Agritoerisme is reeds 'n bekende term en verwys breedweg na 'n landbou-gebaseerde toerismegeleentheid wat besoekers deur die plaashek bring.
Die verskeidenheid definisies sluit in plaasakkommodasie, die koop van plaasprodukte sommer so vanuit die spens, die pluk van vrugte of selfs die voer van plaasdiere. Dit klink maklik genoeg!
Dit is waar dat agritoerisme 'n sinvolle en winsgewende alternatief vir talle produsente is, sê Erika Theron, akademiese bestuurder van The Private Hotel School in Stellenbosch, maar dit is ook 'n bedryf wat met dieselfde mate van voorbereiding, navorsing en kennis benader moet word as wanneer 'n produsent oor enige van sy ander bedryfsvertakkings moet besluit. "'n Boervrou met 'n sonnige persoonlikheid en ekstra tyd op hande en 'n gerestoureerde plaaswerkerhuisie kan eenvoudig nie die wa deur die drif trek in 'n bedryf waar die kliënt altyd koning is – én gewoond is aan 'adellike' behandeling nie," meen Erika.
Hoe lyk die stats
Ons het by Riaan Nowers, bestuurder: landboustatistiek by die Wes-Kaapse Departement Landbou gaan kers opsteek oor die onderwerp en hy stem saam dat hierdie manier van diversifiseer inderdaad uiters suksesvol kan wees. "Dit gaan oor die optimale en wyse gebruik van skaars natuurlike hulpbronne en produsente besef toenemend dat hierdie manier van waarde toevoeging hulle teen veranderende klimaatspatrone, stywe kompetisie en die waarde van die Rand kan verskans," sê hy. Van die voordele van agritoerisme sluit in dat dit entrepreneurskap in soms afgeleë gebiede stimuleer en dikwels werk skep vir die plaas- én wyer gemeenskap. "Agritoerisme dien ook as teenvoeter vir die leegloop van die platteland," meen hy. "En natuurlik verbeter sulke positiewe plaasbesoeke die persepsie wat die verbruiker van die landbou het."
Volgens Riaan se nuutste statistiek oor agritoerisme is daar reeds 'n indrukwekkende 286 4x4 roetes op plase, 230 ekotoerisme besighede, 212 plaasstalletjies en meer as 463 restaurante op plase in die Wes-Kaap.
As jy van uitdagings hou
In Chantell van Niekerk se tesis oor die voordele van agritoerisme (US: 2013) bevestig sy Erika se mening dat die sukses van 'n agritoerisme besigheid afhang van die besoeker se ervaring. Diegene wat so 'n bedryf oorweeg moet gewaarsku wees dat dit van hulle 'n hele nuwe stel vaardighede vereis en 'n daadwerklike impak op die produsent en sy werkne-mers sal hê. Een van die grootste uitdagings wat plaasgesinne ervaar is die inbreuk wat 'n vooruitstrewende besigheid op hul privaatheid en tyd vir vakansies of gesinstyd het. Sy maan voornemende gastebedryf-eienaars om 'n paar belangrike elemente vooraf te deurdink: is jy maklik deur epos en per foon bereikbaar, het jy 'n bemarkingsplan en 'n begroting om dit tot uitvoer te bring, en het jy al die finansiële en wetlike vereistes in ag geneem?
"Die voordele van 'n suksesvolle besigheid is natuurlik verreikend," stem Erika saam. "Behalwe dat dit 'n welkome inkomste bied om die kontantvloei 'n hupstoot te gee of om te help spaar vir die nuwe trekker (óf dalk 'n lekker vakansie as ma haar sin kry), bied so 'n besigheid 'n heerlike ontwikkelingsgeleentheid vir die produsent, sy gesin en werknemers. In areas waar seisoenswerk veral die vroue vir gedeeltes van die jaar sonder werk los, bring so 'n bedryf groot verligting."
Begin dus met dit wat op jou werf is
Maak 'n bestekopname oor die potensiële aantreklikhede wat besoekers gaande sal hê. Hierdie lysie sal jou op die regte pad bring:
Fisiese hulpbronne – akkommodasie, swembad (onthou die veiligheidskwessies)
Natuurlike hulpbronne – dalk lekker swempoele of interessante stapplek, visvangge-leentheid, wild
Klimaat – jou unieke verkoopspunt (unique selling point) is dalk die moontlikheid van sneeu in die winter
Eienaar/bestuurder/personeel se sterkpunte – beskik julle oor die nodige kennis en vaardighede
Aktiwiteite – oorweeg hoe jy jou gaste 'n voorsmakie van die plaaslewe kan gee. Maak hulle deel van oestyd of laat hulle byvoorbeeld hul eie vrugte pluk.
Volgens Erika is dit belangrik om hulp te vra as jy onseker is of die verskillende ele-mente van jou gastebedryf op standaard is. "Oorweeg dit om 'n kundige te betaal om raad te gee oor jou akkommodasie, finansies of bemarking – hul insette kan beteken dat jou beddens elke nag vol is," sê sy.
In 'n neutedop dus: doen jou huiswerk, vra die kundiges vir hulp en weeg die voor- en nadele deeglik op voordat jy jou plaashek oopgooi vir die hordes.
Erika Theron is die akademiese bestuurder by The Private Hotel School. Kontak haar by 021 881 3792 vir meer inligting oor professionele kwalifikasies in gasvryheidsbestuur of professionele kookkuns of besoek