NWU ‘skep illusie’ oor AfrikaansDie hoofgebou by die Potchefstroom-kampus van die Noordwes-Universiteit. (Foto: Maryke Laas/NWU) Belanghebbendes is toenemend bekommerd oor die skynbaar kwynende gebruik van Afrikaans op die Noordwes-Universiteit (NWU) se Potchefstroom-kampus (Puk). Dit sluit in die beweerde geleidelike afskaffing van tolkdienste by die universiteit en toenemende druk om Engels selfs tydens studente-aktiwiteite te gebruik. Hierdie ontevredenheid is Woensdag op die spits gedryf toe AfriForum Jeug ’n formele aansoek ingevolge die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting (Paia) aan die Puk gerig het om te bepaal wat die toekoms van Afrikaans op die Puk is. Die jeugorganisasie vra vir spesifieke inligting rakende die taal-, toelatingsbeleid en die gebruik van Afrikaans op die Potchefstroom-kampus. Betroubare bronne by die universiteit is dit egter eens dat Afrikaans al meer aan die agterspeen suig. “Streng rasteikens en die doelbewuste transformasie van die personeel- en studentekorps by die NWU veroorsaak dat studente én dosente dikwels op grond van [vel]kleur eerder as akademiese kwalifikasies geplaas of aangestel word. Hierdie rasteikens maak dit ook strategies onmoontlik vir Afrikaans aan die universiteit om te kan voortbestaan,” het ŉ senior personeellid aan die NWU op voorwaarde van anonimiteit aan Maroela Media gesê. Dr. Bismark Tyobeka, die NWU se nuwe vise-kanselier, het tydens sy intreerede in September gesê die NWU bly ŉ voorkeur- en nisbestemming vir Afrikaanse studente wat gehalteonderrig in hul moedertaal verkies en dat die NWU moontlik die laaste sodanige tuiste is. Volgens hom moet Afrikaans gebruik word as maatstaf om ander tale op te lig en dat dit moontlik is, solank ŉ taal, ook Afrikaans, nie gebruik word as ŉ hindernis vir toegang en insluiting nie. Maroela Media se bron sê egter dit is ŉ “oneerlike illusie” dat Afrikaanse studente nog welkom is by die universiteit. “Alles wat op grondvlak gebeur, bewys die teendeel.” Nog ŉ bron by die universiteit sê: “[Die universiteit] gee nie groot treë om dinge te verander nie, want dan loop hulle hul vas. Hulle gee klein treetjies. Dit lyk of alles orraait is, en as jy jou oë uitvee, is jy in die moeilikheid. “Hulle skuif die doelpale binne die raamwerk van die beleid.” Tolkdienste tot niet ŉ Groot oorsaak van kommer wat die taal betref, is die beweerde afskaling van tolkdienste met een bron wat so ver gaan as om te sê dit is “vir alle praktiese doeleindes tot niet”. Die NWU ontken dit en sê sy syfers bewys anders. Volgens die instelling se rekords word 65% van klasse wat in Afrikaans aangebied word, getolk (wat beteken 65% van klasse word in Afrikaans aangebied). Louis Jacobs, woordvoerder van die NWU, sê 85% tot 90% van die klasse word deur tolkdienste behartig. “In die meeste klasse wat in Afrikaans aangebied word, is die studiemateriaal in Afrikaans en Engels beskikbaar en in sommige ander modules, as ŉ uitrolplan van die nuut aanvaarde taalbeleid van die NWU, word studiegidse vertaal en is in Setswana en Sesotho beskikbaar,” sê Jacobs. Tolkdienste het volgens een van die bronne nie meer die kapasiteit om studentebedrywighede te hanteer nie. In die huidige politieke klimaat en veral ná die voorval by die Karlien-dameskoshuis in September, was daar na verneem word ieder geval ŉ aanbeveling dat daar nie vir hierdie aktiwiteite van tolkdienste gebruik gemaak word nie en liefs by Engels gehou moet word. “Tydens ŉ onlangse voorval by een van die dameskoshuise het ons opnuut benadruk dat taal nie gebruik moet word om sekere studente uit te sluit nie. Die NWU was nog altyd bekend vir sy opgewekte studentelewe en ons is trots daarop om ŉ inklusiewe ruimte vir al ons studente te skep,” sê Jacobs. Hy sê studentebedrywighede is tot en met die inperking in 2020 deur tolkdienste hanteer en in daardie stadium het tolke in elke koshuis gewoon. Daar word egter steeds nou met die studentelewe-afdeling saamgewerk en ŉ taal-app word boonop volgende jaar bekend gestel. Maroela Media se bronne sê nietemin word Engels oorwegend in die meeste koshuisvergaderings, huiskomiteevergaderings (HK) en gangvergaderings gebruik en dring sommige koshuisouers selfs aan dat Engels in informele gesprekke gebruik word. AfriForum eis antwoorde AfriForum wil deur middel van die Paia-aansoek voornemende studente en donateurs van akkurate inligting oor die gebruik van Afrikaans op die kampus voorsien sodat hulle ’n objektiewe besluit kan neem oor waar hulle wil studeer of geld wil skenk. “Afrikaanse studente se geld is goed genoeg, maar hulle taal word onder die dekmantel van transformasie uitgewerk. Indien ons nie kan swot en ons studentelewe in Afrikaans kan uitleef nie, wil ons dit weet sodat ons objektief kan besluit en nie onder ’n wanpersepsie na die Puk gelok word nie,” sê René van der Vyver, woordvoerder van AfriForum Jeug. AfriForum Jeug is veral bekommerd oor die sterk transformasie-agenda wat op die kampus gedryf word. “Ons het gesien hoe universiteite regoor die land onder die dekmantel van transformasie verengels,” sê Van der Vyver. AfriForum Jeug eis in die Paia-aansoek antwoorde oor onder meer wat die toelatingsbeleid van kampuskoshuise met betrekking tot ras en taal is, watter persentasie van dosente wat sedert 2020 aangestel is Afrikaans magtig is, en watter persentasie van klasse in Afrikaans aangebied word. Die organisasie het ook ŉ petisie teen die afskaffing van Afrikaans aan die Puk van stapel gestuur.