Wyle Prof F X Laubscher bet ongeveer 20 jaar gelede 'n behoorlike geskarrel in die hoenderhok veroorsaak met sy stelling dat dit nie gaan oor hoe 'n skaap lyk nie, maar wat hy kan doen. Noudat die geskarrel bedaar het en hierdie stelling as 'n logiese feit deur die meeste telers aanvaar word, het dit miskien tyd geword om rustig te besin oor die vraag: Wat moet 'n skaap nou eintlik kan doen?
Die kwessie van "teelbeleid" was nog altyd 'n warmpatat wat mens gelukkig vinnig ontslae van kan raak deur die geykte stelling dat elke teler dit vir homself moet besluit. Dit is natuurlik korrek, want dit is die teler wat die vrugte sal pluk as hy reg besluit het of die gelag sal moet betaal indien sy besluit verkeerd was.
Ek wil my vandag op hierdie terrein waag, maar eintlik wil ek hê u moet self besluit oor wat 'n ram, 'n ooi en 'n lam moet kan doen. Veral die kommersiële kuddeboer moet bier die leiding gee, want dit is aan sy behoeftes wat die stoetteler moet voldoen.
Daarom bestaan daar nie iets soos 'n "universele teelbeleid" Die en is dit ongesond en selfs gevaarlik om alle telers in dieselfde rigting te dwing. My ondervinding van ons telers (alle rasse) is dat hulle vindingryke individue is en hierdie eienskap moet vir die vooruitgang van ons veebedryf nie gesmoor word nie maar eerder, met die regte leiding, ten volle benut word.
Kom ons kyk na die moontlike vereistes wat aan 'n skaap gestel kan word. U kan natuurlik aanvul waar nodig.
Hoewel die ram vir 70 persent of meer van die genetiese vordering verantwoordelik is, is die werklike vereistes wat aan die ooi en die lam gestel word veel meer. Wanneer die kuddeboer 'n ram koop, doen hy dit met die hoop dat dit veral goeie ooi-nageslag sal lewer. Wat sommige eienskappe betref, kan hy 'n redelike goeie aanduiding by die ram kry. As hierdie die eienskappe met die hoogste prioriteit is, is daar nie veel probleme nie en kan hy sy aankope met 'n redelike mate van vertroue doen.
As hy egter dinge soos hoe vrugbaarheid en goeie moedereienskappe 'n hoë prioriteit gee, sal hy aansienlik dieper moet delf.
Nadat die kuddeboer sy prioriteitslys van vereistes opgestel het, kan hy 'n teler of telers uitsoek waar dieselfde vereistes voorrang in 'n doeltreffende teeltprogram geniet. Dit is meer belangrik as om dan die regte ramme uit hierdie stoet te selekteer.
Omdat teeltverbetering van diere 'n langtermynbesigheid is, is dit vir die teler nodig om sekere langtermynvoorspellings te maak. Die volgende is enkele vrae wat die wolskaapteler aan homself kan stel :
U sien die vraag: wat moet 'n skaap kan doen? Is nie so eenvoudig nie. Voordat ons egter oor teeltverbetering kan begin praat, sal ons hierdie vraag in duidelike, ondubbelsinnige terme moet kan antwoord.