Rentekoers: Rand, Eskom bring dalk gou styging | Netwerk24
Deur Hanlie Stadler 03 Oktober 2018 11:46
Die risiko dat inflasie tot bo 6% kan styg, “moenie onderskat word” in die lig van die risiko’s wat Suid-Afrika moet trotseer nie, sê Daniel Mminele, adjunkpresident van die Reserwebank.
Mminele het in ’n toespraak Dinsdagaand op ’n byeenkoms vir sentrale bankiers in New York gesê die Reserwebank verwag in dié stadium dat inflasie tot einde 2020 binne sy teikenband van tussen 3% en 6% gaan bly, en by 5,9% gaan draai in die tweede kwartaal van 2019.
Hy waarsku egter dat die verswakking van die rand, stygende oliepryse en onsekerheid oor toekomstige kragtariewe die drie grootste risiko’s vir die Reserwebank se inflasieverwagting is.
Dit kom terwyl Eskom toestemming gekry het om kragtariewe met 4,4% te verhoog bo en behalwe sy versoek dat tariewe met 15% styg.
Lees ook: Kragtariewe: Verwag groot skok in 2019
Die olieprys het die afgelope week tot bo $85 per vat gestyg en daar word gevrees dat dit binne maande $100 per vat gaan haal.
Mminele sê selfs as inflasie lank en heelwat bo die middelpunt van die teikenband – dus 4,5% – bly, “verhoog dit die risiko dat inflasieverwagtinge op mediumtermyn tot die boonste punt van die teikenband of selfs hoër styg”.
Dis belangrik om te herhaal dat die projeksie nie ’n vooraf verbintenis tot ’n toekomstige rentekoerspad is nie. Dis ’n breë beleidsriglyn wat kan en sal ontwikkel soos wat ekonomiese toestande verander.
Inflasieverwagtinge word ’n selfvervullende profesie omdat almal van vakbonde met loonverhogings tot die handelsektor met prysstygings dit gebruik om werklike eise of pryse te verhoog, wat inflasie dan inderdaad opdruk.
Inflasie was in Augustus 4,9%.
Mminele het weer daarop gewys dat die Reserwebank se voorspellingsmodelle dui op vyf rentekoersverhogings van 0,25 van ’n persentasiepunt elk – dus altesame 1,25 persentasiepunt – voor die einde van 2020. ’n Aantal ekonome verwag dat die eerste styging reeds op 22 November kom, veral in die lig daarvan dat die Federale Reserweraad einde September Amerika se rentekoers verhoog het.
“Dis belangrik om te herhaal dat die projeksie nie ’n vooraf verbintenis tot ’n toekomstige rentekoerspad is nie. Dis ’n breë beleidsriglyn wat kan en sal ontwikkel soos wat ekonomiese toestande verander.”
Mminele sê daar is weinig risiko dat plaaslike vraag pryse – en dus inflasie – gaan opdruk, maar die monetêrebeleidskomitee “sal waaksaam moet bly en moet gereed wees om in te gryp indien daar enige teken kom van tweederonde-prysuitwerkings weens die onlangse wisselkoers- en olieprysskuiwe”.
Die Reserwebank sê die randskommelinge van die afgelope ruk word nie beskou as van so ’n omvang of aard dat hulle enige ingryping van die Reserwebank vereis nie.
“Die wisselkoers van die rand was onlangs die onderwerp van heelwat debat, gegewe sy verswakking en verhoogde wisselvalligheid in reaksie op ’n kombinasie van fundamentele aandrywers, eksterne risikofaktore en ’n algemene hertoewysing van kapitaal weg van ontluikende markte.
“’n Aantal ontluikende markte het onlangs oorgegaan tot ingrypings in die buitelandse valutamark, gegrond op hul eie landspesifieke omstandighede. Die Reserwebank het die wisselkoers toegelaat om as skokbreker en aanpassingsmeganisme op te tree, en handhaaf sy beleid dat hy nie in die buitelandse valutamark ingryp om die geldeenheid te ondersteun nie.
“Dit beteken egter nie ons is heeltemal onverskillig oor wisselkoersbewegings nie. Dit beteken ook nie daar kan nie omstandighede wees waar die koste van geen ingryping om buitensporige wisselvalligheid of skielike en wanordelike aanpassings nie hoër kan wees as die koste van ingryping nie.”
Mminele sê valutamaatreëls “bly deel van die werktuie van monetêre beleid om ekonomiese en finansiële stabiliteit te ondersteun”.
“Ons voorkeur is om dié werktuig in te span as daar tekens is dat die ordelike funksionering van markte bedreig word, eerder as om teen die grein van ’n mark te beweeg. Onlangse ontwikkelinge in valutamarkte word nie beskou as van so ’n omvang of aard dat hulle enige ingryping van die Reserwebank vereis nie.”
Perke van monetêre beleid
Mminele het in sy toespraak ook die kwesbaarheid van ander ekonomieë in Afrika suid van die Sahara uitgelig. Die tekort op hul lopende rekeninge styg in die meerderheid lande op die vasteland, wat steeds grootliks hulpbronuitvoerlande is. Begrotingstekorte bly betreklik hoog, wat skuldvlakke ook verhoog.
Die skommeling van hulpbronpryse en ’n laer vraag na hulpbronne vanuit China is onder die eksterne faktore wat Afrika kwesbaar maak.
Mminele sê heelwat faktore hou onsekerheid hoog oor die volgende kwartale, “wat waaksaamheid van sentrale banke vereis, veral in ontluikende markte soos Suid-Afrika wat oop en likiede kapitaalmarkte het”.
Stygende ongelykheid, armoede, ’n gebrek aan werkgeleenthede en geleenthede vir vaardigheidsontwikkeling is ook ’n groot risiko in Afrika omdat dit maatskaplike onrus kan vererger.
Dit sluit in die styging van handelskonflik tussen die VSA en China, wat wêreldhandel, korporatiewe investering en ekonomiese groei kan kniehalter.
Mminele sê ontluikende lande is afhanklik van oop markte en stabiele internasionale betrekkinge.
Mminele sê stygende ongelykheid, armoede, ’n gebrek aan werkgeleenthede en geleenthede vir vaardigheidsontwikkeling is ook ’n groot risiko in Afrika omdat dit maatskaplike onrus kan vererger.
“Hoewel die meeste beleidsreaksies daarop buite die omvang van sentrale banke se mandaat val, bly hul bydrae tot prys- en finansiële stabiliteit noodsaaklik as ontwikkelingsdoelwitte bereik wil word.”
Meer oor: Daniel Mminele | Reserwebank | Wisselkoers | Rentekoers | Ekonomie | Ekonomiese Groei | Rand | Inflasie | Inflasiekoers | Monetêre Beleid