Sandsteen - Wikipedia
Die bekende Brandwagrots by die Golden Gate Hoogland Nasionale Park naby Clarens is 'n sandsteen wat hoofsaaklik deur eoliese prosesse (wind) gevorm is.
Sandsteen is ‘n klastiese sedimentêre gesteente wat bestaan uit korrels mineraal, rots of organise materiaal met ‘n korrelgrootte wat wissel tussen 1/16mm en 2mm, en ‘n middel bevat wat die korrels aan mekaar vas sement. Dit mag ook ‘n matriks van slik of klei grootte partikels bevat wat die spasies tussen die korrels vul. Die meeste sandstene bestaan egter uit kwarts of veldspaat aangesien dit die algemeenste minerale in die aardkors is, en as gevolg van hulle groter chemiese stabiliteit onder atmosferiese toestande. Die matriks is die fyn materiaal wat tydens afsetting saam met die korrels afgeset is. Die sement is die mineraal materiaal wat na afsetting bygekom het (bv. opgelos in water) wat die korrels aan mekaar vasbind.
Sandsteen kan fyner of growwer materiaal bevat, maar as dit meer as 30% gruis of rolstene bevat, word dit as ‘n konglomeraat of breksie geklassifiseer.
4 Tipes Sandsteen
5 Tipes Sandkorrels
8 Fossiel Rekord
8.1 Sedimentêre Strukture
Sandsteen vorm waar sand (klastiese materiaal met korrelgroottes wat wissel tussen 1/16mm en 2mm varieer) afgeset en begrawe word. Dit gebeur meestal by rivier deltas, maar kan ook afgeset word in riviere, strande en woestyn duine (bv. die Clarens Formasie) en die rooi sandsteen van die Grand Canyon in Amerika. Wanneer die sand diep begrawe word, laat die drukking die materiaal digter saampak en saamgedruk word. Die minerale wat as sement dien word later as opgeloste minerale in vloeistowwe in die ongekonsolideerde materiaal in vervoer en afgeset. Oksiderende toestande lei tot rooi kleure afkomstig van opgeloste Yster (Fe), terwyl reduserende toestande lei tot donker en gryser kleur sandstene.
Die sement wat sandstene aan mekaar vassit bestaan gewoonlik uit een van drie minerale: Silika (materiaal waaruit kwarts bestaan), Kalsium Karbonaat (CaCO3) en Yster Oksied. Die bogenoemde mineraal materiaal mag die matriks binnedring en aan mekaar vas sement, of die spasies (geheel of gedeeltelik) vul waar daar geen matriks teenwoordig is nie. Die kombinasie van matriks en sement, kombineer saam met die omgewings en klimaats toestande om sandstene ‘n wye reeks kleure te gee wat wissel vanaf wit to amper pikswart, asook grys, rooi, pienk en skakerings van room tot bruinerig.