Etiek: Genetiese manipulasie vir ‘ontwerperskind’Foto: Pixabay/Darkostojanovic Die potensiaal om “ontwerperskinders” die lewe in te bring deur genetiese veranderings in die fetus aan te bring, het ’n stap nader aan die werklikheid gekom, nadat die Amerikaanse Association for the Advancement of Science pas versigtige goedkeuring vir navorsing op mense hiervoor in ’n verslag gegee het. Die verslag volg op ’n konferensie wat in 2015 gehou is, en wat deur wetenskaplikes, etiekkenners, regsgeleerdes en groepe pasiënte van oral oor die wêreld bygewoon is. Die wetenskaplikes se fokus is egter nie by “ontwerperskinders” wat lank en intelligent is, en blou oë het nie, maar by die potensiaal om gene in die fetus te vervang of te verander wat tot ernstige oorerflike siektes kan ly. Van die siektes wat so voorkom kan word, is borskanker, sekelselanemie, Huntington se siekte en sistiese fibrose. ’n Tegniek, bekend as CRISPR-Cas9, het die tegnologie tot op die randjie van die werklikheid gebring, is berig. Wetenskaplikes het met die tegniek reeds daarin geslaag om beeste sonder horings te teël, en gewasse wat teen siektes bestand is. Sommige wetenskaplikes meen die risiko’s is so groot dat die tegnologie heeltemal verbied moet word. Ander bepleit ŉ wêreldwye stel reëls wat uitsonderings moontlik maak. Die verslag beveel aan dat die tegniek net gebruik word in gevalle van baie ernstige oorerflike siektes, en ook net as daar geen ander opsie is nie. Die wetenskaplikes moet ook weet dat die verandering wat aangebring word, die gewenste resultaat tot gevolg sal hê. ’n Verbod in die VSA sal waarskynlik daartoe lei dat mense hulle na ander lande sal wend waar die beheermaatreëls nie so streng is nie, en die risiko’s groter. Die opstellers van die verslag het kennis geneem dat mediese toerisme ’n werklikheid is en dat mense hulp kan kry waar min reëls geld. Meer navorsing moet egter gedoen word voor daar aanpassings aan menslike genome gemaak word. Vordering word egter deurgaans gemaak. Onlangse navorsing het wetenskaplikes in staat gestel om te verstaan hoekom genetiese aanpassing soms tot ongewenste mutasies lei, en ook hoe om dit te voorkom. ŉ Uitdaging vir die behoorlike wêreldwye beheer hieroor is dat die wetenskap globaal is, maar wette per land geld. Van die wetenskaplikes voel ook dat dit nou die regte tyd is om die morele en etiese debat te voer, want as die tegniek eers vir toepassing gereed is, sal dit moeilik wees om hoopvolle mense te keer om daarvan gebruik te maak. Foto: Christian Science Monitor Dr. Stephan Hoffman, teoloog van die Nederduitsch Hervormde Kerk wat nou aan die Bybelgenootskap gesekondeer het, en wat sy doktoraal voltooi het onder die titel: “ŉ Eko-teologiese perspektief op die christelik-etiese implikasies van stamselnavorsing en -terapie” het soos volg op die verwikkelinge gereageer: 1) God is God en die mens is mens. Ons moet dit onthou as ons besig raak met die skepping wat gebroke is deur en ly onder die sonde. Daarom moet ons versigtig omgaan met dit wat God geskep het, sodat ons inmenging nie tot verdere destruksie lei nie, maar wel tot die heling of genesing wat ons beoog. ŉ Onrealistiese optimisme oor genetiese manipulasie en die vermoë van die mens sal tot teleurstelling lei. Op die ou end bly ons volkome van God afhanklik vir genesing en hierdie nederige erkentlikheid moet deel bly van ons benadering. 2) Aan die ander kant is daar geen rede vir gelowiges om op sigself gekant te wees teen tegnologiese ontwikkeling en die soeke na mediese hulpmiddele ter genesing, verligting van pyn en hulp nie. ŉ Ongegronde pessimisme moet dus ook afgewys word. 3) Die vraag na die begin, aard en omvang van menslike lewe is baie meer kompleks as wat tradisioneel gedefinieer is, ons moet die dinamies-relasionele aard van menswees verdiskonteer in ons etiese besluitneming. 4) Die waarde van menslike lewe moet gerespekteer word en verkieslik nie op die spel kom deur byvoorbeeld gebruik te maak van pluripotente menslike embrionale selle, indien daar goeie alternatiewe bestaan nie. Hierdie respek bring natuurlik ook die vraag na kunsmatige in vitro-bevrugting en die vernietiging van bevrugte eierselle na die debat toe, iets wat dalk vanuit sentiment selde gebeur. 5) Die motiewe wat agter ons dade skuil, moet ook deel uitmaak van ons oorweging, dit is baiekeer nie wat ons doen nie, maar hoekom ons iets doen wat belangrik is. 6) Die gelowige wat hom- of haarself bemoei met die wetenskap van genetiese manipulasie, behoort elke dag die etiese implikasies daarvan te oorweeg aan die hand van die Bybel en onder leiding van die Heilige Gees die mees verantwoordelike besluit binne die spesifieke omstandighede neem. In hierdie opsig sal verabsoluteerde maxims of relatiewe uitkomste ons nie baie help nie. ŉ Vraag na die relasionele aard van menslike eksistensie, as wese in verhouding met God, self, ander en omgewing kan ons dalk eerder lei tot verantwoordbare optrede. 7) Op die ou end bly dit ŉ moeilike saak wat gebalanseerde refleksie vereis. Bron: Christian Science Monitor, Nature, NPR, VOX