Immanuel Kant (1724-1804) is, met algemene toestemming, een van die mees diepgaande en oorspronklike filosowe wat ooit geleef het. Hy is ewe bekend vir sy metafisika - die onderwerp van sy kritiek van suiwer rede - en vir sy morele filosofie wat in sy Grondwerk aan die Metafisika van Morele en die Kritiek van Praktiese Rede uiteengesit word . Van hierdie laaste twee werke is die Grondwerk veruit die maklikste om te verstaan.
'N Probleem vir die Verligting
Om Kant se morele filosofie te verstaan, is dit noodsaaklik om eers die probleem te verstaan ​​wat hy, soos ander denkers van die tyd, probeer omgaan. Van eeue af was mense se morele oortuigings en praktyke op godsdiens gebaseer. Skrifte soos die Bybel of die Koran het morele reëls uitgelê wat vermoedelik van God afgegee moes word. Moenie doodmaak nie. Moenie steel nie Moenie owerspel pleeg nie, ensovoorts. Die feit dat die reëls van God gekom het, het hulle hul gesag gegee. Hulle was nie net iemand se arbitrêre mening nie: hulle het die mensdom 'n objektief geldige gedragskode gegee. Daarbenewens het almal 'n aansporing gehad om hulle te gehoorsaam. As jy "in die weë van die Here gewandel het," sou jy beloon word, hetsy in hierdie lewe of die volgende. As jy Sy gebooie oortree, sal jy gestraf word. So 'n verstandige persoon sal voldoen aan die morele reëls wat godsdiens geleer het.
Met die wetenskaplike revolusie van die 16de en 17de eeu, en die groot kulturele beweging bekend as die Verligting wat gevolg het, het 'n probleem ontstaan ​​vir hierdie denkwyse.
Eenvoudig gestel, geloof in God, Skrif en georganiseerde godsdiens het onder die intelligentsia begin daal - dit is die opgevoede elite. Dit is die ontwikkeling wat Nietzsche bekend gemaak het as "die dood van God." En dit het 'n probleem vir die morele filosofie geskep. Want as godsdiens nie die grondslag was wat ons morele oortuigings hul geldigheid gegee het nie, watter ander grondslag kan daar wees?
En as daar geen God is nie en dus geen waarborg vir kosmiese geregtigheid om te verseker dat die goeie ouens beloon word nie en die slegte ouers gestraf word, hoekom moet iemand probeer om goed te wees?
Die Skotse morele filosoof Alisdair MacIntrye noem hierdie "die Verligtingprobleem." Die probleem is om 'n sekulêre optrede op te doen - dit is 'n nie-godsdienstige weergawe van wat moraliteit is en waarom ons morele moet wees.
Drie Responses to the Enlightenment Problem
1. Sosiale Kontrakteorie
Een reaksie was pionier deur die Engelse filosoof Thomas Hobbes (1588-1679). Hy het aangevoer dat moraliteit in wese 'n stel reëls is wat mense onderling ooreengekom het om moontlik saam te leef. As ons nie hierdie reëls gehad het nie, waarvan baie wette deur die regering toegepas word, sou die lewe absoluut verskriklik wees vir almal.
Nog 'n poging gee moraliteit 'n nie-godsdienstige fondasie is deur die denkers soos Dawid Hume (1711-1776) en Jeremy Bentham (1748-1742) onder leiding van denkers. Hierdie teorie hou vas dat plesier en geluk intrinsieke waarde het. Hulle is wat ons almal wil hê en is die uiteindelike doelwitte waarna al ons aksies streef. Iets is goed as dit geluk bevorder, en dit is sleg as dit lyding veroorsaak.
Ons basiese plig is om te probeer om dinge te doen wat tot die hoeveelheid geluk voeg of die hoeveelheid ellende in die wêreld verminder.
3. Kantiese Etiek
Kant het geen tyd gehad vir utilitarisme nie. Hy het gedink dat in die klem op geluk dit heeltemal verkeerd verstaan ​​het van die aard van moraliteit. In sy siening is die grondslag vir ons sin van wat goed of sleg is, reg of verkeerd, ons bewustheid dat mense vry is, rasionele agente wat die respek wat toepaslik is vir sulke wesens, gegee moet word. Kom ons kyk noukeuriger na wat dit beteken en wat dit behels.
Die probleem met utilitarisme
Die basiese probleem met utilitarisme, volgens Kant se siening, is dat dit dade beoordeel deur hul gevolge. As jou optrede mense gelukkig maak, is dit goed; as dit die omgekeerde doen, is dit sleg. Maar dit is eintlik in stryd met wat ons morele gesonde verstand kan noem.
Oorweeg hierdie vraag. Wie dink jy is die beter persoon, die miljoenêr wat $ 1.000 aan liefdadigheid gee om goed voor sy vriendin te lyk, of die minimum loonwerker wat 'n dag se loon aan liefdadigheid skenk omdat hy dink dit is die plig om die behoeftiges te help ?
As gevolge alles is wat belangrik is, dan is die miljoenêr se optrede beter. Maar dit is nie wat die meeste mense dink nie. Die meeste van ons beoordeel aksies meer deur hul motiewe as deur hul gevolge. Die rede hiervoor is voor die hand liggend: die gevolge van ons optrede is dikwels buite ons beheer, net soos die bal buite die beker se beheer is, sodra dit sy hand verlaat het. Ek kan 'n lewe op eie risiko red, en die persoon wat ek red, kan op die regte pad wees. Of ek kan iemand doodmaak in die loop van die steel van hulle, en sodoende kan die wêreld per ongeluk red van 'n verskriklike tiran.
Die Goeie Wil
Die eerste sin van Kant se Grondwerk sê: "Die enigste ding wat onvoorwaardelik goed is, is 'n goeie wil." Kant se argument hiervoor is redelik waarskynlik. Oorweeg alles wat jy so goed dink: gesondheid, rykdom, skoonheid, intelligensie, ens. In elk geval kan jy jou voorstel hoe 'n goeie ding nie goed is nie. 'N Persoon kan deur hul rykdom beskadig word. Die robuuste gesondheid van 'n boelie maak dit vir hom makliker om sy slagoffers te misbruik. 'N Persoon se skoonheid kan lei hulle tevergeefs word en versuim om hul talente te ontwikkel. Selfs geluk is nie goed as dit die geluk is van 'n sadistiese marteling van sy slagoffers nie.
'N Goeie wil, in teenstelling hiermee, sê Kant, is altyd goed onder alle omstandighede.
Maar wat beteken hy presies met 'n goeie wil? Die antwoord is redelik eenvoudig. 'N Persoon tree uit 'n goeie wil wanneer hulle doen wat hulle doen omdat hulle dink dit is hul plig: wanneer hulle optree uit 'n sin van morele verpligting.
Plig teen inklinasie
Dit is duidelik dat ons nie elke klein ding uitvoer wat ons uit 'n gevoel van verpligting doen nie. Baie van die tyd volg ons net ons neigings, wat uit eiebelang optree. Daar is niks fout daarmee nie. Maar niemand verdien enige krediet om hul eie belange na te streef nie. Dit kom natuurlik vir ons, net soos dit vanselfsprekend aan elke dier kom. Wat egter merkwaardig is teenoor mense, is dat ons dit kan doen, en soms doen, 'n aksie uit suiwer morele motiewe. Bv. 'N soldaat gooi homself op 'n granaat en offer sy lewe om die lewens van ander te red. Of minder dramaties betaal ek 'n skuld terug soos ek belowe het om te doen, alhoewel dit my min geld sal gee.
In Kant se oë, wanneer 'n mens vrylik kies om die regte ding te doen net omdat dit die regte ding is om te doen, voeg hulle optrede waarde toe vir die wêreld; dit lig so op, met 'n kort gloed van morele goedheid.
Om te weet wat jou plig is
Om te sê dat mense hul plig uit 'n sin van plig moet verrig, is maklik. Maar hoe moet ons weet wat ons plig is? Soms vind ons onsself morele dilemmas in die gesig, waar dit nie duidelik is watter handeling reg is nie.
Volgens Kant is egter in die meeste gevalle pligte voor die hand liggend. En as ons onseker is, kan ons dit uitwerk deur te besin oor 'n algemene beginsel dat hy die "kategoriese imperatief" noem. Dit is volgens hom die fundamentele beginsel van moraliteit.
Alle ander reëls en voorskrifte kan daaruit afgelei word. Hy bied verskeie verskillende weergawes van hierdie kategoriese imperatief. Een loop soos volg:
"Gaan net op die maksimum wat jy kan as 'n universele wet."
Wat dit beteken, is basies dat ons net onsself moet vra: hoe sou dit wees as almal opgetree het soos ek optree? Kan ek opreg en konsekwent 'n wêreld wens waarin almal op hierdie manier gedra het? Volgens Kant, as ons optrede moreel verkeerd is, sal ons dit nie kan doen nie. Gestel ek dink byvoorbeeld aan 'n belofte. Kan ek wens vir 'n wêreld waarin almal hul beloftes verbreek het as hulle ongemaklik was? Kant redeneer dat ek dit nie kan hê nie, veral omdat in so 'n wêreld niemand beloftes sou doen nie, aangesien almal sou weet dat 'n belofte niks beteken nie.
Nog 'n weergawe van die kategoriese imperatiewe wat Kant bied, sê dat 'n mens altyd "mense moet behandel as eindig in hulleself, nooit net as 'n middel vir jou eie doel nie. Dit word gewoonlik die "eindbeginsel" genoem. Maar wat beteken dit presies?
Die sleutel hiervoor is Kant se oortuiging dat wat ons morele wesens maak, die feit is dat ons vry en rasioneel is. Om iemand as 'n middel vir u eie doel te hanteer, is om hierdie feit nie oor hulle te respekteer nie. Byvoorbeeld, as ek jou instem om iets te doen deur 'n valse belofte te maak, manipuleer ek jou. U besluit om my te help is gebaseer op vals inligting (die idee dat ek my belofte sal hou). Op hierdie manier het ek jou rasionaliteit ondermyn. Dit is selfs meer voor die hand liggend as ek van jou steel of jou ontvoer om 'n losprys te eis. Om iemand te behandel as 'n einde, daarenteen, behels altyd die feit dat hulle in staat is om vrye rasionele keuses te hou wat anders kan wees as die keuses wat jy wil hê. Dus, as ek wil hê dat jy iets moet doen, is die enigste morele gang van sake om die situasie te verduidelik, verduidelik wat ek wil hê, en laat jou eie besluit neem.
Kant se begrip van Verligting
In 'n beroemde opstel getiteld "Wat is Verligting?" Kant het die verlossing gedefinieer as "die mens se emansipasie van sy selfopgelegde onvolwassenheid." Wat beteken dit? En wat het dit met sy etiek te doen?
Die antwoord gaan terug na die kwessie van godsdiens, wat nie meer 'n bevredigende grondslag vir moraliteit bied nie. Wat Kant noem die "onvolwassenheid" van die mensdom is die tydperk wanneer mense nie werklik vir hulleself dink nie. Hulle het gewoonlik morele reëls aan hulle oorgedra deur godsdiens, volgens tradisie, of deur owerhede soos die Bybel, die kerk of die koning. Baie mense het die feit beklaag dat baie hul geloof in hierdie owerhede verloor het. Die resultaat word beskou as 'n geestelike krisis vir die Westerse beskawing. As "God dood is," hoe weet ons wat waar is en wat is reg?
Kant se antwoord is dat ons hierdie dinge vir onsself moet uitwerk. Maar dit is nie iets om te kla nie. Uiteindelik is dit iets om te vier. Moraliteit is nie 'n kwessie van subjektiewe inval nie. Wat hy noem "die morele wet" - die kategoriese imperatief en alles wat dit impliseer - kan deur die rede ontdek word. Maar dit is 'n wet wat ons as rasionele wesens op onsself oplê. Dit word nie van buite af opgelê nie. Daarom is een van ons diepste gevoelens eerbied vir die morele wet. En wanneer ons optree soos ons dit nie uit respek daarvoor doen nie - met ander woorde, vanuit 'n gevoel van plig - vervul ons onsself as rasionele wesens.