Nelson Mandela het ons uit Apartheid gelei, en Suid-Afrika het sodoende die 'reënboognasie' geword. Hier is 'n lys van 10 'Madiba-oomblikke': tye wat hom die man wat hy is, en ons die nasie wat ons is, gemaak het.
Read this article in English: The top 10 Nelson Mandela Moments
Wanneer ons aan Nelson Mandela dink, watter oomblikke staan uit? Oomblikke wat ons trots maak om Suid-Afrikaans te wees? Hier is ons tien…
NELSON MANDELA het ons uit Apartheid gelei, en Suid-Afrika het sodoende die 'reënboognasie' geword. Hier is 'n lys van 10 'Madiba-oomblikke': tye wat hom die man wat hy is, en ons die nasie wat ons is, gemaak het.
1. Vrylating uit gevangenis
Die toneel van Nelson Mandela en sy vrou Winnie wat op 11 Februarie 1990 die Victor Verster-gevangenis verlaat is een wat baie Suid-Afrikaners nooit sal vergeet nie. Madiba and Winnie het hand-aan-hand gestap, en vir die skare geglimlag en gesalueer. Dit was die dag, nadat hy sélf hekke en tralies agtergelaat het, wat Mandela voor sy aanhangers staan en verklaar het: "Ons mars na vreiheid is onomkeerbaar'.
Mense het in die strate gesing en gedans, en dit het duidelik geword dat die donker dae van Apartheid werklik na 'n einde sou kom.
2. Stem vir die eerste keer
Op 27 April 1994, stem Nelson Mandela in Suid-Afrika se eerste demokratiese verkiesing. Miljoene van sy landgenote het ure lank tougestaan om vir die eerste keer in hul lewens ook 'n stem te hê.
Nadat Mandela stem, sê hy, en sy eie woorde is beter as enige vertaling: 'This is for all South Africans an unforgettable occasion. It is the realisation of hopes and dreams that we have cherished over decades. The dreams of a South Africa which represents all South Africans. It is the beginning of a new era. We have moved from an era of pessimism, division, limited opportunities, turmoil and conflict. We are starting a new era of hope, reconciliation and nation building.'
3. Inswering as president, en 'Free at Last' toespraak
Wat op 2 Mei, 1994 plaasgevind het, sal as een van die belangrikste oomblikke van ons geskiedenis bly staan. Nelson Mandela, die eerste swart president van Suid-Afrika, is ingesweer as die leier van die Republiek na meer as drie eeue van die blanke minderheid wat regeer. Dít was die dag wat dinge waarlik in Suid-Afrika verander het: mense kon trou vir liefde, nie ras nie, en Suid-Afrikaners van alle kleure kon gelukkig saamleef in 'n land sonder wetgewing wat ons apart sou hou.
4. 1995 Rugby Wêreldbeker
Sekere mense voel dit hierdie die oomblik was waarin Suid-Afrika regtig 'n reënboognasie geword het. Toe hy op die rugbyveld uitgestap het, groen-en-goue kep in die lug, het Madiba die harte van alle Suid-Afrikaners oorgewen. Almal was genooi om in die viering deel te neem, ongeag ras of herkoms. Soos Mandela self gesê het: 'sport het die vermoë om die wêreld te verander'. Dit blyk dat hy homself reg bewys het..
5. Die Nobelprys
Nelson Mandela and FW de Klerk deel in 1993 die Nobelprys vir Vrede te danke aan hul bydrae tot menseregte. Mandela het met trots die prys aan al diegene wat teen die 'geweld van Apartheid' gestruwel het. Hy beloof toe om sy strewe na sy doelwit, "n samelewing wat herken dat alle mense gelyk gebore word, elkeen gelyk geregtig op lewe, vryheid, vooruitgang, menseregte en goeie regering', voort te sit.
6. Die 'Madiba jive'
Suid-Afrikaners is alombekend vir hul dans- en sangvernuf. Gelukkig vir ons, dan, dat Nelson Mandela self ook talent op die dansvloer het. Die joernalis Andrew Meldrum, van die Global Post in die VSA, het Madiba se danspassies by sy 2010 verjaardagviering as volg beskryf: 'He strides in rhythmic steps and swings his friendly fists, occasionally punching the air with joy. To see the great leader shake the burdens off his shoulders and shake a leg is truly beautiful, a victory of the human spirit. The Madiba shuffle has been emulated across South Africa by dancers of all ages and races.'
Politici het in die algemeen 'n standaarduniform: 'n pak (verkieslik swart of grys) en das − of 'n variasie hiervan. Nelson Mandela, in teendeel, was nog altyd gelukkiger in meer 'trotse Afrikaan' modes — helder en vloeiende batik-hemde met skitterende kleure. Hulle mag nou dalk net kledingstukke wees, maar Madiba se hemde verdien om genoem te word: met hierdie hemde het hy altyd 'n gevoel van vryheid en uniekheid gebring aan 'n konteks wat altyd baie verkramp en opgeknoop gevoel het. Hulle skree: 'Jy is wie jy is! Wees jouself, en wees trots.'
8. Onverwagse verskyning op die verhoog by 'n Johnny Clegg-konsert
Suid-Afrikaanse musikant Johnny Clegg het 'n konsert in Frankryk in 1999 afgeskop met sy gewilde snit 'Asimbonanga', wat vertaal as 'we have not seen him', met verwysing na Mandela, wie se beeld tydens Apartheid verban was.
Teen die einde het die man self die skare verras en sy bekende jive op die verhoog gedoen, waarna hy 'n kort, onbeplande toespraak gemaak het.
9. Madiba wen die Engelse oor en word met 'n standbeeld in London vereer
Madiba het dit beslis reggekry om die Britte oor te wen. In 1987 noem Margaret Thatcher die ANC 'n 'tipiese terroriste-organisasie' — presies 20 jaar later word 'n standbeeld van Nelson Mandela onthul in London se Parliament Square, waar hy tussen figure soos Churchill en Lloyd George staan. Hy het ook volgens oorlewering 'n hegte verhouding met Koningin Elizabeth — 'U lyk jonger elke keer wat ek u sien', sê hy die laaste keer toe hulle ontmoet het. Sy was blykbaar heel in haar noppies.
Suid-Afrika het die grootste aantal VIGS-lyers in die wêreld; dit is 'n probleem wat al lewens, families, en hele gemeenskappe uitmekaargeskeur het. Mandela het 'n belangrike rol gespeel in die bewusmaking oor VIGS in Suid-Afrika, en die bestryding van die gepaardgaande stigma. 'n Reeks musiekkonserte in die vroeë 2000's het die wêreld op hulle voete gehad. Die reeks is '46664' gedoop, na Mandela se identifikasienommer op Robben Eiland. By die eerste konsert, in Kaapstad in 2003, sê Mandela: 'VIGS is nie meer slegs 'n siekte nie; dit is nou 'n kwessie van menseregte.'