Nuuskommentaar: As die aarde kwaad wordDie skade in Amatrice, Italië. Foto: Massimo Percossi/ANSA via AP Die jongste reeks aardbewings in Italië wat byna 300 lewens geëis het, vestig opnuut die aandag op hierdie natuurverskynsel. Doemprofete laat van hulle hoor, maar kennis bied perspektief vanuit die antieke tye. Die mensdom self veroorsaak jaarliks meer sterftes en ander lyding as wat groot aardbewings periodiek aanrig. “Die aarde is kwaad,” het ’n inwoner aan ’n nuusagentskap gesê nadat die sentrale deel van Italië weer pas deur ’n sterk aardbewing getref is. Argeologiese opgrawings toon egter dat daar bykans nie ’n ou beskawing iewers ter wêreld was, wat nie die een of ander tyd ingrypend deur reuse-aardbewings geraak is nie. Vir die Italianers is aardbewings letterlik iets alledaags, en daar kom ongeveer 30 per dag iewers op die vasteland of op van die eilande voor. Dit is egter gewoonlik baie ligte aardbewings. Italië se aardbewings word deur ’n baie komplekse stel faktore veroorsaak. In hoofsaak is dit ’n geval van die Afrikaplaat wat teen die Europese plaat druk, en onder meer tot die ontstaan van die Alpe gelei het. Maar daar is ook die Adriatiese plaat wat aan die Afrikaplaat vas is, wat onder die Europese plaat inwoel. ’n Verskuiwingsvlak vertak uit die Middellandse See-verskuiwingsvlak en loop al langs Italië se ooskus tot in Switserland. Die jongste reeks aardbewings, asook ligter aardbewings in ander lande om die Adriatiese See en een in Switserland, kan rofweg hiermee in verband gebring word. Wetenskaplikes meen egter ook ’n stuk aardkors het afgebreek en begin sak, wat nou al ’n dekade of wat vir die aardbewings in sentraal-Italië verantwoordelik is. Van die inwoners maak ook daarop aanspraak dat die oppervlak elke dag ’n paar millimeter sak. In hierdie gebied het sedert 24 Augustus net minder as 300 mense gesterf. Latere, selfs sterker aardbewings, het gelukkig nie weer lewens geëis nie, maar wel mense beseer en huise en kerkgeboue ineen laat stort. Selfs in Rome, meer as 500 kilometer daarvandaan, het geboue krake opgedoen en mense het strate toe gestroom. Die Italiaanse regering het reeds beloof dat alle beskadigde geboue herstel sal word. Italië is egter onder druk van die Europese Unie om sy begrotingstekort te verminder, terwyl die skade nou miljarde euro’s beloop. Duisende mense is dakloos. Wêreldwyd het meer as 1 000 mense reeds vanjaar in aardbewings omgekom. Die meeste, 673, het in April in Ecuador omgekom toe die gebied deur ŉ skudding van 7,8 getref is. Die Italiaanse aardbewings het 298 lewens geëis, terwyl die 117 sterftes in Taiwan die derde meeste was. Ook Afrika het sterftes opgelewer met 23 mense wat dood is in ’n aardbewing van 5,9. Verskeie faktore bepaal of daar sterftes sal wees, soos die diepte van die aardbewing, of daar baie mense naby die episentrum woon, die gehalte van bouwerk en hoe voorbereid die mense is. Soms kan aardbewings baie lewens eis, veral wanneer dit ’n groot tsunami tot gevolg het. Tog is dit nodig dat perspektief behou word. Jaarliks sterf gemiddeld veel meer mense aan die hand van ander mense. Wêreldwyd word na raming byna ’n halfmiljoen mense per jaar vermoor. Padsterftes kan ongeveer drie keer meer wees. Oorloë eis talle lewens per jaar, en kort-kort is daar bewerings dat Sirië chemiese wapens inspan. Skole, en selfs hospitale, word gereeld gebombardeer. Vlugtelinge, onder wie ouerlose gesinne, ruk gereeld aan die harte van mense. ’n Bietjie perspektief, saam met argeologiese getuienis, behoort doemprofete wat vir elke aardbewing allerlei tekens daarin lees, die mond te snoer. Maar dit sal nie.