Beitbrug-kontrakteurs moet miljoene terugbetaalDie Beitbrug-grensdraad. (Foto: Phill Magakoe/AFP) Die kontrakteurs wat miljoene rande betaal is vir hul omstrede werk aan die Beitbrug-grensdraad op die grens van Zimbabwe, is vandeesweek deur die hof beveel om al die winste wat hulle uit die projek gemaak het, terug te betaal. Dit volg nadat die departement van openbare werke en infrastruktuur saam met die spesiale ondersoekeenheid (SOE) die twee kontrakteurs, Magwa Construction en Profteam BK, hof toe gesleep het in ŉ poging om van die R40 miljoen wat aan die grensdraad bestee is, te verhaal. Verskeie politieke partye eis nou dat min. Patricia de Lille die trekpas kry. Regter Lebogang Modiba het Dinsdag tydens sy uitspraak gesê dat die regering en lede van die publiek die meeste weens hierdie omstrede projek verloor het. “Dit is daarom regverdig en billik om die beginsel van ‘geen wins, geen verlies’ toe te pas en dus die kontrakteurs se reg om die wins te behou, van die hand te wys,” het hy gesê. Die uitspraak vereis dat winste van miljoene rande wat weens die projek deur die kontrakteurs gemaak is, aan die departement terugbetaal word. ŉ Gekwalifiseerde persoon moet nou aangestel word om ŉ verslag saam te stel oor die redelikheid van die twee maatskappye se uitgawes en dit dan by die spesiale tribunaal indien. Die terugbetaling moet binne 30 dae ná die indiening van die verslag geskied. Die departement het die uitspraak verwelkom. Die departement het met die aanvang van die Covid-19-pandemie in 2020 die groen lig gegee om die 40 km lange grensdraad by die Beitbrug-grenspos te herstel en gedeeltes daarvan te vervang. ŉ Ondersoek na die projek het egter aan die lig gebring dat allerlei swak boupraktyke die doeltreffendheid van die heining in gedrang gebring het en die DA het deurlopend daarna verwys as ŉ “wasgoeddraad,” omrede dit op dele so dun is. Die heining het boonop R15 miljoen meer gekos as waarvoor daar aanvanklik begroot is. Amptenare moet aan die pen ry Luidens die ondersoek het verskeie voorvalle van wangedrag tydens die verkryging- en bouproses ook aan die lig gekom. Modiba het ná sy uitspraak gesê dat verdere regstellende maatreëls nou teen die betrokke amptenare ingestel moet word. “Die amptenare wat by die ontwerp, goedkeuring en inwerkingstelling van die Beitbrug-grensdraadprojek betrokke was, moet ook nou verantwoording doen, asook diegene wat die verwante verkrygingsprosedures goedgekeur en versuim het om die toepaslike stappe te doen om die integriteit van die heining te verbeter,” het hy gesê. ŉ Verslag oor die destydse ondersoek het aanbeveel dat daar stappe teen 14 senior beamptes in die departement gedoen moet word weens “onbehoorlike gedrag tydens die verkryging- en konstruksiefase van die projek”. Volgens die departement se waarnemende direkteur-generaal, Imtiaz Fazel, is die betrokke amptenare se dissiplinêre verhore verlede maand afgehandel. Dié werknemers sal hul verweer op 8 April indien. “Ek wil die breër publiek verseker dat die departement daartoe verbind is om toepaslike strawwe toe te dien waar nodig,” sê Fazel. “Die departement werk deurlopend daaraan om sy dienslewering, kommunikasie en dissiplinêre prosesse te verbeter om sy deel te doen om die land se vertroue te herwin.” Minister se kop geëis Patricia de Lille. (Foto: Armand Hough/ANA) Hoewel verskeie politieke partye die jongste uitspraak verwelkom, eis hulle nou dat Patricia de Lille, minister van openbare werke en infrastruktuur, haar bedanking moet indien. De Lille het glo op 16 Maart 2020 ŉ opdrag aan adv. Sam Vukela, die destydse direkteur-generaal van openbare werke, gegee dat die hele tenderproses vir die projek binne vier dae afgehandel moet word en dat sy weekliks op hoogte gehou word. De Lille het dié opdrag glo twee dae vóór die instelling van die afsonderingstydperk se regulasies gegee, wat beteken dat haar gedrag onwettig was. Philip van Staden, VF Plus-LP van openbare werke en infrastruktuur, sê De Lille moet nou eindelik verantwoordelikheid vir die debakel aanvaar en nie die blaam na amptenare van haar departement probeer verskuif nie. “De Lille het die projek laat voortgaan sonder dat die nodige verkrygingsprosedures gevolg is en voordat die Rampbestuurswet in werking getree het,” sê Van Staden. “Dit is onaanvaarbaar en sy moet bedank.” Die DA meen ook dat De Lille nie bloot agteroor kan sit en hoop dat hierdie omstrede projek verdwyn nie. “Noudat die kontrakteurs verplig is om die geld terug te betaal, laat dit nuwe vrae oor De Lille se optrede as ŉ minister ontstaan,” sê Samantha Graham-Maré, DA-LP van openbare werke en infrastruktuur. “Sy moet haar onbesonnenheid erken en liefs net bedank.”