Tshwane, Ekurhuleni se geldsake gaan agteruit | Netwerk24
Deur Hanlie Stadler 23 September 2020 12:48
Die Paul Kruger-beeldegroep op Kerkplein in Pretoria. Foto: Deaan Vivier
Die Tshwane-metro, wat Pretoria insluit, en die Ekurhuleni-metro aan die Oos-Rand is deur Moody's Investors Service afgegradeer.
Moody's sê die metro's se kredietprofiel het agteruitgegaan, grootliks omdat die Covid-19-pandemie hul inkomste en dus hul kontantbuffers verminder het.
Ekurhuleni se langtermynskuld is met twee vlakke tot Ba3 afgegradeer. Ba1, waar dit was, was reeds onder beleggingsgraad, oftewel rommelstatus. 'n Negatiewe vooruitsig is op dié gradering behou. Senior ongesekureerde skuld is ook afgegradeer.
Ekurhuleni se uitreikersgradering – 'n aanduiding van die kredietwaardigheid van die metro in die algemeen – is met vier vlakke afgegradeer. Dit was Aa1, die tweede hoogste moontlike gradering, en is nou A2, wat steeds 'n aanduiding is dat die metro 'n baie lae risiko vir wanbetaling inhou.
Tshwane se langtermynskuld is met een vlak, van Ba1 tot Ba2, afgegradeer. Dit was reeds rommelstatus. 'n Negatiewe vooruitsig op die gradering is behou.
Moody's wys daarop dat Ekurhuleni 'n bedryfstekort het. Die metro se bedryfsbalans is -1% van sy bedryfsinkomste. Dié koers is 'n maatstaf van hoe doeltreffend 'n instansie bestuur word. Dit gaan na verwagting teen 2023 tot -2% styg.
Die metro se vermoë om inkomste in te vorder, is deur die inperking en gepaardgaande ekonomiese insinking verswak. Daar is 'n laer vraag na dienste soos krag en water, en terselfdertyd is dit moeiliker om geld in te vorder vir dienste wat wel gebruik word.
Dit plaas enorme druk op die metro se kontantvloei en kontantreserwes.
Nagenoeg 87% van die rekeninge wat die metro uitskryf, word ingevorder.
Moody's sê ook Ekurhuleni word swak bestuur, en dit is daarom "onwaarskynlik dat hy sy kontantbuffers vinnig sal kan herbou, selfs wanneer die ekonomie begin herstel."
Ekurhuleni se kontantreserwe was in 2020 net 4% van sy bedryfsinkomste, teenoor 14,6% by ander Suid-Afrikaanse munisipaliteite van dieselfde grootte. Die kontantreserwe het vanjaar met R2,2 miljard geval – van R3,7 miljard tot net R1,5 miljard.
Die metro moet in Maart 2021 R1,6 miljard se skuld delg. Moody's is nie te bekommerd daaroor nie, gegewe dat die fonds vir die delging van skuld in Junie R2,2 miljard sterk was.
Benewens soortgelyke druk op die metro se inkomste wat deur die inperking veroorsaak is, beskou Moody's dit as 'n risiko dat die politieke beheer van Tshwane nog onseker is.
"Ons glo dit kan lei tot die vertraagde goedkeuring van besluite wat munisipale bedrywighede beïnvloed."
Moody's meen Tshwane het 'n goeie geskiedenis van gesonde begrotingsbestuur, wat beteken hy behoort sy finansiële posisie te kan versterk sodra die ekonomie verbeter.
"Dit is dalk egter net moontlik wanneer die metro se regering in staat is om beleid te ontwerp en in werking te stel."
Tshwane se bedryfsbalans gaan na verwagting oor die volgende drie jaar -0,6% van sy bedryfsinkomste wees.
Tshwane het vanjaar net 81,4% van sy rekeninge ingevorder, teenoor 87% by munisipaliteite van soortgelyke grootte.
Die metro se kontant het van R4,8 miljard tot R2,2 miljard – 'n daling van R2,4 miljard – gedaal.
Albei metro's is blootgestel aan gereelde, ernstige droogtes, wat hul inkomste uit water negatief raak. Hulle het ook beperkte vermoë om ekonomiese en maatskaplike probleme te versag.
Albei metro's het enorme inkomste-ongelykheid, wat die risiko skep vir maatskaplike onrus.
Meer oor: Tshwane | Ekurhuleni | Moody's Investors Service | Bedrog | Munisipale Skuld | Munisipaliteite