Landbank ‘wil boere snoer’Carel van der Merwe, ‘n Noord-Kaapse boer, is in hegtenis geneem kort nadat hy in die hof verskyn het. (Foto: Facebook) “Speel die bal en nie die man nie.” Só het Johan Victor, regsverteenwoordiger van Carel van der Merwe, ŉ Noord-Kaapse boer wat in ŉ stryd met die Landbank gewikkel is, vandeesweek gesê nadat Van der Merwe vir minagting van ŉ hofbevel in hegtenis geneem is. Van der Merwe, van Vanwyksvlei in die Noord-Kaap, het die afgelope week in die hof verskyn nadat Henk Strydom, ŉ prokureur wat namens die Landbank optree, ŉ beskermingsbevel teen hom gekry het. Die bevel spruit uit inskrywings wat Van der Merwe op sosiale media gemaak het oor die behandeling wat hy die afgelope ruk by die Landbank en sy agente, onder wie Strydom, gekry het. Victor sê nou die bevel en gevolglike inhegtenisneming belemmer boere se vryheid van spraak en is ŉ poging deur die Landbank om ontevrede boere se monde te snoer. Die Landbank word nou reeds geruime tyd daarvan beskuldig dat hy boelietaktiek teen boere wat in die moeilikheid beland het, gebruik om hulle van hul plase af te skop. Dit het fel kritiek uit verskeie oorde veroorsaak. Van der Merwe, by wie die Landbank R80 miljoen soek, het in ŉ plasing onder andere verwys na ŉ span mense wat eers op die verkeerde plaas opgedaag het en dat ŉ wag by ŉ plaashuis ingebreek het om toegang tot die perseel te verkry, asook na ŉ helikopter wat gebruik is om laag oor sy plaas te vlieg. Strydom, van die prokureursfirma Strydom & Bredenkamp Ingelyf in Pretoria, het daarna die tussentydse bevel teen hom gekry. In sy aansoek voer hy aan Van der Merwe versprei “deurlopend vals inligting oor hom op openbare platforms en dat dit sy werk beïnvloed en sy lewe bedreig”. Die bevel is ook uitgebrei om die maatskappy National Real Estate en die Landbank in te sluit omdat hulle glo ook beskerming teen Van der Merwe benodig. ‘n Uittreksel uit die hofaansoek wat Strydom ingedien het. Van der Merwe was vandeesweek in die hof op Carnarvon waar die aansoek, dat die bevel permanent toegestaan moet word, aangehoor is. Hy is kort nadat die hofverrigtinge verdaag het, in hegtenis geneem omdat hy kwansuis aanhou om inskrywings oor die gebeure op sosialemediaplatforms te maak. ŉ Polisieoffisier het ingegryp en Van der Merwe is vrygelaat. Uitspraak in Strydom se aansoek is tot Woensdag voorbehou. Victor bestempel die gebeure as ŉ aanval op vryheid van spraak en sê dit is ŉ poging om Van der Merwe te muilband. Hy sê, ten spyte van die Landbank se stelling dat sake soos dié “geïsoleerde voorvalle is”, kontak regsverteenwoordigers van boere oor die land hulle oor soortgelyke optrede van die Landbank en sy agente. Hy verwys ook na sogenaamde slapp-hofsake, strategiese hofsake teen openbare deelname, wat gebruik word om mense se monde te snoer. Hierdie soort hofsake belas mense met die koste om hulself in ŉ hofsaak te verdedig tot hulle eindelik hul kritiek of teenkanting staak. Die poging om Van der Merwe te dwing om enige kommentaar oor die gebeure te weerhou, lyk na ŉ poging om ook enigiemand anders wat kritiek op die Landbank en sy agente waag lewer, te intimideer om dit nie te doen nie, sê Victor. Hy sê indien iemand aanvoer hy word belaster, is daar geykte regsroetes wat gevolg kan word. Victor sê indien Van der Merwe verwys na wagte wat by ŉ verkeerde plaas afgelaai is, soos wat die geval wel was, of na ŉ helikopter wat dae lank heen en weer oor sy plaas gevlieg het – kwansuis om skape te tel – soos die geval ook was, en dat hy boere daarteen wil waarsku, is dit sy reg om dit te doen. “Ons kan en wil nie teruggaan na ŉ situasie waar mense nie mag skryf of sê wat hulle wil nie. Ons het vryheid van spraak nodig, anders is ons op ŉ afdraande pad,” sê Victor. Van der Merwe, in sy persoonlike hoedanigheid, is reeds gesekwestreer en veg ŉ afsonderlike hofstryd teen die Landbank om sy boerdery te behou. Hy doen aansoek om in sakeredding geplaas te word terwyl hy die boerdery, wat gesteier het onder ŉ jarelange droogte, omkeer. Een van Van der Merwe se eiendomme, ŉ 80 000 ha-plaas tussen Vanwyksvlei en Fraserburg, is waarskynlik een van die grootste in private besit.