Stellenbosch in oorgang … | LitNet
Adriaan Reinecke 2012-11-19
Die mense wat vir baie geslagte reeds hier woon, het sekerlik en onvermydelik (amper soos die r in Malmesbury se kontrei uitgespreek word) 'n eiesoortige Bolandse agtergrond wat 'n lang pad kom en waarvan elke oplettende nuwe intrekker gerus kennis van kan neem omdat dit vir hulle kosbaar is. Verder kan mens, as buitestaander of nuweling, nie sommer aanvaar dat elke mens wat hier Afrikaans praat net soos jy dink en voel oor politiek, rasseverhoudings, seks, godsdiens en filosofie nie. 0f dat alle Afrikaanse mense wit is nie. Want d??r lê 'n knoop of twee vir goeie menseverhoudings
Al die gekunstelde en kunsmatige statussimbole van die afgelope paar dekades ten spyt, het Stellenbosch sedert die vroegste tye in elk geval 'n sekere unieke status verwerf. Afgesien van sy natuurskoon (wat in elk 'n gegewe is), het sy mense oor die verloop van drie eeue gewoel en gewerskaf om op verskeie terreine dinge tot stand te bring waarop die meeste buitestaanders baie positief reageer voordat selfs die mees spraaksame Stellenbosser nog 'n woord kan inkry.
Ek ervaar die ou Stellenbossers wat hulle lewe lank hier woon, en met wie ek daagliks paaie kruis, as mense sonder statusbewustheid of vertoonsug. Onopgesmuk, vriendelik en waardig maar veral terughoudend as hulle met ekstreme en selfvoldane uitsprake oor rasseverhoudings, godsdiens of wat ook al gekonfronteer word. Stellenbosch se mense, het ek gevind, het meestal diepgang. Selfs die wat nederige posisies beklee in die samelewing. Ek was verbaas om mense met gevorderde kwalifikasies te vind in relatief lae posvlakke. Die enigste rede daarvoor was dat hulle eerder hier wil bly as om weg te gaan na plekke waar hulle kwalifikasies beter beloon kan word. Dit moet iets vertel van die plek en die " statusbewustheid" van sy mense. Miskien kom ek nog eendag agter die kap van die byl.
2012-11-19 at 22:37
Adriaan, jy doen die reputasie van "Stellenbossers" geen guns behalwe as om die snobgheid waarvoor hulle / (julle?) bekend is te bevestig nie...
2012-11-20 at 12:39
Goeie genugtig! Hoe benouend en saai en inderdaad snobisties klink die Stellenboschers nou darem vir my. Ook – juis as gevolg van hierdie mooi en helder uiteensetting. Ek weet darem nie of algar hier in die onderveld noodwendig jaloers is op hierdie kleinlike seksie pensioentrekkers op ou roem nie...
Bekyk gerus die foto's van die Stellenbosche lede van Afrikaans PEN hier op LitNet. Mense, het julle al iets meer droewigs en oninspirerends gesien? Kom ons skryf die ou klompie se opsigtelik lustelose leweloosheid maar aan die veelbesonge nederigheid en terughoudendendheid toe!
Ons noordelinge – selfs diegene wat sowaarlik ingenome is met hulle jarige Corsa lites – lewe sekerlik omtrent almal meer "ekstreem" as die meeste Bolandse bergbeskuttes. Ons lewe in die Nuwe Suid-Afrika, ons praat nie net daaroor nie. Dit maak ons dan seker maar meer "ekstreem" ook.
Hierdie "ekstremisme" , anders as wat mens dalk sou verwag, noodsaak nie net optrede nie, maar ook 'n medemenslike en metafisiese oog vir menslike ellende, en die begeerte om iets aan die saak te doen. Want hier is baie ellende. Werkloosheid, hongersnood, nypende armoede, mense wat koud slaap. Ook misdaad, waarvan die detail meestal nie in goeie geselskap genoem kan word nie. Maar wat tog dodelike gevolge vir jou bure kan hê. Stilsit en kerm met 'n bottel rooiwyn?
Nee wat. Skouer aan die wiel. 'n Boer maak immers 'n plan.
Dus ontspring daar, wonder bó wonder, te midde van al die ellende, nuwe spriete, nuwe groei. Daar is geweldig baie energie, enorme lewenskragtigheid hier in die Noorde. Ons het eintlik nie 'n keuse nie. Elkeen woeker maar met wat hy of sy het,. Dis vir ons lankal duidelik dat sinisme jou niks in die sak bring nie. Neersien op jou medemens lyk nie meer vir ons gesofistikeerd nie. Liewer dan maar help as jy kan, wat.
So. Dalk is daardie ou Stellenbosche inkommer ook nie meer op hoogte van wat die agterblyers hier in die ou Transvaal alles aanvang nie. Waag dit gerus maar in hierdie woeste en wilde kontrei om die energie in die lug te voel kraak!
Uitstekende insig en ongelukkig ook waar van baie dorpe in die Wes-Kaap wat gesog is weens hul 'landelike rustigheid' en dan deur die intrekkende noordelikes omskep word in ewebeeldjies van die stede waaruit hulle juis wou ontsnap.
Ek het vir 5 jaar op Stellenbosch geswot en 3 jaar daarna daar gebly. Ek kan eerlik erken dat dit die beste tyd van my lewe was en iets wat ek nooit gaan vergeet nie. Maar iets wat mens moet duidelik sê, dit was definitief die mooi universiteit, die natuur en die mense wat van reg oor die land daarheen stroom ... dit was definitief nie die mense van Stellies wat dit vir my gemaak het nie. Dit is vir enige vreemdeling in die Bos duidelik dat die "locals" arrogant is en dink hulle is verhewe bo die res ... ek moes elke jaar hoor hoe Paul Roos die beste sportskool in die land is, maar nogtans kon hulle jaar in en jaar uit nie vir Grey of Affies wen nie. Die "noorde" soos julle sê word afgemak as 'n slegte plek, maar nogtans stroom Kapenaars noord oor jy meer as smarties daar kan verdien en 'n loopbaan daar kan bou. PS ... Kapenaars, bly uit die vinnige baan ... Stellenbosch se mense ly aan klein dorpie sindroom en het nie 'n benul van realiteit nie ... dit het duidelik navore gekom toe "hulle mense" belasting wou terug hou oor die geweld in die dorp, maar hulle nie 'n idee wat geweld is nie as jy na ander plekke kyk nie ... Ek wil graag afsluit, dat ek weet dat daar wel kwaliteit mense is in Stellies bly wat ook siek is vir die wat hulle 'n slegte naam gee. Sterkte aan die. Maar aan die ander klim af van julle trone ... julle gaan ook badkamer toe soos die res van ons.
2012-11-22 at 10:40
Laas toe ek deur Stellenbosch is, seker so vier jaar gelede, was alles Engels. Nou wel nie meer as Pretoria, Johannesburg, Port Elizabeth, Kaapstad, Bloemfontein of Durban nie maar mens sou verwag, met dié nou van 'bakermat' en al daai, dat Afrikaans ten minste sterker sal figureer.
2012-11-24 at 20:53
Ja my vriend, jy gee ons defnitief nie 'n goeie indruk van Stellenbosch se mense nie. Ek is 'n lewenslange Transvaler en alhoewel ek met tye in die Kaap gebly het het ek nog nooit die begeerte gehad om myself permanent daar te gaan vestig nie. Ek het op TUKS geswat en ek is baie bly daaroor, as ek my kennis en vaardighede vergelyk met my kollegas wat op Stellenbosch geswat het, dink ek nie Stellenbosch is enigstens beter nie. In teendeel, ek het later 'n nagraadse kursus op Stellenbosch gedoen en ek dink ons standaard op TUKS was beter.
2012-11-28 at 11:35
Johan Venter, Paul Roos is nie die beste sportskool in die land nie. Dis die beste skool in die land.