Krag: Hernubare energiebedryf staan reg om te helpArgieffoto: Hybridsunshine.com Suid-Afrika sal teen 2050 vier werkende kragvoorsieners soos Eskom nodig hê om die land se ekonomie van elektrisiteit te voorsien. “Ons is egter besig om vas te val in ŉ stapel regulasies terwyl die land elektrisiteit uit alle hernubare bronne moet begin opwek en by die elektrisiteitsnetwerk bywerk,” het Clyde Mallinson, lid van die Suid-Afrikaanse energiebergingsvereniging, gesê. “Suid-Afrika kan selfs kernkrag gebruik mits dit kostegewys met wind, sonkrag en energiebergingsgeriewe kan meeding,” het hy bygevoeg. Mallinson was deel van ŉ paneel kenners uit die hernubare energie-bedryf wat die Nasionale Persklub Dinsdag in Pretoria toegespreek het. Verteenwoordigers van die vereniging van windenergie, Suid-Afrikaanse sonkragbedryf en die WNNR het aangevoer die soort elektrisiteit wat dié bedryf aan die elektrisiteitsnetwerk kan verskaf, is in die meeste gevalle nie net goedkoper nie, maar kan ook talle werksgeleenthede verskaf. Volgens Wido Schnabel, voorsitter van die Suid-Afrikaanse sonkragbedryf se vereniging, kan ŉ kragsentrale van wind of sonenergie met twee gigawatt kapasiteit, sowat 36 000 werksgeleenthede skep, terwyl ŉ soortegelyke steenkoolsentrale net 28 werksgeleenthede het. “Daar is beslis werksgeleenthede in hernubare energie afgesien van die feit dat dié soort energie ook boonop veel skoner is om te gebruik,” het Schnabel bygevoeg. Die verenigings meen ook die infrastruktuurontwikkeling wat die bedryf benodig kan die plaaslike ekonomie ŉ welkome hupstoot gee as die komponente wat vir opwekking benodig word in Suid-Afrika vervaardig word. “Die wêreld is besig om te beweeg na skoner bronne van energie en Suid-Afrika is in die besonderse posisie dat die land oor groot hoeveelheid son en wind beskik. Boonop is die prys om hierdie soort energie wat deur hernubare bronne opgewerk word besig om jaarliks te daal. “Koste van energie, wat deur hernubare bronne opgewerk word, kan selfs verder gesny word as komponente plaaslike vervaardig word. Die regering kan hier ŉ groot inset lewer met die soort beleid wat hulle volg,” het Stanley Semelane, waarnemende hoof van die WNNR se navorsingsgroep, gesê. Hy meen dat die koste van die komponente van ŉ windturbine met tot 65% gesny kan word, maar daarvoor moet vervaardigers weet die regering staan gereed om in opwekking in hierdie bedryf te belê. Die verkrygingsprosesse sal ook bespoedig moet word. Clyde Mallinson van die SA energiebergingsvereniging en Wido Schnabel, voorsitter van die SA sonkragbedryf aan die woord. (Foto: ‘n Skermgreep uit die regstreekse uitsending van die Nasionale Persklub.) Die hernubare energiebedryf was verheug toe Gwede Mantashe, minister van minerale bronne, die hersiene geïntegreerde hulpbronne plan (IRP) in Oktober 2019 bekendgemaak het. Business Live het toe nog berig dat Mantashe meen verskillende energietegnologieë hoef nie in ŉ konflik gewikkel te wees nie omdat die energiebloudruk vir Suid-Afrika ruimte vir almal bied. Slegs twee maande ná die bekendstelling van die nuwe plan het Suid-Afrika fase 6-beurtkrag ervaar, die ergste vlak nog, en dit in die hartjie van die somer wanneer die aanvraag na elektrisiteit gewoonlik laer is as in wintermaande. Volgens die WNNR het beurtkrag in 2019 soveel as R118 miljard gekos en so onlangs as Dinsdag moes dieselkragopwekkers in die Kaap gebruik word om te verhoed dat beurtkrag weer ingestel word. Sowat 27 onafhanklike hernubare energieverskaffers staan egter slaggereed om saam sowat 2 300 MW elektrisiteit aan Eskom se sukkelende netwerk te verskaf. Mallinson meen egter Suid-Afrika is tans nog vasgevang in ŉ scenario waarin steenkoolverskaffers beskerm word. “Ek weet egter nie hoekom 500 tot 2 000 mense beskerm word ten koste van 55 miljoen mense nie. Daar hoef ook nie ŉ regulatoriese bottelnek te wees nie want ons gaan op die lange duur vier keer meer elektrisiteitsverskaffing benodig.” Stanley Semelane van die WNNR en Ntombifuthi Ntuli van die SA windenergie vereniging het ook die voordele van ‘n groter verskeidenheid van energieverskaffers beskryf. (Foto: ‘n Skermgreep uit die regstreekse uitsending van die Nasionale Persklub.) Schnabel het bygevoeg die verenigings staan ŉ mengsel van energieverskaffers voor. “Suid-Afrika is eintlik in ŉ uitstekende situasie: Ons kragsentrales staan aan die einde van hulle rakleeftyd en dit beteken ons hoef nie iets af te skakel wat nog ŉ paar jaar kon aangaan nie. Boonop het ons ook die kans om koolstofgasse te verminder en hernubare energiebronne kan hierdie behoeftes komplementeer. “Om ŉ nuwe hernubare kragsentrale te finansier, te bou en te bedryf kan minder kos as die brandstof en onderhoud van ŉ steenkoolsentrale. Hoekom dink ons dit is nog nodig om te argumenteer oor of ons hierdie soort sentrales aan die lewe moet hou?” Schnabel het bygevoeg dat daar sedert die bekendmaking van die IRP-plan nog niks verder gebeur het nie. “En elke dag verloor ons net verder.” Mallinson het op sy beurt gesê het glo die geïntegreerde hulpbronplan is reeds verouderd. “Dié plan kyk na uitsette wat 440 terrawatt sal benodig terwyl ek reken Suid-Afrika gaan ŉ duisend terrawatt teen 2050 benodig, veral as ons, ons hele ekonomie van elektrisiteit wil voorsien. “Tog word daar aangegaan asof die bloudruk ŉ dokument is waarby dogmaties gehou moet word, terwyl dit slegs ŉ beplanningsdokument is. Die energiebedryf ontwikkel ook so vinnig, ek glo die dokument moet eintlik elke drie maande bygewerk word, in stede van elke twee jaar, hoewel dat nege jaar laas hersien is.” Mallinson het gesê dat ŉ splinternuwe vloot van wind-, sonkrag en energiebergingsgeriewe vandag R300 miljard minder as ŉ steenkoolgeriewe sou kos. “So onlangs as vyf jaar gelde was die teenoorgestelde nog waar, splinternuwe steenkoolopwekkingsgeriewe sou Suid-Afrika R100 miljard minder as hernubare energie gekos het. Dit is hoe die bedryf verander het terwyl die regering nog op ŉ tien jaar-oue plan gewerk het.”