Nuuskommentaar: Zuma vs. Manuel – Apartheid en bakhandoorerflikheidPresident Jacob Zuma Woensdag tydens ‘n kranslegging by die Thomas Titus Nkobi Memorial Park in Elspark. Foto: GCIS Die vraag is al telkemale gevra, en elke keer is die antwoord dieselfde: “Kan die land pres. Jacob Zuma bekostig?” Dié nou reeds byna afgesaagde vraag word weer gevra na Zuma die minister in sy kantoor, Trevor Manuel gerepudieer het. Hoewel Manuel binne ‘n bepaalde konteks teen korrupsie en wanadministrasie gepraat het, het hy tog gesê daar kan nie langer meer voortgegaan word om apartheid (vir korrupsie en wanbestuur) te blameer nie. Hiermee verskil Zuma, hoewel Zuma die konteks heel duidelik verskuif en na algemene agterstande verwys wat, toegegee, nie oornag opgelos kan word nie, maar ook in baie gevalle nie voor die deur van apartheid gelê kan word nie. Zuma se benadering hou vele gevare in: – Dit jaag (ras)polarisasie aan wat hy ingevolge sy ampseed nie mag doen nie. – Dit stroop swart mense van selfrespek en skep eintlik ‘n klimaat van bakhandoorerflikheid – Dit stereotipeer en laat ander faktore soos gemiddelde gesinsgroottes en die destruktiewe uitwerking van die ongrondwetlike kaderontplooiing op die ontwikkeling van die ekonomie in geheel buite rekening, wat nou ‘n oneindig groter rol op die stremminge en ongelykhede uitoefen as die sleureffek (indien werklik nog enige) van apartheid. Dit sal broekskeur gaan om die vernietigende uitwerking van radikale vakbonde op die ekonomie te oortref. – Dit demp ekonomiese markkragte wat nodig is om vooruit te gaan, soos entrepreneurskap, mededingendheid, produktiwiteit en innovasie – Dit werk korrupsie en wanbestuur (dit waaroor Manuel dit gehad het) in die hand. – Dit laat die wilskrag verdamp om ‘n mens met selfrespek self aan die skoenveters op te trek, en dit ontneem die geleenthede om dit te kan doen. Na Manuel sy “gevleuelde woorde” (volgens die positiewe reaksie van ‘n groot deel van die bevolking) geuiter het, is kliphard bespiegel of dit nie in oorleg, of selfs op die aandrang van mnr. Cyril Ramaphosa, president van die ANC, geuiter is nie. Ramaphosa, so het lede van die publiek oor radioprogram gesê, het hom al meermale by funksies soortgelyk uitgedruk. Die ontsluiting van positiewe energie is immers nodig om die ambisieuse nasionale ontwikkelingsplan, waarvan Ramaphosa en Manuel van die hoofargitekte was, te laat slaag. Met die herdenkingsgeleentheid van die moord op die SAKP-leier, Chris Hani, was dit duidelik dat daar groot verdeeldheid in die ANC is. Hoewel van die Cosatu-geaffilieerde vakbonde die afgelope paar dae skerp van Manuel verskil het, het Zwelinzima Vavi, hoofsekretaris van Cosatu, by dié geleentheid opsigtelik dieselfde woorde as Manuel gesê (maar sonder die apartheidsdeel), en aldus die Volksblad gesê Hani sou beslis kwaad gewees het oor die stadige pas waarteen die regering werk om ongelykheid uit te roei. “Hy sou sekerlik ontsteld gewees het oor die vlak van gierigheid en blatante materialisme van die nuwe kliek van tenderpreneurs en dié wat politieke posisies beskou as die weg na persoonlike rykdom. Hy sou nooit die korrupsie, bedrog en vermorsing van openbare hulpbronne geduld het nie en absoluut verpletter gewees het deur die sluipmoord op politieke teenstanders, faksiegevegte en verdeeldheid wat dit veroorsaak.” Zuma moet immers bewus wees van Ramaphosa se standpunte. Dat Ramaphosa vir die politiek afgestof is om Zuma se herverkiesing tot ANC-president einde verlede jaar te bestendig, lyk al hoe meer as ‘n ruiltransaksie om Zuma se openlike en ondubbelsinnige steun aan die Nasionale Ontwikkelingsplan (ten koste van die Patel-plan) te verseker. Intussen stap die tyd aan – Ramaphosa is allermins die aktiewe “eerste minister” agter die skerms wat eintlik die land regeer terwyl Zuma met min of meer net die status van president oorbly, soos wat wyd verwag is. Ramaphosa is steeds duidelik op die kantlyn, Zuma “lei” steeds die land (die afgrond in), en die politiek-ontmande Kgalema Motlanthe is steeds die adjunkpresident. Om oorle apartheid vir alles te blameer terwyl neo-apartheid strykdeur ingevoer en verskerp word, het tot dusver vir Zuma gewerk – enersyds om homself bo kritiek te verhef, om veral onder die ongeletterdes ‘n magsblok aan sy sy te vorm, en om sy politieke teenstanders as vyande voor te stel. En dis duidelik dat hy nie gereed is om van dié geykte resep af te wyk nie – in elk geval nie so kort voor die volgende algemene verkiesing nie. Trouens, hy het ‘n hele platform hierom opgebou van kornuite wat dieselfde idioom inspan, met die hoofregter, Mogoeng Mogoeng wat His Master’s Voice aanhef. Die ANC se hoof-saambindende faktor, oud-pres. Nelson Mandela, gaan nie vir altyd leef nie, en dit is noodsaaklik (vir Zuma) om ‘n alternatiewe saambindende faktor te skep. En tussendeur leef die groot leuen voort. Dis nié die ANC wat apartheid 20 jaar gelede afgeskaf het nie. Dit was die vorige regering wat die laaste apartheidswet reeds 22 jaar gelede afgeskaf het. Die rasbehepte wetgewing (glo meer as tydens die hoogtepunt van apartheid) wat nou op die wetboek is, is die ANC se maaksel. En Zuma maak gereeld uitsprake wat daarop dui dat die neo-apartheidsmaatreëls (die groot boetie van transformasie) nog meer en nog skerper gaan word. Intussen tuimel Suid-Afrika op al wat belangrike internasionale indeks is, soos die persvryheidsindeks, die korrupsie-persepsie-indeks, die innovasie-indeks, indeks vir mislukte state (piesangrepubliek-indeks) en gewelddadige state. En dan is die antwoord op die vraag of die land Zuma kan bekostig – ooit kon bekostig het, so helder soos ‘n bergstroompie… Ferdi Greyling, senior redaksielid van Beeld meen die ANC moet Zuma pos. Dis ‘n noodkreet van miljoene ingeligte Suid-Afrikaners.