Blog – Bernardus
To live in coram Deo is to live in the presence of God, being ruled by His authority for the glory of His name. (R.C. Sproul)
Christelike Onderwys: Is ons op dieselfde “bladsy”?
Augustus 16, 2019 nardussiteLewer kommentaar
Dalk is daar sommiges wat met die eerste lees en oogopslag van die titel sou reageer met ‘n “Agge nee, nie alweer nie!”, of, “Dis dan waarmee ons elke dag besig is; hoekom daaroor skryf”? Wel, ek skryf eerstens oor dit wat my na aan die hart lê, of eerder wat hier binne my hart, maar ook in my kop aangaan – vanuit ‘n hart- en denkperspektief. Dit gaan ook verder oor dit waaraan Christene mekaar deurlopend moet aan herinner. Sekerlik is dit nie elke dag maklik om oor so ‘n belangrike saak soos Christenskap en Christelike onderwys te skryf of te praat nie, want ons leef in ‘n tyd (eintlik nog altyd) waar ons wysgemaak is/word dat dit maar my oortuiging is en dat almal nie soos jy glo nie, of dinge soos jy sien nie. Maar dis juis die punt. As ons alles wil aanspreek in die lig van eie opinie of hoe ek (subjektief) dinge sien, is ons eintlik in die moeilikheid. Vir my gaan dit oor ‘n vertrekpunt (‘n “Bron”) wat buite myself gevind word, naamlik God en sy Woord, die volmaakte suiwere Woord. Dit beteken egter nie ek beskou die Bybel as ‘n soort handboek en naslaanbron wat ek kan gebruik om soseer gou ‘n antwoord vir ‘n spesifieke vraag en kwessie te kry nie. Nee, dit gaan oor die Bybel wat beginsels, norme en riglyne vir my neerlê en waarvolgens ek biddend deur die werking van die Heilige Gees dit kan toepas en perspektief en helderheid kan kry – ook vir elke lewensverband of -situasie waarin ek my mag bevind.
Ek sou dan ook graag in die volgende klompie posts weer opnuut oor Christelike onderwys in al sy skakeringe – ten opsigte van onderrig en leer, bestuur, leierskap, en so meer – gedagtes wil deel. Ek doen dit ook teen die agtergrond van my ervaring en waar ek in my loopbaan in situasies (hoe nietig of niksseggend dit mag lyk) geplaas is wat, as ek nou terugkyk, juis oor my pad gekom het om dalk nou met meer perspektief oor Christelike onderwys te skryf/gesels. Ek wil begin en net eers ‘n paar werklike/praktiese situasies in die midde plaas (noem dit gevallestudies) wat ek ervaar het, en wat ek dan tussendeur as agtergrond wil gebruik tov die hieropvolgende posts.
Geval A: As jongman was ek afgevaardig na ‘n konferensie binne kerkverband wat spesifiek oor Christelike onderwys gehandel het. Daar was dan ook ‘n paneel saamgestel waar die paneellede elkeen ‘n beurt kon kry om inleidend te gesels oor sy/haar siening van Christelike onderwys. Dan was die idee dat die gehoor vrae kon vra en ‘n bydrae kon lewer om uiteindelik by ‘n punt uit te kom waar gemeentes kon besin oor hulle rol ten opsigte van die verdere vestiging en uitbouing van Christelike onderwys binne die plaaslike gemeente en die beklemtoning van die verantwoordelikheid van ouers/gemeentelede se rol en plig mbt die kinders/dooplidmate. Alles ‘n lofwaardige en nodige saak. Met die aanvang van die spesifieke sessie het een van die sprekers en prominente lid uit die gemeenskap en kerkraadslid opgestaan en openlik verklaar dat Christelike onderwys volgens hom nie bestaan en moontlik is nie. Tot hiertoe geval A.
Geval B: Binne ‘n ouervergadering saam met die skool se beheerliggaam in 2002 stel ‘n ouer en klasverteenwoordiger dat dit die ouers se verantwoordelikheid is om hulle kinders Christelik op te voed en dat die skool niks daarmee te doen het nie; dat dit by die huis hoort. Ek reageer toe daarop en poog om te verduidelik dat die ouerhuis se verantwoordelikheid as primêre opvoeders inderdaad belangrik is en dat alles daar begin, en dat die skool die Christelike en Bybelgefundeerde waardes ook moet vaslê en bevestig. Ek sê “poog”, omdat ek pas nadat ek begin het met my verduideliking en motivering, deur die voorsitter van die beheerliggaam (wat direk langs my gesit het) met ‘n handgebaar onderbreek is en verhoed is om die volle prentjie te skets en my saak in perspektief te plaas.
Geval C: Tydens ‘n personeelvergadering word onderrig in die breë bespreek en word melding gemaak van die gebruik van handboeke waar verskeie godsdienstige oortuigings aan die orde kom en aan kinders voorgehou word en hoe ons dit as Christene moet hanteer sonder om by kinders die idee te skep dat die verskillende godsdienstige oortuigings net verskillende paaie na dieselfde eindpunt en God is. Een van die juffrouens se opmerking tydens die bespreking hierop: “Ek het nog altyd gedink dat dit [die idee dat die onderskeie godsdienstige oortuigings by dieselfde eindpunt uitkom – eie invoeging] so is, nie waar nie? (met ‘n vraende blik na die personeel).
Geval D: In ‘n geskiedenisklas in 1997/98, en nadat ‘n gedeelte behandel is waar melding gemaak word van die verskillende opvattings by onderskeie volkere en kultuurgroepe tov die onstaan van die aarde/heelal, steek ‘n 11-jarige dogter haar hand op en sêvra die volgende: “Meneer, ons as Christene glo mos nie dit nie, ons glo mos dat die Here alles geskep het?”
Teen bostaande as agtergrond sal ek graag vorentoe meer oor Christenskap en Christelike onderwys wil skryf.
Die betekenis van die ander in jou lewe
Julie 23, 2019 Julie 23, 2019 nardussiteLewer kommentaar
Die mens is soekend, maar soek ons op die regte plek of op plekke? Uit my eie lewe weet ek verseker hoe ander mense op my pad geplaas is en wat die effek van die individu en ander was. Die vraag na alles is of ons God raaksien as die Een wat mense (enige mens) gebruik om vir my, vir jou by te staan, te help, te ondersteun, om as familie en gesin met ‘n gees van eengesindheid en samehorigheid op te tree? Maar sien ons ook raak dat dit na alles oor God se eer en verheerliking gaan – oor die aanbidding van God drie-Enig. Dit gaan nie oor ek nie, oor my eie belange of status nie.
Die mens is geskep as iemand wat graag wil behoort. As die fokus nie God is nie, dan gaan dit iets anders wees. Daar kan nie ‘n vakuum wees nie. Dis of God of nie God nie. As dit nie God is nie, dan kan dit heel moontlik verkeerde vriende of invloede of beskouings wees. Vir sulkes gaan dit oor aanvaarding ten alle koste. Hierdie ingesteldheid sny oor alle vlakke en samelewingsverbande. Kom ek fokus vir ‘n oomblik op die skool en alles wat daar gebeur en spesifiek wanneer dit kom by bestuurs- en leierskapontwikkeling. Uit my eie ervaring het ek oor tyd meer en meer besef dat ek aangestel is, deur God aangestel is. Al trek mense nie die lyn direk na God as die Beskikker en Voorsiener van alles wat ons het, is dit vir my ‘n feit dat die mens alleen kan wik, maar God beskik. As ons nie buite onsself en by God begin en na sy wil deur gebed vra nie, bly ons eintlik blind en net ingestel op ons eie sondige selfsugtige begeertes of behoeftes. Dink na oor die volgende enkele vrae of voorbeelde:
Hoe sterk is ons in ons vergaderings op God gefokus as die Een wat ons gesamentlik en individueel deur sy Gees moet laat lei?
Wat is ons beskouing van personeelontwikkeling? Is dit net nog ‘n geleentheid wat op die kalender afgemerk kan word, of benut ons dit as ‘n geleentheid waar ons mense volgens die beeld van Christus kan stuur en begelei, juis omdat ons onsself sien as beelddraers van Christus?
Ons hoor baie van die idee dat jy jouself moet laat geld, maar is dit op ‘n manier waar ander se bydraes en idees net summier afgemaak word as niksseggend of uitgedien, terwyl die leier of bestuurspanlid, of portefeuljehouer se entoesiasme gedemp word en hy/sy net verder terugsak in frustrasie en in ‘n gevoel van hopeloosheid?
Tog, doen jy wat gedemp voel, steeds die regte ding deur met inisiatief en aan die hand van die goue reël vir die lewe te volhard en te bestuur en so jou rentmeesterskap dinamies en onverskrokke te beoefen?
Word ek in my gesprekke as bestuurspanlid gelei deur die beginsels en riglyne uit God se Woord? Sien ons nog die lig in sy Lig?
Laastens: As mense aangestel moet word, wat is die kriteria wat vasgestel word en hoe lyk ons prioriteite, en wat is ons vertrekpunte? Is die vraag hieromtrent eerstens wat mense wil hê, of begin ons by die vraag: Wat wil God hê vir die skool en vir hulle wat daarin arbei?
Maar God bly in beheer en voer gesag oor alles en almal. Ons het die wonderlike troos dat dit wat mense tot nadeel (sonder dat hulle soms werklik daarvan bewus is) van ander beplan en doen, deur God tot voordeel van sy kinders omgebuig kan word en kan beskik deur sy vaste plan.
Ek sluit af en deel graag die volgende video om verder perspektief te gee aan die belangrikheid en plek van gebed in ons verhoudings en hoe ons na ander kyk of hulle moet beskou. Gebruik die tyd en geniet die video van dr Henry Cloud met sy spesifieke aanslag. Ek glo hierdie video kan sinvol en met die nodige onderskeidingsvermoë deur ‘n span benut word om weer opnuut perspektief te kry oor belangrike beginsels.
Ons idee oor werk en ons Christelike roeping en opdrag
Julie 22, 2019 Julie 22, 2019 nardussiteLewer kommentaar
Ons leef in ‘n samelewing waar werk of ‘n beroep soms as ‘n ‘straf’ beskou word. Dis asof dit die gevolg van die sondeval was, waar werk of die idee van werk eintlik ‘n gegewe was voordat die sondeval plaasgevind het. God het egter self werk of arbeid ingestel en ook die volmaakte voorbeeld met betrekking tot die gesindheid daaromtrent ingestel.
In die opvoeding en onderwys van kinders en die opleiding van volwassenes behoort daar deurlopend gefokus te word om mense omtrent die regte ingesteldheid ten opsigte van werk/arbeid op te voed en op te lei. Dit gaan hier oor God se koninkryk en sy verheerliking deur die aanwend en uitleef van ons Godgegewe gawes en talente. Ek deel dan ook graag en met vrymoedigheid die volgende gedeelte met erkenning aan die skrywer, Dr David Leonard. Die bydrae het verskyn in die weeklikse blog getiteld “Institute for Faith, Work & Economics”.
Why Christians Schools Should Teach the Theology of Work
After ten years of teaching in higher education and interacting with students from a wide range of backgrounds, I’ve come to realize that most young people lack the resources for thinking clearly about their vocations.
Unfortunately, this is also true at Christian colleges and universities.
The purpose of Christian institutions of higher learning is multi-faceted. At the very least, they ought to teach students how to think critically and how to love God with their minds.
They should also equip students to apply their faith with authenticity, to all spheres of their lives.
Given that the successful completion of a college degree ideally results in students acquiring a job in their area of emphasis, it follows that Christian universities and colleges should also be passionately instilling in students a biblical vision for their future careers.
Christian Education Should Teach Students the Value and Dignity of Work
The scriptures clearly emphasize the value and dignity of work. Not only that, but there’s some reason to think that work will continue in the new heavens and new earth, albeit redeemed from the curse of the Fall.
In the book of Revelation, for example, it is proclaimed that:
No longer will there be anything accursed, but the throne of God and of the Lamb will be in it, and his servants will worship him (Rev. 22:3).
As Nancy Pearcey helpfully explains in Total Truth:
We cannot know exactly what life will be like in eternity, but the fact that Scripture calls it a new “earth,” and tells us we will live there with glorified physical bodies, means that it will not be a negation of the life we have known here on the old earth. Instead it will be an enhancement, an intensification, a glorification of this life.
If work does have eternal value, it follows that it’s embedded with an intrinsic dignity, and is not to be viewed as a “necessary evil,” but rather as an essential component of glorifying God and manifesting the Imago Dei.
Furthermore, this suggests that although the accumulation of wealth can be used for kingdom purposes, and certainly shouldn’t be rejected as “worldly” or “carnal,” this is not to be viewed as work’s ultimate end or telos.
Along similar lines, in Creed or Chaos? Dorothy Sayers argues that:
Christians must revive a centuries-old view of humankind as made in the image of God, the eternal Craftsman, and of work as a source of fulfillment and blessing not as a necessary drudgery to be undergone for the purpose of making money, but as a way of life in which the nature of man should find its proper exercise and delight and so fulfill itself to the glory of God. That it should, in fact, be thought of as a creative activity undertaken for the love of the work itself; and that man, made in God’s image, should make things, as God makes them, for the sake of doing well a thing that is well worth doing.
Of course, according to the Protestant Reformers, the notion of calling extends beyond one’s profession, and even applies to the work of the husband, wife, and parent.
As Martin Luther taught:
When a father goes ahead and washes diapers or performs some other menial task for his child, and someone ridicules him as an effeminate fool…God with all his angels and creatures is smiling.
It’s crucially important that our emphasis on vocation gives proper attention to those callings associated with the institution of the family, which is fundamental to the health of a flourishing society.
Christian Education Should Teach Students the Doctrine of Vocation
One of the reasons our vocations glorify God is because they serve the common good, causing us to fulfill the role of agents of God’s grace in the lives of believers and non-believers alike.
To the degree that people are made aware of this role, it provides the occasion for them to express gratitude for God’s loving providence over his creation.
Andy Crouch, in an insightful piece for Christianity Today, comments that:
Seeking the common good in its deepest sense means continually insisting that persons are of infinite worth—worth more than any system, any institution, or any cause. Societies are graded on a curve, with the fate of the most vulnerable given the most weight, because the fate of the most vulnerable tells us whether a society truly values persons as ends or just as means to an end.
The ideal of integrating faith and learning in Christian colleges and universities is laudable and worthy of emulation.
However, it’s not sufficient to merely have a Christian view of science, economics, government, education, business, parenthood, and so on. Schools must also teach students to view their pursuit of these disciplines, and their future stations in life, through the lens of the doctrine of vocation.
Young people need to grasp and appreciate the fact that although some are called to be pastors or missionaries, most individuals have been designed to thrive in other cultural spheres, which from the eternal perspective, are just as important and valuable. Otherwise, the risk is that Christians, blinded by a dualistic outlook, will possibly do one of two things:
Either pursue work in professional ministry for which they might be ill-suited, causing them to feel inadequate and overwhelmed, resulting in a disservice to the believers under their care;
Or tolerate a career in the “secular realm,” causing them to feel unsatisfied in the significance of their work and unmotivated to approach it in a holistic way, resulting in a disservice to everyone who would otherwise benefit from their efforts.
As part of their commitment to the integration of faith and learning, Christian institutions of higher education might consider developing orientation courses for first-year students, designed to inculcate in freshman a biblical understanding of God’s purpose for work.
One of the results will be that students will be liberated to think more broadly about God’s call in their lives, thereby putting them in a better position to glorify God, given their unique temperament and skills.
In addition, the career services departments at Christian universities and colleges should not only connect students with potential vocational opportunities, but also provide them with the resources for discerning the call of God in their lives.
This process, though deeply spiritual in its focus, should be thoroughly practical as well, enabling students to perceive how God has designed them and what sort of vocations would be most complimentary to that design.
The goal of all such efforts should be nothing less than the joyful advancement of God’s kingdom on earth.
Vanuit die ‘laaste boek’ nog iets.
Julie 12, 2019 Julie 22, 2019 nardussiteLewer kommentaar
In my voorafgaande post het ek afgesluit met die volgende gedagte: “Aan Hom en sy beloftes wil ek vashou”. Dit impliseer dan ook dat daar ander goed – ‘n ‘wêreld’ daarbuite is waaraan ek kan vashou en waarop ek my lewe kan bou, maar wat my betref doodeenvoudig op ‘n ramp sal afstuur. Uiteindelik bied daardie wêreld geen sin en ware vrede en ware rus nie.
Ons lewe in ‘n wêreld en omgewing vandag waar die idee geskep word dat jy nie jou oor sekere sake mag uitlaat nie, en dat jy moontlik geëtiketteer kan word as iemand wat dweperig is, dat jy hare kloof, dat jy outyds is, dat jy onnodig kritiseer, dat jy met alles ontevrede is, dat jy eintlik ‘n ‘pretbederwer’ is, dat jy eintlik net depressief is, en ‘n probleem het om in te pas, en so kan ‘n mens aangaan. Hierdie wêreld waarvan ek praat, word in die Bybel en in Openbaring met die naam “Babilon” aangedui. Ek wou meer uitvind oor wat hierdie naam inhou en deel graag ‘n bydrae met erkenning aan die skrywer, Kevin DeYoung. Dalk, tong in die kies gesê, sou ek graag wil hê dat meer hieroor van ons kansels af gepreek moet word. Alhoewel DeYoung vanuit die Amerikaanse konteks skryf, dink ek mense sal gou besef dat “Babilon” nie net in een wêrelddeel voorkom nie.
In the book of Revelation, Babylon is a symbol of all that’s wrong in the world. It’s the system, the way things are in a sinful creation. Babylon is worldliness. If you study Revelation 17, you’ll notice three things about the prostitute Babylon. First, she is attractive. She has royal clothes, purple and scarlet. She glitters with gold and is decked out in pearls and precious stones. She’s got her best threads on, alluring and seductive.
Second, the influence of Babylon is pervasive. She sits on many waters, which are peoples, multitudes, nations, and languages (Rev. 17:15). Babylon the city literally sat on many waters (Ps. 137:1; Jer. 51:13), but water here is a metaphor for influence. Babylon is connected and powerful. She is not one kingdom in one place at one time but the pervasive worldliness that reigns in every country, every culture, and every government.
Third, Babylon is impressive. John says, in verse 6, “When I saw her, I marveled greatly.” He was astonished at her influence, her power, and her hold on the inhabitants of the earth. The ways of the world always seem more impressive than the way of a crucified Savior.
So how do we avoid the crushing weight of Babylon the Great? The first step is to admit we live in Babylon. Everyone does. We are all tempted to drink from the golden cup filled with abominable things (Rev. 17:4). Every culture has its “isms” to tempt us to idolatry. In Africa, the test of faithfulness may involve animism and polygamy. In South America, it might be syncretistic versions of Catholicism. In Asia, it might be ancestor worship. In America, the “isms” are a little different:
Entertainmentism: If it doesn’t make me feel something right now, it can’t be worth my time.
Sportsism: I live and die every weekend based on how well twenty-year- old men push each other over while running around in tights chasing a ball.
Politicsism: Everything bad is the other guy’s fault, and everything that needs to change in the world can be voted on by Congress.
Sexualityism: My parts are my business, and God cannot tell me what they’re for or when or how to use them.
Shoppingism: It’s not idolatry if it’s for my kids or on sale.
I could go on and on about all the other worldly “isms” of our day. But you get the point. We live and breathe worldliness.
The answer is not to hide in a holy huddle in some Christian ghetto. The problem with the Christian subculture isn’t that it’s too otherworldly but that it is almost always too worldly. Sure, some of the movies and music change, but the way of thinking is still the same. The experienceism, the healthism, the entertainmentism are all there because finding an alternative to Babylon is more difficult than watching different movies. It’s living by a different story. It’s being shaped by a different set of assumptions. It’s demonstrating a different ethic. It’s being supremely relevant to a dying world by smashing the idol of relevance. If you want to always be relevant, you must deal with the things that touch eternity, and if you are dealing with eternal things, you always seem a bit irrelevant.
We’re foolish if we think that we are not surrounded by Babylon. Everyone is. Worldliness in this country will ruin far more spiritual lives than Islam and new-age spiritualities. “In the world, not of the world,” Jesus said. Easier said than done. “Can a man carry fire next to his chest and his clothes not be burned? Or can one walk on hot coals and his feet not be scorched?” (Prov. 6:27–28). Beware of all the subtle ways the world wants to squeeze you into its mold.
Die laaste boek in die Bybel
Julie 10, 2019 nardussiteLewer kommentaar
Ek het gewonder wat sal die opskrif van hierdie post wees. En die rede hoekom ek oor “Die Openbaring” graag wil skryf, is omdat ek ‘n hele ruk terug die Bybel van die begin af begin lees het en nou die afgelope dag die laaste hoofstuk gelees het.
Ek moet erken dat ek nogal opgesien het, en selfs gespanne was om met “Openbaring” te begin. ‘n Mens het oor tyd en jare die idee gekry dat die boek te moeilik is en dat ‘n mens maar eerder daarvan moet wegbly. Aan die ander kant weet ‘n mens dat Openbaring oor die laaste tye handel – oor die eindtyd en oor die nuwe Jerusalem, oor die nuwe nuwe hemel en nuwe aarde. En dis asof ‘n mens dit alles nie met jou verstand kan (of selfs wil) deurgrond nie. Met die lees van Openbaring het ek wel besef dat daar dinge is wat ek nie met my kleine en nietige verstandjie kan begryp nie. Tog het ek tot die slotsom gekom dat ‘n mens in die eerste plek en in die laaste plek by God moet begin en Hom die heeltyd voor oë moet hou. Wat bedoel ek hiermee, sou mense vra, want is dit nie per slot van rekening logies dat ‘n mens God in en deur alles voor oë moet hou nie? Dis tog sy geopenbaarde Woord. Kom ek stel dit soos volg: Al verstaan ‘n mens nie alles of selfs groot dele van die laaste boek in die Bybel nie, was dit vir my duidelik en helder dat Openbaring herhalend en bevestigend vol van God drie-Enig, sy heiligheid, sy lof, sy heerlikheid, almag, en soewereiniteit is. En ek wil net eers met die nodige eerbied daarop fokus soos dit in hierdie laaste boek van die Bybel tot uitdrukking kom. Kom ek haal aan:
Openbaring 1 vers 8: “”Ek is die Alfa en Omega”, sê die Here God. Hy wat is en wat was en wat kom, die Almagtige”.
Openbaring 1 vers 17: “… Moenie bang wees nie, dit is Ek [dit is Jesus – my eie invoeging], die Eerste en die Laaste, die Lewende. Ek was dood en, kyk, Ek lewe tot in alle ewigheid; en Ek het die sleutels van die dood en die doderyk”.
Openbaring 4 vers 8: “… Heilig, heilig, heilig is die Here God, die Almagtige, Hy wat was en wat is en wat kom”. En vers 11: “Here, ons God, U is waardig om die heerlikheid en die eer en die mag te ontvang omdat U alles geskep het; deur u wil het alles ontstaan en is dit geskep.”
Openbaring 5 verse 12 tot 13: “”Die Lam wat geslag was, is waardig om die mag en rykdom, die wysheid en sterkte, die eer, heerlikheid en lof te ontvang.” Die hele skepping, alles in die hemel en op die aarde en onder die aarde en op die see, ja, alles wat daar is, het ek hoor sê: “Aan Hom wat op die troon sit, en aan die Lam, behoort die lof en die eer, die heerlikheid en die krag, tot in alle ewigheid.””
Openbaring 7 vers 10: “Hulle het hard uitgeroep: “Ons redding kom van ons God, wat op die troon sit, en van die Lam!” en vers 12: “”Amen! Die lof en die heerlikheid, die wysheid, die dank en die eer, die mag en die sterkte behoort aan ons God tot in alle ewigheid, Amen!””
Openbaring 11 vers 15: “… “Die koningskap oor die wêreld behoort aan ons Here en sy Gesalfde, en Hy sal as koning heers tot in alle ewigheid””. En vers 17: “”Ons dank U, Here God, Almagtige, U wat is en wat was, dat U nou u groot mag gebruik en as koning heers.”
Openbaring 12 vers 10: “Toe het ek ‘n stem in die hemel gehoor wat hard uitgeroep het: “Nou het ons God die redding gebring, nou is sy mag en koningskap hier, en die gesag van sy Gesalfde!”
Openbaring 14 vers 7: “en hy [‘n engel – eie invoeging] het met ‘n harde stem uitgeroep: “Vrees God en gee aan Hom die eer, want die tyd het aangebreek vir sy oordeel. Aanbid Hom wat die hemel en die aarde, die see en die waterbronne gemaak het.””
Openbaring 15 vers 3 tot 4: “Hulle sing die lied van Moses, die dienaar van God. Dit is ook die lied van die Lam: “Groot en wonderbaarlik is u dade, Here God, Almagtige. Reg en betroubaar is u optrede, Koning van die nasies. Wie sal U nie vrees nie, Here, en u Naam nie verheerlik nie? U alleen is heilig! Al die nasies sal kom en U aanbid, want hulle sal sien dat u handelwyse regverdig is.””
Openbaring 16 vers 5: “”… U is regverdig, U wat is en wat was, U, die Heilige, omdat U hierdie oordeel voltrek het; …”, en vers 6: “”Ja, Here God, Almagtige, betroubaar en reg is u oordele.””
Openbaring 17 vers 14: “Hulle sal teen die Lam oorlog voer, maar die Lam en saam met Hom dié wat geroep en uitverkies en getrou is, sal hulle oorwin, omdat Hy die Here van die heersers en die Koning van die Konings is”.
Openbaring 19 vers 1 tot 4: “”Prys die Here! Die oorwinning, die heerlikheid en die mag behoort aan ons God! Regverdig en reg is sy oordele, want Hy het die oordeel voltrek oor die sedelose vrou wat die aarde deur haar onsedelikheid verwoes het. Hy het die dood van sy dienaars op haar gewreek.” Verder het hulle uitgeroep: “Prys die Here! Haar rook styg tot in alle ewigheid op.” Die vier en twintig ouderlinge en die vier lewende wesens het gekniel en God aanbid wat op die troon sit. Hulle het gesê: Amen! Prys die Here!””
Tussendeur bostaande aanhalings en uitroepe, voltrek God sy plan vir die wêreld. Dalk is ek en jy onseker oor die fyner betekenis van alles en raak ons gou bewus van ons beperkte denke, maar een ding weet ek en dit sê bostaande aanhalings tog duidelik en in verstaanbare taal, en dit is dat ons deur alles by die ewige God moet begin en moet eindig. Hy is die getroue God wat my as gelowige in en deur alles bewaar. In Openbaring gee Hy die sekerheid. Aan Hom en sy beloftes wil ek vashou.
Die stryd teen disfunksionaliteit
Junie 12, 2019 Junie 12, 2019 nardussiteLewer kommentaar
Ek slaan my hand aan ‘n onderwerp wat ek reken baie nadenke verg en nie sommer maar net vinnig aangepak en binne ‘n ommesientjie afgehandel kan word nie.
Die woord disfunksionaliteit word deesdae in vele kontekste gebruik; trouens ek reken dit kan in alle kontekste of samelewingsverbande van toepassing gemaak word. Maar voordat ek in hierdie ondersoek verder beweeg, wil ek eers met die begrip “funksioneel” wegtrek, maar ook om begronding te doen. Wanneer is iets funksioneel? Is funksionaliteit ooit werklik bereikbaar? Kan ons in alle opsigte funksioneel wees? Kom ons gaan na die begin van alles. Dit begin by die Skepping en nog voor dit, voor die grondlegging van die aarde. As ons na die skeppingsverhaal soos geopenbaar in die Bybel kyk, dan hoor en sien ons God se woorde “…, en dit was goed”. Dit beteken vir my dat God alles volkome en in harmonie met mekaar geskep het. Ek reken ‘n mens kan sê dat God alles funksioneel geskep het. Daar is orde in God se skepping. God ken funksies aan elke ding of faset toe. Hy skep spesifiek “twee groot ligte” – die son en die maan om so tussen nag en dag te onderskei en lig en donker van mekaar te skei. Hy skep lewende wesens, elkeen na sy eie aard – en kan ons sê, na sy eie funksie. God het ook man en vrou in die tuin geplaas om mekaar te help, om saam ‘funksioneel’ te wees soos God dit bepaal het – geskep na God se beeld, om dus funksioneel te wees. God gee aan die mens die taak om die diere en voëls te benoem. “Daarom sal ‘n man sy vader en moeder verlaat en saam met sy vrou lewe, en hulle sal een word”. In die woord “een” lê opgesluit die gedagte van “funksioneel/funksionaliteit”. Daar is ook ‘n besonderse dinamika daarin opgesluit, in die woord “word” (“een word”). Dis wys op ‘n aktiewe samewerking volgens God se wil (en bevel) vir die lewe. Om werklik dus ‘n idee te vorm van “funksionaliteit” en die diep betekenis daarvan, moet ‘n mens by God begin, by sy volmaakte wil en wysheid. Wanneer God dus sê, “Wees vrugbaar, word baie, bewoon die aarde en bewerk dit. Heers oor die vis in die see, oor die voëls in die lug, oor al die diere van die aarde, ook oor die die diere wat op die aarde kruip”, dan sê Hy vir ons om funksioneel te wees. Dis ‘n opdrag. Dit gebeur alles in die Tuin van Eden, die plek waar God in volkome harmonie met die mens in verhouding staan.
Dan, die sondeval. Die mens verontagsaam God se wil en bevel. Die mens begin om weg te kruip, die mens raak bang, Adam en Eva raak bewus van hulle naaktheid. Hierna word mense in sonde ontvang en gebore. Geboorte en swangerskap word ‘n pyniging, en swaarkry, elende, korrupsie en afvalligheid word deel van die mens se bestaan. Alle lewensuitgange van die mens is hierna verwronge. En as Christen gelowige erken en bely ek ook dat my insig en denke ook geskaad is. Stryd tree in – ‘n voortdurende stryd teen kwaad en duisternis, teen disfunksionaliteit en oneffektiwiteit, teen die Satan se aanslae, teen die sonde. Dis die begin van antitese – van teenstelling, van opponerende teorieë, opvattings/beskouings, ens – die ‘Maar’-woord wys dit telkens duidelik. Maar, en dis ‘n groot maar, God verander nooit. Hy bly altyd dieselfde. In Hom is nie kwaad nie. Hy is goed. Hy bly regeer en bly in beheer. Hy voer die gesag oor alles en almal, al erken en eer die vervalle mens Hom nie. God is en bly die Objektiewe Waarheid, die Alfa en Omega. Om myself in die rede te val en te onderbreek, as ek God se karaktertrekke probeer verwoord, bly dit slegs ‘n poging en kan beperkte mensewoorde nie werklik God se grootheid en heiligheid beskryf en deurgrond nie. Net laasgenoemde opmerking van my, wys op die mens se natuurlike geneigdheid van aandagafleibaarheid. Maar God se aandag kan nie afgelei word nie. Nee, Hy is ten volle, volmaak gefokus en ken elke hart en gedagte van ‘n mens. Hy het ‘n plan en Hy voer dit uit op sy tyd. En Hy gebruik wie en wat Hy wil.
En ons moet God elke dag dank dat Hy ‘n vaste burg is in ‘n onstuimige wêreld – ‘n toevlug in die nood waarin die gevalle mens elke dag verkeer (vgl Psalm 46). Hierin lê die feit en wete of eerder die troos dat ek alleen in my vasgelopenheid daagliks moet gryp na die onveranderlike God, na my Skepper, na sy Woord – terug, altyd terug, na God en sy Woord, na sy insig en wysheid, na Hom as die absolute Bron van alles! Die mens is uit die Paradys, weg van die volmaakte, ongerepte en harmonieuse verhouding, en tog is ons hele bestaan as God se kinders deur Jesus Christus ‘n pad terug na God, na die nuwe herstelde paradys, na die ewige huis – die nuwe Jerusalem. En vir hierdie troos moet ons Hom in en deur gebed dank en prys, maar ook deur ons lewe – ‘n dankbaarheidslewe, ‘n lewe soos deur Jesus gelewe, volkome gehoorsaam aan die Vader se wil. Jesus het vir ons die norm en beginsel kom stel en kom leef, dit wat Adam nie kon doen nie. In Adam was ek dood, maar in en deur Jesus leef ek nou. Daarom moet en kan ek, met die inwonende en inwerkende krag van die Heilige Gees, stry teen die sonde in alle opsigte en in alle lewensverbande. Die uitwerking is ‘n lewe gekenmerk deur die vrug van die Gees, meer en meer gelyk aan Jesus Christus se beeld. Dat ek hieraan deel kan hê, is genade. Op grond hiervan kan ek nie vrede maak met die gevolge van die sondeval of in die sonde bly lê nie. Daarom kan ek nie vrede maak met die idee en praktyk van byvoorbeeld disfunksionaliteit, in watter vorm ook al nie.
Die vraag na alles is hoe ons deur byvoorbeeld onderwys en opvoeding God dien en Hom verheerlik. Begin ons by God en sy Woord en pak ons as sy kinders alle onderwysgerigte inisiatiewe in die lig van God se Woord aan? Of is die wêreld ons vertrekpunt? Begin ons by die wêreld met al die skeefgetrekte idees en probeer ons om daarvandaan by God en sy Woord uit te kom, of selfs God se Woord aanpas om so eintlik ons eie selfgerigte/selfsugtige sin te kry? In terme van die onderwys, is ons geneig om te dink en redeneer asof disfunksionaliteit by ‘n gebou lê, of by ‘n (ander) skool, of by ‘n sisteem en gemeenskap, en dan wys die vinger weg, soos wat Adam gemaak het. Dit is sy, nie ek nie! Dit is daar, nie hier nie. So bly die mens in sy gefokusheid op hierdie wêreld ‘n meester in verontskuldiging, selfregverdiging en rasionalisering – eintlik voortvlugtend, pleks van om by die begin van alles, by God te begin – ook vlugtend, maar in Christus se arms in, meer en meer! Dit is die wese van Christelike onderwys, naamlik om in alles te vra na wat God wil met die wete en belydenis dat God in beheer is en oor die totale lewe regeer, altyd terug na sy Woord, om dan deur God se Woord/sy Lig na sy geordende skeppingswerklikheid in al sy skakerings/fasette te kyk, dit te ondersoek, te gebruik en God te verheerlik.
Ek kan vele voorbeelde verder gebruik om die disfunksionele karakter van die samelewing te illustreer, maar ek wil eerder fokus op hoe ons die disfunksionaliteit kan en moet teëwerk, daarteen kan stry. Trouens, in die Nuwe Testament word ons geroep/opgeroep om volhardend en positief stelling in te neem. Die volgende opskrifte in die Bybel wil ek voorhou, en wel 2 Petrus 1 soos vertaal in die ASV en NLV en 1983-vertaling van die Bybel: “Die Christen se roeping en verkiesing” (ASV en 83-vertaling) en “God het julle nuut gemaak; maak dit sigbaar in julle leefstyl” (NLV). Lees gerus die inhoud en verse 3 tot 7, en dan die woorde in vers 8: “Immers, as hierdie eienskappe by julle teenwoordig is en toeneem, veroorsaak dit dat julle nie oneffektiewe en vrugtelose mense is wanneer dit kom by die kennis van ons Here Jesus Christus nie” (ASV). En in die NLV: “Hoe meer julle op hierdie wyse groei, hoe meer sal die feit dat julle ons Here Jesus Christus ken, veroorsaak dat julle nie nutteloos en geestelik onproduktief is nie”. In die 83-vertaling word dit soos volg gestel: “As julle dit alles besit en dit neem steeds toe, sal julle met ywer en met vrug ons Here Jesus Christus beter leer ken”. Hierdie woorde is ryk aan inhoud en betekenis, en vervullend. Wat is dit wat ons moet besit en wat steeds moet toeneem, en hoe kry ons deel daaraan? Hoor en luister hoe weerklink die volgende woorde in 2 Petrus 1 vanaf vers 3 tot 7: “Sy Goddelike krag het ons alles geskenk wat ons nodig het om te lewe en Hom te dien. Dit kom deurdat ons Hom ken wat ons geroep het deur sy heerlikheid en mag. Deur dit te doen, het Hy ons die kosbaarste en allergrootste gawes geskenk wat Hy belowe het. Daardeur kan julle die verderf ontvlug wat deur begeerlikheid in die wereld werksaam is, en deel kry aan die Goddelike natuur. En juis om hierdie rede moet julle alles in die stryd werp om julle geloof te verryk met deugsaamheid, die deugsaamheid met kennis, die kennis met selfbeheersing, die selfbeheersing met volharding, die volharding met godsvrug, die godsvrug met liefde onder mekaar en die liefde onder mekaar met liefde vir alle mense.” So sal ons vir Christus beter leer ken en ook bruikbaar wees. Hierteenoor (die antitese) sal diegene wat hierdie dinge nie doen nie, blind bly – oneffektief en disfunksioneel! En God waarsku dan ook deur sy Woord en wys sy kinders en die kerk op daardie dinge wat teen Hom en sy koninkryk werk en waarop ons bedag moet wees en waarteen ons moet stry.
Kortom: Hoe bly ons as Christene, waar ons ons mag bevind, funksioneel en effektief te midde van ‘n stukkende, vervalle en verwronge wêreld – ‘n wêreld wat met sy tydsgees en valsheid daarop uit is om ons mee te sleur en van God te wil vervreem? Onthou, daar kan nie ‘n kompromie wees tussen ‘n stukkende ou bedeling en die nuwe bedeling van ewige verlossing en hoop deur Christus nie. Kom ons dink en onderskei saam dmv ‘n klompie vrae of opmerkings.
Hoe word ons op Sondae deur die prediking as kerk en liggaam gevoed en toegerus om effektiewe Christen-gelowiges daagliks in die samelewing te wees? Word God se Woord (so sê die Here) onverskrokke en met nederigheid en liefde gepreek en verkondig en aanvaar? Of is ons bang wat sekere lidmate (of selfs die media) se reaksie gaan wees op grond van hulle posisie of status in die kerk of gemeenskap? Is sekere onderwerpe of kwessies taboe, of word God se Woord in sy volheid uitgelê in die lig van 2 Tim 3:16 en 17, sodat die mens van God volkome kan wees, vir elke goeie werk volkome toegerus?
As ek dan bely ek is ‘n Christen, hoe gaan hierdie geloofsbelydenis oor in goeie (effektiewe en funksionele) werke? Of word geredeneer dat ek slegs (intellektueel) moet glo en dat ek verlossing in en deur Christus het, maak nie saak hoe ek verder leef nie – ‘n “Christelike geloof” wat nie gehoorsaamheid en lojaliteit aan Jesus Christus vereis nie. In Jakobus 2:20 word ons tog duidelik daarop gewys dat ‘n ware geloof sonder dade nutteloos is.
As instansies en liggame nasionaal en/of plaaslik hulleself bereid verklaar om die saak van Christelike onderwys en opvoeding te bevorder as ‘n belangrike/essensiële deel van ons dankbaarheidslewe en kerkwees (in sterk aansluiting by ons beheersingsopdrag), hoe word die daad effektief by die woord gevoeg in terme van byvoorbeeld die aktiewe, doelgerigte betrekking en aanwending van kundigheid en ander hulpbronne?
Hoe lyk my eie Bybelstudie? Bestudeer ek God se Woord onder leiding van die Heilige Gees of reken ek dat sake soos teologie (God se woord – Grieks theos en logos) vir geleerdes bedoel is, en besef ek dat die Bybel God se openbaring teenoor die mens is? Hieruit leer ons God ken as Heilig, as Skepper, Onderhouer, die Alfa en Omega! Maar ons leer ook hieruit die mens ken – ek, en hoe ek in en deur my hulpeloosheid of vasgelopendheid gedwing word tot ‘n kennis van God.
Word die idees en teorieë tov leierskap en bestuur wat in die wêreld heers gebruik om die kerk en sy strukture aan te pas of word die beginsels vanuit die Skrif gebruik om die model vir leierskap en bestuur in onder andere die onderwys en elders te bepaal?
Besef ons daagliks en glo ons dat Christus nie net vir my kom sterf het nie, maar ook die volkome gehoorsame lewe sondeloos geleef het? En bid ek daagliks dat ek meer en meer aan die beeld van Christus gelykvormig sal word – minder en minder van hierdie gebroke wêreld en meer en meer van Christus; minder van myself en meer van Christus?
Hoe lyk die agendas van my lewe en wat en wie bepaal die inhoud daarvan?
Wat is die inhoud van gesprekke teenoor en in die teenwoordigheid van byvoorbeeld ons kinders, eggenoot en kollegas? Getuig dit van ‘n opbouende ingesteldheid of breek dit af – geestelik en heel moontlik ook fisies?
Hoe lyk die ouerhuis en sy strukture en wat bepaal dit? Het die fisiese voorkoms en beeld van die ouer teenoor die portuurgroep of die status, of die ekstra program en soms ‘n verskeidenheid van ekstra programme so oorheersend geword dat die kind eintlik ontwortel word en daagliks verplant word sonder ‘vaste kos’ en lewensankers?
Ek sluit af met ‘n oproep: “Daarom, broers, moet julle julle des te meer daarvoor beywer om deur julle lewe te bewys dat God julle geroep en verkies het.” (2 Petrus 1:10)
Aftrede – ‘n tyd vir optrede
Mei 15, 2019 Mei 15, 2019 nardussiteLewer kommentaar
Sekerlik is daar baie wysgere of filosowe daarbuite wat hulle eie weergawes van en filosofie rondom aftrede mag hê. Tog wil ek verdere aksente plaas, en ek wil eerlik wees. Die idee is om net ‘n klompie gedagtes as’t ware op die tafel te plaas – dinge waarmee ‘n mens vrede moet maak en ook met en aan moet werk. Die vraag is of hierdie post net vir afgetredenes bedoel is? Dit moet die leser maar self beantwoord.
Ek stel ‘n klompie punte en daarna wil ek graag ook hierdie punte verder uitlig met meer besonderhede en agtergrond. Dis asof ek amper ‘n soort van onderhoud met myself voer.
NEEM KENNIS! Die ander mense/res van die wêreld tree nie ook af as jy aftree nie (alhoewel ek reken en ook so deur my loopbaan dit ervaar het, dat daar mense is wat al lankal – in hulle koppe en selfs fisies – afgetree het, maar net dit nog amptelik moet aankondig).
Die wêreld beweeg aan en mense of individue gaan ‘normaal’ (of is dit dalk ‘abnormaal’) voort. Hulle gaan staan nie stil, net omdat jy die pas vir ‘n oomblik makeer en nuwe rigting probeer vind of ondersoek nie. Wat het dit my geleer? Ek hoor en luister nou baie meer as ooit tevore! Ek het nie noodwendig iets nuuts en vars om by te voeg nie. Skielik (want dis onverwags en seker ook te wagte) het ek besef dat ek in terme van my ervaring in die verlede delf en uit die voorraad diep/praat, terwyl ander oor vandag en oor dinamiese eietydse gebeure praat – soos die ‘politiek’ by die werk en interessanthede, wisselvallighede en soveel daaglikse katestrofes en gebeure.
Ek weet en besef daagliks dat ek wel moet teruggee
Hoe dikwels probeer mense die feit ontduik of systap met die uitdrukking dat “‘n mens niks eendag kan saamvat nie”, om eintlik net daardeur te sê dat ons nou elke dag en by elke moontlike geleentheid moet teruggee uit dankbaarheid vir die genade wat ek ontvang het, voordat my tyd hier op aarde verby is. En die kern hier, naamlik dat ‘n mens uit dankbaarheid moet teruggee vir dit wat ‘n mens ontvang het, is waar en seker. Maar eintlik is hierdie beginsel nie net van toepassing as jy die dag aftree nie, maar ook vir die tyd waar jy aktief binne ‘n beroep gestaan het. Jy tree nie af om dan eers terug te gee nie; jy gee altyd terug – van jouself, jou menswees, jou tyd, jou energie, jou meelewing, en so kan ‘n mens aangaan. Ek reken dis juis hierdie laasgenoemde fasette wat binne die werkplek verhoudinge bou en mense opbou. Ek reken net as afgetredene vra jy dit ook nou meer en meer van die ander; juis omdat hulle ook nou reeds moet teruggee en moet uitreik, en nie eers na hulle afgetree het nie. Maar ek glo nie die belangstelling en uitreik moet vermom word met opmerkings soos ” Dis darem lekker om by die huis te wees”; “Dis darem lekker om altyd op vakansie te wees”; “Wat maak jy nou met al die tyd wat jy het?” Nee, kom ons reageer sinvol met opbouende en eerlike en opregte kommunikasie.
Aftrede laat jou voel wat dit beteken as die skoen nou aan die ander voet is.
Ek reken ek sou meer moeite wou doen om my voorgangers wat uit dieselfde posisie en by dieselfde instansie as ek afgetree het, deurlopend te ondersteun en te betrek ten opsigte van hulle welsyn, daaglikse behoeftes en sommer net uit belangstelling.
Weet verseker dat jou kop nie “aftree” nie.
‘n Mens dink nou dalk nog meer as ooit tevore – denke oor hoe gaan ek my dag vandag beplan en leef en gaan dit anders as gister wees, of, waaroor gaan ek gesels as my huismense weer later en deur die loop van die dag by my aansluit.
Aftrede het my weer oor dinge opgewonde laat raak – dinge (en heel dikwels die klein dingetjies) wat ek vantevore nie juis op ag geslaan het nie, soos om met trots die huis in te gaan en met opgewondenheid te wys hoe lyk die koejawels wat ek so pas afgepluk het. Die vraag is hoe ons almal met waardering na die klein dingetjies en gebare kyk en daarop reageer.
Die huis – my “veilige hawe” of gemaksone?
Ek het altyd vanuit my werksomgewing en wanneer sekere uitdagings druk op my geplaas het, gesê dat dit darem wonderlik is om weer aan die einde van die dag huis toe te gaan, na my ‘veilige hawe’. Die groot uitdaging nou is om ankers op te tel en die hawe weer te verlaat. Of moet ek eerder sê dat daar ‘n see van uitdagings en geleenthede is wat nou aangepak en getrotseer kan word. Ek was skaars afgetree en by die huis (of nee, eerder by die see in die Suid-Kaap) toe ek ‘n boodskap van my vorige werkgewer en ‘n amptenaar kry om by ‘n skool uit te help. Dit gaan nie goed by die spesifieke skool nie en die personeel voel hulle is op moedverloor se vlakte en leierloos. In die algemene taal word die instansie in baie opsigte as disfunksioneel beskou. Ons sê mos maklik ‘n instansie is disfunksioneel, so asof dit die geboue is wat disfunksioneel kan wees. Intussen gaan dit oor mense/individue wat binne daardie struktuur werk. Dis mense wat ‘n instansie funksioneel maak, of nie, op grond van sekere ingesteldhede en doelgerigte beplanning en uitvoering. Die blaam word so dikwels net weggeskuif, asof die probleem elders lê. Terug na die oproep om te kom uithelp.
Ek aanvaar toe die geleentheid om te gaan help en terug te gee – uit te reik. En skielik besef ek dat die disfunksionaliteit nie sommer maar net as etiket geografies om die hals van ‘n sekere skool binne ‘n sekere gemeenskap gehang kan word nie. My gevolgtrekking na dese: Disfunksionaliteit lê wyd – by die ondersteuningstrukture, toesighouers, by die persoon wat in gebreke bly om sy/haar e-pos te beantwoord, by sy/haar luiheid/laksheid (die Engelse het ‘n mooi woord, naamlik “Slacker”), by mense wat elke maand salaris trek en eintlik nie veel gedoen het of werklik probeer het om te help en bystand te verleen nie. Sien, ek is nou aan die ander kant van die draad. Van my kant af lyk die wêreld waar ek was en hoe die prentjie meer en meer ontvou, nie goed nie. Wat is fout met die prentjie? As ek praat van ‘n prentjie, dan dink ek aan die speletjie of oefening wat ‘n mens in tydskrifte gekry het: twee identiese prentjies of op die oog af identies, is verskaf. Dan moes jy aandui in watter opsigte die een van die ander een verskil of wat ontbreek. Wat sien ek raak, hier uit my leunstoel (as jy wil)?
Luister ons ook aandagtig en met belangstelling na hulle, wat steeds behoeftes het, en geag wil word?
Destyds het een van my personeellede haar “skuldig” gemaak of eerder voorgegee dat sy aandagtig luister met ‘n kort en aanhoudende “Ja, ja, ja, … ja, ja … ja op dit wat jy aan haar meedeel, maar kort voor lank het ek agtergekom dat sy “Ja” op verkeerde plekke in die gesprek sê. Hoef ek nog meer te verduidelik? Of soos ‘n matriekvriend van my by ‘n reünie toe ons aan tafel by ‘n ete sit. Niemand het gesels nie en die gesprek was vir daardie oomblik afgehandel en tog het ek herhalend van hom gehoor: Ja, ja, … ja, ja, ja. Moet sê sy selfspraak was nogal komies.
Stel ons werklik en intens belang in mekaar en in mekaar se wêrelde?
Aanvaar ons mekaar en dinge en voorregte as vanselfsprekend?
Is ons so ingestel om polities korrek op te tree, dat ons eintlik in die proses mekaar vir die wolwe gooi, en die ander nie ‘n plekkie in die son gun nie?
Het ons dalk perspektief verloor en jaag ons na erkenning, ongeag …
Weet ons nog waarmee ons besig is en wie ons is, of het ons slegs “rubberstempels” geword?
Hoe word na mense gekyk (ook natuurlik na afgetredenes) ten opsigte van hulle menswaardigheid, ongeag hulle ouderdom? Ek reken ons moet weer presies vasstel wat met ‘menswaardigheid’ bedoel word.
Ken jy die goue reël van die lewe? (Doen aan ander …)
Is ek spyt ek het afgetree? Nee, beslis nie. Vir my het aftrede kom wys dat dit nie meer gaan oor ambisie, die bou van ‘n loopbaan, of die soeke na erkenning, of dalk oor die mooiklinkende Engelse uitdrukking wat lui “Fake it till you make it” nie. Dis alles van korte duur. Aftrede kom stroop jou as’t ware van al die pretensies. Nou staan jy voor die spieël met die vraag: Wie en wat is jy nou eintlik? As jy sukkel met die antwoord, dan het jy heel moontlik ‘n identiteitsprobleem of -krisis.
Ek kan nou optree (na aftree). Ek het ‘n opinie. Ek kan die prentjie verder invul. Die groot uitdaging is net dat ek my daagliks daaraan moet herinner.