Soos ’n wafferse plakkaatpop lê sy uitgestrek op die kap van ’n Toyota. Die glimlag wit, sjampanje in haar glas, Afrika aan haar voete.
Met 100 jaar se gesamentlike lewenservaring – én ’n paar nuwe vonkproppe – het dié twee laas jaar vertrek op die avontuur van ’n leeftyd.
Julia se ekspedisie is oudpres. Zuma se skuld. Toe sy hoor Zuma koop jaarliks nuwe karre vir sy vroue, het sy haar opgeruk en dadelik vir John May­tham op CapeTalk gebel en oor radio aangekondig sy en Tracy kan dalk myle hê, en ’n plat beursie, maar hulle het nog genoeg lewe vir Afrika.
Toe die vier kinders en nege kleinkinders hoor Mum se nuutste neuk is om haar gemaklike afgetrede lewe in ’n see-uitsighuis op Jakkalsfontein, ’n landgoed naby Yzerfontein, te verruil vir Afrika se slaggate, het hulle ge-ja-ma in die hoop dat, as sy nie teenstand kry nie, sy later self sou afkoel.
“Ek het gedink ’n mens kan skokbrekers in jou handsak gooi. Dis ’n leerkurwe wat nie ophou nie, jy leer van doeane en carnet-kaarte én jy leer hoe om voluit te leef.”
In die Simienberge in Ethiopië het Julia ’n dag deurgebring tussen die ape en Gelada-bobbejane. Sy het as kind ’n bobbejaan gehad, en dit was ’n spesiale dag vir haar.
Tracy se binnekant is oorgetrek in ’n ontwerpersvriendin se vrolike blom-materiaal, met bloedrooi vloermatte.
Van alles wat sy ingepak het – koekies vir kinders langs die pad, kampbed, muskietnet, flits, verekussing en duvet – is sy steeds die dankbaarste oor haar warmwatersak.
Voor hulle lê Switserland, Italië en dan moet Julia blitsig vir ’n paar dae huis toe vlieg om haar mediese fonds te hernu. “Nét oor ek moet, want die oomblik as jy 80 word, reken die fonds-mense jy behoort dood te wees.”
Die kattebak is vol speelgoed vir ’n weeshuis in Lalibela, Ethiopië. Sy wil ook sonbrille gaan aflaai vir die soutmynwerkers in die Danakil-woestyn in Noord-Ethiopië, “want hulle raak blind van die weerkaatsing van die son op die sout”.
“Ek sal dit altyd onthou: Ek en Tracy in die middel van daardie wye woestyn. Die kleure, die sand . . . dit het my asem weggeslaan.”
“22:00 die aand word ek wakker geskud. Ek dog o koekemakranka . . . wat nóú? Toe is dit net ’n liewe man wat vir my koffie bring.
Dis Afrika se groot les: Wat werklik tel, is hoe jy met mense omgaan. Lyk jy bang of kwaad of opstêrs, werk dinge nie vir jou uit nie.
Die twee Suid-Afrikaanse bom-ontlonters iewers in die Soedan-woestyn wat vir haar ’n bord kos én $200 gegee het vir Tracy se verskeping.
Zambi sê die saamry met haar ma was vir elke familielid soos kosbare kuiers op ’n tweesitplek-rusbank.
“Deur jou karruit sien jy Kenia, groen en geil. Ethiopië is soos om die Bybel binne te stap, Soedan is beeldskone woestyn, Egipte kliphard en taai. Ek het my hart verloor in Malawi. Verskriklike armoede, maar niemand sit en niksdoen nie. ’n Seun het ’n stok met gebraaide rotte aan my probeer verkoop.” (Afrika het van Julia ’n vegetariër gemaak.)
By ’n beheerpunt het die polisie hom uit Tracy geboender. Ná ’n oor-en-weer-geskreëry is Julia bekaf alleen verder. “Ek besef nou dit was verkeerd om hom op te laai, hy kon ’n terroris gewees het. Hy was eintlik net sjarmant.
Toe sy in trane uitbars op die grens tussen Kenia en Ethiopië omdat sy tien uur moes terugry Nairobi toe vir ’n visum, het die grensbeampte daarop aangedring om eers vir haar ’n “helluva” ontbyt te maak.
“Wónderlik. Ek kan dalk nou platsak wees, maar ek is skatryk aan vriende. Een chap WhatsApp uit Egipte. Ek vra: Is jy die ou wat vir my ’n Koptiese kruis 02:00 die oggend op die lughawe in Kaïro gegee het? ‘Nee,’ kom die
“Natuurlik is daar dinge wat my die horries gee, maar rêrig, ek is trots Suid-Afrikaans. Ek sê vir my kleinkinders: Vergeet Australië, vergeet Kanada, ek was nou deur Europa en daar is geen plek soos Afrika nie.”
Sy was nog nie ’n oomblik bang vir siek word nie. Drink net pille “soos Smarties” vir al haar krankemente.
Mét ’n voorbehoud, hoor jy vinnig: Sy’s nog ver van gereed vir emmer skop. “Nou eers besef ek hoeveel ek nog wil doen, en hoe skrikwekkend min tyd oor is. Daar is ’n hele wye wêreld wat wag.”
“Vir die eerste keer in haar lewe moes sy werk. Drie van ons was nog op skool, sy moes haar sente omdraai. Maar sy het vir ons ’n nuwe, warm huis geskep.”
Dis vreemd, sê Julia, hoe mens later besit word deur jou besittings. “Jy het niks nodig nie. Nie ’n díng nie. Al wat ek wil hê, is om vriende te maak. Dis al, werklik.”