Noseweek 240 The seeds of change
Noseweek Issue #240, 1st October 2019 By Sue Segar
Submitted by : Matthys Strydom of George on 2019-10-02 06:42:55
Wat 'n pragtige storie. Diit gee my goeie moed vir die toekoms van ons huidige kruppel land. Ek hoop dis 'n inspirasie vir vele mismoedige Suid-Afrikaners wat dalk nog oorweeg om te emigreer. Matthys Strydom. PressReader - Landbouweekblad: 2018-04-20 - Vra­vi­rFaf­fa
Wat is die doel­tref­fend­ste ma­nier om waterharpuis uit te roei? Ek boer in Ri­chmond in die Ka­roo en dié bos het my vleie oor­ge­neem.
Waterharpuis is een van ver­skeie Eu­ryops-soor­te wat in Suid-A­fri­ka voor­kom. Die plan­te op die foto’s wat die boer van die dis­trik Ri­chmond in­ge­stuur is, lyk soos Eu­ryops o­li­go­g­los­sus (=an­nae), waar­van die volks­na­me waterharpuis of wil­de­har­puis­bos is (D. S­he­a­ring & K. van Heer­den, 1994, Ka­roo: South A­fri­can Wild Flo­wer Gui­de No. 6). Twee sub­spe­sies word er­ken, naam­lik E. o­li­go­g­los­sus sub­sp. o­li­go­g­los­sus en E. o­li­go­g­los­sus sub­sp. ra­ce­mo­sus.
Van­me­le­we is ’n spe­si­a­le har­puis­seep (hars) van plan­te in die ge­nus Eu­ryops ge­maak. Van die gro­ter soor­te is met groot moei­te en kos­te uit­ge­kap om plek te maak vir smaak­li­ker soor­te. Die Eu­ryops-soor­te se wei­dings­waar­de is laag weens lae smaak­lik­heid. Blom­me word se­lek­tief be­wei, maar die loof word ver­my.
Waterharpuis kry die naam waar­skyn­lik om­dat dit wa­ter­ry­ke om­ge­wings ver­kies — dit ver­klaar waar­om dit neig tot dig­te in­drin­ging in vlei­land­ha­bi­tat.
Geen on­kruid­do­ders is vir die be­stry­ding van waterharpuis ge­re­gis­treer nie. Daar is on­kruid­do­ders wat dit kan be­kamp, maar om­dat daar nie mid­dels krag­tens Wet 36 van 1947 (Wet op Mis­stow­we, Vee­voe­re, Land­bou­mid­dels en Vee- mid­dels) ge­re­gis­treer is nie, mag geen per­soon aan­be­ve­lings in hier­die ver­band maak nie.
Bi­o­lo­gie­se be­stry­ding is nie ’n op­sie nie om­dat die plant nie ’n uit­heem­se plant­soort is wat deur in­ge­voer­de na­tuur­li­ke vy­an­de be­stry kan word nie. Die e­nig­ste oor­bly­wen­de be­stry­dings­op­sie is me­ga­nie­se be­kam­ping, wat don­kie­ja­re ge­le­de reeds toe­ge­pas is met ’n pik en ’n graaf!
In die ge­val van vlei­lan­de is dit be­lang­rik om in ag te neem dat hier­die ha­bi­tat be­son­der ge­voe­lig is vir oor­be­wei­ding, spe­si­fiek in droë stre­ke soos die Ka­roo. Vlei­lan­de se grond sal neig om ’n hoë klei-in­houd te hê. Dit ver­hoog die grond se wa­ter­hou­ver­moë, wat weer vir gras­se be­vor­der­lik sal wees. Hou in ge­dag­te dat waterharpuis die­self­de ha­bi­tat ver­kies.
Oor­be­wei­ding plaas die mees­te druk op smaak­li­ke plantsoorte wat met­ter­tyd deur min­der smaak­li­ke soor­te oor­heers of selfs ver­plaas kan word. Die be­wei­ding van vlei­lan­de moet dus met groot om­sig­tig­heid be­stuur word.
Die re­ha­bi­li­ta­sie van Ka­roo­veld, wat deur ons­maak­li­ke bos­sie­soor­te, soos waterharpuis, oor­heers word, is sta­dig. Die­self­de geld plan­te met gif­ti­ge ei­en­skap­pe. So­dra ons­maak­li­ke en/ of gif­ti­ge plantsoorte in hoë digt­he­de ge­ves­tig ge­raak het, kan die dra­krag van veld de­ka­des lank laag bly, al word vee en wild daar­aan ont­trek (Ka­ren E­sler et al. 2010, Ka­roo Veld E­co­lo­gy
and Ma­na­ge­ment, B­ri­za-pu­bli­ka­sies, P­re­to­ria). Daar is min of meer drie re­des vir hier­die sta­di­ge her­stel van Ka­roo­veld. 1. Bos­sies of struik­soor­te is meer­ja­rig en kan ver­skeie de­ka­des leef, wat dit moei­lik maak vir an­der soor­te om in die na­by­heid van voor­ge­noem­des te ves­tig. 2. In ge­val­le waar ons­maak­li­ke soor­te oor­heers, sal daar swaar wei­dings­druk op die smaak­li­ker soor­te wees, Ge­volg­lik sal laas­ge­noem­de soor­te se aan­was sta­dig wees. 3. Die saad­ver­sprei­ding van soor­te wat nie aan­ge­pas is vir wind­ver­sprei­ding nie, is oor die al­ge­meen sta­dig. Die ont­kie­ming van sa­de in die Ka­roo is al­leen­lik noe­mens­waar­dig in ja­re met ’n bo­ge­mid­del­de reënval. In droë om­ge­wings, soos die Ka­roo, word veld­her­stel ge­kort­wiek deur droog­te­weer­stan­di­ge, ons­maak­li­ke bos­sie­soor­te en ’n te­kort aan sa­de van smaak­li­ke plantsoorte wat eers­ge­noem­de soor­te deur me­de­din­ging kan uit­ska­kel (E­sler et al. 2010). Daar­om is duur be­stuurs­prak­tye met ’n hoë ri­si­ko, soos se­lek­tie­we che­mie­se (on­kruid­do­ders) en me­ga­nie­se be­stry­dings­me­to­des (kap en sny), as­ook die in­saai van ge­wens­te soor­te, soms die e­nig­ste op­sies vir die her­stel van die dra­krag van die veld bin­ne ’n kort tyd.
Groot­skaal­se che­mie­se en me­ga­nie­se “skoon­maak” van on­ge­wens­te plantsoorte in droë kli­maats­toe­stan­de kan eg­ter wa­ter- en wind­e­ro­sie be­vor­der en mi­kro­ha­bi­tat­te van mi­kro­bes, in­sek­te en ge­wens­te plan­te ver­nie­tig. Die bes­te prak­tyk sal wees om re­la­tief klein op­per­vlak­tes (stro­ke of ba­ne) met ver­loop van tyd aan die dras­tie­se be­kam­pings­prak­ty­ke bloot te stel (E­sler et al. 2010). Dr. Charlie Rein­hardt is bui­ten­ge­wo­ne pro­fes­sor in on­kruid­we­ten­skap aan die u­ni­ver­si­tei­te van P­re­to­ria en S­tel­len­bosch.
FOTO: CHARLIE REIN­HARDT
’n Voor­beeld van waterharpuis. Geen on­kruid­do­ders is vir die be­stry­ding daar­van ge­re­gis­treer nie.