Goeie teenoor slegte cholesterol: Wat jy moet weet - WelstandWelstand
Tuis / 2016-eetgewoontes / Goeie teenoor slegte cholesterol: Wat jy moet weet
Goeie teenoor slegte cholesterol: Wat jy moet weet
Maandag | 12 Desember | 2016
Cholesterol is ’n vetterige stof wat natuurlik in die liggaam voorkom. Dit speel ’n belangrike rol om jou selle ordentlik aan die gang te hou. Te veel cholesterol kan egter baie sleg vir jou gesondheid wees.
Cholesterol word deur proteïnes in die liggaam versprei en die kombinasie staan bekend as ’n lipoproteïne. Lae densiteit lipoproteïne (low density lipoprotein [LDL]) word as “slegte” cholesterol beskou. Dit dra by tot ’n aanpaksel wat jou are kan verstop en uiteindelik ’n hartaanval kan veroorsaak. Dit dra cholesterol vanaf jou lewer na jou liggaamsweefsels.
Hoë densiteit lipoproteïne (High-density lipoprotein [HDL]) word as “goeie” cholesterol beskou. HDL-cholesterol help om LDL-cholesterol uit ʼn mens se are te verwyder. Dit dra cholesterol weg van ʼn mens se are af na jou lewer toe, waar dit vernietig word.
Om gesonde cholesterolvlakke te handhaaf, moet jou LDL-cholesterolvlak laag wees terwyl jou HDL-cholesterolvlak hoog moet wees. Cholesterolvlakke word in millimol per liter (mmol/L) gemeet.
Volgens die Hart-en-beroerte-stigting van Suid-Afrika is die volgende waardes die teikenwaardes vir cholesterol:
Totale cholesterol < 5.0
LDL cholesterol < 3.0
HDL cholesterol (vroue) > 1.2
HDL cholesterol (mans) > 1.0
Trigliseriedes < 1.7
Volgens dié stigting is te veel versadigde vette in mens se dieet die algemeenste oorsaak van hoë cholesterol. “Ander oorsake sluit in ’n onderaktiewe skildklier, chroniese nierversaking of alkoholmisbruik. Sommige mense het natuurlike hoë bloedcholesterolvlakke as gevolg van ’n seldsame oorerflike toestand wat bekend staan as familiële hipercholesterolemie (FH).”
Hoe gereeld moet cholesterol getoets word?
Dié stigting stel voor dat volwassenes ten minste een keer as jong volwassenes (van die ouderdom van 20 af) ’n lipogramondersoek ondergaan. “Indien jou cholesterolvlakke normaal is, hoef jy dit eers weer oor ’n paar jaar te toets. As jou ‘slegte’ cholesterol hoog is of jy ’n familiegeskiedenis van hoë cholesterol of hartkwale het, moet jy dit gereeld laat ondersoek (elke ses maande).”
Die verlaging van cholesterolvlakke
Medikasie, dieet, fisieke aktiwiteite en lewenstylaanpassings is noodsaaklik vir die verlaging van ʼn mens se cholesterolvlakke.
Die verandering in jou dieet:
Ongesonde vette soos versadigde en transvette kan mens se cholesterolvlakke verhoog. Hierdie vette kom in kosse soos vetterige en geprosesseerde vleise, hoendervelletjies, volroom-suiwelprodukte, botter, room en harde kase, sowel as in kommersieel gebakte kosse soos pasteie, fyngebak, koekies en beskuitjies, wegneemetes en slaptjips voor.
Die Hart-en-beroerte-stigting beveel aan dat hierdie vette met gesonder onversadigde vette soos sonneblom-/kanola-/olyfolie, sagte margarien, grondboontjiebotter, neute en sade, avokado of vis vervang moet word. ’n Hoëveseldieet word ook aanbeveel.
Ander lewenstylveranderinge om jou cholesterolvlakke te beheer:
Volgens die stigting kan die handhawing van ’n gesonde gewig, ophou rook, minder alkohol- gebruik en gereelde fisieke aktiwiteit help om jou HDL-cholesterolvlakke te laat toeneem. Lees hier meer oor hoe om fisieke aktiwiteite in jou dag te inkorporeer.
Bronne: WebMD; Die Hart-en-beroerte-stigting van Suid-Afrika; Flora Pro-Activ; Die Amerikaanse Hartvereniging (The American Heart Association)
Oogsorg: Alles oor gloukoom
Hoe om ̓n sterk wagwoord te skep
Konneksie tussen geestesgesondheid en fisiese welstand
Heeltyd duiselig? Dís hoekom
Die waarheid agter weerlig