Die einde van die ‘ewige koalisie’ in OostenrykDie Belvedere-kasteel in Wene, Oostenryk. Foto: Pixabay.com In Oostenryk het die “ewige koalisie” tussen die sentrum-linkse Sosiaal-demokrate (SPÖ) en die konserwatiewe Volksparty (ÖVP) uitmekaargeval en is ŉ nuwe verkiesing vir 15 Oktober vanjaar uitgeroep. Die rede vir die opbreek van die koalisieregering is wedersydse wantroue, botsings en geïrriteerdheid tussen die leierskorps van die twee partye. Die laaste strooi was die bedanking van die ÖVP-leier en visekanselier, Reinhold Mitterlehner, uit hul poste. Die huidige bondskanselier, Christian Kern van die SPÖ, sal nou tot Oktober met wisselende steun moet regeer. Dit lyk op die oog af vreemd dat die twee partye, wat Oostenryk vir die langste tyd sedert die Tweede Wêreldoorlog regeer het en eintlik al ineen gegroei het, nou niks meer met mekaar te doen wil hê nie. Die koalisie het aan die een kant vir stabiliteit en voorspelbaarheid gesorg, maar ook vir traagheid, verveligheid en ŉ mate van korrupsie. Al twee partye se steun het geleidelik agteruitgegaan en met die laaste verkiesing in 2013 kon hulle saam skaars 50% van die stemme kry. ŉ Besonder bitter pil was die presidentsverkiesing in 2016, waar nóg die ÖVP nóg die SPÖ kon deurdring na die uitklopronde toe. Die burgers moes kies tussen die kandidaat van die linkse Groenes (Alexander van der Bellen) en dié van die regse FPÖ (Norbert Hofer). In die koalisieregering het elke party probeer om ten koste van die ander een sy profiel en mediablootstelling te verhoog, wat tot irritasie en uiteindelik die verbreking van die koalisie gelei het. Wat ook ŉ rol speel, is die ambisie van die ÖVP se minister van buitelandse sake, die jong en charismatiese Sebastian Kurz (30), wat graag bondskanselier wil word. Hy is ná die breuk van die koalisie tot partyleier en kanselierskandidaat gekies en het meer magte gekry as enige leier voor hom. Trouens, hy is eintlik deur die partyleierskap gesmeek om hom beskikbaar te stel en het verreikende magte vir die aanstelling van kandidate as voorwaarde gestel, iets wat teenstrydig met Oostenryk se sterk federale partystrukture is. Selfs die party se naam vir die verkiesing is verander na “Lys Sebastian Kurz – die nuwe Volksparty”. Kurz kom nie net dinamies en “onverbruik” oor nie, hy neem ook sterk standpunt in met die vlugtelingvraagstuk. Hy was een van die dryfkragte om die Balkanroete te sluit en om vlugtelingstrome soos in 2015 te keer. Hy en die ÖVP se minister van binnelandse sake, Wolfgang Sobotka, staan ook sterk vir die beheer van Oostenryk se grense. Kurz is ook dikwels in konfrontasie met die Turkse leier, Recep Erdogan. Onlangs het die koalisie, veral onder druk van die ÖVP, streng wetgewing oor die integrasie van vlugtelinge deur die parlement afgekondig. Die wet bevat ŉ hele reeks maatreëls wat integrasie van vreemdelinge wil afdwing. Een daarvan is dat dit onwettig is om die burka, die Islamitiese heelliggaamkostuum, te dra. Ook die gesigsluier word verbied. Verder word ook die uitdeel van die heilige boek van die Moslems, die Koran, verbied. Die strawwe is hewig en nie net simboliese gebare nie. Dit kan tot 150 euro (R2 000) beloop. Immigrante word ook verplig om ŉ jaar lank integrasiekursusse waar hulle Duits en die waardes van die Weste en van Oostenryk leer, by te woon. Die verpligtinge geld vir goedgekeurde vlugtelinge en immigrante. Mense wie se asielaansoeke goedgekeur is, moet ook gemeenskapsdiens doen om hulle voor te berei vir werk. Oostenryk het ook ŉ beperking geplaas op die aantal vlugtelinge wat die land per jaar kan binnekom om aansoek te doen vir asiel. Die streng wetgewing het hewige debat ontketen. Die Groenparty was teen die wet gekant, omdat hulle voorstanders van die multi-kulturele samelewing is en die maatreëls volgens hulle neerkom op diskriminasie teen Moslems. Die regsgesinde FPӦ het ook teen die wet gestem omdat dit vir hulle nie ver genoeg gaan nie. Die komende verkiesing word nou ŉ drieperderesies tussen die ÖVP, SPÖ en FPÖ. Kurz hoop om aan die regterkant steun van die FPÖ af te rokkel deur homself as die bewaker van Oostenryk se grense en identiteit daar te stel. Die FPÖ met sy eweneens dinamiese en charismatiese leier Heinz-Christian Strache vaar egter goed in die peilings en sien die ÖVP as ŉ “one man show” wat ten spyte van Kurz se harde retoriek verantwoordelik is vir die land se misplaaste politiek van die afgelope dekades. Die twee partye kan egter ná die verkiesing op mekaar aangewese wees. Die FPÖ is lank, soos regse partye oral in Europa, soos ŉ muishond behandel, maar aangesien die ewige koalisie nou iets van die verlede is, is dit eintlik onvermydelik dat die FPÖ deel van ŉ koalisieregering word. Die FPÖ is polities nader aan die ÖVP, maar kan in die omstandighede ook saam met die SPÖ regeer. Daar was al ŉ ÖVP-FPÖ-koalisie van 1999 tot 2002, maar dit het die FPÖ baie steun gekos en hulle vaar tot dusver die beste as opposisieparty. Dit is ook onwaarskynlik dat Kurz of Strache, al twee alfa-mannetjies met groot ambisie, vir die ander een plek sal maak as kanselier. Al wat nou gesê kan word, is dat die verkiesing in Oktober interessant en moontlik rigtinggewend sal wees. Oostenryk is wel ŉ klein en internasionaal eerder onbelangrike land, maar sy politieke stelsel en partye toon heelwat ooreenstemming met sy groot buurland Duitsland. SPÖ, ÖVP en Groenes het susterpartye in die Duitse SPD, CDU en Groenes. Net die FPÖ as nasionalistiese party wat reeds goed gevestig is en wye en stabiele steun geniet, is iets wat Duitsland, weens sy oorlogskuld-sindroom, nie of nog nie het nie. Die Alternative für Deutschland (AFD) het nog ŉ lang pad om te gaan as hulle soos die FPÖ wil word wat steun en aanvaarding betref. Ook in Duitsland regeer nou al ŉ geruime tyd ŉ groot koalisie tussen CDU en SPD – en ook dit kan ná die volgende verkiesing in September iets van die verlede wees.