WYSHEID AS DEUG | Attie se koffietafel.
← DIE DEUGSAME LEWE
Is alle sondes gelyk? →
Ons het egter ook gesê. ‘n Lewe wat goed geleef word, kan soms beteken dat dit nie altyd goed gaan nie en nie altyd goed voel nie.Indien Jesus ons volmaakte voorbeeld is, dan sien ons dat die goeie lewe wat Hy geleef het, nie altyd goed gegaan het nie – dit kos Hom sy lewe. Ons sien ook dat die goeie lewe wat Hy geleef het nie altyd goed gevoel het nie – dink maar aan die aand van sy kruisiging.
‘n Deugsame lewe is ‘n dus ‘n lewe wat goed geleef word. Daar is sewe deugde wat ons help om hierdie deugsame lewe te leef. Die sewe is: Liefde, geloof, hoop, wysheid, selfbeheersing, waagmoed en geregtigheid.
Liefde as deug was eerste aan die beurt.
Al die ander deugde bou eintlik op die deug van liefde.
Liefde as deug is om aktief daaraan te werk om deur alles in my lewe dit sigbaar te maak dat ek God meer liefhet as enige iets anders en my naaste soos myself. Die aand het ons vir die tieners geleer: “Love is not a feeling, it is an act of your will.”
Die volgende week was geloof aan die beurt.
Geloof as deug kan nie losgemaak word van dissipelskap nie. Geloof is om getrou, lojaal en betroubaar te wees teenoor die Een wat my geroep het om sy volgelinge te wees – Jesus Christus.
Geloof is ‘n leefstyl waarin ek altyd weer kies om God en ander lief te hê.
Verlede week het ons oor hoop gedink. Ek moes hoop ook vir myself verstaanbaar maak.
Ek sien hoop as die seker wete dat ek aan God behoort. In die Bybel en in die lewe van Jesus Christus ontdek ek wie die Een is aan wie ek behoort.
Ek leef met die sekerheid dat ek deel is van alles wat Hy gedoen het, besig is om te doen en nog gaan doen. Hoop gee my moed om vandag ‘n goeie lewe te leef. Al gaan dit nie altyd goed nie en al voel dit nie altyd goed nie. Hoop is om te weet dat ek aan God behoort en hierdie hoop spoor my aan om as volgeling van die Here Jesus, die Seun van God, altyd weer te kies om lief te hê.
Nou is daar vier deugde oor. Wysheid, selfbeheersing, waagmoed en geregtigheid. As liefde die een deug is waarop al die ander deugde voortbou, dan is wysheid die deug wat ons in staat stel om keuse te maak en besluite te neem waarin al die ander deugde sigbaar word. As ons nie oor wysheid dink as praktiese wysheid nie, dan is ons nie met Bybelse wysheid besig nie.
Ek het die eerste Sondag ook vertel dat ek “To Kill a Mockingbird” gelees het. In die boek is Atticus die toonbeeld van wysheid. Atticus en sy twee kinders Scout en Jem, woon in die dorpie Maycomb. Kom ek stel dit so: Die dorpie Maycomb het ‘n bepaalde siekte gehad. Ter wille van die oefening wil ek dit die Maycomb sindroom noem. Hoe lyk Maycomb sindroom? Maycomb sindroom is die vrees om die dinge te verander waarmee ek groot geword het. Maycomb sindroom is die gevolg van vooropgestelde idees oor ander mense. In die geval van Maycomb het die vooropgestelde idees te make gehad met die swart mense wat net buite die dorpie Maycomb gewoon het.
Atticus se wysheid stel hom in staat om twee dinge te doen. Eerstens stel dit hom in staat om die regte ding te doen, selfs al sou dit beteken dat dit nie met hom en sy gesin goed sal gaan nie en selfs al sou dit beteken dat dit nie altyd goed sal voel nie. Atticus kies om die swart man wat van verkragting aangekla in die hof te verdedig. Tweedens, is dit juis Atticus se wysheid wat Scout en Jem red dat hulle nie slagoffers van die Maycomb sindroom word nie. Scout en Jem word groot sonder vooroordeel en met aanvaarding, respek en openheid om te verander. Atticus was dwarsdeur die boek die toonbeeld van praktiese wysheid.
Wysheid is meer as enige iets anders praktiese wysheid. Ek en jy gebruik wysheid om die regte en goeie besluite te neem. Besluite wat uitdrukking gee aan geloof, hoop, liefde, selfbeheersing, waagmoed en geregtigheid.
In Ef 5:15 word twee verskillende leefwêrelde teenoor mekaar gestel. Die een leefwêreld is die leefwêreld van die onverstandige of onwyse. Die tweede leefwêreld is die leefwêreld van die verstandige of die wyse. “Wees baie versigtig hoe julle lewe: nie soos onverstandige mense nie, maar soos verstandiges.” (Ef 5:15)
Die onverstandige leefwêreld.
Die lewe van die onverstandige mense word dan in hierdie gedeelte met verskillende woorde beskryf. Die onverstandige lewe gaan gepaard met
onwaarhede wat mense mislei (vers 6);
duisternis (vers 8);
vrugtelose praktyke van die duisternis (vers 10);
ongehoorsaam en in die geheim (vers 12);
oddelose tyd (vers 16);
te buite gaan aan drank (vers 18)
losbandigheid (vers 18).
Hierdie is ons leefwêreld. Ons weet almal wat met elkeen van hierdie dinge bedoel word. In hierdie leefwêreld moet ons verstandig, met wysheid lewe.
Die verstandige lewe laat ons in hierdie leefwêreld anders lewe. In hierdie wêreld word ons geroep om die goeie lewe te leef. Net soos die mense van Maycomb is ons denke en ons oortuigings en ons optrede gevorm deur die wêreld waarin ons leef en die wêreld waarin ons groot geword. Dit is baie moeilik om keuses te maak en besluite te neem wat ons sal vrymaak van die “onverstandige sindroom” van ons tyd.
Die verstandige leefwêreld.
Efesiërs 5 beskryf hierdie verstandige leefwêreld ook:
“in die Here” (vers 8);
“in die lig” (vers 8);
“alles wat goed en reg en waar is” (vers 9);
“wat vir die Here aanneemlik is” (vers 10);
“baie versigtig” (vers 15);
“maak die beste gebruik van elke geleentheid” (vers 16);
“probeer te wete kom wat die Here wil dat julle moet doen” (vers 17);
“laat die Gees julle vervul” (Vers 18);
“sing onder mekaar psalms, lofgesange en ander geestelike liedere, sing met julle hele hart tot eer van die Here.” (vers 18);
“Dank God die Vader altyd oor alles in die Naam van ons Here Jesus Christus.” (Vers 20).
Die verstandige leefwêreld breek in in die onverstandige leefwêreld waar ons ook leef. Die koninkryk van God is hier.
Ek vra myself af: As ek nou na hierdie verstandige of wyse lewe kyk soos dit hier in Efesiërs 5 beskryf word, wat leer ek?
Die eerste ding wat ek raaksien is: Die lewe van praktiese wysheid is nie ‘n lewe met duidelik antwoorde nie!
Drie keer in hierdie paar verse is daar die sinspeling dat praktiese wysheid nie met klaar geformuleerde antwoorde werk nie. In vers 10 staan daar: “Vra julle voortdurend af of iets vir die Here aanneemlik is…” (Ef 5:10) In vers 15 staan daar: “Wees baie versigtig hoe julle lewe…” (Ef 5:15) Later in vers 17 weer: “… probeer te wete kom wat die Here wil dat julle moet doen.” (Ef 5:17).
Woorde soos “voortdurend”, “versigtig” en “probeer” laat mens besef dat nie twee situasies dieselfde is nie. Wat meer is, al drie hierdie woorde het die risiko dat die wyse persoon dalk by die verkeerde antwoord kan uitkom. As ek terugkyk op my lewe, dan sien ek: Hier het ek sonder twyfel nie met wysheid opgetree en met wysheid besluite geneem nie.
Praktiese, Bybelse wysheid is om voortdurend op soek te wees na die regte antwoord vir die situasie waarin ek nou is. Gister se antwoord is nie reg vir vandag nie. Gister se antwoorde maak dat ek met vooropgestelde idees na situasies kyk. Vandag se antwoord is nie reg vir more nie. Elke dag en tyd en situasie vra nuwe praktiese wysheid. Voortdurend en versigtig vra ons na die wil van die Here.
Ek sien ‘n tweede baie belangrike ding hier: Praktiese wysheid is nie iets wat ek op my eie leer nie.
Nie een keer in hierdie 15 verse word daar na ‘n persoon in die enkelvoud verwys nie. Hier word deurlopend gepraat van “julle”. Nou sou mens dalk vra: Wie is die julle? Ons moet die teks self vra. In Ef 1:1 staan daar:
“Aan almal in Efese wat aan God behoort en in Christus Jesus glo.” Die julle is almal wat aan God behoort en in Christus Jesus glo.
Praktiese Bybelse wysheid is iets wat ek in gemeenskap met ander mense wat aan God behoort en in Christus Jesus glo, leer. In vers 19 kom dit ook weer na vore: “… sing onder mekaar psalms…” (Ef 5:19). Bybelse wysheid kom deur ‘n gemeenskaplike saamleef met mekaar en met God en met God se Woord onder die leiding van die Heilige Gees waarmee ons vervul is (Ef 5:18).
Praktiese Bybelse wysheid kom deur die gemeenskaplike en gesamentlike aksie van mense wat aan God behoort en in Christus Jesus glo. My eie insig en verstaan en antwoord moet altyd getoets word in die gemeenskap van gelowiges. Hierdie toets moet gepaard gaan met openheid om oortuig te word. My insig en verstaan is altyd voorlopig. Ek leef met die openheid om te ontdek dat ek dalk anders moet dink.
Hier is ‘n derde saak hier: Wysheid is die praktiese vaardigheid om God se wil te leef.
Vers 17 stel dit duidelik: “… probeer te wete kom wat die Here wil dat julle moet doen.” (Ef 5:17) Die woordjie probeer maak dit duidelik dat dit nie maklik gaan wees nie. Selfs dat ek die risiko loop om by die verkeerde antwoord of keuse of besluit gaan uitkom. Maar, ons moet probeer te wete kom wat ons moet doen. Hoe leef ek my liefde vir God en my naaste hier en nou uit?
God se wil is ingewikkeld. Daarom is wysheid nie duidelik en maklike antwoorde nie. Daarom is wysheid nie iets wat ek op my eie kan doen nie. Die punt is: Dit is een ding om God se wil te ken en ‘n ander ding om te weet wat vra God se wil nou in hierdie situasie van my. Kom ons kyk maar net na die boek Efesiërs.
In Efesiërs 1:9 staan daar:
“Hy het kragtens sy besluit en voorneme die geheimenis van sy wil aan ons bekend gemaak…: (Ef 1:9).
Eerstens is God se wil ‘n geheimenis. Maar tweedens het Hy dit aan ons bekend gemaak. In Efesiërs 1:10 staan dan hierdie woorde: “Sy bedoeling….” en onder bedoeling verstaan mens tog nou maar wil – dit waarna vers 9 verwys. Dit is God se wil wat voorheen ‘n geheimenis was, wat hier ter sprake is.
“Sy bedoeling was om alles wat op die aarde is, onder een hoof te verenig, naamlik onder Christus.” (Ef 1:10)
Hierdie is God se wil: Om alles onder een hoof te verenig, naamlik Christus.
In sy wonderlike onbeperkte wysheid het God vir die kerk ‘n plek gegee in sy groot plan. In Ef 3:10 word die plek en rol van die kerk soos volg beskryf:
“Maar nou het God die ryke verskeidenheid van sy wysheid deur die kerk bekend laat word…” (Ef 3:10).
Deur die kerk maak God sy ingewikkelde, gekompliseerde wysheid bekend. Met ander woorde: Die kerk weerspieël die wysheid van God.
Maar, die kerk bestaan uit mense, individue. ‘n Kerk of gemeente is ‘n groep individue wat aan God behoort en in Christus Jesus glo (Ef 1:1). Hoe pas die individue, die mense hierby in. Nou kan ons Efesiërs 2:10 lees:
“God het ons gemaak wat ons nou is: in Christus Jesus het Hy ons geskep om ons lewe te wy aan die goeie dade waarvoor Hy ons bestem het.” (Ef 2:10)
Kan ek dit so saamvat:
God het ‘n plan met die wêreld: Alles onder een hoof naamlik Christus.
Die kerk het ‘n rol in God se plan: Maak God se geheimenisvolle wysheid bekend.
Die gelowige het ‘n roeping en ‘n taak: Wy jou lewe aan die goeie dade.
Wysheid word dan om prakties in elke situasie te weet wat om te doen sodat ek as deel van die kerk, die liggaam van Christus God se wysheid kan ten toon stel as togewyde volgeling van Jesus Christus.
Maar dit maak dit nog steeds nie maklik nie. Wat is God se wil wanneer ons in Suid Afrika gekonfronteer word met geweld, misdaad, korrupsie, die grondkwessie? Die antwoord is nie so maklik nie. Wysheid is die praktiese vaardigheid om God se wil te leef. Dan sê mens: Ek sal maar probeer. Ek weet nie of ek reg is nie.
Dalk kan mens nog neutraal staan en dit vir ander mense los om oor die groot probleme te dink en te wonder. Maar, in ons persoonlike lewens het ons dikwels praktiese wysheid nodig.
Wat maak ‘n ouer as die kinders kom en sê: Ons huwelik werk nie. Ons gaan skei.
Wat maak ouers en die res van die gesin as een van die kinders na vore kom en sê: “Ek is homoseksueel.”
Wat maak ouers en die res van die gesin as die skool bel en sê: “Jou kind is met dwelms betrap.”
Wat maak ek as my beste vriend of vriendin vir my sê: Ek is homoseksueel; ek gaan skei; ek is aan dwelms verslaaf; ek wil nie meer leef nie; ek is in ‘n verhouding waar ek nie moet wees nie; ek het my werk verloor; ek glo nie meer nie.
Hier is nie klaar geformuleerde antwoorde op al hierdie moontlike situasies nie. In elke situasie moet ek probeer uitvind wat God wil hê dat ek moet doen.
Daarom is my laaste waarneming oor wysheid in Ef 5 so belangrik. Ons het nou reeds gesê:
Wysheid is nie duidelik geformuleerde antwoorde vir elke situasie nie. Wysheid is om met elke situasie weer met nuwe vrae soekend te worstel.
Wysheid is nie iets wat ek op my eie kan bekom nie. Ek het die gemeente, die gemeenskap van gelowiges nodig om God se wysheid te bekom.
Wysheid is die praktiese uitleef van God se wil in verskillende en uiteenlopende situasies.
Laastens: Wysheid kan nie sonder ‘n verhouding met God nie.
In Ef 5:18-20 kom hierdie verhouding met God na vore. “… laat die Gees julle vervul, en sing onder mekaar psalms, lofgesange en ander geestelike liedere; sing met julle hele hart tot eer van die Here.” (Ef 5:18-20)
So lyk die verhouding met God volgens Ef 5:18-20:
‘n Geesvervulde lewe.
‘n Lewe van lof en aanbidding saam met ander wat aan God behoort en in Christus Jesus glo.
‘n Lewe vol eer vir God.
‘n Lewe van dankbaarheid oor alles.
Hierdie lewe kan nie in kompartemente gedeel word nie.Mens kan nie geesvervul wees en nie deel wees van ‘n geloofsgemeenskap nie; jy kan nie deel wees van ‘n geloofsgemeenskap sonder dat die Gees in jou woon en werk nie; jy kan nie lof en aanbidding doen as die Gees nie in jou hart vir jou dit gee nie en jy kan ook nie vir alles dankbaar wees op jou eie sonder die Gees en as jy nie werklik aanbiddend voor God lewe nie.
In hierdie verhouding met God word ek gevorm. Ek word gevorm deur die Gees; ek word gevorm deur die Woord; ek word gevorm deur my medegelowiges. So groei ek sodat ek hoe langer hoe meer die beeld van Christus vertoon en die praktiese wysheid ontwikkel om in elke situasie weer te vra: Wat wil die Here hê moet ek nou doen?
In die boek “To Kill a Mockingbird” is Atticus die toonbeeld van praktiese wysheid. Maar Atticus is nie alleen nie. Hy het ook die plaaslike polisieman Heck Tate, die huishoudster Calpurnia en hierdie een vrou in die dorp Maudie Atkinson. Atticus se wysheid word gevorm in gemeenskap met ander. Maar dalk belangrikste van alles is sy besluit om Tom Robinson te verdedig. Hy verduidelik dit so aan Scout:
“This case, Tom Robinson’s case goes to the essence of a man’s conscience – Scout, I could not go to church and worship God if I didn’t try to help that man.”
Bybelse wysheid vorm meeste van alles dalk ons gewete sodat ons nie met onsself as mense wat God aanbid kan saamleef as ons nie ‘n keuse maak om God se liefde te leef nie.
7 responses to “WYSHEID AS DEUG”
Augustus 27, 2018 om 08:58
Goeiedag Attie, genade, dankie vir hierdie stuk ek kan nie nou aandag gee, as dinge rustig is gaan ek mooi deur dit gaan. Dit is so ‘n goeie boom dra goeie vrugte. ⚜
Augustus 28, 2018 om 10:22
GOD wat gesê het: “Laat daar Lig skyn uit die duisternis”, het ook in ons harte ‘n Lig laat skyn om ons te verlig met die Kennis van die Heerlikheid van GOD, wat van Jesus Christus uitstraal – 1 Kor. 4:6
Augustus 28, 2018 om 13:21
Wysheid as deug word gevorm in gemeenskap met gelowiges, onder die leiding van die Heilige Gees en in die teenwoordigheid van die drie-enige God.
Augustus 28, 2018 om 11:34
Goeie skrywe Attie.Om met wysheid op te tree is nie altyd maklik nie.Party mense het wel die Geestelike gawe van wyse raad ontvang,soos die Gees gawes gee soos Hy wil.Ons almal het wel oneindige wysheid tot ons beskikking in die boek Spreuke van Salomo.
Ek wil net ‘n vraag vra.Is liefde en selfbeheersing as deug in die skrywe,dieselfde bedoeling as nommer 1 en 9 onderskeidelik van die Vrug van die Gees?
Augustus 28, 2018 om 13:25
Wysheid, is nie klaar geformuleerde antwoorde nie. Wat vir een persoon in ‘n sekere situasie wyse optrede was, is nie noodwendig vir die volgende persoon wyse raad nie. As ek Ef 5 reg verstaan dan groei mens ook in wysheid en moet ons individueel en gesamentlik op soek wees na wat God se wil vir ‘n bepaalde situasie is deur onsself af te vra of iets vir die Here aanneemlik is. Ek sien geen rede waarom dit nie dielfde as die vrug van die Gees kan wees nie, net so lank ons verstaan dat nie een ‘n statiese begrip is nie, maar eerder dinamies is wat vooritdurend groei en ontwikkel.
September 8, 2018 om 16:17
God se Lewendige Woord is Sy Lewendige Lig wat vir ons die kennis en insig gee van hoe Hy wil hê ons moet lewe. Die Kerk is ‘n bymekaar kom plek waar ons God aanbid en lofprys. As die Oog reg is sal die hele liggaam verlig wees. God gebruik beeldspraak omdat Sy vlak van kommunikasis hoog is. ‘n Goeie begryper het ‘n halwe Woord nodig. God openbaar Sy geheim aan die wie Hy wil. Dit is nie vir almal beskore. Sy kinders is uitgesoek, spesiaal. Ons weet net gedeeltelik hoe als inmekaar gaan val maar eendag sal ons alles weet omdat ons volmaak sal wees soos Hy. Ons is so stadig soos skilpaaie. Ons doen, denke en late is ver agter. Ons is net ‘n druppeltjie. Tog is ons die Orion van Sy stepping. Hy weet als van als in die hele heelal. Dit is enorm. Am wat Hy van ons verwag is om Sy Woord op te neem, in te neem. Bid en vra vir genade. Hou vas aan die Tien Gebooie. 🕊
September 8, 2018 om 16:31
Ons is die Kroon van Sy Skepping!