JY LEES NOU Toe & Nou: Malmesbury-museum, 'n eeu jaar later
Het jy geweet die Malmesbury-museum was eens 'n sinagoge? Gaan kyk 'n slag na die geel geboutjie op regs nes jy die middedorp inry (van Kaapstad af). Die Hebreeus vir "How goodly are thy tents O Jacob" staan vandag nog bo die voordeur.
Die eerste Joodse handelaars het hulle glo in die laat 1800's op Malmesbury kom vestig. Teen die vroeë 1900's was daar 'n aktiewe Joodse gemeenskap van 40 families en is besluit om 'n sinagoge te bou.
Een van die stigterslede van die eerste gemeente, Max Goldman, het die planne geteken en ook toesig gehou oor die bou van die sinagoge in Prospectstraat. Die hoeksteen is op 11 November 1911 gelê.
As gevolg van verstedeliking het die Joodse gemeenskap later so min geword dat die sinagoge se deure in 1974 gesluit is. Max Goldman se seun, dr. Leon Goldman, het die gebou in dieselfde jaar gekoop en dit aan die munisipaliteit geskenk op voorwaarde dat dit vir kultuurdinge gebruik word en dat geen godsdienstige seremonies daar gehou mag word nie.
Ná jare se werk deur die dorp se Kultuurraad is die Malmesbury-museum op 10 Oktober 1991 in die gebou geopen – 80 jaar nadat die hoeksteen gelê is.
'n Deel van die museum is gewy aan die dorp se Joodse pioniers. Die res van die uitstallings verteenwoordig die geskiedenis van dié Swartlanddorp, waar die eerste weiregte reeds in 1703 toegestaan is.
Die "Toe"-foto is geneem met die inwyding van die "nuwe" brug in 1919. Dié brug is in 1956 vervang. Die wit huis regs op die foto het volgens oorlewering aan 'n mnr. Moorrees behoort. Die huis is gesloop en Huis Landman (tans die koshuis van die Laerskool Swartland) is daar gebou. In 1935 is die Talmud Torasaal oorkant die sinagoge gebou (waar die tuin op die foto sigbaar is). Joodse kinders het daar onderrig ontvang. Dis in 1947 verkoop en was later onder meer 'n supermark. Deesdae kan jy 'n McDonalds-burger daar koop.