WOORDE WAT WEEG: Petra Müller - Om die gedagte van geel (2012)
Petra Müller. Om die gedagte van geel. Tafelberg Uitgewers, 2012. ISBN 978 0 624 05446 7.
'n pels wat al hoe digter pas
Die sewe kinders rig dan ook die sewe afdelings. Hier word die kinders se "afluistering" van familiegeheime en –skinder weergegee. Die verhale is "ontrou", bygelieg, versin – selfs verkeerd onthou, In "Taal in die lente" skryf die digter:
dit het 'n aaneenlopende gestroom geword
'n sirkelende tinteling aan't gang hou
Dat hierdie proses moeilik is om te verhaal, word duidelik. Terselfdertyd weet die leser dat hierdie bundel in 'n vloed ontstaan het ("aaneenlopende gestroom", "Taal in die lente", 10) en teen die res van haar digkuns gestel, is dit dan ook 'n gesprek met die ontslape broer, Nico van wie sy niks meer hoor nie. Sy gee egter lewe aan hom en hierdie gedigte kan gelees word as 'n "sirkelende tinteling". En sirkel of mandala is waarskynlik Jungiaans beskou, die belangrike kode vir die lees van hierdie bundel. Die volwasse vrou wat terugkeer na haar jeug en deur die gedigte alles heelmaak. Die simboliese getal sewe (heiligheid) word ook geaktiveer. Die "Onvindbare Een", met ander woorde, die spirituele word eweneens betrek ("agtste", 13) en in 'n later afdeling word die VaderGod van die Protestantisme verwerp vir 'n ander ervaring van die transendente.
II. Agter 'n drywende son aan
se nek -
In wanneer sy die ruimte van die chora (Kristeva) betree, gaan sy die ruimte van die pre-simboliese binne en bely sy dat sy hier sonder taal staan:
soos 'n naelstring nie behoorlik
nog 'n nawel, nog son, ongedoop, ruig,
'n geel-al waarvan ek die taai sop
III. Om mee te begin
en reg oorkant jou, kyk, staan hoeka 'n seunsmens
'n Donkerrooi dahlia word onthou soos "n gewone huisvrou / 'n sonsverduistering: met beskadigde oë" (45) en die simbole van son/sonsverduistering word eweneens 'n belangrike stramien in hierdie bundel wat werk met die opposisie van stilte en praat. Met die wete dat die aarde nie eenvoudig is nie; nog minder opgesom kan word (48). Die verhouding met die liefdevolle, begrypende vader ("op jou eie, in die stil kombuis", 53) rig die lieflike woorde van die digter. Hierom kan sy nuwe name stook…
V. Somer in Eleusis
Hier is daar die soektog na "na poësieë uit 'n ander tyd" (94) bekend aan die digter se gesprekke onder andere met Russiese digters. Die vurigheid van die jeugherinneringe word nou meer gedistansieerd en besinnend weergegee. Tog is daar weer eens die digter se unieke beelddrif ("En die druiwe hang soos tepels onder blare", 98). "Pottebakker" (106) sluit aan by die tradisie van die lykdig en die digter se eiesoortige liefdevolle vertrekverse vir haar geliefde vriende en mede-reisigers.
Uitsig oor die uitgrawings by Eleusis
Eleusis (Greek: Ελευσίνα - Elefsina, Ancient Greek: Ἐλευσίς - Eleusis) is a town and municipality in West Attica, Greece. It is situated about 18 km northwest from the centre of Athens. It is located in the Thriasian Plain, at the northernmost end of the Saronic Gulf. It is the seat of administration of West Attica regional unit. It is best known for having been the site of the Eleusinian Mysteries, one of the most famous religious events of the ancient Greek religion, and the birthplace of Aeschylus, one of the three great tragedians of antiquity. Today Eleusis is a major industrial center, with the largest oil refinery in Greece.
[Eleusis - Wikipedia, the free encyclopedia. Afgetrek 2 Julie 2012]
VI. Met Afrika af
VII. Met die auto af see toe
In die slotafdeling keer ons terug na die jeugervaringe en –indrukke. Aan die stemloses word stem gegee, soos Herklaas Wessels wat nooit 'n boek geskryf het nie. So sluit die slotafdeling aan by die eerste: die sirkelgang van lewe en dood, onthou en gedig. Die broer se dood word eweneens besweer: sy sal nooit weer oor hom skryf nie; tog doen sy dit (129). Hiermee sluit hierdie bundel dan ook aan by die eerste: Obool (1977).
Ons vind dat ook – soos dit gaan in spirituele ontdekkings – 'n stropingsproses, hier onder andere deur die woorde van Rumi:
dra water aan see toe
staan op die strand
leer alle woorde af
leer een woord af
Hierom dan uiteindelik die "silwer stilte" (158) wat in haar ore roep.
2. Joan Hambidge. "Müller se poësie is 'n liries helder landskap" het eers verskyn in Die Burger en is ook beskikbaar op hierdie blog.