Die vertaling van poësie is vir my een van die boeiendste dinge wat ek in my lewe gedoen het. Selfs in verwante tale, soos wanneer daar tussen Afrikaans en Engels en Nederlands oor en weer vertaal word en woordorde en grammatikale struktuur nie ernstige of soos by sterk onverwante tale selfs onoorkomelike probleme bied nie, bly dit ’n geweldige uitdaging om die nuanses wat jy as leser in die gedig aanvoel in die woorde van ’n ander taal weer te gee.
Tussen Afrikaans en Nederlands is daar baie ooreenkomste maar die grammatikale tydsvorme en verbuigings en vervoegings verskil uiteraard. Hierdie grammatikale vorme is egter nie die grootste probleem nie en die dubbele ontkenning ook nie, want daarvoor kry mens wel poëtiese oplossings soos om byvoorbeeld die tweede “nie” op die volgende reël te plaas en die verlede tyd soms met ’n “sou” of “wou” uit te druk om die herhalings van “het ge-” te vermy. Die kruks van die saak lê in die subtiliteite van die poëtiese segging: ’n spesifieke woord in ’n spesifieke posisie wat in die doeltaal nie op dié manier wil werk nie, die klank- en ritmiese patrone wat onvermydelik anders uitval. ’n Reël wat deur inherente spanning vasgehou word, val maklik in ’n ander taal uitmekaar of word slap en niksseggend. Die moeilikste is keuses van woorde as die brontaal ’n bepaalde suggestie subtiel verwoord deur die meerdere betekenisse van ’n woord te aktiveer, maar daardie meerdere betekenisse nie in die doeltaal deur die vertaalde woord gedra word nie. Dan moet die vertaler keuses maak en gaan daar dikwels onvermydelik iets verlore van die rykdom van die metaforiese trefkrag van die taal.
Ineke Holzhaus se kort reeks oor Emil Nolde se tuin het my aangegryp omdat die posisie van die kunstenaar daarin op ’n aangrypende wyse aan die orde gestel word. Nolde het geskilder wat hy gesien het: aanvanklik die beskadigde stede en mense na die Eerste Wêreldoorlog en later die helder noordelike landskappe. Ten spyte daarvan dat hy die nuwe bewind in Duitsland ondersteun het en dit as suiwer en goed beskou het, was sy werk nie na die smaak van die politieke bedeling nie en is hy daarvan weerhou om skildermateriaal te koop. Sy helder kleure, sy intense stryd met die onderwerpe van die skilderye, hetsy natuurdinge of mense, was te ekspressionisties, te “entartet”. Maar die kunstenaar het sy “ongeskilderde” werk voortgesit en in waterverf bly werk. Uiteindelik het die onderdrukkende bewind gesneuwel en die kunstenaar se werk bly voortleef: “skoonheid verslaan goed en kwaad.”