Rookverbod is ‘ongrondwetlik’(Foto: pixabay) Terwyl Suid-Afrikaners vanaf Maandag minstens weer hul dors op vlak 3 van die afsonderingsregulasies kan les, duur die stryd om wettig sigarette te koop voort. British American Tobacco (Batsa), Japan Tobacco International SA (JTI) en agt ander groepe met ŉ belang in die bedryf het Maandag hofstukke op die regering beteken dat hy die Kaapstadse hooggeregshof vra om die voortgesette verbod op die verkoop van tabakprodukte tersyde te stel. Die staat het tot Vrydag om aan te dui of hy die saak gaan teenstaan. Batsa vra die hof om art. 45 van die regulasies rakende vlak 3 van die afsondering, wat verlede week in die Staatskoerant afgekondig is, ongeldig en ongrondwetlik te verklaar. Die applikante vra die hof om hul aansoek op 22 Junie of so gou moontlik daarna aan te hoor. Diegene betrokke by die aansoek sluit in die Black Tobacco Farmers Association, Limpopo Tobacco Processors Ltd, die Suid-Afrikaanse Tabaktransformasiealliansie (Satta) en die Suid-Afrikaanse Alliansie vir Informele Handelaars. Hulle betwis die minister van samewerkende regering en tradisionele sake, Nkosazana Dlamini-Zuma, se bewering dat sigarette die verspreiding van Covid-19 kan bevorder omdat mense geneig is om rookgoed te deel. Dlamini-Zuma se kantoor is verantwoordelik vir die afkondiging van die regulasies, hoewel die regering volhou dat besluite daaroor gesamentlik geneem word. Batsa se uitvoerende hoof, André Joubert, sê as sigarette verbied word omdat mense dit deel, moes die regering ook koeldrank verbied het omdat mense dikwels uit dieselfde bottel drink. Dlamini-Zuma voer ook aan rook vererger die gevare wat met die nuwe koronavirus verband hou, maar Joubert sê daar is onvoldoende bewyse hiervoor. Studies in Frankryk dui boonop op die teendeel. Hy voer aan daar is onvoldoende bewyse om die voortgesette verbod te regverdig. Batsa voer aan Dlamini-Zuma het glad nie met die tabakbedryf vergader voor die onderneming wat pres. Cyril Ramaphosa op 23 April gegee het – dat sigaretverkope op vlak 4 toegelaat gaan word –wat sy daarna omgekeer het nie. Die maatskappy sê hy was verstom deur die besluit, maar het besluit om hom nie tot die hof te wend nie en eerder met die regering in gesprek te tree oor die opskort van die verbod op vlak 3. Ten spyte van die presidensie se versekering dat die regering met die verskillende bedrywe sou vergader oor hoe die afsonderingsregulasies hulle raak, is die tabakbedryf nooit betrek nie. Op 22 Mei het Batsa ook ŉ voorlegging aan pres. Cyril Ramaphosa gestuur, maar nooit ŉ antwoord daarop gekry nie. “Ek weet nie of die voorleggings ooit eers gelees is nie,” sê Joubert in sy hofstukke. Batsa sê die verbod het die bedryf, tabakprodusente, die regering en miljoene rokers negatief geraak. Net in die eerste nege weke van afsondering het die maatskappy meer as R2 miljard in inkomste verloor, terwyl die regering ŉ geraamde R2,4 miljard in belasting weens die verbod verloor het. Batsa voer aan die verbod het miljoene rokers van ŉ manier van ontspan beroof terwyl hulle onder ongelooflike spanning weens die wêreldwye Covid-19-pandemie verkeer en weke lank tot hul huise beperk is. Die grondwetlikheid van die verbod word betwis as “irrasionele inmenging” by die regte van tabakboere, vervaardigers, groothandelaars en kleinhandelaars. Batsa voer ook aan dit maak inbreuk op die reg tot waardigheid en privaatheid van rokers. Die Fair Trade Independent Tobacco Association (Fita SA) het ŉ afsonderlike geding teen die minister oor die voortgesette rookverbod aanhangig. Dié aansoek word na verwagting volgende week aangehoor.