Vodyanik, of Shiksha * Oor plante
Vodyanika (Empetrum) - 'n geslag van immergroen onderliggende kruipende struike van die Heather-familie met blare soortgelyk aan naalde en nie-beskrywende blomme; wydverspreid in die Noordelike Halfrond, word ook in Suid-Amerika aangetref. Dit word gebruik in kookkuns, tradisionele medisyne en as 'n sierplant.
Voorheen het drie genera - Vodianika, Korema (Corema) en Ceratiola (Ceratiola) - hulle in 'n aparte familie Vodyanikovye (Empetraceae) uitgestaan, maar volgens die resultate van genetiese studies wat deur APG gedoen is, is hierdie takson in rang verminder tot die stam Vodianikovye (Empetreae) in die subfamilie Eric (Ericoideae) van die Heather-familie.
Die Latynse naam van die geslag kom van die Griekse woorde en "na" en petros "klip" - en word geassosieer met die habitat van die plant.
Die Russiese volksname van die plant is bagnovka, tregter (volgens die kleur van die bessie), bessiebessie, drank, ssyha (as gevolg van die diuretiese effek van die bessies), mossberry (waarskynlik as gevolg van die klein hoeveelheid pulp en 'n groot hoeveelheid vars sap), swart gras, shiksha , ses.
Name in ander tale: Engels. Crowberry, stom. Krahenbeeren, eindstryd. Variksenmarja, fr. Camarine Letterlike vertaling uit Engels, Duits en Fins is 'n raafbessie.
Vodyanika word deur die Noordelike Halfrond versprei - van die gematigde sone tot die subarktiese sone (Rusland, kontinentale Wes-Europa van Finland tot Spanje, Groot-Brittanje, Ysland, Groenland, VSA, Kanada, Japan, Korea, Noord-China, Mongolië).
Codderberry word ook in die suidelike halfrond aangetref - in die Chileense Andes, op Tierra del Fuego, op die Falkland-eilande (Malvinas), sowel as op die eilande Tristan da Cunha. In Rusland word die plant wyd versprei in die noordelike streke, in Siberië, in die Verre Ooste, waaronder Sakhalin, Kamtsjatka en die Koerse Eilande; word ook in die nie-chernozem-sone aangetref. Waterlanders - Noordelike Halfrond. Die huidige bipolêre verspreiding is te danke aan die indringing van die plant na die suide gedurende die ystydperk.
Tipiese planthabitats is sphagnum-moerasse, mos en klipperige toendra, naaldbos (gewoonlik denne), waar dit 'n voortdurende bedekking vorm. Vodyanika kom ook voor op oop sand (scythes, duine), op graniet outcrops; groei in die berge in die subalpiene en alpiene sones.
Vodyanik is 'n kruipende bosse waarvan die hoogte selde meer as 20 cm is en die lengte van die lote 100 cm kan bereik.
Dit groei in kolle - gordyne, wat elkeen 'n enkele individu verteenwoordig. Die stam is donkerbruin van kleur, dig bedek met blare, bedek met bruinerige hare op 'n jong ouderdom; sterk takke, terwyl die takke ondergeskikte wortels vorm. Curtina neem geleidelik meer en meer ruimte in, terwyl die takke in sy middel geleidelik afsterf. Af en toe is daar uitgebreide ruigtes waterbessies - die sogenaamde tregterwervels, of shikshevniki.
Soos sommige ander verteenwoordigers van die heidefamilie, kan die aarbei nie sonder simbiose met sampioene klaarkom nie: dit ontvang sommige minerale stowwe daaruit, wat die fotosintese-produkte aan hulle kan teruggee.
Takkies, tot 1 m lank, is meestal versteek in 'n moskussing, bedek met stippelkliere van wit of amberkleur.
Die blare is afwisselend, klein, met baie kort blomblare, smal ellipties, 3-10 mm lank. Die blare van die blaar is gebuig en amper toe, daarom lyk die blare soos naalde, en die plant self is soos 'n dwerg Kersboom. Elke blaar word tot vyf jaar op 'n tak gehou.
Plante is eenslagtig of tweeslagtig. Die blomme is okselvormig, onopvallend; met 'n dubbele aktinomorfe blomdek met drie pienk, rooi of pers blomblare en drie kelkblare; enkel of in 'n groep van twee of drie stukke. Drie meeldrade in stingelblomme. Die stigma is stralend, die eierstok is beter; dit bevat 6 tot 12 neste. In die toestande van die Europese deel van Rusland, blom die aasbessie in April-Mei, in Siberië in Mei-Junie. Bestuiwing - met behulp van insekte: skoenlappers, vlieë en bye word besoek aan die aarbeibloem.
Die vrugte is swart (met 'n grys strooi) of rooi bessie met 'n deursnee van tot 5 mm met 'n harde vel en harde sade, wat uiterlik soortgelyk is aan 'n bloubessie. Ryp in Augustus. Die sap het 'n pers kleur. Die bessies bly tot die lente op die lote.
Vodyanik bevat triterpense saponiene, flavopoïede (quercetin, kempferol, rutien), tanniene (tot 4,5%), eteriese olies, harsen, kumariene, bensoësuur- en asynsuur, antosianiene, vitamien C, karoteen, verskillende spoorelemente, insluitend mangaan , suikers, eteriese olies.
Die sagte deel van die bessies is eetbaar, hulle laat goed dors, maar die lae inhoud van suikers en sure laat hulle taamlik vars smaak.
Vodyanika is opgeneem in die tradisionele dieet van sommige inheemse mense - byvoorbeeld Sami en Inuit. Sommige inheemse Amerikaanse stamme het bessies geoes vir die winter en hulle met vet of olie geëet; Daarbenewens het hulle afkooksels of infusies van blare en lote voorberei, wat gebruik is om diarree en ander maagsiektes te behandel, niersiektes met bessiesap behandel (bessies het 'n diuretiese effek), en oogsiektes is behandel met 'n afkooksel van die wortels.
In Russiese tradisionele medisyne word 'n afkooksel en vodka-tinktuur van blare en stamme van vodnika gebruik om epilepsie, verlamming, metaboliese afwykings, hoofpyn, oorwerk en as 'n antisingotiese middel te behandel. 'N Afkooksel van blare word beskou as 'n goeie hulpmiddel om hare te versterk.
In Tibetaanse medisyne word kroebbe gebruik vir hoofpyn, vir die behandeling van siektes in die lewer en niere.
Vir terapeutiese doeleindes word jong blaarlote (gras) gebruik wat tydens die blom van die plant gepluk word. Dit word van onsuiwerhede skoongemaak en in die skaduwee of in 'n goed geventileerde omgewing gedroog en in 'n dun laag uitgelê.
Bessies word ook met melk en met gefermenteerde melkprodukte geëet. Hulle maak konfyt, konfyt, marmelade, vulsel vir pasteie; maak wyn. Gebruik dit as speserye vir vis en vleis. In die Verklarende Woordeboek van die lewende groot Russiese taal deur V.I. Dahl word Cyril genoem - Siberiese kos gemaak van vodiniki met vis en spek (seëlvet). Vir die toekoms word die bosbessie in ys of in geweekte vorm geoes. Aangesien die bessies bensoësuur bevat, word hulle nie aan fermentasieprosesse onderwerp nie en kan hulle sonder aanvullende verwerking in 'n hermeties-verseëlde glashouer geberg word.
Aangesien bessies met waterkraai anthocyanin-pigment in 'n hoë konsentrasie bevat, is dit as 'n natuurlike kleurstof gebruik. In die besonder is kersieverf gemaak van kroebber vir wolverf.
Vodyanika word gebruik om alpiene heuwels en komposisies met klippe te versier, sowel as 'n effektiewe grondbedekking (aangesien kruipende lote 'n digte skaduwee vorm, word byna alle onkruide daardeur onderdruk), maar jy kan dit selde in kultuur vind.
Plante word op 'n afstand van 30 - 50 cm van mekaar geplant. Plantdiepte 40 cm. Die wortelhals word 2 cm in die grond begrawe. 'N Grondmengsel word berei uit turfgrond, turf, sand in gelyke volumes. Dreineer van fyngemaakte klip en sand met 'n laag van 10 cm.
Plante word een maal per seisoen gevoer, toegedien per 1 m2 50 g nitroammophoski. Bedek die jong aanplantings met turf, 'n laag van 5-6 cm. Dit is taamlik winterhard, en bykomende skuiling is nie nodig nie, want dit slaap onder die sneeu. Snoei is versigtig, onbeduidend, en bestaan ​​hoofsaaklik uit die verwydering van droë lote.
Die plant benodig slegs in die eerste lewensjare onkruid. Dan onderdruk dit bykans al die onkruid op sigself. Slegs 'n paar onkruide onderweg die dik skaduwee wat gevorm word deur kruipende tregters na die lig, maar dit is nie moeilik om te pluk nie. U sal selfs die verspreiding van shiksha moet beperk, wat die aangrensende gewasplante kan verplaas.
In droë weer het shiksha noodwendig natgemaak. Maar sy hoef nie te moeras nie. Struike volgens die lyn van heide groei op turfstamme nie omdat dit 'n oorvloed vog benodig nie - hulle kan eenvoudig nie in ander habitatte meeding nie.
Geplant deur sade en gelaagdheid.
Verskeie dekoratiewe variëteite word geteel:
'Bernstein' - met gelerige blare;
'Irland' - met digte groen blare en kruipende takke;
'Lucia' - met geel blare;
'Smaragd' - met digte donkergroen blink blare en kruipende takke.
'Zitronella' - met dik, suurlemoengeel blink blare en kruipende takke.
Daar is geen enkele benadering tot die klassifikasie van die genus nie.
Volgens een bron is die genus monotipies; die enigste spesie is swartwortel, of Aronia (Empetrum nigrum). Die uitsig het twee variëteite:
Empetrum nigrum var. asiaticum - Asiër
Empetrum nigrum var. japonicum - Japannees
Volgens ander bronne bevat die genus verskeie spesies:
Vodyanik biseksueel (Empetrum hermaphroditum). Mono -agtige plant met donkergroen blare en swart bessies.
Sinoniem: Empetrum nigrum subsp. hermaphroditum
Vodyanika rooi (Empetrum rubrum). Suid-Amerikaanse spesies met rooi bessies. Op die bosse kom daar soms swart bessies voor, met 'n verwantskap met die oorspronklike voorkoms, Vodyanika swart.
Sinonieme: Rooiwitwaterstrooi (Empetrum atropurpureum); Empetrum erythrocarpum; Empetrum eamesiisubsp. Atropurpureum.
Vodyanika is swart (Empetrum nigrum). Dioesieuse plant met geelgroen blare en swart bessies.
Vodyanik amper Holarkties (Empetrum subholarcticum). Monoagtige plant met swart bessies.
Volgens die databasis The Plant List bestaan ​​die geslag uit 4 spesies, terwyl 9 subspesies binne die Empetrum nigrum-spesie geïdentifiseer is: