Amerikaanse verkiesingsdebat: Trump se verspilde kanseFoto: Youtube.com Ek kan allermins op die titel modekenner aanspraak maak (ek laat dit vir Simon Rademan en Gert-Johan Coetzee), maar moet tog inleidend verwys na die twee kandidate se keuse van kleredrag. Dit is lank reeds bekend dat politici deur hulle kleredrag poog om ŉ bepaalde beeld by kykers te skep. So sal ŉ rooi das gedra word wanneer ŉ politikus sterk wil oorkom en ŉ blou das wanneer die persoon ŉ sagter beeld wil skep. Donald Trump, wat veral in die Republikeine se kandidaatstryd baie aanvallend en soms beledigend oorgekom het, het met ŉ blou das die verhoog opgestap. Hillary Clinton, wie se gesondheid die afgelope tyd vir hoofopskrifte gesorg het, het geklee in ŉ rooi broekpak die verhoog opgestap. Trump het duidelik die debat betree met die doel om Amerikaanse kiesers te wys hy kan oor kwessies praat sonder om sy gesig te trek of persoonlik te raak. Hy het persoonlike aanvalle op Clinton vermy en probeer koelkop bly. Clinton het egter presies geweet watter knoppies om te druk en sommer aan die begin van die debat na die lening van etlike miljoene dollars verwys wat Trump by sy pa gekry het om sy onderneming te begin. Clinton se doel was duidelik om Trump as sakeman te probeer diskrediteer aangesien dit al is waarop hy kan aanspraak maak. Hy het immers nie Clinton se politieke ervaring nie. Verskeie ander kere het Clinton aas gegooi wat Trump sonder skroom opgeraap het. Dit het daartoe gelei dat hy deurlopend tussenwerpsels gebruik het terwyl Clinton praat, en oor die algemeen onvoorbereid en emosioneel oorgekom het. Een van Clinton se strategieë was om Trump se sakepraktyke verdag te maak en te bespiegel waarom hy nog nie sy belastingopgawes openbaar gemaak het nie. “Miskien,” het sy hardop gewonder, “is hy nie so ryk soos hy sê hy is nie. Miskien is hy nie so vrygewig soos hy beweer nie. Of miskien wil hy nie hê die Amerikaanse bevolking moet sien dat hy nie sy belasting betaal nie.” Clinton is allermins iemand met ŉ onkreukbare reputasie. Gedurende die segment oor staatsveiligheidskwessies het Trump die perfekte geleentheid gehad om haar hantering van die terreuraanval in Benghazi en die onveilige bediener waardeur sy vertroulike e-posse gestuur het in die tydperk toe sy met buitelandse sake belas was uit te lig. Buiten ŉ kort verwysing na die e-posskandaal het hy nie daarin geslaag om haar in ŉ hoek te dryf daaroor nie. Inteendeel, Clinton het daarin geslaag om baie sterker oor te kom toe daar oor internasionale veiligheidskwessies gesels is. Trump het verskeie internasionale ooreenkomste, byvoorbeeld dié met Japan, bevraagteken. Clinton het, in reaksie hierop, reguit na die kamera gekyk en gesê sy weet dat dié verkiesing baie internasionale aandag geniet en wil graag Amerika se bondgenote gerusstel: Amerika sal nie teruggaan op sy woord nie. In daardie oomblik het Clinton volle beheer van die debat oor internasionale aangeleenthede geneem en Trump se vrae, wat nie onbillike vrae was nie, afgemaak as onbenullighede. Sy het, soos verskeie ontleders beaam, presidensieel oorgekom. Tydens die ekonomiese segment van die debat het Clinton gesê sy sal graag wil sien dat meer geld in die sakke van Amerika se werkersklas beland en dat almal in ŉ maatskappy se wins moet deel – nie net, soos sy dit stel, die ryk direkteure nie. ŉ Duidelike poging om haar by die Amerikaanse werkersklas te posisioneer en afstand tussen hulle en Trump te skep. In dié segment was Clinton ook ŉ sterk kampvegter vir hoër belasting van die hoër inkomstegroep terwyl Trump baie sterk opgekom het vir minder staatsregulering van sakeondernemings en belastingkorting vir maatskappye wat hy aanvoer eerder vir werkskepping aangewend kan word. Hoewel Clinton oor die algemeen die debat oorheers het, was daar oomblikke waarin Trump sterk na vore getree het. Een voorbeeld was die hantering van verdagtes waar hy die polisie se reg om verdagtes voor te keer en te deursoek verdedig het. Hy het verwys na die gebrek aan wet en orde in verskeie dele van Amerika. Indien Trump meermale so oortuig was van sy saak en so goed met feite toegerus was, het die meningspeiling dalk anders gelyk. Daar is egter nog twee presidensële debatte oor wat Trump die geleentheid bied om te wys dat hy van presidensiële stoffasie aanmekaargesit is. Daar gaan egter gou ŉ paar veranderinge moet intree. Vroegoggend stuur Ernst Roets van AfriForum, wat ook na die debat gekyk het, vir my ŉ WhatsApp-boodskap: “Miskien moet Trump se spanlede hulle huidige strategie van ‘Let Trump be Trump’ eerder laat vaar.” Ek stem saam. Dit het gewerk vir die Republikeinse voorverkiesing, maar ek kan nie insien dat in die presidentsverkiesing gaan slaag nie. Clinton was self nie uitsonderlik goed nie, maar met jare lange politieke ondervinding het sy ŉ voorsprong bo Trump. Aan die ander kant is dit juis die feit dat Trump nie polities “besmet” is nie wat hom vir talle kiesers aanloklik maak. Maar hierdie buiteperd se grootste sterkpunt is ook sy grootste swakpunt. Trump is miskien polities ongeskonde maar dus ook polities onervare. Trump gaan moet kalm bly as Clinton aas gooi en sy antwoorde, veral oor internasionale kwessies, beter begrond.