Op ‘n NUWE PAD | South Africa
LOCAL TIME: 01:15 am | Wednesday, 08 July
Where am I? South Africa » Lifestyle > Psychology > Op ‘n NUWE PAD
Op ‘n NUWE PAD
Deur: Ilse Salzwedel. Foto: JPeter Whitfield. Artikel uit die Desember 2013 uitgawe van rooi rose Tydskrif.
Ina Bonnette het die ondenkbare reggekry: sy het ‘n grusame bendeverkragting, sadistiese marteling en haar seun se dood op 3 Januarie 2012 in Modimolle oorleef. Belangriker nog: sy leef weer en probeer ander vroue met haar verhaal inspireer.
Wat is elke vrou se grootste nagmerrie? Voorheen was dit dalk borskanker. Maar ek dink die meeste van ons vrees verkragting deur MlV-positiewe mans. Dit het met my gebeur…”
So, vertel Ina, begin sy haar motiveringspraatjies. “Want ek wil vir mense sê: verander jou ervaring, jou trauma,jou pyn, in jou missie.”
Sy is nie ongeskonde gelaat deur die aanval nie – sy is immers deur drie mans verkrag en deur haar destydse man, Johan Kotzé, gemartel in ‘n koel bloedige aanval wat Kotzé noukeurig beplan het. Sy moes boonop hoor hoe Kotzé haar seun Conrad (19) koelbloedig doodskiet nadat hy hom onder valse voorwendsels na die moordhuis in Modimolle gelok het. Na die aanval moes sy kosmetiese chirurgie kry nadat hy onder meer haar tepels met ‘n tang afgeknyp het.
‘n Mens kan jou nie indink waardeur die aantreklike Ina die afgelope twintig maande is nie. ‘n Week ná die aanval moes sy, steeds seer en stukkend, haar oudste begrawe. ‘n Paar maande later moes sy die intiemste detail van die verkragting en Kotzé se marteling aan die media en vier regspanne (die staat, Kotzé s’n en nog twee vir die ander drie beskuldigdes) beskryf. Daarna het ‘n uitmergelende kruisondervraging deur die verskillende regspanne gevolg.
Die aard van haar getuienis was so grafies en skokkend dat regter Bert Bam ‘n verbod op twiets daaroor uit die hof toegestaan het – Suid-Afrika se eerste sosiale media-verbod.
Lees jy joernalis Karyn Maughan se nuwe boek oor dié opspraakwekkende hofsaak, verstaan jy dat Kotzé nie verniet gespog het oor wat met vroue gebeur as hy met hulle klaar is nie.
“Hulle pleeg óf selfmoord, óf beland in ‘n gestig,” het hy glo graag vertel. En minstens een vrou wat geglo het Kotzé was haar ridder op die wit perd, hét al selfmoord gepleeg. Sarita Venter van Bloemfontein het ‘n oordosis pille gedrink nadat Kotzé haar finansieel geruïneer het en daarna boonop afgepers het.
Maar Ina het daardie Dinsdag, daar op die bed in die Modimolle-monster (soos die media Kotzé gedoop het) se huis besluit sy sal nie toelaat dat Kotzé haar vernietig nie.
“Ek het gedurende die aanval heeltyd met die Here gepraat en Hom gevra om my te versterk ás ek die aanval oorleef.”
‘Ek was daardie dag vir die eerste keer regtig baie kwaad vir die Here. Hoekom het Hy mý nie liewer gevat en vir Conrad laat lewe nie?’
Toe sy die aand na die aanval in haar hospitaalbed lê, het die nagmerriedag hom oor en oor in haar kop afgespeel.
“Ek het daar gelê en wroeg. Ek het heeltyd gebid. En toe besef ek: ek het oorleef. Nou moet ek my belofte aan God gestand doen, en opstaan en die wêreld in die oë kyk.”
Sy wou ook hê haar seun se moordenaar moes aan die pen ly vir sy dade, en het daarom met die media gepraat en hulle selfs na haar kind se begrafnis genooi.
Die wêreld moes weet met watter soort man sy 15 maande lank getroud was, en hy moes dit wat hy aan haar familie gedoen het, nooit weer aan iemand anders kon doen nie. Sy was vasbeslote om nie die res van haar lewe Kotzé se slagoffer te bly nie. “Maar ek moes myself afvra: wat doen jy ná die trauma? Stagneer jy? Oorleef jy net? Jy kan nie net oorleef nie – jy moet Iééf.”
Hoe doen ‘n mens dit?
“Dag vir dag,” antwoord sy. En alleen is dit onmoontlik.
“Ek was voor die aanval na aan die Here. Nou is ek net nóg nader aan Hom.”
Die eerste maand na die aanval moes sy antiretrovirale middels drink. “Dit was hel. Dit het my baie siek gemaak.” Maar sy is genadiglik nie MlV-positief nie. “Dankie, Here! My laaste toets was twee maande gelede, en dis steeds negatief.”
Wanneer sy van haar gewese man praat, gebruik sy nooit sy voornaam nie. Vir haar is hy nou bloot Kotzé, die man wat haar aanvanklik betower het, maar met wies sy, terugskouend bekyk, nooit moes getrou het nie.
Finansieel het sy ook swaargekry in ‘n huwelik wat veronderstel was om ‘n tweede kans ná haar egskeiding in 2005 te wees.
“Toe ek hom in 2009 ontmoet, het ek en Angelique, my dogter, in ‘n woonstelletjie gebly. Conrad het by my ouers gewoon. Kotzé het ons uit die woonstel na ‘n mooi, groot huis laat trek. Dit was my droomhuis. Vir almal op die dorp het hy vertel dis my trougeskenk.” Natuurlik het dit soos enige enkelma wat die sente moes omdraai, se droomman geklink. Vir hom was sy “Ounooi” en “Bokka”, en hy het haar met geskenke en vakansies bederf. Toe kom die werklikheid.
“Terwyl ons gewag het vir die huis se koop om deur te gaan, moes ek die helfte van die huis betaal. En die helfte van die uitgawes.”
Party maande sommer al die uitgawes, onthou sy. Soms het hy die geld teruggegee, soms nie. Toe die tyd kom om die huis se deposito te betaal het nog ‘n skok op haar gewag. Hy het gesê sy moet R75 000 betaal. “Op my trougeskenk?” Maar sy het dit gedoen, vas onder die indruk dat hy ook R75 000 betaal. Intussen het Kotzé ‘n skrale R25 000 betaal – boonop geld wat hy op n manier uit die rekening getrek het waarin hulle die huishuur betaal het.
“Hy het die arme verkoper se deposito dus met haar eie geld betaal.”
Terwyl hulle getroud was, het Kotze nooit gewerk nie. Hy het graag vertel hy boer net buite Bloemfontein, maar was selde op sy plaas. Het die plaas regtig bestaan? “O ja, ek was seker so vier of vyf keer daar.”
In Modimolle was hy aanvanklik baie gewild. “Hy was baie sjarmant.” Tydens die hofsaak was dit ontstellend duidelik hoe maklik Kotzé vroue kon betower. Tertia Spangenberg, ‘n kliniese sielkundige, het hom met hart en siel verdedig. Sy was daar, het sy gesê, om “die wêreld te help om Kotzé se pyn en diep sielkundige trauma te verstaan”. Ook op sosiale media-forums kon ‘n paar honderd vroue kwalik hul bewondering vir Kotzé beteuel, en daar is selfs ‘n spesiale Facebookgroep gestig waar sy aanhangers die hofsaak kon volg en mekaar kon bemoedig.
Ina vertel van die haatpos wat sy gedurende die hofsaak gekry het. Dit het uiteraard seergemaak, maar, kom jy vinnig agter, sy is ‘n sterk vrou.
” Voor ek nog uit die hospitaal ontslaan is, het ek gevra watter van die baie pille is kalmeerpille en slaappille en antidepressante en ek het hulle net daar in die toilet afgespoel. Die Vrydag met Conrad se begrafnis was ek nog so vol pille, wat ek al die Woensdag ophou drink het, dat ek kwalik geweet het ek begrawe my kind.”
Sy het in Oktober 2012 vir die eerste keer ‘n sielkundige gespreek, en het verkies om die pad na emosionele heling saam met ‘n berader te stap. “Pixie Pascoe van Pretoria het my en Angelique kom besoek. Sy het ons baie gehelp om closure te kry.”
Vrede op ‘n onverwagte plek
Haar oë blink steeds van trane wanneer sy oor Conrad praat, maar veral twee goed het gehelp dat sy nou nie meer in trane uitbars elke keer wanneer sy aan hom dink nie.
“Pixie het gevra wat ek nog vir Conrad sou wou sê as ek die kans gehad het. Ek het geantwoord dat ek vir hom sou wou vertel dat hy onderskeidings in al sy vakke gekry het. Sy universiteits-uitslae het ‘n paar dae na sy dood gekom.”
Daarna het Conrad in ‘n visioen aan haar verskyn. “Hy het net daar gestaan en afgekyk, so met sy skaam glimlaggie.”
Die nagmerries het minder geword, maar sy het steeds in haar drome haar sterwende kind se krete gehoor. Maar iets selfs wonderliker as dit het gebeur, vertel sy, en dis waar sy glo haar werklike heling kon begin.
“Op 27 Maart vanjaar het die advokaat my laat weet dat Kotzé sy advokaat afgedank het. Dit het my vreeslik ontstel, want die moontlikheid was nie uitgesluit dat ek weer sou moes getuig nie. Vriende van my het gesê ek en Angelique en ‘n vriendin moet vir die naweek na hulle lodge gaan, wat ek toe gedoen het.”
Daar, vertel Ina, het sy net die stilte ingedrink. “Ek het op die stoep gaan sit en foto’s van die natuur en sonsondergang geneem met my foon, en sommer gesit en bid. Ek was daardie dag vir die eerste keer regtig baie kwaad vir die Here. Hoekom het Hy my nie liewer gevat en vir Conrad laat lewe nie? Hy het nog ‘n blink toekoms voor hom gehad ”
Ina het die Here gesmeek om die nagmerries finaal weg te vat. “Ek het soveel vrae in my gemoed gehad, en ek het met God geworstel daaroor. Ek wou weet of Conrad geweet het ek was in die huis, geweet het ek wou hom help, maar dat ek vasgebind was en my mond toegeplak?
“Terwyl ek op daardie stoep sit, met my oë toe en trane wat oor my wange stroom, het ek uit die bloute ‘n koel windjie op my linkerarm gevoel. Dit was asof ‘n stem vir my sê: ‘Maak oop jou oë en kyk op.'”
Voordat sy verder vertel, wys sy my die foto wat sy op daardie oomblik geneem het. Onmiskenbaar, met die eerste oogopslag, sien ek dit ook: ‘n glimlaggende seunsgesig in die wolke. “Toe ek opkyk, is Conrad se gesig daar in die wolke. En, so half agter hom, nog ‘n figuur wat afkyk na my.” Ina glo God wou vir haar sê Conrad is veilig by Hom.
Hierdie ervaring was lewensveranderend. “Ek droom nou net mooi goed van hom, en ek slaap ook goed.”
Deesdae kan sy darem weer lag. Met Angelique, nou in matriek, gaan dit ook baie beter.
“Ons het mekaar maar daar aan die begin ruimte gegee. Ons albei mis Boeta ontsettend baie.”
Sou die pyn, veral aan die begin, nie dalk draagliker gewees het as sy uit Modimolle getrek het nie?
“Trek is nie ‘n opsie nie. Want waar ek ook al op aarde gaan, die seer sal saamtrek. Buitendien, my ouers, Pieter en Levina Swanepoel, is ook daar, en vir hulle is dit steeds baie sleg. Ek wil daar wees vir hulle.”
Sy glo die ervaring het haar sterker gemaak, maar daar was beslis negatiewe gevolge.
Sal sy weer ‘n man vertrou?
“Ek is só bang. Ek is sedert die voorval maar taamlik agterdogtigoor mense in die algemeen. En ek het nou ‘n hele lysie vereistes waaraan ‘n man sal moet voldoen. In ‘n stadium het ek selfs gewonder watter man in elk geval met Ina Bonnette deurmekaar sou wou wees?”
Ina se raad aan vroue
“Ek moes na my instink geluister het.”
Ina en Kotzé se paaie het gekruis nadat hy op ‘n vakansie gevra het of iemand nie weet van ‘n oulike geskeide vrou of weduwee nie. Nou weet Ina dit was sy modus operandi, want net soos sy, was ‘n paar van sy vroue-slagoffers almal geskeide vroue of weduwees.
Hulle het nege maande uitgegaan toe Kotzé haar op ‘n baie romantiese manier gevra het om te trou. Aanvanklik was sy in die sewende hemel, maar daar was dingetjies wat haar laat twyfel het, soos dat hy nie van haar lang, blonde hare gehou het nie. Sy moes dit kort en donker maak. “Hy het ook nie van my klere gehou nie, en gesê ek moet vir my nuwe goedjies gaan koop – volgens sy voorskrifte natuurlik. Hy het dit baie subtiel gedoen, en altyd vir my vertel ek lyk nou baie beter.”
Sy kan dit nie genoeg beklemtoon dat vroue hul eie identiteit in ‘n verhouding moet behou nie. Toe hulle eers getroud is, het die ware Kotzé sy verskyning gemaak. “Hy wou in beheer wees van alles, ook van my.
Hy het gesê: ‘Ina, doen net wat ek jou sê, dan sal ons huwelik ‘n sukses wees.'” Haar ouers moes ‘n afspraak maak om te kom kuier, en sy moes sy toestemming vra as sy vir hulle wou gaan kuier. Die een keer wat hy haar wel toestemming gegee het om vir ‘n naweek na haar ouers te gaan, het hy al haar goed verkoop en het Ina huis toe gekom na ‘n huis sonder meubels of toebehore. Hy wou ook haar verhouding met haar kinders beheer, wat tot baie meningsverskille gelei het. “My kinders is nie toegelaat om my enigiets te vra nie. Hy was die een wat moes toestemming gee.”
Daar was ‘n voorval net voor hul troue wat ernstig genoeg was vir haar om dit te oorweeg om die troue af te stel. (Kotzé het haar bejaarde pa rondgeruk na ‘n meningsverskil oor Conrad se dissipline.) “Maar hy het soveel druk op my geplaas. Oor wat die mense gaan sê as ons dit afstel, want alles was klaar gereël.
Vandag weet ek: dit maak nie saak wat die mense sê nie. Jy moet doen wat vir jou goed is. Want God het elkeen van ons met ‘n doel op aarde geplaas, maar mishandeling is vir seker nie een daarvan nie.
Ek wil vir mense sê: verander jou ervaring, jou trauma, jou pyn, in jou missie.”
‘As liefde oorlog word: Die Modimolle-monster’
Ons huweliksnag was veronderstel om die begin van ‘n nuwe lewe saam te wees. Maar dit het verval in presies die teenoorgestelde van maanskyn en rose. Daardie aand, in die kamer by ons gastehuis, het Kotzé my gevra om op die bed te sit. Daar was sekere dinge wat hy wou bespreek, reëls wat hy op die agenda wou sit.
“Hy wou in beheer wees van alles, en wou my ook beheer. Hy het gesê: ‘Ina, doen net wat ek jou sê, dan sal ons huwelik ‘n sukses wees.'”
“Hy het vir my gesê my ouers moet ‘n afspraak maak om by ons huis te kom kuier. Ek moes sy toestemming vra om by hulle te gaan kuier. My kinders is nie toegelaat om my enigiets te vra nie. Hy was altyd die een wat moes toestemming gee. Daar was baie instruksies oor ons huishouding, en streng opdragte oor my gewig. Ek moes gewig aansit – volgens hom was ek te maer. Ek moes my hare kort hou, en hy wou hê ek moes ander klere kry. Hy het nie gedink my keuse van klere was reg nie. As ons weggegaan het vir die naweek, moes ek al my klere op die bed uitpak, en dan sou hy vir my vertel wat ek moes inpak.
“Ek moes te alle tye aan hom verslag doen oor alles: watter kliënte ek gesien het, waar my afsprake was. Hy sou ry na waar ek gesê het ek is, en kyk of my motor nog daar is.
“Toe dit begin gebeur het, het ek gestagneer. Ek het nie regtig geweet hoe om te reageer nie. Ek het na hom geluister, en soos wat die wittebroodsfase verby gegaan het, het my brein weer begin werk en ek het vir myself begin sê: ‘Maar ek het my eie identiteit, en hoekom moet daar al die reëls wees? Hy het my aanvaar vir wie en wat ek is, so hoekom skielik al hierdie reëls?’
“Wat ek in daardie vyf maande van ons huwelik ervaar het, was jaloesie, manipulasie, besitlikheid, geheimsinnigheid, leuens en die verwoesting van my selfbeeld. En die verlies van my identiteit, wat hý van my gesteel het.
“Hy was baie jaloers op my vriende, familie en kollegas. Hy was jaloers omdat hy geweet het ek maak ‘n sukses van my loopbaan. Hy was jaloers op my kinders en my ouers, op ons goeie verhouding. Hy was letterlik jaloers op almal om hom wat sukses behaal het en hy was gedurig besig om maniere te vind om homself beter te laat voel daaroor.
“Hy het gedurig met my emosies gespeel. Hy sou oor ‘n mens loop en jou sleg behandel net sodat hy kan goed lyk. Hy het my kinders teen my gedraai. Hy het vir my gesê dat daar geen dissipline of orde in my huishouding was nie. Hy het ‘n manier gehad om met woorde te baklei. Hy het my nooit fisiek aangerand nie. Sy reëls was al wat saak gemaak het in ons huis.
“Hy het altyd hierdie toesprake gemaak op sogenaamde huisvergaderings wat jou laat voel het jy is niks werd nie. As ons na vriende toe genooi is, is ek nie toegelaat om te praat nie. Ek moes net luister. Hy wou altyd erkenning kry vir alles wat hy gedoen het; dit het nie saak gemaak hoe klein of groot dit was nie, hy wou erkenning hê vir alles.
“Kotzé het ‘n obsessie gehad met my borste. Twee maande na ons troue het hy my gevra om vir hom foto’s te stuur van my kaal borste en ek het geweier. Ek het hom gevra: ‘Wat gaan gebeur as jou foon gesteel word en iemand sien daardie foto’s?’ Nadat ons getroud is, het hy aangehou druk uitoefen op my om vir hom sulke foto’s te gee. Hy was dikwels in Bloemfontein en het vir my foto’s van sy penis gestuur. Hy sou vir my sê: ‘Kyk hoe graag wil ek jou hê.’ Uiteindelik, nadat hy aanhou vra het, het ek vir hom ‘n enkele foto van my borste gegee.
“Ons het in Maart 2011 ‘n groot rusie gehad, en ek het vir ‘n maand en ‘n half uitgetrek. Hy het my gesmeek om terug te kom, en ek het ingestem.
Toe ek my goed weer uitpak in ons huis, het ek ‘n blik weggesteek onder in die spieeltafel gekry. Binne-in was vier of vyf selfone. Ek het deur die boodskappe begin gaan en was geskok oor wat ek daarop gekry het: foto’s van minstens vyf vroue se borste en geslagsdele. Toe ek Kotze daaroor gekonfronteer het, het hy my vertel dat hy sake van seksuele teistering teen al die vroue gemaak het. Ek het hom nie geglo nie, maar het die saak nie verder gevoer nie.”
Op N Nuwe Pad