Afrikaans | minderheidsverslag
'n Afrikaanssprekende student het my ingelig dat Afrikaans nie 'n wetenskaplike taal is nie, dat al hulle voorgeskrewe werke in Engels is en dat Engels 'n wêreldtaal is. Gevolglik is dit sy geleerde opinie dat Afrikaans belangrik is by die huis en tussen vriende, maar niks meer nie.
Wat natuurlik snert is.
Nou kan ons 'n ellelange repliek lewer vanuit die Afrikaanse taalgeskiedenis. Ons kan praat van die verdrukking van ons taal onder Britse koloniale heerskappy. Die bordjie om die nek met "donkie" daarop. Ons kan praat van die weerstand, ondermeer deur die kerke, teen die vervanging van Nederlands met Afrikaans. Dan was daar die politieke taalstryd om Afrikaans as amptelike taal erken te kry. Daarna moes ons woordeskat uitgebrei word om alles wat in Engels en Nederlands gesê kan word, ook in Afrikaans te kan sê. Die skepping van vakwoordeboeke kan genoem word.
Nie baie lank gelede nie, was Afrikaans op gelyke voet met Engels en Nederlands. Dit was nie sommer maar net nie, dit was die resultaat van moeite doen om jou eie te ontwikkel en te gebruik. Dit het opoffering en stryd geverg, maar die oorwinning was behaal. Is dit alles van waarde of het ons ons tyd gemors?
Ons het ons taal geërf by ons voorgeslagte. Is dit 'n geval van erfgoed is swerfgoed? Die taal baanbrekers het nie soveel tyd en energie spandeer uitsluitlik vir hulleself nie, hulle het dit ook gedoen vir ons. Sodat ons in gemak ons eie taal kan gebruik in die moderne lewe. Ons moet net hulle werk in stand hou en daarop uitbrei. Dit is nie net goed soos infrastruktuur wat in stand gehou moet word nie, geestelike goed soos taal moet ook in stand gehou word. Daar rus 'n verantwoordelikheid op ons.
Taal gaan nie net oor prosa en poësie nie, dit gaan ook oor motorkarre, masjinerie, gereedskap, fisika, wiskunde en ekonomie.
Ons taal gaan net bly voortbestaan as ons dit gebruik. As ons die Afrikaanse terme gebruik as ons ons motorvoertuig diens en herstel. Wanneer ons rekenaars se sagteware in Afrikaans is. Wanneer ons kinders Google Translate moet gebruik om uit te vind wat die Engelse voorgeskrewe boek nou eintlik sê. Ons het 'n ten volle ontwikkelde taal, ons moet dit net gebruik. Dis al.
Ons moet net 'n bietjie moeite doen. Is dit te veel gevra?
Wat ons met ons taal (en kultuur) doen, sê baie van onsself. Is ons mense wat in stand hou en ontwikkel, of is ons te gemaksugtig en sal alles prysgee omdat dit te veel moeite is? Dit weer sê iets van ons karakter, wat se soort mense ons eintlik is.
Is ons lojaal aan dit wat ons eie is? Of is ons Joiners en Hensoppers?
SPESIALE AANBIEDING OP E-BOEKE
Bestel enige van my e-boeke by buitepos@minderheidsverslag.co.za en kry dit gratis. Meld asb of dit in EPUB of PDF formaat moet wees
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 7 April 2021 13 April 2021 Kategorieë AfrikaansSleutelwoord Afrikaans, BoeretaalLewer kommentaar op Hardnekkig Afrikaans
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 15 Desember 2018 Kategorieë VolkskundeSleutelwoord Afrikaans, Afrikaner, armblankes, Boerevolk, Etnologie, Gelofte, Geskiedenis, Volkskunde2 Kommentare op Die Raaisel van die 1992 ja-stem
Die Boerevolk se Oos-Afrika eksperiment
Foto: Eldoret dorp in Kenia. Verkry by: www.businessdailyafrica.com
Kort na die Anglo-Boereoorlog het 'n aantal gesinne, almal burgers van die Boererepublieke, na Oos-Afrika geëmigreer. Hulle het na twee Europese kolonies, Brits-Oos-Afrika (Kenia) en Duits-Oos-Afrika (Tanganjika – tans Tanzanië) verhuis. Hier het hulle gebly tot die kolonies in die 1960's onafhanklik geword het – 'n tydperk van omtrent 60 jaar.
Baie Boere het na die Anglo-Boereoorlog geweier om 'n eed van getrouheid aan Brittanje af te lê. Van hulle het verkies om hulle in Duits-Oos-Afrika te gaan vestig. Die eerste Boerefamilies het, van die hawe af, met ossewaens getrek en is deur die Duitsers gevestig by Berg Meru, tussen Oldonyo Sambu (Kampfontein) en Engare Nanyuki in die Arusha gebied. Elke familie het plase van 1,000 hektaar ontvang. Die beroemde Boereheld, genl. Wynand Charl Malan, was deel hiervan en het sy lewe lank hier bly woon. Sommiges het in 1907 uit Tanganjika na Kenia getrek. In die dokumentêre rolprent Africa Addio is daar 'n gedeelte wat wys hoe die Boere in die 1960's Oos-Afrika met ossewaens verlaat het. Dit was 'n simboliese daad: hulle het met ossewaens gekom en hulle het met ossewaens gegaan.
Die Boere wat hulle by Meru gevestig het, het ver uitmekaar gewoon en min kontak met mekaar gehad. Aanvanklik het hulle nie belang gestel in die vestiging van 'n kerkgenootskap nie. 'n Ouderling het gedoop en in die huwelik bevestig. Ds. AP Burger van die NG Kerk het in 1905 na Oos-Afrika gegaan en die NG Gemeente Meru in Duits Oos-Afrika gestig. In 1910 is daar 'n Hervormde Kerk op Meru gestig. Daar word nie melding gemaak van 'n eie skool nie. Die naaste Afrikaanse skool was in Kenia. Die skrywer Sangiro (AA Pienaar) het hier grootgeword.
Die Uasin Gishu hoogland in Kenia was onbewoond en niemand het daarop aanspraak gemaak nie. Die hoogland het 'n matige klimaat gehad. Die Britse Koloniale regering het die gebied beskikbaar gestel aan blankes, Boere en Britte. Om by die Uasin Gishu uit te kom was nie maklik nie. Daar was nie paaie nie en in die nat seisoen het waens en osse in diep modder vasgeval, in die droë seisoen het geen wind gewaai nie en dan was die stof verstikkend. Die Britte het plase daar aan die Boere toegeken en elke plaas het 'n nommer gekry. Die Boere het nie kennis van landbou in hierdie omgewing gehad nie en moes dit op die harde manier leer. Aanvanklik het hulle in bamboeshuise gewoon maar kon later kliphuise bou. Om die pot aan die kook te hou het hulle ook gejag, transport gery en ruilhandel beoefen.
Plaas 64 op Uasin Gishu was gereserveer vir 'n dorp. Hier is Eldoret, 'n tipiese Boeredorp, gevestig. Eldoret was Wes van die Skeurvallei. Aan die Oostekant van die Skeurvallei, in die omgewing van Thomson's Falls, het nog 'n Boeregemeenskap ontstaan. Eldoret was die hoofsentrum van die Boerevolk in Kenia. In 1908 is die NG Gemeente Vergenoeg gestig op Nakuru, halfpad tussen Eldoret en Thomson's Falls. In 1909 is 'n tweede gemeente naby Eldoret gestig. In 1945 is die NG Kerk se Loubser Gemeente by Thomson's Falls gestig. Die Gereformeerde Kerke het twee gemeentes gestig, een by Eldoret en 'n tweede by Thomson's Falls. Die Hervormde Kerk het net een gemeente in Kenia gehad, die Gemeente Rensburgsrust. Daar was ook Afrikaanse skole opgerig, een in Eldoret (Highland) en een in Thomson's Falls (die Van Riebeeck skool). Die mense het honderde kilometers gereis om Geloftefeeste by te woon.
Na die Tweede Wêreldoorlog het die Boerevolk in Oos-Afrika sy toppunt bereik. Die Boerebevolking was toe omtrent 3,000 sterk en het presteer met graanverbouing. In 1952 het die Mau-Mau aanslag teen die blankes, Boere en Britte, in Kenia begin. In 1961 het Tanganjika onafhanklik geword en in 1963 het Kenia onafhanklikheid verkry. Hierna het die meerderheid Boere Oos-Afrika verlaat en na Suid-Afrika geëmigreer.
In die 60 jaar in Oos-Afrika is die wildernis getem, landbou is op 'n gesonde voet geplaas, huise is gebou, dorpe is aangelê, kerke en skole is opgerig. Die Boerevolk het hul eie kultuur behou, bande met die res van die volk behou, aangehou om Afrikaans te praat. Hulle het dit nie eers oorweeg om hulle eiegoed prys te gee en te verengels nie. Ten spyte daarvan was alles uiteindelik tevergeefs. Hulle het met min gegaan en met min teruggekom.
Die Trekboere van die Noord-Kaap het net getrek om weiding vir hulle vee te soek. Die Voortrekkers het getrek om 'n eie land te kry waarin hulle hul kultuur kon uitleef en 'n eie regering kon instel. Die Dorslandtrekkers het weens godsdienstige, politieke en ekonomiese redes getrek. Die trekkers na Oos-Afrika het nie vir enige van hierdie redes getrek nie. Hulle het willens en wetens getrek na lande wat reeds hul eie regerings gehad het. Hulle was nie ontevrede met hulle kerke en politieke partye nie. Hulle is nie soontoe om aardse besittings te verkry nie. Hulle het ook nie getrek net om te trek nie. Wat was hulle motivering?
Miskien was dit die versugting na die pionierslewe. Lewe in die wildernis, ver van die moderne lewe af, ongekompliseerd, terug na dit wat werklik saak maak. Die eerste geslag in Oos-Afrika het oorleef met jag en transport ry. Hulle het nie veel belang gestel in landbou nie. Dit was die tweede geslag wat op 'n ander manier 'n bestaan moes maak. Hulle moes wortel skiet en landbou beoefen. Hulle het naam gemaak as suksesvolle mielie- en koringboere.
Die Boerevolk is fisies verknog aan Afrika, ons voel tuis in Afrika, ons voel vreemd in Europa. Die landskap is oop en wyd, die klimaat is aangenaam. Afrika toets die Boer se karakter. Gevare moet trotseer word, daar is hindernisse en teenspoed wat uithouvermoë vereis. Vindingrykheid is nodig om hindernisse te oorkom. Aanpasbaarheid is nodig vir terugslae en teleurstellings. Die Boerevolk is bouers, nie afbrekers nie. Ons wil tem en mak maak. Ons floreer op Afrika se uitdagings.
Die Boerevolk is ook geestelik verknog aan Afrika. Dit is waar ons ons eie unieke aard verkry het. Ons klou hardkoppig vas aan ons eie goed. Ons godsdiens, ons taal, ons kultuur. Selfs die voortreflike Britse beskawing en kultuur kon ons nie oortuig om ons eie prys te gee nie. Selfs ver weg in Oos-Afrika, het die Boerevolk sy eie behou en geweier om tot niet te gaan. Hulle het gestaan waar hulle staan en niks kon hulle beweeg nie.
Die eksperiment in Oos-Afrika het uiteindelik nie geslaag nie. Die enigste tuisgebied wat sover vir die Boerevolk gevind kon word, is in Suidelike Afrika: Suid-Afrika en Namibië. Ook nie die hele Suid-Afrika en Namibië nie, net 'n gedeelte. 'n Gedeelte waar, volgens die Gelofte, ons 'n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen. Ons moet, voor ons weer iewers heen trek, uitvind "waar dit Hom behaag".
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 9 Junie 2018 Kategorieë VolkskundeSleutelwoord Afrikaans, Afrikaner, Anglo-Boere Oorlog, Boere, Boerevolk, Geskiedenis, VolkskundeLewer kommentaar op Die Boerevolk se Oos-Afrika eksperiment
Skrywer Wilco LabuschagneGepubliseer op 5 Augustus 2017 Kategorieë Die BybelSleutelwoord Afrikaans, Bybel, Christen, Denominasie, Germaans, Nuwe Testament, Ou TestamentLewer kommentaar op 'n Groot Bybelse vertaalfout