– Dan die fakulteit, wat in die algemeen seker ’n visie het van hoe hulle dissiplines van nut is vir die mensdom en die planeet en selfs die metafisika (al is party van hulle opgeblase paddas wat in ’n klein dammetjie probeer kwaak soos seekoeie).
– Die mense wat in diens is van die universiteit – en ek verwys nie net na die gemaskerde “bestuurders” wat kaatjies van die baan wil wees met ondeursigtige mandate nie.
– Die staat, wat belas is met die beskerming van die belange van die bevolking (en in die huidige opset eintlik verswelg in die vraatsug en die deurmekaar ideologie van die party wat die staat bestuur oftewel kaal stroop asof dit ’n houvrou is).
– Maar op vervlegte wyses verteenwoordig dit ook die groter immateriële belange van die “onsigbares” – die geskiedenis van denke, die strewe na trots van ’n saambestaan-in-wording nou en hiér, maar ook die gedeelde lotsbestemming van almal op die planeet.
Want die gesanik oor taal is die oortjies van die seekoei. Hierdie gesprek is simptomaties van ’n veel ernstiger situasie: dat daar nie duidelikheid is oor die vitale interaksie tussen ál die geledinge van die Suid-Afrikaanse samelewing in hierdie land waar almal behoort, en almal saam verantwoordelik is vir ’n toekoms wat gedeel moet word nie. Dat die regerende party klaaglik misluk in die missie om iets positief te maak, vir ál die landsburgers, uit die konstruk “Suid-Afrika” wat op regverdigheid en menswaardigheid en skeppingsvermoë gebou moes word. Dat die persepsie geskep en aangeblaas is dit gaan om ’n antikoloniale of antineokoloniale proses. En ons vertel word dat “regmaak” beteken alles van waarde vir die mense, van uitnemendheid as voorbeeld, moet vernietig word om sodoende ’n ruimte vir regverdigheid te skep. Dat die aandag weggestuur word van die eerste en mees grondige en mees eksistensiële interaksie wat ’n instansie van hoër opleiding met haar omgewing – haar voedingsaarde – behoort te hê. Omdat dit onduidelik is waaraan ’n universiteit behoort te voldoen in hierdie kontinent. Omdat die politiek ambisieuses glo – miskien met goeie wil, miskien sinies, vir seker kortsigtig – dat hulle nuwe Afrikane kan wees, wêreldburgers – deur die plaaslike te ontken en prys te gee met ’n saambeweeg in die stuwing na gelykmaking tot die laagste gemene deler. En die aard van ons hibridisering daarmee verloën. Dat die studente “afgelei” word om te glo Afrikaans is die obstakel en groter probleme sal verdwyn in die aanvaarding van ’n algemene vervreemding se gepaardgaande wanvoorstelling van die aard en die uitdagings van die stryd. Dat studente weggehou word van die ontsluitende konfrontasie met werklike gelykheid en omvormingspotensiaal deur meertaligheid.
Dis waar, die studente staan (of dans) inderdaad voor gevestigde belange en enklawes van voorregte. Dis hulle wat daardie leierskorps van onbevoegde kaders wat die land gekaap en die mense mislei in die naam van bevryding, moet verjaag uit die salons en die saloons waar hulle in korrupsie versuip. Ideaal sou hulle ook die kommodifisering tot ’n markbepaalde besigheidsetiek van die inrigtings van onderrig en navorsing kan teëstaan. En dit alles in ’n verwarde wêreld waar ons stapvoets meemaak dat daar geen heldere ideologiese opsies uit die verwoesting is nie, op ’n planeet wat verslind word deur die gierigheid van die magtiges en die blinde oorlewingsdrang van vlugtelinge.
Om te redeneer dat dit nié die taak van ’n universiteit is om die voortsetting van ’n taal se skeppingsmoontlikhede en bruikbaarheid te verseker nie, is onsin. As hierdie besinning en besluitneming nie met volle bewuswees van die implikasie aan ’n universiteit gebeur waar daar, teoreties, ’n saamkom (amper sê ek “saamkoek”) van bevoegde en besorgde denkers en daders is nie, waar elders dan? As die kennisname en waterpas maak van die essensiële stene wat die kanse op ’n harmonieuse nasiebou moontlik maak, en die nodige opleiding om daardie taak aan te gee aan opkomende geslagte, nie aan instansies van hoër onderwys toevertrou word nie – aan wié dan? Sou dit hulle moet wees wat verstar is in ’n verlede en vasklou aan die buit van toe? Of aan dié wat ’n veer voel vir bevraagtekening, en verblind deur hulle eie magsug net ingestel is op roof en plunder “geheilig” as ’n stryd om regstelling? Dis mos lafhartig en selfvernietigend van die aard van ’n universiteit om nié die uitdaging tot moeilike denke en verfyning van skepping op te neem nie!
Mens hunker na die daarstelling van ’n universiteit hier in die hartland waar soveel akkulturasie plaasgevind het en die andersmaak van saambestaan nog moontlik is, waar ten spyte van die onsekerhede, maar ook met die moontlikhede wat dit bied, ’n revolusionêre en miskien selfs utopistiese humanisme vergestalt sou kon word.
(En dis juis Fanon wat ook geskryf het: “Die mens wat ’n taal beheers, beheers in resonansie die wêreld wat deur daardie taal verwoord en betrek word.” Of: “Die mens wat die taal bemeester, beheers in terugvoering die wêreld wat deur daardie taal uitgedruk en verantwoord word.”)