PressReader - Kuier: 2017-10-04 - Vrou smaak suk­ses met hoen­ders
Vrou smaak suk­ses met hoen­ders
Sy ril net mooi niks vir bloed of bin­ne­goed nie. Al het sy niks aan die be­gin van slag ge­weet nie, be­sit en be­stuur sy nou haar eie ab­ba­toir. DEUR ER­NUSTA MA­RA­LACK
Daar is nie baie vroue wat hul han­de sal op­steek as jy vra of hul­le be­reid is om hoen­ders vir ’n lewe te slag nie. Net die blo­te ge­dag­te sal som­mi­ge laat ril, maar dis pre­sies wat Es­so­li­ta Poole (49) elke dag doen en sy sal dit vir bit­ter min din­ge ver­ruil. Es­so­li­ta van Ho­pe­field bui­te Kaapstad is die ei­e­naar van Ho­pe­field Ab­ba­toir en lag al­te lek­ker wan­neer ons uit­wys om met hoen­ders te werk, is nou nie juis al­mal se dro­om­loop­baan nie. Jy moet dan met bloed werk! Maar sy sê sy leef haar droom, want sy het vir baie lank ge­droom om haar eie klein­hoe­we te be­sit en ’n plaas­be­staan te voer. Sy wou weg­kom van die ge­woel van Mit­chells Plain waar sy groot­ge­word het. Vir ja­re het Es­so­li­ta daar­van ge­hou om na­we­ke na vrien­de op Mal­mes­bu­ry (so­wat 65 km weg van Ho­pe­field) te gaan en te help om hul hoen­ders te voer, skoon en ook groot te maak. So, toe die ge­leent­heid hom hier teen 1999 voor­doen dat sy en haar man, Ty­ron, ’n klein­hoe­we op die klein dor­pie Ho­pe- field kan koop, was dit die te­ken waar­op Es­so­li­ta ge­wag het. Toe­val­lig het die klein­hoe­we ’n ab­ba­toir ook ge­had en hoe­wel sy en haar man nie baie ken­nis ge­had het hier­van nie, het hul­le be­sluit om ’n kans te waag en hoen­ders te slag.
Es­so­li­ta het in die ap­teek by Groo­te S­chuur-hos­pi­taal ge­werk, maar het haar loop­baan en die Kaap ver­laat vir ’n lewe op Ho­pe­field. Hoe­wel die ab­ba­toir-be­sig­heid en die sa­ke­wê­reld on­be­ken­de ter­rein vir haar was, het Es­so­li­ta dit baas­ge­raak en is sy van­dag, 16 jaar la­ter, ’n be­kroon­de entrepreneur wat an­der vroue help om kos op die ta­fel te sit. Es­so­li­ta se ab­ba­toir is ook die e­nig­ste ge­re­gis­treer­de ab­ba­toir wat oop is vir die pu­bliek en Kos­her-hoen­der (in­ge­vol­ge die Jood­se ge­loof) slag.
Hul­le kan tot 850 hoen­ders per dag slag, sê Es­so­li­ta trots. Dis ook nie al wat hul­le slag nie, hul­le slag gan­se en ha­se ook.
Es­so­li­ta het ook haar oud­ste dog­ter, Kim (30), só ge­ïn­spi­reer dat dié nou ook op ’n klein­hoe­we op Ho­pe­field bly en self ’n hoen­der­be­sig­heid be­gin het. Sy gaan die be­sig­heid in die fa­mi­lie hou en haar hoen­ders by haar ma kom slag, sê Kim lag­gend. Sy han­teer ook die ad­mi­nis­tra-
tie­we ta­ke van Ho­pe­field Ab­ba­toir ter­wyl Es­so­li­ta meer hands-on met die eint­li­ke slag­pro­ses­se is. (Es­so­li­ta het ook twee seuns, Kee­gan, 22, en Lee, 18.)
Met ons aan­koms by Ho­pe­field Ab­ba­toir wag Es­so­li­ta ons in met ’n wit jas en gum­boots aan. Sy groet met goed­ver­sorg­de han­de en na­els en ’n net­jie­se po­ny­tail en vir ’n oom­blik won­der jy of sy nou reg­tig die“ab­ba­toir-vrou”is? Sy lyk eer­der soos ’n ge­sond­heids­in­spek­teur wat net die dag kom be­soek doen.
Maar dis wan­neer Es­so­li­ta oor haar be­sig­heid be­gin praat dat dit dui­de­lik word hier­die vrou weet waar­van sy praat én is pas­sie­vol oor wat sy doen.
Met kar­re wat die heel­tyd bui­te stop soos wat ge­wo­ne men­se hul hoen­ders en gan­se af­laai om ge­slag te word en die klan­ke van werk­saam­he­de in die ab­ba­toir langs­aan haar kan­toor­tjie, sê Es­so­li­ta ge­mak­lik daar was ’n tyd wat baie men­se ge­twy­fel het of sy be­kwaam is om ’n ab­ba­toir te be­sit en te be­stuur.
“Om­dat ek bruin is, kom baie men­se en vra wie is in char­ge. As ek sê dis ek, sal hul­le die­self­de vraag twee keer vra. Aan die be­gin het dit my ge­pla, maar toe het ek hul­le ge­wys ek weet waar­van ek praat. Ek is oop vir die klein man daar­bui­te – die ou met die twee gan­se, 20 of 100 hoen­ders, ons slag vir hul­le,” sê Es­so­li­ta.
NIKS GE­WEET NIE
Sy er­ken voor sy in die hoen­der­be­dryf in­ge­gaan het, het sy nie veel ge­weet nie. Sy het net ge­weet hoe om na hoen­ders te kyk en ge­weet sy hou daar­van. Dis hoe­kom sy so ge­hun­ker het om uit Mit­chells Plain na ’n rus­ti­ger om­ge­wing toe te trek.
Sy en haar man het ge­kyk na klein­hoe­wes en hul droom het waar ge­word toe ie­mand hul­le in die laat ne­gen­tigs kon­tak om te hoor of hul­le nog in een be­lang­stel.“Die man het ons uit­ge­bring na die klein­hoe­we toe en‘lo en be­hold’, is hier ’n ab­ba­toir wat een keer ’n week ge­slag het!” Na­dat hul­le die klein­hoe­we ge­koop het, het Es­so­li­ta nog in die Kaap ge­werk ter­wyl haar man op die klein­hoe­we in Ho­pe­field be­sig was om din­ge reg te kry. Hul­le het nog kon­tant­vloei no­dig ge­had ter­wyl hul­le ge­werk het om die be­sig­heid be­hoor­lik aan die gang te kry. Es­so­li­ta het dan na­we­ke Ho­pe­field toe ge­gaan. Sy het ook daar­aan ge­werk om ver­be­te­rings aan hul huis in Mit­chells Plain aan te bring so­dat hul­le die waarde daar­van kon ver­hoog. Hul­le het hul huis ver­koop om die grond op Ho­pe­field te koop en hul plaas­be­dry­wig­he­de te be­fonds.
“Ek wou in die veld tus­sen die­re wees, so my swa­er het aan­ge­gaan met die ab­ba­toir. Maar toe hy te­rug­gaan Kaap toe, het ek die ab­ba­toir oor­ge­vat. Met die slag­te­ry was daar ’n klomp bloed, maar om­dat ek in ’n hos­pi­taal ge­werk het, het ek bloed ge­ken.”
Sy ver­tel voorts be­sig­heid was des­tyds baie min en hul­le het daar­om net een keer per week ge­slag. Es­so­li­ta sê ’n in­spek­teur het toe elke maand by die ab­ba­toir om­ge­kom en sy het se­ker ge­maak sy ver­staan wat die ver­eis­tes is en het elke keer pro­beer ver­be­ter.
Maar die be­sig­heid was nie ’n weg­hol­suk­ses nie en daar was baie on­kos­tes aan die be­gin wat sy self ge­dra het, sê Es­so­li­ta. Sy het nie ge­weet waar om vir hulp aan te klop nie of dat haar ab­ba­toir ge­re­gis­treer moet wees nie. Men­se het haar aan­ge­moe­dig om die de­par­te­ment van land­bou te na­der vir hulp om ver­be­te­rings aan te bring. Sy het dit ge­doen en hulp ge­kry, maar nie geld in die hand nie.
Es­so­li­ta het ook in­ge­skryf vir en­tre­pre­neur­kom­pe­ti­sies en het al in Land
bou­week­blad ver­skyn. “Die pu­bli­si­teit het baie ge­help, want men­se se grootste pro­bleem was dat hul­le nie ’n af­set­ge­bied vir hul hoen­ders ge­had het nie.”
Hoe meer men­se van die pu­bliek van Ho­pe­field Ab­ba­toir ge­hoor het en hul diens­te be­gin ge­bruik het, hoe be­si­ger het hul­le ge­raak. Toe hul­le ook die Kos­her­mark be­gin be­dien, het dit haar be­sig­heid ’n ver­de­re hup­stoot ge­gee.
“Ek en my man het niks van die Kos­her­mark ge­weet nie. Dit was ’n heel nu­we er­va­ring. Ek het só baie ge­leer. Met die Kos­her-pro­ses het ons meer uit­ga­wes, so hul­le be­taal dub­bel, want hier­die slag­pro­ses is baie in­tens,” ver­tel Es­so­li­ta.
Na­dat die be­sig­heid so baie ver­be­ter het, kon sy per­ma­nen­te werk aan 14 men­se (waar­on­der drie mans) en so 20 an­der vroue ver­skaf.
Werk­skep­ping is baie be­lang­rik vir Es­so­li­ta, dis hoe­kom sy so hard werk om Ho­pe­field Ab­ba­toir aan die gang en wins­ge­wend pro­beer hou.“Ek kom uit die Kaap uit en sien die te­kort­ko­min­ge hier op Ho­pe­field. Selfs as jy ’n brood of ’n pot kos op die ta­fel kan sit, maak dit ’n ver­skil.”
Om jou eie be­sig­heid te be­stuur, is nie al­tyd maan­skyn en ro­se nie, maar dit het vir Es­so­li­ta waar­de­vol­le les­se oor en­tre­pre­neur­skap ge­leer. Een van die grootste les­se wat sy ge­leer het, was om se­ker te maak sy hou van wat sy doen en om ’n ge­hal­te­pro­duk aan die men­se te ver­skaf so­dat goeie word of mouth kan uit­gaan oor jou be­sig­heid. Daar gaan be­slis ook goeie én sleg­te tye wees,“maar ons het nooit op­ge­gee nie”.
Sy het ook raad vir ie­mand wat die hoen­der­be­dryf wil be­tree:“Kry ’n mark an­ders lê die hoen­der in jou free­zer. Kyk ook na jou hoen­ders. Hoen­ders wat in nat hok­ke lê, kry skub­be. Jy sal ’n hoen­der soos ’n ba­ba moet groot­maak, want dit vat hul­le ses weke van ge­boor­te af voor hul­le ge­slag kan word.”
Es­so­li­ta is bly sy put so­veel ge­not uit haar be­sig­heid, maar droom dat vroue me­kaar baie meer aan die hand moet vat, mark­te vir hul pro­duk­te moet kry so­dat hul­le werk kan skep en sáám vo­ren­toe kan gaan.
HOOFFOTO: Es­so­li­ta Poole staan trots by haar hoen­ders. VAN LINKS: Es­so­li­ta en haar wer­kers maak hoen­ders skoon.