Ernstige Misleiding deur Val in die Gees
Die verskynsel van val in die Gees (Eng. Slain in the Spirit) is 'n onbybelse gebruik wat eers in die tweede helfte van die 20ste eeu in die charismatiese beweging sy kop uitgesteek het. Sedertdien het dit oor die hele wêreld versprei en 'n instrument in die hande van die duiwel geword om 'n valse vorm van mistiese godsdienstigheid in miljoene mense se lewens te vestig. Hierdie gebruik gaan steeds voort, daarom moet jong Christene ernstig teen die gevare daarvan gewaarsku word.
Val in die Gees is aanvanklik deur predikers soos Kathryn Kuhlman, Kennith Hagin, William Branham en later deur andere soos Gordon Lindsay, Jim Spilman, Derek Prince, Kenneth Copeland, Bennie Hinn en Rodney Howard Browne gewild gemaak. Die pioniers van hierdie beweging in Suid-Afrika was Ray McCauley, Tim Salmon, Fred Roberts, Reinhardt Bonke, Nickey van der Westhuizen, Theo Wolmarans, Dan Bosman, Gerald Kenedy, Ed Roebert en ander.
Sedertdien het die beweging wyd versprei en ook baie pinksterkerke binnegedring. Die pastore en evangeliste wat die vermoë het om val in die Gees by mense te bewerkstellig, word deur hulle aanhangers as spesiale gesalfdes van die Here beskou wat op 'n hoër vlak as die gewone pastore funksioneer. Vir baie van hulle het hierdie bonatuurlike verskynsel roem, bekendheid en 'n aansienlik hoër inkomste gebring.
Die profesie van Joël 2:28 word algemeen op die voorkoms van val in die Gees toegepas. Daar word gesê dat dit die Heilige Gees se spesifieke werkswyse vir die laaste dae is, daarom was dit nie voorheen bekend nie. Kritici van die beweging word gewaarsku dat hulle nie die Heilige Gees se werk moet probeer teëstaan nie, daarom huiwer baie mense om selfs 'n basiese Skriftoets op hierdie vreemde verskynsel toe te pas.
Vorms van Val in die Gees
Hierdie 'aanraking met krag' kan op individue én groot groepe toegepas word. Daar word gewoonlik vir die persoon of persone gebid, daar kan ook op hulle geblaas word, hulle kan gestamp of bloot net aangeraak word, die prediker kan net 'n handgebaar maak of sy vingers klap, dan val die persoon of persone agteroor. Wanneer daar net een persoon op 'n keer by betrokke is, sal 'n helper die persoon vang wat agteroorval, hom of haar op die vloer neersit en vrouens se onderlyf met 'n kombers of handdoek toegooi.
Hierbenewens is daar ook 'n wanordelike manier van val in die Gees wat op 'n hele gehoor, of 'n gedeelte van 'n gehoor, toegepas word. Met die uitspreek van sekere woorde of die gee van 'n teken met die hand, sal die hele groep mense agteroor neerslaan en 'n chaotiese situasie laat ontstaan. Mense lê oor mekaar, stoele word omgestamp of rondgeskuif, en vrouens se klere skuif op as gevolg van die val. Enkeles beland selfs met snywonde in die hospitaal. Mense kreun, babbel onsamehangend, lag of maak ander vreemde geluide, waardeur die chaos verder beklemtoon word.
Ervarings tydens die neerval
Ná ondersoek is bevind dat almal wat neergeval het, 'n sekere graad van afwesigheid van hulle bewussyn ervaar het. Hulle kan in vier groepe ingedeel word:
Eerstens is daar diegene wat feitlik onmiddellik weer tot verhaal kom en opstaan. Hulle het geen begeerte gehad om te val nie, maar kon as gevolg van die groepsdruk net nie bly staan nie. Hulle sê dat hulle omgestoot is en ter wille van die groep maar geval het.
Tweedens is daar dié wat val en vir vyf tot tien minute lank bly lê. Hulle is in 'n transtoestand waarin hulle wél van stemme en mense rondom hulle bewus. 'n Heerlike gevoel van vrede en blydskap word ervaar, maar vir hulle is dit 'n ervaring buite die liggaam, wat hulle as die teenwoordigheid van God verstaan.
Derdens is daar diegene wat vir tot ses ure lank bewusteloos bly. Hulle is in hierdie tyd van niks bewus nie. Vir baie van hulle is die tydsduur van groot belang, omdat hulle meen dat God in dié tyd sy werk van innerlike genesing doen. Bennie Hinn noem dit "God's operation table."
Betekenis en gevolge van die neerval
Verskillende betekenisse word aan hierdie ervaring toegeskryf. Daar word beweer dat dit 'n oorweldigende ervaring van God se krag en heerlikheid is. Mense is nie hierteen bestand nie en sal bewusteloos op die grond val as die stroom van God se krag deur hulle gaan. Kathryn Kuhlman het gesê: "All I can believe is that our spiritual beings are not wired for God's full power and when we plug into that power we just cannot survive it." Hierdie mense ervaar God se krag egter op 'n fisiese en nie op 'n geestelike vlak nie. Hulle is nogtans oortuig dat hulle geestelik daardeur versterk word, maar daar is geen konkrete bewyse hiervoor nie.
In sekere kringe word val in die Gees met redding in verband gebring, omdat dié ondervinding ook oor ongeredde mense kom. Ezra Coppin het gesê: "I have seen many people so slain who were not Christians, and the experience had the fabulously glorious result of making believers out of them! They rose to a new life."
Daar word ook beweer dat val in die Gees vir beginners 'n inisiasie tot heiligmaking is. Hulle was geestelik onvolwasse en het hierdie ondervinding nodig om geestelik aan die gang te kom. M. Kelsey het gesê: "An experience of going down under the power may give just the push that is needed to start an individual – like a car with a dead battery – moving towards growth in the Spirit."
Benewens die algemene behoefte aan geestelike groei, word val in die Gees as 'n doping met die Heilige Gees beskryf waardeur besondere gawes van die Gees aan 'n persoon verleen word. 'n Groot aantal manifestasies en gawes van die Gees kan hierop volg, soos wat later aangetoon sal word. Daar word ook beweer dat die Here Jesus tydens só 'n toestand aan iemand kan verskyn om aan hom of haar sekere opdragte of beloftes te gee.
Soos wat die verskynsel van val in die Gees voortgegaan het, het dit in verskeie ander manifestasies ontwikkel, soos bv. lag in die Gees, dans in die Gees, die maak van dieregeluide in die Gees, profeteer in die Gees, dronk word in die Gees en braak in die Gees. Hierdie nuwe manifestasies word aan 'n doping met die Gees toegeskryf wat tydens die ervaring van val in die Gees verkry word.
Rodney Howard Browne, vroeër van Suid-Afrika, het 'n groot rol in die lagherlewing gespeel wat uit val in die Gees voortgevloei het. Dit staan ook as die Toronto-Pensacola-Brownsville herlewing plaas na aanleiding van die plekke waar dit ontstaan het.
By hierdie byeenkomste vind sintuiglik waarneembare tekens en wonders as manifestasies van God se teenwoordigheid plaas. Die volgende is die mees algemene ervarings: 'n Hewige geskud, rukkings, verlies aan liggaamskrag, swaar asemhaling, fladderende ooglede, bewende lippe, olie of goudstof op die liggaam, onbeheerste lagbuie, simptome van dronkheid, naarheid, braking, algehele gedisoriënteerdheid, visioene, hoorbare stemme uit die geesteswêreld, 'n ervaring van ligtheid of gewigloosheid wat jou laat op en af spring, 'n swaar gevoel wat jou afdruk, laat val op die vloer of in die rondte laat rol, 'n geskreeu en die maak van dieregeluide soos brul, blaf, kraai en blêr.
Die gevoel van dronkheid, wat 'n transtoestand is, is só oorheersend dat baie van hierdie byeenkomste "nuwe wyn-byeenkomste" genoem word. Hierdie mense sing ook oral 'n "New Vinos Drinking Song" waarvan 'n deel (in Afrikaans vertaal) só lui:
Ek lag soos 'n idioot en blaf soos 'n hond,
As ek nie nugter word nie, sal ek dalk spring soos 'n padda,
En kraai soos 'n haan totdat die dag breek.
Want die Heilige Gees beweeg en ek kan nie wegbly nie.
Ek sal op en af spring en in die rondte dans,
Die kerkbanke was goed, maar dit is lekkerder op die vloer;
Ek is 'n alkoholis vir daardie wonderlike nuwe wyn,
Want die Heilige Gees skink en ek hou net aan drink!
Valse bekerings vind by dié byeenkomste plaas, omdat daar geen nugtere denke, gebrokenheid van hart en sondebelydenis is nie. Mense is duidelik in 'n transtoestand onder die beheer van 'n vreemde gees, en het groot blydskap oor dit wat die Here glo vir hulle doen. Rodney Howard Browne het vir mense wat op die vloer gekreun, gelag en gebid het, gesê dat dit nie 'n biduur is nie en dat hulle net moet aanhou lag. Die blydskap van die Here moet diep uit hulle maag opborrel. Hy het ook gesê: "I am a Holy Ghost bar tender." Hy skink die nuwe wyn wat mense so dronk maak en snaakse dinge laat doen.
Sommige van hierdie manifestasies vind ook in TB Joshua se sinagoge in Lagos, Nigerië plaas. Een daarvan is braak in die Gees, omdat die boosheid en geestelike onreinheid na bewering in die vorm van klippe, skulpe, wurms, ens., in 'n persoon se maag skuil. Dit moet uit.
'n Baie algemene manifestasie van die val in die Gees-doping is die vermoë om te kan profeteer in die Gees. Sulke mense maak daarop aanspraak dat die Here regstreeks en buite sy Woord om met hulle praat, en dat hulle dan oor verskeie sake met mekaar dialoog voer. Dit is baie duidelik hierdie mense hulle eie gedagtes in die tweede persoon op Here projekteer en dit dan verkeerdelik as sy stem beskou. Hulle verdraai dikwels die Bybel gruwelik en het ook allerlei persoonlike boodskappe van God af vir ander mense. Omdat hulle daarop aanspraak maak dat hulle op 'n geestelike vlak is waar die Here self met hulle praat, het hulle glad nie 'n leerbare gees om op ander mense se waarskuwings of Skrifgebonde teregwysings ag te slaan nie. Hulle heg ook baie waarde aan drome, visioene en vreemde ondervindings soos bv. engele wat aan hulle verskyn. Dit is duidelik dat hulle in 'n "vreemde" werklikheid vasgevang is wat deur hulleself geskep is. Verleidende geeste (bv. 'n waarsêende gees) kan ook 'n aktiewe rol hierin speel.
Daar is baie voorbeelde van selfaangestelde profete wat profesieë uit buite-Bybelse bronne uitspreek. Dave Hunt se Berean Call van November 2006 sê: "Daar is so baie valse profete op die radio en TV (die meeste van hulle op TBN) dat hulle nie eers almal opgenoem kan word nie. Die mees populêre een onder hulle is Bennie Hinn. Sy valse profesieë is té veel om op te noem. Een voorbeeld is genoeg: Op 31 Desember 1989 het hy daarop aanspraak gemaak dat hy in die troonkamer van God was en gesê: 'Die Here self het aan my gesê dat Hy in 1994 of 1995, niks later as dit nie, die homoseksuele gemeenskap van Amerika deur vuur sal verdelg.' Dit het nie gebeur nie. Hoe meer valse profesieë hy uitspreek, hoe groter word Hinn se gevolg en hoe meer prys Paul Crouch en sy TBN-verslaafdes hom." Bennie Hinn is 'n groot voorstander van val in die Gees, en het ook gesê dat hy 'n spesiale salwing (anointing) by die graf van Kathryn Kuhlman gekry het. Geen wonder dat hy valse profesieë uitspreek nie.
Die volgende bespreking en beoordeling van val in die Gees is deur ds. Denzel Dick van Mobiele Evangelisasiestrust gedoen:
Die enigste toets vir val in die Gees is die Woord van God. Die argument dat God besig is om 'n nuwe ding te doen en dan vir Joël aan te haal, is niks anders as inlegkunde, naamlik om iets te veronderstel wat die Bybel nie sê nie. Op hierdie wyse kan die duiwel enige nuwe ervarings aan oop, naïewe mense gee, en dit sal sonder enige onderskeiding van die geeste aanvaar word. Paulus sê: "Pas op dat niemand julle as 'n buit wegvoer deur... nietige misleiding nie" (Kol. 2:8).
Tydens val in die Gees by byeenkomste val mense altyd agteroor om 'n positiewe ervaring met die Heilige Gees te hê. In die Bybel, daarenteen, word vier keer genoem dat mense agteroor geval het as bewys van 'n oordeel of verwerping deur God as gevolg van ongeloof en sonde:
1. "Laat Dan 'n slang wees op die weg, 'n horingslang op die pad, wat die perd aan die hakskene byt, sodat sy ruiter agteroorval" (Gen. 49:17).
2. Toe Eli die slegte nuus verneem het, "val hy agteroor van die stoel af aan die kant van die poort, sodat hy sy nek gebreek en gesterf het" (1 Sam. 4:18).
3. "Daarom sal die woord van die Here vir hulle wees gebod op gebod, gebod op gebod, reël op reël, reël op reël, hier 'n bietjie, daar 'n bietjie, sodat hulle kan heengaan en agteruit struikel en verbreek en verstrik en gevang word" (Jes. 28:13).
4. "Toe Hy dan vir hulle sê: Dit is Ek, het hulle agteruitgegaan en op die grond geval" (Joh. 18:6).
Johannes 18:6 word algemeen deur voorstanders van val in die Gees gebruik. Die Bybel sê die volgende oor hierdie verskynsel:
Eerstens, die mense wat in Johannes 18:6 sogenaamd in die Gees geval het, was die vyande van Christus, waaronder ook Judas Iskariot.
Tweedens, die agteroorval was nie 'n toestand van bewusteloosheid of beswyming nie. Dit kan eerder gesien word as die skokeffek op verlore mense tydens 'n ontmoeting met God. Johannes 18:6 kan dus nie gebruik word om die huidige verskynsel van val in die Gees te verdedig nie, want dit veronderstel duidelik dat almal wat neerval, verlore sondaars is.
Derdens, mense val in die Bybel vooroor, of op hulle knieë of aangesigte. Elke keer wanneer dit gebeur het (ongeveer 30 keer), was die gevolge goed of vrugbaar.
Die volgende Skrifgedeeltes word ter verdediging van val in die Gees gebruik: Gen. 17:3; Num. 16:4; 24:4; Lev. 9:24; Jos. 5:14; Rigt. 13:20; 1 Kon. 18:39; 1 Kron. 21:16; Eseg. 1:28; 2:1-2; 3:23; 43:4; 44:4; Dan. 8:17; 10:9; Matt. 2:11; 17:6; 28:1-4; Mark. 5:33; Luk. 5:8; 8:47; 17:16; Hand. 9:4 of 26:14; 16:29; 1 Kor. 14:25; 2 Kor. 12:2-4; Op. 1:17; 4:10; 5:8; 19:4.
In teenstelling met die feit dat die voorstanders van val in die Gees dié gedeeltes gebruik om hul saak te bewys, is die teendeel eerder waar. In hierdie verse word juis van 'n vooroor val, of 'n val op die knieë of aangesig, gepraat. Die vooroor val was meestal 'n doelbewuste handeling: "Toe val Abram op sy aangesig, en God het met hom gespreek" (Gen. 17:3).
Dit was ook 'n tradisionele wyse van groet en 'n vorm van die betoning van eerbied waardeur 'n slaaf homself aan sy heer onderwerp het, en 'n landsburger voor sy koning neergebuig het. Dit was ook 'n teken van verootmoediging, eerbied en vrees in die teenwoordigheid van 'n heilige God – vgl. Petrus wat aan die knieë van die Here Jesus neergeval het (Luk. 5:8), Paulus se bekering in Hand. 9:4, en Johannes se verootmoediging op Patmos (Op. 1:17).
Om op jou knieë of aangesig te val, was die natuurlike en normale uitdrukking in die ou tyd om te sê dat die liggaam tot 'n eerbieds- of gebedshouding oorgegaan het. Daar was geen sprake van 'n beswyming en onsamehangende woorde nie. In Matt. 2:11 het die wyse manne "neergeval en Hom hulde bewys." In 1 Kor. 14:25 word na 'n gemeentelid verwys wat "op sy aangesig val, God aanbid, en verkondig dat God werklik is."
Die rede vir die neerval was nie, soos baie mense wil voorgee, dat die persoon deur die Gees van God "neergeslaan" is nie. Daar word nooit gesê dat die Heilige Gees mense laat val het nie. Wat mense wél laat val het, was een van die volgende bloot menslike reaksies:
Vrees (Num. 16:4; Jos. 5:14; Rigt. 13:20; Dan. 8:17; 10:9; Matt. 17:6; 28:1-4; Luk. 8:47; Hand. 9:4).
Blydskap en dankbaarheid vir seëninge (Lev. 9:24; Matt. 2:11; Mark. 5:33; Luk. 17:16).
Eerbied, verootmoediging en aanbidding in die teenwoordigheid van God (1 Kon. 18:39; 1 Kron. 21:16; Eseg. 1:28; 2:1-2; 3:23; 43:4; 44:4; Luk. 5:8; 1 Kor. 14:25; Op. 1:17; 4:10, 5:8; 19:4).
Wat die Gees van God wél doen, is om mense op te rig en hulle nie neer te slaan nie. As mense om een of ander van die bogenoemde redes geval het, dan word daar soms gesê dat die Gees van God hulle oprig. Esegiël het die volgende gesê toe die heerlikheid van die Here aan hom verskyn het: "En ek het op my aangesig geval. Toe kom die Gees in en laat my op my voete staan" (Eseg. 3:23-24).
Selfs die vorentoe val kry min Skriftuurlike goedkeuring of aanmoediging omdat God, Jesus of 'n engel in talle gevalle self vir mense sê om op te staan (Eseg. 2:1-2; 43:3; Dan. 8:17-18; 10:9-10; Matt. 17:6-7). In Matt. 17:7 het Jesus vir die dissipels, wat uit vrees op hul aangesigte geval het, gesê: "Staan op en moenie vrees nie." Die Gees van God word dus eerder met die handeling van opstaan verbind, en nie met val nie.
Daar ís 'n gees wat mense laat val, maar dit is nie die Gees van God nie – dit is 'n bose gees. Hiervan is daar verskeie voorbeelde in die Bybel. Markus sê: "...almal wat vol kwale was, het op [Jesus] toegeloop om Hom aan te raak. En elke keer as die onreine geeste Hom sien, het hulle voor Hom neergeval en geskreeu..." (Mark. 3:10-11). In 'n ander geval is 'n seun met 'n stom en dowe gees na Jesus gebring, en "toe hy Hom sien, laat die gees hom dadelik stuiptrekkings kry, en hy val op die grond neer en rol rond met skuim in die mond" (Mark. 9:20). Nadat Jesus die gees bestraf en beveel het om te wyk, het Hy Hom tot die seun gewend: "Jesus het hom by die hand gegryp en hom opgerig; en hy het opgestaan" (Mark. 9:27). Jesus het ook die bose gees uit die besetene in Kapérnaum verdryf: "En Jesus het hom bestraf en gesê: Bly stil en gaan uit hom uit! En die duiwel het hom tussen hulle neergegooi en uit hom uitgegaan" (Luk. 4:35).
Die voorstanders van val in die Gees het ook groot probleme om uit die Bybel te kan bewys dat val in die Gees aan die doping (of vervulling) met die Heilige Gees verbind kan word. Behalwe in gevalle waar mense demoniese probleme gehad en in die bevrydingsproses neergeval het, bestaan daar geen verband in die Bybel tussen genesing of die doping met die Heilige Gees en neerslaan in die Gees nie. Die ondersteuners van val in die Gees het dus dubbele probleem: eerstens om 'n soortgelyke verskynsel in die Skrif te kry, en tweedens om hierdie Skrifvreemde verskynsel aan genesing of die vervulling met die Heilige Gees te verbind.
Die normale weg wat God met sondaars loop, naamlik berou, bekering en geloof in die Here Jesus, word eenkant toe gestoot en buitengewone ervarings soos val in die Gees in die plek daarvan gestel. Op hierdie manier word die Bybel uit verband geruk. Druk word ook op God geplaas om bekerings baie makliker, goedkoper en sonder 'n kosteberekening te maak.
Val in die Gees word as 'n drukgang vir bekering gebruik, gevolglik word mense nie meer voor 'n keuse gestel of hulle tot bekering wil kom of nie. Die ervaring van val in die Gees vervang die wilsbesluit wat 'n persoon moet neem. Mense word soos diere deur die drukgang van hierdie ervaring gejaag. Skielik bevind hulle hulself in 'n mistiese transtoestand, en wanneer hulle bykom, beweer hulle dat hulle nou gelowiges is wat deur die krag van God vernuwe is.
As gevolg hiervan het prediking oor die evangelie byna onnodig geword – ongelowiges moet net in dié besondere ervaring deel. Die probleem is egter dat sulke mense se lewens nie op die fondament van Christus gebou word nie, maar op 'n ervaring. Hiermee word gesê dat die Bybelse boodskap van bekering nie meer nodig is nie. Dit is een van die redes waarom prediking oor sonde so 'n seldsame verskynsel in ons tyd geword het.
Dit pla nie die leiers van die beweging dat die hele grondslag van bekering deur middel van val in die Gees onbybels mag wees nie. Coppin sê: "Even if there were no biblical basis for the phenomenon, it might be contended that since many are strengthened through the experience, it is worth entertaining." Die algemene benadering is: "Be open to new ways in which God by His Spirit may be speaking to the Church."
Die verskynsel dat ongeredde mense wat nog in sonde leef, sekere ervarings met die Heilige Gees kan hê, is totaal vreemd aan die Skrif. Die Bybelse heilsorde is dat mense eers deur die Heilige Gees van hulle sonde oortuig word. Wanneer hulle dit bely en laat staan en hulle vertroue in die Here Jesus stel om hulle siele op grond van sy soendood aan die kruis te red, word hulle deur die Heilige Gees wederbaar en kom Hy in hulle harte woon. Ná hierdie ondervinding moet hulle nog voortdurend met die Gees vervul word.
Dat mense by herhaling 'n ondervinding van val in die Gees deelagtig kan word, maak ook nie sin nie. Sommige persone verwys hierna as 'n "recharge." Dit is duidelik dat 'n basiese onvergenoegdheid en opportunisme ten grondslag van val in die Gees lê. Sondaars soek na 'n maklike en fisies tasbare manier om tot die Christendom toe te tree sonder om noodwendig hulle lewenstyl te verander. Baie kinders van die Here is ook nie meer met die gewone beskouings oor geestelike groei tevrede nie en soek na buitengewone ondervindings in hulle geestelike lewe. Hulle wil in een, dramatiese oomblik met die Gees gedoop word en ook spesiale gawes kry om hulle vervelige lewe 'n bietjie op te kikker. Dit open die weg na talle dwalings.
Op hierdie manier word die deur vir die sensuele en die skouspelagtige oopgemaak, en só word die vlees gestimuleer. Dit bevorder 'n humanistiese selfbeeld wat wel 'n uiterlike Christelike voorkoms mag hê, maar in werklikheid geen neiging tot ware geestelikheid het nie. Die nuwe gawes en vreemde manifestasies word vir selfverheerliking en ter wille van vermaaklikheid beoefen, en dra geensins tot die uitbreiding van God se koninkryk op aarde by nie.
Die Heilige Gees het ons gewaarsku dat die duiwel in die laaste dae daarin sal slaag om selfs gelowiges te mislei om valse leerstellings te aanvaar wat deur bose geeste aan hulle opgedis word: "Die Gees sê uitdruklik dat in die laaste tye sommige van die geloof afvallig sal word en verleidende geeste en leringe van duiwels sal aanhang" (1 Tim. 4:1). Johannes sê: "Geliefdes, glo nie elke gees nie, maar stel die geeste op die proef of hulle uit God is, want baie valse profete het in die wêreld uitgegaan" (1 Joh. 4:1).