In die lanfer van ons rou? – Abrie dink hardop
25 Okt 2017 14 Nov 2018 • Abrie Joubert
Moenie versuim om jou brief nog ‘n slag oor te lees nie. Miskien weet die man nie dat jy beter is as die foutjies wat jou ontglip het nie. C.J. Langenhoven
Bostaande is bepaald van toepassing op ons skrywers en boggers. Ek is voortdurend besig met nuutskeppinge wanneer ek kommenaar lewer aangesien my unieke tikstyl veel te wense oorlaat of is dit te veel te interpreteer oorlaat, aangesien ek weinig die kommentare oorlees. Dit wat ek op WordPress publiseer lees ek wel weer oor, maar ongelukkig lees ek baie keer wat daar veronderstel is om te staan en nie wat wel daar staan nie. Hoop nie jy aard na my nie, aangesien die eerste sin van hierdie paragraaf moet lees: ons bloggers en nie boggers nie asook kommentaar nie kommenaar, maar as die skoen pas…!
In die dae toe ek nog baie gelees het, voordat ek sosiale interaksie ontdek het (nie sosiale media nie – sosiale interaksie met mense) het ek sowat driekwart van Langenhoven se versamelde werke deurgelees. Langenhoven se humorsin en van sy filosofië spreek tot my. Sagmoedige Neelsie was natuurlik ‘n kampvegter vir Afrikaans en dit is deur sy bemiddeling dat Afrikaans ‘n amptelike taal in 1925 geword het.
Op universiteit het ‘n gas-lektor die Die Stem van Suid-Afrika met ons as eerstejaars behandel. Ek kan nie die professor se naam onthou nie maar hy was bepaald ‘n vars windjie in vergelyking met ons gereelde lektor se eentonige styl. Hieronder is ‘n uitreksel uit die derde vers – die een wat bitter min gesing is, selfs toe die Stem die amptelike volkslied was:
in die lanfer van ons rou,
By die klink van huw’liksklokkies,
by die kluitklap op die kis –
Die eerste ses reëls omvat die uiterstes van ons menslike bestaan en is pragtige poësie. Ek onthou hoe die professor daarna verwys het dat die alliterasie van die k’s in die 5de en 6de reëls, ook klanknabootsing is van die aksie wat omskryf word: kluitklap op die kis. Die manier waarop hy dit uitgespreek het herhinner aan die klik-klanke van Xhosa. Die verwysing na Xhosa het hy nie gebruik nie en ek het ook nie op daardie stadium daaraan gedink nie, maar met my beperkte kennis van Xhosa wat ondertussen bygekom het sien ek hom nog in my geestesoog en dink ek nou daaraan. Maar nee Langenhoven sou sekerlik nie daardie interpretasie ingeskryf het nie.
Dir professor het amper liries geraak oor die Stem as gedig en skieklik met ‘n dramatiese pouse beklemtoon: maar nie as volkslied nie. Hy het verduidelik dat die Stem verteenwoordigend is van slegs ‘n spesifieke bevolkingsgroep en taal in Suid-Afrika. Dit het die lesing natuurlik vir my bederf aangesien ek op daardie stadium nie met hom saamgestem het nie. Op skool was ek ‘n hartstogtelike ondersteuner van en vegter vir die idees van die party wat ek en my ouers ondersteun het. Maar ek het reeds toe agter gekom dat dit baie makliker is om jou teenstanders aan te val vir dubbele standaarde en dom dinge wat leiers sê as om jou eie party se ideologie te verduidellik. Maar ek het ook besef dat die meeste mense wat my party ondersteun het, dit doen omdat hulle nie van Swartes hou nie en dat dit nie oor ‘n politieke ideologie gaan nie.
My politieke denke sou na ‘n paar jaar op universiteit verruim. En as gevolg daarvan het my pa vir my gesê het dat ek gebreinspoel is terwyl dit my belewenis was dat ek gehartspoel is. Na ‘n geestelike belewenis het my denke oor mense verander en kon ek nie myself skaar saam met mense wat in beginsel teen ‘n rassegroep was nie. Aan die einde van 1991 was dit my laaste jaar as vakansiegids by die Kango grotte en Grootboom (kan nie sy naam onthou) was die eerste swart gids wat aangestel is. Sy pa was op daardie stadium die voorsitter van die ANC op Oudtshoorn nadat die ANC in Februarie 1990 ontban is. Grootboom het die wind van voor gekry – al die ander gidse was Blank en wou heeltyd met hom redeneer oor hoe verkeerd die ANC is. Ek het die Blanke gidse op ‘n stadium gestop en vir hulle gesê dit help nie ons vertel oor en oor vir hom ons storie en gee hom nie kans om te praat nie en dat ons hom moet uitlos. Hy is uitgelos en die spil van die gesprekke het weer om belangriker dinge gedraai soos die mooi meisies op die toere…
Ondertussen het ek wel die geleentheid gekry om met Grootboom te praat oor die toekoms en wat hy dink gaan gebeur wanneer daar ‘n verkiesing kom. Ek het vir hom gesê dat die Blankes die volkslied en die vlag gaan verloor en dat die Springbok embleem as ‘n simbool van versoening behou moes word. Wel ek was verkeerd ‘n gedeelte van die Stem is saamgevoeg met dele van die gebed Nkosi sikelel’ iAfrika. Ironies is die skrywer van die eerste vers Enoch Sontonga en CJ Langenhoven albei in 1873 gebore.
Dit was in 1990 toe ons as ‘n groep studente vanaf Port Elizabeth na Stellenbosch fiets gery het (darem in skofte) en o.a. by die Taalmonument ‘n draai gemaak het. Daar het ek rondgeloop en fotos met my Kodak Ektralite 400 gemik-en-druk en ge-2keer-dink voor ek druk want dit is film.
Hierdie skrywe het my inspireer om die eerste keer sedert die fietsryery die Taalmomument te besoek en hierdie is een van vele fotos wat ek geneem het. Ek het dit agterna by hierdie skrywe kom invoeg.
Twee skrywers het die voorreg om aangehaal te word by by die monument, naamlik CJ Langenhoven en seker die grootste Afrikaanse skrywer van alle tye NP van Wyk Louw van wie se gedigte ek aanhaal in Sneeu (en ys) in Sutherland na aanleidig daarvan dat ons op sy oupa se plaas gebly het. Indien jy wonder waarom die Taalmonument nou juis daardie “vreemde” vorm het – dit is a.g.v. CJ Langenhoven se “somme” hieronder omkring in blou, oor die groei van Afrikaans. Die Taalmonument is dus onder andere ‘n wiskundige grafiek wat groei aandui. Met die lees hiervan het die ontwerp van die monument nie net vir my sin gemaak nie maar ook inspireer.
Ek onthou, droom, bid, en klim berg in Afrikaans en alhoewel ek Engels ook gebruik beteken dit nie dit is ‘n alternatief vir Afrikaans nie. By my kinders se hoërskool, wat ‘n enkelmedium Afrikaanse skool is, is daar ‘n Chinese leerling. Hy is nie aangeneem nie, sy ouers is ook Chinese wat emigreer het maar hy is wel in Suid- Afrika gebore. Die huishulp het hom leer Afrikaans praat. Sy naam is Chi Lee en ja sy bynaam is Chilli. Miskien moet ons vir Chilli vra wat hy sal doen as Afrikaans verdwyn. Maar julle en Hester en ek gaan vir Chilli help dat Afrikaans aanhou skerp brand op sy tong en dat dit nie nodig is vir my om klere van lanfer te laat maak nie.
Posted in Lê-Jou-EierTagged Afrikaans,Afrikaanse Taalmonument,CJ Langenhoven,Die Stem van Suid-Afrika,NP van Wyk Louw,Politieke ontwaking,Taal besprekingBookmark the permalink.
23 thoughts on “In die lanfer van ons rou?”
26 Okt 2017 om 7:58 vm
Ek is mal oor die inskrywing Abrie!
mmmm, ek ken glad nie daardie derde vers nie, en dis so pragtig. Ek het iets geleer vandag, dankie!
26 Okt 2017 om 9:11 vm
Plesier en wat ek geleer het in my navorsing hieroor – en dit eers gister is waarom die Taalmonument daardie vorm het. Vir my is dit baie interessant. Dankie vir die lees.
Terug pieng: Vreemd – gebeur dit met julle ook? – Abrie dink hardop – jy is wat jy dink
26 Okt 2017 om 9:55 vm
‘n Pragtige inskrywing,Abrie! Ek wens so dat ons in hierdie land ‘n monument kan hê, van hoe rassegroepe versoenend na mekaar beweeg en dat dit ‘n werklikheid kan word.
26 Okt 2017 om 4:46 nm
Inderdaad Dina die monument kan maar agterwee bly solank ons net nader aan mekaar beweeg.
Sjoe, daardie woorde is pragtig….. dit praat met ‘mens se hart.
26 Okt 2017 om 4:47 nm
Dankie Kameel, ja ons kan almal leer by die werklike woordkunstenaars
26 Okt 2017 om 10:07 vm
Abrie oor Afrikaans in duidelike Afrikaans! Ek het nou weer die Stem volledig gaan deurlees, dis weer opgepoets op die groot onthourak van my hart. Welgedaan bogger, ekskuus blogger! Groetnis vir jou en Chilli 😉
26 Okt 2017 om 4:49 nm
Dankie vurigebek ek bedoel Lekkervurig 🙂 Ek dink ek gaan my dogter vra om foto van Chilli te neem ek sou dit nogak self wou doen ‘n onsie van my en hom.
26 Okt 2017 om 4:50 nm
26 Okt 2017 om 10:21 vm
Elke keer wanneer ek hier by jou lees, leer ek iets. Ek het wel al die vers van die Stem gehoor, maar weer lankal vergeet. Dankie
Dankie Wegkruipertjie jy is vir my ook ‘n inspirasie
26 Okt 2017 om 1:26 nm
Jy leer my altyd iets nuuts. Ek het nogal by tye gewonderoor die Taalmonument se vorm, maar nooit daaroor gaan oplees nie. Ek was van kleintyd af mal oor die stem se woorde en jy is reg, daardie derde vers is besonders. (Mag ek net byvoeg dat Nkosi sikelel’ iAfrika ook die pragtigste woorde bevat.) Ons sal Chillie se tong aan die brand hou!
26 Okt 2017 om 4:52 nm
Ek stem saam Hester Nkosi is ‘m pragtige gedig/gebed en dit is nie geskryf met ‘n politieke doel voor oe nie – eers later is die lied verpolitiseer maar dit bly steeds mooi.
26 Okt 2017 om 2:41 nm
Dankie vir die treffende N.P. van Wyk Louw-aanhaling – watter meesterlike gebruik het hy tog van Afrikaans gemaak!
Hiehiehie – ek kyk doelbewus spelfoute mis, anders sal ek in ‘n suur ou tannie ontaard…
26 Okt 2017 om 4:54 nm
Ek sien netnou ek het jou wrintiewaar weer oor tikfoute gelees. Dankie vir Tannie Frannie se genadige blik! ja Van wyk Louw was nee is ‘n meester
26 Okt 2017 om 8:04 nm
Dankie Abrie, baie interessant, ek lees dinge waaraan ek nog nooit eens gedink het nie man.
26 Okt 2017 om 8:31 nm
Dankie Danie. Wel Danie dit doen ons vir mekaar ons herinner mekaar of help mekaar om dinke te ontdek of dit nou denke of plekke is
26 Okt 2017 om 8:27 nm
Treffende laaste paragraaf! Ek doen ook al dié dinge in Afrikaans, behalwe as my binnedialoog in ‘n redenasie verander. Dan faait ek in Engels in my kop.
26 Okt 2017 om 8:54 nm
Ek fight nie met myself in Engels nie. maar omdat ek ook stukkies skryf by die Engelse foto blogs redeneer ek wel in dikwels in Engels
27 Okt 2017 om 5:51 nm
Dis mooi geskryf. En dis waar! Daai storie van die breinspoel en hartspoel … dis ‘n groot storie.
30 Okt 2017 om 2:53 nm
Hierdie artikel is baie interessant. Ek het wel Langenhoven en N.P. van Wyk Louw al gelees. Alhoewel ek Engelssprekend is, dink ek dat Afrikaans een van die mooiste tale is 🙂
30 Okt 2017 om 4:47 nm
Baie dankie Anne 🙂 In my nuutste post (nie lekker vertaaling vir daardie een nie 🙂 ) skryf oor die monument in Engels en wys ‘n paar fotos wat ek Saterdag geneem het.
The early photographer catches the glow
Weird does it happen to you as well?