PressReader - Beeld: 2016-05-27 - Dooi­e­ri­ge e­ko­no­mie blus en­tre­pre­neurs gees
Dooi­e­ri­ge e­ko­no­mie blus en­tre­pre­neurs gees
Beeld - 2016-05-27 - Sake - Vi­da Booy­sen
Bloem­fon­tein. – Al hoe min­der men­se in Suid-A­fri­ka wil ’n on­der­ne­ming be­gin wat moont­lik werk kan skep en ’n ster­ker e­ko­no­mie bou.
Vol­gens die Glo­bal En­tre­pre­neurs­hip Mo­ni­tor (GEM) se nuut­ste ver­slag vir 2015-’16 wat Woens­dag uit­ge­reik is, het en­tre­pre­neurs se voor­ne­mens om ’n nu­we on­der­ne­ming te be­gin, met by­na 30% (van 15,4% in 2013 tot 10,9% in 2015) ge­val en en­tre­pre­neu­rie­se ak­ti­wi­teit in die land is op ’n laag­te­punt.
“As die nuus dat E­gip­te SuidA­fri­ka ver­by­ge­steek het as die vas­te­land se twee­de groot­ste e­ko­no­mie nie ge­noeg ge­vaar­lig­te laat flik­ker het nie, dan moet hier­die da­ta be­leid­ma­kers laat be­sef dat dit nou no­di­ger as ooit is om die e­ko­no­mie te laat groei,” sê Mi­ke Her­ring­ton, uit­voe­ren­de hoof van GEM.
Die GEM is die groot­ste na­vor­sings­pro­jek in sy soort ter wê­reld en Suid-A­fri­ka neem al die af­ge­lo­pe 15 jaar daar­aan deel.
Her­ring­ton wys ook daar­op dat die land sy groei­koers van­jaar aan­ge­pas het tot net 0,45%, wat vier keer min­der is as die koers waar­teen die be­vol­king groei.
“Dit be­te­ken die land gaan vin­nig ag­ter­uit in ter­me van sy per ca­pi­ta-in­kom­ste – ’n baie kom­mer­wek­ken­de te­ken.”
’n Kern­pri­o­ri­teit vir die re­ge­ring moet wees om her­vor­mings in te stel wat ’n meer te­ge­moet­ko­men­de sa­ke-om­ge­wing skep, ver­al vir klein-en mid­del­slag on­der­ne­mings wat so­veel tot werk­skep­ping by­dra, sê Her­ring­ton.
Na­si­o­na­le kun­di­ges met wie daar as deel van die na­vor­sing on­der­hou­de ge­voer is, sê die drie groot­ste fak­to­re wat en­tre­pre­neur­skap in Suid-A­fri­ka be­lem­mer, is re­ge­rings­be­leid (61% glo dis ’n pro­bleem), toe­gang tot fi­nan­sie­ring (44%) en vol­doen­de on­der­wys en op­lei­ding (42%).
“Die feit dat re­ge­rings­be­leid steeds as ’n kri­tie­ke te­kort­ko­ming deur by­na twee der­des van die kun­di­ges be­skou word, is ’n te­leur­stel­ling – ver­al om­dat die re­ge­ring al her­haal­de­lik die klein­sa­ke­sek­tor as ’n be­lang­ri­ke werk­skep­per en groei­en­jin uit­ge­lig het,” sê Pen­ny Kew, me­de­skry­wer van die na­vor­sings­ver­slag.
Die ver­slag meld ook dat die e­ko­no­mie se swak ver­moë om werk te skep nou al tot chro­nie­se hoë werk­loos­heid ge­lei het – en selfs meer kom­mer- wek­kend – tot on­der-in­diens­ne­ming wat ook by­dra tot die land se hard­nek­ki­ge ar­moe­de en on­ge­lyk­heid.
Kew sê die jong­ste da­ta dui daar­op dat sa­ke waar­skyn­lik gaan ver­er­ger.
“Ons sien twee din­ge wat ons be­kom­mer: ’n sty­ging in die aan­tal en­tre­pre­neurs wat on­der­ne­mings be­gin om­dat hul­le ge­nood­saak is om ’n be­staan te voer, en ’n lae koers van ge­ves­tig­de on­der­ne­mings in die e­ko­no­mie, dit wil sê on­der­ne­mings wat vir drie of meer jaar kon oor­leef.”
Die ge­tal en­tre­pre­neurs wat uit nood­saak be­gin het, het met 18% teen­oor die vo­ri­ge ver­slag se me­ting ge­styg.
“Ons is ook be­sorg oor die aan­tal vroe­ë­sta­di­um-en­tre­pre­neurs wat sê hul­le ver­wag nie om e­ni­ge werk­ge­leent­he­de bin­ne die vol­gen­de vyf jaar te skep nie. Dit het aan­sien­lik ge­styg se­dert die vo­ri­ge ver­slag.”
Daar is steeds baie po­ten­si­aal in die en­tre­pre­neur sek­tor on­danks die ne­ga­tie­we sy­fers, sê Her­rin­ton.
“Maar dan moet ons eers die rem­fak­to­re ver­wy­der, waar­van on­doel­tref­fen­de romp­slomp deur die re­ge­ring steeds die eer­ste plek op die lys be­haal.”
Ons sien twee din­ge wat ons kwel: ’n sty­ging in die aan­tal en­tre­pre­neurs wat on­der­ne­mings be­gin om­dat hul­le daar­toe ge­nood­saak is, en ’n lae koers van ge­ves­tig­de on­der­ne­mings in die e­ko­no­mie, dit wil sê on­der­ne­mings wat vir drie of meer jaar kon oor­leef.