Dís wat SA’ners van staatsrede kan verwagParlementslede tydens die 2019-staatsrede. (Foto: Verskaf) Pres. Cyril Ramaphosa sal in sy jaarlikse staatsrede Donderdag na alle verwagting fokus op hoe sy regering beplan om volhoubare ekonomiese groei in Suid-Afrika te verseker. Dít te midde van groeiende plaaslike en internasionale twyfel oor of sy regering in staat is daartoe. Dit sal ŉ uiters afgeskaalde geleentheid wees te midde van die koronavirus-pandemie, met bykans geen seremoniële vertoon nie en ŉ bykans leë vergadersaal van die Nasionale Vergadering, weens die beperking dat slegs 50 mense binne die vergadersaal teenwoordig mag wees. Desnieteenstaande heers groot afwagting vir die staatsrede, wat volgens parlementêre bronne vanjaar onder die tema “Groei Suid-Afrika” aangebied sal word. Die verwagting is dat Ramaphosa groot gewag sal maak van internasionale beleggingsmoontlikhede in Suid-Afrika, en die belegging van R15 miljard wat die motorvervaardiger Ford in hierdie dae aangekondig het, as kapstok sal gebruik. Verdere verwagtinge sluit in dat die immer optimistiese Ramaphosa goeie nuus aan die koronavirus-front sal hê, veral te midde van positiewe aankondigings oor die beskikbaarheid van entstowwe vanaf die maatskappy Johnson & Johnson én vanuit China wat volgens ingeligte bronne in die mediese wêreld op hande is. Ramaphosa sal na verwagting Suid-Afrikaners se hantering van die ontberings eie aan die afsonderingsregulasies loof en positiewe opmerkings maak oor nasionale eenheid. Hy sal na verwagting ook polities probeer munt slaan uit vandeesweek se verhoging van die nasionale minimumloon, asook ŉ paar rewolusionêre maar niespesifieke geluide oor grondhervorming maak. Waarnemers se oë sal egter eerder gefokus wees op enige opmerkings van die president oor taaier onderwerpe, soos die president se reaksie op die Internasionale Monetêre Fonds se opmerkings dat staatsdienssalarisse ingekort, wanfunksionele staatsbestuurde ondernemings verkoop en die arbeidsmark gedereguleer moet word. Tweedens is daar Ramaphosa se voorganger, oudpres. Jacob Zuma, se voorneme om die Grondwet en die Konstitusionele Hof te verontagsaam ten einde te weier om voor die Zondo-kommissie te verskyn. As staatshoof is hy een van die belangrikste bewakers van die Grondwet, maar sy reaksie op Zuma se stellings was ten beste melk-en-waterig. Derdens is daar die Zondo-kommissie na staatskaping as sodanig. Amptelik is die ANC ten gunste van die kommissie, maar namate dit uit die beskikbare getuienis al hoe duideliker word dat die ANC as’t ware die brandpunt van staatskaping is, is die ywer van die regerende party aan’t taan. In ŉ belangrike aanduiding van hoe die politieke wind nou waai, het die ANC se adjunk-sekretaris-generaal, Jessie Duarte, ŉ siedende aanval op die kommissie gedoen te midde van sukkelende getuienis van drie senior ANC-LP’s, naamlik Cedric Frolick, Vincent Smith en Dikeledi Mangazi. Vierdens is daar die groeiende kritiek op Ramaphosa se rol in die onwilligheid om teen staatskaping op te tree. Die verslag wat oudmin. Sydney Mufamadi oor strafregtelike optrede in die intelligensiedienste saamgestel het, en waarin onder meer die rol van Arthur Fraser en David Mahlobo uitgelig is, is al in 2018 aan Ramaphosa gelewer. Welwetend wat die bevindings is, het Ramaphosa vir Fraser aangestel as direkteur-generaal van korrektiewe dienste en vir Mahlobo as adjunkminister. Vyfdens wag waarnemers om te sien of Ramaphosa geluide gaan maak oor die taai keuses wat die land oor finansiële, fiskale en belastingbeleid moet maak, en of hy die hele bitter beker vir die minister van finansies, Tito Mboweni, gaan los. Die staatsrede sal regstreeks op alle televisie-nuuskanale uitgesaai word.