Jy is hier: Tuis > Bestemmings > Knysnabos | Die bos se binnekamer	Knysnabos | Die bos se binnekamer
Elke keer dat ek op die snel-weg deurgejaag het, het ek gewonder hoe dit moet voel om binne-in daai geilgroen ondeurdringbaarheid weerskante van die pad te wees. Is dit stil daar binne? En koel? Hoe ruik dit? Sal ek weer daar uitkom as ek dit op my eie daar waag?
Toe bel die ouens van Bhejane 4×4 Adventures en sê Sanparke het hulle toestemming gegee om begeleide dagtoere deur die allerheiligste van dié mistieke reënwoudwêreld aan te bied, en wil ek saamgaan?
Wat 'n vraag! Hier was my kans om die inheemse woud eerstehands te ervaar, 'n geleentheid om die leefwêreld van die karakters in Kringe in 'n bos, Fiela se kind en Moerbeibos in te dring.
Nou sou ek kon sien hoe lyk die voetpaaie en sleeppaaie waar die grootvoete die houtkappers voorgelê het; ek sou kon staan op die Bos-eilande waar die houtkappers gewoon het. Ek sou die Bos kon sien, hoor, ruik én vóél, nes hulle dit langer as twee eeue gedoen het.
Hier was ook my kans om te probeer sin maak uit die oënskynlike chaos van diversiteit van hierdie inheemse ekologiese wonderwêreld van reusegeelhoute, stinkhoute, varings, blouduikers, bosbokke en loeries.
Ja, ek weet daar's mense wat vir hulle vriende vertel hulle is "deur die Bos" nadat hulle Kom-se-Pad (tussen Knysna en die Diepwalle-bosboustasie) of die Knysna-Uniondale-pad (R339) gery het. Maar dis 'n afskeep-ervaring – amper soos om jou kleinniggie te soen.
Of jy kan altyd die kinders na die Tuin van Eden neem, vir 'n uur of wat daar langs die N2 ronddwaal en jou dan verbeel jy was in die Bos. Maar dis soos om diere in 'n dieretuin te gaan kyk; dis die Bos lite. (Boonop is die agtergrond-musiek tot dié tweedehandse boservaring lorries en karre wat op die N2 verbysjoesj.)
Nee, jy wil die ware Jakob ervaar: jy wil in stilte luister na die geroep van voëls, die geklik van paddas, die geskarrel van knaagdiere, die sagte voetval van kleinwild, die gekabbel van stroompies.
Jy wil jou kop in verwondering agteroor gooi en opkyk na waar net die hoogste bome se toppe in die sonlig is, terwyl die jongeres mekaar jaag om ook daar uit te kom. Jy wil afkyk na die dik, veelkleurige blaretapyt onder jou voete, die delikate groen en oranje mos in elke skaduwee.
Dít kan jy ongelukkig net doen as jy in die Bos se binnekamer toegelaat word, soos hier in die Diepwalle-bos naby die Tuin van Eden, waarin ons so pas afgedraai het.
In teorie klink ons roete deur die Bos nie juis eksoties nie. Dis immers dieselfde 24 km lange Petrus-se-Brand-bosboupad tussen die Tuin van Eden en die Diepwalle-bosboustasie wat bergfietsryers al jare lank trap.
Maar dié roete, wat deur honderde vierkante kilometer inheemse woud en verby en deur plekke met name soos Sanddriffies, Kruisfonteinbos, Stinkhoutdraai, Kan se Rug, Hoenderspoor en Langvleibos kronkel, is nou die eerste keer vir die 4×4-publiek oop. Die enigste ander "verkeer" wat jy moontlik hier kan teëkom, is 'n bosbouvoertuig en 'n bergfiets of twee.
Die eerste paar kilometer van die roete is wat jy ook op Kom-se-Pad of die R339 kan verwag: 'n gewone openbare grondpad deur die woud.
In die verbygaan is jou eerste kennismaking met 'n vertikale tapyt van inheemse bome: geelhout, stinkhout, kalandergeelhout, witels, ysterhout, boekenhout, essenhout, bosvlier, kershout …
Maar dan kom jy by 'n paadjie wat wegswenk, dieper die Bos in. 'n Hek sorg dat voertuie nie hier kan in nie, maar Frank Carlisle, Bhejane se eienaar, het 'n sleutel vir die groot slotte wat die dik ketting om die hekpaal sluit.
As jy jou arm by die venster uitsteek, kan jy amper aan bome soos die Kaapse swarthout, klipels, vaderlandsrooihout, keurboom, kwar en witstinkhout raak.
Onder in die vallei, op 'n laagwaterbruggie, is ons eerste bene-rek-plek.
Stroomop is daar lekker swemgate waar jy in die amper onnatuurlik helder water kan afkoel (dis so helder omdat die rivier in die Bos ontstaan en nie in fynbosdele wat baie Kaapse strome sy kenmerkende swart kleur gee nie).
As jy jou verbeelding 'n bietjie gebruik, kan jy sien hoe jy hier iewers langs die stroom 'n houthut bou en jou dae in vrede slyt. As Harry Potter Suid-Afrikaans was, sou die Hogwarts-skool hier naby gewees het.
Hier in die stilte langs die stroompie is ook die eerste keer dat jy werklik van die sowat 40 spesies van die tipiese bosvoëls hoor: die piet-my-vrou se eiesoortige roep, die duif se gekoer, en die loerie se kok-kok-kok.
Omdat die Bos so dig is, sukkel jy om voëls te sien, maar glo my, hulle is daar: Knysna-loeries, bosloeries, vleiloeries, olyflysters, lawaaimakerjanfrederiks … noem maar op.
Diere het ons nog niks gesien nie, maar Frank verduidelik dat die meeste van die Bos se viervoetige inwoners maar skugter is: ystervark, rooikat, blouduiker, bosbok, bosvark, luiperd, en natuurlik olifante.
Miskien is dit al Dalene Matthee se stories wat my kop gevat het, want skielik begin verwag ek ook om 'n grootvoet om elke draai te sien. Helaas nie.
Ná 'n kort, steil klim anderkant die stroompie knip-knip ek my oë, want skielik is ons uit die koel skemerwêreld van die diep Bos en op sonnige Kleineiland, 'n oopte tussen die boomwêreld wat met fynbos begroei is. (Kleineiland is een van sowat 30 sulke "eilande" wat oor die Knysnabos versprei is.)
"http://driveout.co.za/sites/default/files/user11/DO22_WR4_Knysna%20Forest%20%288%29.jpg" width="465″ height="696″ class="mceItem" />
Maar dit was nie die uitsig wat die Bos se bekende houtkappers, wat oor twee eeue heen groot gate uit die woud gekap het, op dié eilande laat wortel skiet het nie.
Frank vertel hulle was vrekbang dat die olifante hulle op die smal bospaadjies sou trap, en tweedens was dit darem veel droër op die eilande as in die klam, donker woud.
Dit was 'n harde lewe: Van die eilande af het die houtkappers die Bos ingevaar om die een woud-aristokraat na die ander te laat kantel. En as die ou grotes eers gelê het, moes dit in kleiner, hanteerbare stukke gekap en gesaag word voor dit verder tot wavragte vol hout verwerk is.
Dan moes die hout weer uit die Bos na die houtkopers in Knysna gekry word: eers met sleeppaaie uit die Bos, en dan met die hardepad dorp toe.
Van Kleineiland af raak die paadjie deur die Bos nog smaller, nog meer kronkelend, en die varings wil-wil die pad toegroei. Bobbejaantoue en grysbaard-ligene hang van die hoogste geelhoute.
Wie weet, miskien is dit hier waar die filosofiese vraag "As 'n boom in die bos val en niemand hoor dit nie, het dit 'n geluid gemaak?" sy oorsprong het.
As jy so om jou kyk, is dit maklik om die stories te glo van zombies wat glo in die Bos ronddwaal, reuse-witleeus wat in die middel van die Bos bly en hekse wat glo dan en wan in die Bos saamtrek.
Onder by die Piet Brandrivier stop ons weer, en klim uit in die effense opening in die dikbos.
Dis 'n wêreld wat ruik na modder en ou blare. Hier verwag jy dat Adam en Eva enige oomblik agter 'n bosvaring sal uitstap, al kouend aan 'n appel.
Hier verwag jy as jy lank genoeg stilsit, sal 'n jong bos-bokkie of blouduiker uit die kreupelhout verskyn, sy nat neus teen jou arm druk, en omrol sodat jy sy maag kan krap.
Maar alles in die Bos is nie idillies nie. Net 'n entjie anderkant die stroompie loop 'n sleeppad die bosse in. Aan die einde van dié pad het boswerkers verlede jaar 'n Bell JetRanger-helikopter en sy insittendes gekry wat sewe jaar gelede verdwyn het.
Ian McFarlane, 'n sakeman van Pretoria, sy vrou, Frances, en sy pa, Boyd, het in 1999 op 'n vlug tussen Plettenbergbaai en Wildernis verdwyn toe hulle hier oor die Bos gevlieg het.
Dit laat 'n mens ook onwille-keurig dink die ander bekende Bos-verdwyning, die student Rosalind Ballingall, wat in 1969 verdwyn het uit 'n huis wat sy met vriende gedeel het naby die Tuin van Eden, 'n dag nadat sy daar aangekom het.
Geen teken van haar is nog gevind nie.
Kort hierna is ons op die R339-hardepad, en nog voor ons oë aan die helder sonlig gewoond is, sit ons op Diepwalle vir middagete aan in die teekamer daar.
Op pad terug Knysna toe, via Kom-se-Pad, stop ons op Gouna, die agtergrond vir Moerbeibos. Hier in die Gounabos is 'n paar Italiaanse families in 1881 afgelaai om 'n sybedryf te begin, maar dinge het nie lekker uitgewerk nie.
Hulle moerbeibome wou nie lekker groei nie, en die strawwe boswinter, reën en koorssiekte het gou sy tol geëis. Al wat nog oor is van dié Italiaanse hoekie van die Bos is 'n kerkie in 'n oopte en herinneringe. Ja, die Bos gee, en die Bos neem.
En toe, skielik, is alles verby. Op die snelweg op pad huis toe maal Dalene Matthee se beskrywing van die Bos deur my kop: "Die bos is soos iemand wat jy kan hoor praat, maar wie se taal jy nie verstaan nie. Jy hoor hom, jy sien hom, jy raak hom aan, maar jy weet nie wat hy sê nie …" Sela.
1876 Na raming is daar nog net sowat 500 olifante in die Bos oor.
1908 Die Kaapse regering plaas 'n verbod op die skiet van Knysna-olifante.
2000 Ná baie jare wat daar gedink is daar is net een Knysna-olifant oor, word 'n tweede een gesien.
2001 'n Derde Knysna-olifant word gesien.
Het ek 'n 4×4 nodig?
Nee – die Secrets of the Knysna Forest-toer is 'n maklike, nie-tegniese 4×4-roete, dus sal jy in jou 4×2-bakkie ook die reis kan voltooi. Maar as jy met jou Ford Granada opdaag, sal jy saam met Bhejane se gidsvoertuig moet ry.
strong>Hoe lank is dit?
Die toer begin vroeg-oggend by die Tuin van Eden en eindig die middag by die historiese kerkmuseum op Gouna, net bokant Knysna.
Wat kos dit? As jy jou eie voertuig het: R350 p.p. (kinders onder 16 betaal halfprys); as jy saam met die gidsvoertuig ry: R400 p.p. (kinders onder 16 betaal halfprys). Die prys sluit in: toegangsgeld tot die Tuin van Eden, park-toegangsgeld, gids en gidsvoertuig, middagete en roetegeld.
Tel 044 535 9257;
In die Tree-Top Forest Chalet in die Harkervillebos (tussen Knysna en Plettenbergbaai) kan tot ses mense bly in twee en suite-dubbelkamers.
Koste: Tussen R725 en R945 (afhangende van die seisoen) vir die eerste twee mense per nag, en daarna tussen R150 en R180 p.p.
Kontak: Sanparke se streekkantoor by 044 302 5606
In die Diepwalle Gastehuis kan tot vyf mense bly.
Koste: Tussen R200 en R300 (afhangende van die seisoen) vir die eerste twee mense per nag, en daarna tussen R50 en R75 p.p.
Kontak: Sanparke se streekkantoor by 044 302 5606,
of die Diepwalle-bosboustasie by 044 382 9762/3
Die tien nuwe Diepwalle-kampeerdekke kan tot vier mense elk akkommodeer.
Koste: R100 per dek (tente of matrasse kan gehuur word vir R150)
Die Vergete Grootpad | Gister se Grootpad	Fort Nottingham	Tankwa-Karoo | Tydlose Tankwa	Namakwaland | Stukkende tekkies in die woestyn	NUUT op die rak