You are here: Home » Content » Afrikaans Huistaal Graad 9 » Begripstoets
BEGRIPSTOETSAKTIWITEIT 1Begripstoets:Bekkige bedelaars amuseer en frustreer met stories en versoekeDie Kaap se strate wemel van akteurs wie se storie die manne van Maak ’n Las ore sal aansit. Sommige daarvan is so oorspronklik dat ’n mens hulle selfs die geld gun wat die liegstorie hulle in die sak bring.Parkeerterreine is gewilde bedelplekke. Hier word ’n ieder en ’n elk ’n paar rand gevra om petrol in te gooi, om ’n trein te haal Worcester toe (hoekom is almal altyd op pad Worcester toe?) of ’n paar sent om vir die gesin kos te koop.Een van die verbeeldingrykste stories kom egter van die Tygervallei Sentrum. ’n Jong man met rooierige hare nader mense om vir hom R9,50 te gee. Dis die presiese bedrag wat hy nodig het om vir hom en sy suster treinkaartjies na Stellenbosch te koop.Hulle is sonder geld omdat hulle op Bellville se stasie van honderde dollars en hulle paspoorte beroof is. Hy praat met ’n Amerikaanse aksent en hy vertel dat hulle van Santiago in Amerika kom.BuitelandersHy en sy suster is hier saam met hulle pa, wat as deel van ’n konsortium onderhandel om ’n bekende wynplaas in die omgewing te koop. By die aanhoor van hierdie oortuigende inligting sak ’n mens se moed in jou skoene omdat nog beleggingsmoontlikhede daarmee heen is en nog buitelanders met die verkeerde kant van ons land se mense kennis gemaak het.Die man verseker almal dat die saak by die polisie in Bellville aangegee is. In die meeste gevalle sal niemand sommer gaan navraag doen of dit wel die waarheid is nie.Die man het egter onlangs ’n kollega met hierdie storie genader. Sy nuussin is dadelik geprikkel, maar aangesien hy self ’n tyd lank in Amerika gewoon het, het hy ook effens gewonder oor die Amerikaanse aksent.Net ’n bietjie té Amerikaans, het hy gereken. En daardie vuil broek. Die kind van ’n miljoenêr?Op sy aanbeveling het dieTyger Burger navraag gedoen by die polisie in Bellville. Niemand met die naam Smithy het enige saak van hierdie aard aangemeld nie. Dalk was daar êrens ’n misverstand en dis moeilik om alles as onsin af te maak, maar dit lyk tog of die man met ’n goeie storie vele mense ingeloop het.’n Ander kollega vertel dat ’n man op ’n parkeerarea in Bellville haar ’n moersleutel aangebied het in ruil vir ’n paar rand om petrol te koop. In ’n oomblik van swakheid kon sy nie anders as om hom iets toe te snou nie. Die eerste deel van van die stuk gereedskap se naam is toe sommer in ’n ander konteks gebruik.’n Karakter wat in Bellville se strate oorbekend is, is Ou Vlokkie, soos hy homself noem. Wanneer hy bedel, is dit altyd net ’n skamele “ou fifty sentjies.” Sy versoek word vinnig opgevolg met: “Ag, die skaamte van Ou Vlokkie, die skaamte.”Die einste Vlokkie skroom nie om jou te roskam as jy niks wil gee nie. Vir die uwe het hy na ’n afjak toegevoeg: “Antie, van jou gesig hou ek net niks.”Die meeste mense skrik hulle lam as hy skielik sy gesig aan die passasierskant van die motor druk en sy geldjie vra, maar eintlik is hy onskadelik en deel van die groot aantal slenteraars en bedelaars in die stadskern van Bellville.Vlokkie se ander streek is dat hy gek is na een van Tyger Burger se verslaggewers. As hy haar sien, roep hy altyd: “Hello, Bokkie!” wat “Bokkie” natuurlik terstond op die vlug laat slaan.Reaksie’n Mens se reaksie op bedelary hang in groot mate mate af van hoe jy die dag voel. Soms gee jy; ander kere baklei jy met die bedelaars en soms jak jy hulle af.Daar is kere dat ’n mens eenvoudig voel jy moet maar gee. Een bedelaar in die omgewing van “die oog” op Bellville se kerkplein het die uwe eendag getakel met ’n unieke versoek. Pleks van die gewone onsin, het hy op die man af gevra: “Mevrou, ek sal nou nie lieg nie. Ek soek vyf rand vir wyn.”Reg of verkeerd, teen eerlikheid het “mevrou” geen verweer nie. Wanneer iemand ook seep, tandepasta of ’n tandeborsel versoek, kan ’n mens dit moeilik weier. As jy egter Lux aanbied en die bedelaar verkies Palmolive, wonder jy wat van die Engelse spreekwoord “beggars can’t be choosers” geword het.Beantwoord die onderstaande vrae in volsinne, tensy anders gevra.1. Verduidelik wie “die uwe “is.2. Waar word die meeste bedelaars aangetref?3. Wanneer voel ‘n mens nie so sleg om vir bedelaars geld te gee nie?4. Wat bepaal of ‘n mens iets gaan gee, of nie?5. Hoe voel die skrywer van hierdie rubriek oor die feit dat baie buitelanders deesdae eiendom in Suid-Afrika koop?6. Watter twee dinge in verband met die Amerikaner het die skrywer se kollega laat lont ruik?7. Is die volgende stelling WAAR of ONWAAR? Verskaf ‘n rede, dit mag ook ‘n aanhaling wees.7.1 As die bedelaar reguit en eerlik sê wat hy met die geld wil maak, gee die skrywer niks vir hom nie.7.2. Die sogenaamde Amerikaner se pa wil alleen ‘n wingerdplaas koop.8. Verklaar in jou eie woorde wat die volgende uitdrukkings beteken:8.1 bekkige bedelaars (opskrif)8.2 ore aansit8.3 om die wind uit iemand se seile te haal.9. Vind ‘n woord in die teks wat dieselfde beteken as:9.1 aarsel 9.2 dadelik 9.3 kroeg Table 1
AKTIWITEIT 2: Taal en begripstoetsOnthou jy nog alles wat ons reeds bespreek en gedoen het? Lees die volgende artikel en dan kyk ons hoe vaar jy met die hersieningsoefening.KRIMP-KAR1. Elkeen wat al laat was vir ‘n afspraak en nie parkeerplek kon kry nie, het al gewonder: deksels, sal ek nie tog in die ruimte tussen daardie twee karre inpas nie? Dit lyk dalk te klein, maar wie weet.2. Helaas, wanneer jy met groot gesukkel daar probeer in, is dit asof jou motor langer geword het.3. Maar ‘n Switserse motorontwerper het nou met iets vorendag gekom wat stedelinge en stadsbeplanners se parkeerhoofbrekens dalk ietwat kan verlig: ‘n motor wat kan krimp!4. Jy druk bloot ‘n knoppie en siedaar, die Presto krimp ‘n driekwartmeter. Van ‘n viersitplek- tot ‘n tweesitplek-motor. Maak net seker jy vra eers die passasiers agterin om uit te klim.5. Die transformasie word moontlik gemaak deur ‘n elektriese motor, spesiale ratwerk en ‘n verstelbare onderstel.6. Om die risiko van padwoede te veminder, is die rooster tussen die Presto se kopligte soos ‘n glimlag gevorm. Die woorde STOP en TURN verskyn boonop op die rem- en flikkerligte.7. En dan is die motor nog omgewingsvriendelik ook: die turboenjin van 1,7 liter gebruik ‘n spesiale mengsel van natuurlike gas en diesel.8. Maar hoe lyk dit dan of die ontwerpers die deure vergeet het?9. Nee, ‘n ongelooflike krimpende kar kan natuurlik nie deure hê nie.10. Vir die kinders is daar darem trappe wat in die motor se kante invou.11. Die Presto is onlangs by die Geneefse Motorskou bekend gestel. Planne vir massaproduksie is daar nog nie.Uit: Huisgenoot, Maart 2002Verskaf die meervoudsvorm van:1. afspraak 2. risiko Wat is die intensiewe vorm van: klein Vind ‘n ander woord in die teks vir:1. area (par. 1) 2. verandering (par. 5) 3. probleme (par. 3) 4. miskien (par. 1) Verskaf ‘n woord met die teenoorgestelde betekenis van: plaasjapie (par. 3) Maak ‘n sin met die homoniem van die onderstreepte woord:1. ‘n Natuurlike gas word gebruik.2. Die kant van die motor.Verskaf die lydende vorm van:1. Jy druk bloot ‘n knoppie.2. Ons kan nie parkeerplek kry nie.3. ‘n Switserse man het die Presto ontwerp.Verbind die volgende sinne met die voegwoord tussen hakies:1. Die motor is baie klein. Jy kan maklik parkeer. (dus)2. Vir die kinders is daar trappe. Die Presto het nie deure nie. (aangesien)Table 2
3.3 die doel, teikengroep en konteks van tekste kan bespreek en verduidelik;
3.4 begrip van ‘n wye verskeidenheid informatiewe tekste toon: hoofgedagtes identifiseer en opsommings maak, idees evalueer, die geldigheid van argumente beoordeel, verskillende standpunte bespreek, en tussen menings en feite onderskei.
MemorandumAKTIWITEIT 1Begripstoets Bekkige bedelaars1. Dit is die skrywer van die rubriek.2. op parkeerterreine3. as hulle doodeerlik is4. hoe jy die dag voel5. Dis goed as hulle in ons land geld belê.6. Sy aksent was oordrewe en sy broek was vuil.7.1 Onwaar: “teen eerlikheid het mevrou geen verweer nie” 7.2 Onwaar: “as deel van ‘n konsortium”8.1 bedelaars wat net weet wat om te sê8.2 laat die persoon sprakeloos8.3 9.1 huiwer9.2 terstond9.3 oogAKTIWITEIT 2Taal en begripstoets Krimp-karMeervoudsvorm:1. afsprake2. risiko’sIntensiewe vorm:1. piepkleinAnder woord vir:1. ruimte2. transformasie3. hoofbrekens4. dalkTeenoorgestelde betekenis:1. stedeling / stadsjapieHomoniem:1. My ma nooi drie gaste.2. Die kant op die rok kom uit België.Lydende vorm:1. ‘n Knoppie word bloot deur jou gedruk.2. Parkeerplek kan nie deur ons gekry word nie.3. Die Presto is deur ‘n Switserse man ontwerp.Voegwoorde:1. Die motor is baie klein; dus kan jy maklik parkeer.2. Vir die kinders is daar trappe aangesien die Presto nie deure het nie.
« Previous module in collection Taaloefening
Next module in collection » Om tekste vir inligting te lees
This work is licensed by Siyavula Uploaders under a Creative Commons Attribution License (CC-BY 3.0), and is an Open Educational Resource. Last edited by Siyavula Uploaders on May 28, 2009 1:41 am -0500. Add to a lens