Wednesday, April 3rd, 2013 | Onderhoude.
19 Kommentare op "Onderhoud met Cas Vos"
Cas klink na 'n deeglike "Derridansende digter" in Desmond se woorde. Lig en donker dans duiselingswekkend deurmekaar!
Gesien die onderwerp van 'n rower –
vir 'n begrip van die (onbegryplike (snaakse)) spoor was Levinas se beskrywing daarvan in "Meaning and Sense" (1964) vir my deurslaggewend. 'n Spoor is dit wat gelaat is deur 'n misdadiger wat 'n perfekte misdaad probeer pleeg het – hy het sy spore uitgevee net om 'n spoor van sy uitgeveegde spoor te laat. D.w.s., hy het presies gedoen wat hy nie bedoel het om te doen nie! 'n Gekheid, 'n buitensporige domheid (vgl. Che cos'e la poesia? ("What is poetry?) oor die dom krimpvarkie)).Dit is hoekom Derrida sê dit is nodig dat "a madness must watch over our thinking." Digters is hulle wat ons volgens my 'n geleentheid bied om hierdie gekheid wat oor ons denke moet waak te kan inoefen. Dankie Zandra vir hierdie baie interessante onderhoud, en Cas, ek kan nie wag om jou spore in hierdie bundel te probeer naloop-en-dans nie. Dit klink na 'n heerlike geskenk van die dood, 'n letter-kunde in die geheim – 'n pessioptimisme – 'n orgiastiese misterie! "No Apocalypse, Not Now (Seven Missiles, Seven Missives, Full Speed Ahead)"!
April 3rd, 2013 at 8:31 am
"Die rym neem ook 'n hele lewe in beslag" is Periandros se woorde in D.J.Opperman se "Periandros van Korinthe". J.C. Kannemeyer het dit as die titel van sy outobiografie gebruik.
April 3rd, 2013 at 8:49 am
Oeps – regstelling – "A madness must watch over thinking."
En terwyl ek hier is – spoor is trace in Frans en beteken o.a. ook lyn of skets (voorstudie). Lyn, tyd, tradisie – mysterium tremendum. Die hérisson (krimpvarkie) naby, baie naby aan die aarde. Die aardse aard van Afrikaans – die hemelse hoendervleis (hérisser – hare wat outomaties/vanself regop staan) wat die aarde ons gee, n.a.v. Cas se "Ek wil graag nog gedigte liggies met 'n gansveer op die perkament van die aardbol skryf. Solank daar digters is, sal ons Afrikaans praat."
Re Cas se opmerking "Daar is net, beskamend genoeg, te min lesers vir te veel digters." Die digter is volgens my deur en deur 'n dekonstrueerder. In A Taste for the Secret Derrida vergelyk dekonstruksie (geskenk van die dood is 'n ander bynaam ("nickname")vir dekonstruksie)nie verniet 'n paar keer met 'n aardbewing nie. Dit is dalk hoekom lesers skrikkerig is vir die digkuns.'n Mens (leser of skrywer) moet braaf wees om die digkuns te kan aanpak – dit skud jou tot in jou fondasie. Die digkuns is 'n soort besoeking – dit gaan die verstand letterlik te bowe en min mense is braaf genoeg (of het genoeg tyd oor) vir hierdie versoeking …
Digters moet maar net deurdruk – soos hul nog maar altyd deur die eeue gedoen het. Ek dink projekte soos die Woordfees en binnekort die Dansende Digterfees kan baie doen om hierdie dilemma te dekonstrueer/'n geskenk van die dood te gee/'n smaak vir die geheim van letterkunde stimuleer – kwaliteit digkuns is en bly onweerstaanbaar. In "Différance" verwys Derrida na die feit dat kwantiteit vir Nietzsche meer deurslaggewend was as kwaliteit. Vir Nietzsche was daar net kragte ("forces") en kragte is magte wat kragte meet ongeag die inhoud …
Soos Breyten Buiteblaf dit elders stel oor "feesbefokte tye": "Dus, weer eens: aan die een kant wil mens nie te hoog opgee nie en aan die ander kant lewe ons in feesbefokte tye waar veel gepronk word en die verwagtinge hoog vlam." Windmeulens storm bly die digter se prerogatief (reg van 'n vors, teoreties onbeperk; voorreg, aanspraak waaroor 'n individu of groep beskik HAT 2010: 887-8) – dit moet net meer gesien word, dan sal meer mense braaf genoeg word om dit ook te doen. Viva die Afrikaanse digkuns!
Natuurlik is jy reg, Daniel. D.J. Opperman is die opperman van die segging "Die rym neem 'n hele lewe in beslag." Ek het na die titel van J.C Kannemeyer se outobiografie verwys omdat ek oor rym in die digkuns geskryf het. Dit neem ook 'n hele lewe in beslag, ten minste as die digter willens en wetens rym gebruik.
Maria, baie dankie vir jou betekenisvolle en sinvolle kommentare. Jy het die spore in die bundel fyn ver-ken. Spore van gister, vandag en anderdag. Al is gedigte ontglippend soos 'n skoenlapper kan ons nogtans op die ritme en rym dans tot die naguur moeg gebrand is.
Cas, ek wou nog s^e: Baie geluk met die bundel!
Daniel, baie dankie. Ek waardeer dit.
'n Baie insiggewende gesprek met 'n voortreflike digter. Dit is altyd lekker as 'n onderhoudvoerder die leser in die kop van die digter kan plaas en laat sien wat hy dink, voel, proe en asemhaal.
April 6th, 2013 at 11:35 am
Louis, dankie vir jou gewaardeerde opmerking.
TT Cloete :
Dit het onder my aandag gekom dat Cas Vos my naam gebruik op die flapteks van sy jongste digbundel sonder dat hy my geraadpleeg het en sonder dat hy my toestemming gevra het. Ek dra geen kennis van die inhoud van sy nuwe bundel nie en weet dus nie of ek op hierdie manier daarmee geassosieer wil wees nie.. Ek het hom by herhaling daarop gewys dat dit onvanpas is dat hy my naam so misbruik omdat ek dit beskou as 'n bemarkingstrategie en reklame vir sy nuwe bundel. Ek het hom gevra om die eerbare weg te volg en die saak reg te stel maar hy reageer nie op my versoek nie…
Die gebruik van kommentaar ten aansien van vorige werke is algemene praktyk. Ek neem egter kennis van prof Cloete se besware en sal met hom in verbinding tree.
April 16th, 2013 at 11:16 pm
Dit het vroeër vandag onder my aandag gekom dat ek my in dieselfde onbenydenswaardige posisie as prof. Cloete bevind: in die vorm van 'n flapteks in Cas Vos se jongste bundel, 'Duisend dae op jou spoor', wat ek nog nie onder oë gehad het nie.
Op prof Cloete se kritiek hierbo is Vos vinnig om sy optrede te vergoelik met die volgende: "Die gebruik van kommentaar ten aansien van vorige werke is algemene praktyk." Algemene praktyk, heeltemal korrek, maar in die professionele boekbedryf wanneer uitsprake oor 'n skrywer se vorige werk gebruik word om 'n nuwe boek te bemark, word daar a) gewoonlik aangedui op watter werk die blurb betrekking het, & b) toestemming verkry van die skrywer om sy uitspraak & naam te gebruik vir bemarkingsdoeleindes. Jy werk aan die einde van die dag met 'n skrywer se reputasie.
Vos laat sy strategie bedrieglik onskadelik lyk: hy gebruik immers uitsprake wat ek & prof Cloete wél gemaak het, maar hy verswyg die oorspronklike kontekste waarbinne ons daardie uitsprake gemaak het: prof Cloete se uitspraak kom uit 'n bydrae wat hy twee jaar gelede vir 'n huldigingsbundel vir Vos gelewer het, & myne kom van 'n bandteks wat ek in beter dae vir Vos se bundel 'Duskant die donker' geskryf het.
Nóg ek, nóg prof. Cloete het in beginsel probleme met die praktyk. Ons het dit teen die onprofessionele wyse waarop Vos te werk gegaan het deur nié die etiese roete te volg & ons toestemming te vra nie. Die rede hiervoor is eenvoudig: Vos se vriendskap met beide my & prof Cloete is al geruime tyd iets van die verlede, & hy het geweet dat ons beide sou weier.
Lesers laat hulle in groot mate lei in hulle aankope van boeke deur die reputasies van skrywers of akademici wat op die agterband of flapteks die betrokke boek aanbeveel, méér nog só wanneer dit kom by kopers vir wie daardie skywers hoog aangeskrewe staan. Ek maak geen sulke aannames vir myself nie, maar Vos se strategie mislei uiteindelik prof Cloete se lesersgroep & ander wat waarde heg aan boeke wat hy aanbeveel. Op 'n manier word beide ek sowel as prof Cloete aandadig aan hierdie misleidende praktyk.
Daar is egter ander implikasies ook: Vos se optrede word 'n manier om die boek se resepsie te manipuleer. En hier is die potensiële skade tweërlei: onervare resensente mag die boek vriendeliker behandel as wat dit stellig verdien, terwyl ervare resensente & literators (sowel as Cloete se lesers) sal wonder of prof Cloete sy gesonde oordeel kwyt is.
Vos sien klaarblyklik niks verkeerd daarin om bv. mý naam te gebruik om sy boek te bevorder nie, ten spyte van die feit dat hy nie veel van my skryfwerk dink nie. Ek het vrede met ander se oordeel oor my werk, elkeen is immers op sy opinie geregtig. Maar ek hét 'n probleem daarmee wanneer ek gebruik word, & geassosieer word met 'n boek wat ek nog steeds nié onder oë gehad het nie, deur 'n persoon wat nie die ordentlikheid gehad het om my toestemming te vra nie.
Vos se uitgewer behoort ook van beter te weet as om 'n skrywer se woord te aanvaar wanneer dit kom by die gebruik van ander skrywers se name vir reklame. Sy nalatigheid het vir beide my & prof Cloete 'n verleentheid veroorsaak, & 'n gesiene literator & skrywer se reputasie skade berokken. Die boek behoort aan die mark onttrek te word & sans die flaptekste heruitgegee te word.
Ek het kennis geneem van Johann de Lange se kommentaar en sal met hom daaroor in verbinding tree
Inge Liebenberg :
Ek vind die bostaande 'onderonsie' uiters onsmaaklik. As ek my objektiewe opinie moet lug, is daar duidelik 'n persoonlike vendetta wat deurskemer in bostaande woordewisseling. As my geheue my nie in die steek laat nie, is Cas Vos op vorige geleenthede in die openbaar geprys deur prof. Cloete, asook De Lange. In Vos se jongste bundel is daar selfs 'n gedig opgedra aan prof. Cloete wat as 'n baie opregte en eerbare gebaar oorkom. Om die gebruik van bogenoemde befaamde digters se name as 'n reklamefoefie uit te maak, is uiters kleinlik. Dit is immers Vos se agtste bundel… Sal dit nie op 'n professionele vlak meer gepas wees om soos volwassenes griewe in 'n persoonlike hoedanigheid uit te stryk en nie vuil wasgoed op 'n openbare forum te was nie? Ek laat dit daar…
Me Liebenberg, ek is bevrees dis nie net jou geheue wat jou in die steek laat nie, jy is duidelik ook nie in staat om die argument te volg nie. Begin heel voor, ek stel voor by 'n chronologiese oorsig, iets met sê maar 3 tabelle.
April 21st, 2013 at 10:27 pm
Snaaks hoe jou enorme waardetoevoeging tot Duskant die Donker se indrukwekkende inleiding vinnig vergete is… Prof Cloete se resensie in Beeld oor Die Afdruk van Ons Hande was ook baie gunstig. Daarom voel ek nie dat dit my geheue is wat my in die steek laat nie, dus volstaan ek by my argument dat hierdie 'n persoonlike vendetta is en 3 tabelle is nie nodig om dit raak te sien nie. Deur iemand aan te val met mislukte sarkasme spreek ook boekdele van 'n persoon se karakter.
Dis letterkundige protokol om toestemming te vra vir 'n plasing van 'n aanhaling geskryf oor 'n ander teks. In hierdie geval word die vorige werk se titel nie vermeld nie (of die teks waaruit aangehaal word), wat die indruk skep dat beide De Lange en Cloete hierdie bundel kondoneer. Wat nie die geval is nie. Wanneer JM Coetzee byvoorbeeld Isobel Dixon se jongste bundel of Ron Irwin se debuutroman aanprys, het hy die manuskrip via die uitgewer ontvang met 'n versoek vir 'n blurb. Hier is dit nie die geval nie. Die subliminale seduksie van 'n skrywer se naam beteken dat hy vrede het met die inhoud en dat hy dit aanprys. Lesers in boekwinkels sien dit as sodanig. Daar is weer skrywers wat verkies dat daar geen "blurb" moet verskyn nie en dat die boek sy eie roete moet volg. De Lange en Cloete is uitstekende digters met 'n posisie binne die Afrikaanse digkuns. Dis geen vendetta nie; dit gaan om 'n beginsel.
En die digters het die reg om hulle te distansieer van hierdie bundel omdat hulle nie toestemming gegee het vir iets wat nog nie gelees is nie. Ek het wél die bundel in gepubliseerde vorm gelees ter resensie en kan my dus oor sowel die beginsel as die bundel uitlaat.
En jare gelede moes ek skriftelik toestemming gee aan Human & Rousseau dat De Lange 'n gedig opneem oor my in Vleiswond. En ek het.
Wat hier gebeur het, is dus in beginsel verkeerd.
Prof Vos het aan my in persoonlike hoedanigheid geskryf & verduidelik waarom hy opgetree het, soos hy opgetree het. Dit gaan hier om beginselsake & ook basiese hoflikheid. Die feit dat ek gunstig oor 'n boek van 'n skrywer geoordeel het in die verlede beteken nie dat ek alle toekomstige werke, ongesiens, ewe gaaf mag vind nie. Die korrekte pad sou gewees het as Prof Vos sy ms. aan beide my & Prof Cloete voorgelê het & gevra het of ons sal omgee as hy flaptekste wat ons vir vroeër publikasies van hom geskryf het, kan gebruik (& dat die vroeër publikasies by die naam genoem sal word sodat daar nie verwarring ontstaan by oningeligtes dat ons flaptekste spesiaal vir die huidige bundel geskryf is nie).
Ek het as jongman in die Tagtigs 'n gedig aan die digter Thom Gunn opgedra &, verre van gevlei, was hy nie baie gelukkig daaroor nie & het gesê dat dit altyd beter is om die persoon aan wie jy 'n bundel of vers wil opdra se goedkeuring te verkry & jou daarvan vergewis dat die persoon met jou handewerk vereenselwig wil word. Dis 'n les wat ek bly is ek vroeg reeds geleer het.
In 'n voorlaaste e-pos aan my het Prof Vos onder meer geskryf: "My oogmerk was nooit om jou gewaardeerde woorde te gebruik om my nuwe bundel te bevorder nie. Dit gaan oor my oeuvre waaroor jy geskryf het en my nuwe bundel moet op sy eie voete staan.
Jou verwysing na jou ervaring met Tom Gunn wys dat 'n mens uit sy foute leer en dit is wat ek hier gedoen het. Ek vra weereens om verskoning en indien ek bevoorreg is om weer 'n bundel uit te gee sal ek die nodige toestemming kry om iemand se aanhaling op my flapteks te gebruik."