Taalherlewing - Wikipedia
Taalherlewing, taalopflikkering, taalheropbloei, taalherrysing of taalverskuiwingomkering is die poging wat deur verskeie belangegroepe, soos indiwidue, kulture, gemeenskappe, regerings of staatkundige owerhede, aangewend word om die agteruitgang van ’n taal om te keer. Sou die agteruitgang baie ver gevorderd wees, kan die betrokke taal as hetsy bedreigd, sterwend of uitgesterf beskou word. In hierdie gevalle het taalherlewing ten doel om die gesproke gebruik van die taal weer op die been te bring. Hoewel die doelwitte van taalherlewing van gemeenskap en omstandighede kan wissel, het die meerderheid gemeenskappe ten doel om ’n taal wat uitgesterf het, of bedreig is, weer tot alledaagse gebruik te bevorder. Taalherlewing volg net mooi die teenoorgestelde proses as dié van taalafsterwing.
1.1 Stappe om taalverskuiwing om te keer
1.2 Faktore wat kan help om ’n bedreigde taal te bevorder
Oor die afgelope dekades was die omkering van taalverskuiwing ’n studieveld onder taalkundiges, soos Joshua Fishman. Die omkering van taalverskuiwing behels die vasstelling tot watter mate ’n spesifieke taal ‘‘verplaas’’ is, om sodoende te bepaal wat die beste wyse is om ’n taal te ondersteun of te laat herleef.
Stappe om taalverskuiwing om te keer[wysig]
Joshua Fishman se ontwerp om bedreigde (of dooie) tale te laat herleef, of volhoubaar te maak, bestaan uit agt fases. Daar moet ten nouste op die eerste fases van herstel gefokus word totdat dit gegrondves is – dán eers mag daar na die volgende fases beweeg word. Die agt fases is soos volg:
Die oorname van die taal deur volwassenes, wat feitlik as “taalvakleerlinge” optree (dit word aanbeveel waar die meeste van die oorblywende taalgebruikers bejaard is en maatskaplik afgesonderd van ander gebruikers leef);
Skep ’n maatskaplik-geïntegreerde bevolking van aktiewe gebruikers van die taal (op hierdie tydstip is dit gewoonlik beter om eerder op die gesproke taal as op die geskrewe taal te fokus);
In plekke waar daar ’n redelike aantal mense gewoontelik die taal praat, moet die informele gebruik daarvan onder alle ouderdomsgroepe aangemoedig word. Dit kan ook verhoog word deur die daarstel van plaaslike buurtinstellings waar die betrokke taal aangemoedig, beskerm en (binne sekere kontekste) eksklusief gebruik word.
In gebiede waar daar genoeg mondelingse gebruik van die taal onder alle ouderdomsgroepe is, kan geletterdheid met betrekking op hierdie taal aangemoedig word, maar op so ’n wyse dat dit nie afhanklik is van die bystand of aalmoese van die staat se onderwysstelsel nie.
Waar die staat dit toelaat, en waar die getalle voldoende is, kan die gebruik van die taal in die verpligte staatsonderwys aangemoedig word.
Sodra die bogenoemde fases bereik is en standvastig bly staan, kan die gebruik van die taal in die werkplek (onder die laer werkkringe) aangemoedig word.
Sodra die bogenoemde fases bereik is en nie wankel nie, kan die gebruik van die taal in die plaaslike staatsdiens en in die massamedia aangemoedig word.
Wanneer bogenoemde fases bereik is en stabiel bly, kan die gebruik van die taal in hoër onderwys,