’n Geleentheid soos vandag se Doodskafee maak die onbekende ’n bietjie draagliker vir almal wat deur die dood geraak word, meen Annette.
Of soos Charlotte van Coller, die hospies se bemarker, dit stel: “Jy moet die bul by die horings pak wanneer ’n moeilike kwessie jou in die gesig staar.”
Daar is ’n roesemoes van stemme, want om die tafels het mense aan die gesels geraak. Hier is altesaam sowat 30 vroue en plek-plek ook ’n man – van jong volwassenes tot gryskoppe. Almal het iets gemeen: die besef dat die dood hulle of ’n geliefde in die gesig staar.
Óf hulle ly self aan ’n terminale siekte óf hulle het ’n naasbestaande aan die dood afgestaan óf hulle steun iemand wat terminaal siek is.
Aan ’n tafel voor in die saal sit die Johannesburgse sielkundige berader Aderyn Exley en sielkundige dr. Hannetjie Edeling. Hulle sal die gesprekke fasiliteer, want al is die dood voorop in almal se gedagtes, bly dit ’n onderwerp wat swaar op die tong lê.
Om die ys te breek, laat Aderyn en Hannetjie elkeen ’n voorwerp van ’n tafel voor in die saal kies wat vir hulle die dood simboliseer.
Daar is van plastiekdiere en sagtespeelgoed tot juwele. ’n Rubberslang is vir Sally Thompson van die Witwatersrandse hospies ’n simbool van die dood.
Adelyn en Hannetjie doen die meeste van die praatwerk en bespreek emosiebelaaide vrae soos: “Wat is die nalatenskap wat jy wil agterlaat?” En: “As jy siek word, wat in jou lewe sal betekenisvol genoeg wees vir jou om aan te hou leef?”
Hulle roer ook praktiese sake aan: Is al jou papierwerk op die hoogte? Wanneer besluit jy dis tyd om na ’n hospies te gaan?
Sy beveel aan dat ’n mens vroegtydig jou wense duidelik maak aan jou dokter vir wanneer jy nie langer self besluite kan neem nie en byvoorbeeld aan ’n asemhalingsmasjien gekoppel is.
“As julle saamwoon, moet jy ’n dokument opstel as jy jou lewensmaat die nodige regte wil gee om namens jou besluite te neem,” gee sy verder raad.
Dit is ook belangrik om jou dokumente op ’n plek te bêre waar jou naasbestaandes dit maklik kan kry.
Nes ná ’n begrafnis gewoonlik toebroodjies en tee vir die begrafnisgangers regstaan, breek teetyd ná die ernstige bespreking aan. Maar die eetgoed is nie sommer net driehoektoebroodjies nie. Die koeke met hul doodstema word gesny en geëet nadat die wenners van die koekbakkompetisie aangekondig is.