Kersvader - Wêreldensiklopedie - Ek wil alles weet - 2020
Vader Kersfees, ook bekend as Sint Nikolaas, Kersvader, Kris Kringle, of eenvoudig "Santa, "is die mitiese figuur wat in die meeste Westerse kulture op Oukersaand geskenke bring. Die legende van Kersvader is deels gebaseer op die historiese figuur van die Heilige Nikolaas van Myra, sowel as die Noorse mites wat verband hou met die god Odin , en Amerikaanse kommersiële kultuur.
Die moderne uitbeelding van Kersvader as 'n mollige, prettige man met 'n rooi jas en 'n langbroek met 'n wit pelsboordjie en kraag het in die negentiende eeu in die Verenigde State gewild geword vanweë die publikasie van die gedig. Die nag voor Kersfees en die invloed van karikaturikus Thomas Nast. Hierdie beeld word gehandhaaf en versterk deur sang, radio, televisie, films en die kommersiële sukses van Kersinkopies.
Die Amerikaanse weergawe van Kersvader woon op die Noordpool, waar hy by mev. Claus woon. Die Europese vader Kersfees word gesê dat hulle in Lapland of ander noordelike lande woon. Kersvader maak 'n lys van kinders regoor die wêreld en klassifiseer hulle volgens hul gedrag: stout of aangenaam. Hy lewer geskenke, insluitend speelgoed, lekkergoed en ander geskenke aan al die goeie seuns en dogters ter wêreld, en soms steenkool of stokkies aan die stout kinders. Hy bereik hierdie prestasie met behulp van magiese elwe wat die speelgoed maak, en agt tot tien vlieënde rendiere wat sy slee trek.
Daar is lankal gekant teen die leer van kinders om in Kersvader te glo. Sommige Christene meen die Kersvader-tradisie doen afbreuk aan die godsdienstige betekenis van Kersfees, terwyl ander kritici meen dat die Kersvader-mite 'n uitgebreide leuen vorm wat oneties deur hul ouers aan kinders vertel word. Verweerders dring daarop aan dat om in Kersvader te glo, 'n onskadelike en vreugdevolle tradisie is wat gesinne bymekaar bring, en dat hy 'n tradisie van onbaatsugtige karakter gee met die gees van Kersfees.
Vroeë Christelike oorsprong
Franse meisies met 'Saint Nicholas'
Saint Nicholas van Myra is die belangrikste inspirasie vir die Christelike figuur van Kersvader. Hy was 'n vierde-eeuse Griekse Christelike biskop van Myra in Lycia, 'n provinsie van die Bisantynse Anatolië, nou in Turkye. Nicholas was veral bekend vir sy ruim geskenke aan die armes, en het veral die drie verarmde dogters van 'n vroom Christen met bruidskaters aangebied om te verhoed dat hulle in 'n lewe van prostitusie beland. In Europa (meer presies Nederland, België, Oostenryk en Duitsland) word hy steeds as 'n bebaarde biskop in kanonieke gewaad uitgebeeld. Saint Nicholas het 'n beskermheilige geword van baie uiteenlopende groepe, van boogskutters en kinders tot pandjiesmakelaars.
In baie streke van Oostenryk en Noord-Italië word kinders op die Sint Nikolaasdag (San Niccolò in Italiaans) lekkers en geskenke gegee, in ooreenstemming met die Katolieke kalender, 6 Desember.
Invloed van Europese folklore
'N 1886-uitbeelding van die inheemse Germaanse god Odin deur Georg von Rosen
Talle parallelle is getrek tussen Kersvader en die figuur van Odin, 'n belangrike god onder die Germaanse volke voor hul Christendom. Twee dertiende-eeuse boeke uit Ysland, Prosa Edda deur Snorri Sturluson en Poëtiese Edda wat uit vroeëre bronne saamgestel is, beskryf Odin as 'n agtvoetige perd met die naam Sleipnir wat groot afstande kon uitspring en aanleiding gee tot vergelykings met die rendier van Kersvader.
Kinders sal hul stewels, gevul met wortels, strooi of suiker, naby die skoorsteen plaas vir die vlieënde perd van Odin. Odin sou die kinders dan beloon vir hul vriendelikheid deur Sleipnir se kos deur geskenke of lekkergoed te vervang. Hierdie praktyk het na die aanvaarding van die Christendom in Duitsland, België en Nederland oorleef en het as gevolg van die proses van veroudering met die Heilige Nicholas verbonde geraak. Die moderne beoefening van die ophang van kouse aan die skoorsteen in sommige huise is moontlik afgelei van hierdie tradisie.
Talle ander invloede van die voor-Christelike Germaanse wintervieringe het voortgeduur tot moderne Kersfeesvierings soos die Kersham, Yule-houtblokke en die Kersboom.
Kersvader se helpers
Daar is verskillende verklarings oor die oorsprong van die helpers van Kersvader, wat deesdae as vriendelike elwe uitgebeeld word. In Nederland en België word Saint Nicolas gehelp deur 'n helper of helpers bekend as Zwarte Piet ("Black Peter"). 'N Ander teorie is dat die helpers die twee kraaie Hugin en Munin simboliseer wat as die spioene van Odin opgetree het. In latere verhale het die helper die verowerde Duiwel voorgestel, wat óf deur Odin of sy assistent Nörwi, die swart vader van die nag, verslaan is. Nörwi word gewoonlik met dieselfde berkpersoneel as Zwarte Piet uitgebeeld. 'N Gekristianiseerde weergawe van die verhaal is dat Saint Nicolas 'n Ethiopiese slavin met die naam "Piter" uit 'n Myra-mark bevry het, en die seun was so dankbaar dat hy besluit het om by Nicolas as sy dienaar te bly.
Die voor-Christelike Alpynse figuur van die Krampus - 'n angswekkende, horingagtige en gekloonde inkubus - het ook ontwikkel tot 'n metgesel van die Heilige Nikolaas. Tradisioneel trek jong mans aan soos die Krampus in die eerste twee weke van Desember en dwaal in die strate rond en skrik kinders (en volwassenes) met geroeste kettings en klokke.
Vader Kersfees in Engeland
Die karakter van Vader Kersfees dateer minstens so ver as die sewentiende eeu in Brittanje en word ook in ander Europese lande aangetref. Prente van hom oorleef uit daardie era en beeld hom uit as 'n gevoede baardman geklee in 'n lang, groen, bont gevoerde kleed.
Vader Kersfees ry op 'n bok
Hy het die gees van vrolikheid met Kersfees getipeer en is weerspieël in die 'Ghost of Christmas Present' in Charles Dickens N Kersfees liedjie.
Die figuur van Saint Nicholas is ook vermeng met plaaslike folklore. In die Noordelike lande was die oorspronklike kersgeskenke gedurende die Kerstyd die Yule-bok, 'n ietwat verrassende figuur met horings. 'N Elf uit die Nordiese folklore, die' Tomte ', word die persoon wat die Kersgeskenke in Denemarke begin in die 1840's aflewer. Die Tomte word uitgebeeld as 'n kort, baardagtige man geklee in grys klere en 'n rooi hoed. Hierdie nuwe weergawe van die eeue-oue folkloristiese wese is geïnspireer deur bestaande Santa Claus-tradisies wat toe na Skandinawië versprei het. Aan die einde van die negentiende eeu het hierdie tradisie van 'n elf wat kersgeskenke bring ook na Noorweë Finland en Swede versprei en die Yule-bok vervang. In Finland het die meer menslike figuur egter die Yule Goat-naam behou. 'N Strooibok is steeds 'n algemene kersversiering in die hele Skandinawië.
1881 illustrasie deur Thomas Nast wat saam met Clement Clarke Moore gehelp het om die moderne beeld van Kersvader te skep
In die Britse kolonies van Noord-Amerika en later die Verenigde State het Britse en Nederlandse weergawes van die geskenkbewaarder verder saamgesmelt. Byvoorbeeld, in Washington Irving's Geskiedenis van New York, (1809) is Sinterklaas in 'Kersvader' bemark, maar sy klere van sy biskop verloor. Hy word aanvanklik voorgestel as 'n Nederlandse Nederlandse matroos met 'n pyp in 'n groen winterjas.
Die moderne idees van Kersvader het duideliker na vore gekom na die publikasie van die gedig 'N Besoek van St. Nicholas (vandag beter bekend as Die nag voor Kersfees) in die Troy, New York, Sentinel op 23 Desember 1823. Die gedig is oorspronklik anoniem gepubliseer en is later toegeskryf aan Clement Clarke Moore. In hierdie gedig word Kersvader gevestig as 'n swaarder-elf met agt rendiere, wat vir die eerste keer hier genoem word. Een van die eerste kunstenaars wat die moderne beeld van Kersvader definieer, was Thomas Nast, 'n Amerikaanse tekenaarskilder van die negentiende eeu. In 1863 verskyn 'n foto van Kersvader geïllustreer deur Nast Harper's Weekly. In 1889 skep die digter Katherine Lee Bates 'n vrou vir Kersvader, mev. Claus, in die gedig "Goody Santa Claus on a Sleigh Ride."
Kersvader tuis in die Noordpool
L. Frank Baum s'n Die lewe en avonture van Kersvader, 'n kinderboek van 1902 wat die Kersvader verder gewild gemaak het. Baum het sy 'Neclaus' 'n huis in die Laughing Valley of Hohaho en tien rendiere wat nie eintlik kon vlieg nie, maar in enorme, vlugagtige grense spring. Hierdie werk het ook Claus se motiewe gevestig: 'n gelukkige kinderjare onder onsterflikes. Toe Ak, Master Woodsman of the World, hom blootstel aan die ellende en armoede van kinders in die buitewêreld, besluit Kersvader om 'n manier te vind om vreugde in die lewens van alle kinders te bring, en uiteindelik speelgoed uitgedink as 'n hoofmiddel. In sommige beelde van die vroeë twintigste eeu is Kersvader uitgebeeld as persoonlik om sy speelgoed met die hand in 'n klein werkswinkel soos 'n vakman te maak. Uiteindelik kom die idee na vore dat hy talle elwe het wat verantwoordelik was vir die maak van die speelgoed, maar die speelgoed is steeds met die hand gemaak deur elke individuele elf wat op die tradisionele manier werk.
Kersvader wat op die Noordpool woon, het ontstaan ​​nadat 'n groep Sami-mense in die laat negentiende eeu van Finnmark in Noorweë na Alaska verhuis het saam met 500 rendiere om die ruiters van die Inuit te leer. In 1926 het Lomen and Company, wat rendiervleis bemark het, 'n kommersiële veldtog geloods in samewerking met die Macy's Department Stores waarin die rendiere slee met Kersvader getrek het. So is die Amerikaanse kommersiële Kersvader gebore, afkomstig van die Noordpool met sy rendier.
Beelde van Kersvader is verder gewild gemaak deur 'n voorstelling van hom vir die Kersadvertensies van The Coca-Cola Company in die 1930's. Die gewildheid van die beeld het gelei tot stedelike legendes dat Kersvader in werklikheid deur Coca-Cola uitgevind is, of dat Kersvader rooi en wit dra omdat dit die Coca-Cola-kleure is. In werklikheid was Coca-Cola nie die eerste koeldrankonderneming wat die moderne beeld van Kersvader gebruik het in die advertering daarvan nie - White Rock Be drinks het Santa gebruik om mineraalwater in 1915 te verkoop en ook in 1923 advertensies vir sy gemmerbier.
Kersvader en sy rendier op parade, Toronto
Die beeld van Kersvader as welwillend karakter word versterk met die assosiasie met liefdadigheid en filantropie, veral organisasies soos die Heilsleër. Vrywilligers geklee as Kersvader het gewoonlik deel geword van geldinsamelings om behoeftige gesinne gedurende die Kerstyd te help.
Die film van 1947, Wonderwerk op 34ste straat vertel die verhaal van wat in New York plaasvind ná Macy se Thanksgiving Day Parade, terwyl mense oorbly of hulle 'n afdelingswinkel Kersvader die regte ding is of nie. Daar is vier remakes van die film gemaak, sowel as 'n Broadway-musiekblyspel. Die film het onder meer 'n Oscar-toekenning ontvang vir Edmund Gwenn vir beste akteur vir sy uitbeelding van Kris Kringle.
Die konsep Kersvader inspireer skrywers en kunstenaars, soos in die skrywer Seabury Quinn se roman uit 1948 paaie, wat put uit historiese legendes om die verhaal van Kersvader en die oorsprong van Kersfees te vertel. Ander moderne toevoegings tot die 'mitologie' van Kersvader sluit in Rudolph the Red-Nosed Reindeer, die negende en loodrendier wat in 'n Gene Autry-liedjie verewig is, geskryf deur 'n kopieskrywer in Montgomery Ward. Die gewilde liedjie van 1956 deur George Melachrino, 'Mev. Santa Claus', het gehelp om die karakter en rol in die gewilde verbeelding te standaardiseer.
Teen die einde van die twintigste eeu is Santa's North Pole-koshuis dikwels humoristies uitgebeeld as 'n volledig gemeganiseerde produksie- en verspreidingsfasiliteit, toegerus met die nuutste vervaardigingstegnologie, en deur die elwe toesig gehou met Kersvader en mev. Claus as bestuurders en / of bestuurders. NORAD, die gesamentlike Kanadese-Amerikaanse militêre organisasie wat verantwoordelik is vir lugverdediging, rapporteer elke jaar gereeld Kersvader.
Uittreksel uit Josiah King's Die ondersoek en beproewing van vader Kersfees (1686), wat kort na Kersfees gepubliseer is, is as 'n heilige dag in Engeland heringestel.
Veroordeling van Kersvader het sy oorsprong onder sommige Protestantse groepe van die sestiende eeu. Dit was ook algemeen onder die Puriteine ​​van die sewentiende-eeuse Engeland en Amerika, wat die vakansie as heidense of Rooms-Katolieke verbied het. Na die Engelse burgeroorlog, onder Oliver Cromwell se regering, is die viering van Kersfees verbied. Met die herstel van die monargie en die Puritane buite krag in Engeland, is die verbod op Kersfees versadig in werke soos Josia King's Die ondersoek en beproewing van Ouervader Kersfees; Saam met sy Clearing deur die Jury (1686) Nissenbaum, hfst. 1.
Eerwaarde Paul Nedergaard, 'n predikant in Kopenhagen, Denemarke, het in 1958 kontroversie ontlok toe hy Kersvader as 'n 'heidense kabouter' verklaar het nadat die beeld van Kersvader op fondsinsamelingsmateriaal vir 'n Deense welsynsorganisasie gebruik is. 'N Belangrike godsdienstige groep wat om soortgelyke redes weier om Kersvader, of Kersfees self, te erken, is die Jehovah se Getuies.
Die geloof in Kersvader deur kinders is wydverspreid. In 'n AP-AOL News-peiling het 86 persent van die Amerikaanse volwassenes in Kersvader as kinders geglo, terwyl die ouderdom van agt die gemiddelde is om op te hou om te glo dat hy werklik is, hoewel 15 persent steeds na die ouderdom van tien geglo het.1
Ouers en maatskaplike aanmoediging van hierdie geloof is nie sonder kontroversie nie. Besware fokus dikwels op die stelling dat dit oneties is dat ouers sonder goeie rede vir kinders lieg, en dat kinders ernstig ontnugter word as hulle agterkom dat een van hul mees gekoesterde oortuigings onwaar is. Jacqueline Woolley, professor in sielkunde aan die Austin in Texas, meen dat die misleiding oor Kersvader 'n ingewikkelde reeks baie groot leuens vorm.2 Die skrywer Austin Cline het die vraag gevra: "Is dit nie moontlik dat kinders ten minste soveel plesier sou vind om te weet dat ouers verantwoordelik is vir Kersfees nie 'n bonatuurlike vreemdeling nie?"
↑ Calvin Woodward, AP-peiling: Kersvader verduur in Amerika Washington Post, 16 Desember 2008.
↑ Austin Cline, Kersvader: moet ouers die Kersvader-mite voortduur? Op 16 Desember 2008 onttrek.
Baum, L. Frank. Die lewe en avonture van Kersvader. New York: Penguin, 1986. ISBN 0451520645
Clark, Cindy Dell. Flights of Fancy, Leaps of Faith: Children's Myths in Contemporary America. Chicago: University of Chicago Press, 1995. ISBN 0226107787
Nissenbaum, Stephen. Die stryd om Kersfees. New York: Alfred A. Knopf, 1996. ISBN 0679740384
Sedaris, David. Die Santaland-dagboeke en -getroetinge: twee toneelstukke. New York: Dramatists Play Service, 1998. ISBN 0822216310
Shenkman, Richard. Legends, Lies, and Cherished Myths of American History. New York: HarperCollins, 1988. ISBN 0060972610
Siefker, Phyllis. Kersvader, Last of the Wild Men: The Origins and Evolution of Saint Nicholas, wat 50 000 jaar strek. Jefferson, NC: McFarland, 1996. ISBN 0786402466