Nuuskommentaar: Demokrasie – Is Ramaphosa die regte hekwagter?Pres. Cyril Ramaphosa (Foto: Elmond Jiyane/GCIS) Groot verwagtinge word nog in sekere kringe gekoester dat pres. Cyril Ramaphosa die demokrasie in Suid-Afrika weer positief gerig sal kry, maar die uitdagings kom soos golwe aangerol. Intussen gaan die land die kreeftegang op die internasionale demokrasie-indeks. Wêrelddemokrasiedag is die Saterdag wêreldwyd gevier. In Suid-Afrika is min van dié viering gesien en gehoor, waarskynlik omdat Suid-Afrika besig is om geleidelik die kreeftegang op die indeks te gaan. Suid-Afrika is op die jongste ranglys van The Economist in die 41ste plek. Slegs die eerste 20 lande word as volle demokrasieë gereken, wat beteken dat Suid-Afrika se posisie as gebrekkige demokrasie aan die verswak is. Mauritius is die enigste Afrikaland wat as volle demokrasie gereken word, terwyl Botswana ook vir Suid-Afrika die loef afsteek. Freedom House reken met Cyril Ramaphosa as Suid-Afrika se nuwe president is daar hoop dat volle demokrasie in die land herstel sal word. Ramaphosa het immers onderneem dat hy dit sal doen, en daarmee die vinger liederlik in Jacob Zuma se oog gesteek, wat reken hy het so ’n goeie regeertakie verrig. Hoewel verskillende instansies se definisies vir volle demokrasie nie 100% ooreenkom nie, is dit baie duidelik dat die blote uitoefen van stemreg nie as volle demokrasie gereken word nie. Aspekte soos meningsvryheid, persvryheid, behoorlike minderheidsregte, gereelde vry en regverdige verkiesings, die beginsels van ’n regstaat, die doeltreffendheid van burgerlike instellings en openbare deelname daaraan tel onder die belangrikste aspekte van ’n gesonde demokrasie. Jacob Zuma (Foto: Nic Bothma, Pool via AP) Uit ’n lang lys van gevalle waar Zuma laat blyk het hy beskou ’n blote meerderheidsbewind as volwaardige demokrasie, is dit duidelik dat hy g’n snars van ’n ware demokrasie, waarin algemene belang en nie die belang van die meerderheid regeer word, verstaan nie. Hy was selfs uitgesproke oor die magte wat die regbank het wat hy gevoel het verkeerd is om die meerderheid teen te gaan. Wat hy voorgestaan het, was inderdaad ’n diktatuur / tirannie van die meerderheid. Dit is maar eers die afgelope week of twee wat Zuma laat blyk het dat hy ’n bietjie insig in die skeiding van magte het, en dit is terselfdertyd duidelik dat hy hierdie “kennis” (wat hy erg verslons) probeer gebruik om te voorkom dat hy voor die Zondo-kommissie oor staatskaping verantwoording moet gaan doen. Terwyl demokrasie en vryheid vir ’n groot deel van die wêreldbevolking as vanselfsprekend aanvaar word, was daar nie altyd soveel vertroue in demokrasie nie. Selfs die “demokratiese” Griekse stadstate het in tye van oorlog diktators verkies om die stad deur die oorlog te stuur. Selfs vandag word die “stelling” gereeld gehoor dat demokrasie ’n euwel is, maar dat dit die beste euwel is wat ons het. Ook onafhanklike stadstate in die pre-Columbiaanse hedendaagse Mexiko het van die standpunt uitgegaan dat toekomstige regeerders deur ’n strawwe voorbereiding (wat aanranding en vernedering ingesluit het) en opleiding wat deur priesters aangebied is, moes ondergaan. Kan Ramaphosa inderdaad demokrasie in Suid-Afrika bestendig soos hy onderneem het om te doen, veral terwyl die tendens die afgelope jare op ’n kreeftegang dui? Pres. Cyril Ramaphosa. Foto: Phando Jikelo/ANA Hy het met ’n aantal struikelblokke te make: Die suiwer toepassing van die demokrasie gaan dit beslis nie vir Ramaphosa maklik maak nie. Lees gerus ook die meningstuk van Morné Malan op Maroela Media.