WOORDE WAT WEEG: Michael Chapman (Ed.) - The New Century of South African Short Stories (2004)
Michael Chapman (Ed.) - The New Century of South African Short Stories (2004)
Michael Chapman (Ed.). The New Century of South African Short Stories. Ad Donker, 2004. ISBN 0 86852 227 9.
Die naam Michael Chapman is sinoniem met die versameling van ons verskillende Suid-Afrikaanse letterkundes. Geen maklike opgaaf is dit nie en die skrywer het veral in sy literatuurhistoriese oorsigte al die wind van voor gekry oor feitefoute en slordige veralgemenings. Maar sy basiese uitgangspunt is loflik, naamlik om die diverse en komplekse storiekuns van ons land wat tydens apartheid/aparthaat/apartnyd in hokkies gehou is, saam te plaas. Die leser kry dus ‘n fantastiese versameling van Engelse en vertaalde Afrikaanse tekste. Ook ‘n swart teks word via Engels vir ons gegee soos o.a. //Kabbo se “A story is like the wind”. En Antjie Krog wat ‘vertaal’ en ‘oorvertel’ na aanleiding van die WVK-getuienisse.
Anders as Abraham de Vries wat nie sy leser voorsien van ‘n nuttige inleiding nie, skryf Chapman ‘n lang voorwoord. Hy wil teen ‘groot tradisie’ saamstel en ook minder bekende name opneem. En soos ons gewoond is aan die inleidings, is omstredenheid dadelik daar: "The art of the short story is not an art of reputation. It is the art of the left hand”. As jy mooi luister, kan jy Tjekof hoor gil. Ons word geneem deur die orale en die latere skryftradisie in ‘n goed verantwoorde inleiding oor presies wat die kortverhaal is. Dit is ook goed dat hy verwys na Gordimer se verhaal wat die konvensie van lengte oortree.
Die kort en kragtige aard van die medium was veral tydens die ‘struggle’-jare ‘n handige manier om die komplekse rassestryd oor te dra. In hierdie verband is daar vele verhale wat uiters navrant opklink: “The WHITES ONLY bench” van Ivan Vladislavic is ‘n kragtoer in demitologisering en Peter Wilhelm se “Jazz” gee ‘n blik op ons troebel land.
‘n Goeie aantal Afrikaanse skrywers kry ook hier ‘n staanplek en binne die antologie kry verhale ‘n ander en ryker betekenis. Verhale speel op mekaar in en die sub-teks van reaksie op onregverdigheid en diskriminasie tref die leser.
Trouens, ‘n mens is opnuut bewus van die ongelooflike ellende wat ons moes verduur het, of dalk, steeds meemaak wanneer Krog in Ladybrand ‘n boer met sy vierwiel vra na die WVK en die SABC en sy met ‘n vernederende skelwoord afgejak word en tot die bewuswees kom dat niks stellig verander het nie.
Hoe sal die buiteleser, die nie-kenner, na hierdie verhale kyk? Watter prentjie sal dit aan hom/haar oordra? Chapman kies verhale wat in die algemeen stewig as verhale die toets slaag. Verhale wat in die New Yorker of TLS opgeneem sal word. Goddank het politiek korrekte opnames waarmee bloemlesings in die vorige bedeling geteister was, plek gemaak vir verhale wat ‘n boodskap oordra, maar steeds as storie slaag en oortuig.
P.J. Haasbroek se “Departure” is ‘n verhaal wat ironies genoeg meer as ‘n grensoorlog-verhaal word. Dit word ‘n Danteske verhaal, ‘n vertrek na die hel wat hierdie skrywer nogmaals bestendig.
‘n Mens sou kon pieker oor verhale wat nie opgeneem word nie, maar dit bly immers die bloemleser se keuse en omdat ons ‘n goed verantwoorde inleiding vind, is weglatings minder steurend.
So gelees, gaan niks verlore nie.
Posted by Johann de Lange at 10:13 AM
Labels: 2004, Ad Donker, Joan Hambidge, Michael Chapman, Rapport, The New Century of South African Short Stories