Kyk na die krag van die son op sy hoogtepunt in die wintersonstilstand Mighty Natural
Geskryf deur Linda Geddes
Wintersonstilstand. Foto deur Julian Stratenschulte / Dpa / Getty
Die lug is poeierblou, en die son is pragtig, terwyl ek deur glinsterende gras en gevalle wildeversaad na Dowth, 'n neolitiese deurkruisgraf in County Meath, stap. Anders as sy beroemdste buurman, Newgrange, is daar geen toerbusse hier nie, geen glinsterende besoekersentrum nie, en - afgesien van vandag - geen openbare toegang nie; slegs 'n houtstyl en 'n klein bordjie op die rand van 'n Ierse landweg.
Die heuwel van die groot begrafniskamer staan ​​op soos 'n dragtige buik van die aarde af. Op sy basis draai ek instinktief links, loop kloksgewys - sonwaarts - om my heen, totdat ek by 'n groot rots met antieke merke kom. Die sewe sonne wat in die oppervlak daarvan ingegrawe is, is net soos 'n kind hulle sou trek, met strale wat uit 'n sentrale sirkel straal. Ongeveer 5,200 XNUMX jaar gelede, met 'n hamer en beitel beitel, is dit 'n aanduiding van die verskynsel wat hier op die kortste dag van die jaar voorkom.
Ons voorouers het die Son vereer as 'n skepper en vernietiger van die lewe. Hulle sintuie het vir hulle gesê dat as die son afwesig is, almal en almal ly. Hulle hou die bewegings dop, en let op hoe dit elke dag 'n entjie verder langs die horison styg, tot by die solstices, as dit breek (die woord solstice kom van 'sonstilstand'), en spoor dan terug in die teenoorgestelde rigting. Die wintersonstilstand was veral beduidend. Om hierdie belangrike keerpunt te kenne te gee, het die mense, toe die son op sy swakste geblyk het, feeste gehou en monumente geskep, wat hulle in lyn gebring het met die opkomende of ondergaande midwinter-son, miskien in die hoop dat dinge sou verbeter: dat die onvrugbaarheid van die winter was nie vir ewig nie.
Vandag het ons hierdie verbinding grootliks verloor. Elektriese beligting en sentrale verwarming buffer ons teen die wisselende seisoene, en stel ons in staat om gedurende die lang nagte van die winter te werk en te kuier. Waar ons voorouers die meeste van hul dae buite deurgebring het, leef ons ongeveer 90 persent van ons lewens binnenshuis.
Tog voel ons tog die son se gang op ons liggame. Op die bopunt van die heuwel ontmoet ek vier vroue wat my nooi om deel te neem aan hul piekniek met hoendervlerkies en Buckfast - 'n soet, kafeïen-gegeurde, gefortifiseerde wyn. Vir hulle is hierdie reis 'n jaarlikse pelgrimstog: in 'n tyd dat Kersfees so verbruikersgedrewe raak, hou hulle van die eenvoudige daad om 'n piekniek in die son te deel as 'n kragtige manier om weer met die seisoene te skakel en dinge weer in perspektief te plaas.
Een van hulle, Siobhan Clancy van Tipperary, sê vir my: 'As ek net met die son in my oë sit, voel ek asof daar iets in my akkedisbrein is wat sê:' Ja, daar is sonlig; jy leef; jy is wakker; jy gaan deur die winter, en alles draai weer. "Ons is so los van die natuur rondom ons. Net om hier te wees en die wintertoestande en daardie pragtige lae, ligte silwer-goudlig te ervaar; om daarin gebad te word, voel so mooi. '
Sonlig doen baie dinge aan ons liggame: dit stel ons in staat om vitamien D te maak, en dit hou ons sirkadiese ritmes - 24-uur pieke en trogies in die aktiwiteit van bykans elke biologiese proses - gesinchroniseer met die tyd van die dag buite. Dit verander ook ons ​​immuun- en kardiovaskulêre stelsels. Ons bloeddruk is laer in die somer as in die winter, omdat sonlig die vrystelling van stikstofoksied uit ons vel veroorsaak, waardeur ons bloedvate verslap en groter word.
Daar is ook meetbare verskille in ons breinchemie oor die seisoene. Serotonienvlakke, die humeurregulerende neuro-oordragstof, is die hoogste in die somer en die laagste in die winter, asook die beskikbaarheid van die aminosuur L-tryptofaan, wat nodig is om dit te sintetiseer.
Wanneer die UV-strale in sonlig ons vel tref, stel ons endorfiene vry - dieselfde chemikalieë wat die hoogste van 'n hardloper veroorsaak. Sonlig verhoog die oplettendheid, wat 'n ander rede kan wees waarom 'n helder winteroggend so opheffend voel. In werklikheid verhoog blootstelling aan ongeveer 'n uur blou spektrumlig - baie sonlig - ons reaksiesnelheid tot dieselfde mate as om 'n paar koppies koffie te drink.
Ons verbinding met sonlig gaan dieper. Die evolusie van fotosintese in die vroeë oseane van die aarde was verantwoordelik vir die transformasie van die planeet se atmosfeer in die gasvrye plek wat dit vandag is. Terwyl plante en alge die son se strale benut om energie te skep, stel hulle suurstof vry. Die lug wat ons nou inasem, is grootliks 'n produk van sonlig. Net so is die kos wat ons eet, want plante kan nie sonder sonlig oorleef nie, en ons is afhanklik van plante - of plantdiere - om te oorleef. Met elke hap geëet en asemgehaal, neem ons sonlig in die stof van ons liggame.
Las ek oor die Boyne-vallei in Ierland gaan, bespied ek die dop van 'n ou kerk, en ek word daaraan herinner dat Kersfees net 'n paar dae weg is. Hierdie midwinterfees het ook eggo's van Sonaanbidding. 'Dit was 'n gewoonte van die heidene om op 25 Desember die verjaardag van die son te vier waarop hulle liggies aangesteek het as teken van feestelikheid,' het die Christelike skrywer Scriptor Syrus in die laat-vierde eeu geskryf. 'Aan hierdie plegtighede en onthulling het die Christene ook deelgeneem. Gevolglik het die dokters van die Kerk besef dat die Christene op hierdie fees neig, het hulle raad gehou en besluit dat die ware geboorte op die dag gevier moet word. '
As u eers in die Christelike kerke na sonbeelde begin soek, sien u dit oral: in die engele van die engele en die sirkel van die Keltiese kruis. Baie kerke op die Britse Eilande is georiënteerd in die ooste, teen sonop. Soos die historikus Ronald Hutton aan die Universiteit van Bristol vir my gesê het: 'Daardie buitengewone oomblik van die terugkeer van die lig, en die son wat bo die horison sak, is een van die mees dramatiese daaglikse verskynsels in die natuur. As u 'n godsdiens ondersteun wat die gevoel van hoop en nuwe lewe en wedergeboorte en opstanding uitbeeld, dan is dit 'n duidelike simboliek om die gang van die son in die gesig te staar. ' Ook in ander godsdienste en kulture simboliseer lig goedheid en kennis. Lig oorwin die duisternis; dit bring hoop en wedergeboorte. Lig is waarheid; ons is verlig.
Terwyl die vrouens op Dowth hul piekniek pak, neem ek nog 'n draai Buckfast. Die soet vloeistof drup in my keel af, en ek voel 'n geselligheid, wat nie heeltemal te wyte is aan die alkohol nie. Iets aan hierdie daad van die breek van brood met vreemdelinge in die skitterende midwinter-sonlig is onteenseglik opheffend. Die son is nou laer in die lug, en dit is tyd dat ons binne-in hierdie graf gaan en die skouspel wat teen sononder voorkom, sien. Die modder word om die klein klip-ingang aan die basis gekniehalter, en die moderne ysterhek word teruggestoot, wat ons waag om binne te stap. Ek buk om na die nou gang te kruip en struikel blind in perfekte duisternis. Terwyl ek op 'n ronde klip ry, gryp 'n handskoen hand my en trek my links na 'n pikswart kamer.
Hoekom jy nie jou troeteldier in die agterplaas moet begrawe nie
Terwyl my oë aanpas, begin ek ander menslike vorms uitwys, ook Siobhan en haar vriendinne. Die kamer waarin ons staan, is sirkelvormig en omring met groot klipblokke, waarvan sommige met neolitiese kunswerk gegraveer is. Aan die regterkant is 'n tweede, kleiner kamer waar mense met fakkels sommige van hierdie simbole ondersoek. Alhoewel dit 'n toevlugsoord vir die dooies is, is dit verbasend warm binne, welkom in gevoel, asof ons regtig in die buik van die aarde is.
Om 2:3 begin die geleentheid waarvoor ons wag. 'N Sonskag vanaf die gang begin deur die kamer binnedring. Die lig het 'n goue kwaliteit en vorm 'n lang reghoek op die vloer wat groei en dan stadig agteruit kruip soos die son onder in die lug sak. Teen sononder 3.30:XNUMX - ongeveer 'n uur voor sononder - tref die sonlig 'n reeks groot klippe teen die agtermuur, wat 'n oorvloed van gepelde merke verlig, in koppievorme, krimpkaarte en sonagtige spirale geklem. Een van die klippe buig na buite en reflekteer die sonstraal in 'n ander wigvormige uitsparing, waar 'n sonkragwiel en spiraal gekerf is. Om XNUMX:XNUMX begin die sonlig uit die kamer terugtrek en ons weer in die duisternis in duik.
Hierdie verskynsel kom vanaf einde November tot middel Januarie by Dowth voor, maar die sterkste beligting vind plaas op die sonstilstand, wanneer die son op sy laagste is. Ons kan net bespiegel oor wat ons voorouers in gedagte gehad het toe hulle hierdie plek gebou het. Dit is moontlik dat hierdie gesig glad nie bedoel was vir die lewendes nie, maar eerder 'n teken aan die dooies dat dit tyd was om hul graf te verlaat. Die reis deur die donker tonnel, terug na die lig, voel beslis soos wedergeboorte.
As ek na buite terugstap, kyk ek na die gloeiende bol wat teen die horison opgeklink word. Môre sal dit weer opstaan, 'n bietjie sterker, en die volgende dag nog sterker. Die somer is miskien nog 'n half jaar weg, maar dit kom, en hierdie klewerige modder waarin ek staan, sal groen lote uitdroog en uitspruit. Dit is betroubaar, daardie groot ou brandende bal met lug in die lug. Groet u, ons naaste ster.
Linda Geddes is 'n vryskut wetenskaplike joernalis wie se werk verskyn het The Guardian, nuwe wetenskaplike en BBC Toekoms, onder andere. Sy is die skrywer van Bumpology (2013) en Jaag die son (2019). Sy woon in Londen.