Hemelvaart is die fees van Jesus se "troonbestyging". Dieselfde Jesus wat op aarde gelewe het, aan die kruis gesterf, op die derde dag opgestaan het uit die dood, is nou "aan die regterhand van God die Vader" en regeer saam met die Hom oor die hele skepping. Die implikasie daarvan is dat God se heerskappy gekwalifiseer word as 'n heerskappy "op die wyse van Christus" en gekenmerk word deur weerlose liefde en 'n strewe na geregtigheid vir die "geringstes". In die lig hiervan moet daar gewaak word teen 'n triomfalistiese viering van Hemelvaart en behoort daar klem gelê te word op die feit dit die gekruisigde Here is wat saam met God regeer.
kom eerbied toe;
Hy is die Groot Koning
wat Hy liefhet.
(Mark 16:19–20; Hand 1:9–11)
Die verspreiding van die goeie nuus oor Jesus begin uiteraard in Jerusalem, die plek waar God Homself deur die eeue geopenbaar het. Let op hoe die fondasie van die kerk se werk verbind word aan 1) die lewe van Jesus, alles wat Hy gedoen en geleer het, 2) die lyding, sterwe en opstanding van Jesus, 3) die nuwe lewe van Jesus wat Hy met "baie onbetwisbare bewyse" aan hulle gedemonstreer het, 4) die belofte en gawe van die Heilige Gees waarsonder hulle die werk nie kan aanpak nie, 5) die beskrywing van die binnekring dissipels as apostels – dws gestuurdes, en 6) die verkiesing van 'n 12de apostel om simbolies die 12 stamme van Israel te verteenwoordig.
Let ook op dat hulle nou in huise begin bymekaarkom, die begin van die skuif van die teenwoordigheid van God nie net in die tempel nie, maar in elke huis waar Hy gedien word. Hoewel die eerste fase van hulle werk steeds gereeld by die tempel sal plaasvind, sal dit toenemend in huise wees regdeur die Romeinse ryk.
Dit is ook opmerklik dat vroue en mans saam bid, terwyl dit nie die gebruik in die Joodse sinagoges was nie. Soos Jesus uiteindelik die heidene deelmaak van Sy kerk, só doen Hy dit van die begin af met mans en vroue.
Die opdrag van Jesus aan die apostels om te wag (vir die gawe van die Heilige Gees), spreek 'n mens sterk aan. Natuurlik wag ons nie meer presies soos hulle op die uitstorting van die Heilige Gees nie. Ons het Hom as gelowiges immers ontvang en word daagliks deur Hom vervul. Maar dit beklemtoon ook die voortdurende ingesteldheid om nie op eie inisiatief en met eie insig die werk van die Here te probeer doen nie. Dit is juis wanneer ons stil genoeg raak en wag op die leiding van die Here dat ons begin raaksien waar Hy werk en Sy stem hoor om daarby betrokke te raak.
Dit tref ook besonderlik dat Sy broers hierdie keer by is en deelneem aan die eensgesinde gebed. Josef word nie genoem nie, wat waarskynlik beteken dat hy al dood is. Jakobus, die een broer van Jesus, sal in die loop van die verhaal 'n baie belangrike en ook leiers rol begin speel in die vroeë kerk.
Die verwysing na Judas is ietwat grusaam met die beskrywing van wat met hom gebeur het. Dit verskil ook van die prentjie wat Matteus skets (27:5 – opgehang). Augustinus het gereken dat albei beskrywings waar was, dat Judas hom opgehang het, en later op die grond geval en oopgebars het. Maar ons weet nie regtig wat presies daar gebeur het nie.
Die twee Psalms, Psalm 69 en 109, wat in vers 20 aangehaal word, verbind Jesus se lyding met dié van die Messias wat reeds lank tevore voorspel is. Hierdie aanhalings bevestig ook weereens dat wat ons in die voortgaande verhaal van Jesus sien, ook die Ou Testamentiese beloftes vervul. Dit bevestig die enorme betekenis van Jesus se voortgaande werk.
'n Mens kan ook sien dat die kerk van die begin af inval by God se reddingsplan wat die heidene gaan insluit, hoewel dit 'n rukkie vir die kerk sal duur voor die insluiting van die heidene met oorgawe omhels word.
Hierdie liturgie is vir 'n biduur, eerder as 'n volledige erediens.
Toetrede: Lied 429 of Flam 45 of VONKK 34
Lofsang: Lied 425 of F207
Lofsang: Lied 428 of Flam 170 of Vonkk 32
Slotsang Lied 427 of Flam 227 of VONKK 96
Lied 429 'Die Heer regeer, Hy't opgevaar" of
Flam 45 "Die Heel Beste Rede" (Kom ons staan voor die Heer en bely dat Hy regeer. Kom sien die Hemelkoning op Sy troon.) of
VONKK 34 O" Christus, Here Jesus"
(Uit: 2010. Handleiding vir die Erediens, Bybel-Media)
V: Genade en vrede van een Skepper-God
G: van alle sienlike en onsienlike dinge.
V: Genade en vrede van een Here, Jesus Christus, Lig uit Lig,
G: wat sit aan die regterhand van die Vader.
V: Genade en vrede van die Heilige Gees,
G: wat ons Here en Lewendmaker is.
(Op grond van Nicea uit: Wepener, Cas. 2011. Soos 'n blom na die son draai, Bybel-Media)
Lied 425 (v2: "Kyk die Heer het opgevaar") of
V: In alle plekke van konflik …
V: In die hart van elkeen wat terneergedruk is …
Lied 428 "Loof Christus, roem sy wonderdade" (v3: Hy hoor ons dank- en smeekgebede) of
Flam 170 "Here Open Ons Harte (Soos In Die Hemel)" of
RUBRIEK: Meditatief – Toetrede en Aanroeping
© 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Meditatief – Toetrede en Aanroeping / Gebed
F170. "Here Open Ons Harte (Soos In Die Hemel) (T144)"
(RUBRIEK: Flam – Lof) Teks en musiek: Piet Smit © 2000 MAR Gospel Music Publishers (Opgeneem op Nuwe Lied, vol 4)
en sy lof en eer besing.
2. … kniel voor die Vader in gebed tot Hom te nader
en Hom as Koning en Verlosser te bely.
Skriflesing: Handelinge 1:1-11
Carolyn Brown stel voor dat jy hierdie geleentheid gebruik om 'n oorsig te gee van Jesus se hele lewensverhaal. Jy kan moontlik prente gebruik van Jesus se geboorte, wonderwerke, preke, intog, kruisiging, leë graf en opstanding. Vertel dan die verhaal van die hemelvaart in jou eie woorde.
Jy kan ook verskillende kunstenaars se uitbeeldings van Jesus se hemelvaart wys voordat jy die skrifgedeelte lees (kyk bv. hier vir abstrakte beelde – doen moeite om ook abstrakte beelde te gebruik). Wys daarop dat almal se uitbeeldings verskil. Lees dan die verhaal uit die Bybel. Wys weer die kunswerke en reflekteer oor die ooreenkomste en verskille. Fokus op die misterie van Jesus se hemelvaart – niemand weet presies hoe dit gelyk het nie. Deel papier en kryte uit sodat elkeen hul eie uitbeelding van die gebeure kan maak.
Meer breedvoerige riglyne is hier beskikbaar.
Hierdie beginsel is deur Walter Mischel bewys in 'n eksperiment wat in 1970 met vierjariges gedoen is. Hy het 'n vierjarige alleen in 'n vertrek gelaat met 'n malvalekker ("marshmellow") en 'n klokkie. Indien die kleinding die klokkie lui, kom Walter dadelik terug, en die kind eet die malvalekker. Indien die kleinding kon wag dat Walter uit eie keuse terugkom, kry hy of sy 'n ekstra lekker.
Die kinders se verdere ontwikkeling is deur die navorser opgevolg. Diegene wat langer kon wag, het hoër punte op skool behaal. Hulle het toelating tot beter opvoedkundige inrigtings verkry, en het meer as volwassenes bereik. Die kinders wat die klokkie die gouste gelui het, het 'n hoër persentasie boelies opgelewer. Hulle is tien jaar later swakker deur ouers en onderwysers geëvalueer, en was teen ouderdom 32 meer geneig om dwelmverwante probleme te hê.
Gerig op die toekoms
Die eerste verse van Handelinge is swaar gelaai met intense betekenis. Dit boek open met indringende gesprek oor "tyd en omstandigheid" (7). In hierdie gesprekke val die klem op:
God wat in die "tyd en omstandigheid" aktief aan die werk is – onder andere deur Jesus liggaamlik in 'n nuwe lewe op te wek.
Die verantwoordelikheid van Jesus se dissipels in die tyd tot hulle beskikking, met die Gawe wat God hulle gee, en
Jesus wat opvaar na die hemel, met die belofte: Hy "… sal net so terugkom soos julle Hom na die hemel toe sien opgaan het" (11).
Met Jesus se hemelvaart, sê ons teks, is Jesus se dissipels se gesigte gedraai na die toekoms toe. Jesus sal weer kom. Dit is ons verwagting. Hierdie tyd van afwagting is egter nie leë tyd nie. Dis nie tyd om op jou hande te sit, jou bene te swaai, jou oë toe te druk en te sug nie. Die tyd van afwagting is gevul met aksie en betekenis. Die "tyd en omstandigheid" wat die Vader aan Jesus se dissipels gee, is 'n tyd om die goeie nuus van Jesus se koningskap deur getuienis te deel. Hierdie aksie geskied in vennootskap met God self, wat die dissipels krag gee deur die Heilige Gees oor hulle uit te giet.
Die lewende Here
Wie is die Jesus wat opvaar na die hemel? In die eerste verste van Handelinge, net soos in die slot van sy Evangelie, word Jesus as die lewende, opgestane Here bekendgestel. Dit is werklik Jesus wat opgestaan het. Hy het met sy dissipels ontmoet. Hy het 'n getransformeerde liggaam gehad wat werklik kon eet en praat, maar ook meer kon doen. Hy kon verskyn en verdwyn, ook deur geslote deure kom.
Vir ons mag dit klink of Jesus 'n gees was. Dis nie wat Lukas wou sê nie. Vir hom, en ander skrywers van die Nuwe Testament, was Jesus meer intens liggaam as 'n "gewone" liggaam, nie minder nie. Jesus se getransformeerde liggaam is die begin van God se nuwe skepping. In God se nuwe skepping, sê tekste soos Openbaring 21 en Efesiërs 1, kom hemel en aarde op 'n nuwe manier bymekaar. Jesus se opgestane liggaam is die begin hiervan. Dit is die begin van 'n hemelse werklikheid wat tuis is op God se aarde, en die begin van 'n getransformeerde skepping wat ten volle tuis is in God se omgewing (die hemelse).
Die rol van die Heilige Gees in die opgestane Jesus se bediening word ook sterk beklemtoon. Jesus gee bevele deur die Heilige Gees (2). Jesus roep Johannes die Doper in herinnering, wat ook Jesus met water gedoop het (5). In hierdie nuwe bedeling, die era van God se nuwe skepping, word Jesus se volgelinge in die Heilige Gees gedoop. Hierdie nuwe werk van God, deur die krag van die Gees, sal 'n nuwe realiteit in Jesus se volgelinge wees. Vanuit die Heilige Gees, die Gees van Christus, sal hulle die lewe en krag ontvang om Jesus te volg.
Jesus word in die Evangelies as Koning en Here aan ons bekend gestel. Handelinge neem hierdie verhaal van Jesus verder. Hy is die Koning en Here wat nou sy Heilige Gees oor die kerk uitgiet, en opdragte aan sy dissipels gee.
Jesus se hemelvaart is nie 'n blote "weggaan" nie. Regdeur Handelinge bly Jesus aktief. Op een vlak lyk die boek na die verhaal van die kerk. En dit mag lyk of Jesus weg is. Maar dit is ook 'n boek oor Jesus die Koning. Jesus is die hoofkarakter, wat op sleutelmomente as Akteur na vore tree. Deurgaans maak Jesus egter van mense gebruik. In hierdie opsig is Handelinge ook 'n uitnodiging aan ons om deel te neem aan God se aksie in die wêreld.
Jesus, die lewende Koning, vertel Handelinge, het in die loop van die veertig dae tussen sy opstanding en hemelvaart met sy dissipels oor die dinge van die koninkryk van God gepraat (3). Dit is wat konings doen.
Hieroor vind daar op 'n dag gesprek tussen Jesus en die dissipels plaas: "Here, is dit nou die tyd dat U die koninkryk vir Israel weer gaan oprig?" (6). Dis 'n logiese vraag, want Jesus se bediening was onder andere sterk gerig op die herstel van Israel. Die Jode se verwagting was dat God Israel sou herstel, sodat God se koninkryk oor die hele wêreld sou aanbreek, ook tot seën van die heidennasies.
In sy antwoord verduidelik die lewende Here dat sy kruisiging, opstanding en sy hemelvaart alles met die koninkryk van God te doen het. Maar die wyse waarop God se koninkryk kom, is ingrypend deur die kruis en leë graf geraak. God se regering word nie gevestig deurdat Israel weer bo uitkom en oor die nasies regeer nie. Dit kom deur die gehoorsaamheid van Jesus.
God se regering moet nou nuut verstaan word:
Dit is nie vir julle om die tyd en omstandigheid te weet wat die Vader in sy eie mag bepaal het nie. Maar julle sal krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor julle kom, en julle sal my getuies wees in Jerusalem sowel as in die hele Judea en in Samaria en tot in die uithoeke van die wêreld. (7-8)
Dis nie vir Jesus se dissipels beskore om die tydlyn waarvolgens God se koninkryk kom, te ken nie. Ons hoor egter die koninkryk kom deur die getuienis oor Jesus se werk wat wêreldwyd verkondig word.
Die teoloog NT Wright beklemtoon dat baie moderne Skrifuitleggers Jesus se antwoord misverstaan. Jesus is nié besig om te verduidelik dat die Jode verkeerdelik 'n aardse, politieke koninkryk verwag, en dat Jesus 'n geestelike, hemelse koninkryk verkondig nie. Jesus sê nié die aardse is onbelangrik, en dat die vraag eintlik is hoe die dissipels by Hom in die hemel kan gaan aansluit nie.
Nee, Jesus se boodskap is dat God se koninkryk alreeds in hierdie wêreld kom. Dit gebeur deur die werk van Jesus. Dit gebeur nie deur mense uit die wêreld weg te neem nie, maar deur hierdie wêreld te verander. Hierdie wêreld word onder die regering en die veranderende werklikheid van God se hemelse koningskap gebring.
God se regering sal eendag 'n volkome werklikheid wees, wanneer Jesus weer kom. Dan sal almal die knie voor Hom buig, en dat sy God se gesag en genesing 'n volkome werklikheid wees. Maar God se koningskap kom nou alreeds, in hierdie wêreld. Dit kom waar mense van Jesus hoor, en voor Jesus as koning en opperheerser buig.
God se regering kom in hierdie wêreld deur Jesus se dissipels wat sy medewerkers word:
Maar julle sal krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor julle kom, en julle sal my getuies wees in Jerusalem sowel as in die hele Judea en in Samaria en tot in die uithoeke van die wêreld. (8)
Ons is Jesus se getuies. Handelinge bedoel: In sy opstanding en hemelvaart word Jesus op die troon geplaas. Hy is Israel se Messias, maar ook Koning van die heelal. Hy is die Een voor Wie almal sal buig (Fil 2:10).
Dit is wat Jesus sê sy dissipels nou moet doen. "Julle vra oor die koninkryk. Julle vra wanneer dit sal gebeur? Wanneer sal Israel verheerlik word as God se volk wat al die ander volke tot die volle kennis van God bring, sodat hulle God kan aanbid? Wel, in 'n sekere sin het dit nou gebeur deur my dood en opstanding as verteenwoordiger van Israel. Maar ons wag nog op die dag dat God ten volle verheerlik sal word en sy koninkryk ten volle sal deurbreek. Ons leef nou tussen hierdie twee momente. En julle moet die tyd vul deur my koningskap oor die hele wêreld aan te kondig."
Die apostels se boodskap is dat Jesus alreeds koning is en op die troon geplaas is by sy hemelvaart, en dat mense Hom moet ken, liefhê en dien.
Die verhoogde Christus beloof sy volgelinge krag deur die Heilige Gees. Die woord krag is in Grieks dunamis, waarvan ons woord dinamiet afgelei is. Ons het hierdie krag nodig om weë aan te kondig waarop die wêreld Jesus as koning kan vind en eer.
Die agenda is duidelik: Jerusalem en dan Judea – die plek waar hulle hulle bevind en die omliggende gebied; daarna Samaria (die gehate ander wat regs langsaan gebly het), en dan ook die eindes van die aarde.
Die hele wêreld is die teater waarbinne Jesus se koningskap erkenning sal kry. Hierdie agenda speel hom uit in die boek Handelinge. Ons lees hoe die evangelie van Jerusalem deur Judea, Samaria en tot aan die eindes van die aarde versprei. Dit land selfs aan in die verre Rome, waar Paulus in boeie die evangelie verkondig en met die mense oor die koninkryk van God praat. Alles geskied deur die getuienis van getroue volgelinge, in die krag van die Heilige Gees.
Na hierdie intense gesprekke, word Jesus opgeneem na die hemel.
Wat het die dissipels hiervan verstaan?
Moderne mense is geneig om aan die dissipels as naïewe, onkundige mense te dink wat gedink het Jesus word 'n ruimtevaarder wat na 'n hoër verdieping in 'n drie-verdieping wêreld gaan. Dit is nie so nie. Teen die tyd van die Nuwe Testament was dit al eeue bekend dat die aarde 'n sfeer is. Lukas het geweet Jesus vaar nie verby die maan en sterre tot by God nie.
Die taal in ons teks is betekenisvol. Jesus is "opgeneem," 'n wolk het Hom "weggeneem." Opneem en wegneem in 'n wolk dui op die oorgang na God se ruimte of God se dimensie. 'n Wolk in die Bybel is dikwels die teken van God se teenwoordigheid. Hierdie wolk sal eendag weggeneem word wanneer Jesus weer kom en God se dimensie en ons s'n verenig word.
Hierdie woorde roep Daniël 7 in herinnering waar die Seun van die Mens op die wolke na God gebring word en dan alle mag en gesag ontvang. Hy kry veral mag oor al die magte van chaos wat verwoesting saai. Hierdie gesig pas presies in by Lukas se weergawe van die hemelvaart in Handelinge 1. Die Seun van die Mens, 'n titel wat Jesus vir Homself gebruik, wat aangeveg is deur die bose magte en die dood, oorwin en ontvang die heersersgesag oor alle dinge.
Die dissipels kon die hemelvaart dus eien vir die gelade oomblik was dit was. Hulle kon Jesus se koningskap sien vir die onherroeplike wending wat dit aan die wêreldgeskiedenis bring.
Handelinge 1 is 'n gelade teks, vol betekenis.
Ons ontvang hier die versekering dat Jesus die Here is, wat aan die regterhand van die Vader geplaas is.
Jesus is weg, maar dit beteken nie ons is alleen nie. Die Vader en Jesus skenk die Heilige Gees aan ons wat ons bekragtig tot diens. Jesus is by ons deur die Heilige Gees.
Flam 227 "Ons Sal Nou Gaan" (Toe Jesus opvaar na die hemel het Hy aan ons die taak gegee) of
VONKK 96 "Wees Bly En Loof Die Heer" (v2 Die Heer het opgevaar, sit aan Gods regterhand. Kyk, Hy regeer vandaar en hou sy kerk in stand)
Voorganger: Julle sal krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor julle kom, en julle sal getuies van die Here wees tot in die uithoeke van die wêreld.