Om die planete van ons sonnestelsel te bespreek - PDF
Download "Om die planete van ons sonnestelsel te bespreek"
Alfons Herman Janssens
1 OpenStax-CNX module: m Om die planete van ons sonnestelsel te bespreek Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons Attribution License NATUURWETENSKAPPE 2 Planeet Aarde en die Heelal 3 Die Binneplanete 4 OPVOEDER AFDELING 5 Memorandum Opdrag 4: Mercurius; Venus; Aarde; Mars; Jupiter; Satarnus; Uranus; Neptunus; Pluto Opdrag 5: 1. Mercurius 2. Daar is geen suurstof, asook geen water, op Mars nie. Die atmosfeer is ook nie dig genoeg om die skadelike UV-strale uit te hou nie. 3. Venus het amper dieselfde massa en grootte as die aarde. 4. Venus (swawelsuur) 5. Mars se wentelbaan is baie nader aan die son as Neptunus s'n. 6. Die maan. 7. Daar is yster in die grond wat die grond `n rooi kleur gee. 8. Genoeg suurstof en water; klimaat geskik vir plantegroei; atmosfeer regte dikte en digtheid. (2) 9. Indien noodseine of bevele gestuur word, bereik dit eers die aarde twee uur later. Die ontvangs is ook soms baie swak. Totaal: 10 Opdrag 6: Gebruik assesseringsmatriks. Opdrag 7: 1. Venus en aarde miljoen km; Dit is die afstand wat die aarde van die son af is en waar ons tans oorleef. Version 1.1: Mar 25, :19 am
2 OpenStax-CNX module: m Mercurius 4. Venus en Mars; lê weerskante van die aarde; nie te ver of te naby die son nie. 5. Ja. Hoe nader die planete aan die son lê, hoe hoër is die gemiddelde spoed. 6. Moontlik as gevolg van die aantrekkingskrag en energie van die son minute 24 x 60 minute = 1440 minute (dit neem die aarde 24 uur om sy eie as te roteer) minute gedeel deur 360 grade = 4 minute Opdrag 8.1: Vrae: 1. Foto's toon dat daar droë rivierbeddings op Mars is. Al die water het verys en by die pole versamel. Hulle vermoed dat daar groot seë en riviere was. Hierdie water is nou ondergronds. 2. Die gemiddelde temperature was heel moontlik hoër. 3. Mars is verder as die aarde van die son en ontvang dus minder energie van die son. Alhoewel die son `n ontsaglike groot bron van energie is, gaan dit ook mettertyd krimp en verswak. 4. `n Mens sal baie moeilik en vlak asemhaal en gou sterf, aangesien daar te veel koolstofdioksied in die lug is. Opdrag 8.2: Vrae: grade 2. Dag 1: 18:20 Dag 2: 10:45 3. Dag 1: 14:30-15 grade 4. vanaf 06:00 5. Wanneer daar `n stofstorm kom, absorbeer dit die hitte van die son en dit laat temperature styg. Daar is ook baie koolstofdioksied in Mars se atmosfeer en dit kan ook die temperatuur verhoog. Oop antwoorde; enige realistiese verduideliking LEERDER AFDELING 10 Inhoud 10.1 AKTIWITEIT: Om die planete van ons sonnestelsel te bespreek [LU 1.2, LU 1.3, LU 2.1, LU 2.2, LU 2.3] Mercurius Dit is die naaste planeet aan die Son. Mercurius het baie kraters op die oppervlak wat veroorsaak is deur asteroïdes wat met die planeet gebots het. Mercurius het nie `n atmosfeer of enige mane nie. Die temperatuur by die ewenaar is ongeveer 400 grade Celsius en by die pole is dit 150 grade Celsius. Venus Venus het wel `n atmosfeer van koolstofdioksied en dit is baie digter as dié van die aarde. Sy oppervlakte word verberg deur dik wolke swawelsuur. Temperature op die oppervlakke bereik ongeveer 480 grade Celsius. Venus is ongeveer dieselfde grootte as die aarde en het ook ongeveer dieselfde massa.
3 OpenStax-CNX module: m Aarde Sover bekend, is die aarde die enigste plek in die Heelal waar daar lewe is. Temperature op die oppervlak wissel van 60 grade Celsius tot 90 grade Celsius. Ongeveer twee derdes van die oppervlak is met vloeibare water bedek. Mars Mars word ook die Rooi Planeet genoem omdat die yster in die grond `n rooi skynsel afgee. Die atmosfeer is ongeveer 100 keer minder dig as dié van Aarde. Dit bestaan uit koolstofdioksied met baie klein hoeveelhede waterdamp. In die winter vorm daar yspakke by `n temperatuur van 125 grade Celsius. Somertemperature bereik `n maksimum van 20 grade Celsius. Illustrasie van die posisie van die planete in die sonnestelsel DIE BUITE PLANETE Jupiter Table 1 Jupiter bevat meer as 300 keer soveel materie as die aarde en is die grootste planeet in die sonnestelsel. Jupiter is `n reusagtige bol vloeistof en gas en het moontlik geen soliede oppervlak nie. Al wat deur `n teleskoop gesien kan word, is wolke wat in gekleurde stroke om Jupiter reik. Jupiter het `n groot rooi merk wat bekend staan as die Groot Vlek. Dit is `n orkaan (`n storm) wat permanent woed en `n oppervlakte groter as die aarde beslaan. Saturnus Saturnus is die tweede 'gasreus' en is baie soos Jupiter. Dit bestaan hoofsaaklik uit waterstof en helium met `n oppervlaktemperatuur van 170 grade Celsius. Saturnus se skouspelagtige ringe maak hom een van die helderste voorwerpe aan die hemel. Die ringe beweeg om die planeet se ewenaar in `n baie dun skyf. Dit bestaan uit miljoene stukkies ys, amper soos sneeuballe. Saturnus het sewentien mane, waarvan Titan waarskynlik die grootste maan in ons sonnestelsel is. Twee Voyager-tuie is reeds gestuur om die buite-planete te verken. Saturnus is ag keer verder as die son van ons. Dit neem die radioseine langer as `n uur om die aarde te bereik. Uranus, Neptunus en Pluto
4 OpenStax-CNX module: m Hierdie drie planete is baie ver en staan bekend as die `ysreuse'. Oppervlaktemperature wissel van 197 grade Celsius tot 233 grade Celsius. Figure OPDRAG 4 Die volgende rympie help om die volgorde van die planete, volgens afstand van die son, te onthou: Meneer V an Aarde, Mag Jou Seun Uiteindelik Nederlands Praat! OPDRAG 5 Beantwoord die volgende vrae: 1. Watter planeet word warm genoeg sodat lood daarop sal smelt? 2. Verskaf twee redes waarom lewe, soos ons dit ken, onmoontlik is op Mars. 3. Waarom word Venus soms die tweelingplaneet van die aarde genoem? 4. Op watter planeet tref ons die stof aan wat in `n motorbattery gebruik word? 5. Waarom is die maksimum temperatuur op Mars veel hoër as die maksimum temperatuur op Neptunus? 6. Op watter ander plek, behalwe op Aarde, het mense al geloop? 7. Waarom word Mars soms die Rooi Planeet genoem? 8. Waarom is lewe, soos ons dit ken, moontlik op die aarde?
5 OpenStax-CNX module: m Radioseine van Saturnus neem langer as `n uur om die aarde te bereik. Watter gevaar hou dit in vir ruimtetuie wat verkenningstogte onderneem? (10) Opdrag 6: Translasie vanaf tabel na graek Stel twee van die kolomme se inligting hieronder op graeke voor. Dit kan kolom-, sirkel of lyngraeke wees. Planeet Afstand van son in miljoen km Deursnee in km Getal mane Gemiddelde snelheid in km per sek Mercurius Venus Aarde Mars Jupiter Saturnus Uranus Neptunus Pluto Table 2 Assesseringskriteria: Graeke Opskrif 2. Beskrywing by beide asse 3. Skaal korrek aangedui 4. Koördinate korrek aangedui 5. Volledigheid 6. Netheid en versorging Table 3 Kommentaar: OPDRAG 7 Gebruik nou die gegewens in die tabel op p.10 om aeidings te maak en die volgende vrae te beantwoord: 1. Watter twee planete is die naaste aan mekaar? 2. Wat is die ideale afstand van die son vir menslike oorlewing? Motiveer. 3. Watter planeet se deursnee is omtrent dubbel dié van Pluto?
6 OpenStax-CNX module: m Watter twee ander planete (Aarde uitgesluit) sou heel moontlik `n tuiste vir die mens kon wees? Motiveer jou antwoord. 5. Het afstand van die son enige invloed op die gemiddelde spoed per sekonde? Watter stelling kan geformuleer word? 6. Verskaf `n moontlike verklaring vir bogenoemde stelling. 7. Indien die aarde teen `n gemiddelde snelheid van 30 km per sekonde beweeg, hoe lank neem dit die aarde om van een lengtegraad na die volgende te beweeg? (Onthou: daar is 360 lengtegrade) groepassessering: aeidings maak 1. Ons was in staat om direkte aeidings te maak. Ja Nee 2. Ons kon `n sinvolle motevering verskaf vir menslike oorlewing (vraag 2). Ja Nee 3. Ons kon `n stelling formuleer in verband met afstand van die son. Ja Nee 4. Ons kon `n sinvolle verklaring verskaf vir bogenoemde. Ja Nee 5. Ons kon uitwerk hoe lank dit die aarde neem om deur een lengtegraad te beweeg. Ja Nee 6. Ons kon die meeste van die vrae onafhanklik beantwoord. Ja Nee 7. Samewerking in groep was goed. Ja Nee 8. Elke individu het sy/haar deel bygedra. Ja Nee Table 4 Groep beoordeel sukses van oefening: OPDRAG Mars `n rare planeet Lees die onderstaande feite en bespreek dan die vrae in julle groepe: Mars het `n Noord- en `n Suidpool wat spierwit is as gevolg van die bevrore water en koolstofdioksied. Die lengte van `n dag op Mars is slegs 41 minute langer as die lengte van `n dag op Aarde. `n Jaar op Mars is egter so lank soos 687 dae op Aarde. Daar is seisoene op Mars, naamlik Somer en Winter. Gedurende die Somer is daar hewige stofstorms wat die hemelruim pienk en oranje laat voorkom. Die stof absorbeer energie van die son en laat temperature tot 20 grade Celsius styg. Die atmosfeer op Mars is baie dun en dus bereik die skadelike ultra-violetstrale die grond.
7 OpenStax-CNX module: m Wetenskaplikes vermoed dat daar lank gelede baie water op Mars was met groot seë en riviere. Vandag is daar omtrent geen water meer op die oppervlakte nie, maar hulle vermoed dat die water nou ondergronds is. Geen foto toon enige vorm van lewe op Mars nie. Lewe soos ons dit ken, kan slegs bestaan indien daar suurstof is. VRAE: 1. Hoekom dink wetenskaplikes dat daar lank gelede water op Mars was? 2. Indien daar lank terug baie vloeibare water op Mars was, wat kan afgelei word van die temperature op Mars gedurende daardie tyd? 3. Hoekom is Mars nou so koud? 4. Hoe sal dit voel om asem te haal op Mars? 8.2 Temperature op Mars Robotverkentuie het met `n termometer die volgende temperature oor twee dae op Mars gemeet: Figure 2 Die horisontale as dui die tyd aan soos aan ons bekend op Aarde. Die 14 staan vir 14:00 (twee uur in die middag) en die 18 staan vir 18:00 (ses uur in die aand). Die vertikale as dui die temperature in grade aan. Beantwoord nou die volgende vrae: 1. Wat was die temperatuur om 21:00 gedurende dag 1? 2. Op watter tye was die temperature 40 grade Celsius? 3. Op watter tyd was die temperatuur die hoogste? Wat was die temperatuur gedurende daardie tyd? 4. Op watter tyd het die temperatuur begin styg op Dag 2?
8 OpenStax-CNX module: m Verskaf `n moontlike rede vir hierdie styging in temperatuur? 8.3 Lewe op Mars? Lewe op Mars is nie moontlik nie, aangesien daar geen suurstof, maar ook geen water, is nie. Indien ruimtevaarders `n basis op Mars wil oprig, sal genoegsame water een van die grootste probleme wees. Hulle kan water saamneem, maar die voorraad sal gou uitgeput wees. Mens sou dalk kan redeneer dat plante water kan herwin, aangesien die blare waterdamp afgee wat dan kan kondenseer en as water aoop na die wortels. Figure 3 Besin oor die volgende: Kan plante gebruik word om water te produseer binne in die basis? Is dit moontlik sonder suurstof? Kan genoeg water vir menslike gebruik so geproduseer word? Is daar genoeg energie om die bevrore water aan te wend vir menslike gebruik? Elke groep kom doen nou kortliks verslag oor hulle bevindings en motiveer stellings of voorstelle wat gemaak word. HOOFPUNTE VAN VERSLAG: 11 Assessering Leeruitkomste 1: Die leerder is in staat om met selfvertroue op weetgierigheid oor natuurlike verskynsels te reageer, en om binne die konteks van wetenskap, tegnologie en die omgewing verbande te ondersoek en probleme op te los.
9 OpenStax-CNX module: m Assesseringstandaard 1.2: Dit is duidelik wanneer die leerder ondersoeke uitvoer en data versamel: organiseer en gebruik toerusting of bronne om inligting te versamel en aan te teken. Assesseringstandaard 1.3: Dit is duidelik wanneer die leerder data evalueer en bevindings kommunikeer; veralgemeen ten opsigte van `n relevante aspek en beskryf hoe die data die veralgemening steun; Leeruitkomste 2: Die leerder ken, interpreteer en pas wetenskaplike, tegnologiese en omgewingskennis toe. Assesseringstandaard 2.1: Dit is duidelik wanneer die leerder betekenisvolle inligting onthou: onthou, ten minste, denisies en komplekse feite; Assesseringstandaard 2.3: Dit is duidelik wanneer die leerder inligting interpreteer: identiseer kernidees in die teks, vind patrone in aangetekende data en maak gevolgtrekkings uit inligting in verskeie vorme (prente; diagramme, ens.).
Planeet Aarde en daarbuite 1
Hoofstuk 1 Planeet Aarde en daarbuite 1 Die atmosfeer en die weer 1. Inleiding Die afgelope jare is daar baie uiterstes in die weer. In baie dele van die wêreld hoor ons van vloede of abnormale hitte en
AFDELING A: KEUSEVRAE
SKOOL Nat & Tegn - Gr 7 - Eksamen 2 Desember 2010 Tyd: 120 min NAAM: Totaal: 100 Instruksies: 1. Vul EERSTENS jou naam en van in. 2. Lees elke vraag noukeurig voordat jy antwoord en antwoord volledig.
OpenStax-CNX module: m Die rol van water. Siyavula Uploaders
OpenStax-CNX module: m20901 1 Die rol van water Siyavula Uploaders This work is produced by OpenStax-CNX and licensed under the Creative Commons Attribution License 3.0 1 NATUURWETENSKAPPE 2 Graad 8 3
MEMORANDUM GRAAD 11. FISIESE WETENSKAPPE: CHEMIE Vraestel 2
MEMORANDUM GRAAD 11 FISIESE WETENSKAPPE: CHEMIE Vraestel 2 PUNTE: 150 TYD: 3 uur Leeruitkomste en Assesseringstandaarde LU1 LU2 LU3 AS 11.1.1: Beplan en voer n ondersoek uit om data stelselmatig te versamel