Tot 4 Junie
Skrywer: Athol Fugard
Regie: Athol Fugard
Met Sean Taylor, Guy de Lancey, Dorothy Ann Gould
Die verhoog lyk verbasend baie soos 'n Oos-Kaapse agterplaas, oënskynlik soos dié van Athol Fugard. Ons gaan sit met groot afwagting op dié produksie, wat moontlik een van die wêreldbekende 79-jarige skrywer se laaste mag wees. Fugard kry dit reg om ons in sy wêreld in te trek, in so 'n mate dat dit voel asof ons saam met hom en sy vriende onder die groot ou boom sit en gesels en voëls kyk. Net so realisties as wat die stel is, is die aard van die toneelspel naturalisties. Dit blyk altyd 'n uitdaging te wees om dié styl interessant te maak. Fugard trap egter soms in die gat van alledaagsheid.
The Bird Watchers bevat sterk outobiografiese elemente, self erken deur Fugard in verskeie onderhoude. Die karakters verteenwoordig werklike figure in sy lewe: Garth (Sean Taylor) verteenwoordig Fugard, Lenny (Guy de Lancey) vir Barney Simon, en Ros (Dorothy Ann Gould) vir Yvonne Bryceland. 'n Mens kan nie anders nie as om te wonder of The Bird Watchers, nes Master Harold ... and the boys, een van Fugard se vroeër werke, nie ook 'n instrument is wat hy gebruik om gebroke verhoudings in sy verlede te hanteer nie.
Gedurende die eerste helfte kom Garth, die Oos-Kaapse dramaturg, voor as 'n selfsugtige en onbedagsame siel. Ros en Lenny beskryf hom in die kol as 'n "flesh-eating predator". In die tweede bedryf vind daar egter 'n duidelike verandering in Garth plaas – in ouderdom en karakter – wanneer hy broos en verouderd nostalgies terugdink aan die "gelukkige" tye onder die boom in sy agterplaas. Wanneer Garth in sy verbeeldingswêreld scenario's begin skep wat tussen hom, Ros en Lenny gebeur, neem die toneel 'n sterk inkerende toon aan. Dit is asof Garth voor ons oë verander in die hedendaagse Fugard. Dit is nogals hartseer om te dink hierdie openbarende gesprek het net in Garth (of is dit nou Fugard?) se verbeelding afgespeel en nie in die werklikheid gebeur nie.
Die klank en beligting komplementeer die aard van die toneel. Die stelselmatige sak van die son deur die loop van die eerste helfte van die toneelstuk is byvoorbeeld 'n subtiele, maar ongelooflik effektiewe, wyse om wending aan te dui. Hou jou oë oop vir die slotbeeld (wat ons nie wil weggee nie), want 'n vinnige oogvryf mag jou dié treffende beeld kos.
Met die akteurs se vaardighede is daar skaars fout te vind. Taylor se deurdringende resonante stem is veral noemenswaardig. Verder dra Gould se monoloog – 'n uitstekende vertolking van Clymnestra uit Aeschylus se Oresteia – en De Lancey se onderliggende, maar interessante, fisikaliteit grootliks by tot die sukses van hierdie toneel.
Garth het deurentyd 'n obsessie met 'n pelgrimsreis. Hy slaan die woord in 'n woordeboek na en lees die definisie hardop: "pilgrimage: a long journey that has an exalted purpose". Fugard se The Road to Mecca handel ook oor 'n pelgrimsreis, maar die reise in beide The Road to Mecca en The Bird Watchers is emosionele reise wat Fugard moes onderneem. Garth sê: "[There is] no possibility of redemption or forgiveness on the journey I had to make"; en later: "[There is] a journey of remorse and regret we all have to make into the past." Fugard onderneem om op laasgenoemde reis te gaan in The Bird Watchers.
Die sitplekke in die gehoor raas (heeltyd) en by tye voel die toneel selfsugtig en stadig, maar dit is ongelooflik insiggewend in Fugard se psige en 'n mens kry 'n goeie aanvoeling vir verhoudings in die "toneelwêreld", wat nie veel verander het in die afgelope 40 jaar nie.
As jy in Fugard belangstel of belange in die toneelbedryf het, óf eenvoudig lus is vir goeie toneelspel, word The Bird Watchers aanbeveel!