Versindaba » Blog Archive » Martjie Bosman. “Drie keisersportrette” en die Romeinse geskiedenis
Thursday, August 25th, 2011 | Artikels, essays, e.a..
3 Kommentare op “Martjie Bosman. “Drie keisersportrette” en die Romeinse geskiedenis”
Die departement Afrikaans (Universiteit Johannesburg) bied aan:
N.P. van Wyk Louw-gedenklesing
Onderwerp: “N.P. van Wyk Louw en die geestige vers in Tristia”
Plek: Universiteit van Johannesburg, Raadsaal, Nuwe AdministrasieGebou (Madibeng)
Kingswaykampus, H/v Kingsway en Universiteitsweg, Auckland Park
RSVP: 12 september 2011
011 559 6933 of ingridw@uj.ac.za
Ounin Arndt :
Na ‘n nag van sagte, aanhoudende reën hier in Stellenbosch, kom NP van Wyk Louw se WINTER weer by my op:
Uit: Die halwe kring (Nasionale Pers, 1937)
Peter Louw :
Beste Martjie, baie dankie vir die insiggewende artikel; ek dink dis puik en baie nodig – die keiserportrette het duidelik nog nie genoeg aandag gekry nie en jou artikel vul ‘n groot leemte. “Aurelianus” en “Diocletianus” is vir my grootse, gelade gedigte; “Galerius” ietwat minder. Net een puntjie waaroor ek onseker is: Wat “Diocletianus” betref, skryf jy dat die “donker” hier met die ontwrigtende Christendom geassosieer word. Vir my hou die “donker” hier eerder verband met die “duister” in “Aurelianus”, maar spesifiek ook saamgelees met bv. “Renboot” in Gestaltes en diere, trouens met die hele lig-duister/goed-kwaad-motief wat so dikwels in VWL se werk voorkom.
Die uitbeelding van Diocletianus in die gedig herinner aan dié van keiser Tiberius in Germanicus; albei uitbeeldings van intelligente heersers met ‘n mate van insig, maar terselfdertyd gevangenes van hul pre-Christelike tyd en eie boosheid. Diocletianus beskou die Christendom as beperkend en staties; goedheid (die “lig”) is volgens hom maar net één aspek van die ryk heelal; goedheid is eintlik net ‘n dun lagie, ‘n veertjie wat dryf op die diep see van dinamiese duisterheid (simbool van menslike drifte en natuurkragte). Vergelyk dit met “Renboot”, waar die bootjie ‘n “wankel ewewig” tussen die “hoë lig” en die bedreigende, donker see probeer handhaaf.
In die sestet is Diocletianus klaarblyklik jammer dat hy vroeër te goedhartig teenoor die Christene was – as bejaarde en dalk verbitterde keiser het hy tot die gevolgtrekking gekom dat boosheid sterker as goedheid is. Hierdie moontlikheid word versterk deur VWL se aantekeninge oor die vers wat jy ook aanhaal: “Hoewel later – byna uit wanhoop – ‘n vervolger van die Christene, was hy tog in sy beste dae ‘n man wat iets van die pragtige verdraagsaamheid en humaniteit van ‘n Antoninus Pius in die keiserskap wou invoer”.
Hierdie keisers is tragiese figure. Hulle glo dat die nuwe era wat in aantog is, die kultuur van die Ryk sal vernietig; maar hulle verstaan nie die nuwe denkstrominge nie en is ook magteloos daarteen. Ek vermoed dat Diocletianus se kritiese siening van die Christendom ‘n verwoording van VWL se eie religieuse onsekerheid (God eerder as Christus) is.
Keisers soos dié drie en Tiberius moes ná aan VWL se hart geleef het. In Amsterdam het hy vier antieke muntstukke (nou in my besit) waarop elkeen van hierdie keisers se kop afgebeeld word, gekoop by die numismaat Jacques Schulman, Keizersgracht 448. In 2001 toe ek hulle laat waardeer het, is hul waarde maar op sowat R600 gestel omdat daar so baie van hulle is – in Europa word hulle steeds tydens opgrawings gevind.
Baie dankie nogmaals vir ‘n pragtige en indringende artikel.