Umbuzo: Kwenzeka ntoni xa ilungu lingaligcini ixesha elimisiweyo lohlolo ngokwemiqathango yoMmiselo wama-28?
Umbuzo: Ngubani owenza isigqibo malunga nokuba semthethweni kwexesha lokugula okanye lokufanelekela unyango?
Impendulo: uThandile uyawukwenza isincomo apho iNtloko ye-Ofisi yenza isigqibo.
Umbuzo: Kutheni ilungu/umsebenzi kufuneka ayokuhlolwa kwingcali?
Impendulo: Ngokwesincomo sikaThandile ngokwemiqathango yepolisi ye-DPSA, i-SAPS yenza isigqibo ngokwemiqathango yoMmiselo wama-28 sokuba umsebenzi kufuneka abone ingcali ngesincomo esisiso ngokuba nako kwelungu okanye ukuya kufumana imbono yesibini - inyanzelekile kwisehlo seemeko zengqondo.
Umbuzo: Ingaba ilungu/umsebenzi unelungelo lekopi yeengxelo zonyango?
Impendulo: Ewe, kufuneka acele ngokubhalwe phantsi ukuba i-Ofisi eyiNtloko inike ikopi yengxelo. Ayihambi ngenkqubo "yoFikelelo kuLwazi". Ilungu kufuneka likhombise ngqo ukuba ingxelo kufuneka ithunyelwe phi ukukhusela ubumfihlo bayo.
Umbuzo: Kutheni uThandile anganiki ulwazi?
Impendulo: Isivumelwano sesokuba i-SAPS iyakunika ulwazi hayi uThandile. BangabaPhathi beNgozi kwiMpilo. I-SAPS ithatha zonke izigqibo kwaye iyakunika nolo lwazi. Ngale ndlela, ubumfihlo bukhuselekile.
Umbuzo: Kutheni kufuneka isicelo senziwe sekhefu lokungabinakho ukuba ngaba ukwenzakala usemsebenzini kuyabandakanyeka?
Impendulo: Siyenziwa ukumisela ukuba ingaba ixesha lokungabikho lisemthethweni ukuba ngaba imeko yonyango yelungu ithathelwa ingqalelo. Iyakuchaphazela ikhefu lokugula, ngamanye amazwi ukuba ngaba ilungu alikho ixesha elide, inxenye ethile iya kuba likhefu lokungabinakho eliseleyo ibe likhefu lokuphumla lokugula okanye ikhefu elingahlawulelwayo.
Umbuzo: Kwenzeka ntoni ukuba kugqitywe ekubeni iinkonzo zelungu mazigcinwe lize ke ilungu lingabuyeli emsebenzini?
Umbuzo: Kwenzeka ntoni ukuba ilungu lifake isikhalazo ngokwaliwa kwesicelo sokungabinakho ngokwezonyango?
Impendulo: Ukuba ngaba ilungu lifake isikhalazo kwaye siphumelele, liyakufumana umvuzo wexesha ebelingekho ngalo. Ukuba ngaba aliphumelelanga, aliyi kufumana nawuphi na umvuzo wexesha ebelingekho ngalo, ngaphandle kokuba licele ukuba ukungabikho kutshintshwe kwenziwe ikhefu leholide.
Umbuzo: Kutheni izaziso zamaxesha amiselwe uhlolo kufuneka zinikwe ngqo ilungu?
Impendulo: Kwenzelwa ukuba kungabikho ukungaqondani malunga nexesha kunye nomhla wexesha elimiselweyo kunye nokuqinisekisa ukuba liyazi ngexesha elimiselweyo. Ukuba ngaba ixesha elimiselweyo aligcinwanga, iyakuba yimfanelo yomsebenzi eyokuhlawula.
Umbuzo: Ingaba ilungu/umsebenzi angalirhoxisa ixesha elimiselweyo?
Impendulo: Hayi, ngumyalelo okuMmiselo wama-28. Ukuba ngaba ilungu alikwazi ukugcina ixesha elimiselweyo, i-Ofisi eyiNtloko noLawulo lweMicimbi yabaSebenzi kufuneka baziswe. i-Ofisi eyiNtloko iyakumisela ukuba ngaba sisiso na isizathu sokurhoxisa, umzekelo amalungiselelo omtshato kunye nokubekela iiholide akwamkelekanga. Ngaphandle kokuba zizizathu ezivakalayo zempilo.
Impendulo: Ewe, ukuba ngaba ilungu belisebenza kummandla we-bilharzia ne-malaria kwaye iziphumo zegazi ziyangqina ukuba umntu unazo. UMmiselo 689 (a) ibhodi mayibanjwe kwaye bonke ubungqina buyakuthathelwa ingqalelo.
Umbuzo: Ingaba ibhodi kufuneka ihlanganiswe ukuba ngaba ilungu linokudakumba okanye i-PTSD ngexa yeemeko zalo zobuqu?
Impendulo: Hayi, kuba belingasebenzeli umqeshi. Amaxwebhu okwenzakala agcwaliswa njengowomntu obengekho msebenzini kwaye afayilwe ngokwemiqathango ye-SO 125 . Ilungu kufuneka likhankanye kwingxelo yalo ukuba kungenxa yeemeko zobuqu.
Umbuzo: Ingaba iingozi ezenzeke ngaphandle komsebenzi kufuneka zidluliselwe kwi-Ofisi eyiNtloko ukuze kwenziwe isigqibo?
Impendulo: Ewe, zifakwa kwikhompyutha ukwenzela ukuba ulwazi lufumaneke okanye ukwenzela ukuba i-akhawunti ithathwe njengokuba yenzeke ngaphandle emsebenzini, ngentlawulo.
Umbuzo: Umsebenzi ebesusa ingca, walunywa yinyosi, ingaba kukuba semsebenzini oko?
Impendulo: Ukuba ngaba umsebenzi (umsebenzi ngomhlaba) usebenzela umqeshi wakhe, kukuba semsebenzini oko.
Umbuzo: Igosa lasebupoliseni lisekhaya kwaye likumsebenzi wobulalela. Isithuthi sikaRhulumente sinevili eliphume umoya. Lenzakalisa umqolo walo. Ingaba kukuba semsebenzini oko okanye kukungabikho msebenzini?
Impendulo: Kukuba semsebenzini. Usebenzela i-SAPS kwaye ngumsebenzi walo osemthethweni.
Umbuzo: Abaphangi baqhekeza emzini welungu lize lijongane nabo bongubutshaba lize lidutyulwe emlenzeni. Ingaba kukuba semsebenzini oko?
Impendulo: Hayi. Belikhusela ipropati yalo kwaye belisenza okusemdleni walo hayi okusemdleni womqeshi.
Umbuzo: Ngubani ekufuneka axele ukwenzakala emsebenzini kuMkomishinala wemiVuzo?
Umbuzo: Nguba bani omisela ukungabinako okusisigxina?
Umbuzo: Yintoni eyenzekayo ukuba ngaba i-akhawunti ihlawulwe yi-SAPS ibe ingekokwenzakala emsebenzini?
Impendulo: Iintlawulo ezingaphaya zokwenzakala emsebenzini ziye zithathwe ngoko nangoko. Ilungu/umniki nkonzo kufuneka aziswe kwaye ii-akhawunti zexa elizayo kufuneka zingeniswe kwiNgxowa-mali yoNyango (Medical Fund).
Umbuzo: Kwenzeka ntoni ukuba ngaba i-Polmed iyihlawulile i-akhawunti kuze ngokuqinisekileyo ibe kukwenzakala emsebenzini?
Impendulo: I-Polmed iye iyifune imali ukuba ibuyele kuyo iyifuna kumniki nkonzo zize ii-akhawunti zinikwe iCandelo lokweNzakala eMsebenzini.
Umbuzo; Leliphi ixesha ekufuneka ukwenzakala usemsebenzini kugqitywe ngalo?
Impendulo: Ziinyanga ezintathu. Ukuba akunjalo, kuya kuba kokwelungu ngokuphathelene nentlawulo yee-akhawunti.
Impendulo: Inkomanda okanye umthunywa wayo (umntu osebenza ngeebhodi kumgangatho wesititshi).
Umbuzo: Kwenzeka ntoni xa ndingavumelani noKwenzakala eMsebenzini?
Impendulo: Umsebenzi angabeka ingxoxo yakhe okanye afake isikhalazo. Ubungqina obutsha bungangeniswa. Imivuzo kungayelwa uluvo kuyo.
Kunzima ukwenza izigqibo ngomnxeba ukuba ngaba umntu akanawo onke amaxwebhu afumanekayo. Ngoko ke, kwenziwa isincomo sokuba ukwenzakala/iibhodi ze-PTSD zigqitywe kwaye zidluliselwe kwi-Ofisi eyiNtloko ukuze kwenziwe isigqibo. Oku kungasentla yimizekelo embalwa kuphela. Isehlo ngasinye siyakugwetywa ngokobungqina kunye neengxelo zonyango.