PressReader - Kuier: 2017-02-22 - HA­RE: Is dit ou­kei om jou kind se ha­re te relax?
HA­RE: Is dit ou­kei om jou kind se ha­re te relax?
Die per­sep­sie van hoe glad­der-hoe-mooi­er kom al lank aan as dit by ha­re kom. Maar al hoe meer ma’s soos Ernusta Maralack glo dis nie reg om che­mie­se mid­dels op hul jong dog­ters se ha­re te ge­bruik nie, ter­wyl an­der nie lus vir suk­kel nie.
In ons bruin ge­meen­skap­pe is daar twee din­ge waar­voor men­se eer­ste uit­kyk wan­neer ’n nu­we ba­ba ge­bo­re word – hoe lig of don­ker is die ba­ba se ge­laats­kleur en wat­ter“draad”is die ha­re.
As die ba­ba met“goeie”ge­ne ge­se­ën is, slaak ou­ers ’n sug van ver­lig­ting, want hoe lig­ter die vel­kleur en hoe glad­der die ha­re, hoe mooi­er is die ba­ba in an­der se oë en hoe gro­ter is die kans dat die kind la­ter in die“ho­ër”of ge­wil­de krin­ge aan­vaar sal word.
Maar as ou­ers kon kies oor wat­ter ei­en­skap hul­le die graag­ste sou wou hê, glo ek hul­le sou vir die glad­de ha­re ge­gaan het, want baie glo dit maak ie­mand net so­veel aan­trek­li­ker in so­cie­ty se oë.
Dalk kom die ge­dag­te dat glad­der ha­re be­ter is, uit ons a­part­heids­ver­le­de en die pot­lood­toets toe glad­der ha­re let­ter­lik meer voor­de­lig was. Maar die glad­der­ha­re-is-be­ter-per­sep­sie is glad nie u­niek aan Suid-A­fri­ka nie – dit kry jy oral in die wê­reld waar glad­de en so­ge­naam­de kroes of et­nie­se ha­re paaie kruis.
Ver­al in die mo­de- en skoon­heids­be­dryf kom die per­sep­sie al lank aan dat mei­sies met glad­de ha­re mooi­er is en so­cie­ty sit baie druk op vroue én mans om hul ha­re glad te hou. Daar is tot mans wat er­ken hul­le ver­kies vroue met glad­de ha­re!
Men­se met glad­de ha­re sal dalk nie reg­tig ver­staan wat­ter st­rug­gle dit kan wees om met kroes ha­re ge­bo­re te word nie en hoe seer die spot­na­me“bos­sie­kop”, “kroes­kop”of“pit­te­kop”kan maak nie. Jy is ge­luk­kig as jy ’n dik vel ont­wik­kel het teen al die ge­spot, maar ek het eer­ste­hand­se er­va­ring van hoe daar teen jou ge­dis­kri­mi­neer kan word net om­dat jou ha­re nie die reg­te draad is nie. Kyk nou maar net hoe het 7de Laan
ky­kers ver­le­de jaar te ke­re ge­gaan oor die ak­tri­se Kay S­mith, wat Er­rol se mei­sie Tar­ryn ge­speel het, se ha­re. Die term“kroes­kop”is mil­de­lik rond­ge­gooi. Op Fa­ce­book en selfs voor die kas­sie saam met jou eie fa­mi­lie is Va­nes­sa (ge­speel deur Ing­rid Pau­lus) in 7de Laan, se ha­re ook met ’n fyn oog dop­ge­hou. Dan word daar hard­op ge­won­der wat­ter re­laxer sy dan ge­bruik; en/of sy haar ha­re reg GHD na­dat dit ge­blow is. En as sy braids in­het, is dít ook ’n pro­bleem.
Ek­self het as kind ge­wens en by Je­sus ge­pleit om my ha­re glad te maak. So toe S­heen S­traig­ht (of“doen­goed”soos ek dit leer ken het) in­kom, het ek ge­dink Je­sus
het my ge­be­de ver­hoor. Maar toe ek kan up­gra­de van S­heen S­traig­ht na re­laxer toe, het ek ge­dink,“Yes! T­he­re re­al­ly is a God!”
Toe ek la­ter van tyd my ha­re by sa­lon­ne laat blow en GHD het en dit selfs ge­wip het wan­neer ek loop, was ek in die se­wen­de he­mel. Op u­ni­ver­si­teit het ek selfs my kos­geld ge­bruik om my ha­re te gaan blow by die sa­lon. Ek was be­reid om hon­ger te ly en al het die re­laxer am­per my kop­vel af­ge­brand, het ek ge­suf­fer for beau­ty.
As ek nou te­rug­kyk, be­sef ek ek was eint­lik ob­ses­sief oor my ha­re en hoe dit deur an­der se oë lyk.
waar glad­de ha­re tel
My per­soon­li­ke er­va­ring en om deel te wees van ’n ge­meen­skap waar glad­de ha­re veel meer tel as per­soon­lik­heid en hoe jy met jou me­de­mens om­gaan, het my nog al­tyd bang ge­maak om die ma van ’n mei­sie­kind te word. ’n Seuns­kind se ha­re kan jy kort af­skeer om die draad weg te steek of in toom te hou, maar met ’n mei­sie­kind was die druk so­veel gro­ter. En toe twee en half jaar ge­le­de word ek s­wan­ger met ’n mei­sie­kind . . .
In my werk as joer­na­lis doen ek baie sto­ries oor siek kin­ders en weet wat­ter hel ou­ers deur­maak as hul kind siek is. So, toe ek s­wan­ger word, was my grootste wens nie dat haar ha­re glad moes wees of haar ge­laats­kleur lig moet wees nie, maar dat my kind ge­sond moet wees.
Ek ont­hou die goed­keu­ring in vrien­de en fa­mi­lie se oë toe dit lyk as­of Gem­ma met die reg­te draad ha­re ge­bo­re is. Haar ha­re was don­ker en we­lig en het“nat­ge­lek” op haar kop ge­lê. Ek was reg­tig waar min ge­spin oor haar ha­re, maar in die bruin ge­meen­skap kan jy nie die ha­re-ge­sprek vry­spring nie.
Maar om­dat ek kroes ha­re het, het ek ge­weet daar is ’n 50/50-kans dat Gem­ma my draad sal kry, maar ek het heim­lik ge­hoop sy kry meer van haar pa se fa­mi­lie en my pa se fa­mi­lie se draad, wat meer aan die glad­de kant en lan­ger is. Ek het dit meer vir Gem­ma se ont­hal­we ge­hoop om­dat ek nie wou hê sy moet, soos ek, as kind ’n min­der­waar­dig­heids­kom­pleks ont­wik­kel en met min self­ver­troue suk­kel net om­dat sy nie glad­de ha­re het nie. Ek het ge­dink glad­de ha­re sal maak dat sy een­dag mak­li­ker aan­vaar gaan word, want dis iets wat ek nie ge­ken het nie.
Maar toe draai haar ha­re so­mething in­be­t­ween uit en het sy ’n krul­le­ri­ge A­fro be­gin ont­wik­kel. Sy het nou dik, krul­le­ri­ge ha­re, maar dis meer ’n tig­ht curl en haar ha­re het ’n wil van hul eie wat ’n saak is om te main­tain. Ek kan haar ha­re ook nie net kam nie; ek moet dit uit­bor­sel en as dit ge­was is, is dit ’n stryd om ’n paad­jie te maak so­dat ek in­di­vi­du­e­le po­nies kan maak om­dat haar ha­re gou koek.
die st­rug­gle is re­al
Wan­neer ek met haar ha­re be­sig is, huil en gaan Gem­ma só te­ke­re dat men­se sal dink ek a­bu­se my kind. Ek hou ook al­tyd ’n skêr by­der­hand om die pom-poms uit te knip, want haar ha­re op die roots draai om die pom-poms en sy kry seer wan­neer ek dit moet uit­haal. An­der tye wan­neer sy ge­na­dig­lik nie huil wan­neer ek met haar ha­re be­sig is nie, haal sy al­ler­han­de truuks uit, soos deur op haar kop te staan as­of sy ’n wa­wiel gaan maak net so­dat ek nie haar ha­re kan kam nie. Soms hou sy haar aan die slaap en raak dan reg­tig aan die slaap.
Ek is ge­woon­lik pap­nat ge­sweet wan­neer ek met haar ha­re klaar is, maar so chal­len­ging as wat Gem­ma se ha­re is, het ek en haar pa, Ga­reth, ab­so­luut ver­lief ge­raak daar­op en vra ek heel­tyd vir men­se wat hul natural hair em­bra­ce vir raad oor wat­ter pro­duk­te i­de­aal is. Ek en Ga­reth soek ook nie re­laxer of ’n blo­wd­ry­er na­by haar ha­re nie.
Wan­neer ons in malls rond­loop, is daar al­tyd ’n paar men­se (meest­al swart men­se) wat na ons toe kom en sê my kind se ha­re is so mooi. Dis eg­ter nie al­mal wat só dink nie.
Ek ont­hou een na­week toe ons by my ma-hul­le gaan kui­er het, was Gem­ma se ha­re die vo­ri­ge dag ge­was en het
Toe doen­goed in­kom, het ek ge­dink Je­sus het my ge­be­de ver­hoor. Ernusta Re­laxers word par­ty­keer ge­doen om­dat die kin­ders reg­uit ha­re soos hul maats wil hê. Ek sê al­tyd vir ma’s hul­le moet hul kin­ders leer om hul ha­re te aan­vaar soos dit is. El­ma Ti­tus
My kind het am­per whi­plash ge­had die way wat sy haar ha­re ge­skud het! A­man­da Cooke
ons haar ha­re los ge­hou. Die ge­volg was na­tuur­lik dat haar ha­re só ge­koek was en sy ge­huil het toe ek dit be­werk. My ma het my aan­ge­raai om eer­der Gem­ma se ha­re te relax en het aan­me­kaar ge­skimp dat my sus­ter haar ha­re blow“om dit uit te dun”. An­der ke­re het sy en an­der fa­mi­lie­le­de ge­sê ek moet Gem­ma se ha­re met kous vleg om­dat dit glo haar ha­re gaan glad maak.
Ek kon nie al­mal se ob­ses­sie met glad­de en reg­uit ha­re ver­staan nie, maar een ding het ek dui­de­lik ge­maak, ek sal nie my kind se ha­re relax nie. Ek­self het al met kid­dies re­laxer my ha­re ge­doen en my kop­vel het net­so ge­brand soos met re­laxers vir vol­was­se­nes! So, daar is nie ’n ma­nier wat ek my kind deur so iets sal sit net om an­der te­vre­de te stel nie.
Maar hoe voel an­der men­se oor die he­le ha­re-de­bat – ver­al wan­neer dit by die relax van kin­ders se ha­re kom?
dis ’N TEER SAak
A­man­da Cooke (41) van S­trand­fon­tein in die Kaap, het ook per­soon­li­ke er­va­ring van hoe groot die klem op ha­re val in ons ge­meen­skap­pe en wat­ter druk dit op vroue en ma’s kan plaas.
A­man­da, wat dees­dae ’n natural hair blog­ger is, ver­tel haar ma het haar ha­re al van ses­ja­ri­ge ou­der­dom af relax met die ge­volg dat sy nooit ge­weet het hoe haar ha­re in hul na­tuur­li­ke vorm lyk nie. Toe sy s­wan­ger word met haar dog­ter, Cait­lin (14), het A­man­da reeds toe al on­der druk ver­keer oor haar on­ge­bo­re kind se ha­re. Men­se in haar bin­ne­kring het voor­ge­stel dat A­man­da sou moes leer om haar kind se ha­re te relax.
“Ek het ’n bos­sie­kop en haar pa is X­ho­sa, so ek het ge­weet Cait­lin gaan ’n krul hê, wat ons noem ti­pe 3- of ti­pe 4-ha­re. Toe sy ge­bo­re word, het sy ’n bushy A­fro ge­had en ons het die pom-pom-look ge­doen,” ver­tel A­man­da.
Maar toe Cait­lin drie en in ’n vrien­din se troue was, was die druk daar, want haar “ha­re moes lek­ker wees”. Haar ha­re is toe “lek­ker”ge­maak deur dit met ’n straig­h­te­ner te be­werk en op vyf­ja­ri­ge ou­der­dom het Cait­lin haar eer­ste re­laxer by ’n kin­der­haar­sa­lon ge­had.
“Die druk was te veel op my én op Cait­lin, want sy het ’n nig­gie met s­traig­ht ha­re en sy het al­tyd daar­mee ge­speel en ge­sê sy wens sy het ook sul­ke ha­re ge­had. En toe haar ha­re relax word, het my kind am­per whi­plash ge­had die way wat sy haar ha­re ge­skud het!”voeg A­man­da lag­gend by.
Sy het toe Cait­lin se ha­re van vyf­ja­ri­ge ou­der­dom af twee keer per jaar (in Ju­nie en De­sem­ber) relax. So­wat vier jaar ge­le­de het A­man­da be­sluit sy gaan nie meer haar eie ha­re relax nie en het met Cait­lin ook daar­oor ge­praat en voor­ge­stel hul­le em­bra­ce hul ha­re soos dit is.
“Cait­lin was toe 10 jaar oud en ek het vir haar ge­vra hoe­kom em­bra­ce ons nie die feit dat ons co­lou­red is nie? Sy het ook ge­sê sy wil re­al wees en ons het op­hou ons ha­re relax en ek het my ha­re af­ge­knip. As ’n ma moet jy sterk wees en self­ver­troue toon aan jou kind. Men­se be­sef nie hoe ui­ters e­mo­si­o­neel dit is om as vrou jou ha­re af te knip nie.”
Sy sê hoe­wel sy ’n voor­stan­der is van natural hair, laat sy Cait­lin weet dis al­tyd haar keu­se om haar ha­re te relax of nie.
HA­RE HET ‘GEBOM’
Al­wé­ne van Wyn­gaard (24), ’n ma van Ash­ton in die B­re­ë­ri­vier­val­lei in die WesKaap, het haar dog­ter, Jo­nay (8), se ha­re relax van­dat sy vyf jaar oud is. Al­wé­ne sê sy het dit ge­doen om­dat Jo­nay se ha­re ge­min­ce of gebom het elke keer wat sy dit ge­blow het.
“Haar ha­re het ge­min­ce skaars vyf mi­nu­te na­dat ek dit ge­blow het. Dit het dan ge­voel as­of dit als ver­niet was, want as sy haar kop by die deur uit­ge­steek het, dan bom die ha­re. Hu­mi­di­teit het ’n groot rol ge­speel en Jo­nay was baie ha­re­be­wus en
kon nie haar ha­re s­kud nie,”ver­tel Al­wé­ne.
Dis toe dat sy be­sluit om Jo­nay se ha­re te relax en sy het vir haar ver­dui­de­lik sy gaan die re­laxer aan haar ha­re sit so­dat“dit kan s­kud en haar ’n mooi mei­sie maak”en sy ook krul­le sal kan dra.
“Ek het vir haar ge­sê as dit (haar kop­vel) be­gin jeuk, moet sy sê. Ek het ook net haar roots ge­doen; nie al haar ha­re nie en dit het nie weer gebom nie. Ek relax van toe af haar ha­re net een keer per jaar in De­sem­ber met haar ver­jaar­dag en deur die jaar draai ek haar ha­re in en flat i­ron dit,”sê Al­wé­ne.
Vir baie van ons is ha­re eg­ter nie net ha­re nie. Ta­ryn Gill van Jo­han­nes­burg be­sit haar eie maat­skap­py, The Per­fect Hair, wat in na­tuur­li­ke haar­pro­duk­te spe­si­a­li­seer, en sy sê ha­re was nog al­tyd ’n be­lang­ri­ke deel van ’n bruin vrou se skoon­heid. Die pot­lood­toets van die a­part­heids­ja­re speel ook ’n groot deel om­dat men­se met glad­de ha­re des­tyds as“bet­ter class ci­ti­zens” be­skou was.
“Dit het so baie co­lou­red ge­sin­ne op­ge­breek om­dat ons so ’n ge­meng­de bloed­lyn het. Dit is in ons in­ge­dril om ons ha­re, die kroes- en bos­sie­kop, te ‘fix’. Dink by­voor­beeld aan ons ma’s wat hul ha­re met ’n reg­te stryk­ys­ter reg­uit ge­maak het!” voeg Ta­ryn by.
So toe re­laxers sy ver­sky­ning maak, het dit me­ni­ge vroue se har­te ver­bly om­dat hul­le uit­ein­de­lik glad­der ha­re kon hê wat lan­ger reg­uit kon bly. Dis eg­ter die che­mie­se bestanddele in re­laxers wat Ta­ryn wil hê ons van moet weet en die moont­li­ke ge­va­re wat dit kan in­hou.
Daar is meer as een che­mie­se be­stand­deel in re­laxer, maar as voor­beeld ver­tel Ta­ryn ons van for­mel­da­hy­de.“’n Ap­te­ker het (des­tyds) be­sef hy kon for­mel­da­hy­de ge­bruik om ly­ke te pre­ser­veer (pickle). Dit is nie ge­skik vir mens­li­ke ge­bruik nie. C­he­mi­ka­lieë in re­laxers word ook ge­bruik om ge­blok­te drei­ne skoon te maak,”sê Ta­ryn.
Die“next be­st thing”ná re­laxer wat vroue ’n paar jaar ge­le­de in ek­sta­se ge­had het, was die Bra­zi­li­an Ke­ra­tin T­re­at­ment, wat vroue se ha­re vir tot drie maan­de reg­uit en“mince-vry”kon hou. Maar toe skok na­vor­sing van die U­ni­ver­si­teit van Kaap­stad en Groo­te S­chuur-hos­pi­taal se Hair and S­kin Re­se­arch La­bo­ra­to­ry (HSR Lab) Suid-A­fri­ka in 2014 toe die lab ont­hul Bra­zi­li­an Ke­ra­tin T­re­at­ments op die Suid-Afrikaanse mark be­vat ho­ër vlak­ke as wat aan­be­veel word van die c­he­mi­ka­lieë for­mel­da­hy­de.
Kui­er het die HSR Lab in Ja­nu­a­rie ge­na­der vir kom­men­taar oor spe­si­fiek kin­der­re­laxers en/of dit e­ni­ge ge­sond­heids­ge­va­re of lang­ter­myn­pro­ble­me vir kin­ders in­hou, maar was teen druk­tyd steeds on­suk­ses­vol om kom­men­taar te kry.
volg dié WEN­KE
Dit gaan eg­ter meer as na­vor­sing vat om vroue te laat her­oor­weeg oor of hul­le hul eie ha­re of hul dog­ters s’n gaan relax, maar ons het die laas­te ruk ’n groot op­le­wing ge­sien in die natural hair-be­dryf. Dit is juis men­se soos Ta­ryn, wat self ’n bos krul­ha­re het, wat al­ter­na­tie­we pro­duk­te vir na­tuur­li­ke ha­re op die mark sit.
Vol­gens Ta­ryn gaan dit ’n lang tyd neem voor­dat ons sleg­te ge­woon­tes gaan af­leer. Sy meen ons het ’n kop­skuif no­dig op die­self­de ma­nier as wat die or­ga­nie­se kos­be­we­ging mo­men­tum ge­kry het.
“Maar die skuif in die (ha­re)be­dryf is be­sig om te ge­beur en daar is baie plaas­li­ke mei­sies soos ek wat doen wat ons doen. Ons sien nou ook men­se met A­fro’s op tyd­skrif­voor­blaaie, men­se lees die la­bels op haar­pro­duk­te en daar is op­ge­voe­de men­se wat nie c­he­mi­ka­lieë op hul kin­ders se ha­re wil hê nie,”voeg Ta­ryn by.
Sy sê hoe­wel sy nie ’n voor­stan­der is van c­he­mi­ka­lieë nie, ver­staan sy die oor­gang van re­laxers tot na­tuur­li­ke ha­re is nie mak­lik nie. Daar­om stel Ta­ryn voor ma’s lees die la­bels op haar­pro­duk­te om te sien wat­ter bestanddele als daar­in is en moet hul tyd vat om die teks­tuur en dik­te (den­si­ty) van hul kin­ders se ha­re te ver­staan.
Wat bestanddele be­tref, raai sy aan ma’s bly weg van haar­pro­duk­te met bestanddele soos pe­tro­le­um, sul­faat en si­li­koon om­dat dit die ha­re meer ska­de as goed doen.
Op haar beurt gee El­ma Ti­tus, ’n tri­go­loog (haar­kun­di­ge) van Dur­ban­vil­le in die noor­de­li­ke voor­ste­de van Kaap­stad, vir ma’s wat wel ver­kies om hul kin­ders se ha­re te relax, raad oor hoe om dit vei­lig te doen. (T­ri­go­lo­gie is die we­ten­skap­li­ke stu­die van ha­re en die kop­vel.)
“Die re­laxers word ge­doen om­dat dit par­ty­keer moei­lik is om die kind se ha­re te kam of om­dat hul­le reg­uit ha­re soos hul maats wil hê. Ek sê al­tyd vir ma’s hul­le moet hul kin­ders leer om hul ha­re te aan­vaar soos dit is. Ek sal ou­ers nie aan­raai om re­laxer te ge­bruik op kin­ders on­der ne­ge jaar oud nie en om te hou by die aan­wy­sings op die pro­duk,”stel El­ma voor.
Sy sê voorts dis be­lang­rik om by die aan­wy­sings te hou om­dat elke maat­skap­py wat re­laxers op die mark het, hul eie ak­tie­we be­stand­deel soos kal­si­um-, li­ti­um- en na­tri­um­hi­drok­sied het wat die ha­re glad maak.
“Hier­die c­he­mi­ka­lieë kom op die kind se kop by­me­kaar en breek die ha­re af. Ons spring van een pro­duk na die an­der en gaan vir dit wat die goed­koop­ste is.”
El­ma sê baie ma’s koop die re­laxers wat nie in ’n kit kom nie en net­so op die win­kel­rak­ke staan en dus nie daar­die neu­tra­li­seer-sjam­poe by het nie. Sy sê dis be­lang­rik om die ha­re te neu­tra­li­seer na­dat dit ge­re­lax is om­dat dit ’n co­lour in­di­ca­tor het wat die re­laxer-pro­ses stop. ’n Ge­wo­ne sjam­poe kan nie hier­die pro­ses stop nie.
Sy stel voor ma’s wag ten min­ste twee maan­de of selfs lan­ger voor hul­le weer hul kin­ders se ha­re relax en dit dan net om die her­groei (re­gro­wth) aan te wend.
“Ha­re is ’n ba­ro­me­ter van wat in jou lig­gaam aan­gaan. En ont­hou dit vat net een mis­ta­ke om jou ha­re te be­ska­dig, wat jou ’n leef­tyd kan vat om daar­die ska­de te her­stel,”waar­sku El­ma.
Ha­re is ’n baie per­soon­li­ke saak. Ek­self re­spek­teer oor die al­ge­meen men­se se ver­skil­len­de sie­nings en sal nie ’n an­der ma wat haar kind se ha­re relax, skeef aan­kyk nie of maak as­of ek “re­laxer-free for li­fe”is nie. Maar as Gem­ma se ma maak ék die be­sluit dat sy moet leer skoon­heid gaan oor meer as net jou draad ha­re.
Sy kan een­dag wan­neer sy self­stan­dig ge­noeg is, self be­sluit wat sy met haar ha­re wil maak. Ek wil hê sy moet weet ha­re de­fi­ni­eer of be­paal glad nie haar waar­de nie. Sy doen dit self en moet nie daar­die mag vir an­der gee nie.
ver­kies HOOFFOTO:Bai­e­ma’s se dees­da­e­om­hul­kin­ders ha­re­na­tuur­lik­te­hou. nie BO:Er­nusta­re­laxook se­ha­re haar­dog­ter,Gem­ma, nie,maar­dis’n­stryd.
BO EN REGS: An­der ma’s sien weer nie kans vir die na­tuur­li­ke draad nie en ge­bruik re­laxers, blow dries of rol­lers om hul kin­ders se ha­re reg­uit te kry.