Vandeesweek se tekste handel oor tydsberekening. Die volk se tyd is besig om uit te loop. Hulle moet hulle tot God bekeer en die naaste in haar nood raaksien. Die mense van die ou tyd (Heb) het aan God vasgehou en daarom was ook hul komende tye in die Here se hand. Die onsigbare dinge word 'n sekerheid as ek (om)sien na my sigbare naaste se duidelike nood. God se trou is tydloos, maar dit beteken nie dat Hy slaap nie. Hy roep sy slapende volk tot verantwoording.
Lukas 12: 32-40
(Matt 6:25–34; 6:19–21)
22Verder het Jesus vir sy dissipels gesê: "Daarom sê Ek vir julle: Moet julle nie bekommer oor julle lewe, oor wat julle moet eet nie, of oor julle liggaam, oor wat julle moet aantrek nie. 23Die lewe is tog belangriker as kos en die liggaam as klere. 24Kyk na die kraaie: hulle saai nie en oes nie; hulle het geen spens of skuur nie, maar God sorg vir hulle. Julle is tog baie meer werd as voëls. 25Trouens, wie van julle kan deur hom te bekommer sy lewe met een uur verleng? 26As julle nie eens so 'n klein dingetjie kan regkry nie, waarom bekommer julle julle oor die ander dinge?
27"Kyk hoe groei die lelies: hulle swoeg nie en hulle maak nie klere nie, maar Ek sê vir julle: Selfs Salomo in al sy prag was nie geklee soos een van hulle nie. 28As God die gras van die veld, wat vandag nog daar is en môre in die vuur gegooi word, só mooi maak, hoeveel te meer sal Hy julle versorg, julle kleingelowiges! 29Julle moet julle ook nie gedurig afvra wat julle gaan eet of drink nie, en julle moenie besorg wees nie. 30Dit is alles dinge waaroor die ongelowiges in die wêreld begaan is, maar julle het 'n Vader wat weet dat julle dit nodig het. 31Beywer julle vir sy koninkryk, dan sal Hy julle ook hierdie dinge gee.
35"Wees gereed, die heupe omgord en die lampe aan die brand! 36Julle moet wees soos mense wat vir hulle eienaar wag tot hy van die bruilof af terugkom, sodat hulle dadelik vir hom kan oopmaak as hy kom en aanklop. 37Gelukkig is die slawe vir wie die eienaar by sy koms wakker sal aantref. Dit verseker Ek julle: Hy sal hulle aan tafel laat sit, self 'n voorskoot aansit en hulle kom bedien. 38Gelukkig is die slawe wat hy wakker aantref, selfs al sou hy eers om middernag of met hanekraai kom. 39Maar dit moet julle weet: as die huiseienaar geweet het hoe laat die dief kom, sou hy hom nie in sy huis laat inbreek het nie. 40 Ook julle moet gereed wees, want die Seun van die mens kom op 'n tyd wanneer julle Hom nie verwag nie."
45"Maar as die slaaf by homself sê: 'My eienaar draai lank om te kom,' en hy die slawe, mans en vroue, begin slaan, terwyl hy self eet en drink en dronk word, 46sal die eienaar van die slaaf kom op 'n dag dat hy dit nie verwag nie, en op 'n uur wat hy nie vooraf weet nie. Dan sal sy eienaar hom laat doodmaak, en hom die lot van ontroues laat deel.
47"Die slaaf wat geweet het wat sy eienaar wil hê maar wat nie gereed gemaak of volgens die wil van sy eienaar gehandel het nie, sal 'n swaar straf kry. 48Maar hy wat nie geweet het nie en dinge gedoen het wat straf verdien, sal 'n ligte straf kry. Van elkeen aan wie baie gegee is, sal baie geëis word; en van hom aan wie baie toevertrou is, sal meer gevra word."
Aanvangslied: Lied 526 "Waar daar liefde is 1″ (+ latyn)
Aanvangswoord: Psalm 50
Seëngroet: Galasiërs 1:3-5
Sang 107 "Die mense wat behou is 1, 2, 10″
Verootmoediging: Die risiko van vormgodsdiens
Skriflesing: Jesaja 1
Lied 525 "Here hoe blymoedig vs 1,2,3″
Wegsending: Lied 489 "Waak, Christen staan in die geloof vs 1,2,3″
Sang: Lied 107 "Die mense wat behou is 1, 2, 10"
Op 14 Julie 2019 klop Novak Djokovic sy ou vyand Roger Federer in die Wimbledon-finaal met 3 stelle teenoor 2.
Die telling was 7-6, 1-6, 7-6, 4-6, 13-12. Maar die wedstryd vertel ook 'n ander storie.
Federer was die beter speler in 3 kategorieë…
Totale punte: Federer 218 vs 203
Breekpunte: Federer 7 vs 3
Wenners: Federer 94 vs 54
Hoe op aarde het Federer níe die wedstyd gewen nie.
Eenvoudig omdat Djokovic die punte gewen het wat saak maak!
So kan jy ook tov 'n mens se geestelike lewe die dinge wat vir God saak maak versaak en jou vreeslik besig hou met godsdiens… Vergelyk Jesaja se kritiek op die verbondsvolk…
Lukas 12:32-40. Speel met die kinders "Wolf, wolf, hoe laat is dit". Lees dan vers 39 en 40: "As die huiseienaar geweet het hoe laat die dief kom . . . die Seun van die mens kom op 'n tyd wanneer julle Hom nie verwag nie."
'n "African Impala" tot 3 meter hoog kan spring. Tog kan hulle in wildtuine agter heinings van minder as 1 meter aangehou word – want rooibokke spring nie waar hulle nie kan sien nie. (Vir die pret kan jy die video wys van die rooibok wat onlangs in iemand se kar ingespring het!)
[Nota: Die preek bevat baie materiaal. Soos altyd is die veronderstelling dat die prediker 'n seleksie uit die voorgestelde stof maak.]
Die eerste ontvangers van die Hebreërbrief is 'n groep hoofsaaklike Joodse Christene wat ernstige aanslae op hulle geloof in Jesus vanuit hulle omgewing ervaar het. As gevolg van die aanslae sou hulle begin vrae vra het oor die sin van die Christelike geloof en geneig het om terug te beweeg na die Joodse geloof. Gevolglik is die boek 'n oproep om nie die Christelike geloof op te gee en terug te keer na die Joodse geloof nie.
Dit is wat hierdie brief, preek of boek so belangrik vir hedendaagse Christene maak. Die Hebreërboek bied 'n wonderlike manier van nadink oor geloof en hoe om selfs die Ou en Nuwe Testamente saam te lees en te verstaan.
Daar is Skrifkenners wat sê dat die Hebreërboek die helderste prentjie oor die volle omvang van Jesus se wese en werk bied. Dit is die moeite werd om regop te sit en aandagtig te luister wanneer hierdie Bybelboek aan die woord kom.
Mense van geloof
Hebreërs 11:1-3 en 8-16 verteenwoordig 'n greep uit die groter eenheid van hoofstuk 11. Meer spesifiek handel dit oor die hooftema van geloof en neem dit die leser op 'n oorsigtelike reis van die Ou-Testamentiese geskiedenis.
Reeds vers 2 dui die manne van ouds aan en word die leser geleidelik deur die vroegste tye in vers 4 tot 7 geneem. Hierdie is die tyd van die skepping (3), Abel en Kain (4), Henog (5) en Noag (7). Telkens word die geloof van die "manne" uitgewys en in verband gebring met hulle regverdigheid voor God vanweë hulle geloof.
Wanneer ons lesing in vers 8 hervat, word die groot vader van die geloof, Abraham, en tot mindere mate Isak, Jakob en Sara aan die orde gestel.
Die eerste vers dien as opskrif en definisie vir wat bedoel word met die begrip "geloof". Die res van die hoofstuk wil meer sê oor die praktiese aard van geloof deur die voorbeeld van geloof in die lewe van die groot figure van die heilsgeskiedenis in herinnering te roep.
Hoe geloof inmekaarsteek
Die benadering wat die skrywer volg, help ons baie. Kom ons verduidelik hoe hy ons in die wonder van geloof inlei.
As algemene beginsel kan dit gestel word dat "die feit dat ek iets kan beskryf nie beteken dat ek verstaan hoe dit werk nie". Voorbeeld: As ek 'n donderstorm of hael haarfyn kan beskryf, beteken dit geensins dat ek verstaan hoe die proses van kondensasie, wolkvorming en presipitasie werk nie. Trouens, enige iemand kan dinge van buite beskryf, sonder om 'n idee te hê van hoe dit werk. Wanneer iemand my egter help om dinge van binne af te verstaan deur middel van voorbeelde, maak die beskrywing van buite sin en bring dit begrip.
Indien ons hierdie manier van dink nou van toepassing maak op die begrip "geloof", sien ons die meesterwerk van Hebreërs 11 soos 'n 3-D prentjie van ouds voor ons ontvou:
In die eerste vers word die beskrywing van geloof gegee – byna soos 'n werksdefinisie.
Dan word die praktiese implikasies vir die eerste en latere lesers in die res van die hoofstuk uitgewerk.
Daar word veelseggend baie gesê wanneer ons daaraan dink dat beide die suksesse en teleurstellings verwoord word in die voorbeelde. Sommige gelowiges het aan die dood ontkom en ander gelowiges het omgekom op gruwelike maniere (32-38).
God én mens betrokke
'n Deurlopende verband word in die hoofstuk aangedui tussen (menslike) geloof en (Goddelike) regverdiging en aanvaarding. Hierdie is 'n saak wat in die Ou Testament 'n deurlopende tema is. Telkens word die eenheid tussen die een wat glo en die Een in wie geglo word, verwoord in terme van verwagting, vertroue en 'n onvoorwaardelike vashou aan die Een se woorde en beloftes. Hierdie verhouding word opgesom deur die woord "geloof" te gebruik. Geloof is in die sin die reaksie van die mens op die openbaring van God (bv Eks 14:31; Ps 105). Waar geloof ontbreek, verbrokkel die verhouding egter (Num 14:11; 20:12; Deut 9:23; Ps 105:24).
Wanneer ons kyk na die eerste twee verse van hoofstuk 11, dan word alles wat volg, aan die hand van drie begrippe uitgespel. Die Griekse woorde hupostasis, elenchos en hemarturethesan dien as kern van wat beskryf word as geloof, asook die sleutelterme vir wat volg in die res van die hoofstuk
Die Direkte vertaling help ons met verse 1 en 2:
Geloof egter is sekerheid van die dinge (hupostasis) wat gehoop word;
'n bewys (elenchos) van die dinge wat nie gesien word nie.
Dit is immers vanweë hulle geloof dat daar met lof aangaande die mense van ouds getuig is (hemarturethesan)
Hupostasis kan vergelyk word met 'n fondament onder 'n gebou wat sterkte en stabiliteit aan die struktuur gee.
Elenchos verwys na 'n innerlike oortuiging. Binne die konteks van die hoofstuk is dit duidelik dat die openbaring van God die hupostasis en elenchos tot gevolg het, in die diepste wese van die gelowige.
Die gevolg is dat daar 'n getuienis van God uitgaan oor die lewe en meer spesifiek die geloof van die gelowige. Die hemarturethesan is die bevestigende of goedkeurende getuienis van God oor die lewende geloof van die gelowiges.
Hiermee word 'n belangrike aspek van geloof aangesny. Hebreërs 11:1-2 wil nie 'n werksdefinisie van geloof aanbied nie, maar eerder 'n beskrywing bied van wat geloof doen en hoe dit funksioneer op 'n baie praktiese vlak.
Geloof is nie 'n blinde vertroue of 'n wilsbesluit nie. Geloof is die mens se re-aksie op die eerste aksie van God in en deur sy openbaring. In dié verband kan 'n mens geloof beskryf as die seker wete en stille oortuiging oor die aard van God, ten spyte van die omstandighede waarbinne jy jou bevind of die gevolge van jou geloofsdade. Geloof gee aan die gelowige die vermoë om die toekoms in die hede te beleef en om die onsigbare daarom te kan sien.
Die hupostasis (begronding/fondament) beskryf die realiteit van geloof wat tydloos met hoop omgaan. Dit wat in die verre toekoms verwag word, word nou reeds as realiteit beleef deur die geloof.
Die elenchos (bewysstuk/getuienis) van die geloof beskryf die vermoë om in geloof 'n nuwe persepsie van situasies te ervaar. Deur die geloof word die onsigbare eendag nou reeds "gesien" en dit bring 'n diep oortuiging in die gemoed van die gelowige.
Op 'n eenvoudige wyse kan 'n mens die gedagtegang so beskryf: God openbaar Homself deur sy Woord en die mens hoor die Woord. Met 'n vertroue in die Bron van en daarom die boodskap van die Woord, reageer die mens met oortuiging. Selfs in onmoontlike omstandighede of waar die gevolge skrikwekkend kan wees, gehoorsaam ons God se Woord. Ons gehoorsaamheid is ons getrouheid aan die getroue God aan wie ons behoort.
Daar is 'n vreemde wederkerige verhouding hierin te sien. Ons erken en aanbid God as die getroue God wat gister, vandag en môre dieselfde is. Deur ons geloof reageer ons met die strewe om ook getrou aan God en sy wil bevind te word. Vandaar die byna vreemde gedagte dat God uiteindelik getuig oor die getrouheid (lees geloof) van die gelowiges van ouds af.
Ons skep nie self geloof nie
Ware geloof is gevolglik 'n diepe oortuiging van die waarheid van God se openbaring wat die fondament vir die lewe van die gelowige bied.
Wanneer ons hieroor nadink, kan ons verstaan dat dit nie iets is wat ons uit onsself kan genereer nie. Geloof is nie 'n rugbyspeler wat homself hard genoeg op die bors slaan in 'n poging om homself te oortuig dat hy "kan" nie. Tereg is geloof al beskryf as 'n leë vat (houer) wat gevul word deur die getrouheid van die God Self; geloof is ten diepste 'n gawe van God Self. Maar geloof betrek ook volledig die lewe en optrede van die gelowige. 'n Mens groei in die geloof.
Terug by die eerste hoorders van die Hebreërboek, blyk dit dat daar rondom die groei en ontwikkeling van geloof bepaalde vrae was. Die gelowiges het teenstand vanuit hulle omgewing teenoor hulle beleef. Hierdie teenstand was so fel dat dit geloofsvrae ontlok het. Daar is sprake van gelowiges wat hulle rug wou draai op die openbaring van Jesus Christus en die geloof waartoe hulle gekom het. Ander het net gewoon moeg in die geloofsknieë geword. Deur die inhoud van die preek of brief wou die skrywer opnuut die gelowiges oproep tot die geloof en hulle aanmoedig om te volhard in die geloof.
Met 'n herhalende motief wat vertaal word met "Omdat ons glo" (2) en "Omdat . . . geglo het", word die gevolglike optrede van die gelowiges aangedui. Geloof lei tot optrede net soos wat ongeloof lei tot optrede. Die skrywer wou die gelowiges aanmoedig om te volhard soos wat die geloofshelde van die vroegste tye af volhard het en God daarom positief oor hulle getuig. Op stelselmatige wyse begin die skrywer by die begin van die Ou Testament om 'n argument vir volharding in die geloof op te bou.
In Hebreërs 11:1-3 en 8-16 is die fokus op die geloof in die Skeppergod wat universeel oor alle tye is, voordat die voorbeeld van Abraham se geloof op uitgebreide wyse bespreek word.
Nadat voorbeelde uit die sogenaamde prehistoriese gedeelte van Genesis uitgelig word, val die fokus op Abraham, die vader van alle gelowiges. Terwyl die verhale voor die tyd van Abraham ook oor geloof handel, word 'n nuwe tydvak ingelui met verwysing na Abraham, aangesien die Skeppergod Homself nou in belofte en deur 'n verbond aan Abraham verbind.
Met die roeping van Abraham word geloof en vertroue baie nou op mekaar betrek. Die reaksie van Abraham en Sara word direk verbind met beloftes van sorg en voorsiening. Hulle geloof in God is nie 'n algemene godsdienstige houding teenoor God nie. Abraham en Sara se geloof word vierkantig gebou en begrond op en in God se beloftes aan hulle. Terug by die woordeskat van die eerste verse, is God se beloftes beide die hupostasis en elenchos vir hulle vertroue in God. Hulle getrouheid aan God se belofte word die grond waarvolgens hulle met Goddelike goedkeuring beskou is en word (2).
'n Stad word voorberei
Baie interessant word die verwysing na Abraham en Sara afgesluit met 'n verwysing na die stad wat deur God voorberei is vir hulle. Hierdie is nie iets wat hulle alreeds gekry het nie, maar iets wat in die toekoms lê. Teen die agtergrond van ons bespreking, is dit duidelik dat die stad, belofte en 'n toekoms verband hou met die belofte van 'n (beloofde) land en ook met die hemelse Jerusalem in 12:22. In 13:14 word die hemelse stad teenoor alle ander stede gestel en as 'n ewige stad aangedui.
Maar hoe moet ons hierdie vreemde verwysing na 'n stad met die verhaal van Abraham in verband bring?
Abraham is geroep om die stamvader van die volk van God te wees. Hierdie volk wou deur God Self na 'n beloofde land gebring word. In hierdie beloofde land is die sentrale punt, Jerusalem, waar die tempel gebou sou word. In die tempel het God onder sy mense kom woon. Daarom is die tempel, stad (Jerusalem) en (beloofde) land onlosmaaklik deel van die Abraham-storie.
Met die koms van Jesus het Hy as die Messias die gebreke van die aanvanklike volk reggestel en word Hy die Voorloper na die finale beloofde land. Daar, in die beloofde land, sal alles tot voleinding gebring word. Die daarstelling van 'n nuwe hemel en aarde met die nuwe Jerusalem, sal uitloop op die finale stad van God waar Hy tussen sy mense sal woon. Die proses wat met Abraham begin het, sal sy uiteinde vind in die nuwe hemelse stad waar die belofte – "en Ek sal jou God wees" – op 'n finale manier in vervulling sal gaan. Dit is die uiteindelike stad van God waarbinne Abraham ook uiteindelik sal tuiskom (16).
Hebreërs 11 is soos 'n oogkundige wat ons visie toets en vir ons 'n bril voorskryf waarmee ons God se toekoms helder kan sien. Dit wil ons help om verder te kan kyk as net dit wat voorhande is.
Wanneer ons met voorvalle van geweld, 'n klimaat van korrupsie, persoonlike gesondheids-probleme, werkloosheid, bankrotskap, en ander persoonlike en sosiale misstande te kampe het, wat sien ons? Staar ons ons blind teen die realiteite voor oë of sien ons meer? Om na iets te kyk en iets raak te sien, is immers nie dieselfde nie.
In die stokou rolprent, Lion King 1 ½, is daar 'n treffende toneel waar Rafiki sê: ". . . you must look beyond what you see . . ." Presies dit skyn die uitdaging van die geloof te wees. Geloof maak van ons meer as realiste; geloof maak van ons mense wat verder as die onmiddellike kan sien.
Ek onthou nog toe die 3-D prente die eerste keer hulle opwagting gemaak het. Dié stereogramme (soos dit ook bekend staan) het een kenmerk gehad: Hoe harder jy probeer het om dit te sien, hoe minder het jy dit reggekry. Om die prentjie te kon raaksien, het nie inspanning nie, maar ontspanning vereis.
Om die lewe met geloofsoë deur te gaan, en om verder te kyk as wat jy kan sien, vra dat ons sal rus vind in die Here se beloftes. Trouens, geloof is juis die stille oortuiging en diepe begronding dat die God van die belofte getrou is en die werke van sy hande nie laat vaar nie. In die woorde van Martin Luther: "Geloof is om te sien wat jy nie sien nie, en nie te sien nie wat jy sien."
Op grond van God se beloftes
Hebreërs 11 daag ons uit om weer te kyk na die geloofshelde van weleer. Nie op die manier waar ons dikwels terugkyk met volle besef van die uitkomste en suksesse nie. Nee, eerder in 'n poging om skouer aan skouer met 'n Abraham of Sara te staan as hulle in hulle haglike situasie niks meer het as net 'n belofte van God nie. Ons is geneig om Abraham se lewe te bekyk in totaliteit, sonder om genoegsaam te dink oor hoe hy elke dag in onsekerheid moes aanpak. Wanneer ons op ons manier probeer om ons in te dink in die sandale van 'n bejaarde man wat huis en haard verlaat het met niks meer as 'n belofte nie, lyk dinge skielik anders. Ons ontdek op hierdie manier dat geloof nie 'n prestasie is nie, maar karaktervorming. Geloof is soos om enkellopies aan te teken en nie om sesse te slaan nie. Met die geloof gaan dit plek-plek stadig en moeisaam.
Geloof gebeur stukkie vir stukkie elke dag. Ek word nie een oggend wakker en besit geloof nie. Geloof groei deur die genade van God uit die belofte en openbaring van God. Geloof is daarom nie iets waarvan ek myself oortuig nie. Geloof is my reaksie op God se beloftes wat oortuigend is.
Geen wonder nie dat die Nuwe Testament geloof as 'n gawe lys nie. Dit is presies wat dit is. Soos iemand eenkeer gesê het, is geloof 'n "leë vat wat deur God se beloftes" gevul word. Die gedagte dat ek in myself moet glo, is gedoem. Dit is eintlik lagwekkend; dit is soos om jou aan jou veters te probeer optel. Nee, geloof is my weerkaatsing van die getrouheid van God waaraan ek vashou met krag wat Hy my daagliks gee.
Beteken dit, met alles gesê, dat alles (sal) regkom indien ons almal net geloof het? Kwalik! Uit die voorbeelde van gelowiges in Hebreërs 11, is dit duidelik dat die fokus nie val op die sukses van die geloof om 'n ideale uitkoms te bied nie. Soos wat vers 16 afsluit, is die fokus altyd weer op die toekoms. 'n Toekoms waar God die skepping herstel om weer te wees soos toe Hy dit geskep het: 'n hemel en aarde wat aan mekaar raak en waar Hy saam en tussen die mense stap. Hierdie toekoms het God reeds geskep en saam met die gelowiges van alle tye en plekke sien ons ook uit na die dag wanneer die voleinding sal aanbreek.