Verligting by brandstofpompe wink dalk(Grafiek: pixabay) Daar is hopelik verligting vir vuisvoos motoriste wat steier onder die duurste brandstof nóg. Groter bestendigheid in internasionale petroleummarkte en ŉ sterker wisselkoers kan verbruikers ŉ blaaskans gee. Die Automobiel-Assosiasie (AA) sê huidige data wys ŉ moontlike daling van 32 sent per liter vir die prys van diesel. Die nuus vir petrol lyk in hierdie stadium minder goed. Die AA voorspel ŉ effense styging van ses sent per liter. Die prys van paraffien sal na verwagting met naastenby 27 sent daal. Die AA grond sy vooruitskattings op ongeouditeerde data van die Sentrale Energiefonds. Die sterker wisselkoers kan die petrolprys dalk net die nodige hupstoot gee en wel later ŉ daling tot gevolg hê. “As die huidige neiging voortduur, kan daar dalk deur die bank verligting van vlaag prysstygings teen maandeinde wees.” Die AA sê die rand verstewig sedert die middel van verlede maand en is bykans 50 sent sterker teenoor die Amerikaanse dollar. Internasionale petroleumpryse was in hierdie tyd boonop meer bestendig. Die AA het ook weer gevra vir ŉ hersiening van die brandstofprysstruktuur en -heffing. Die AA sê goedkoper brandstof gaan nie met die druk van ŉ knoppie gebeur nie, maar vereis ŉ omvattende en multi-departementele benadering in samewerking met die private sektor. Willem Groenewald, uitvoerende hoof van die AA, het Woensdag in ŉ voorlegging aan die parlementêre portefeuljekomitee oor minerale hulpbronne en energie gesê daar moet dringend na die samestelling van die brandstofprys gekyk word. Groenewald sê alle berekenings wat met die brandstofprys verband hou moet geoudit word om te verseker dit is steeds tersaaklik en gepas vir Suid-Afrikaanse omstandighede. Benewens die fokus op die brandstofprys self, sê Groenewald behoorlike navorsing moet gedoen word oor elke element in die brandstofwaardeketting wat bydra tot die prys. Indien bevind word enige van dié elemente is te duur, moet alternatiewe gevind word. “Elke sent wat gevra word moet geregverdig wees.” Suid-Afrika se brandstofprys het vandeesmaand ŉ rekordhoogte bereik en die AA het verskeie sleutelaanbevelings gedoen oor maatreëls wat die immer stygende koste van brandstof kan stuit. Dit sluit in ŉ ondersoek na die bestaande prysstruktuur, ŉ herberekening en oudit van alles wat in die brandstofprys ingesluit word, ŉ verlaging in die bydrae tot die Padongelukfonds (POF), ŉ beter toewysing en gebruik van geld in die algemene brandstofheffing en ŉ belegging in alternatiewe vir die land se bestaande afhanklikheid van brandstof. Groenewald sê indien ŉ beter prysmodel beskikbaar is as die een wat tans gebruik word, moet dit oorweeg word. Hy sê die algemene brandstof- en POF-heffing dra beduidend by tot elke liter brandstof wat verkoop word, maar verbruikers sien nie die voordeel wat voortspruit uit dié belasting nie. Die brandstof- en POF-heffing beloop saam R6,11 van die algehele brandstofprys. Daar is egter heelwat vrae oor hoe dié geld aangewend word. Miljarde rande word in die POF gestort, maar dit word swak bestuur en tap die land se hulpbronne, sê Groenewald. Benewens die swak bestuur van die fonds moet daar ook gekyk word na alternatiewe maniere om slagoffers van padongelukke te vergoed. Nog ŉ omstrede kwessie is padveiligheid. In 2015 het padongelukke die ekonomie na raming sowat R150 miljard gekos. Groenewald sê daar moet egter groter klem wees op die bestuur van eise – en die voorkoming van die behoefte aan vergoeding. “Ons word belas om slagoffers van padongelukke te vergoed, maar niks word gedoen om die ongelukke te voorkom nie. Dieselfde geld vir die brandstofheffing: Geld word ingesamel, maar daar is min bewyse van die goeie bestuur in die toewysing of gebruik daarvan. “Burgers vra met reg hoekom moet hulle soveel opdok as hulle nie die resultate sien van dit waarvoor hulle betaal nie. Dit is onbillik,” sê Groenewald.