1588 tot 1598: 'n dekade van krisis - Daarbenewens - 2021
1588 tot 1598 was 'n dekade van krisis vir Spanje. Philip se oorsese avonture en buitelandse beleid het die ekonomie van Spanje bemoeilik. Die rampspoedige Spaanse Armada het 10 miljoen hertogte gekos, maar moes slegs 3,5 miljoen kos. Teen 1595 bestee Philip 12 miljoen dukatte per jaar - hy bestee geld asof hy 'n nimmereindigende voorraad het. 25% van sy inkomste kom uit boelie. Die res is deur lenings en belasting gehef.
Vir al hierdie dinge moes Philip 'n nuwe belasting hef - die millones genoem - wat bedoel was om 8 miljoen hertogte oor 6 jaar in te samel. Enige nuwe belasting sal die armes net meer tref as wat hulle reeds deur belasting getref is. Hierdie belasting het in 1596 gekom, en die mikpunt is onmiddellik verhoog na 9,3 miljoen hertogte. Die ekstra 1,3 miljoen sou verkry word deur voedsel te belas. In 1600, in die regering van Filippus III, is die belasting verhoog na 18 miljoen hertogte wat oor 6 jaar ingevorder moes word en op wyn, vleis, asyn en olie verhoog is. Die geld het drie doeleindes gehad:
1) om vir koninklike wagte te betaal
2) om te betaal vir die koninklike huishouding en die instandhouding van grensbewoners
3) enige geld wat oorbly sou gebruik word om koninklike skuld te betaal
Die meule het groot skade aan die armes aangerig en hul lewenskoste het aansienlik gestyg. Die las het hoofsaaklik op die armes van Castille geval en hul uitleg kon nie duur nie. Die belasting moes hul lewens negatief beïnvloed.
In November 1596 word die kroon weer bankrot verklaar. Betaling aan leners het eers ná baie vertraging weer begin, maar dit het aan buite-lande getoon dat Spanje nie meer 'n groot mag was nie.
"Die stede in die noorde van Castille het verval in die geskiedenis, en hul strate het steeds geloop deur spoke van 'n tyd toe Spanje met die heerlikheid gebly het wat uit oorvloed gekom het van silwer en toe Castille nog sy eie finansiers kon voorsien. "(Elliot)
Bankrotskap het 'n einde gebring aan Philip se oorsese ondernemings. Die Armada-fiasko het 'n groot invloed op die moraal van Spanje gehad. Dit is gesien as 'n God -geseënde kruistog teen dwaalleer en dit het misluk. 'Die sielkundige gevolge van hierdie ramp het Spanje verpletter.' (Bowles) 1588 word gesien as 'n waterskeiding vir Spanje. 1500 tot 1588 word gesien as die gloriejare van Spanje (alhoewel dit uitgedaag kan word), maar na 1588 was Spanje duidelik besig om agteruit te gaan en dit was 'n vinnige afname wat deur die finansiële beleid van Philip voor 1588 vererger het.
Die agteruitgang van Spanje het nie skielik na 1588 plaasgevind nie - die sade was goed en waarlik geplant voor hierdie datum. Nie al die probleme kan op Philip toegeskryf word nie. Hy het 'n enorme skuld van sy vader geërf. Daar kan egter aangevoer word dat 'n meer skerp koning sy finansiële beleid dienooreenkomstig sou aanpas. Die oorlog in Nederland het 'n fortuin gekos en sou uiteindelik die winsgewende streek en hawens van die huidige Holland vir Spanje verloor. Philip se poging om te keer dat die Protestantse Henry van Navarra in Frankryk koning word, het misluk.
In 1596 moes Philip die koninklike uitgawes besnoei en in 1598 oorhandig hy aan Albert en die Infanta Isabella Clara, die bestuur van die Lae Lande. Hulle het nou aan Spanje gebind gebly, maar sonder die finansiering om Philip te rugsteun. Hy kon hulle self nie help in die voortgesette oorlog teen die "rebelle" nie. Philip beëindig 'n oorlog met Frankryk in 1598 (die Verdrag van Vervins). Dit was simbolies van Spanje se onvermoë om 'n doeltreffende veldtog teen 'n belangrike Europese nasie te voer. Net twintig jaar na die dood van Philip het Spanje dit moeilik gevind om 'n bondgenoot in die dertigjarige oorlog te word, selfs onder die Katolieke lande wat daarin veg. Basies het haar status so laag gedaal dat sy nie as 'n bondgenoot die moeite werd was om as 'n bondgenoot te werk nie - hoewel sy wel in die Dertigjarige Oorlog geveg het, maar sonder enige sukses. Dat Spanje Nederland in die regering van Filippus III sou verloor, is weer eens 'n aanduiding van die spoed waarmee Spanje as 'n belangrike nasie binne Europa geval het. Philip II is in 1598 oorlede. Teen 1609 was Nederland effektief onafhanklik van die Spaanse bewind.
Vir 1590 het 'n groot verandering in die Atlantiese handel in Spanje plaasgevind. In 1585 en 1595 is die handel met die Hollanders deur Philip verbied. Daarom moes die Nederlanders elders gaan soek. Ironies genoeg het die opstand deur die Nederlanders nie die handel tussen die twee vegtende nasies gestuit nie. So 'n voorkoms was op hierdie stadium nie ongewoon nie.
Die Nederlanders het na die Karibiese Eilande en Suid-Amerika gekyk en hulle het die eiland Araya aangegryp en die Spaanse handel na haar kolonies ontwrig. Terselfdertyd word die mense wat in hierdie kolonies woon, deur siektes verwoes. In 1520 kon die Spaanse 11 miljoen inboorlinge 'n beroep doen om vir hulle te werk. Teen 1599 kon hulle slegs 2 miljoen oproep. Om hiervoor te vergoed, moes die Spaanse hul eie mense invoer om vir hulle te werk - maar hierdie mense moes betaal word en die Spaanse winste is hierdeur geërodeer. Daarom moes die inkomste aan Spanje dienooreenkomstig daal.
Suid-Amerika het ook minder Spaanse goedere nodig. Peru kan goeie wyn, graan en olie verhandel; Mexiko het 'n goeie doek verhandel en die Verre Ooste het Suid-Amerika van luukse goedere voorsien. Sevilla het nog steeds voorspoedig gehad as 'n hawe, maar dit het buitelandse goedere uitgevoer, nie Spaans nie. Die ekonomie van Castille is in hierdie tyd swaar getref en veral die landbou is erg beïnvloed. Dit was 'n massa-uittog na die stede waar daar 'n beter vooruitsig op werk en behuising was. Die landbou was arbeidsintensief en dit het 'n groot invloed daarop gehad. Daar was geen meganisasie nie - so wie sou die werk doen? Hoe sou Spanje homself voed? Castille moes staatmaak op ingevoerde graan wat die lewenskoste verhoog het. Diegene in die Cortes van Castille het geweet wat aangaan, maar kon min daaraan doen. 'N Verbetering in die landbou sou 'n massiewe kontantinspuiting nodig gehad het wat Spanje nie gehad het nie. Die wet het beteken dat diegene wat dit kon bekostig om belasting - die rykes - te betaal nie.
Aan die einde van Philip se regering het mense gestry oor wie die land se infrastruktuur moet verbeter. Die vlaktes van Urgel moes besproei word. Maar plaaslike handelaars wat geld verdien het om graan in te voer en dit dan te verkoop, het dit gesaboteer, aangesien dit hul lewensonderhoud sou bedreig. Die versuim om geld te belê tesame met munisipale wedywering, het gelei tot traagheid en 'n gebrek aan belegging in 'n ekonomie wat reeds uitgehonger is. Dit het die ekonomie van Spanje geknou en dit lyk asof daar geen begeerte was om die ekonomie op lang termyn te verbeter nie. Eiebelang het oorgeneem van wat goed was vir Spanje.
Buitelandse skrywers het teen 1598 oor Spanje se agterlikheid geskryf "Met mense wat nie belangstel in wetenskaplike en tegnologiese kwessies nie." (Elliot) Een of twee ryk mense kan 'n verbetering keer as hulle voel dat hulle bots met hul eie bekommernisse. 'Dit wil voorkom asof 'n gesindheid eerder as enige tegniese probleme in die pad van ekonomiese vooruitgang was.'
Ook in hierdie tyd is Spanje getref deur 'n verskriklike tragedie - plaag. Van 1596 tot 1600 het die plaag die grootste deel van Spanje se bevolkingsgroei in die C16 uitgewis. Dit het 'n verlammende uitwerking op haar arbeidsmark gehad omdat werkers wat die plaag oorleef het en geskik was om te werk, loonverhogings kon eis namate hul werk nodig was. Diegene wat die grond besit, moes betaal. Die verloorders was diegene wat die goedere moes koop omdat die inflasie-impak hiervan op hulle oorgedra is. Van 1596 tot 1599 het die lone met 30% gestyg. Die prys van koring - 'n stapelvoedsel - het in dieselfde tyd met 250% gestyg. Daarbenewens was daar die duisendpaaie om te betaal.
"Castille teen 1600 was 'n land wat skielik sy nasionale doel verloor het."
'N Wolk van fatalisme het oor die hele land versprei en dit was in hierdie omgewing dat Cervantes "Don Quixote" geskryf het. Philip III het akademici in diens geneem om hom te help met raad nadat sy vader oorlede is. Maar wat kan gedoen word? Philip III het in 1598 'n land geërf wat baie swak en tegnies bankrot was en 'n baie lae selfbeeld gehad het. In watter mate was dit vermybaar en tot watter mate was dit Philip se skuld?
Philip II se buitelandse beleid sou 'n groot deel van Europa beïnvloed. In baie opsigte het Philip II te veel verantwoordelikhede en nie genoeg finansiële belange gehad om ...