Dr MJ du Plessis Gereformeerde Kerk Bellville Datum: 5 November 2006 (aand)
Sing vooraf: Psalm 27:2; Psalm 81:13
Skriflesing: Psalm 139
Teks: Psalm 139: 23, 24; Kategismus Sondag 44
Deurgrond my, o God, en ken my hart; toets my en ken my gedagtes; en kyk of daar by my 'n weg is van smart, en lei my op die ewige weg! (Psalms 139:23-24 AFR1953)
Die digter van Psalm 139 het ontdek hoe almagtig en alomteenwoordig God die Here is.
Daar is geen plek waar hy kan heengaan nie, of die Here is daar.
In die hemel – en die Here is daar.
In die doderyk – en die Here is daar.
Elke dag wat hy op die aarde lewe is die Here ook daar!
En dan die ontstellende: Die Here deurgrond hom!
Elke sonde wat selfs net in sy gedagtes mag ontstaan, daarvan weet die Here!
Selfs as hy net wil gaan sit of opstaan, dan het die Here al voor die tyd daarvan geweet.
Nou nooi hy as 't ware die Here uit om sy gedagtes te kom deursoek. Hy staan bewend voor die Here, maar hy stel homself graag aan die Here bloot. Hy het 'n begeerte om deur God getoets en gesuiwer te word, en om dan by die Here vergewing van sy sondes te ontvang:
...en kyk of daar by my 'n weg van smart is
en lei my op die ewige weg.
Die ware gelowige kan so iets doen, want hy weet dat die Here hom in sy sondige begeertes gaan ontdek – maar dis juis waarvan hy wil ontslae raak!
(38:10) Here, voor U is al my begeertes, en my gesug is vir U nie verborge nie. (Psalms 38:9 AFR1953)
Normaalweg is 'n mens se begeertes nie juis aanprysenswaardig voor die Here nie. Dink maar aan die uitspraak van Psalm 140:8:
(140:9) Here, gee tog nie die begeertes van die goddelose nie; laat sy listige plan nie geluk, sodat hulle hul verhef nie. Sela. (Psalms 140:8 AFR1953)
Die Heilige Gees waarsku ons inderdaad dat ons begeertes in die geselskap lê van totaal onverkwiklike dinge. Luister na Kolossense 3:5:
Maak dood dan julle lede wat op die aarde is, naamlik hoerery, onreinheid, hartstog, slegte begeertes en gierigheid, wat afgodediens is, (Kolossense 3:5 AFR1953)
Die Here wys ons daarop dat ons as uitverkorenes ons fisies en geestelik moet afskei van verkeerde dinge – onder andere moet ons wegbreek van begeertes:
Geliefdes, ek vermaan julle as bywoners en vreemdelinge om julle te onthou van vleeslike begeertes wat stryd voer teen die siel; (1 Petrus 2:11 AFR1953)
In Ou-Testamentiese taal is hierdie digter besig om berou te toon oor sy sondes, en om sy oortredings voor die Here te bely.
Hy besef dat ons net rein kan word as ons kennis dra van ons oortredings.
Ons sondes sal ons net ken as ons dit toets aan die gedagtes van die Here – sy wet.
Hy besef dat as 'n mens sy sondes ken en bely, die Here ons deur sy Gees help in ons stryd om rein te word.
Dis presies ook wat elkeen van ons moet besef voordat ons in ons geloof vorentoe kan gaan (Kategismus Sondag 44).
Ons moet 'n punt bereik waar ons werklike vyande word van alles wat verkeerd is, en aanhangers van elke vorm van geregtigheid.
Dit gebeur natuurlik nie so maklik nie, want ons ken ons sondes en ons ellendes mos uit God se wet, en as ons met die wet werk sit ons met groot moeilikhede. Dink maar net aan wat die apostel Paulus daarvan skryf in Romeine 7: 7:
Al die sondes begin dus wesenlik by die tiende gebod, want jy kan letterlik geen sonde doen voordat jy nie die begeerte daarvoor het nie. Dit onderstreep ook weer die swaar van die wet.
In jou lewe mag dit nooit jou eie lus wees wat tel nie, maar die wil van God.
Ons staan dus teenoor die groot gebooie van die Here, terwyl ons 'n uiters beperkte vermoë het om die gebooie van God uit te voer – ook die gebod wat ons verbied om verkeerde dinge te begeer of te wil hê.
Ons glo dus dat ons eendag voor die regterstoel van God volkome vryspraak vir al ons sondes sal ontvang op grond van hierdie verdienste van Jesus Christus.
Nou glo ons verder – soos die Bybel ons leer – dat ons nie die wet sommer net opsy kan skuif of verwerp nie:
Ons moet dit uit dankbaarheid onderhou omdat Jesus dit vir ons volbring het.
Die Bybel leer ook dat ons al in hierdie lewe die uitverkorenes sal kan uitken omdat hulle in hulle lewens die vrugte van die wedergeboorte sal voortbring.
Dan is die saak meteens nie meer so eenvoudig nie, want kyk hoe lyk ons lewens!
Dit lyk nie altyd soos die lewens van mense wat deur die Heilige Gees bekwaam gemaak is nie.
Dis duidelik dat ons hele lewe nie altyd in diens van die Here is nie.
Ons bekommernis vergroot wanneer ons eerlik ons eie harte deursoek. Ons kry lelike dinge daar – en dit word 'n verskrikking as mens besef dat God in sy alwetendheid ook al hierdie dinge weet!
Die feit is dat daar by ons begeertes is om byna elke gebod te oortree. En dit bly nie net by begeertes nie – ons voer baie keer ons begeertes uit. Dit raak al die gebooie van die Here.
Die eerste vier gebooie handel oor ons verhouding met God. Kyk net wat maak ons daarmee.
Ons begeer nie altyd om die Here te dien nie, want ons optredes bewys dit!
Luister hoe baie van ons ontken die almag van God wanneer ons praat van toeval en toevallig!
Ons kry skaam as ons eerlik is, want dis nie so dat ons geen lus het om teen die Here te sondig nie.
Daar is ook nie die sterk geloofskrag wat ons al teen hierdie tyd moes gehad het nie.
Dis nogal skokkend, veral omdat die Bybel ons ook leer dat jou geloof soos fiksheid is – jy moet dit oefen.
Ons lyk maar dikwels baie geloofsonfiks, want beproewinge mors met ons, terwyl ons dit in die Naam van die Here en met sy majesteit moet hanteer.
Ons stryd teen die sonde self vertoon ook nie baie lewenskragtig nie, want ons sukkel nog maar op presies dieselfde vlak as waar Israel in die woestyn was.
In baie opsigte lyk dit eerder asof ons agteruitgegaan het as ons gemeet word aan die standaard wat die gelowiges in die Bybeltyd gehad het.
Dis nie so dat ons werklik vyande van die sonde is nie. As die sonde en ons smaak saamval, dan bedryf ons die sonde teen die heerlikheid van God is. Dit hoort nie so nie. Ons hele hart is nie in ons godsdiens nie.
Kom ons pas die hele saak op onsself toe. Ons besef ons eie onbekwaamheid as ons eerlik na onsself kyk. Maar die Here is nie sonder genade nie. By die Here is die genade meer as oorvloedig, want dis die inhoud van die Christusevangelie.
1 Johannes 1:8 leer ons die volgende:
Ons het 'n klein beginsel van heiligheid – dis om die sonde te ken as ons dit sien.
Ons het verder die Heilige Gees wat uitgestort is in die kerk, en wat ons ook lei.
Moet nou nie in hierdie saak in ongeloof verval nie.
Dit kom by lidmate voor dat hulle vra waarom die Here hulle so min krag gegee het dat hulle nie goed genoeg uit die hande van die sonde kan bly nie.
U moet weet dat ons genoeg krag het om te gehoorsaam – as ons net wil. Ons moet net aandag gee aan die leiding en vertroosting van die Heilige Gees.
Hy verseker ons dat, ondanks al die onheilighede wat aan ons kleef, ons nogtans deur die Here verkies is, en dat hierdie verkiesing in die dood van die Here Jesus vasstaan.
Niks kan jou van jou verlossing beroof nie.
Dit bring ons by nog 'n probleem: as die genade van die Here dan vir ons genoeg is, waarom moet ons dan nog die wet preek en onderhou ?
Die antwoord is dat selfs die allerheiligstes onder ons maar net 'n klein beginsel van gehoorsaamheid het solank as wat hulle in hierdie lewe is.
Maar hulle het 'n ernstige voorneme om volgens al die gebooie van God te lewe.
Dis waarom die wet gepreek moet word.
En ons sal ook die genade van God nie verstaan as ons die wet nie hoor nie omdat ons nie sal besef waarvan Hy ons verlos het as ons die wet nie ken nie.
Die wet leer ons wat alles in Christus te kry is.
Dan kom ons uit die aard van die saak in 'n situasie waar ons:
weer gemeenskap met God beoefen.
In 'n omstandigheid waarin ons weer ons geloof geniet, en werklik 'n plesier vind in 'n streng en Christelike lewe.
Kom ons strek ons dan uit na dinge wat ons wel mag begeer – die heiligheid en aanbidding van God. Laat ons ons beywer om goed en reg te lewe totdat ons hierdie aardse bestaan verwissel met die ewige en sondelose bestaan by God.
Kom ons lees Kategismus Sondag 44 saam.
Antwoord: Selfs die geringste begeerte of gedagte teen enige gebod van God mag nooit in ons hart opkom nie. Ons moet altyd en heelhartig vyande van alle sonde wees en 'n begeerte tot alle geregtigheid hê (a).
Antwoord: Nee, want selfs die allerheiligstes het, solank hulle in hierdie lewe is, nog maar 'n geringe begin van hierdie gehoorsaamheid (a), maar tog so dat hulle met 'n ernstige voorneme begin om nie alleen volgens sommige nie, maar volgens al die gebooie van God te lewe (b).