Hoe Entstowwe Voorkom Siekte In Katte | Troeteldiere Huishouding
Jare gelede het wetenskaplikes geleer dat deur 'n virus of virusdeeltjies in 'n individu te spuit, 'n immuunrespons gestimuleer kan word. Hierdie immuunrespons sal die individu vir 'n tydperk beskerm teen watter virus ook al in die inspuiting gebruik is. Hierdie kennis vorm die basis vir ons entstowwe vandag. Die beginsels en stappe van inenting word hieronder bespreek. (Om die bespreking makliker te maak, sal ons 'n virussiekte as voorbeeld gebruik, dieselfde sal ook van bakteriese siektes wees.)
Siekte-veroorsakende middel is verander
Ons wil nie die werklike siektes wat virusse in gesonde diere spuit nie. (Die patogene (siekte veroorsakende) vorm van 'n virus word dikwels die 'wilde' stam- of 'veldspanning' genoem.) Ons verander die patogene virus sodat dit nie meer siektes sal veroorsaak nie. In sommige gevalle word die virus doodgemaak, in ander word dit deur verskeie prosesse aangepas totdat dit niepatogenies word of 'verswak' word nie. Daar is egter 'n goeie reël tussen die verandering van die virus en maak dit ondoeltreffend. Alhoewel ons die virus wil verander om dit nie-patogeen te maak, moet ons dit in 'n vorm hou wat die liggaam sal laat reageer.
Die gedeeltes van 'n virus wat veroorsaak dat die liggaam daarop reageer, word antigene genoem. Antigeine is dikwels groot proteïenmolekules op die oppervlak van die virus. Ons moet hierdie antigene ongeskonde hou vir die immuunstelsel (die liggaam se verdedigingstelsel) om daarop te reageer en 'n effektiewe reaksie te lewer.
Veranderde agent word in die liggaam ingevoer
Sodra verander, moet die virus in die liggaam ingevoer word. Afhangende van die entstof, kan dit ingespuit word, in die neus of oog gegee word, of eintlik geëet word (bv. Polio-entstof by mense en hondsdolheid-entstof vir wild). (Elke entstof word aangedui op die korrekte toedieningsroetes. GEEN inspuiting moet toegedien word vir intranasale gebruik nie. Moet NOOIT 'n entstof deur die nasale roete toedien indien dit ontwikkel is om deur inspuiting gegee te word.)
Entstowwe wat ingespuit of geëet word, lewer gewoonlik 'n meer sistemiese (hele liggaam) respons. Diegene wat in die oë en neus gegee word, produseer 'n meer gelokaliseerde immuunrespons. In die geval van virusse wat ingeasem kan word, bv. Parainfluenza by honde en rinotracheitis by katte, is die gebruik van intranasale entstowwe en hierdie plaaslike reaksie in die neusgedeeltes voordelig. Die immuunstelsel sal gereed wees om enige nuwe virus dood te maak voordat dit verder in die liggaam kan kom. Plaaslike nasale immuniteit sou egter nie baie behulpsaam wees vir 'n virus wat ingeneem word nie en veroorsaak intestinale siektes soos parvovirus by honde en panleukopenie by katte. Vir die tipe virus wil ons 'n entstof hê wat 'n meer sistemiese reaksie sal veroorsaak.
Wanneer die liggaam se immuunstelsel die vreemde antigene op die virus herken, word dit gestimuleer om 'n reaksie te maak. 'N Deel van die immuunrespons sluit in die maak van teenliggaampies (klein siektetoestande proteïene), wat aan die antigene bind en die virus deaktiveer of doodmaak. Dit word humorale immuniteit genoem. Ander selle produseer sekere chemikalieë wat die virus direk doodmaak of die ander selle genoem makrofage (letterlik 'groot eters') help om te verslind en sodoende die virus dood te maak. Hierdie deel van die immuunrespons word 'sel-gemedieerde' genoem.
Immunologiese geheue word geskep
Of die liggaam se reaksie hoofsaaklik humoraal is (deur middel van teenliggaampies) of sel-bemiddelde, word sekere 'geheue selle' geskep. Hierdie selle onthou hul blootstelling aan die spesifieke antigene wat op die virus was. As 'n kat byvoorbeeld 'n kombinasie-entstof bevat wat panleukopenie, rhinotracheitis en calicivirus bevat, sal 3 verskillende groepe geheueselle geproduseer word: een groep sal die panleukopenia-antigene onthou, 'n ander sal onthou van die rhinotracheitis antigenen en die derde groep sal die Calicivirus antigenen.
Hierdie geheue selle word nie onmiddellik geproduseer nie. Die tydperk tussen inenting en die skepping van geheue selle is 2-3 weke, indien die entstof ingespuit word en 'n paar dae indien dit intranasaal gegee word.
Daaropvolgende blootstellings stimuleer groter en vinniger antwoorde
grafiek van primêre en sekondêre (anamnese) antwoorde
Die produksie van geheue selle is die doel van inenting. Hierdie geheue selle help die liggaam baie vinniger en met 'n groter reaksie reageer as hulle ooit weer blootgestel word aan die antigene waarvoor hulle geheue het. Byvoorbeeld, as die kat hierbo teen panleukopenie ingeënt is en dan weer 3-4 weke later teen panleukopenie ingeënt word, sal die liggaam se reaksie op die tweede inenting groter en baie vinniger wees as na die eerste inenting. Hoë hoeveelhede antilichaam sal vinnig vervaardig word. Hierdie vinniger en hoër reaksie word wetenskaplik 'n 'sekondêre reaksie' of 'n 'anamnese reaksie' genoem.
Die tweede inenting sal meer geheue selle teen panleukopenie produseer, en die liggaam kan as 'primed' beskou word. Ons het almal gehoor van die priming van die pomp. 'N Ongepompte pomp sal baie stappe van die pomphendel neem voordat dit enige water produseer. 'N Gepompde pomp kan egter 'n goeie hoeveelheid water op die eerste slag lewer. 'N' Primed 'immuunstelsel sal meer vinnig reageer, net soos 'n gepompde pomp.
Nou as die kat aan 'n ander kat met panleukopenie blootgestel word en die patogene virus sy liggaam binnedring, sal sy 'primed' immuunstelsel baie doeltreffend reageer en die virus doodmaak voordat dit skade kan doen. Hierdie kat word 'geïmmuniseer' teen panleukopenie omdat die immuunstelsel dit van panleukopenie kan beskerm.
Die geheue selle geskep teen sommige siektes lewe lank, terwyl dié vir ander siektes 'n relatief korter lewensduur kan hê. Aangesien geheue selle nie vir ewig leef nie, moet ons op 'n stadium 'n dier heraktiveer om 'n nuwe generasie geheue selle te produseer.Vir sommige siektes moet herinenting jaarliks ​​plaasvind, vir ander 3 jaar of langer. Wanneer ons praat oor die duur van immuniteit (tydsduur wat 'n dier beskerm word), praat ons regtig oor hoe lank 'n voldoende aantal geheueselle leef, en hoe lank bly die teenliggaampies sodat die dier steeds beskerm word.
'N Entstof help 'n dier 'n' siekte 'teen 'n spesifieke siekte. Dit doen dit deur die immuunstelsel te stimuleer met 'n nie-patogene virus of bakterieë. As die dier voldoende reageer, ontwikkel dit geheueselle wat dit sal help om die patogene vorm van die agent vinnig en doeltreffend te beveg, indien dit later voorkom.