PressReader - Huisgenoot: 2017-09-21 - Sus­ters hof toe oor net seuns kan erf
Sus­ters hof toe oor net seuns kan erf
Toe hul pa son­der seuns sterf, het vyf sus­ters hul ou­pa­groot­jie se te­sta­ment in die hof laat toets
Huisgenoot - 2017-09-21 - Inhoud - Deur VERSLAGSPAN
DIT het al die e­le­men­te van ’ n aan­gry­pen­de sto­rie­boek of selfs ’ n boei­en­de TV- reeks: vrug­ba­re grond in die Klein-Ka­roo, nig­gies en neefs wat saam groot­ge­word het, maar nie meer met me­kaar praat nie en ’ n ou­pa­groot­jie wat met ’n y­se­re wil van­uit die graf re­geer . . .
Tog is dit ’n wa­re le­wens­dra­ma wat hom on­langs in die hoog­ge­regs­hof in Kaap­stad af­ge­speel het.
Toe Ca­rel Jo­han­nes Cor­ne­lis de Ja­ger en sy vrou, Cat­ha­ri­ne Dorot­hea, in No­vem­ber 1902 hul te­sta­ment op­stel, sou hul­le nooit kon dink drie ge­slag­te la­ter sou dit die De Ja­ger-fa­mi­lie uit­me­kaar­skeur nie.
Ca­rel, ’n ge­sie­ne boer van Oudts­hoorn, het in sy te­sta­ment be­paal sy pla­se aan die voet van die Swart­ber­ge moet ná sy kin­ders se dood net aan De Ja­ger-seuns oor­ge­dra word. Sy vrou­li­ke na­sa­te sou krag­tens sy te­sta­ment nooit ’n lap­pie van sy grond kon erf nie.
Toe sy klein­seun Kal­vyn de Ja­ger in 2015 son­der ’n man­li­ke erf­ge­naam sterf na­dat hy ja­re lank op die plaas ge­boer het (hy het die plaas ver­huur toe hy in ’n sta­di­um dorp toe is), het dié se vyf dog­ters, Su­ri­na Ser­fon­tein (66), El­na Slab­ber ( 62), Tru­de­ne For­word ( 58), Ka­le­ne Roux (55) en An­ne­lie Jor­daan (52), be­sluit om hul ou­pa­groot­jie se te­sta­ment in die hof te toets om te kyk of die grond wat Kal­vyn ge­ërf het nie dalk hul man­li­ke na­ge­slag toe­kom nie.
Maar drie van hul neefs, die broers Al­ber­tus (Ber­tus, 70), Ar­nol­dus (Ar­no, 67) en Jo­han de Ja­ger (68), skop vas, want hul­le sê vol­gens Ca­rel se te­sta­ment moet Kal­vyn se erfgrond aan hul­le oor­ge­dra word.
Ver­le­de maand het reg­ter Lee Bo­za­lek in die hoog­ge­regs­hof in Kaap­stad be­slis die te­sta­ment kan nie be­twis word nie, maar ook in sy uit­spraak ge­sê die vyf sus­ters se saak is nie son­der me­rie­te nie. “Aan die kern daar­van lê ’n grond­wet­li­ke uit­da­ging op die ge­bied van pri­vaat tes­ta­men­tê­re be­skik­king wat op die reg op ge­lyk­heid ge­grond is,” het hy ge­sê. Hy het ook be­slis die be­woor­ding in die oor­spronk­li­ke te­sta­ment sluit nie Kal­vyn se klein­seuns in nie.
Die sus­ters gaan eg­ter nie die saak daar laat nie. Hul­le gaan aan­soek doen om ver­lof tot ap­pèl, maar wou nie in die o­pen­baar e­ni­ge kom­men­taar oor die saak le­wer nie.
En die neefs? Jo­han het aan Huis­ge­noot ge­sê hul­le is nie vies vir hul nig­gies nie. “Hoe­wel die hof reeds in ons guns be­slis het, hoop ons ons kan een­dag al­les ag­ter ons stel en dat die fa­mi­lie me­kaar weer in die oë sal kan kyk.”
TUS­SEN die vol­struis­kam­pe op die uit­ge­strek­te vlak­tes van die Klein-Ka­roo het die neefs en nig­gies in hul jong dae graag oor en weer op die pla­se ge­kui­er, ver­tel Ar­no. “Ons al­mal s­tap ’n lang pad saam. Dit is nie ons skuld dat ons ou­pa­groot­jie die plaas aan sy seuns be­maak het nie.”
Voor die hof­saak het hy en sy twee broers, Jo­han en Ber­tus, glo met die nig­gies pro­beer on­der­han­del, maar hul­le het na be­we­ring per SMS aan hom ge­sê om deur hul pro­ku­reur te werk.
“En toe is die dra­de ge­knip,” sê Ar­no. “Ons het die af­ge­lo­pe twee jaar geen kon­tak nie.”
Ca­rel en Cat­ha­ri­ne het o­ral in die kon­trei grond en an­der ei­en­dom be­sit. Dit het ge­wis­sel van grond met plan­ta­sies en ge­boue langs die Grob­be­laars­ri­vier en ei­en­dom­me op Oudts­hoorn tot die pla­se S­tols­vlak­te, Wel­ge­von­den, Wil­de­hon­de­kloof, Vo­gel­fon­tein en Vink­ne­st­ri­vier.
In hul te­sta­ment, wat uit Ne­der­lands in A­fri­kaans ver­taal is en deel uit­maak van die hof­stuk­ke, word be­paal wat elk van hul vier seuns en twee dog­ters erf. Ca­rel en sy vrou het wel grond en ei­en­dom aan die seuns en dog­ters be­maak, maar met punt 7 word die knup­pel in die hoen­der­hok ge­gooi. Daar staan: “Dit is die be­geer­te van die kom­pa­ran­te (Ca­rel en Cat­ha­ri­ne) dat so­da­ni­ge gron­de ná
die dood van hul kin­ders sal oor­gaan op dié se seuns en ná die dood van die klein­seuns weer op hul seuns op so­da­ni­ge wy­se dat in ge­val van die oor­ly­de van e­ni­ge seun of seuns son­der om man­li­ke na­ko­me­ling na te laat, sy aan­deel sal ver­val op die­self­de voor­waar­des aan sy broers of hul seuns by plaas­ver­vul­ling.”
In hul hof­aan­soek fo­kus die vyf sus­ters net op die pla­se wat spe­si­fiek aan hul ou­pa Cor­ne­li­us Al­ber­tus de Ja­ger be­maak is. Hy is in 1957 op 76 oor­le­de. Cor­ne­li­us (of Bok­kie, soos hy be­kend was) se drie seuns, Cor­rie, John en Kal­vyn (die sus­ters se pa), het elk ’n der­de van se­ke­re plaas­ei­en­dom­me ge­ërf.
Cor­rie het geen kin­ders ge­had nie, maar was be­re­se en het baie oor­se­se kon­tak­te in die vol­struis­veer­be­dryf ge­had. John was ’n toe­ge­wy­de boer en het in tal­le land­bou­ra­de ge­dien. Kal­vyn was baie mu­si­kaal en het dié ta­len­te aan sy vyf dog­ters oor­ge­dra.
Die drie broers het in ver­skil­len­de plaas­op­stal­le net en­ke­le ki­lo­me­ters van me­kaar ge­woon en Kal­vyn en John se kin­ders het dik­wels by me­kaar ge­kui­er. Die fa­mi­lie het ook ge­reeld va­kan­sies saam deur­ge­bring en was saam by Cor­rie se strand­huis op Buf­fels­baai.
Om­dat Cor­rie kin­der­loos was, is sy der­de aan­deel in die pla­se ná sy dood ge­lyk­op tus­sen John en Kal­vyn ver­deel. Met John se dood is sy der­de plus die deel wat hy van Cor­rie ge­ërf het, oor­ge­dra aan sy seuns, Ber­tus, John en Ar­no.
Die neefs het al ’n deel van hul erfgrond ver­koop, maar Ber­tus en Ar­no woon steeds op die plaas wat as Buf­fels­drift be­kend­staan.
Ná Kal­vyn se dood in Mei 2015 het sy vyf dog­ters be­sluit om aan­spraak te maak op sy fa­mi­lie­grond. In hof­stuk­ke stel die sus­ters se pro­ku­reur, Ja­mes King van Oudts­hoorn, dit aan die hof dat die te­sta­ment op ’n on­bil­li­ke ma­nier teen vroue dis­kri­mi­neer deur die be­voor­deel­des te be­perk tot “seuns” en “man­li­ke na­ko­me­lin­ge”.
Hy voer aan die sus­ters wil nie die te­sta­ment ver­an­der nie; hul­le wil bloot ’n aan­pas­sing maak wat sal be­paal wie in die na­ge­slag grond erf. Vol­gens hul­le kan die te­sta­ment so ver­tolk word dat die grond wat Kal­vyn ge­ërf het sy vyf klein­seuns toe­kom. Su­ri­na, El­na en Tru­de­ne het elk­een ’n seun en Ka­le­ne twee seuns. An­ne­lie is die e­nig­ste sus­ter met geen seuns nie.
Dit was geen ge­heim dat Kal­vyn ’ n seun wou ge­had het nie, sê Jo­han. Toe hy ein­de­lik be­sef dit is hom nie be­sko­re nie, het hy la­ter ja­re met sy neefs oor­een­ge­kom dat hul­le die grond by hom huur. “Kal­vyn het ge­weet ons erf ná sy dood die grond; daar­om wou hy nie juis daar­in be­lê nie,” be­weer Jo­han.
“Ek is te­leur­ge­steld dat die sto­rie so ver ge­vor­der het,” sê Jo­han. “Ons is nie vir e­nig­ie­mand kwaad nie, maar ons staan by die hof­uit­spraak. Ons is baie lief vir ons nig­gies en fa­mi­lie. Op lang ter­myn hoop ek ons kan aan­gaan met ons le­we en dat ons nie ver­der uit­me­kaar sal be­weeg nie.”