Geskep op 09 Maart 2011 | Druk | E-Pos
ELIA EN ELISA (1)
MANNE VAN GOD
Lees reeks by Boek: ELIA EN ELISA
Elia, die eerste van die groot profete in die Ou Testament, wat op bevel van die Here die volk moes waarsku om nie die afgodediens van koning Agab na te volg nie, was 'n man van die veld, wat die eensaamheid en die stilte in die natuur tussen die berge liefgehad het. Daar het hy in sy afsondering sy krag geput uit sy daaglikse gemeenskap met God, waar hy tuis was tussen die bleek heuwels en die eensame berge.
Hy het feitlik 'n asketiese lewe gevoer, weg van die gedrang van mense in die stede, maar hy het nooit gehuiwer om onverskrokke voor die massas en die vyandige koning te staan en die Woord van die Here te verkondig nie.
Elisa, die tweede van die groot profete van die Here, was nie soos sy voorganger 'n alleenloper nie, of 'n seun van die woestyn nie, maar het op 'n vreedsame plaas in die Jordaanvallei grootgeword.
DIE ENGELSE VLUG NA MAFEKING
"Ons was nog aan die skiet toe kom generaal De La Rey weer op ons af met sy sambok. Koos Swanepoel het nog nie van hierdie gewoonte van die Generaal geweet nie, met die gevolg dat hy te stadig was om genoeg ruimte tussen hom en die sambok te maak."
Hiervandaan is ons verder na Swartruggens. Op die terrein waar die NG-kerk later gebou is, het ons 'n Engelse kamp aangetref. Teen hierdie tyd het ons al weer vir enige vyand kans gesien, want ons getal weerbare manne is aansienlik versterk deur die Maricokommando. Veldkornet Van Heerden, ook uit die distrik Rustenburg, se klompie burgers was ook weer bymekaar. Ons het van hulle ook 'n klompie perde gekry.
BLOEDTRANE UIT DIE GEHEUE...
Geskep op 08 Maart 2011 | Druk | E-Pos
Digter onbekend, maar in siel blootgelê oor waar hy was, en waar hy graag wou wees:
As die soeklig van die wagskip
op my tent skyn in die nag
peins ek droef oor huis en makkers,
en die speeltyd van weleer –
skyn daar op die tentdoek beelde
wat my dinke t'rugvoer ver na
ruiend veld in sonneweelde,
waar eenmaal só mooi gestaan het
die ou haardstee, die ou tuiste...
en dan breek daar, of't 'n hart is,
snikkend deur my sielepyn –
in die naguur op my tentdoek skyn!
DIE BESTAAN VAN AFRIKAANS (5)
TAALVERPLASING BY VOLWASSENES
Taalverplasing by 'n nuwe geslag kan makliker of moeiliker gemaak word deur die houding en gedrag van die ouers en ander ouer mense. Dit is dus belangrik om te weet onder watter omstandighede ouer lede van die taalgemeenskap self 'n taalverplasing (sy dit miskien 'n onvolledige verplasing) ondergaan en wat dit is wat hulle geneë maak dat hul kinders en ander se kinders die ander taal aanneem.
Geskep op 07 Maart 2011 | Druk | E-Pos
Ek ken hulle nie in die middag nie; ek ken hulle nie wanneer dit reën of in die nag nie – ek ken hulle nie in die fel sonlig wanneer die Karoo rittel en bewe van die hitte nie. Ek ken die Drie Susters net in die môre; kan jou vertel wat hulle doen terwyl die dag breek.
Ek het uit die Suide gekom: 'n dagbreek tevore weggespring, vóór Tafelberg sy nagkabaai afgegooi het, terwyl die oggendnewel oor Tafelberg se liggies soos gaas hang en die skelette van bote die gedagtes verskeep in die ruim van 'n spookskip wat ewig rusteloos sonder rus vaar en oppyl en oor die waterhorison verskiet.
Uit dié Kaap het ek noordwaarts gedraai sodat ek na baie omswerwinge die susters kon ontmoet. Want hulle is glo altyd tuis, en geen swerwer trek tevergeefs deur die Karoo nie, want die Karoo is nie suining vir ruimte nie.
Onder hierdie opskrif het die skrywer en digter S. Ign. Mocke in 1948 hierdie pragtige natuurgedig geskryf, waarin hy die Vrystaatse landskap in die omgewing van Bothaville-Odendaalsrus besing het. Dis ons land wat nooit van ons weggeneem kan word nie.
Gee ons die eenvoud om te weet wat ons
aan jou verskuldig is, O land waarin
ons hart geluk gevind het: Uit jou grond
het ons gegroei; jou vertes het
ons oog geleer om ver te sien, die blou
afstand te skeer, oor veld en duin,
oor berg en vlei, tot waar die diep
grys lugte van jou horisonne staan:
(Lees reeks by Ons Boerevolk destyds) en vorige aflewering by TRANSPORTRY (1)
As die vragryer na Kimberley gelukkig was, het hy met die terugreis amper altyd weer 'n vrag gekry in die vorm van wol of velle. Dan het die man sy bes probeer om 'n groot terugvrag te kry. Sommige mense het selfs 36 bale wol of velle opgelaai. Dit het die wa topswaar gemaak. So 'n wa het eenmaal op 'n ongelyk pad tweekeer omgeval. Dit was tydrowende teëspoed. Daarom het almal maar baie versigtig gery. By elke wa was drie man om vir alles te sorg: 'n touleier, 'n drywer en die baas self. As daar 'n groot klomp waens bymekaar was, moes die voorste wa die mense waarsku teen slegte plekke soos diep knikke of groot klippe in die pad. Dit was dan 'n geroep van die een wa na die ander van "keer hot", "pas op vir haar," of 'n ander waarskuwing.
(Lees reeks by: Met Ryperd en Mauser )
TERUG NA KOMMANDO
Dit was op 'n Saterdag toe die Engelse my tweede perd gekommandeer het en ek weer voetganger geword het. Daardie Sondag lê ek weer plat van die malaria se kouekoors. Omstreeks twaalfuur dieselfde nag maak iemand my wakker en vertel dat veldkornet Van Tonder die volgende dag op Teerputsfontein, twintig kilometer daarvandaan, op ons sou wag. Haastig maak ons toe gereed want buiten my vader, was daar ook nog vyf ander burgers op die plaas.
In dieselfde rigting waarin ons dié nag moes stap, het 'n groot Kakielaer gestaan, sodat ons langs 'n taamlike omweg moes gaan. Die saal wat ek intussen weer in die hande gekry het, dra ek op my rug. Ons moes baie versigtig in die donker aansukkel want jy weet nooit hoe ver Kakie sy wagte geplaas het nie. Jy durf jou voete nie te hard teen die vaal grond laat neerkom nie. Graspolle en kaal kolle lyk net eenders.
Meteens struikel ek oor 'n groot miershoop en kom anderkant op hande en voete te lande, onderwyl die gerinkel van die stiebeuels ver in die stil naglug hoorbaar is.
DIE BESTAAN VAN AFRIKAANS (4)
Geskep op 04 Maart 2011 | Druk | E-Pos
TAALVERPLASING BY KINDERS
Die taalverwisseling by die kind moet ons noodwendig sien as 'n deel van die sosialiseringsproses, soos sosioloë dit noem. Ons gaan nou kyk na die rol van die normale sosialiserende instansies in die proses van taalverwisseling.
'Taalverplasing' of 'taalverwisseling' vind onder meer en miskien veral deur middel van die gesin plaas. Dit kan op een van twee maniere gebeur:
Die ouers kan uit dieselfde taalgemeenskap kom maar om die een of ander rede besluit om van kleins af 'n ander taal met hul kinders te praat.
Byna alle Friese ouers op die platteland maak hul kinders in Fries groot, maar in die stede praat net 70 persent Fries met hul kinders. In die twintigerjare van die twintigste eeu, dus sowat 90 jaar gelede, het baie ouers in Süderlûgum in Sleeswyk met mekaar Deens gepraat en met hul kinders Duits. Sowat 60 persent van die ouers het nie hul moedertaal met hul kinders gebruik nie en daarom het die persentasie van Deenssprekende kinders in dié gebied tussen 1924 en 1931 van 60,1 tot 33,9 afgeneem.
Daar word al geruime tyd voor en ná die sogenaamde Hersiene Nasionale Kurrikulum oftewel Kurrikulum 2005 oor die ANC-onderwys gevra:
Pa en Ma, weet julle wat in jul kinders se handboeke staan? Maar die tyd is nou hier om ook te vra: Liewe kind, weet jý wat in jou handboeke staan? Met die laaste vraag word egter nie bedoel of die besef van die Godlose kommunistiese leerplan tot ons deurdring nie maar of die kind wat reeds nie meer waffers vaar met taalleer vandat die ANC in beheer van skoolleerplanne is nie, nog hoegenaamd kán lees. En nou is daar nuwe kurrikulumdokumente vir standerd agt tot matriekleerlinge in die vooruitsig wat daarop neerkom dat daar met taalleer weggedoen word onder die vaandel dat dit voortaan deel van literatuur en kreatiewe skryfwerk moet wees, sommer so terloopse ietsie wat ook mettertyd sal verdwyn, en reeds besluit is dat dit ook nie afsonderlik getoets mag word nie sodat daar geen bewysbare uitsprake oor die al swakker taalwerk van leerlinge gemaak hoef te word nie.
'N ONDANKBARE TAAK (1)
"Wanneer gelykstelling kom, is dit alles verby en tel die getalle-oorwig alleen. Dan sal die groot nie-blanke getalle-oorwig oorgaan na nie-blanke oorheersing, vir sover die blanke gemeenskap nie al geleidelik geabsorbeer is in 'n gemengde bevolking nie. Hoeveel geslagte dit sal duur om daar te kom, weet ek nie."
Die Departement van Bantoesake was in die jare vyftig ongetwyfeld die ondankbaarse portefeulje in die Kabinet. Toe dr DF Malan hierdie Departement op 19 Oktober 1950 aan dr HF Verwoerd toevertrou, het hy moontlik onwetend, 'n nuwe fase in die Suid-Afrikaanse politiek ingelui, want dit wat in daardie stadium hoofsaaklik slegs teorie was, sou onder die nuwe minister 'n lewende werklikheid word. Die dae van praat was vir goed verby; voortaan sou die daad by die woord gevoeg word, want waar Verwoerd was, was daar aksie!
GRASSNYER HET NIE PETROL NODIG
'n Leraar was besig met huisbesoek met sy fiets, toe hy 'n seuntjie raaksien wat op die sypaadjie 'n grassnyer probeer verkoop. "Hoeveel wil jy vir die grassnyer hê?" vra hy. "Ek soek net genoeg geld om 'n fiets vir my te koop," antwoord die seuntjie. Die dominee dink 'n bietjie en vra: "Sal jy my fiets neem in ruil vir die grassnyer?" Die seuntjie wou eers met die fiets 'n draai ry. Toe hy terugkom, is hy gewillig om die ruil aan te gaan.
Die leraar neem die grassnyer en begin die aansitter se tou trek, maar sonder sukses. Hy roep toe die seuntjie nader en sê: "Maar hierdie grassnyer kan dan nie loop nie." Die seuntjie sê die geheim is mens moet eers 'n paar vloekwoorde los voor hy vat. Die leraar sê dat dit nie iets is wat hy doen nie, hy kan nie eers meer onthou hoe om te vloek nie. Die seuntjie glimlag tevrede en sê: "Hou maar net aan om aan die tou te trek, omie sal gou genoeg onthou."
LEIDING VAN DIE HEILIGE GEES (4)
JESUS DOOP ONS MET DIE HEILIGE GEES
Watter wonderlike Koning is Jesus nie! Hy regeer sy onderdane nie deur mag en geweld of vrees soos die owerhede van hierdie wêreld nie, maar deur die Heilige Gees; nie met dooie wette nie, maar volgens sy Woord.
Talle mense wat eenmaal die besluit geneem het om Jesus die Koning van hulle lewens te maak, het hierdie geheim al ontdek. Tog is daar baie mensewat bely dat hulle in Jesus glo maar nog nie hierdie heerlike ontdekking gemaak het nie. 'n Besluit om Jesus die HERE van jou lewe te maak, het verreikende gevolge. Indien hy so 'n besluit geneem het, is die volgende stap om toe te laat dat Jesus jou van dag tot dag lei. Daar bestaan egter baie misverstand oor hoe Jesus 'n mens deur sy Gees regeer.
Vir die moderne mense (wat nie meer in allerlei geeste of spoke glo nie) is dit soms moeilik om 'n idee te vorm van die Heilige Gees.
Geskep op 03 Maart 2011 | Druk | E-Pos
VERRAAI EN ONTWAPEN
Ons veldkornet, Johannes Eloff, wou nie die wa van Frans du Toit laat huis toe gaan nie want ons het hom baie nodig gehad om die voetgangers mee te vervoer.
Die môre toe die kommando per trein vertrek, lê ek weer plat met 'n hewige kouekoors. By die walaer wou ek nie graag agterbly nie, maar my Veldkornet het dit raadsaam geag om my nie saam met die perdekommando te stuur nie. Hy het my verseker dat die walaer al met die spoor langs na Johannesburg sou trek, sodat ek dan weer die kans sou hê om by die perdekommando aan te sluit. Daarop het ek maar ingewillig om agter te bly - ook maar gelukkig vir my, want later het my maats wat daarby was my vertel dat dit die kragte van 'n gesonder man geverg het om al die ontberings op pad vanaf Kliprivier na Pretoria te deurstaan. Sommige voetgangers moes naderhand van vermoeidheid hul kos en komberse agterlaat en kon uiteindelik selfs sonder hierdie las skaars meer van uitputting voortstrompel.