Versindaba » Blog Archive » Carina van der Walt. Jeroen Bosch. Hel en Verderf
Thursday, October 11th, 2018 | Artikels, essays, e.a., Buiteblik, Vertalings.
12 Kommentare op “Carina van der Walt. Jeroen Bosch. Hel en Verderf”
October 11th, 2018 at 9:04 pm
Met ‘n volgende geleentheid ter ere van Jeroen Bosch en Afrikaanse digters kan Breyten Breytenbach se gedig “Bevolkte dood (aan Jheronimus van Aken)” onthou word (“Kouevuur,” 1969 p.83).
Dankie Waldemar vir die wenk. Ek sal dit sekerlik met ‘n volgende aflewering in gedagte hou. Dié gedig is vir my ‘n ontdekking. Ek moet bietjie glimlag by die slotstrofe:
gee my –
‘n wurmrige soen
October 12th, 2018 at 9:02 am
Ekskuus, Carina, maar laas nag het ook Johan van Wyk boontoe gekom. Sy “hieronymus bosch se koringwa” staan eerste in die bundel “Deur die oog van die luiperd” (1976).
Selfs nie-letterkundiges vergeet nooit die toepaslike eksplosief van die laaste sin van Opperman se gedig oor Jeroen Bosch nie.
Dirk dink egter die vertalers sit die pot mis, by wyse van spreke, met “the first swallows” vir “die eerste swaeltjies”. Hy meen die bedoelde betekenis is eerder “the first puffs of sulphur”.
Ek is self lief vir Ouin se uitgerekte/ uitgestrekte beelde en het destyds Heilna se gedigte daaroor baie geniet.
Dankie, Carina, vir jou Uiltjielesing.
October 12th, 2018 at 6:21 pm
Mooi, Trienke, jou buiksprekende stink swaeldampies…ek hóór-ruik jy’s in kontak daar..
Maar waar o waar is die Afrikaanse gedig? moet dit dan nou alles so deur die medium van versukkelde engels? Laat ek dan maar dié diensie aan die laaste taalliefhebbers onder ons affektiewe gemeenskap doen.
van stekelige plante, vouels en mens genees.
die duiwel al hoe listiger vir my, vir jou,
Dit trek in stoete, kermis om die Kruis, wissel
bly steeds dieselfde in monnike, masjien of dissel.
en skuil in mossel, horingpeul — en ver bokant
wat elke toertjie van ‘n towenaar befluit…
is hy reeds daar wat van ‘n nuwe geilte
roekeloos die eerste swaeltjies deur ‘n tregter poep.
Waldemar, ek het wél Johan van Wyk se gedig “hieronymus bosch se koringwa” ingesluit in die lesing in Wenen en kom nog ‘n keer terug met die Afrikaanse teks daarvan. Baie dankie vir jou saamlees.
Dis ‘n plesier Trienke.
October 13th, 2018 at 10:03 pm
Helize, dankie vir die Afrikaans, maar ek verwys in ‘n paragraaf onder die Engelse gedig hierbo na ‘n eerdere aflewering hier op versindaba waarby die Afrikaanse teks ingesluit is:(Vergelyk “Jeroen Bosch se skilderye” gepubliseer op 31 Maart 2016 vir die Afrikaanse gedig en ’n afbeelding van die Moredans).
October 14th, 2018 at 8:18 pm
Dankie Carina, jou etiket se visum om die grens na die etiese terrein oor te steek spreek vanself. Oor die Engels van Opperman se gedig, wil ek sê dat die verlies van die klankmatige verband tussen “ydel” en “geilte” (die enigste twee woorde met die y-klank in die gedig) regtig drasties is. Ydelheid en wellus (die vrouens in die poel water herinner aan die geboorte van Venus, veral soos deur Bosch se tydgenoot Botticelli verbeeld) is bedmaats.
Aan Trienke se swael-/swaweldampies sluk ek swaar. Die arme nudis in Bosch se derde paneel was dalk bloot geswael.
October 15th, 2018 at 3:22 pm
Ek wil amper sê, “Beste Bosbefeesterdes” – solank dit darem nié Skellumbos sou insluit nie – hulle daar mag nie meer na skilderye kyk behalwe deur die oë van Globish nie…
Vir dié wat belangstel in die ordelasterlike gildelid Broer van Aken se werke en toegang sou hê tot ‘n internet ‘tonnel’ om te kyk na Arte (die Frans/Duitse/Spaanse) kunstekanaal – daar is tans (en seker vir nog ‘n week of so) ten minste twee besonder insiggewende dokumentêre werke te sien oor Broer Jeroen se werk. Die een gaan oor die drieluik “Die Tuin Van Luste” (ook die “Aarbeie Skildery” genoem). Sogenaamde ‘nagbesoekers’, waaronder Salman Rushdie en Orhan Pamuk en Cees Nooteboom, kom kyk na die werk en word dan betrek in ‘n diepgaande en soms vryswewende ontleding/bespreking. Op ‘n gegewe moment sing ‘n bekende operasangeres ‘n lied wat op die boude van een van die karakters in die skildery genoteer is. Die daaropvolgende dokument heet “Petits Sécrets des Grands Tableaux”, ‘n reeks, waartydens ‘n werk gedekonstrueer word met gebruikmaak van ‘n fokusop detail en animasie. Hier kry mens dan ‘n baie deurtastende beskrywing van die sosiale en godsdienstige toestande van destyds, die spel van simbole en motiewe, van wat onderliggend (letterlik) aan die panele is en daarna doodgeskilder is, sydelingse verwysings na die slawemark van Antwerpen, en so verder. Die werk onder bespreking is “Die Versoeking van Sint Antonius.”
Oom Dirk Dopmaker het sy storie geken!
Dit moet natuurlik ‘fokus op’ wees. Verskoning. So nié klink dit altevol vel na ‘n Boschiaanse pot sop waarin mens liewers nie sal wil beland nie.
Dankie vir die wenk, Breyten. Ek het pas 85 minute lank gekyk na “Das Hieronymus Bosch Mysterium” en veel herken uit hierdie “ensiklopediese” en “poëtiese” skildery, soos dit onder andere genoem word. Tydens die Jheronimus Bosch-jaar kon ons nie met kameras of selfone ingaan om na die skildery te gaan kyk in die Prado nie. Ons is net in kleinerige, kontroleerbare groepe toegelaat. Ek onthou nou weer die infrarooi beligting wat gewys het hoe Bosch, gebore Van Aken, se sketse in die beplanningsfase gelyk het. Hy het inderdaad in al drie die panele op plekke afgewyk van sy voorsketse. Hoekom? Daaroor kan net gespekuleer word! Die operasangeres wat die musieknote uit die helpaneel kon sing, is René Fleming. Die film sluit gepas af met die beginwoorde van Bach se Mattheus Passie: “Erbarme dich, mein Gott”. Vermoedelik sal hierdie skildery my my lewe lank bly fassineer.