Saturnus is die sesde planeet van die Son af. Dit is 'n gasreus en die tweede grootste planeet in die sonnestelsel ná Jupiter. Die planeet is vernoem na die Romeinse god Saturnus en sy simbool is 'n ligatuur van die Griekse letters kappa-rho, vir Saturnus se Griekse naam Cronus.
Saturnus het 'n kenmerkende ringstelsel wat hoofsaaklik bestaan uit ysdeeltjies, klipperige afval en stof. Die planeet het 82 mane, waarvan Titaan die grootste is.
Saturnus se buitenste atmosfeer bestaan uit 93,2% molekulêre waterstof en 6,7% helium. Spore van ammoniak, asetileen, etaan en metaan is ook bespeur. Die boonste wolke bestaan uit ammoniakkristalle, terwyl dit lyk of die laer wolke uit ammoniumhidrosulfied (NH4) of water bestaan.
Die noordpool se heksagoniese wolkpatroon, deur Voyager 1 ontdek en in 2006 deur Cassini bevestig.
Saturnus se atmosfeer het 'n kenmerkende ringpatroon wat sterk aan Jupiter s'n herinner, maar Saturnus se ringe is vaer en baie wyer naby aan die ewenaar. Die planeet se winde is van die vinnigste in die sonnestelsel. Voyager se data dui op oostewinde met 'n maksimum spoed van 500 m/s. Saturnus se delikater wolkpatrone is nie waargeneem tot met Voyager se besoek nie. Sedertdien het tegnologie egter so gevorder dat daar tans normale waarnemings van die Aarde af gemaak kan word.
Saturnus se redelik eentonige atmosfeer vertoon soms langdurige ovale en ander verskynsels wat algemeen op Jupiter is. In 1990 het die Hubble-ruimteteleskoop 'n enorme wit wolk naby Saturnus se ewenaar waargeneem wat nie daar was met Voyager se besoeke nie en in 1994 is 'n ander, kleiner storm waargeneem. Die 1990-storm was 'n voorbeeld van 'n Groot Wit Vlek, 'n unieke, maar kort gebeurtenis wat ongeveer elke 30 jaar op Saturnus voorkom. Vorige vlekke is in 1876, 1903, 1933, 1960 en 1990 waargeneem: die 1933-storm is die bekendste. As die storm aanhou om dié patroon te volg behoort die volgende vlek omstreeks 2020 te verskyn.
'n Skynbaar permanente heksagoniese golfpatroon in die atmosfeer om die noordelike poolmaalstroom by ongeveer 78°N is vir die eerste keer in die Voyager-beelde waargeneem en deur Cassini bevestig. Beelde van die Hubble-ruimteteleskoop dui op die teenwoordigheid van 'n straalstroom aan, maar geen sterk suidelike poolmaalstroom of enige heksagoniese golfpatroon nie. NASA het egter in November 2006 gerapporteer dat die Cassini-ruimtetuig 'n "orkaanagtige" storm by die suidpool waargeneem het wat 'n duidelik gedefinieerde oog in die wolke gehad het. Die waarneming is van belang omdat sulke oë in stormwolke nog op geen ander planeet behalwe die Aarde waargeneem is nie. (Die Galileo-ruimtetuig het geen oog in Jupiter se Groot Rooi Vlek kon waarneem nie.)
Terwyl die Cassini-ruimtetuig Saturnus in 2004 genader het, het dit 'n geringe versnelling in die radio-rotasieperiode van Saturnus waargeneem; die nuwe tydsduur was 10 uur, 45 minute en 45 sekonds (± 36 sekondes). Die oorsaak van die versnelling is onbekend, alhoewel gespekuleer word dat dit as gevolg van die beweging van die radiobron na 'n ander breedtegraad binne-in Saturnus kan wees.
Hierdie ringe is in 1610 die eerste keer waargeneem deur Galileo Galilei met sy teleskoop, maar hy kon hulle nie as sodanig identifiseer nie. Hy het aan die Hertog van Toskane geskryf: "Die planeet Saturnus is nie alleen nie, maar bestaan uit drie, wat amper aan mekaar raak, maar nooit beweeg of uit verhouding gaan nie. Hulle is in 'n lyn parallel met die diereriem geleë en die middelste een (Saturnus self) is sowat drie keer die grootte van sy planete [die ringe]." Hy het ook daarna verwys as Saturnus se "ore". In 1612, as gevolg van die rotasie van die planeet en sy ringe was die vlak ringe reguit na die Aarde gedraai en het dit gelyk asof hulle verdwyn het. In 1613 het hulle weer verskyn, tot die konsternasie van Galilei.
In 1655 was Christiaan Huygens die eerste persoon wat voorgestel het dat Saturnus deur 'n ring omring word. Deur middel van 'n teleskoop wat meer gevorderd as Galilei s'n was, het Huygens die planeet bestudeer en waargeneem: "Dit [Saturnus] is omring deur 'n dun, plat ring wat niks aanraak nie en 'n neiging na die elliptiese het."
In 1859 het James Clerk Maxwell gedemonstreer dat die ringe nie solied kan wees nie, anders sou hulle onstabiel word en breek. Hy het voorgestel die ringe is uit kleiner deeltjies saamgestel wat saam om Saturnus wentel. Maxwell se teorie is in 1895 korrek bewys deur die spektroskopiese bestudering van die ringe deur James Keeler van die Lick-sterrewag in Kalifornië.
Data van die Cassini-ruimtetuig het aangedui Saturnus se ringe het hulle eie atmosfeer, onafhanklik van die planeet s'n. Die ringe se atmosfeer bestaan uit molekulêre suurstofgas (O2) wat ontstaan wanneer die ultravioletstrale van die Son met die waterys in die ringe reageer. Chemiese reaksies tussen die watermolekulefragmente en verdere ultravioletstimulasie skep en stel onder andere O2 vry. Volgens modelle van hierdie atmosfeer is H2 ook teenwoordig. Die O2- en H2-atmosfeer is egter so dun verspreid dat dit ongeveer een atoom dik sou wees as die hele atmosfeer op 'n manier op die ringe gekondenseer word. Die ringe het ook 'n dun verspreide OH (hidroksied)-atmosfeer. Soos in die geval van die O2 onstsaan hierdie atmosfeer deur die disintegrasie van watermolekules, maar in dié geval word die disintegrasie veroorsaak deur energieke ione wat bots teen watermolekules wat deur Saturnus se maan Enkelados uitgewerp word. Alhoewel hierdie atmosfeer so dun verspreid is, is dit van naby die Aarde af deur die Hubble-ruimteteleskoop ontdek.
Saturnus se helderheidspatrone is ingewikkeld. Die grootste deel van die variasies is vanweë die veranderende aspekte van die ringe – dit wil sê hul posisie ten opsigte van die Aarde. Daar is twee helderheidsiklusse per omwenteling. Daar moet egter ook rekening gehou word met die planeet se eksentrisiteit wat sy wentelbaan betref – dit beteken hy kry nie altyd dieselfde hoeveelheid lig van die Son af nie en weerkaats dus nie altyd dieselfde hoeveelheid nie.
Saturnus het 'n groot aantal mane. Dit is nie bekend presies hoeveel daar is nie, aangesien die wentelende stukke ys in Saturnus se ringe tegnies gesproke almal mane is en dit is moeilik om te onderskei tussen 'n groot ysdeeltjie en 'n klein maan. Teen 2019 is 82 mane reeds geïdentifiseer, saam met drie onbevestigde mane wat miskien net groot klonte in die ringe is. Baie van die mane is uiters klein: Van die 82 het 30 'n deursnee van minder as 10 km en nog 13 'n deursnee van minder as 50 km. Slegs sewe van die mane was groot genoeg om deur hul swaartekrag rond gedruk te word. Hulle word in die tabel hieronder met die Aarde se Maan vergelyk. Die noemenswaardigste maan is Titaan, aangesien hy die enigste maan in die Sonnestelsel is met 'n digte atmosfeer.
Saturnus is vir die eerste keer in September 1979 besoek, deur Pioneer 11. Dit het binne 20 000 km van die planeet se boonste wolke verbygevlieg en laeresolusiebeelde van die planeet en sommige van sy mane geneem. Hierdie beelde was egter nie goed genoeg om enige oppervlakeienskappe te kon waarneem nie. Die ruimtetuig het ook die ringe bestudeer; tussen die ontdekkings was die dun F-ring en die feit dat die donker gapings tussen die ringe helder vertoon wanneer dit in die rigting van die son gesien word, met ander woorde, hulle het nie 'n gebrek aan materie nie. Pioneer 11 het ook Titaan se temperatuur gemeet.
Op 10 Maart 2007 het NASA gerapporteer dat die Cassini-ruimtetuig bewyse van vloeibare waterreservoirs gevind het wat in geisers op Saturnus se maan Enkelados uitbars.
Op 20 September 2006 het die Cassini-ruimtetuig 'n voorheen onontdekte ring ontdek, buite die helderder hoofringe van Saturnus en binne die G- en E-ring.
Wanneer 'n mens Saturnus besigtig, is dit interessant om in gedagte te hou die planeet is 75 ligminute van die Aarde af. Die beteken dit wat ons sien, is hoe Saturnus 75 minute tevore gelyk het.
↑ Seligman, Courtney. "Rotation Period and Day Length" (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 Mei 2020. Besoek op 13 Augustus 2009.
↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Williams, David R. (7 September 2006). "Saturn Fact Sheet" (in Engels). NASA. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Mei 2020. Besoek op 31 Julie 2007.
↑ (en) "The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter". 2009-04-03. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2009-05-14. Besoek op 2009-04-10. (geproduseer met Solex 10 Geargiveer 1 Maart 2008 op Wayback Machine geskryf van Aldo Vitagliano)
↑ "NASA: Solar System Exploration: Planets: Saturn: Facts & Figures" (in Engels). Solarsystem.nasa.gov. 22 Maart 2011. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 November 2015. Besoek op 8 Augustus 2011.
↑ (en) "'Astronews' (New Spin For Saturn)". Astronomy. November 2009: 23. Cite journal requires |journal= (hulp)
↑ Schmude, Richard W. Junior (2001). "Wideband photoelectric magnitude measurements of Saturn in 2000" (in Engels). Georgia Journal of Science. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 20 Augustus 2013. Besoek op 14 Oktober 2007.
↑ (en) Courtin, R.; Gautier, D.; Marten, A.; Bezard, B. (1983). "The Composition of Saturn's Atmosphere at Temperate Northern Latitudes from Voyager IRIS spectra". Bulletin of the American Astronomical Society. 15: 831. Besoek op 2 April 2007. AS1-onderhoud: meer as een naam: authors list (link)
↑ Martinez, Carolina (5 September 2005). "Cassini Discovers Saturn's Dynamic Clouds Run Deep" (in Engels). NASA. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 20 Mei 2020. Besoek op 29 April 2007.
↑ (en) NASA Sees into the Eye of a Monster Storm on Saturn Geargiveer 5 Oktober 2011 op Wayback Machine. NASA. Gepubliseer op 9 November, 2006. Laaste besoek op 10 November, 2006.
↑ 20,0 20,1 (en) Historical Background of Saturn's Rings Geargiveer 21 Maart 2009 op Wayback Machine NASA. Laaste besoek 9 Maart, 2007.
↑ (en) http://nssdc.gsfc.nasa.gov/database/MasterCatalog?sc=1973-019A Geargiveer 30 Januarie 2006 op Wayback Machine op NASA se webwerf. Laaste besoek 12 Maart 2007.
↑ (en) NASA's Cassini Discovers Potential Liquid Water on Enceladus Geargiveer 3 Maart 2008 op Wayback Machine op die NASA webwerf. Laaste besoek 12 Maart 2007.
↑ (en) New Ring Spotted Around Saturn Geargiveer 20 September 2006 op Wayback Machine, artikel op die CNN webwerf.
(en) Cassini-Huygens: mission to Saturn an Titan Geargiveer 26 April 2007 op Wayback Machine – NASA se webtuiste vir die Cassini-missie.
(en) Theoretical description of the rings of Saturn Geargiveer 11 Junie 2016 op Wayback Machine by die Academy for Future Science se webwerf.