Kragsentrales steier terwyl Eskom skarrel om ligte aan te hou(Argieffoto: Unsplash) Die reën en oorstromings oor groot dele van die land het ook ŉ uitwerking op Eskom se reeds sukkelende vloot kragsentrales en André de Ruyter waarsku dat Suid-Afrikaners hulle moet staal vir fase 6-beurtkrag tot minstens Donderdagoggend. Dit is die vierde keer die afgelope twee maande dat Eskom gedwing word om fase 6-beurtkrag in te stel, maar volgens die Eskom-hoof is die algehele ineenstorting van die netwerk egter nie op hande nie. Eskom steun tans swaar op sy oopsiklus-gasturbines om die netwerk aan die gang te hou en De Ruyter sê daar was geen ander opsie as om na fase 6 oor te skakel nie. Daar was die afgelope paar dae uiters hoë ladingsverliese – onder meer weens ŉ probleem met die verskaffing van steenkool aan die Lethabo-kragsentrale – wat die inwerkingstelling van fase 6 genoodsaak het. Die vraag na krag sal Maandagaand na verwagting op sowat 27 282 MW staan, terwyl Eskom ŉ tekort van 5 834 MW het om daarin te voldoen. “ŉ Duisend megawatt kom min of meer neer op een fase van beurtkrag; julle kan dus sien hoekom ons fase 6 moes instel,” sê De Ruyter. Eskom hoop om Dinsdag, Woensdag en Donderdag onderskeidelik 2 000 MW per dag by die netwerkkapasiteit te voeg, namate eenhede weer aanlyn gebring word. Daar sal dan na verwagting teen Donderdag na fase 4 oorgeskakel word en teen die naweek na fase 3. Fase 8 in vooruitsig? Die oopsiklus-gasturbines waarop Eskom staatmaak, het die afgelope naweek egter ook probleme ondervind met diesel wat nie aan vereistes voldoen het nie en eers aangepas moes word. Dié probleem is intussen opgelos. “Ons het ook ons finansiering van diesel uitgestryk en sal dit met die hulp van die nasionale tesourie doen, waarvoor ons baie dankbaar is,” sê De Ruyter. “Die tesourie het sy steun gegee vir versekering aan banke by wie ons geld leen om diesel te koop, naamlik dat die tesourie dit sal waarborg en daarom kan ons voortgaan om aankope te doen.” De Ruyter het ook ŉ hou na Gwede Mantashe, minister van minerale hulpbronne en energie, ingekry omdat hy vroeër geweier het om ŉ groothandellisensie vir diesel aan Eskom toe te staan. Die Eskom-hoof sê die dieselrekening sou veel kleiner gewees het danksy dié lisensie. De Ruyter het ook weer benadruk dat die kans op ŉ algehele netwerkineenstorting – en selfs die inwerkingstelling van fase 8-beurtkrag, laag bly. Sou die netwerk wél ineenstort, sal dit tussen 10 en 14 dae duur om op te los. “Beurtkrag is die meganisme wat ons gebruik om die stelsel teen ŉ ganse ineenstorting te beskerm,” sê De Ruyter. “In hierdie stadium verwag ons nie dat die risiko verder as fase 8 sal gaan nie. Ons doen alles in ons vermoë om te verseker dat ons nie daardie punt bereik nie.” Isabel Fick, hoofbestuurder by die stelseloperateur, sê die beurtkragskedule en regulasies daaroor word tans in oorleg met die Nasionale Energiereguleerder (Nersa) hersien en dat daar in dié dokumente na verskillende fases (moontlik ook hoër as fase 8) gekyk sal word. “Ons kyk na gebeurlikheidsplanne vir verskillende fases van beurtkrag en daar is planne daarvoor, sou ons fase 8 bereik. Indien dit gebeur, sal ons die nodige vlakke aan die beheersentrums deurgee … maar ons verwag dit nie in hierdie stadium nie,” sê Fick. Kragsentrales steier By Kusile is drie eenhede (2 116 MW) tans buite werking nadat groot skade tydens die ineenstorting van ŉ skoorsteen verlede jaar aangerig is. Koeberg se eenheid 1 is buite werking weens die vervanging van ŉ stoomopwekker en hoewel dié projek op koers is om teen die einde van Augustus afgehandel te word, beteken dit nog 928 MW is nie beskikbaar nie. Koeberg se eenheid 2 het die afgelope naweek boonop weens beplande instandhoudingswerk uitgeskop, maar is binne ure weer aanlyn gebring. Die eenheid word later vanjaar (nadat eenheid 1 aanlyn gebring word) ook vir beplande instandhoudingswerk afgeskakel. Kusile se eenheid 5 (400 MW) het ŉ brand ondervind en sal teen die einde van Julie hopelik aan die netwerk gekoppel word. Medupi se eenheid 4 het vroeër ŉ katastrofiese ontploffing ondervind en sal na verwagting eers in September volgende jaar aanlyn gebring kan word. By Matimba was daar ŉ ladingsverlies van 600 MW weens die warm temperature in die omgewing en die uitwerking wat dit onder meer op die kragsentrale se verkoelingsvermoë het, sê De Ruyter. Eskom hoop egter om sommige van die eenhede deur die loop van die week weer aanlyn te bring. Dit sluit in drie eenhede by Lethabo en ŉ eenheid by Camden. “Die res van die aanlegte is oud en onbetroubaar en gevolglik het ons voorvalle soos dié by Lethabo wat veroorsaak dat die tekort aan opwekkingsvermoë drastiese afmetings aanneem,” sê De Ruyter. Thomas Conradie, waarnemende hoof van opwekking by Eskom, sê die swaar reën het beteken dat eenhede by die Lethabo-kragsentrale afgeskakel moes word omdat die steenkool sopnat is. Eskom het ŉ voldoende voorraad steenkool by die kragsentrale (asook ŉ rugsteun-voorraad), maar sommige daarvan was heeltemal onbruikbaar omdat dit weens die kwaai reën in ŉ pappery verander het.