PressReader - Oudtshoorn Courant: 2017-09-29 - Wan­neer raak vra be­del?
Wan­neer raak vra be­del?
Dit is op­val­lend hoe mak­lik en ge­reeld men­se op so­si­a­le me­dia hulp en raad vra. Daar is se­ker niks ver­keerd met vra nie; die ge­seg­de lui im­mers, “Vra is vry en die wei­er daar­by.” Dis eg­ter die ti­pe vrae wat my fas­si­neer en die o­ën­skyn­li­ke ge­wil­lig­heid van die vra­er om die ant­woor­de en rig­ly­ne van el­ke Jan­rap en sy maat as e­van­ge­lie te aan­vaar. Men­se sal op Fa­ce­book goed vra soos: “Wat­ter soort kar is die be­trou­baar­ste, want ek moet vir my dog­ter ‘n kar­re­tjie aan­skaf om­dat sy ‘n wai­tres­sing job ge­kry het?
Het ie­mand vir my raad vir rooi spin­ne­kop in my ou­ma se va­rings wat ek laas week van Pu­di­moe af huis toe ge­bring het? My man het ‘n snaak­se jeu­ke­ri­ge uit­slag op sy voe­te. Is dit aan­steek­lik en wat kan hy daar­voor ge­bruik? Hoe lyk die voor­uit­sig­te vir re­ën hier­die na­week, want ek be­plan ‘n in­tie­me weg­breek saam met Lie­fie in die Ka­roo en wil weet of ek kag­gel­hout moet saam­vat?”
En dan stroom die ant­woor­de in en wei­nig van hul­le word deur ken­ners aan­ge­bied. Dalk is die vrae maar net ‘n an­der ma­nier om iets oor ons­self te sê en dit dan as ‘n vraag te ver­mom.
Vrae is vrae, en elk­een het sak­ke vol van hul­le, en ant­woor­de is om­trent so wyd soos die Heer se ge­na­de.
Maar, dan kom ons by die vol­gen­de deel van vra wat ef­fens gry­se­rig be­gin raak; hulp vra. Daar is ‘n dun lyn tus­sen vra vir hulp en be­del, en dit lyk my die lyn­tjie be­gin al dun­ner raak op Fa­ce­book. Ek het die af­ge­lo­pe ruk pro­beer tel hoe­veel be­del­bood­skap­pe men­se met groot vry­moe­dig­heid plaas en ‘share’. Dis as­of die gan­se Fa­ce­book-fa­mi­lie skie­lik moet pa-staan vir kin­ders wat skoe­ne moet kry, ver­lo­re fa­mi­lie­le­de wat drin­gend van punt A by punt B ge­kry moet word, geld vir ma­triek­af­skeidrok­ke en oor­se­se sport­toe­re.
Ek weet ek be­ge­we my op ‘n sen­si­tie­we ter­rein, maar ek het ‘n dik­ke­ri­ge vel. Dit is geen ge­heim dat daar om ver­skeie his­to­rie­se re­des ‘n kul­tuur van toe­ëi­e­ning (en­tit­le­ment) in ons land heers nie. Daar­die kul­tuur word heer­lik aan­ge­blaas deur lei­ers en sa­ke­men­se wat op ‘n daag­lik­se ba­sis geld en pos­te en gun­sies vir hul­self toe­ëi­en net om­dat hul­le kan. En dit is hoogs aan­steek­lik - soos vo­ël­griep.
Dit is ‘n re­a­li­teit dat daar men­se is wat ge­wel­di­ge nood er­vaar en dat daar men­se is wat baie meer het as wat hul­le in tien le­wens sal no­dig kry of kan op­ge­bruik. Dit is hoe sa­me­le­wings deur al die eeue was en al­tyd sal wees.
Die pro­bleem ont­staan wan­neer die wat baie het voel hul­le kan doen net wat hul­le wil om­dat hul­le baie het en die wat niks het nie voel hul­le kan doen wat hul­le wil, want hul­le het niks om te ver­loor nie. Ie­wers sal ie­mand die boe­ke moet ba­lan­seer so­dat ons weer op ‘n plek kan kom waar elk­een heel eer­ste moet doen wat hy kan doen om hom­self te help. Ons moet op ‘n ma­nier op ‘n plek kom waar daar nie ‘n ou­to­ma­tie­se ver­wag­ting is dat iets ont­vang moet word bloot om­dat ie­mand hét en ie­mand nié het nie.