Boineelo jwa Aforika Borwa mo tshwanelong ya phitlhelelo go tshedimosetso e tlotla pateletsego ya molaotheo go neela tiragatso kwa tshwanelong ya motheo ya phitlhelelo ya tshedimosetso e e tshwerweng ke Naga kana tshedimosetso e e tshwerweng ke lephata la poraefete.
Molao o, ke tsweletso ya tiragalo ya botlhokwa fa go lebelelwa setlwaedi sa maloba sa bophiri se se bonweng go tswa dingwageng tse dintsi tsa puso ya bonnye e e seng ka fa tshwanelong. Ka Molao o, re tshuba lebone go tlisa kwa bokhutlong bophiri le tidimalo tse di bontshang dingwaga tse dintsi tsa puso ya kgethololo le tsamaiso.
Molao wa Tsweletso ya Phitlhelelo kwa Tshedimosetsong, Nomoro 2 wa 2000, o tlamelela tshwanelo ya molaotheo ya phitlhelelo kwa tshedimosetsong e e tshwerweng ke naga le mekgatlho ya poraefete jaaka nngwe ya maikemisetso magolo a yona.
Tshwanelo e, e tla thusa go tsweletsa bosengbofitlha, maikarabelo le taolo e e nonofileng ya setšhaba le mekgatlho ya poraefete.
Go ya ka tshwanelo e, e tla kgontsha gape batho ba rona go tsaya karolo ka botlalo le go dira ditshwetso tse di utlwalang mo go ageng gape setšhaba sa rona ka tshedimosetso.
E ntse e le tsweletso go ya pele mo motheong wa rona go godisa ka mafolofolo setšhaba se mo go sona batho ba Aforika Borwa ba nang le phitlhelelo kwa tshedimosetsong go ba kgontsha go dira ka botlalo go feta le go sireletsa gotlhe ga ditshwanelo tsa bona.
Taolelo e e neilweng mmuso wa rona ke batho ba naga e, e ne e le go tlisa diphetogo, tse di tla tokafatsang boleng ba botshelo ba MaAforika Borwa otlhe. Molao sa botlhokwa, o tla oketsa kwa motheong o o tiileng o re agelang mo go ona, mo patlong ya rona ya taolo e e siameng le maikarabelo.
Tirokgolo ya Molao wa 2000 wa Phitlhelelo go Tshedimosetso, o o neng wa itsisiwe ka Mopitlwe 2001 ka go dira setšhaba se mo go sona batho ba Aforika Borwa ba nang le gona go fitlhelela tshwanelo kwa tshedimosetsong. Karolwana e ntšhwa e ya peomolao e kgontsha MaAforika Borwa otlhe e seng fela go diragatsa ditshwanelo tsa bona ka botlalo, mme sa botlhokwa segolo go sireletsa gotlhe ga ditshwanelo tsa bona jaaka di beilwe mo Molaotheong. Molao wa Kgodiso ya Phitlhelelo kwa Tshedimosetsong ke sedirisiwa sa botlhokwa mo go maatlafatseng ditlamelo ka fa gare ga Molaotlhomo wa Ditshwanelo jaaka o tlhagisitswe mo Molaotheong.
Temokerasi ya rona ya Aforika Borwa e ikaegile mo dipilareng tsa tokologo, tekano le tlotlo ya seriti sa motho. Molao o mošwa ke karolo ya botlhokwa mo teng ga tirego ya phetogo, ka o ritela metheo e e beilweng ka fa teng ga Molaotlhomo wa Ditshwanelo.
Tlwaelo ka fa tlase ga puso ya kgethololo e ne e le gore ditiro tsa mmuso le tsamaiso ya yona di ne di apesitswe ke bophiri le tidimalo, go khupediwa bobodu le ditiro tse di sa tshwanelang. Ka ditlhopho tsa temokerasi tsa 1994, re tsene mo tseleng e ntšhwa e e godisang mokgwa wa bosengbofitlha le maikarabelo.
Molao wa Tsweletso ya Phitlhelelo kwa Tshedimosetsong o tlhagisetsa setšhaba sa Aforika Borwa tsela go nna le motswedi wa thuso kwa phitlhelelong ya tshedimosetso go tswa nageng le ditheong tsa poraefete.
Molao o, o mošwa o oketsa tlhokego ya ditheo tsotlhe go dira ka gale ka tshwanelo le go nna maikarabelo mo ditirong tsotlhe tsa tsona.
Diphetogo tsa botlhokwa di diragetse mo lefapheng mo nakong ya 2000/2001 mmogo le ditlhopha tse dingwe.
Magareng ga ditlhomo tsa botsamaisi tse di dirilweng e ne e le gore Tlhogo ya lefapha Ngaka Michael Hendricks, Mokhuduthamaga mogolo wa Tikatikwe ya Bookelo jwa Kimberley Rre Deon Madyo, mokaedi wa Kgaolo, Mananeo le ditirelo tsa Tshegetso Mme Lindi Nyati-Mokotso le mokaedi wa ditirelo tsa Forensiki le phatholoji Ngaka Mafungo.
Lefapha ga jaana le dira mo kagegong ya setheo e e tla tsharamololang kagego ya tsamaiso go ya maemong a bofelo. Okanokeramo e tla tsenya gape Maokelo, Lebelela tsebe ya bofelo go bona sampole ya okanokeramo ya lefapha mmogo le e le nngwe ya Maokelo.
Dikgaolo tsotlhe tsa Boitekanelo di lekalekantshitswe le Bommasepala ba Dikgaolo. Tshwetso e tserwe go sitlhololela Ditirelo tsa Boitekanelo jwa Kgaolo kwa Bothating ba Selegae. Setlhopha sa tiro se bopilwe ke Ditona tsa Boitekanelo le Mmuso wa Selegae le wa Matlo go tsenya tirisong tshwetso e.
Lefapha la Porofense la Boitekanelo.
Lefapha la Porofense la Mmuso wa Selegae le Matlo.
Mekgatlho ya Badiri.
Dikemedi tsa Bothati ba Selegae.
Setlhopha sa tiro se dira ka tirisanommogo e e atamelaneng le Komiti ya Bosetšhaba ya Boitekanelo ba Kgaolo. Go akanngwa gore tholelo ya ditirelo ga e ne e nna teng pele ga Phukwi 2002.
Ditirelo di tokafadiwa ka tlhagiso ya Pakete ya Motswedi wa Ditirelo tsa Tlhokomelo ya Tshimologo.
Patelelo e kgolo ke dikgala tse di kgolo mmogo le teteano ya batho mo porofenseng. Seno se lekanyetsa bokgoni ba rona go netefatsa phitlhelelo e e lekaneng ya ditirelo dingwe. Le fa go le jalo, dikgato tse dikgolo di a dirwa mo go tokafatseng phitlhelelo.
Bomaitseanape ba Cuba kwa bookelong jwa Gordonia (Upington) ba okeditse phitlhelelo mo go utlwalang kwa ditirelong tsa halofo ya bophirima ba porofense. Dingaka tsa lelapa tsa MaCuba le tsona di rometswe kwa mafelong a a kgakala. Borakhemisi ba baagi ba le batlhano ba romelwa fa e sale Ferikgong mme seno se tokafaditse tsamaiso ya melemo ka phitlhelelo e e botoka kwa melemong.
Ka Phukwi 2000 dingaka tsa meno di le robedi di ne tsa thapiwa. Palo e ne ya okediwa go fitlha go lesomenngwe ka Ferikgong wa 2001. Phitlhelelo kwa ditirelong tsa boitekanelo ba legano ka lebaka leo di oketsegile mo go utlwalang. Bokana ka dimilione tsa diranta di le 2 bo dirisitswe mo didirisiweng tsa bongaka ba meno go netefatsa tiriso e e lekaneng ya dingaka tse tsa meno.
Ditliliniki tsa rona mo ditoropong tse dinnye di neelana ka ditirelo tsa diura tse 24 tse di kgweediwang ke mooki. Sekgoreletsi ke thapo ya mooki wa porofešenale a le mongwe kwa dingweng tsa ditliliniki tse. Re tla bo re netefatsa gore mafelo otlhe a tlhokomelo ya tshimologo a tla nna bogolo le badiri ba baoki ba le babedi ba tliliniki.
Tliliniki e ntšhwa kwa Green Point e konoseditswe mme e dira ka botlalo. Ditliliniki tse di šwa di tlile go agiwa kwa Sanddrift, Strydenburg le Kuyasa. Ditirelo tsa go aga di kwa Sanddrift le Matjieskloof mme di tla simolola mo isagong e e fa gaufi. Go tlamela ditshiamelo tsa tlhokomelo ya tshimologo kwa Schmidtsdrift le Platfontein go tla amogela tlhokomelo.
Dikomiti tsa tse di ka fodisang tse di dirang mo maemong a kgakololo, di tlhomilwe kwa Kimberley le kwa makaleng a maokelo. Dikomiti tse di nnile le seabe mo tokafatsong ya phitlhelelo ya EDL.
Polokelo lefelo le phatlhalatso ya tsa khemisi di ntsheditswe ntle kwa Setlamong sa tsa Dithulaganyetso tsa Kalafi tsa Sekunjalo. Lebaka la gore tshenkelo ga e kgone go ntshediwa kwa ntle gonne thennere ya Mmuso e tlhagisa dikgwetlho tse di itlhopholotseng kwa tiregong e ya go ntshetsa ntle. Setlamo se tlhokometswe malebana le tsamaelano ya yona le ditlhokego tsa thennere le tumalano ya maemo a tirelo.
Lefapha le netefatsa go nna teng ga Lenane la Diritibatsi tsa Botlhokwa (EDL) la melemo kwa maemong a 80%. Peresente e, e tshwanetse go oketsega go fitlha go 90.
Pholisi ya dilo tse pedi go ya ka tlhaloso e a dirisiwa mme kerafo e e tsamaelanang e bontsha poelo.
Borakhemisi ba le batlhano ba tirelo ya baagi ba ne ba thapiwa ka Ferikgong.
Tsamaiso ya rona ya seritibatsi e kgorelediwa ke tlhokego ya badiri ba dikhemisi ba ba ineetseng mo tirong ba ditheo tse dintsi. Baoki ba solofelwa go amogela le go laola setoko. Re batlisisa go thapiwa ga batlatsa borakhemisi mo ditshiamelong tse.
Tekanyetso kabo yotlhe ya tsa khemisi ya 2000/2001 e nnile fela ka fa tlase ga milione tse 36 tsa diranta.
Diambulanse tsa batho ba le babedi e di dira mo lefelong la Kimberley. Seno se tla atolosediwa kwa porofenseng yotlhe ka Nako ya MTEF. Seno se botlhokwa gore go netefadiwe gore balwetse ba amogela tlhokomelo ya boitekanelo mo kgabaganyong. Sekgala se se leele se se tsamaiwang mo porofenseng se dira seno segolo botlhokwa.
Mokgwa wa go latela koloi le lefelo la boleletso la porofense di sa batlisisiwa.
Dikoloi tsa Tshoganyetso tse somaamarataro tharo di tla rekiwa ka Seetebosigo 2001. Somaamane ya makoloi a a leng teng a lekgolo le lesome e tla ntshiwa mo tirisong. Seno se tla oketsa makoloi go ya go lekgolo le le lengwe le somaamararo tharo..
Re tla re mo nakong ya dingwaga tse tharo go ya go tse nne re simolole pholisi ya go emisetsa ya dingwaga tse tharo ya dikoloi tsa tshoganyetso. Seno se tla netefatsa gore ga go koloi ya kgale ya go feta dingwaga tse tharo.
Ditirelo tsa Tshoganyetso tsa Boitekanelo di konoseditse ka katlego tshenkelo ya diaparo tsa tshireletso tsa Badiri ba Tlhokomelo ya Tshoganyetso(ECP) tse di atlanegisitsweng ke SABS.
Phetiso ya ditirelo tsa laboratori go tswa Setheong sa Patlisiso ya Boitekanelo sa Aforika Borwa (SAIMR) go ya Tirelong ya Bosetšhaba ya Laboratori ya Boitekanelo (NHLS) e mo tseleng. Tirego e ga e ame badiri ba porofense.
Re lemogile bookelo jwa Springbok jaaka lefelo le le kgonegang la laboratori ya tlaleletso mo porofenseng. Ditherisano di tsweletse pele gore go fitlhelelwe kwa tshwetsong.
Go latela kamogelo ya Kabinete ya Bosetšhaba ya dikatlanegiso tsa komiti ya Bosetšhaba e e dirang mo ditirelong tsa go Ithuta ka malwetse mo nageng e, lefapha le, le tlhomile go tloga ka Ngwanatsele 2000, bokaedi ba ditirelo tsa forensiki go kgweetsa tirego ya go sutisetsa dimotšhwari tsa boitekanelo - semolao go tswa go SAPS go ya lefapheng la boitekanelo la porofense.
Ditirelo tsa forensiki tse di fitlhelegang ka theo ya mafelo a magolo ka ditshiamelo tsa satelaete.
Bokaedi ba Ditirelo tsa forensiki ba porofense go kgweetsa tirego ya go fetisetsa dimotšhwari go tswa go SAPS go ya go DOH.
Go tswelela ka go katisa baoki ba le bantsi ba forensiki.
Thomelo ya baoki ba forensiki ba ba setseng ba katisitswe.
Go katisiwa ga babatlisisi ba mafelo a dintsho.
Go tswelela ka go katisa dingaka mo kalafing ya forensiki ya tliliniki mo dikgaolong tse dingwe tsa porofense.
Go nna teng ga dibene tsa khorona (dibene tsa motšhwari).
Kagolešwa ya ditirelo tsa forensiki ya dintsho.
Tirelo e e tlhotlhwa tlase go banni botlhe ba porofense.
Diketelo le tlhatlhobo ya dimotšhwari tse di baakanyeditsweng go simolola go tloga Mopitlwe 2001 go fitlha Motsheganong 2001.
Kopano ya ntlha go buisana ka tirego ya phetiso ya dimotšhwari go tloga go SAPS go ya go DOH e ne ya tshwarwa ka di 8 Tlhakole 2001 le Ditlhogo tsa Mafapha go tswa go SAPS le Ditirelo tsa Setšhaba.
Le fa go ne go na le diphitlhelelo tse dintsi jaaka go bontshitswe, dikgoreletsi tse di rileng di tsona di ne tsa itemogelwa. Mo baoking ba le somaamabedi nne ba ba katiseditsweng forensiki ke a le mongwe fela wa sealogane sa forensiki yo o dirisiwang mo go lekaneng.
Porofense e gape e ipela ka lebaka la gore re tlhagisitse baoki ba forensiki ba ntlha mo nageng. Bosetšhaba mo lebakeng le ga jaana bo dirisa boitseanape go tswa porofenseng e ka tebo ya go tlhoma lenaneo la go katisa Baoki ba Forensiki la Bosetšhaba. Lefapha la Boitekanelo la Kapa Bokone le lebeletse pele go tsweletsa katiso ya baoki ba forensiki mo porofenseng gore go okediwe ditirelo tse di newang ke badiri ba thutelatirong mo dikhutlhwaneng tse di kgakala thata mo Kapa Bokone. Go akanngwa gape gore baoki ba ba forensiki ba tla nna ba le teng go bona mafelo a mathata a Kimberley le Upington.
Porofense gape ke moabi wa botlhokwa kwa go katiseng basekisi mo lenaneong le le tsamaisiwang ke Bokaedi ba Ntwa Kgatlhanong le Basadi le Bana, le le golaganeng le Melato ya Thobalano le Yuniti ya Merero ya Baagi mo ofising ya Mokaedi wa Bosetšhaba wa Ditshekiso tsa Setšhaba. Batsayakarolo mo lenaneong le ba tsenyeletsa - kwa ntle ga basekisi ba sepodisi, dingaka, bomagiseterata, badiredi loago le mekgatlho ya baagi. Katiso e, e lebisitswe go ya kgodisong ya tiro ya dikgotlatshekelo tsa melato ya thobalano go ralala naga.
Ditshenyegelo tsa porofense tsa ga jaana tsa tirelo e (SAPS le Boitekanelo) di bokana ka dimilione tsa Diranta di le 1,3 . Matlotlo a tlaleletso go tshegetsa le go atolosa go neelanwa ga tirelo ka fa teng ga lefapha la boitekanelo a lekana le dimilione tsa Diranta di le bokana ka7,4, bokana ka 2,97 ba dimilione tsa Diranta ba teng e le matlotlo a khepetlele.
Diteng fa tlase di bontsha lefelo le le dirang la Bokaedi Tlaleletso jwa Tsamaiso ya Tshedimosetso jwa Lefapha la Boitekanelo la nako e e ka fa tlase ga thadiso.
Go tsamaisa tirego ya go tlhoma togamaano ya theo ya kitso.
Go tlhabolola kabo ya motswedi wa mmotlolo.
Go thusa yuniti ya Tsamaiso ya Motswedi wa Setho mo go boneng mananeo a khomputara a a maleba le go tokafatsa tiriso ya Peresale go laola thalotlhakore ya dikgono, direkoto tsa go kgalema, go lekanya tiro, tshekatsheko ya tiro.
Go netefatsa go dira go go lekaneng ga tshegetso ya ditsela tse di tshekaganyang le go tshegetsa LOGIS, TRANSAID, SAPS, OASIS, Mametlelelo ya Madi a Molwetse a a Tshwanang.
Go dira Patlisiso ya Pele ga pelegi ya ngwaga ya HIV.
Go thadisa tirego ya tshedimosetso ya HIV.
Go tokafatsa go felela ga tshedimosetso ya baagi ka tshegetso ya dipolokelo tshedimosetso (TOP, Dintsho tsa Pelego, Dintsho, NMC).
Go tshegetsa webesaete ya lefapha.
Go netefatsa go dira go go tswelelang ga setlhopha sa Tshedimosetso ya Porofense ka kago ya maatlafatso.
Go bona setshwantsho se se kopantsweng sa kgaolo go ya ka Tlhokomelo ya Tshimologo le ya Bookelo jwa kabelo le tshegetso ya mananeo a khomputara a Tshedimosetso ya Kgaolo ya Boitekanelo.
Go tokafatsa Polokelo tshedimosetso ya Lehuba ka fa gare ga Mananeo a Khomputara ya Tshedimosetso ya Kgaolo ya Boitekanelo.
Go thadisa tirego ya Maemo a Boitekanelo a a Itsegeng ka fa gare ga Porofense ya Kapa Bokone.
Go tiisa le go tokafatsa metswedi e e leng teng ya dipalo tsa pelego.
Go dira patlisiso e khutshwane go fitlhelela ditlhokego tsa tshedimosetso tsa pegelo ya ngwaga ya HRC.
Go tlamela dithulaganyetso tsa eleketeroneki tse di tlhokegang kwa batsamaising ba porofense le kgaolo.
Di neela tshedimosetso le dipegelo ka tlhokomelo ya boitekanelo ya Tshimologo le tshedimosetso ya boitekanelo ya bookelo. Mojulo wa Ditirelo tsa Boitekanelo tsa Tshoganyetso (EMS) o tsentswe fa gautshwane mo mokgweng o. Mojulo o, o a lekiwa mo Kgaolong ya Lower Orange.
Mokgwa o o tsenngwa mo dikhomputareng mo diofising tse 5 tsa kgaolo mme o dira fela ka botlalo mo diofising tse pedi tsa kgaolo (Kalahari, Lower Orange) go fitlha fa. Mathata a a itemogelwang mo dikgaolong tse dingwe (kgolaganyo ya emeile, metswedi le go katisa) a a lebelelwa. Dikgaolo tse di santse di romela tshedimosetso ya tsona mo direkotong tsa pampiri mme seno se kwalwa kwa ofising ya porofense. Tshedimosetso ya bookelo e nnye e e beilweng mo mokgweng o e ne ya dirisiwa go tloga Ferikgong 2001. Go dirisiwa ga mojulo wa EMS le gona go rulaganyeditswe ka 2001. Tsepamo jaanong e mo go fetseng le go netefatseng tshedimosetso. Tshedimosetso e tla ntshiwa le go dirisediwa mabaka a tsamaiso ka bonako fela fa tirego e e felelediwa. Pegelo ya ntlha ya bookelo e ne ya kwalwa ka Mopitlwe 2001.
Ka 1998, gore go tsewe karolo mo porojekeng ya diteko ya Lefapheng la Bosetšhaba la Boitekanelo, NCDH e ne ya tsaya tshwetso go dumela gore go dirwe kgolagano ya sekgala sa modumo wa makhubu magareng ga Maokelo sa Kimberley (Kgaolo ya Diamonds Fields) le Kuruman (Kgaolo ya Kalahari). Kgolagano e ne e tshwanetse go newa dipuisano tsa pele ga pelegi, pelego le tsa malwetse a dithwe tsa pelego. Bookelo jwa Kuruman ke lefelo la thomelo fa Bookelo jwa Kimberley bo tla dira jaaka lefelo la kamogelo.
Mo kgatong ya ntlha ya teko tsepamiso e ne e le mo tekong ya thekenoloji le go bontsha dikgonego tsa thekenoloji. Go tswa mo pegelong e e fa godimo go mo pontsheng thekenoloji e a dira. Tshedimosetso ya tlwaelo (pele le ka nako ya tiragatso) e ne e sa kwalwa ka tsela e e ka thusang tirego ya go bala ditshenyegelo tsa nnete tse di dirang mme thuto ya direjisetara tsa bookelo tse di tsamaelanang le dithomelo di ka thusa mo tiregong e e jalo. Ditshupetso tse dingwe tsa ditshenyegelo di tshwanetse gape go sekasekiwa mo ntlheng ya pele le ka nako ya tiragatso.
Tšhono ya dingaka tsa setšhaba go ithuta dielemente tsa motheo tsa pono ya ngwana a sa le mo popelong.
Tshegetso ya dingaka tsa baagi go tswa baitseanapeng.
Netefaletsong kwa molwetseng e e isang kwa botshepeging bo bo oketsegileng mo mokgweng wa tlhokomelo ya boitekanelo.
Lefapha le lemoga botlhokwa jwa go lekanya maikemisetso a togamaano le letlhomeso la togamaano la (bosetšhaba) la naga mme ka jalo le tsentse dithulaganyo tsa lona tsa Galeshewe le Kgalagadi go tsamaelana le Lenaneo la Moporesidente wa Naga la Ntšhafatso ya Toropo.
Tsamaiso ya tirelo ya boitekanelo mo dintlheng tse pedi tse tsa mafelobogareng e ikaelela go fitlhelela ditlhokego tsa banni fa e setse go tsepama mo letlhomesong la bosetšhaba.
HIV/AIDS le Ditshwaetso tsa Thobalano tse di Fetelelang.
Bokana ka 11.2% (Patlisiso ya Pele ga pelegi ya 2000) ya bagolo mo porofenseng ya Kapa Bokone ga jaana ba tshwaeditswe mme maemo a a ka ya godimo. HIV ke bolwetse bo segolo bo tshwaetsang bašwa ba ba magareng ga bogolo ba dingwaga tse 19 - 29. Bašwa ba, ba swa ka AIDS pele ga letsatsi la matsalo a bona a bo35.
Kerafo fa tlase e bontsha tlhagelelo ya HIV go tswa 1997 go ya 2000 ya Porofense ya Kapa Bokone (Motswedi: Patlisiso ya Ngwaga ka HIV).
Khansele ya AIDS ya Porofense e ne ya kgakolwa ka di 19 Lwetse 2000 ka botsayakarolo bo bo tletseng go tswa kgwebong, basading, dingaka tsa setso le batsayakarolo ba bangwe botlhe jaaka go tlhalositswe, go ya ka dintlha tsa tshupelo tsa SANAC.
Re lebeletse pele go kgakola Dikhansele tsa AIDS ya Kgaolo mo bogareng ba 2001. Bontsi ba boratoropo ba jaanong ba tsere karolo ka botlalo mo maitekong a dikgaolo mo tshiamisong ya go kgakolwa ga Dikhansele tsa AIDS tsa Kgaolo.
Komiti e e bontsha tlholego e e tshekaganyang ya leroborobo la go netefatsa botsayakarolo ba mafapha otlhe mo letsholong le le kgatlhanong le HIV/AIDS Mafapha ka kologano a diragatsa ka iketlo mananeo a HIV/AIDS a a amanang le ditiro tse dikgolo tsa bona. Yuniti ya AIDS ya lefapha la boitekanelo e kokoanya komiti go kgabaganya lefapha. Maiteko a atoloseditswe kwa dikgaolong dingwe tsa rona, tse di atolositseng dikomiti tsa tsona go tsenyeletsa maphata a kwa ntle. Dikomiti tse, di tshameka karolo e e fa gare mo thulaganyong ya ditiro, matsholo, go tsenyelediwa Letsatsi la Lefatshe la AIDS (Banna ba ka dira pharologano) le le nnileng teng mo dikgaolong tsotlhe ka di 01 Sedimonthole.
Mafapha a Boitekanelo, Katlaatleloloago le Thuto a simolotse maiteko go diragatsa togamaano e e kopanetsweng kgatlhanong le HIV/AIDS. Komiti ya porofense e tlhomilwe go rulaganya le go tlhokomela lenaneo. Kgato ya ntlha ya lenaneo e simolola kwa De Aar mme e tla tsenngwa ka iketlo kwa dikgatong tse dingwe.
Lenaneo le la motheo mo sekolong le lebile dikelo tse dinnye le tse dikgolwane. Go katisiwa ga barutabana go setse go simolotse. Lenaneo ke maikarabelo a Lefapha la Thuto.
Khomišene ya Bašwa mmogo le Morulaganyi wa Bašwa wa yuniti ya AIDS ba simolotse maiteko a go bopa ditlhopha tsa setso, tse di diragaditseng thuto le tlhokomediso ya HIV/AIDS.
Batlhokomedi ba le 116 gotlhelele le bakatisi ba le 10 ba amogetse katiso. Bookelo ba Kimberley ka tshwaragano le Mekgatlho e e seng ya mmuso e tlamela tlhokomelo e e tlosang setlhabi. Tirego e mo mannong go tlhabolola mokgwa wa thomelo le sepalangwa kwa batho ba ba lwalelang loso ba ba tlhokang bolao. Matlotlo a bosetšhaba a emetswe go dirisa batlhokomedi ba mo mokgweng wa nakwana.
Bakhanselara ba tlaleletso ba le 54 le batho ba le 28 ba ne ba katisiwa mo tsamaisong ya teko ya ka pele.
Mafelo a le mabedi : Le le lengwe mo De A ar le le lengwe mo Kimberley a lemogilwe.
Tlhokomela le go rulaganya lenaneo go ya ka porofense.
Go neela kaedi ya togamaano ya mananeo.
Go tlhabolola kaelo ya tlhopho ya mafelo.
Go tlamela letlhomeso la tlhabololo e e siameng.
Go tlhabolola didirisiwa tsa kgobokanyo ya tshedimosetso, go tlhokomela le tshekatsheko.
Bo begela Tona le Motlatsa Mokaedi Kakaretso ka kgwedi ka tswelelopele.
Lefelo le ne la kgakolwa la Batho ba ba Tshelang (baPWA) ka HIV/AIDS. Lefelo le ikaelela go lebelela tlhokego, ya ba PWA ka bogotlhe. Komiti e e nang le batsayakarolo ba ba farologaneng e teng mme motsamaisi wa leruri o thapilwe ka Ferikgong.
Re tlhomile ditliliniki tsa mafelotiro. Badiri ba moepo ba le 28 ba ne ba katisiwa. Spoornet, De Beer le Telokom ke balekane ba tiro ba ba tsepameng.
Lefapha la Ditsela le Dipalangwa le tlhomile diboto tsa dipapatso go bapa le ditsela tse dikgolo tse di farologaneng. "Lenaneo le go Tshela ka Mogare" le ne la kgakolwa ka Motsheganong 2000 mo Namaqualand le metakopota e e dirilweng ke bagolo ba bašwa e a bonala mo porofenseng. Diphitlho le tsona di dirisitswe jaaka tšhono ya kgoeletso kgatlhanong le leroborobo.
Khonsotiamo ya Bašwa ba Kapa Bokone ya AIDS e e nang le bašwa go tswa dikerekeng, ditlhopha tsa setso le metshameko e ne ya bopiwa ka tirisanommogo le Khomišene ya Bašwa le yuniti ya AIDS.
Go tlhomamisa gore re fetile ka kwa ga tlhokomediso lefapha la boitekanelo le maloko a Khansele ya AIDS a ntse a tlaletswe ke dikopo go tsenela le go go neela puo kwa ditirelong tsa kereke le diphitlho tsa batswasetlhabelo ba AIDS.
Pampiri e le nngwe ya selegae e bontsha ribone e khibidu e e nang le nomoro ya molathuso ya AIDS letsatsi le letsatsi mahala. Diteisene tsa radio ya baagi tse tharo di rulagantse diphatlhana tsa lefapha go lebelela merero e e tshwenyang le go araba dipotso go tswa bareetsing ba ba letsang.
Taekeramo e sedimosa koketsego mo kelong ya tseno gare ya kalafo ka gotlhe ka 1% mo ngwageng wa 2000, mme ka jalo kgatelelo e bewa mo diDOT tse di Ikaegileng ka Baagi le lenaneo le le emelelanang le Diritibatsi dintsi . Ka 1997 dikelo tsa phodiso ya Mafatlha tsa porofense e ne e le 56.5% mme seno se oketsegile go ya go 62% ka nako ya ngwaga o o mo thadisong.
Kelo ya Phodiso ya TB ya Makgwafo ya Kgaolo: Go tshasa go go ntšhwa go go leng teng.
Dikgaolo tsotlhe tse tlhano di diragatsa ditshupelo tsa bosetšhaba tsa go tsamaisa TB mo maemong a kgaolo. Dikgaoto tse dikgolo mo tsamaisong ya TB di dirilwe sk. kelo ya phodiso e ntšhwa ya go tshasa e e leng teng ya kgaolo ya Kgalagadi e tokafetse ka 12%.
Kemelelano le Seritibatsi Sentsi (MDR) ke ditlamorago tsa go se tsamaisane ga batshwarwa ke TB le mekgwa ya kalafo ya tshimologo.
Lenaneo le le tsamaelana le dikaelo tsa bosetšhaba mme le na le morwalo wa kgetse wa balwetse ba le 129 ba ba kwadisitsweng ba MDR.
Mafelo a le mabedi a HIV/TB a a dirisanang a supilwe. Boto ya boemo ba TB/HIV e tlhomilwe mo Kgaolong ya Lower Orange. Batho ba le somaamabedi nne ba katisitswe mo dikarolong magareng ga HIV/AIDS le TB.
Kamano ya kagego le mekgatlho jaaka SANTA le TAOSA e tlhomilwe. Bogotlhe ba batshegetsi ba le 702 ba DOT ba katisitswe. Mo Kgaolong ya Lower Orange re na le batshegetsi ba le 425 ba DOT. Bokana ka R700 000 mo nakong ya dingwaga tse tharo bo ne jwa abelwa SANTA go tsamaisa ditirego tsa baagi mo go lebaganeng le TB.
Porofense e na le ditlamelo di le tharo tse di tlhomilweng; tse pedi tsa mmuso le e le nngwe ya poraefete. Babelegisi ba le 85 ba ne ba katisiwa mo go khanseleng pele le morago ga go ntsha mpa. Babelegisi ba ba tswetseng pele ba le 4 le batsamaisi ba le babedi ba ne ba katisiwa mo lenaneong la thuto le le phatlhaladitsweng la babelegisi ba ba tswetseng pele le saense ya loago kwa Bookelong jwa Mc Cord.
Mo maitekong a go fokotsa kelo ya dintsho tsa bomme mo porofenseng, ditlamelo le didirisiwa di a tlhabololwa. Go tlhomamisa go nna teng ga babelegisi ba ba rupileng mo karolong, tlaleletso ya babelegisi ba le 18 e a katisiwa mo bobelegising bo bo tsweletseng mo maitekong a a kopanetsweng magareng ga lefapha le Yunibesethi ya Foreisetata.
Dibakwa tse dikgolo tsa dintsho tsa bomme ka jalo ke go palelwa ga pelo/ khemo le letshogo.
Batho botlhe ba ba belegweng mo gare ga Motsheganong 1999 ba amogetse HIB, e e tsenyeleditsweng mo tlhabololong ya tlwaelo mo tshoutisong. BCG ya mo gare ga letlalo e diragadiwa mo dikgaolong tsotlhe. Porofense e na le kageletso ya tshoutiso ya 80%, nngwe e e kwa godimo mo nageng.
Kageletso ya tshoutiso (tshoutiso yotlhe) mo baneng ba bogolo ba dikgwedi tse 4 go ya go tse 23.
Tsamaiso e e Kopaneng ya malwetse a Bongwana e e diragadiwang kwa ditshiamelong tsotlhe tsa tlhokomelo ya malwetse otlhe tsa boitekanelo. Baoki ba le 30 ba malwetse a bana ba ne ba katisiwa mo lebakeng la tsamaiso.
Bookelo ba Letsatsi ba Galeshewe le Bookelo ba Kimberley di ne tsa tlhomamisiwa go nna tse di siametseng ngwana mme tsa bona maemo a bosetšhaba. Maokelo a tlaleletso a a siametseng ngwana a mabedi a emetse tshekatsheko ya kwa ntle.
Porofense ya Kapa Bokone e na le Bookelo bo le bongwe jwa Bolwetse ba tlhaloganyo; Bookelo ba West End mo Kimberley bo bo bopang karolo ya Mafaratlhatlha a Bookelo ba Kimberley. Bo na le malao a le 107 a 59 a ona a abetsweng balwetse ba ba lwalang tlhaloganyo e e bogale le go balwetse ba ba sa foleng ba le 48 ba ba nnang mo setheong nako e telele. Ka taolelo ya molaopeo wa boitekanelo ba tlhaloganyo malao a tla abelwa tlhokomelo e e bogale kwa maokelong a kgaolo.
Ditumalano di fitlheletswe le Bookelo ba Orania go neela balwetse ba naga manno. Balwetse ba le lesometlhano ba naga le balwetse ba le barataro ba tebelelo ba tla amogelwa ka kgwedi. Dipuisano go oketsa bonno ba malao jwa balwetse ba naga di tsweletse magareng ga Botsamaisi ba Boitekanelo jwa Kapa Bokone le Foreisetata.
Ditirelo tsa boitekanelo jwa tlhaloganyo di phatlaladitswe go ya dikgaolong. Mo nakong e e fetileng ditirelo tsa baagi tsa go fodisa bolwetse ba tlhaloganyo di ne di gorosiwa di tsepame. Mafelo a Boitekanelo a le 58 a mo tiregong ya go gorosa ditirelo tse di kopanetsweng tsa boitekanelo jwa tlhaloganyo mo porofenseng.
Sebakwa segolo sa manokonoko ke go bediwa. Leano la thibelo ya bosenyi le diragadiwa ke tsamaiso ya porofense jaaka leano la go ralala lefapha. Komiti e e thibelang bosenyi, le Pabalesego le Mogokaganyi jaaka lefapha, e amega mo tiregong e.
Tliliniki ya Boitekanelo jwa Tshupetsokgono ya ditiro: PHC ka mokgwa wa go alafa malwetsenyana a mannye ka badiri ba Bookelo jwa Kimberley ka se se tlhagisa motswedi wa tshedimosetso ya dipalopalo le thuta kanamo ya malwetse. Temogo le tsamaiso ya badiri. Go tlholwa pele ga go bewa mo lefelong ga badiri ba bašwa. Ditlhatlhobo tsa boitekanelo tsa dinako le tsa go tswa. Kalafi ya dikgobalo tse di bogale. Komiti ya boitekanelo ya tshupetsokgono ya ditiro/Maphelo. Maphelo a Setlhopha sa Dingaka a Tshupetsokgono: Ditlhatlhobo tsa Mafelotiro. Dithuno, dipatlisiso le tlhokomelo e e siameng.
Phatlalatso ya tshedimosetso: go thusa mo go matlhagolatsela le dikaelo tsa katiso MALEBANA LE boitekanelo le pabalesego. Go tlamela ka laeborari ya kalafo ya boitekanelo le pabalesego, ya melemo ya tshupetsokgono ditiro le ya boitekanelo le pabalesego ya tshupetsokgono ditiro kwa mekgatlhong yotlhe e e nang le kgatlhego.
Yuniti ya Thomelo - Puisano.
Satelaete OHU mo maokelong a dikgaolo.
Go tlhoma mananeo mo dikgaolong tsotlhe.
Go feleletsa go go atlegileng ga lenaneo la tlhokomelo e e feteletseng mo Botlhatswetsong jwa Bookelo jwa Kimberley.
Tshupa tiragatso : phokotsego e e bonalang mo kelong ya go se tle tirong.
Konosetso e e atlegileng ya lenaneo le go tlhokomela le tlhokomelo e e feteletseng mo Boapeelong jwa Bookelo jwa Kimberley.
Tshupa tiragatso : phokotsego mo palong ya dingongorego tsa mokwatla.
Tlhabololo ya Leano la Kgato e e Kotsi ya Dikhemikhale mo Bookelong jwa Marapo jwa Kimberley le Madirelo a Tshegetso.
Tshupo tiragatso : ga go dikotsi kana dikgobalo mo tirong.
Porojeke e, e gaufi le go konoselediwa setefekeiti sa M.B.O.
Baagi ba ba latelang ba ba lebeletsweng ke ba Postmastburg le mafelo a a ageleditsweng. Tirego e tsamaisiwa ke Yuniti jaaka go builwe fa tlase. Porojeke e ne ya simololwa ka thutano e e neng e tshwerwe mo Postmasburg ka Tlhakole 1999 koo bokana ka baemedi ba baagi ba le 30 ba neng ba itsisiwe ka tirego yotlhe ya pusetso le ditsamaiso tse di nepagetseng go latelwa.
Go ya ka Molao wa Kgodiso ya Phitlhelelo go Tshedimosetso, Motlhankedi wa Tshedimosetso o tlhomilwe/emiseditswe go tlhomamisa tsamaiso ya tirego ya phitlhelelo go tshedimosetso/direkoto. Mo tlaleletsong, Motlatsa Batlhankedi ba Tshedimosetso o tlhomilwe/ emiseditswe go thusa Motlhankedi wa Tshedimosetso ka tiro e.
Go ya ka Molao 2000, wa Phitlhelelo go Tshedimosetso, motho ofe o na le tshwanelo ya go kopa phitlhelelo ya tshedimosetso/direkoto tse di mo diatleng tsa Naga kana Mokgatlho wa Setšhaba. Gore o bone phitlhelelo kwa rekotong, motho o tshwanetse go tlatsa kopo ya foromo ya phitlhelelo ya tshedimosetso. Foromo e tshwaragantswe jaaka Tlhabololo B. Foromo e, e tshwanetse go romelwa kwa go MotlatsaMotlhankedi wa Tshedimosetso, kwa dintlheng tsa kgolagano tse di fa godimo.
MotlatsaMotlhankedi wa Tshedimosetso o tla tlhomamisa gore a motho yo o kopang tshedimosetso ke mokopi wa sebele kana nnyaya, k.g.r a tshedimosetso e ama fela motho yo o kopang tshedimosetso kana nnyaya.
Fale madi a duetswe, MotlatsaMotlhankedi wa Tshedimosetso o tla laela badiri ba ba maleba go ntsha rekoto(di) tse di amegang.
Fa rekoto e ntshitswe, MotlatsaMotlhankedi wa Tshedimosetso o tla thadisa lokwalo le go bapisa diteng tsa rekoto le mabaka a kgano, jaaka go tlhalositswe ke Molao. Ditsela tse pedi tsa yunifomo ya go faela di a gapelediwa mo mafapheng otlhe mo Botsamaising ba Porofense ba Kapa Bokone (NCPA). Kwalelano yotlhe malebana le kologano ya ditiro tsa Kantoro ya Tona e laolwa ke Kologano ya Ditiro ya go Faela e e rebotsweng, e e tshwanang e le esi kwa Kantorong ya Tona mme e sa dirisiwe gope mo mafapheng a mangwe mo NCPA. Difaele tsa batho tse di bulwang go ya ka ditsela tse tharo tse di bontshiwa mo Rejisetareng ya Difaele tse di Butsweng.
Direkoto tse dingwe di laolwa le go tsamaisiwa go ya ka Thulaganyo ya Taolo ya Direkoto, e e iseng e dumelelwe ke Diakhaefe tsa Porofense.
Go simolola ka 1994-2001, Lefapha ga le a ka la aroganya le go tsamaisa direkoto tsa lona go ya ka melawana ya diakhaefe mo ntlheng e. Direkoto tse, di tsweletse go faelwa gape go latela dithulaganyo tsa karoganyetso tse di dumeletsweng (dithulaganyo tsa go faela le Thulaganyo ya Taolo ya Direko). Se, ke tirego e e ka se keng ya diriwa ka nako e khutshwane e bile manyuale o, o supa fela direkoto tse di setseng di arogantswe go tloga ka Mopitlwe 1998. Ka direko tse di sa aroganngwang di faelwa gape, manyuale o, o tlile go tlhabololwa e bile dikhophi tsa ditlhabololo di tlile go gorosiwa kwa Khomišeneng ya Ditshwanelo tsa Botho ya Aforika Borwa gangwe le gape.
Direjisetara tsa butsweng ditšhelete tse di 2. Rejisetara ya dilepi tsa tsiboso Rejisetara ya Bogareng ntshitsweng 3.
Tlhokomelo le le ikaegileng ka Baagi.