PressReader - Finweek Afrikaanse Uitgawe: 2017-09-21 - Belegging: Die ge­me­ne de­ler tus­sen tul­pe en Bitcoin
Belegging: Die ge­me­ne de­ler tus­sen tul­pe en Bitcoin
By­kans 400 jaar ge­le­de het tulp­bol­le in Ne­der­land as­tro­no­mies in waar­de toe­ge­neem voor­dat die prys in­een­ge­stort het. Kan die­self­de met Bitcoin ge­beur?
ons hoor dik­wels dat te veel van ’n goeie ding sleg is. Dié stel­ling is be­wys ge­du­ren­de die tyd­perk 1636 tot 1637 toe ’n groot deel van die wê­reld be­gin be­sef het dat “te” ge­vaar­lik kan wees, selfs wan­neer dit iets so ska­de­loos en prag­tig soos ’n tulp be­hels. Hier­die blom plant ui­ters sta­dig voort en al word hul­le ge­teel van bol­le of sa­de, neem dit tus­sen ses en se­we jaar vir ’n bol om ’n blom te vorm. Hoe­wel tul­pe reeds ge­du­ren­de die 1400’s ont­dek is, was dit slegs ge­du­ren­de die 1630’s wat die Ne­der­lan­ders die mark be­gin oor­heers het en wat han­del in dié nu­we kommoditeit gou ’n sta­tus­sim­bool ge­word het.
Tulp­kar­tels is ge­ves­tig en die pry­se is ge­ma­ni­pu­leer. Vol­gens da­ta tot ons be­skik­king, het ’n en­ke­le Sem­per-tulp­bol in 1623 vir 1 000 gul­den ver­koop en slegs twee jaar la­ter vir ’n e­nor­me 3 000 gul­den. Dis in­te­res­sant dat die ge­mid­del­de ar­bei­der se jaar­lik­se loon maar net 300 gul­den was. Teen 1636 het die­self­de tulp­bol 5 500 gul­den be­haal. Die ge­vrees­de “te” het ui­t­ein­de­lik ’n skerp da­ling in tulp­bol­pry­se ver­oor­saak en teen die ein­de van 1637 was dié bol­le so te sê waar­de­loos. Tal­le be­leg­gers het al hul ryk­dom oor­nag ver­loor.
Wat ons hier­uit kan leer, is dat dit be­lang­rik is om al die fei­te te ont­leed al­vo­rens ons be­slui­te neem oor be­leg­gings, ren­te­koer­se en fi­nan­sies, ver­al as dit kom­mo­di­tei­te be­hels waar­van die pry­se ge­ma­ni­pu­leer kan word. Hier­die prys­be­we­gings is by­voor­beeld nie ver­oor­saak deur ho­ër pro­duk­sie­kos­te nie, en daar was ook nie skie­lik nu­we en op­win­den­de ge­brui­ke vir tul­pe om die prys­be­we­gings te on­der­steun nie. Hul­le is ver­oor­saak deur ir­ra­si­o­ne­le ge­drag, wat na­tuur­lik des­tyds deur tal­le ko­pers van dié tulp­bol­le ge­reg­ver­dig is.
Tot nou toe het ek nie kom­men­taar ge­le­wer oor nog ’n nu­we-era-kommoditeit wat oor die af­ge­lo­pe paar jaar ont­staan het nie – Bitcoin. Voor­dat ek voort­gaan, wil ek eg­ter se­ker maak dat be­leg­gers be­sef dat as hul­le ’n sterk me­ning oor die on­der­werp soek, hul­le om twee re­des te­leur­ge­steld gaan wees. Eer­stens kan ek my nie as ’n des­kun­di­ge be­skou oor ’n on­der­werp/voor­werp waar­van die skep­per(s) tot op he­de on­be­kend is nie. T­wee­dens: Ek glo dat ek my kli­ën­te se ka­pi­taal in ba­tes moet be­lê waar­van die fi­sie­ke waar­de be­paal kan word en wat op lang ter­myn ge­moeds­rus bied met waar­de en ook welvaart wat toe­neem.
Hoe­wel daar mis­kien geen reg­streek­se ver­hou­ding tus­sen Bitcoin en tulp­bol­le be­staan nie, wek dit nie­te­min ’n ge­voel van dé­jà vu.
Hier­die di­gi­ta­le be­taal­stel­sel/geld­een­heid is in 2009 deur ’n
pro­gram­meer­der (of pro­gram­meer­ders, nie­mand weet werk­lik nie) on­der die s­kuil­naam Sa­tos­hi Na­ka­mo­to ge­skep. Bit­coins kan hoof­saak­lik ver­dien word deur mid­del van e­lek­tro­nie­se “del­wing” maar hul­le kan nou ook vir an­der stan­daard­geld­een­he­de ver­ruil word. Soos ek reeds ge­noem het, is ek nie ’n kun­di­ge op die ge­bied nie, maar ek kan en sal par­ty sta­tis­tie­se fei­te vir be­leg­gers noem so­dat hul­le hul eie me­ning kan vorm.
Drie jaar ge­le­de (Sep­tem­ber 2014), sou een Bitcoin jou $387 ge­kos het. Van­dag sal een Bitcoin jou $4 500 kos. Dis e­nor­me groei van 137% per jaar in A­me­ri­kaan­se dol­lars. In die lig van dié fei­te kan ek ver­staan waar­om hier­die on­der­werp so baie aan­dag trek, maar dis net as ons die werk­li­ke sy­fers van na­der be­trag dat die moont­li­ke ge­va­re bloot­ge­lê word. As jy in Au­gus­tus 2014 Bit­coins be­sit het, sou jy ge­sien het hoe hul­le on­ge­veer vyf maan­de la­ter 44% in waar­de ge­daal het voor­dat hul­le weer in mo­men­tum toe­ge­neem het.
Ek het in ver­skeie van my vo­ri­ge ar­ti­kels na die stan­daard­af­wy­king van be­leg­gings ver­wys. Dit is ge­grond op his­to­rie­se da­ta en gee ons ’n aan­dui­ding van wat ons moont­lik met ’n spe­si­fie­ke belegging oor ’n tyd­perk van een jaar kan wen of ver­loor. His­to­ries het la­e­ri­si­ko-be­leg­gings, soos die geld­mark, ’n stan­daard­af­wy­king van 1%, om­sig­ti­ge be­leg­gings, soos ef­fek­te, se sy­fer is 8% en ho­ër­ri­si­ko-be­leg­gings soos plaas­li­ke aan­de­le on­ge­veer 19%. Ge­grond op dié ver­hou­ding, kan ’n be­leg­ger wat in plaas­li­ke aan­de­le be­lê het óf groei van 19% op sy belegging ver­dien óf hy kan tot 19% van sy ka­pi­taal oor ’n tyd­perk van een jaar ver­loor.
As ons kyk na Bitcoin se prys­be­we­gings oor die af­ge­lo­pe drie jaar, ver­han­del dit tans teen ’n stan­daard­af­wy­king van 69%. Hoe­wel die bes­te groei tot op he­de ’n fan­tas­tie­se 65% in een maand in dol­lars was, was daar ook ’n maand ge­du­ren­de die af­ge­lo­pe drie jaar waar­in Bitcoin 32% van sy waar­de ver­loor het.
Daar­be­ne­wens het C­hi­na se sen­tra­le bank vroeg in Sep­tem­ber aan­ge­kon­dig dat han­del en ruil van virtuele geld­een­he­de on­wet­tig is in C­hi­na (hoe­wel die be­trok­ke geld­een­he­de nie by na­me ge­noem is nie) en dat al­le so­da­ni­ge han­del on­mid­del­lik ge­staak moet word.
Ek sal die be­spre­king of daar ui­t­ein­de­lik meer ge­brui­ke vir Bit­coins as vir tulp­bol­le in die 1600's gaan wees aan die le­sers en be­leg­gers oor­laat. Slegs die tyd sal leer. My bood­skap is een­vou­dig dat in­dien dit lyk of iets te goed is om waar te wees, dit ge­woon­lik die ge­val is. Sorg dus dat jy al die fei­te be­skik­baar het al­vo­rens jy be­lê. ■ te­rug­voer@fin­week.co.za
Schalk Louw is 'n por­te­feul­je­be­stuur­der by PSG We­alth.