Resensie: 'Wesens' bring dringende boodskap | Netwerk24
Deur Laetitia Pople 29 Oktober 2020 08:30
'n Toneel uit die Afrikaanse wetenskapfiksieprent 'Wesens'.
Wesens lyk op die oog af eksperimenteel danksy die formaat waarin dit verfilm is. Ons kyk, aldus die inleiding, na vergete rolle film, wat toevallig in 'n oudhedewinkel gevind is. Dit gee 'n gevoel van verkenning en avontuur. Wat wag op die kyker? Die koddige vierhoek op 'n swart skerm, altyd effe dynserig neem die kyker terug na die laat 1960's. Dit druis heeltemal in teen hierdie visueel geletterde generasie se flink lees en verteer van beelde. Hier kyk jy stadiger.
Vier agente van die "Suid-Afrikaanse Republikeinse Intelligensiediens" is op 'n hoogs geheime sending iewers in die Karoo. Soms is die beelde afgesny of skommel dit so 'n bietjie. Tog sien ons mooi, oop landskapskote van die droë, verlate vlaktes, die blou hemel en helder wolke. Dan tussenin ewe koddige, dog plegtige "wetenskaplike" opnames met "getuienis" van 'n boer en 'n konstabel. Alles is darem baie skraps en die majoor (Morné Visser), met die gekamde kuif, is nogal 'n meneer. Reeds onderweg ervaar ons dat hy nie eintlik die wetenskaplike in sy span se wêreldbeskouing deel nie.
Wesens het geen spesiale effekte nie, geen kniebuig dus vir die hoeha wat Hollywood dikteer vir wetenskapfiksie nie. Dink 'n bietjie aan soortgelyke prente wat voortdonder in die bioskope, dié prent sal daarteen verdwyn soos 'n spikkel in die heelal. Dit beteken egter nie dat daar nie 'n uitklophou wag nie.
Albert Maritz is heerlik om te beleef as die boer wat 'n vreemde vonds op sy plaas aanmeld. Hy is gewoon die sout van die aarde, daardie vreemde nag het nie net die brandewyn gepraat nie. Wat hy ervaar het, pas bitter moeilik in sy verwysingsraamwerk. Maritz gee dit sekuur weer en laat 'n mens uit die maag lag.
Van die heelal gepraat, die prent is nogal filosofies so tussen 'n paar komieklike voorvalle deur. Idees oor die wonder van die wetenskap en evolusie word aangehoor, ook opmerkings oor die Rooigevaar en 'n kommunis onder elke bos en oor die voorgeskiedenis van Suid-Afrika en die eerste nasie. Die beskeie prent kan dalk net die gees verruim. Die gebeure hier speel af enkele maande voor die Amerikaanse maanlanding. Maar verder moet 'n mens eintlik niks sê nie.
Ook Pietie Beyers en Morné Visser staan sterk in hul rolle. Beyers het meer uitdagings, wat hy met gemak hanteer. Daar is werklik magiese tonele van verwondering opgesluit in Wesens, presies dit wat jy verwag van ware wetenskapfiksie, wat die onbesoedelde wêreld asof nuutgebore vir die mens wys.
Daar is egter raaiselagtighede wat as tekortkominge ervaar word. Die blitsige verdwyning van Rayno von Schlicht se karakter is darem net te gerieflik, hoekom dan nie net drie karakters uit die staanspoor nie? Die dialoog kom soms as te uitgedink voor en pas nie gemaklik en oortuigend in die karakters se monde nie. Ook pla die onderlinge fisieke struwelinge van die drie mans. 'n Mens sou dink as agente het hulle gevegsopleiding gehad, maar die rondvallery laat dit nie so lyk nie.
Wesens bring egter 'n boodskap, 'n baie nodige een vir die tyd van verwoesting waarin ons leef, of soos ons voorouers, wat oorloë beleef het, sou sê waarin die mensdom eintlik nog altyd geleef het. As daar 'n boodskap in 'n paar woorde hier uitgelê kan word, is dit "moenie die sneller trek nie, vra eers vrae". As die mensdom dit net kan toepas.