Fitoplankton is piepklein drywende plantjies wat veral in die see lewe. Hulle vorm die eerste belangrike skakel in ’n voedselketting, want die plantjies is kos vir soöplankton en vir baie klein vissies.
Die een helfte van die wand pas oor die ander helfte soos ’n dekseltjie – vandaar die Griekse beskrywing dat ’n diatoom in twee gesny is. Een van die helftes het ’n spleet waardeur die diatoom stowwe uit die omgewing opneem en afskei.
Die wetenskaplikes bestudeer die soorte diatome wat op ’n plek is en dan kan hulle byvoorbeeld aflei of daar suurreën val, of daar swaar metale in die water is en of die water gesond en produktief is.
Danksy hul selwandjie van silika – soos die glas van ’n venster – kan dooie diatome duisende jare lank in lae op die bodem van ’n meer of in die see bewaar word. Wanneer ons dié lae bestudeer, kan dit ons baie wys van hoe die ekostelsel in die verre verlede was.