Griet en Gert deur Daniel | Bydraes | Woes - Kreatiewe platform vir Afrikaans
Titel: Griet en Gert
Datum gepubliseer: 24 Jun 2009
"Griet kom uit die fokken straat uit die karre sal die fokken kind trap". Dit was Gert, so twee straat blokke van Griet af. Griet stoot die pram met Jannie in op die wit lyn, en die stomme kind is skaars drie weke oud. Sy trap met haar unieke manier van stap so weerskante van die ou grys pram. Kop vorentoe gebeur asof sy op pad is na 'n vername geleentheid. As sy nie die pram gestoot het nie, sou haar arms heftig geswaai het. Maar eintlik is sy nêrens spesifiek heen op pad nie. Dis maar hoe dit is; net nog 'n dag en weer Griet en Gert in die straat. Gert strompel kaalvoet voort; die crimplene kortbroek wat die welsyn gegee het te hoog op getrek, sy toonnaels lyk asof dit in die bottel Marmite was, sy albino blonde hare gesny in 'n kombuis poging styl. Op een stadium het hy dit raafswart gekleur; hy kon kinders bang maak met die swart hare en spierwit vel. Griet het weer altyd die maag so ver uitgestoot; die kop ook vorentoe gedruk. Sy het toe al 'n vreemdheid aan haar stap gehad, en ek sien sy doen al hoe erger hoe ouer sy word, trap so voete wyd uit mekaar. Gert het weer effens krom na die kant toe geloop en so effe voor oor geboë. Soms was hulle saam met die ma en soms die pa en dikwels alleen.
Hulle was maar altyd daar vandat ek kan onthou; iewers in die straat. Griet en Gert bedoel ek nou, verslons, dwalend en effe verwaarloos, maar nie heeltemal so dat die welsyn hulle kom haal het nie. Hulle is 'n tweeling, 'n paar jaar ouer as ek. Ek onthou ook hulle ongelooflike vloek en skeltaal. Hulle was en bly 'n instelling in die straat en doen geen vlieg of mens skade aan nie. Om hulle verhaal te vertel, kan mens seker die tragedie daarin raaksien en daaroor filosofeer, maar wat sal dit help. Hulle is net een van vele soortgelykes wat in elke stad en dorp voorkom. Ek dink dis makliker om te verduidelik hoe hulle opgetree het, deur dalk humor te sien daarin wat hulle in hulle onskuldige kinderlikheid aanvang.
Ek kom na al die jare nog in dieselfde straat, want sus bly in die ou huis en ander sus om die hoek. En as jy daar ry is hulle daar; ten minste een van die twee, altyd in die straat. Ons het nooit met hulle gespeel of gepraat nie, want daar was so 'n snobistiese ongeskrewe en onuitgesproke reël dat hulle anders was. Dit was ons en hulle, dalk was dit die vloekery en die ouers se drank misbruik wat die reël daargestel het. Dalk was dit die afkeer wat daar bestaan het in die plakkerskamp wat hulle ouers in die agterplaas bedryf het. Dit was in die dae van die Groepsgebiedewet en al die donkerder mense moes na ure verdwyn. By die mense egter was daar altyd slaapplek (sekerlik teen 'n betaling van een of ander aard) in een van die sink buitekamers. Die polisie het dan ook gereeld daar gedraai met die Black Meraai's en skoon gemaak, tot volgende keer. Daar was alewig moles by die plek, seker maar die drank en die heel waarskynlike smokkelkroeg.
Griet en Gert het ook nie veel verstaan van die hele Apartheids ding nie. Vir hulle was 'n mens net 'n mens en basta. Dit het Pa en Ma vreeslik gesteur as die twee en hulle ouers so met die swartes heul en meng. Ma het altyd na hulle huis verwys as daardie "nes". In elk geval, een middag toe Gert al lankal baard had, sit hy hand om die nek met 'n swart meisie op die stormwater inlaat reg voor ons huis. Ma sien dit en die hel is los. Daar was geen twyfel by my waaroor die gesit gegaan het nie en presies wat dit vooraf gegaan het, of waartoe dit op pad was nie. Gert se verstand was nie wat dit kon wees nie, maar met sy hormone was weinig fout. Ek het probeer keer, maar Ma is 'n ander entjie mens en sy storm na buite. Gert het erg onder haar tong deurgeloop en Ma het die swart meisie natuurlik geïgnoreer. Die strekking van haar uitskel was dat 'n mooi jong wit man nie sulke dinge doen nie. Die k-woord het natuurlik gefloreer in Ma se uitsprake die middag. Vir weke daarna was Gert erg de moer in vir Ma en het aan die oorkant van die straat verby gestap op sy daaglikse tog na die kafee of Checkers. Ma het hom en sy bewegings natuurlik goed geken en gesorg dat sy buite is wanneer hy verbykom; tot groot ergernis van Gert. Ma het hom so paar weke laat kook en toe eendag nader geroep en gesels. Die volgende dag was hy weer aan ons kant van die straat. Ek glo egter nie Ma se leringe het enige impak op sy sedes gehad nie.
Hulle pa en ma het pos afgelewer by kantore in die stad met sulke leersakke oor die skouer. Hulle is gewoonlik reeds donker soggens verby om die eerste rooi munisipale bus te haal. Die twee kon vreeslik vinnig stap en het skynbaar die gewoonte of kuns ook aan die tweeling oorgedra. Die twee kon 'n pad deur 'n vol sypaadjie stap. In elk geval, teen middagete was hulle terug, gewoonlik met 'n papiersak met die bottels in. Daar was ouer broers en susters met wie alles glo wel gaan, nie soos met die twee nie, want sien, hulle ma het nie die bottel gebruik toe hulle op pad was nie.
Toe hulle kinders was en op skool, het ons minder van hulle gesien, want hulle het eers laterig met die bus terug gekeer. Hulle het na 'n ander skool gegaan as die res van ons kinders in die straat. By ons skool was daar twee klaskamers waar die stadige kinders in skool gegaan het. Hulle pouse was op 'n ander tyd en die res van die skool het nie met hulle gespeel nie. Die klasse het van klein tot seker so 14 jaar oue kinders ingehad, maar Griet en Gert was nie in die klasse nie, hulle was in 'n heel ander skool. Elke oggend voor ons nog skool toe is is hulle ook reeds al verby na die bus toe. Na skool is Gert om die hoek na die Griek se kafee toe, om brood en melk te gaan koop. Hy doen dit vandag nog en dit lyk of dit al is wat hy eintlik doen, sy dagtaak, behalwe om hande oor die boepie op die sypaadjie te staan en vir die verbygaande verkeer te kyk.
Hulle het so teen middel tienerjare nie meer skool gegaan nie. Seker maar sestien geword. Ma het gesê hulle was glo onopleibaar dom en kon nie langer op skool bly nie, want hulle leer tog niks. Ma het alles van die buurt se doen of late af geweet en was ook 'n keer of wat in hulle huis, onder 'n voorwendsel natuurlik, net om ogie te gooi vir die mense van die welsyn wat sy geken het. Iewers was daar altyd 'n engel wat 'n oog gehou het, nou nog.
Wat ook vreemd was vir ons, was die Kerke se onbetrokkenheid by die mense. In daardie jare het die Kerk hulle gewoonlik ontferm en bemoei met diesulkes, maar geen dominee, pastoor, eerwaarde of ouderling van enige van die baie kerke in die omgewing is ooit daar opgemerk nie. Ek het Pa daarna gevra, maar hy het net kop geskud en gesê nee wat dit werk nie.
In elk geval, so dwaal die twee vir die volgende paar jaar daar rond. Hulle lewe was so half nutteloos en doelloos. Net altyd iewers heen op pad en eintlik nêrens nie (maar teen 'n spoed), behalwe natuurlik Checkers toe of kafee toe. En toe gebeur iets opwindend in hulle lewe. Griet word swanger. Ek het gehoor Ma sê eendag hulle moet tog na Griet laat kyk voor dit te laat is en toe is dit te laat. Ma was heeldag by die huis en terdeë bewus van die twee se doen en late en kom en gaan. Sy moes gesien het hoe die meisiekind optree en met wie sy kom en gaan.
In elk geval, dit blyk toe nie veel van 'n probleem vir Griet te wees nie en sy vat dit so in haar wyd-trap stap. Die pa van die ongeborene daag ook weldra op en is heeldag aan haar sy. Nou nie juis 'n man van inbors en kaliber nie, maar darem aan haar sy. Dieselfde patroon as waaraan ons gewoond was ontwikkel. Hy stap hand aan hand saam met haar, alewig in die straat en nie duidelik op pad waarheen nie, maar net so flink en vinnig. Gert het intussen die gewoonte aangeleer om reg voor die stukkende hek met gevoude arms te staan en heen en weer kyk vir die verbygangers. Die pa van die ongeborene was ook maar nie te slim nie, want Griet was en is werklik onaansienlik in die meeste mans se oë (tot ek heelwat later anders agtergekom het).
En toe is die kind daar, klein Jannie, tien vingers en tien tone en op en wakker in die pram en in die straat. Dieselfde patroon weer, net die keer met 'n pram en kleinding by. Beide Griet en Gert was erg oor die Jannie kind. Die Jannie kind was normaal en het nieteenstaande die inmenging van die welsyn tannie, tog by Griet gebly. Goed versorg ook, sovêr dit in haar beperkte verstandelike vermoëns moontlik was. Die kind se pa het intussen verdwyn, blykbaar permanent. Of die twee ooit getroud was, weet nugter en maak dit saak? Die bure het darem almal gekyk en Ma ook so dan en wan. Jannie is na die gewone skool toe en het redelik goed gevaar, gegewe die gebrek aan verstandelike ondersteuning tuis. 'n Familielid het later ingegryp en die kind tegniese opleiding laat ondergaan. Hy doen blykbaar wonderlik goed. Wys jou net, moenie neerkyk nie.
Griet en Gert se Ma en Pa is intussen oorlede, maar die twee woon nog in die huis, saam met 'n familielid wat oog hou. Jannie is selde te siene en niks het by die huis verander nie, behalwe dat die stukkende hek en heining nou weg is. Die erf het steeds geen tuin nie, net wilde gras wat altyd kort gesny is, die sink buitekamers wat soveel ergernis veroorsaak het onder Apartheid, steeds daar en steeds ten volle beset; nou net wettig. Die wasgoeddraad kreun steeds onder die dag se bondel, soos altyd en die twee is steeds in die straat, op pad na iewers nêrens, teen 'n spoed.
Gert staan steeds dikwels op die sypaadjie en lyk amper dieselfde as dertig jaar terug. Sy arms is steeds oor sy boepie gevou, sy crimplene kortbroek steeds te hoog op getrek, sy toonnaels steeds met die Marmite getuienis, en hy kyk steeds op en af vir die verbygaande verkeer.
Griet pas nou karre op by die suipplek wat intussen op die hoek oop gemaak het. Ek sien al haar tande is weg en verder is sy maar soos sy was, verslons, doelloos en soms al skellende. Die storie loop dat sy laataand sekere dienste aanbied vir ouens wat daar by die suipplek uit steier.
Ag, ja, hulle is seker gelukkig. Hulle weet immers nie van beter nie. En is daar nie maar iets van hulle in elkeen van ons nie?
Griet en Gert
Grote Griet, dit was nou 'n lekkerlees. Sommige mense het nie beter nodig nie. Geluk word deur verskillende mense verskillend gedefinieer.