Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe - Volume 12, Issue 3, December 2015
Volume 12, Issue 3, December 2015
Huisies aan die Rand : ekokritiek en in die besonder stedelike ekokritiek as lens vir die lees van sewe gedigte met Johannesburg as agtergrond : geesteswetenskappe
Author Corne Coetzee
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 1 –50 (2015)
Die titel van hierdie artikel dui op Johannesburg as leefomgewing en die invloed van omgewing en lewende organismes op mekaar. Die voorvoegsel eko- beteken immers "omgewing"; &apos;n ekostelsel is &apos;n omgewing en die organismes daarbinne wat wedersydse invloed uitoefen. &apos;n Kort oorsig oor die ontwikkeling van ekokritiek, en spesifiek stedelike ekokritiek, en die omvang van hierdie vertakking word gegee. Ek gebruik veral stedelike ekokritiek as leesstrategie in agt gedigte om betekenislae te ontgin wat verband hou met die perspektief op omgewing, plek of milieu. Die doel is om uit die representasie van die omgewing in die gedig inligting in te win oor die heersende ideologieë, sosiale, politieke of kulturele toestande en om by bekende gedigte ander betekenislae te ontgin as wat reeds gedoen is. Die gedigte word aan die hand van verskillende vertakkings van ekokritiek bespreek. Die keuse van gedigte is gemaak op grond van die gedeelde milieu (Johannesburg) en aspekte wat vanuit &apos;n verskeidenheid van stedelik-ekokritiese perspektiewe gelees kan word. Die gedigte is Trekkerswee - Totius; "Puine" - N.P. Van Wyk Louw; "Stadswyk" - S.J. Pretorius; "Wat mis jy nie" - Rosa Keet; "44" - Wilma Stockenström; "Plat foto van &apos;n vis" - Hans Pienaar; en "Ek het &apos;n huisie aan die Rand" - Pirow Bekker. Die artikel gebruik vertakkings van stedelike ekokritiek soos ekogeregtigheid, ekofeminisme, postkoloniale ekokritiek en ekosielkunde as teoretiese raamwerk; die genoemde tekste word vir omgewingsmatigheid eerder as bloot vir omgewing beskou, en die stad as sosiale proses eerder as topografiese entiteit. Op hierdie manier dui die artikel aan hoe ekokritiek en sy vertakkings as leesstrategie gebruik kan word waarmee veelvuldige vlakke van betekenis ontgin kan word. Daar word getoon dat die leefervaring van figure in die tekste in direkte verband staan met die omgewing waarin hierdie tekste geplaas is en verder dat hierdie omgewings &apos;n aanloop vanuit die groter omgewingsgeskiedenis het.
The article deals with Johannesburg as an environment and how it affects and is affected by its inhabitants. The prefix eco- is used not in the biological sense but in the more general sense of a physical environment that acts on and is acted on by its community of interacting humans. A brief overview of ecocriticism and specifically urban ecocriticism is given; after that ecocriticism and specifically urban ecocriticism are used as reading strategies in seven poems to examine layers of meaning relating to the perspective on environment, location or milieu. The poems are discussed with reference to various components of urban ecocriticism. The aim is to read, from the representation of the environment in the poem, for information about the prevailing ideologies, social, political or cultural conditions. The poems were selected for their shared environment and aspects that connect to a variety of urban ecocritical perspectives: Trekkerswee - Totius; "Puine" - N.P. Van Wyk Louw; "Stadswyk" - S.J. Pretorius; "Wat mis jy nie" - Rosa Keet; "44" - Wilma Stockenström; "Plat foto van &apos;n vis" - Hans Pienaar; and "Ek het &apos;n huisie aan die Rand" - Pirow Bekker. Various subfields of urban ecocriticism, such as ecojustice, ecofeminism, postcolonial ecocriticism and ecopsychology serve as a theoretical framework. The texts are read for environmentality rather than merely for environment and the city is regarded as a social process rather than a topographical entity, uncovering multiple levels of meaning. The article shows that the experiences of figures in the texts are directly related to the environment in which these texts are placed and also that these environments emerge from a greater environmental history.
Hans Huyssen se Little Portrait of the World : Allegorical Wind Quintet with Narration (1993) : geesteswetenskappe
Authors: Martina Viljoen and Nicol Viljoen
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 51 –74 (2015)
Herinnering op die verhoog : performatiwiteit in David Kramer en Taliep Petersen se Kat and the Kings : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 75 –112 (2015)
In David Kramer en Taliep Petersen se Kat and the Kings (1995) skets die hoofkarakter, Kat Diamond, sy jeugervarings as lid van die sanggroep die Cavalla Kings in Kaapstad se Distrik Ses gedurende die 1950&apos;s. Die musiekblyspel speel grootliks af in hierdie karakter se geheue en mens kry dus slegs deur geheue-opwekking toegang tot die vertelde leefwêreld. Hierdie kunsgreep het &apos;n bepaalde parallel in die ontstaansgeskiedenis van die stuk, aangesien dit deels gebaseer is op die herinneringe van Salie Daniels, &apos;n sanger afkomstig uit Distrik Ses wat die rol van Kat Diamond in die oorspronklike produksie vertolk het. Ander gegewens is weer ontleen aan die leefwêreld van ander sangers afkomstig uit Distrik Ses. Met verwysing na die diskoers van mondelinge geskiedenis word herinnering in hierdie artikel as &apos;n kreatiewe en aktiewe handeling beskou - sowel &apos;n opvoering as &apos;n uitvoering, begrippe wat albei deur die enkele Engelse term performance beskryf word. So ook word Kat and the Kings as teaterstuk beskou as tegelyk &apos;n opvoering en &apos;n uitvoering. Vanweë die verweefdheid van wat agter die skerms gebeur en wat op die verhoog gebeur, word Kat and the Kings in hierdie artikel bespreek as &apos;n uitvoering en opvoering van die uitvoering en opvoering van herinnering. Gelees teen die agtergrond van hierdie benadering is Kat and the Kings &apos;n musiekblyspel wat nie gepoog het om die historiese Distrik Ses "outentiek" te weerspieël nie, maar eerder om getrou te wees aan die wese van herinnering. Verder is dit ook &apos;n musiekblyspel wat performatiewe implikasies verkry. In die ondersoek na performatiwiteit in Kat and the Kings word J.L. Austin se taalhandelingeteorie (speech act theory) ingespan, asook die vervlegte tradisies wat in reaksie daarop ontwikkel het. Deur &apos;n fokus op die teksfrase "Yes, today is my lucky day" word die vervloeiing van grense tussen verhoog en lewe uitgewys, en word die opvoering van Kat and the Kings gelees as &apos;n performatiewe aksie met spesifieke implikasies in die lewe van Daniels.
Memory on the stage: performativity in David Kramer and Taliep Petersen&apos;s Kat and the Kings
In the opening scene of the South African musical Kat and the Kings its narrator, Kat Diamond, begins to reminisce about his past. Kat is an elderly shoeshine man working in the St George&apos;s Mall in Cape Town in the year 1994. Directing his narrative impulse at one of his clients, Kat asks, "Mister, do you remember these cigarettes, Cavalla Kings?" Kick-started by this mnemonic artefact, he starts to take his audience into the past with him. Yet even before Kat can begin to tell the story of his youth, how he started a vocal harmony group in Cape Town&apos;s District Six with his friends Bingo, Ballie, Magoo and the latter&apos;s sister, Lucy, these characters appear on stage together with a younger version of Kat to help the old man tell his story. Conjured into life by him, the shades of his memory answer with a song: "Memories/ We&apos;re just your memories/ As real as you want us to be/ Only you set us free/ &apos;Cause we are your memories" (Kramer and Petersen 1999).
Premiered in 1995, Kat and the Kings was the fifth collaborative project of David Kramer and Taliep Petersen. It was also their biggest international success - not only was this the first South African musical performed both on Broadway and on the West End, it was also awarded two Laurence Olivier Awards, for "Best new musical" and "Best performance in a musical", awarded to the cast as a whole (De Villiers and Slabbert 2011:264, 267). Kat and the Kings charts the rise and fall of Kat&apos;s former band, The Cavalla Kings, in apartheid South Africa - in doing so also staging the difficulties facing coloured musicians during those years. As is also reflected by the musical language employed by songwriter Petersen, Kat and the Kings is rooted in the milieu of the rock &apos;n&apos; roll-crazy 1950s District Six. Through its focus on this popular singing culture, Kat and the Kings also serves to broaden the musical identity that has historically been associated with District Six and underlines the fact that its mainly coloured population was formed through diverse cultural meetings and transformed through processes of creolisation.
Riglyne vir maatskaplike werkers wat peuters forensies assesseer : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 113 –142 (2015)
Outeuridentifikasie : &apos;n Forensies-taalkundige ondersoek na Afrikaanse SMS-taal : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 143 –175 (2015)
Forensiese taalkunde is die studieveld waar linguistiese kennis en metodes gebruik word om &apos;n verskeidenheid tekste (gesproke en geskrewe) vir regsdoeleindes te ontleed. Outeuridentifikasie is &apos;n subkategorie van die forensiese taalkunde en word beskryf as die vasstel van &apos;n outeur se idiolek met die doel om die outeur positief te identifiseer as produseerder van &apos;n teks (Coulthard 2004:431-47; McMenamin 2010:490-2). Outeuridentifikasie is met ander woorde die proses waardeur die ware outeur van &apos;n gesproke of geskrewe teks vasgestel word wanneer daar twyfel bestaan oor die identiteit van die outeur van so &apos;n teks. Die doel van die huidige navorsing was om te bepaal tot watter mate dit moontlik is om vas te stel of &apos;n spesifieke individu die outeur van &apos;n spesifieke, beperkte stel (Afrikaanse) SMS&apos;e is. Uit die navorsing blyk dit dat dit nie moontlik is om die outeur van &apos;n verdagte teks met groot sekerheid te identifiseer indien daar slegs beperkte data tot die navorser se beskikking is nie, maar die resultate is nietemin voldoende om as bewyse gebruik te word.
Forensic linguistics is a field of study that has gained popularity in many countries around the world (Blackwell 2012). In South Africa forensic linguistics is not a well-known field of study, but academics and postgraduate students are beginning to explore research and study opportunities within this field. Author identification, which is the focus of this article, is only one of the subcategories within forensic linguistics. A very basic definition of forensic linguistics is that it is a section of applied linguistics where a variety of both written and spoken texts is analysed for judicial purposes. The field is roughly divided into two main categories: language use and its judicial implications and the analysis of forensic texts (written or spoken). In the first category forensic linguists consider translating and interpreting in a courtroom setting, the language use and discourse of a trial and the language rights of individuals in the courtroom or during the course of the trial, among others. The second category includes author identification, speaker identification, profiling and identification of plagiarism (Olsson n.d.:4-5).
Bernard Stiegler se esteteologie en die nuwe otium van die volk : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 176 –210 (2015)
In hierdie artikel word Bernard Stiegler se politieke ideaal, die nuwe otium van die volk, ontleed. Waar ek Stiegler se tegnoantropologie in band een van sy Tegniek en tyd-trilogie, sy teologie van skrif in band twee van sy Tegniek en tyd-trilogie, en sy rolprentmatige geloof in band drie van sy Tegniek en tyd-trilogieelders behandel het (Rossouw 2013, 2014, 2015), word in hierdie artikel ingegaan op hoe hy dit wat ek sy "esteteologie" noem, aan die hand van die nuwe otium van die volk ontwikkel. In die proses word stilgestaan by &apos;n aantal sleutelkonsepte van Stiegler, insluitend die nuwe proletariaat, die nuwe otium van die volk, die herbetowering van die wêreld, en so meer. Vervolgens word een van my twee kritiese argumente teen Stiegler, waarvolgens sy filosofie &apos;n tegnoteologie geskoei op die omwerking van (Christelike) teologiese motiewe is, soos wat ek dit in voorgenoemde publikasies begin ontwikkel het, in hierdie artikel voltooi. Deur in hierdie artikel op sodanige omwerkings te wys, poog ek om in aansluiting by my voorgenoemde publikasies aan te toon dat sy filosofiese diskoers gelegitimeer word deur &apos;n omwerking van dieselfde (Christelike) teologiese motiewe wat dit na bewering kritiseer as deel van die sogenaamde metafisika. Hiermee word aansluiting gevind by die skool van die teologies-filosofiese kritiek op die Westerse moderniteit waartoe denkers so uiteenlopend soos onder andere Leo Strauss, Eric Voegelin, Karl Löwith, Ivan Illich, Charles Taylor en John Milbank bygedra het.
"Navorsing voed my siel" : die verkenning van passie en produktiwiteit in die vertellings van erkende navorsers : geesteswetenskappe
Author Eleanor M. Lemmer
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 211 –238 (2015)
Navorsingsprokduktiwiteit, soos tradisioneel gemeet aan publikasies in portuurbeoordeelde vaktydskrifte, patenttellings en kliniese proewe, is van kardinale belang in openbare hoëronderwysinstellings wêreldwyd. &apos;n Aansienlike korpus van literatuur is oor die bepalers van navorsingsproduktiwiteit ontwikkel; die rol van navorsers se passie is egter opsigtelik afwesig in die produktiwiteitsdiskoers. Akademiese gesprekke oor die persoonlike en emosionele betekenis van navorsing, soos passie, in die openbaar is grootliks taboe, omdat daar geglo word dat dit afbreuk doen aan die objektiewe aard van ernstige vakkundigheid. Ten einde hierdie gaping te vul, poog hierdie artikel om &apos;n ruimte te skep vir die bespreking van passie in die akademiese wêreld en hoe dit met navorsingsproduktiwiteit verband hou. &apos;n Teoretiese raamwerk is geskep deur Csikszentmihalyi se vloeiteorie en die rol daarvan in hoë wetenskaplike en kreatiewe prestasie, Vallerand se Dualistiese Model van Passie (DMP) vir lewensaktiwiteite en Neumann se teorie van akademiese studie as die uitoefening van passievolle denke. Gebaseer op die teoretiese oriëntering word passie losweg omskryf as &apos;n sterk en gebiedende geneentheid teenoor &apos;n aktiwiteit wat gekenmerk word deur intense gevoelens van genot en opgewondenheid en wat herhaalde uitvoering van die aktiwiteit aanspoor. &apos;n Kwalitatiewe studie het passie vir navorsing in die loopbaannarratiewe van bewese navorsers aan &apos;n Suid-Afrikaanse universiteit ondersoek. Deelnemers is geselekteer deur middel van &apos;n doelbewuste steekproef op grond van institusionele kategorisering as bewese navorsers ooreenkomstig vasgestelde kriteria ten opsigte van navorsingsuitsette. Semigestruktureerde indringende onderhoude het verken hoe deelnemers passie in die loop van hul professionele loopbane in hul wetenskaplike en kreatiewe werk uitgedruk het. &apos;n Tematiese ontleding van die vertellings het die volgende temas opgelewer: die ontdekking van navorsingspassie; vloei en die fases van passievolle denke; passie en navorsingsprestasie wat volhoubaar hoog is; en die kweek van &apos;n kultuur van passie. Hierdie studie vind aansluiting by die interdissiplinêre literatuur oor passie en doen aan die hand hoe &apos;n kultuur van passie deur instellings erken en ondersteun kan word ten einde navorsingsproduktiwiteit in hoër opvoeding te bevorder.
Sinskonstruksies kenmerkend van Afrikaanse regstaal : geesteswetenskappe
Author Eleanor Cornelius
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 239 –273 (2015)
Lekelesers ondervind gereeld probleme met die taalgebruik in regsdokumente soos parlementswette en in verbruikersdokumente soos koopooreenkomste en testamente. Die omskrywing van gewone taal in twee belangrike Suid-Afrikaanse wette vereis dat die opstellers van verbruikersdokumente onder andere aandag gee aan sinstruktuur ten einde hierdie dokumente makliker verstaanbaar en meer toeganklik te maak vir kwesbare verbruikers. Die doel van hierdie ondersoek is om te bepaal watter komplekse sinskonstruksies in Afrikaanse regstaal voorkom wat probleme vir lekelesers van verbruikersdokumente kan veroorsaak en tot gevolg het dat hulle nie geredelik begrip van so &apos;n dokument kan vorm sonder uitermate inspanning nie. Voorbeelde van problematiese sinskonstruksies word in &apos;n korpus van wettekste en verbruikersdokumente geïdentifiseer en bespreek. Voorts word ondersoek of die problematiese sinskonstruksies wat in wettekste voorkom, ook in tipiese verbruikersdokumente gebruik word wat vir lekelesers bestem is. Telkens word aangedui hoe problematiese sinskonstruksies in verbruikersdokumente verbeter kan word om verwerkingslading te verlig en begrip te verhoog. Sodoende word leiding aan die opstellers en hersieners van verbruikersdokumente gegee sodat hulle meer toeganklike tekste vir kwesbare lekelesers kan skep.
Sentence constructions characteristic of Afrikaans legal language
Lay readers often experience problems with the peculiarities of legal language, as manifested in legal texts, such as acts of parliament or contracts. The aim of this article is to identify the syntactic properties of Afrikaans legal language that cause processing problems for lay readers of legal texts. To date precious few studies have been conducted on Afrikaans legal language and the linguistic constructions that are typically employed in Afrikaans legal texts. This study thus represents an attempt to make a contribution to the field of forensic linguistics - the interface where language and the law meet. Forensic linguistics is an area that is not robustly researched in South Africa.
The definition of "plain language" in two important South African protectionist acts require the drafters of consumer documents to pay attention to sentence construction in order to render these documents easier to understand and to provide access to vulnerable consumers. Drafters of legal texts in contemporary South Africa should attempt to avoid problematic syntactic constructions, not only in English but also in Afrikaans, to give effect to the plain language provisions of the National Credit Act (NCA) of 2005 and the Consumer Protection Act (CPA) of 2008. Section 64 and section 22 both specifically mention sentence construction: "the vocabulary, usage and sentence structure of the notice". If sentence structure is considered to be a potential source of comprehension difficulty, vulnerable consumers are afforded the opportunity to understand the content of important legal texts that may have a profound effect on their daily lives if such texts are rewritten in so-called plain language with deliberate attention to sentence structure.
"Akkedisdis eet die visvis" : orale narratief en persoonlike transformasie in die Karoo - &apos;n gevallestudie : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 274 –307 (2015)
Sin van plek, ingeplaastheid en bioregionaliteit in &apos;n kunstenaarsboek-installasie, Mooirivier: weerspieëling en weerklank : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 308 –357 (2015)
Hierdie artikel bespreek &apos;n praktykgebaseerde navorsingsprojek: &apos;n kunstenaarsboekinstallasie met die Mooirivier in die Potchefstroom-omgewing as tema. Die bespreking is &apos;n retrospektiewe besinning vanuit die perspektief van die kunstenaar-navorser aan die hand van die plekbegrippe sin van plek, ingeplaastheid en bioregionaliteit. As &apos;n gelaagde en multimodale kunsvorm kan kunstenaarsboeke plek op &apos;n unieke wyse vergestalt. Die uitgangspunt van die skrywer is dat die besinning oor die projek aan die hand van hierdie plekbegrippe &apos;n bydrae kan lewer tot die verstaan van die mens se verhouding met plek en met plekspesifieke kuns en letterkunde. In die teoretiese raamwerk word veral gekonsentreer op &apos;n beter verstaan van die begrip ingeplaastheid, en word gesteun op die perspektiewe van plekteoretici soos Buell, Basso, Relph, Casey, Smiley en Smith. Ná die kontekstualisering en teoretiese raamwerk word die projek in meer besonderhede bespreek, met aandag aan die kunstenaar se sin van plek, die vergestalting van sin en plek in inhoud en vorm, en die aanskouer-deelnemer se ervaring van die werk. Die gevolgtrekking is dat die kunstenaarsboek-installasie Mooirivier: weerspieëling en weerklank as &apos;n bioregionale plekspesifieke werk beskou kan word. Die aktiwiteite met betrekking tot die werk kan as &apos;n ingeplaaste skeppingsaksie en ingeplaaste navorsingsaksie vertolk word, en die ervaring van die aanskouer-deelnemer as ingeplaaste ervaring. Smith se definisie van ingeplaaste skryf- en leesaksie word sodoende uitgebrei.
"Moenie my &apos;jy&apos; en &apos;jou&apos; nie" - die gebruik van u in die 21ste eeu. Resultate van &apos;n loodsondersoek : geesteswetenskappe
Authors: Nerina Bosman and Annel Otto
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 358 –393 (2015)
Oor aanspreekvorme (voortaan AV&apos;e) in Afrikaans is die volgende navorsing al gedoen: Brown en Gilman (1960) skets die asimmetriese magsituasie tussen blankes, kleurlinge en swart mense waar veral die V-vorm (vir Afrikaans is dit die respekvorm, naamlik u) nie ter sprake kom nie. Scholtz (1963:65) merk (sonder enige empiriese gegewens) op dat die gebruik van u "buite die kringe van &apos;geleerdes&apos; en &apos;verstedeliktes&apos;" iets vreemds in Afrikaans is. Odendal (1976) lewer verslag van &apos;n kleinskaalse ondersoek onder universiteitstudente. Hy noem dat jy waarskynlik besig is om veld te wen in formele situasies en dat u nooit gebruik is deur die sogenaamde "sosiaal mindere lae" nie. Wybenga (1981) bestudeer Afrikaanse AV&apos;e van wit Afrikaanssprekendes in Vanderbijlpark en Kotzé (1983) gee &apos;n gedetailleerde beskrywing van AV&apos;e in die Maleierafrikaans van die 1980&apos;s. In &apos;n 1987-artikel gee Combrink &apos;n oorsig oor die gebruik van die direkte AV, of vokatief in Afrikaans. Swanepoel (1989) is &apos;n teksgebaseerde diachroniese ondersoek na interetniese aanspreeken verwysingsvorme in Afrikaans.
Grootskaalse empiriese ondersoek na die sogenaamde indirekte AV - dit is die voornaamwoorde u, u-hulle, jy enjulle, die herhalingsvorm (waar die direkte AV herhaal word) of die vermydingsvorm (waar AV&apos;e nie gebruik word nie) - ontbreek egter in Afrikaans. In hierdie artikel lewer ons verslag van &apos;n kwantitatiewe loodsstudie na die gebruik van u. Hierdie loodsstudie maak deel uit van &apos;n omvattende NNS-projek na die hele Afrikaanse aanspreekstelsel. Die resultate van &apos;n elektroniese vraelys waarin respondente verslag doen van hulle eie gebruik van u sal voorgehou word en opvolgende fases van die projek sal kortliks aangedui word.
Binne die beperkings rakende die omvang van hierdie artikel wou ons breë tendense aantoon. Fynere onderskeidings rakende sosiolinguistiese en pragmatiese faktore moet verkieslik deur middel van kwalitatiewe data wat deur addisionele metodes verkry word, aangedui word.
"Do not call me &apos;jy&apos; and &apos;jou&apos;". The use of u as an Afrikaans form of address in the 21st century. Results of a pilot study
In this article, the current usage of Afrikaans forms of address is discussed by focusing on the results of a quantitative study regarding the use of the formal pronoun u.
Due to the fact that a large-scale empirical investigation about the so-called "second form of address", i.e. about the pronouns u, u-hulle and jy, julle, the R form (where the first form of address is repeated) or the zero form (casus oblique), has to date not been undertaken in Afrikaans, we embarked on a pilot project which forms part of a larger extensive study about Afrikaans forms of address. The data for this article was obtained by using an electronic questionnaire. Since most questions were closed questions, our report is quantitative in nature.
&apos;n Prosesevaluering van &apos;n verkeersoortrederswerkopdrag : geesteswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 394 –416 (2015)
Die Nasionale Instituut vir Misdaadvoorkoming en Reïntegrasie van Oortreders (Nimro) het &apos;n afwentelingsprogram vir verkeersoortreders ontwikkel. Die doel van die program is die verandering van die gedrag, denke en ingesteldheid van verkeersoortreders jeens verkeerswette. Een van die onderafdelings van dié program is &apos;n werkopdrag. Die verkeersoortreder moet die werkopdrag skriftelik voltooi nadat hy/sy deur die hof na Nimro verwys is vir deurloping van die verkeersoortreder-afwentelingsprogram. Die verkeersoortreder-afwentelingsprogram is op teorieë van misdadige denkpatrone en -foute gegrond. Piaget se teorie van kognitiewe ontwikkeling, ontwikkelingsfases en leerstyle word gebruik om die volwasse leerder te verstaan en om toepaslike aktiwiteite vir die verkeersoortrederswerkopdrag te ontwikkel. Die doel van die navorsing was om die werkopdrag vir verkeersoortreders as onderafdeling van die afwentelingsprogram te beoordeel ten einde &apos;n bewysgegronde afwentelingsprogram vir verkeersoortreders ter tafel te lê. &apos;n Kwantitatiewe navorsingsbenadering is gevolg. "Prosesbeoordeling: programtoetsing" is as navorsingsontwerp gebruik. Inligting is deur middel van &apos;n vraelysopname ingesamel wat per e-pos aan al die deelnemers (N = 85) gestuur is. Die inligting is deur middel van beskrywende statistiek (frekwensiedistribusies) en die nieparametriese Mann-Whitney statistiese toets verwerk. Daar is bevind dat die meeste verkeersoortreders in die program jong, wit, manlike persone is wat oor &apos;n universiteitsgraad beskik. Die deelnemers het aangedui dat hul gedrag, denke en ingesteldheid ten opsigte van die nakoming van verkeerswette positief verander het. Buite-omstandighede, soos die hofverrigtinge, het egter ook &apos;n belangrike rol in die positiewe verandering van die verkeersoortreders se gedrag, denke en ingesteldheid jeens die nakoming van verkeerswette gespeel. Die aanbevelings sluit onder andere in dat die leerbehoeftes van die kinestetiese leerders meer in ag geneem moet word en dat die werkopdrag meer interaktief moet wees. Onderhoude met slagoffers van &apos;n motorvoertuigongeluk deur die verkeersoortreders en die benutting van selfoontegnologie word as verdere metodes van terapeutiese ingryping voorgestel.
Gebrokenheid en geweld : enkele voorbeelde van hedendaagse Suid-Afrikaanse kuns : godsdienswetenskappe
Author Jeanne Joubert
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 417 –460 (2015)
Hierdie is &apos;n voortsetting van &apos;n vorige artikel wat fokus op maniere waarop voorstellings van &apos;n radikale menslike gebrokenheid verhoudings tussen kuns en godsdiens kan verdiep en verryk. Die huidige gewelddadige klimaat in Suid-Afrika (en elders) het beduidende invloed op die werk van sommige Suid-Afrikaanse kunstenaars en sal, as &apos;n aspek van gebrokenheid, die sentrale uitgangspunt van die ondersoek vorm. Renè Girard se verkenning van geweld, veral sy belangstelling in die sondebokbeginsel, is van belang hierin.
In die beperkte toepassing wat &apos;n Christelike perspektief tot dusver in die kunsteorie gevind het, het Calvin Seerveld, veral deur sy metodologiese ontwikkeling van &apos;n ikonotipiese gebroke-kosmos-tradisie, moontlikhede vir navorsing geopen wat plaaslik verder uitgebrei is deur Dirk van den Berg. Dit sal as navorsingbeginsel hier gevolg word. Die grondbeginsels van die Christelike godsdiens - ons erflas, genade en die versoening deur Jesus se kruisiging - omsluit my interpretasie.
Die visuele belang van my benadering vra &apos;n hermeneutiese verkenning van visuele tekste. Dit vorm die metodologiese raamwerk vir kommunikatiewe interaksie tussen kunswerke en betragters. Kunstenaars wat binne die radikaliteit van gebrokenheid die mees diepgaande vertolking gee van &apos;n blywende vermenging van genade en versoening, kan moontlik uit &apos;n gebroke-kosmos-tradisie werk. Die betrokkenheid met geweld, maar ook met versoening of heling, in Jane Alexander, Wim Botha, Pauline Gutter en Marlene Dumas se werk sal as hedendaagse kernvoorbeelde van komplekse gebrokenheid staan, soos wat Rembrandt van Rijn se werk dit histories is.
Ek wil aansluit by Theodor Adorno wat in sy denke oor menslike lyding nie oplossings voorstel nie, maar eerder kritiese nadenke oor die menslike bestaan. Deur &apos;n bewussyn van die wêreld soos dit is, die teensprake en onderdrukkings wat die menslike bestaan deursuur, en deur begrip van menslike emosies, kan ons verby die gebreke kyk na meer positiewe moontlikhede van bedagsaamheid, goedhartigheid en skoonheid.
Brokenness and violence : some examples of recent South African art
This is a continuation of a previous article (Joubert 2014), which focuses on ways in which representations of a radical human brokenness can deepen and enrich relationships between art and religion. In the limited application which a Christian perspective has found so far in art theory, Calvin Seerveld has opened possibilities for research, particularly through his methodological development of an iconotypical troubled cosmos tradition which recognises the complexity of interpretations. Locally it is further expanded by Dirk van den Berg and is followed here as a research principle. The fundamentals of the Christian religion - man&apos;s inherited burden of sin, grace and reconciliation through Jesus Christ&apos;s crucifixion - are central to my interpretation.
Tyd in ons tyd : oor teologie en toekomsgeoriënteerde herinnering : godsdienswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 461 –486 (2015)
In hierdie artikel word daar na die moontlike kontoere en belofte van &apos;n teologie van toekomsgeoriënteerde herinnering gevra, as deel van die soeke na &apos;n verantwoordelike en konstruktiewe omgang met die verlede. Meer spesifiek word in hierdie artikel geargumenteer dat die motivering, ontginning en verdieping van die begrip onthou moontlikhede inhou vir die gesprek oor die soeke na &apos;n verantwoordelike historiese hermeneutiek. Dié argument word in twee dele bespreek. In die eerste deel word daar breedweg na die veranderende houding ten opsigte van tyd en temporaliteit die afgelope eeue gekyk. Hier word veral aangesluit by wat denkers soos Aleida Assmann "the modern time regime" noem, asook na die groeiende onbehae die afgelope dekades met hierdie kulturele tydsbewind. In die tweede deel word &apos;n aantal opmerkings gemaak wat - te midde van &apos;n verskuiwende verstaan van tyd in ons tyd - belangrik is om in ag te neem in die soeke na &apos;n verantwoordelike teologie van herinnering vandag. Dit sluit &apos;n beklemtoning van die kwesbaarheid van herinnering in, asook die gedagte dat herinnering met &apos;n sekere verbintenis aan die realiteit van die historiese verlede saamhang. Verder word daar op die verweefdheid van ons herinneringe met dié van ander gewys, aangesien dieselfde figure of gebeurtenisse verskillend in ons kollektiewe geheue funksioneer. Die potensieel ondermynende aard van herinnering word ook uitgelig. Ten slotte word die toekomsgeoriënteerdheid van &apos;n toereikende teologie van herinnering belig. Daar word aangetoon dat dit juis hierdie aksent is wat dit moontlik maak om van helende versoening, moeilike (maar nie onmoontlike nie) vergifnis en herstellende of omvormende geregtigheid te praat. Teologies uitgedruk beteken dit dat die eskatologiese horison van herinnering verreken moet word.
Time in our time : on theology and future-oriented memory
This article investigates the possible contours and promise of a theology of future-oriented memory as part of the search for a responsible and constructive engagement with the past. The argument is put forward that an in-depth and critical engagement with the concept of memory holds much promise for the discussion about the search for a responsible historical hermeneutic. This argument is discussed in two parts. The first part of the article engages with the changing attitude towards time and temporality during the past few centuries. In this regard the article enters into conversation with the discourse on what Aleida Assmann calls "the modern time regime". Assmann identifies five aspects which, according to her, characterise the modern time regime. In order to obtain greater clarity on the transformation in the experience of time in our time, this article briefly discusses Assmann&apos;s informative analysis. In addition, the increasing uneasiness in recent decades with this cultural time regime - and its way of configuring the relationship between past, present and future - is considered.
Liefde vir die vreemdeling in Levitikus 19 : uiteenlopende sienings oor vreemdelinge in die Heiligheidswetgewing : godsdienswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 487 –516 (2015)
Die doel van hierdie artikel is om die figuur van die vreemdeling in die boek Levitikus as deel van die Pentateug te ondersoek. Die artikel verduidelik eers die diakroniese uitgangspunte van hierdie ondersoek. Hierdie uitgangspunte vorm die fondament waarop die res van die argument gebou word. Die Heiligheidwetgewing word deur die meeste geleerdes as &apos;n post-Priesterlike teks van die Persiese tydvak gesien. Die artikel bied &apos;n oorsig oor die voorkoms van die term גֵּר in Levitikus 16-26. Dan volg &apos;n oorsig oor die debat oor die vreemdelingtema tot op hede en word daar veral gefokus op die belangrike bydraes van Jacob Milgrom en Christophe Nihan. Milgrom het duidelik aangetoon dat daar nie sprake is van proseliete in hierdie tekste nie en Nihan het gewys dat die verandering van die status van die גֵּר met ekonomiese vooruitgang gepaardgegaan het. In die tweede helfte van die artikel word daar aangetoon dat hierdie verduidelikings nie genoegsaam is om die oproep om die גֵּר lief te hê in Levitikus 19:33-34 te verduidelik nie. Die artikel bespreek hoofstuk 19 in meer besonderhede en wys daarop dat daar &apos;n proses van binnebybelse eksegese plaasgevind het. Levitikus 19:33-34 word bespreek in verband met Eksodus 22:20-21 en Deuteronomium 10:18-19. Die bespreking toon dat die Levitikusteks die ouer tekste herinterpreteer het. In die lig van hierdie bespreking is die gevolgtrekking dat daar minstens drie verskillende sienings van die גֵּר in die Heiligheidswetgewing sigbaar is wat heel waarskynlik chronologies uit mekaar ontwikkel het. Ten slotte word gevra of ons vandag enigiets sou kon leer uit die sienings van die גֵּר in die Heiligheidswetgewing.
Love of the stranger in Leviticus 19 : different views of strangers in the Holiness Legislation
The article engages with the figure of the stranger (גֵּר) in the book of Leviticus in general and Leviticus 19:33-34 in particular. References to the גֵּר are found mostly in what is traditionally known as the Holiness Legislation, which is understood as a post-Priestly text which was created as a result of an inner-biblical discussion. The Holiness Legislation came into being in the Persian period.
The article starts by presenting an overview of the different occurrences of the term גֵּר in Leviticus 16-26. It attempts to show which laws are applied to the גֵּרים, what protection they are given and how they are to be treated in general. Two cases of an earlier view of the גֵּר in 19:10 and 23:22 are also pointed out, since they express a similar view of the גֵּר as the older law codes. Especially important are examples where obedience to the same laws is expected of both the גֵּרים and the Israelites, including Leviticus 16:29; 17;25; 18:26; 19:34; 24:16, 22. The article then presents an overview of the current state of the debate on the position of the גֵּר. The first issue addressed is the old argument going back to Bertholet (1896), and still very much prevalent in current scholarship, that the גֵּר was a proselyte, in other words, somebody who came from the outside and who was assimilated into the Israelite community, including the cult. The cases mentioned above of where the same thing is expected of both the אֶזְרָח and the גֵּר are good examples of texts used in the proselyte argument.
Christus ongedaan - &apos;n evaluering van die betekenisverlies van die term gesalfde : godsdienswetenskappe
Author Pieter Van Staden
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 517 –545 (2015)
Die naam Jesus Christus vorm die kern van een van die prominente gelowe in die wêreld vandag. Dit is &apos;n beweging wat ontstaan het rondom die lotgevalle en lering van &apos;n man met die naam Jesus, wat afkomstig was van die dorpie Nasaret in Israel en ongeveer 2 000 jaar gelede geleef het. Vanuit &apos;n onbedui dende groepie volgelinge het die beweging gegroei tot een van die grootste gelowe wat die wêreld tot nog toe geken het. Die naam Jesus was &apos;n bekende Joodse naam, maar waar kom die naam Christus vandaan? Die meeste mense gebruik vandag die saamgestelde naam Jesus Christus as &apos;n eienaam. Tog is Christus nie oorspronklik &apos;n eienaam nie, maar &apos;n appellatief, dit wil sê &apos;n soortnaam, benaming of titel. Die woord christus is die Latynse vorm van die Griekse christós, wat op sy beurt &apos;n vertaling is van die Hebreeuse mashiach (Messias). Die feit dat christus met verloop van tyd tot &apos;n eienaam omvorm is, verberg die kulturele en godsdienstige oorsprong en inhoud daarvan. Dit lei tot &apos;n vervaging van die vroeë identifiserende en belydenismatige aspekte van die term in die verbintenis met die persoon van Jesus van Nasaret.
Die doel van hierdie artikel is om aan te dui dat die grammatikalisering van die item christós, tesame met die harmonisering van verskillende Christologiese interpretasies in ooreenstemming met die regula fidei, gelei het tot die omvorming van &apos;n belydenis tot &apos;n eienaam, en dat die belydenis self vandag &apos;n rol speel in die voortsetting van die harmoniserende proses. Sodoende gaan die oorspronklike belydenismatige aspek van die woord verlore. Deur die aandag hierop te vestig, word die aanvanklike kragtige inhoud van die woord herwin deur Jesus met die appellatief Christus te identifiseer as die Een deur wie God se verlossing van die wêreld beslissend deurgevoer is.
Christ undone - an evaluation of the loss of meaning of the term anointed
The name Jesus Christ is at the heart of one of the prominent faiths in the world today. The faith started as a movement around the teaching and fate of a man called Jesus, who came from a village called Nazareth in Israel and lived approximately 2 000 years ago. From an insignificant group of followers the movement grew to become one of the greatest religions the world has ever known. The name Jesus was a well-known Jewish name, but where does the name Christ come from? Most people nowadays use the combined name Jesus Christ as a proper name. However, Christ was originally not a proper name, but an appellative, i.e. a qualifying term or title. Christ is the Latinised form of the Greek christós, which in turn is a translation of the Hebrew mashiach (Messiah). The fact that the word christ changed into a proper name over time conceals its cultural and religious origin. This led to the fading of the earlier identifying and confessional aspects of the term in its association with the person of Jesus of Nazareth.
The purpose of this article is to show that the grammaticalisation of christós, together with the harmonising of different Christological interpretations in accordance with the regula fidei, led to the transformation of a confession into a proper name, as employed in the so-called ecumenical creeds of the Christian church. The creeds, in turn, are at present instrumental in the continuation of the harmonising process. Thereby the original confessional aspect of the term begins to fade. By directing attention to this process it may be possible to reclaim the original powerful content of the term by identifying Jesus, through the appellative Christ, as the One through whom God&apos;s saving of the world was decisively wrought.
Die soeke na God in "Groot ode" van N.P. Van Wyk Louw : godsdienswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 546 –565 (2015)
N.P. Van Wyk Louw se welbekende "geding met God" vorm &apos;n deurlopende lyn vanaf sy eerste bundel, Alleenspraak, tot by sy slotbundel, Tristia. In dié verband is verskeie bydraes gelewer oor die betekenis van die indrukwekkende "Groot ode" in Tristia. Die belangrike vraag wat deur die gedig opgeroep word, is of dit ook &apos;n besinning oor die vraag na God is. Die belangrikste beskouinge sluit in dat dit beskou word as &apos;n persoonlike gedig (moontlik selfs ná &apos;n verhoudingsteleurstelling), as &apos;n beskouing van die poësie, of as &apos;n vraag na God. In laasgenoemde geval word die mens as "&apos;n walg" beskou en word geworstel met die sin van die mens se bestaan voor God. Die verwysings na God in die gedig word in hierdie artikel beskou as deel van Van Wyk Louw se worsteling om oor God te praat. Daar is egter nie &apos;n beslissende antwoord nie en die gedig inspireer &apos;n verdere, deurlopende soeke na God.
The search for God in N.P. Van Wyk Louw&apos;s "Groot ode"
The existence of N.P. Van Wyk Louw&apos;s struggle with God is well known. From his earliest volume of poetry, Alleenspraak, many poems dealt with his struggle with God. This struggle is exposed in detail in the anthology Die halwe kring. The poem "Die profeet" in particular has implications for this search for God. In Tristia, his final volume of poetry, he takes the theme to new heights.
The poem "Groot ode" in particular has many implications for the quest for God. The central research question of this article is Louw&apos;s focus on questions about God. It also explores the implications of this poem for theological beliefs. In terms of reception theory, it is possible to read a text from different perspectives.
&apos;n Kritiese vergelyking tussen Basilius van Sesarea, Johannes Chrysostomus en Ambrosiaster se sienswyses aangaande die behandeling van slawe : godsdienswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 566 –584 (2015)
Hierdie artikel vergelyk die sienswyses van die 4de-eeuse kerkvaders Basilius van Sesarea, Johannes Chrysostomus en Ambrosiaster aangaande die behandeling van slawe. Elke skrywer se stellings word ontleed, en dan word gevra tot watter mate hierdie kerkvaders se sienswyses ooreenstem met dié van die 1ste- en 2de-eeuse Christene en Stoïsynse filosowe. Daar word veral aandag gegee aan die tipe werk wat slawe moes verrig, die kwessie van beloning en straf, seksuele mishandeling en verhoudings tussen slawe, sowel as die impak van die "slaaf van God"-retoriek en liggaamlike heteronomie op die behandeling van fisiese slawe.
A critical comparison between the views of Basil of Caesarea, John Chrysostom and Ambrosiaster on the treatment of slaves
Protreptiek en paranese : perspektiewe op die wending in boek 10 van Augustinus se Confessiones : godsdienswetenskappe
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 585 –606 (2015)
Die artikel vorm deel van &apos;n groter projek om die eienskappe van aansporende tekste te bestudeer en spesifiek ook om die aansporende eienskappe van Augustinus se Confessiones op &apos;n meer genuanseerde wyse te beskryf. Die teoretiese raamwerk waarbinne die argumente gesitueer is, is dié van die poststrukturalistiese vertelkunde en genrestudies.
Die Belharbelydenis, die Bybel en Jesus van Nasaret : godsdienswetenskappe
Author Izak J.J. (Sakkie) Spangenberg
Source: Litnet Akademies : &apos;n Joernaal vir die Geesteswetenskappe, Natuurwetenskappe, Regte en Godsdienswetenskappe 12, pp 607 –638 (2015)
Die Belharbelydenis van die Verenigende Gereformeerde Kerk van Suid-Afrika (VGKSA) is meer as 30 jaar oud. Dit is vroeër vanjaar weer druk in gemeentes van die Nederduitse Gereformeerde Kerk (NGK) bespreek, omdat die VGKSA dit as vereiste stel dat die NGK die Belharbelydenis deel van sy belydenisdokumente moet maak. Hierdie artikel fokus nie op hierdie kwessie nie, maar bespreek die belydenis krities en probeer antwoorde op die volgende vrae kry: (1) Watter soort Skrifbeskouing en -gebruik weerspieël die belydenis? (2) Was die vroeë Christene werklik eensgesind en sigbaar een? (3) Watter soort versoeningsleer kom in die belydenis ter sprake? (4) Is die sentrale boodskap van die Bybel dat die Drie-eenheid aan die kant van onderdrukte, uitgebuite en arm mense staan? As dít die geval is, waarom het Martin Luther nie die kant van die verarmde en onderdrukte boere gekies in die Boere-opstand van sy dag nie? (5) Hoekom het die bevrydingsteoloë eers in die 20ste eeu ontdek dat die Drie-eenheid aan die kant van armes en onderdruktes staan? (6) Kry ons nie hier met twee weersprekende godsbeskouings te doen nie: (i) die God van die staat en die magtiges, en (ii) die God van die onderdruktes en armes?
Die gevolgtrekkings waartoe die skrywer kom, is dat die belydenis &apos;n naïewe Skrifbeskouing en -gebruik weerspieël. Voorts dat daar wel sprake is van twee godsbeskouings in die belydenis en dat die twee moeilik te rym is. Navorsing het ook uitgewys dat die vroeë Christene allermins so eensgesind was as wat aanvaar word en dat Anselmus van Kantelberg se versoeningsleer nie te rym is met Jesus se eie boodskap nie. Dit gesê, kan ons die oproep tot omgee vir die weerloses in ons samelewing nie ignoreer nie. Maar ten opsigte hiervan bied die onlangse navorsing oor die historiese Jesus beter materiaal om mee te werk.
The Belhar Confession, the Bible and Jesus of Nazareth
The Belhar Confession is more than 30 years old. It was formulated in 1982 and accepted as a confession of the Uniting Reformed Church of South Africa (URCSA). The confession represents a theological response to the apartheid policy of the National Party and the Dutch Reformed Church&apos;s (DRC&apos;s) theological support of the policy. Since its inception it has provoked a number of controversies and some people denigratingly refer to it as the Boesak Confession, since Allan Boesak served on the commission which formulated it.
The churches that are part of the URCSA would like the DRC to unite with them, but they are adamant that such a unity can be established only on the basis of the acceptance of the Belhar Confession by the DRC. The DRC is willing to unite on that basis and its general synod requested the DRC congregations to study and discuss the confession in order to vote on whether they are willing to accept it as part of their confessional documents.
This article does not take a stand on this issue, but takes a critical look at the content as well as the use of Scripture by the theologians who were responsible for formulating it. The article also reflects on whether it is possible to argue that the Trinity is a God who sides with poor, oppressed and marginalised people. Throughout history the Trinity was associated with the state and those who wield power. Even Martin Luther did not side with the poor and oppressed farmers during a rebellion of his time, but with the state authorities, who he believed were instated by God.