Al is daar reeds hierbo aan hierdie feit geraak, moet hier iets meer daaroor gesê word. Omdat die uitgangspunt van hierdie lesers daarin lê dat die waarheid reeds ontdek is, word ‘n oopkop lees van die materiaal uiteraard geïnhibeer. Van oorspronklike navorsing oor die Bybelboeke en/of onderdele daarvan word óf nie notisie geneem nie, óf dit word eenvoudig geïgnoreer. Indien werke gelees word wat nie uit die eie kring afkomstig is nie, word dit slegs gedoen om die vyand te probeer weerlê en soms selfs as die instrument van die bose uit te maak, en so deur verdagmaking te keer dat enige nuwe feite oor die Bybel en sy wêreld dalk in die eie kring sal binnedring.
Omdat die waarheid vir hierdie Christene vooraf vasstaan, is dit te verstaan dat die waarheid vir hulle die waarheid is wat God self deur die Bybel geopenbaar het. Dit is God se waarheid en daarom staan dit vas en is daarmee nie te stry nie. Maar onthou nou dat hierdie waarheid vir hulle saamhang met ‘n letterlike lees van die Bybel. Wat letterlik daar geskrywe staan, is God se geopenbaarde waarheid en daarmee moet nie gepeuter word nie.
Uit die voorafgaande sal dit duidelik wees dat die Bybel vir fundamentaliste in die mees letterlike sin van die woord Woord van God is wat in alle onfeilbaarheid sy heilsaankondiging, maar ook sy wette, vir die mense neerlê. So letterlik dat ‘n leraar wat wou hê dat iemand vir hom ‘n Bybel moet aangee, kon sê: ‘Gee bietjie vir my die Woord van God aan wat daar op die tafel lê’. Soos ons later sal sien is so ‘n taalgebruik vir die Bybel volstrek onvanpas. Dieselfde geld die prediker wat as deel van sy liturgie sê: ‘Laat ons nou met die Woord van God voor ons geopen, eers saam bid’. So word ook die profesieë in die Ou Testament wat handel oor ‘n figuur wat vorentoe deur God gebruik sou word om heil vir sy mense te bewerk, heel letterlik as ‘n voorspelling van Jesus opgeneem. Daar word dan ook deur hulle daarop aangedring dat verwysings na so ‘n persoon in ‘n vertaling met ‘n hoofletter geskryf moet word.
Die menslike karakter van die geskrifte wat die Bybel uitmaak het mettertyd so sterk en so oortuigend op die voorgrond getree dat dit vir baie Skrifnavorsers en teoloë onmoontlik geword het om dit langer te ontken. Terselfdertyd kon of wou sommige van hulle om verskeie redes (waaronder dikwels die vrees vir negatiewe reaksies uit die kerke waarin hulle gedien het) nie die uitdrukking prysgee dat die Bybel die Woord van God is, en in baie kringe selfs dat die Bybel die onfeilbare Woord van God is nie.
Tog het ons met hierdie beweging besliste wins geboek in die hele aangeleentheid van die lees of dan die verstaan van die Bybel. Die erkenning dat ons in die Skrifte rekening moet hou met die menslike karakter van die Bybel, open die weg vir ‘n meer kritiese benadering tot die vraagstukke waarvoor die leser deur die teks self gestel word. ‘n Mens sou hier kon praat van ‘n kritiese realisme. Maar die kritiese element word steeds gekwalifiseer deur die vooraf vasstaande aanname dat hierdie geskrifte van God self afkomstig is, dat Hy daarin sy volstrek gesagvolle openbaring bekend gemaak het, en dat hierdie openbaring nie aan kritiese ondersoek onderworpe is nie. Dit moet net eenvoudig geglo word. Daar mag wel rekening gehou word met die voorkoms van kultuureie elemente. Daar mag ook wel rekening gehou word met die feit dat geskiedenis vroeër anders verstaan is as wat vandag die geval is en dat dit lei tot onsekerhede oor die korrektheid van historiese feite. Maar die waarheid word, so is die siening, nie hierdeur in sy wese aangetas nie.
‘n Tweede voorbeeld kan ook verhelderend wees. In die Nuwe Testament en sy omgewing vind ons wat genoem kan word ‘n apokaliptiese wêreldbeeld. Dit is ‘n wêreldbeeld wat in baie opsigte ooreenstem met die Grieks-Romeinse wêreldbeeld van daardie tyd, maar vertoon tog sy eie eienaardighede. Hiervolgens (heel kortliks) bestaan daar ‘n ander wêreld bo die aarde, die wêreld van God. Hy word gesien as maghebber wat soos ander konings en heersers ‘n paleis bewoon omring deur sy howelinge en dienaars wat boodskappers (engele) genoem word. Maar daar is ‘n verskil tussen God se paleis en dié van aardse konings: Hy is groter as hulle, sy paleis is groter (sewe of agt verdiepings hoog), sy mag is meer as hulle s’n en so ook sy glorie. Wat dit alles met die krities-realistiese kyk op die Bybel te doen het, is juis die merkwaardige feit dat die voorstanders hiervan onbevange die ander wêreld wat deur die apokaliptiese wêreldbeeld geteken word, as bo-aardse realiteit aanvaar. ‘n Hemel en ‘n hel word as werklikhede van die ander wêreld aanvaar. So ook engele en duiwels. Die visioene van die boek Openbaring oor die troonkamer en die troon van God word letterlik geïnterpreteer. En so kan ‘n mens voortgaan. Juis op hierdie punt, vanselfsprekend, tree die ou strydpunte tussen geloof en wetenskap weer in alle felheid op die voorgrond en lei dit tot onverkwiklike debatte tussen kerklui en wetenskapsmense.