Oct | 2018 | MaanKind
Daar was vandag amper 'n insident, toe iemand genoem het dat 'n nederige taak deur 'n wit vrou gedoen word, wat tradisioneel hier deur mans gedoen word. Die taak is een van daardie noodsaaklike dienste wat mense blitsvinnig op hulle perdjies spring as dit nié betyds gedoen word nie. Een van die dinge in Amerika en ook Engeland wat my getref het met ons reise en wat vir my mooi is daar, is dat daar glad nie neergesien word op nederige werk nie. Ons kan mos so uit die hoogte wees hier.
Nog iets wat opvallend was – die waardigheid waarmee die mense die geringste van werk doen. Met trots en dis mooi so, want niks, maar niks wat jy doen is ondergeskik aan enige iets wat iemand anders doen nie. Skoonmakers, padwerkers, plekaanwysers, noem dit, mense doen dit met waardigheid en trots. Daar is huiswerkers en tuinmakers met meer waardigheid as ek. Werk hard, werk waardig. Al dink jy ander kyk neer daarop, die probleem is die ou wat uit sy hoogte kyk, dat hy nie meer die mens agter die besem raaksien nie. Ek weet hoe dit is, mense is gedurig verstom dat ons self ons gastehuis skoonmaak en ek self was en stryk. Hulle dink selfs ek maak 'n grap. Waarom tog?
Ek het eenmaal geskryf:
Mens moet mos soms jou beroep om die onmoontlikste vorms invul, waar dit eintlik totaal irrelevant is, dan het ek baie pret om sommer enige iets onvanpas in te vul. Hoewel daar eintlik 'n tikkie erns ook by is, want wat is nou eintlik my beroep? So 'n tikkie van al bogenoemde. Selfs my beste vriende sukkel daarmee, hulle neem nie my werk ernstig op nie. Waarskynlik my eie skuld, omdat ek my werk geniet en die lewe vir my lekker is. Soms sukkel ek dan self om te onderskei tussen wat werk is en wat nie.
Dan is daar ook 'n ander sy daaraan. Deel van my werk vir ons vakansie-akkommodasie wat ons bedryf, behels die skoonmaak van die woonstelle, beddegoed was en stryk en storte skrop. Ek weet dit is 'n nederige werk, ek het immers al kennis gemaak met vlekke van elke soort koekiekrummel, chippies en ook elke soort liggaamsvloeistof/uitskeiding wat daar is. Ek het juis vanoggend daaraan gedink toe ek bloederige vlekke met blouseep uitgevryf het, dat 'n Vriendin my een dag grappenderwys die Queen van kolle genoem het, omdat ek alles weet van vlekke en vetterige handjies op beddegoed.
Ek kry dikwels dat mense my bejammer oor die nederigheid van die werk en dis glad nie nodig nie, dis maar net deel van my dag. As ek stryk, is dit omdat dit my keuse is, dis lekker dinktyd. As mens 'n klomp paslakens uit die droër vou en bewustelik aandag gee aan die skoonheid van die fyn, fyn kreukeltjies van die katoenpercale en die hoeke met respek benader, raak die vou daarvan in mooi reghoekige pakkies, meditatief. En stryk 'n plesier.
Baie jare gelede het ek altyd die huishulpe bewonder, wat laatmiddag langbeen onder die bome op die sypaadjies met hulle vriendinne gesit het en die mooiste borduurwerk op wit katoenlappe gedoen het. Rustig en vol vrede, sodat hulle die apartheidstelsel met 'n verstommende gelatenheid aanvaar het.
Ek verstaan nóú eers.
Toe die hele #metoo ding begin het, het ek gedink dankie tog, seksuele molestering is iets wat my oor die jare gespaar is. Mettertyd het insidente by my opgekom, wat ek vir soveel jaar alleen gedra het, want wie sou my nou glo?
Toe my neef my een skoolvakansie die aand toe almal al slaap Die Groot Geheim wys wat hy my die hele dag van vertel het, het ek my alie afgeskrik vir die enorme ding wat hy vir my aanbied, soos 'n gawe. Daardie erekte penis was baie ver verwyderd van die nefies se blouwit wurmpies met die tuitkoppies wat ek as kind gesin het. Ek het onder sy hande uit kamer toe gevlug, by my niggie in die bed geklim en my aan die slaap gehuil en my tannie die volgende dag gesê ek wil nie langer kuier nie, ek wil huis toe. Nie sy of my ma het gevra wat dan fout is nie.
Ek was nog onskuldig daardie jare, maar my onskuld is op 17 taamlik hardhandig, met die nodige geweld langs 'n dam van my ontneem met wat vandag as "date rape" bekend staan. Deur 'n man wat met my wou trou. Nogal.
So trou ek toe te gou met 'n goeie man, maar die verkeerde man vir my, bloot omdat ek so vol oersondeskuld is en dink wie anders sal my nou ooit wil hê?
Ek was van skuld en sonde aanmekaargesit, maar ek het met niemand daaroor gepraat nie.
Vir 42 jaar het ek dit so onderdruk, dat ek vandag die eerste keer onthou het dat ek my lisensie vir die vierde keer gedruip het, sonder enige fout soos die vorige drie keer. My enigste fout was dat ek vir die reus van 'n toetsbeampte met sy rooi hare gesê het om sy hand van my been af te haal. So 'n growwe, sproeterige hand. Ons het nie eers klaar gemaak nie, is terug kantoor toe waar ek net gesê is ek het nie geslaag nie. Wie sou my glo? Ek het mos gesoek daarvoor, met my kort rokkie! My woord teen syne. Ek was so skaam, ek het nie eers vir my man daarvan gesê nie.
Twee jaar later was daar een van my destydse man se kollegas, wat my tydig en ontydig probeer vasdruk het. Vir hom het ek een goeie dag aan sy skouer gebyt toe hy sy hand met geweld onder my klere wou in, dat die potblou tandmerke vir weke daar gesit het. En hy was woedend vir mý, hoe gaan hy dit aan sy vrou verduidelik? Sy was so 'n lieflike vrou. Die einste Ernest kon net nie die woord nee verstaan nie en het vir my gesê, as jy nie wil nie, gaan ek nog selfmoord pleeg, en dit gaan jou skuld wees. Een goeie dag het hy toe ook 'n fatale hoeveelheid pille met 'n bottel Fanta orange afgesluk. Ek het nooit weer daarna Fanta orange oor my lippe gehad nie.
Dan was daar die werksonderhoud, waar die bestuurder van 'n onafhanklike radiostasie in Johannesburg, sy gulp oopgemaak het en die korste, dikste penis wat ek ooit gesien het, uitgehaal het. Ek het my verstaar aan die vreemde nommer, met so 'n stomp punt.
Oor die jare het dit makliker geword om insidente te hanteer, soos 'n man wat in my winkel inloop, om die toonbank stap en my daar vasdruk en bevoel.
Hierdie is net 'n paar insidente wat uitstaan, wat ek mettertyd weer onthou het. Ek het dit vergeet, begrawe en onderdruk. Want wie sou jou daardie tyd glo? Ek wonder tog, ek het 'n besonder goeie geheue en ek onthou baie detail, waarom ek die goed so lank onderdruk het en so skaam was daaroor? Die wete dat ek vir sleg uitgekryt sou word. My woord teen syne. Gesoek daarvoor, aanleiding gegee. Dis hoe dinge daardie jare hanteer is.
So ja, #metoo. Maar ek kyk nou daarna op 'n afstand, ek dink daaraan dat hulle net aan my vel en vlees gevat het, nie aan my menswees, my psige nie, want dit het uiteindelik nie my menswees geskaad nie. Aan my menssyn het hulle nie geraak nie. Ek is nie 'n slagoffer nie. Ja, #metoo, maar ek is nie 'n slagoffer nie.
En Sondag skryf Sonja Loots: "En daarom is dit óók verskriklik dat Suid-Afrikaners steeds onbereid en onkapabel is om te praat oor die alomteenwoordige, klein én groot, ooglopende én subtiele, internasionale én plaaslike verskyningsvorme van patriargale, chauvinistiese houdings wat alles saam skering en inslag vorm van 'n samelewing waar mans 'n skrikbewind voer; en waar vroue nie naastenby woedend genoeg is daaroor nie."
Nee. Genoeg is nou genoeg. As ons geslag nie begin praat nie, dan baklei volgende geslagte steeds onnodig daaroor.