Petrol, rentekoers kan Kerskous knou(Foto: Maroela Media) Maak maar eers jou somme mooi voor jy die duur sjampanje vir Nuwejaar uithaal of die Kerskous heeltemal te vol peperduur items stop. Ekonome waarsku dat kos- en brandstofpryse gaan beteken dat die meeste Suid-Afrikaners dié Desembervakansie steeds elke sent sal moet omdraai – en boonop word nóg ŉ styging in die rentekoers aan die einde van November verwag. Volgens Statistieke Suid-Afrika (Stats SA) se jongste syfers is daar ŉ mate van verligting in kospryse, maar die effense daling in die verbruikersprysindeks is nie ŉ weerspieëling van die werklike lewenskoste waaraan gewone werkende Suid-Afrikaners onderwerp word nie – veral nie wat betref die pryse van brandstof, kos en nie-alkoholiese drankies nie. Die prys van kos en nie-alkoholiese drankies het op ŉ jaargrondslag met 11,9% gestyg en het twee persentasiepunte bygedra tot die algehele VPI wat nou op 7,5% staan. Brandstofpryse sal na verwagting in November weer styg, nadat jaarlikse brandstofinflasie vroeër van 56,2% in Julie tot 34,1% in September gedaal het. Nedbank-ekonome Johannes Khosa en Nicky Weimar sê inflasie gaan na verwagting tot omtrent 6,9% aan die einde van die jaar daal. Daar is egter steeds vrese dat die wêreldwye ekonomie ŉ resessie kan ondervind en boonop beteken ŉ droogte in sommige dele van Suid-Afrika dat die prys van sekere voedselitems hoër kan bly. Nedbank sê hoër lone en stygings in kragtariewe hou ook ŉ gevaar vir die inflasie-vooruitsig in. Styging in rentekoers kom weer Nóg slegte nuus is ŉ verdere verwagte styging in die rentekoers – en dit gaan waarskynlik weer ŉ taaie wees. “Ons het aanvanklik ŉ voorlopige rentekoersverhoging van 50 basispunte vir November aangeteken, wat die primakoers op 10,5% te staan sou bring.” Khosa en Weimar sê hulle het sedertdien egter dié vooruitskatting aangepas tot ŉ verhoging van 75 basispunte, gegewe stygende kerninflasie (dit staan nou op 4,7% en is die hoogste sedert Julie 2017), die risiko’s vir die inflasievooruitsig en ŉ groter kans dat die VSA se Federale Reserweraad (Fed) rentekoerse meer aggressief kan verhoog. Dr. Sandra Adendorff, ŉ dosent in ekonomie by Akademia, stem saam dat Suid-Afrika se Reserwebank waarskynlik by ŉ Fed-besluit gaan inval en dat dit ŉ rentekoersverhoging van tussen 75 en 100 basispunte kan beteken. Sy sê kerninflasie is egter net so ŉ groot bekommernis. Eksterne faktore, soos die voortslepende oorlog tussen Rusland en Oekraïne, asook logistieke probleme waaroor die Reserwebank geen beheer het nie speel ŉ groot rol hierin. Hoër loonverhogings, soos byvoorbeeld dié aan Transnet-werkers, veroorsaak ook druk, maar die wisselkoers bly een van die grootste enkele risiko’s waarmee rekening gehou moet word. “Verbruikers is onder geweldige druk en dit is veral arm mense wat geraak word,” sê Adendorff. ŉ Styging in die rentekoers beteken duurder terugbetalings aan byvoorbeeld jou huisverband en indien die Reserwebank weer op ŉ verhoging besluit, sal dit die sewende agtereenvolgende een wees. Die Reserwebank het ŉ moeilike taak om inflasie in toom te hou en indien dit hand uitruk, is dit die armstes wat nog verder swaarkry. Die Reserwebank moet dit dus behoorlik bestuur, sê Adendorff. Sy bestempel die R270 miljard-ooreenkoms tussen Suid-Afrika en Saoedi-Arabië wat pas aangekondig is, wel as ŉ ligpunt vir die plaaslike ekonomie. Pres. Cyril Ramaphosa was die afgelope naweek in Riaad waar verskeie memorandums van samewerking onderteken is. Kerskous met silwer randjie Die vakbond Uasa het die effense daling in die inflasiekoers verwelkom, maar waarsku dat verbruikers steeds mooi na hul geld sal moet kyk. “Werkers wat beoog om hierdie Desember die pad te vat, moet dit oorweeg om ekstra geld weg te sit sodat hulle steeds ŉ welverdiende blaaskans kan bekostig,” sê Abigail Moyo, woordvoerder van Uasa. Adendorff sê mense moet ook in gedagte hou dat die ekonomie siklies is en hoewel dit vanjaar dalk nie so ŉ opwindende Kerskous gaan oplewer nie, beteken beleggings soos dié deur Saoedi-Arabië dat daar wel ŉ silwer randjie aan ŉ donker Kerskous kan wees.