Kaapse Forum ontketen hewige debatDr. Leopold Scholtz. Foto: Reint Dykema. ŉ Verhitte – plek-plek kan ŉ mens selfs sê histeriese – debat het in Suid-Afrika losgebars na aanleiding van die stigting van Kaapse Forum, ŉ organisasie vir bruin mense wat hom vir federalisme en bruin minderheidsregte wil beywer. Kaapse Forum en sy leier, Heindrich Wyngaard, het in die oë van hul kritici ŉ erfsonde begaan wat hulle nooit in der ewigheid sal kan afskud nie. Dit is dat die organisasie die breinkind van die Afrikanerbeweging AfriForum en sy leier, Kallie Kriel, is. Soos die bruin joernalis, Maygene de Wee, dit in Rapport gestel het: “Jy is in die bed met AfriForum en klaar. Jy is deur Kallie Kriel se AfriForum aangewys om die voorsitter van Kaapse Forum te wees.” En Bettina Wyngaard meen: “Dit maak eenvoudig net nie saak uit watter perspektief ek berigte oor Kaapse Forum probeer lees nie, dit bly lyk soos ŉ rasgebaseerde organisasie wat nie goed genoeg is om aan baas AfriForum se tafel te sit nie. Dit bly lyk soos ŉ organisasie wat die krummels van AfriForum se tafel afskraap.” Sy noem Kaapse Forum ŉ “bruin tak” van AfriForum en beskryf Wyngaard as ŉ “gewillige en selfs trotse marionet”. Afgesien van die meriete al dan nie van hul besware teen Kaapse Forum en sy verbintenis met AfriForum, help dit natuurlik nie om ŉ rasionele debat met dergelike emosionele skeltaal te voer nie. Dus, kom ons los die – op sigself begryplike – emosie vir ŉ oomblik en bly saaklik. Ek moet beken dat ek my asem skerp ingetrek het toe ek die oorspronklike nuusberig oor die stigting van Kaapse Forum sien. My heel eerste, byna instinktiewe reaksie was: Hoekom ŉ aparte organisasie vir bruin mense; hoekom kan bruin mense, wat konserwatiewe waardes met AfriForum deel, nie by laasgenoemde aansluit nie? Die ongemak word gevoed deur die feit dat Kaapse Forum klaarblyklik nie die inisiatief van die bruin gemeenskap is nie, maar dat dit die breinkind van Kriel en AfriForum is. Is dit nie maar weer die wit “baas” wat graag bruin mense se verwantskapsgevoel met die blanke gemeenskap vir sy eie politieke strewe wil misbruik, maar nie die bruines as gelykes in die wit organisasie wil aanvaar nie? Hierby kan ŉ mens dit egter nie laat nie. Te veel aspekte kom om die hoek loer wat verdiskonteer moet word. Een: Is daar ŉ soort markondersoek onder die bruin gemeenskap gedoen om vas te stel wat hul behoeftes is? Is daar steun vir ŉ aparte bruin organisasie wat soortgelyke strewes as AfriForum bevorder? ŉ Variant hiervan sou die vraag kon wees of bruin mense nie dalk meen hul identiteit en strewes sal – soos gewoonlik – weer ondergesneeu word as hulle by ŉ uitgesproke Afrikaner-organisasie aansluit nie. Let wel, ek weet nie wat die antwoorde op dié vrae is nie; die groot vraag is of AfriForum en Kaapse Forum die antwoorde het. Ten tweede: Dis andersyds ŉ feit dat bruin mense deur die geskiedenis en die geringskatting wat hulle deur die eeue van blankes ervaar het, ŉ haas instinktiewe minderwaardigheidsgevoel teweeg gebring het. Dit gaan gepaard met ŉ (teenstrydige) gevoel van verwantskap met die wit gemeenskap, en in groot mate ook die Afrikaners. Dis waarom hulle so oorweldigend vir die DA teen die ANC stem. Dis juis die bruin mense se stemgedrag wat regstreeks daarvoor verantwoordelik is dat die DA die regerende party in die Wes-Kaap is. Sou dit nie ŉ bevestiging wees van ŉ vermoede dat daar juis ŉ behoefte in die bruin gemeenskap is om op politieke en kulturele vlak nader aan die wit gemeenskap en die Afrikaners te beweeg nie? In die derde plek kan ŉ mens die saak ook só beskou: AfriForum is tradisioneel ŉ Noordelike Afrikanerorganisasie wat, anders as die Bolanders, geen natuurlike affiniteit met die bruin gemeenskap het nie. Is die inisiatief om ŉ soort eie bruin AfriForum onder die bruin mense te stig nie juis behoorlike vordering in die ontwikkeling van die Noordelike afstand teenoor die bruin mense nie? As ŉ mens die saak só beskou, is AfriForum se inisiatief inderdaad vordering op die lang pad na versoening tussen Afrikaners en bruin mense. In dié geval moet dit toegejuig word. Immers, die reaksies van mense soos De Wee en Wyngaard wys tog hoe diep die wantroue en selfs afkeer by baie bruin intellektuele nog teenoor die Afrikaner-establishment is. Dis asof hulle nie kan aanvaar dat Afrikaners wat openlik vir hul regte opkom, werklik opregte simpatie vir bruin mense kan koester nie. Dis asof mense soos bogenoemde twee deur die geskiedenis vasgeketting word. Is dit nie waar dat die posisie van die Afrikaners dramaties verander het nie, dat ŉ bondgenootskap tussen hulle en die bruin mense (afgesien van die vorm wat dit aanneem) ŉ natuurlike proses is nie? As dit bruin mense se situasie kan verbeter, waarom nie? Ek ken albei die hooffigure in die affêre – Kriel en Wyngaard – goed. Met Kriel en veral Solidariteit se leier, Flip Buys, het ek ŉ verhouding van vertroue opgebou. Ek weet dat hulle opreg is in hul strewe om ŉ regverdige plek vir die Afrikaners in die land te kry, sonder om na apartheid en rassediskriminasie terug te beweeg. Dis trouens ŉ strewe wat ek met hulle deel. Met Wyngaard was ek jare lank kollegas by Die Burger. Hy was destyds nog baie jonk, maar ondanks sy onervarenheid het hy toe al blyke gegee van verrassende diep denke wat my dikwels nogal aangenaam verbaas het. Kriel en Wyngaard behoort mekaar minstens op saaklike vlak te kan vind. Terug by die vrae wat ek aan die begin gestel het: Moes daar dan nou ŉ aparte bruin organisasie gestig word? Kon Wyngaard-hulle nie maar by AfriForum aangesluit het nie? Dis ŉ vraag wat ek nie kan beantwoord nie. Wat ek wel kan sê, is dat die konstruksie ŉ yslike gaping vir kritici gelaat het om Kaapse Forum af te skilder as die stertswaaiende hondjie wat op en af spring en so af en toe met ŉ been deur AfriForum beloon word. Uiteindelik sal die vraag net deur die meerderheid bruin mense beantwoord kan word. Is daar ŉ behoefte aan ŉ aparte bruin organisasie of nie? Intussen sal sowel Kriel as Wyngaard by wyse van spreke op eiers moet loop. Dis ŉ buitengewoon gevoelige saak dié wat met die grootste takt hanteer moet word. Maar ek is seker hulle weet dit ook.