Tweede inperking: SA se eie goederekultus vergroot versameling van onbesonne ritueleErnst van Zyl. Foto: Verskaf. In Oktober 2019 het ek ‘n stuk geskryf getiteld “Die eietydse goederekultus aan die suidpunt van Afrika” waarin ek die goederekultusverskynsel geskets het, asook my argument dat die ANC dieselfde tipe irrasionele gedrag toon. ’n Jaar later blyk dit dat die ANC en sy goederekultusleier, president Cyril Ramaphosa, nie net volhard met hul goed gevestigde kontrolelys van rituele nie, maar inderdaad ’n tweede golf splinternuwe rituele aanvaar het. In 2020 was die Covid-19-pandemie nie die enigste ding wat in China ontstaan en soos ’n veldbrand dwarsoor die wêreld versprei het nie: daar was ook die ritueel van landwye inperkings. Die meeste regerings het gepoog om die inperkingspioniers na te aap sodat hulle nie besluiteloos of swak sou voorkom nie, terwyl ander baie duidelik beoog het om hul eweknieë te oortref met meer drakoniese inperkingsmaatreëls. Die Suid-Afrikaanse regering val in laasgenoemde kategorie. Met die ekonomie reeds in ’n gemors het die ANC besluit om een van die strengste en langste landwye inperkings ter wêreld in te stel met maatreëls soos ’n aandklokreël en ’n verbod op die verkoop van alkohol, sigarette en sekere tipes klere en voedsel – maatreëls wat selfs die wêreld se gehardste outoritêre heersers sou laat bloos. Ten spyte van hierdie sterkmanbenadering “om lewens te red” beklee Suid-Afrika in Oktober 2020 die 12de plek ter wêreld vir die meeste Covid-19-gevalle. Wat sê dit vir ons oor ons eie goederekultus aan die stuur? Die ANC toon ’n blinde gebondenheid aan inperking as wondermiddel, wat holisties skadeliker as die virus is, en hul gretigheid om ’n tweede dosis van die toksiese drankie, genaamd inperking, te sluk, dui op ’n party wat nie deur die werklikheid gedryf word nie, maar deur bygelowige na-apery. Net soos die oorspronklike goederekultusse van die Melanesiese eilande kammalughawens ritualisties met klippe en stokke gebou het in die hoop dat dit welvaart sal bring, so is die ANC besig om wat hy oorsee sien, op ritualistiese en dikwels oordrewe wyse na te aap. Die beste voorbeeld van die werklikheid wat voor rituele swig, is die feit dat net toe Europese lande tweede inperkings begin beplan ter voorbereiding vir ’n dreigende “tweede golf” van Covid-19, die ANC – soos ’n masjien – ook begin het met openbare waarskuwings oor ’n moontlike tweede inperking. ’n Feit wat in aanmerking geneem moet word, wat hierdie hele belaglikheid ontbloot, is dat die lande wat ’n tweede inperking beplan, byna almal in die noordelike halfrond geleë is en in Desember die winter binnegaan, terwyl Suid-Afrikaners dan swemklere sal aantrek en op die strande sal toesak. Verdere bewys dat die ANC nie deur die werklikheid nie, maar deur rituele gedryf word, is die feit dat ongeveer 64 000 Suid-Afrikaners in 2019 aan TB gesterf het, maar daar desondanks nog nooit ’n TB-inperking was nie. Vanwaar dan die Suid-Afrikaanse regering se halsstarrigheid om die hele land in te perk ten einde ’n virus aan bande te lê wat wesenlik minder lewensbedreigend as TB blyk te wees? Tipies moet ’n kultus ’n charismatiese leier hê, en ofskoon die aflees van ’n teks vanaf ’n telesouffleur na my mening op ’n gebrek aan charisma dui, bewys president Ramaphosa dat hy die hoofleier van die goederekultus is, terwyl hy “ons mense” of sy kudde lei. Teen die agtergrond van die ekonomiese verwoesting wat Suid-Afrika in 2020 getref het, word die president se retoriese strategie duidelik. Pleks dat hy besin oor die korrupsie, ontsaglike beleidflaters en verwoestende gevolge van die uitgebreide inperking, waarvoor hy deurentyd voorspraak maak, verkies president Ramaphosa egter om die bevolking te mislei om te glo dat dit die virus is wat ons ekonomie verwoes het. Hierdie listige taktiek het vier oogmerke. Eerstens hou dit die vlak van landwye vrees oor die virus op kookpunt. Tweedens trek dit die aandag af van die ANC se rampspoedige inperkingsritueel. Derdens gebruik dit die gevaarlike kombinasie van vrees en ’n valse werklikheid om die voortsetting en verdere uitbreiding van hierdie bisarre inperkingsritueel te regverdig; en vierdens word dit gebruik as sondebok om die voortdurende gevolge te verbloem van die ANC se rampspoedige ekonomiese beleidsrigtings, wat al van lank voor die inperking van krag is. Die uitdrukking “Drink die Kool-Aid” slaan op iemand wat foutiewelik in ’n gedoemde of gevaarlike idee glo op grond van potensiële groot belonings wat in die vooruitsig gestel word. Die frase het sy ontstaan in die gebeure in 1978 in Jonestown, Guyana, toe die kultusleier Jim Jones aangedring het op “rewolusionêre selfdood” deur die drink van ‘n dodelike konkoksie wat, onder meer, sianied bevat het – waardeur 918 van sy volgelinge gesterf het. Die ANC het vir ons ’n dodelike inperkingsmengeldrankie berei, met die Nasionale Demokratiese Rewolusie, paternalistiese statisme, kritieke rasseteorieë en sistemiese korrupsie as bestanddele, en hou dit voor as ’n tonikum, soos ’n regte kwaksalwer. Daar is baie min tyd oor vir Suid-Afrikaners om uit hul beswyming te ontwaak en die aangebode dodelike “Kool-Aid” te weier deur nadruklik te verklaar dat die hoofleier van die goederekultus en sy lojaliste naak is. As ons hulle blindweg volg, is ek bevrees dat Suid-Afrika se ekonomie gedoem is tot ’n “rewolusionêre selfdood” soortgelyk aan die arme mense in Jonestown, wat die utopiese beloftes van hulle “redder” geglo het.