Die jare tussen hoofstukke 2 en 3
Die tweede hoofstuk van Matteus sluit met Jesus as 'n klein kindjie. Die derde hoofstuk sluit met Jesus as 'n man van dertig jaar (Luk 3:23). Wat sou in daardie stil dertig jaar gebeur het? Jesus het na die wêreld gekom as Redder van die wêreld, en vir dertig jaar lank was Hy nooit verder as die grense van Palestina nie, behalwe wanneer Hy saam met sy ouers die Pasga-fees in Jerusalem gaan bywoon het. Hy het gesterf toe Hy drie en dertig jaar oud was. Daardie eerste dertig jaar het verby gegaan sonder dat ons enige inligting daaroor het. Tog weet ons dat Jesus sy eerste dertig jaar deurgebring het in die veiligheid van 'n gelukkige huis. Die bekende digter George Herbert, het eenmaal gesê dat 'n goeie moeder meer werd is as 'n honderd onderwysers.
Jesus het ook die pligte van 'n oudste seun in die gesin verrig. Dit lyk asof Josef gesterf het voordat Jesus se jonger broers en susters groot was. By die huweliksfees in Kana, in Galilea, lees ons net van Maria, en niks van Josef nie.
So het Jesus geleer wat dit beteken het om 'n werkende man te te wees. Hy het geleer hoe dit is om geld te verdien om van te leef, hoe om te spaar om kos en klere te kan koop, om soms iets lekker te kan doen, hoe om soms kritiese en ontevrede klante te hanteer. Hy het geleer hoe dit voel wanneer klante nie hulle skuld betaal nie. Jesus het nie na 'n beskermde, gerieflike lewe gekom op aarde nie. Hy het verstaan wat dit is om die lewe van gewone mense te lei.
Jesus het die kleiner take wat aan toevertrou is, getrou uitgevoer, voordat Hy die groot taak wat vir Hom deur sy Vader gegee is, kon uitvoer. Hy was getrou in die kleiner dinge, sodat Hy die magtige taak as Redder van die wêreld kon afhandel. Ons moet nooit vergeet nie, dat ons in ons elke dag se lewenstake, ons toekoms maak of breek. Ons wen of verloor daardeur 'n kroon.
Matt 3:1-6 Die verskyning van Johannes die Doper was soos die skielike klank van die stem van God. Teen hierdie tyd was die Jode baie bewus daarvan dat die stemme van God se profete stil geword het. Vir vierhonderd jaar was daar geen profeet nie, maar in Johannes die Doper het die profetiese stem weer gepraat. Wat was dan die eienskappe van Johannes en sy boodskap?
Hy het vreesloos die boosheid en sonde bestraf en aangespreek waar hy dit teëgekom het. Toe Herodus homself in 'n sondige en onwettige huwelik bevind het, het Johannes hom bestraf. Hy het nie gehuiwer om die leiers van die ortodokse geloof, se ritualistiese vormgodsdiens en skynheiligheid uit te wys nie. Hy was soos 'n lig wat in die donker plekke geskyn het. Hy was soos 'n wind wat vanaf God deur die land gewaai het. Die kerk van vandag het té versigtig en té ordentlik geword. Daar kom 'n tyd wanneer die gladde ordentlikheid nie meer genoeg is nie, maar wanneer openlike bestraffing nodig is.
Hy het die mense dringend opgeroep om regverdig te lewe. Johannes se boodskap was nie net 'n negatiewe veroordeling nie, maar dit was ook 'n positiewe regstelling van die morele waardes van God. Hy het nie net die mense bestraf vir dit wat hulle gedoen het nie. Hy het hulle ook uitgedaag om dít te wees wat hulle kan wees. Hy was 'n stem wat mense opgeroep het tot hoër dinge.
Johannes het van God gekom. Hy het uit die woestyn gekom. Hy het na die mense toe gekom, nadat hy eers jarelange, eensame jare in voorbereiding by God deurgebring het. Hy het nie met sy eie opinie na mense gekom nie, maar met 'n boodskap van God. Die prediker en die leraar met 'n profetiese stem, moet altyd na ander se teenwoordigheid kom, vanuit die teenwoordigheid van God.
Johannes het die mense by homself laat verby kyk, sodat hulle vir God kon raaksien. Hy wou hulle voorberei vir die Een wat op pad was. Die Jode het geglo dat Elia weer sou terugkom voordat die Messias gaan kom, en dat hy die aankondiger sou wees van die Koning wat kom (Mal 4:5). Johannes het klere van kameelhaar gedra, met 'n leergordel om sy heupe. Dit is presies dieselfde beskrywing van die klere wat Elia gedra het, soos wat ons dit vind in 2 Konings 1:8.
In antieke tye was die meeste paaie baie swak en moeilik begaanbaar. Daar was net enkele paaie waarvan die padoppervlak kunsmatig verbeter was. Josefus, die Joodse geskiedskrywer, het vertel dat Salomo die paaie wat na Jerusalem toe gegaan het, met swart basaltsteen uitgelê het, sodat dit meer begaanbaar vir die reisigers was. Dit is ook hoofsaaklik deur die koning vir sy eie gebruik gebou. Voordat die koning êrens sou aankom, is 'n boodskap na die inwoners van daardie plek gestuur sodat hulle die plek, en veral ook die paaie daarheen, in orde kon kry virdie koning se reis.
Johannes was besig om die pad vir die Koning gereed te maak. Predikers en mense wat lering gee, wys nooit na hulself nie, maar na God. Hulle fokus nooit op hulle eie kennis nie, maar op die grootheid van God. Die mense het vir Johannes as 'n profeet herken, selfs nadat daar vir soveel jare geen profetiese stem gepraat het nie. Dit het gebeur omdat hy 'n lig op die dinge wat in die donker was, laat skyn het. Hy was die stem wat die mense opgeroep het om van hulle sonde te bekeer. Hy was 'n wegwyser na God en het in homself daardie onverklaarbare outoriteit gehad van iemand wat uit die teenwoordigheid van God kom.
Matteus 3:7-12 In Johannes se boodskap is daar beide 'n dreigement en 'n belofte. Hierdie gedeelte is ook vol beeldryke prentjies. Johannes noem die skrifgeleerdes en Fariseërs "slange" wat dink dat hulle die dreigende toorn kan ontsnap. Johannes het die woestyn baie goed geken. Op sommige plekke was daar kolle met droë gras wat so ontsettend droog was, dat wanneer daar 'n vuur ontstaan het, het dit soos 'n rivier van vlamme gebrand. Die slange en skerpioene wat in die bosse geskuil het, het dan vir hul lewens voor die vlamme uit moes vlug. Johannes het gereken dat as die Fariseërs werklik gekom het om gedoop te word, dan is hulle soos slange in 'n woestynbos wat vlug vir die vuur wat hulle gaan verteer. Johannes waarsku hulle in vers 9 dat die feit dat Abraham hulle voorvader is, hulle nêrens gaan bring nie. Vir 'n ortodokse Jood was dit 'n ongelooflike stelling. Abraham was vir hulle so uniek vanweë sy goedheid en guns by God.Hulle het geglo dat nie net hy meriete by God gehad het nie, maar ook almal wat deel was van sy nageslag. So het die Jode geglo dat hulle uitverkore is omdat hulle Jode is, en nie op hulle eie meriete nie. Daarom is hulle veilig vir die lewe hierna. Hulle het geglo dat hulle vader Abraham by die hekke van die hel sit en alle Jode voorkeer en terugstuur, wat per ongeluk daar beland. Hulle het geglo dat dit te danke was aan Abraham se verdienste dat die skepe veilig kon seil, dat dit op aarde gereën het, en dat Moses in staat was om die wet van God te ontvang.
Dit is altyd nodig om te hoor dat ons nie geestelik kan kapitaliseer op ons verlede nie. 'n Geslag wat van God af weggedwaal het, kan nie staatmaak op redding omdat hulle voorgeslagte helde vir God was nie. Net so kan 'n goddelose kind, nie dink dat hy of sy, hom- of haarself kan beroep op die verhouding wat gelowige ouers met God gehad het nie.
In vers 10gebruik Johannes weer die prentjie van 'n oestoneel. Aan die einde van 'n seisoen kyk die boer na sy wingerde en vyebome. Elke loot en tak wat nie vrugte gedra het nie, is nutteloos en word uitgesny. Sulke takke neem net onnodige spasie in beslag. Hulle wat vir God nutteloos is en geen vrugte dra nie, is in groot gevaar, en onder veroordeling.
Na Johannes se dreigement, kom sy belofte, maar daar is ook 'n dreigement in. Hy het homself net gesien as 'n heenwyser na die Een wat sou kom, en selfbelangrikheid was glad nie by hom teenwoordig nie. Regdeur die geskiedenis van die Jode, het hulle daarna uitgesien dat die Gees van God na hulle moes kom. Lees gerus die volgende Skrifgedeeltes: Esegiël 36:26-27; 37:14; 39:29; Jesaja 44;3; Joël 2:28.
Wat is die gawe en die werk van die Gees van God? Wanneer ons hierdie vraag probeer antwoord, dan moet ons dit in Joodse terme doen. Johannes was 'n Jood, en dit was met Jode dat hy gepraat het. Hy het nie daaroor gedink soos in die Christelike terme van die Heilige Gees soos ons Hom ken nie.
Die woord vir gees in Hebreeus, is ruach. Dit beteken nie, soos die Griekse woord, pneuma, net "gees" nie. Dit beteken ook "asem". Asem is lewe, en daarom beteken die belofte van die Gees vir die Jode, ook die belofte van lewe. Wanneer die Gees van God in ons kom, dan kom daar nuwe lewe in ons en die moeë, afgematheid van die lewe is weg.
Die woord ruach beteken ook "wind." Dit is die woord wat gebruik is vir die baie sterk wind wat Elia gehoor het in 1 Konings 19:11. Wind beteken krag en is onweerstaanbaar. Wanneer die Gees van God in ons kom, dan word ons swakhede bedek met die krag van God. Ons is dan in staat om die onmoontlike te doen en te dra en te trotseer.
Die Gees van God was ook teenwoordig by die skepping. Dit was die Gees van God wat oor die water gesweef het en vanuit die chaos wat daar was, orde geskep het. Die Gees van God kan ons ook herskep. Wanneer Hy in ons kom, dan word die wanorde van 'n mens se natuur, die orde van God. Ons deurmekaar lewens word deur God se Gees gevorm om in harmonie met Hom te wees.
Vir die Jode, het God se Gees ook baie spesiale funksies gehad. Dit het God se waarheid na mense gebring. Elke nuwe ontdekking op elke terrein of gedagte is 'n geskenk van God. Wanneer die Gees ons gedagtes oorneem, dan verander dit al ons onsekerhede in sekerhede en verander ons menslike onkunde in goddelike kennis.
Die Gees stel mense in staat om God se waarheid te herken wanneer hulle dit sien. Dit neem ons vooroordele weg en maak ons geestelike oë oop. Dit neem ons eiewilligheid wat ons so kan verblind, weg.
Dít was die gawes van die Gees wat dié Een wat sou kom, volgens Johannes, sou bring.
Johannes se boodskap het nie net net 'n belofte ingehou nie, maar ook 'n waarskuwing. Hy het gesê dat dié Een wat sou kom, die mense met vuur sal doop (vers 11). Wanneer ons dink aan doop met vuur, dan kom daar drie gedagtes na vore.
Ons dink eerste aan verligting. 'n Vlam stuur lig deur die nag en verlig die donker hoekies. In vuur is daar altyd lig en leiding. Jesus is die bakenlig wat ons in waarheid na God toe teruglei.
Ons dink ook aan warmte. Wanneer Jesus in ons harte inkom, dan steek Hy ons harte aan die brand met liefde vir God en liefde vir mekaar. Christenskap is altyd dié godsdiens van 'n aan-die-brandgesteekte hart.
Ons dink ook aan reiniging. Die reiniging van vuur beteken egter altyd ook vernietiging, want die reinigende vlam brand altyd die valsheid weg en laat net die egtheid agter. 'n Vlam versterk en reinig metaal. Wanneer Christus in ons harte kom, dan vlug die bose altyd weg. Dit gebeur soms deur baie pynlike ervarings, maar deur dit alles weet ons dat God alles vir ons ten goede laat meewerk.
In vers 12kry ons ook die prentjie van 'n dorsvloer. Met die skof word die koring van die vloer af opgelig en in die lug gegooi. Die swaar koringkorrels val dan terug op die vloer en die kaf word deur die wind weggewaai. Die skoon koring word dan gestoor, terwyl die kaf as brandhout vir vuur gebruik word.
So beteken Christus se koms ook skeiding. Mense aanvaar Hom of hulle verwerp Hom. Wanneer 'n mens met Hom gefronteer word, dan moet jy'n keuse maak wat jy nie kan vermy nie. Dit is presies hierdie keuse wat jou ewige toekoms bepaal.
In al Johannes se prediking was daar een groot vereiste: "Bekeer julle!" (Matt3:2). Dit is presies dieselfde vereiste wat Jesus gestel het: "Bekeer julle en glo die evangelie" (Mark 1:15).
Dit is absoluut die moeite werd om te verstaan wat hierdie basiese vereiste is wat die Koning van alle konings aan sy volgelinge stel. Jesus, sowel as Johannes, gebruik hierdie woorde sonder om te verduidelik wat hulle daarmee bedoel. Hulle gebruik die woord asof hulle oortuig was daarvan dat hulle hoorders presies geweet en verstaan het.
Die Joodse lering oor bekering was dat dit sentraal gestaan het in hulle geloof en verhouding met God. Dit was die siel, die absolute voorwaarde vir God se vergifnis en die herstel van sy guns. Goddelike vergifnis is nooit geweier wanneer opregte berou getoon is nie.
Volgens die rabbi's is daar ses dinge wat geskep is lank voor die wet. Hierdie ses dinge was bekering, die paradys, die hel, die glorieryke troon van God, die hemelse tempel en die Naam van die Messias. Net ware bekering kon deurdring tot by die troon van God, niks anders nie.
Die Hebreeuse woord wat met "bekering" vertaal is, is 'n baie interessante woord. Dit is teshubah, wat afgelei is van die selfstandige naamwoord shub, wat beteken "om om te draai." Bekering beteken dus om weg te draai van die bose af en na God toe te draai. Die Bybel praat oor en oor daarvan. In Esegiël lees ons dat hy uitroep: "Bekeer julle, bekeer julle van julle bose optrede! Waarom wil julle sterf, Israel?" Lees ook Jeremia 31:18 en Hosea 14:2.
Hieruit is dit baie duidelik dat vir die Jode, bekering 'n etiese opdrag was. Die Joodse rabbi's het gepraat van die nege dinge wat nodig was vir ware bekering. Hulle het dit gevind in die reeks opdragte in Jesaja 1:16-17. "Was julle, reinig julle. Moenie voor My verskyn as julle verkeerd doen nie. Hou op met kwaad doen. Leer om weer goed te doen, sorg dat daar reg geskied, gaan die verdrukker teë. Laat reg geskied aan die weeskinders, behartig die regsake van die weduwees."
Ware bekering is dus nie net 'n sentimentele berou nie, maar 'n werklike lewensverandering. Dit bring vrugte voort wat by die bekering pas. Vir die Jode was bekering so essensieel, dat die wêreld nie sou kon bestaan, as dit nie vir die genade van God was en die weg wat ons na Hom het, deur bekering nie. So lank as wat ons lewe, kan ons van sonde wegdraai. Wanneer 'n persoon sy lewe lank regverdig gelewe het, en aan die einde teen God in opstand kom, sal God se genade hom nie red nie. Wanneer hy egter sy lewe lank in sonde geleef het, en hom dan bekeer, sal sy sonde nie teen hom tel nie (Eseg 33:12).
God kan nie vergeet nie, want Hy is God. Sy genade is egter so groot, dat wanneer Hy vergewe, Hy ook alles vergeet (Ps 85:2; 103:12). Die wonderlikste van alles is dat God ons ook halfpad tegemoet kom, soos die vader van die verlore seun (Luk 15:11-32).
'n Baie belangrike deel van bekering vir die Jode, was ook om dít wat teen 'n medemens verkeerd gedoen is, reg te maak (Num 5:6-7). Geen saak was ooit te groot of te hopeloos om voor God te bely nie (2 Kron 33:13).
Bekering was dus die middelpunt van die Joodse geloof, net soos wat dit ook die middelpunt is van die Christelike geloof. Bekering is dus die wegdraai van sonde en die terugkeer na God en die lewe wat Hy vir ons bedoel het.
Matteus 3:13-17 Toe Jesus na Johannes toe gegaan het om gedoop te word, was Johannes aanvanklik nie baie gewillig om dit te doen nie. Baie mense vind dit moelik om te verstaan waarom Jesus gedoop is. Johannes het die mense opgeroep tot bekering en sodoende kon hulle vergifnis van sonde verkry. Jesus het nie God se vergifnis nodig gehad nie, en daarom het Bybelnavorsers deur die eeue baie daaroor gewonder. Tog is daar twee baie goeie redes waarom Jesus Homself deur Johannes laat doop het.
Vir dertig jaar lank het Jesus in Nasaret gewag en getrou sy eenvoudige taak as skrynwerker verrig en gehelp om vir sy familie te voorsien. Hy het geweet dat daar 'n wêreld is wat op Hom wag en Hy was bewus van die taak wat vir Hom voorgelê het. Hy het gewag vir daardie oomblik om te kom, en toe Johannes die Doper op die toneel verskyn het, het Hy geweet dat sy tyd aangebreek het.
Waarom was dit so? Nog nooit vantevore in die geskiedenis van Israel het enige Jood homself daaraan onderwerp om gedoop te word nie. Nuwe bekeerlinge vanuit die heidendom wat die Joodse geloof aangeneem het, moes gedoop word, maar Jode, die nageslag van Abraham, was verseker van hulle redding en kon nooit gedoop word nie. Doop was vir sondaars, en Jode het hulself nie as sondaars gesien nie. Nou, vir die eerste keer in hulle volk se geskiedenis, word hulle bewus van hulle sonde en hulle dringende behoefte aan God. Dit was die presiese oomblik waarvoor Jesus gewag het. In sy doop het Hy Homself geïdentifiseer met diegene vir wie Hy gekom het om te red.
Die stem wat Jesus gehoor het tydens sy doop, is van besondere belang. "Dit is my geliefde Seun. Oor Hom verheug Ek My" (17). Dit verwys na Psalm 2:7, wat elke Jood geken het as 'n beskrywing van die Messias, die magtige Koning van God wat sou kom. Dit verwys ook na Jesaja 42:1, wat 'n verwysing is na die Dienskneg wat sou ly. In Jesus se doop het daar twee sekerhede na vore gekom.
Die sekerheid dat Hy inderdaad God se keuse was om Koning te wees.
Hy het ook met sekerheid geweet dat sy troon 'n kruis gaan wees.
Jesus het geweet dat Hy bestem was om 'n oorwinnaar te wees, maar dat sy enigste wapen waarmee Hy kon oorwin, die krag van opofferende liefde was.
Prof William Barclay (1907-1978) was 'n wêreldbekende Nuwe Testamentiese kenner en professor aan die Universiteit van Glasgow in Skotland. The New Daily Study Bible is 'n kosbare reeks studie-Bybels wat hy aan die nageslag agtergelaat het en dit word reeds vir meer as jaar lank deur miljoene mense gebruik wat ernstig is met Bybelstudie.