van geslag tot geslag, maar dit slyt weg en is in elk geval nie genoeg nie. Die geskiedenis van ons volk moet bepaald onderrig word aan die volk om hulle geheue skerp te hou en te laat groei”. Hier is soveel behartenswaardigheid in dat dit die tema van ’n hele toespraak kan wees.
Muller maak ook die uiters belangwekkende stelling: “Godsdiens sluit moraliteit in, daarom is dit reeds hierom ook ’n godsdienstige plig om nasionalis te wees”. Let wel: Tobie Muller het ’n doktorsgraad in die teologie gehad en hy sê dit is “’n godsdienstige plig om nasionalis te wees”. Waarom moet aanvaar word dat sy teologiese insig nie meer aanvaarbaar is as dié van die huidige liberale teoloê nie? “Buitendien”, sê hy, “vir die Christen en teïs wat glo dat aparte volke ontstaan, nie deur blote toeval nie, maar met ’n sekere doel, het elke nasie sy roeping en besondere taak om te vervul. Uit hierdie oogpunt beskou is papheid op nasionale gebied ’n religieuse oortreding, dit wil sê ’n sonde. Dit is dus letterlik waar en nie maar net beeldspraak nie wanneer die Afrikaner sê dat die handhawing van sy taal vir hom ’n deel van sy godsdiens is”. Hierdie stelling hou in dat dit nie “apartheid” is wat “sonde” sou wees nie, maar die “papheid op nasionale gebied” waardeur die liberale teoloë en predikante gekenmerk word.
Daar kan baie meer hieruit gehaal word, maar dit is genoeg om te prikkel tot insae in hierdie voortreflike stuk.
Ter afsluiting is dit goed om te kyk na die laaste strofe van die Stem van Suid-Afrika. Die laaste strofe van Die Stem bevat feitlik die hele lewensfilosofie van die nasionalisme. Dit begin: “Op U almag vas vertrouend het ons vadere gebou”... onmiddellik die oproep tot die godsdiens en die voorvaderlike: die tradisies, die konvensies, die sedes. En dan: “skenk ook ons die krag, o Here”... weer die oproep op die godsdiens: “om te handhaaf en te hou”...
En daarby natuurlik die bede, “skenk ook ons die krag”... Dit vra krag om te handhaaf wat jy het en wat jy is: “dat die erwe van ons vadere vir ons kinders erwe bly”. In die letterlike sin dat die grondgebied van jou volk jou volk se grondgebied sal bly, maar ook die ander erwe, die geestelike erwe. Dit is die bede: dat die dinge wat ons het, wat ons geërf het van ons voorvaders, dat ons die krag sal hê om dit te behou. “Knegte van die Allerhoogste”... weer eens die toewyding aan die godsdiens... “Knegte van die Allerhoogste teen die hele wêreld vry”.
Die vryheid, die uiteindelik hoogste doelwit van ’n volk om homself te wees. Maar uiteraard ook die hoogste oogmerk van die nasionalisme. En wat die Afrikanernasionalisme betref: Vry van oorheersing deur buitelandse moondhede, vry van oorheersing deur ’n grypsugtige geldmag en vry van oorheersing deur Swart getalle.
Laat die jeug aanvaar dat daar ’n begeestering is in die trompetwoorde van die nasionalisme — vaderland, vryheid, heldedom. Laat die ideale hoog gestel word onder ’n vaandel wat aan die wêreld sê: die land is ons land: ons sal nie berus in die bedrogvolle wyse waarop ons ons vryheid verloor het nie; ons sal, soos die sterk voorgeslag waaruit ons kom, weer veg om vry te wees om onsself te wees as Witman en Christen en Afrikaner in Afrika.
Geen meer uitdagende, meer opwindende oproep kan daar aan jong mense wees nie as die oproep van nasionalisme; en geen meer verheffende en veredelende daad as om in plig en eer en trou te staan waar Kruger en Steyn, De la Rey en De Wet en Hertzog en Malan en Strijdom, en Verwoerd, die groot Afrikanerleiers van hierdie eeu, verwag om hulle nasate te kry.
In hierdie tyd vereis dit om buite die huidige valse politieke bestel te bly wat deur verraad en bedrog aan ons volk opgedwing is in wat ’n kwalik bedekte Kommunisme is. Deur buite te bly, word suiwerheid verseker en onafhanklikheid van aksie behou. Ons volk het telkens nuwe nasionale hoogtes bereik wanneer hy van buite sy weg gekies en sy ideale bestreef het. Die Groot Trek in 1836-38, die Boererepublieke van die 19de eeu, die stigting van die Nasionale Party deur genl J B M Hertzog in 1914, die handhawing van die Nasionale Party na samesmelting in 1934, die uittrede uit die Statebond in 1961, het telkens gelei tot nuwe hoogtepunte in die Afrikanervolk se lewe en die ontplooiing van die Suid-Afrikaanse geskiedenis.
Die nasionalisme is in tye van vrede en orde ’n sluimerende mag, maar wanneer ’n volk bedreig of onderdruk word, verrys dit in reaksie. En dan gee dit ’n gloed af, soos die kole van ’n vuur waarvan die aslaag afgewaai is. En dit word ’n aandrywende bewegingsmag.
Die jongmense van vandag staan aan die drumpel van ’n nuwe Afrikaans nasionale beweging, wat na die herwinning van ons vryheid moet lei. Laat dit ’n inkantasie wees van Jong Suid-Afrika: “Die stryd wat ons vaders begin het, sal woed tot ons sterf of oorwin het. Dit is die eed van Jong Suid- Afrika”
(Hierdie uitmuntende toespraak is gelewer deur mnr Jaap Marais.)