Le amogetšwe Palamenteng ya Afrika Borwa, Palamente ya ngwagakgolo wa bo 21!
Palamente ye e mabapi le batho!
Pono ya rena ke go aga Palamente ya makgonthe ya go šoma, ya batho yeo e arabelago dinyakwa tša batho e bile e latela kakanyo ya go fihlelela bophelo bjo bo kaone bathong ba Afrika Borwa kamoka.
Re leka ka tšhomišo ya mananeo a rena go netefatša gore ditšhaba tšeo di kgetholotšwego di a akaretšwa ka dinako tšohle.
Mošomo wa Palamente le dipoelo tša mošomo woo ke go emela batho le go netefatša mmušo wa batho go ya ka Molaotheo.
Se se fihlelelwa ka go fetiša melao, go lekola mošomo wa mmušo, le go akaretša setšhaba mo ditshepedišong tša Palamente.
Molaotheo ke molao wo mogolo wa Naga gomme o ala motheo wa setšhaba se se lokologilego, seo go sona mmušo o theilwego godimo ga thato ya batho, gomme badudi bohle ba šireleditšwe ke molao ka go lekana.
E hlalosa bohlokwa le mekgwa ya pušo ya demokrasi yeo e hlokometšego batho.
Palamente e hlangwa ke baemedi ba 400 bao ba kgethilwego ke batho, gomme baemedi ba ke bona bao ba bopago Ngwako wa Bosetšhaba.
Diprofense di emelwa Palamenteng ke Khansele ya Bosetšhaba ya Diprofense, yeo e bopšago ke baemedi ba lesome go tšwa profenseng ye nngwe le ye nngwe.
Palamente ya rena ya demokrasi e na le histori yeo e kgahlišago mabapi le kemedi ya basadi.
Basadi ga bjale ba bopa 43% ya Maloko.
Go tloga ka 2009, re balwa maemong a boraro lefaseng ge go bolelwa ka kemedi ya basadi.
Maikemišetšo ke go fihlelela kemedi ya basadi ya 50% ka Palamenteng.
Re na le Palamente yeo e šomago kudu!
Bjalo ka mošomo wa yona wa mathomo, Palamente ya rena ya mathomo ya demokrasi ka 1994, e kgethile Mopresidente Nelson Mandela bjalo ka moeteledipele wa mmušo.
Ka di 24 Mei1994, Mopresidente Nelson Mandela o file Polelo ya mathomo go Setšhaba tulong ya mohlakanelwa ya Mengwako ye mebedi ya Palamente yeo e kgethilwego go ya ka demokrasi.
Go tloga ka nako yeo Palamente e amogetšego Molaotheo wa Naga ya Afrika Borwa ka 1996, gomme ya fetiša melao e meswa ya go feta sekete!
Naa o ikemišeditše go bona le go ithuta diphasetše tša palamente ye botse ye?
A re tšweleng pele ka leeto la rena Palamenteng ya Afrika Borwa!
Go na le mafelo a ketelo a go bontšha ka sekrini dikarolong tše tharo Palamenteng, e lego Old Assembly, Ngwako wa Bosetšhaba le Khansele ya Bosetšha ya Diprofense.
Iphe nako , o Ithute!...
Ye ke Parliament Street. Mengwako ye e latelago, ke Ngwako wa Bosetšhaba, Khansele ya Bosetšha ya Diprofense, go akaretšwa le Tuynhuys, di gona mmileng wo, dikantoro tša mmušo gammogo le dikantoro tša Mekgatlo ya Palamente le tšona di hwetšwa gona mo. Mopresidente o sepela mo Parliament Sreet go ya Ngwakong wa Bosetšhaba, go fa Polelo ya ngwaga ka ngwaga le Setšhaba tulong ya mohlakanelwa ya Mengwako ye mebedi ya Palamente. Nakong ya Polelo le Setšhaba, yeo ka tlwaelo e bitšwago "Pulo ya Palamente",mahlakore ka bobedi a Parliament Street a farafarwa ke Methaladi ya Tlhompho.
Slave lodge ke lefelo la segopotšo le keteko. E agilwe ke Dutch East India Company ka 1679. E be e šoma bjalo ka lefelo la kopano la Lekgotla la Dikeletšo pele ga go agwa ga Palamente ya Kapa, gomme e be e šomišwa bjalo ka moago wa dikantoro wa mmušo, Kgorotshekelo-Kgolo, Poso gape le bjalo ka Musiamo wa Histori ya Setšo.
Nakong ya Polelo le Setšhaba, Mopresidente le melokoloko ba sepela tapeiting ye khubedu, go tloga Slave Lodge go ya Ngwakong wa Bosetšhaba moo go swarwago tulo ya mohlakanelwa gona.
Marks Building e lebane le moago wa Khansele ya Bosetšha ya Diprofense mo Parliament Street. Marks Building e agilwe ka 1904 gomme ga bjale e šomišwa ke mekgatlo ya kganetšo le bašomedi ba yona. Nakong ya pele e be e šomišwa ke house of Delegates ka Palamenteng ya Mengwako ye meraro, pele ga 1987. Palamente ya Mengwako ye meraro (goba Mengwakotharo) ya 1985 e be e na le Ngwako wa Bathobašweu, Bammala le Maindia, gomme Bathobaso ba be ba se ba akaretšwa.
Africa House e beilwe gabotse lefelong garegare mo lefelong la Palamente, go lebana le Ngwako wa Bosetšhaba. E be e le kantoro ya Mokomišenare-Mogolo wa Brithani, gomme ga bjale e šomišwa ke Komiti ya Kopanelo ya tša Bohlodi le dikantoro dingwe tša Palamente.
Africa House 2.
Ka gare ga Africa House go na le ye nngwe ya dilo tša kgale tša Palamente gotšwa gona mo nageng ya rena: mohuta wa lepokisi gotšwa mohlareng wa bogolo bja mengwaga e 350 wa Mimosa, woo o fokilwego ke moya o matla wa gotšwa borwa go ya bohlabela ka 1892. Molamo wa Setšhaba wa Seboledi sa Palamente o beilwe ka gare ga lepokisi lebaka la mengwagasome e mentši.
"Stal"ka Seisimane e ra gore setala. Mojako wa mathomo o mogolo wa go tsena Stalplein, woo o reeletšwego ka ditale tša Mmušiši wa Kapa, o be o le ka lehlakoreng la Company Gardens la Tuynhuys, yeo e thomilego e le bobolokelo bja dithulusi tša VOC, yeo gape e tsebjago bjalo ka (Dutch East India Company) gomme ka morago e ile ya šomišwa ke Babušisi kamoka ba Kapa. Meago yeo e latetšego ya Palamente e ile ya batamela ge go be go agwa dikarolo tše mpsha, go fihla ka 1988 ge karolo ye mpsha yeo go yona go lego Ngwako wa Bosetšhaba e fihla Tuynhuys. Ka nako ya dikopano tša Palamente, Mopresidente o šomiša Tuynhuys bjalo ka kantoro ya semmušo. Tuynhuys e ikemetše ka noši, ga e laolwe ke Palamente.
Go tsena Palamenteng go tšwa ka Roeland Street.
Go tloga kgale Palamente e be e kwešišwa ke batho ka ditsela tše fapanego. Ge o tsena mo Palamenteng ka Roeland Street, sehlwaseeme sa Molaodi Louis Botha se dira gore motho a ipotšiše potšišo ye: Re reng ka bagale ba baswa ba setšhaba?
Eupša, sehlwaseeme se, ke sa Toropokgolo ya Kapa. Mellwane ya Palamente e bontšhitšwe ka magora go ralala le mmila wa Plein, gape le Company Gardens ka bosobelatšatši.
Matseno a Roeland Street a kgontšha maloko go tsena lefelong gape le go hwetša mafelo a go phaka difatanaga ao a lego ka tlase ga lebato a Maloko le bašomi ba Palamente.
Ka nako ya keteko ya pulo le ditiragalo tše dingwe tša Naga, Kgabo ya mollo ya Segopotšo , e tuka Palamenteng e le ge go laetša tlhompo go batho kamoka bao ba tšerwego ke phiri dintweng go akaretšwa Afrika Borwa. Mopresidente wa Afrika Borwa ke Molaodipharephare wa Mašole a Ntwa.
Senthara ya Baeng e hwetšagala Posong ya kgale yeo ga bjale e lego ye nngwe ya meago ya Palamente. Palamente e amogela baeng gotšwa kgole le kgauswi gomme baithuti le bona ba amogelegile. Baeng bao ba fetago palo ya 25 000 ba etela Palamente ngwaga ka ngwaga. Baeng ba kgopelwa go laetša boitsebišo bja semmušo pele ba ka dumelelwa go tsena ka Palamenteng. Go tloga go e ba leema-ema le legolo kudu ka nako ya Polelo ya Pulo ya Palamente (yeo gape e bitšwago Pulo ya Palamente ya ngwaga ka ngwaga) goba ge Tona ya Matlotlo e efa Polelo ya Kabotekanyetšo.
Poorthuis yeo gape e tsebjago ka la Gate House ke dikgoro tša go ya ka Moagong wa Old Assembly. Motho o swanetše go feta lefelo la go hlokomedišiša polokego ge a tsena. Ka gare ga kgoro ye go ka tšea dimithara tša mathomo tše 30 tša pele o ka bona lešela la go kgabišwa la Keiskamma (lebelela Hotspot).
Ka morago ga go namela ditepisi tša matseno a maemo a godimo a go tsena ka moagong wa Ngwako wa Bosetšhaba, motho o gata lebato la thaele- ya- mmabolo la setupu sa wona ngwako wo. Matseno a Setupu a go iša mojakong woo o theogelago tlase go lefelo leo go tsenago Maloko. Go na le ditepisi mahlakoreng ka bobedi a Setupu seo se yago go bodulo bja Setšhaba, bodulo bja boraditaba, mafelo a Bahlomphegi, le dikantoro. Ka nakong ya Polelo ya Pulo ya Palamente le Diketelo tša Semmušo tapeiti ye khubedu e alwa go tloga setupung go fihla lefelong leo maloko a tsenago go lona.
Ngwako wa Bosetšhaba ke moo maloko a swarago dituulo tša ka mehleng le tša mehlakanelwa. Ga bjalo, Maloko a Palamente a palo ya 400 a kopana ka mo go wona go fetiša melao le go hlokomedišiša mediro ya mmušo. Mopresidente o dula ka lehlakoreng la go ja la Seboledi. Ka lehlakoreng la go ja la Seboledi go dula mokgatlo wo o bušago mola ka go la nngele e le mekgatlo ya kganetšo. E bile gona ka mo Ngwakong wo ka nakong yela ya Mmušo wa Kgethollo moo e lego gore Mopresidente wa peleng FW de Klerk o ile a tsebiša go fedišwa kiletšo ya ANC le dipopo tše dingwe tša sepolotiki. Matšatši a senyane ka morago ga fao, ka letšatši la 11 Febereware 1990 Nelson Mandela o ile a lokollwa kgolegong ka morago ga mengwaga ya go feta ye 27 a le ntlwanaswana. Modirong wa go kuka maikutlo ka ngwaga wa 1994, Mna Mandela o ile a amogelwa bjalo ka Mopresidente wa mathomo wa Afrika Borwa wa go kgethwa ka setemokrasi.
Lefelong le go engwago go lona, pele ga setulo sa Seboledi le šomišwa ke Mopresidente nakong tša diketelo tša semmušo go ba Matona ao a arabago dipotšišo. Nakong ya dingangišano, go ba ge maloko a efa polelo gantši ba šomiša lefelo le, eupša ba ka tliša tsebišo ya tšhišinyo, goba ba ba botšiša dipotšišo, goba ba bolela ka dintlha tša tshepedišo ba dutše ditulong tša bona, tšeo kamoka di tlabaketšwego ka digodišamantšu. Go na le didirišwa tša seelektrone tšeo di šomišwago ge go kgethwa go netefatša gore kgetho ke ya sephiri, eupša mokgatlo wo mongwe le wo mongwe o kgona go bona gore ke maloko a makae a yona ao a kghethilego a thekga goba a le kgahlanong le molao.
Setulo sa Seboledi se beilwe lefelong leo le phagamego, lefelong la go ikgetha ka mo Ngwakong wa Bosetšhaba. Ke gona mo e le go gore seboledi se hlokomela gore ditshepedišo tša Ngwako di tšwela pele gabotse.
Seboledi sa mathomo sa Palamente ya demokrasi, Ngaka Frene Ginwala, o ile a beakanya gore baetapele ba mekgatlo ye mennyane ba dule ditulong tša ka pele, gore batho kamoka bao ba kgethilego ba kgone go bona mekgatlo yeo ba e kgethetšego yona. Ge go na le tulo ya mohlakanelwa ya Mengwako, go fa mohlala ka nako ya Polelo ya Pulo ya Palamente, ditulo di a oketšwa ka go bea ditulo tše dingwe lebatong magareng ga dikgao tše pedi gore maloko gotšwa ka go Khansele ya Bosetšhaba ya Diprofense a dule fao.
Ngwako wa Old Assembly o be o šomišwa ke Palamente go tloga ka nako ya ge Yunione e hlangwa ka ngwaga wa 1910, gofihlela ge go kgethwa mmušo wa mathomo wa demokrasi ka ngwaga wa 1994. Wona ngwageng woo wa 1994 Palamente ya nako yeo e ile ya fedišwa ka mo Ngwakong yona ye: seka sa go laetša go fela ga Mmušo wa Kgethollo, le melao ya wona. Ka ngwaga wa 1961 Afrika Borwa eile ya tlogelaDitšhabakopano, go ba Repabliki. Dikgwedi tše nne ka morago ga ge Afrika Borwa e tlogetše Ditšhabakopano e eba Repabliki, Dimitri Tsafendas o ile a hlaba le go bolaya Tonakgolo, Ngaka Hendrik Verwoerd, moo a bego a dutše gona.
Ngwako ye ga bjalo e šomišetšwa ditheetšo tša bosetšhaba, go fetiša melao le mošomo wa Palamente. Gape lefelo le le šomišwa bjalo ka lefelo la kopano la diseminara, dihlopha le dikomiti le dikopano tša dikhokhase tša ANC le ditheetšo tša Bosetšhaba.
Lefelo la go jela la Old Assembly e be ele wo mongwe wa meago ya setlogo ya 1885, e šoma bjalo ka Cape Legislative Assembly. Ka morago ga tlhamo ya Yunione ngwageng wa 1910, go ile gwa oketšwa ka Assembly Chamber. Ngwako wa mmušo wa Kapa wa fetošwa go ba lefelo la go jela la maloko le baeng. Tonakgolo ya Britania Harold MacMillan o file polelo ya gagwe ya "Wind of Change" gona fa, ka 1960, a bonelapele boipušo bja dikoloni tša MaBritania mo Afrika.
Setupu sa Khansele ya Bosetšhaba ya Diprofense se be se tsebalega bjalo ka Queen's Hall, leina leo le reeletšwego ka morago ga Queen Victoria gomme leina le le šomišitšwe go fihla ka ngwaga wa 1961. E ile ya bitšwa Gallery hall ka ngwaga wa 1961 ge Afrika Borwa e fetolwa goba Repabliki.
Lebatong la Setupu ke makgwai a go tlwaelega a seramiki yeo e bego e tsebalega mehleng ya Victoria.
Khansele ya Bosetšhaba ya Diprofense , ke ye nngwe ya ditlhamo tše bohlokwa tše di ikgethilego go histori ya semolaotheo ya Afrika Borwa, yeo efago badudi ba diprofense kamoka baemedi Palamenteng.
Melao yeo e amago diprofense e a ahlaahlwa ya ba ya fetšwa gona ka mo ngwakong wo. NCOP e na le maloko a 10 go tšwa profenseng ye nngwe le ye nngwe, ba tshelelago ke ba sa ruri le baemedi ba go ikgetha ba bane.
Ka go ngwako wo, maloko a dula go ya ka Profense gomme ba kgetha bjalo ka karolo ya profense. Bakgethi ba na le kgetho yeo e aroganego go kgetha maloko a Makgotlatheramolao a Diprofense tše senyane, ka menywaga ye mehlano, ka letšatši le tee la dikgetho tša naga. Profense ye nngwe le ye nngwe e na le leswao la yona leo le bontšhitšwego ka go Khansele ya Bosetšhaba ya Diporofense.
Ge Mopresidente a mengwa go ba gona ka go Khansele ya Bosetšhaba ya Diprofense, o dula go molokoloko wa ka pele ka go la go ja la modulasetulo, go setulo seo go betlilwego leswao la Bopresidente go sona.
Lefelo la go dula baeng la NCOP le šomišwa ke Bahlomphegi le setšhaba ge ba tlile Palamenteng.
Leswao la naga la Afrika Borwa ke seka se segolo seo se bonagalago sa Naga. Bogare bjoo bo bonagalago bja seka ke protea ye kgolo, letšoba la bosetšhaba, leo le emelago kwano ya ditšo kamoka, le setšhaba seo se khukhušago . Ka godimo ga protea ke nonyana ya mogolodi yeo e phurulotšego diphego tša yona, le letšatši leo le hlabago. Ditsebe tša korong di šupa go nona ga naga, mola manaka a tlou ya Afrika a šupa bohlale, maatla le go tia.
Mo bogareng, kotse e šupa polokego ya MaAfrika Borwa, ka fase lerumo le molamo (tšeo di dirilwego ka legong), tšeo di beilwego go kgonthišiša tšhireletšo ya khutšo e sego ntwa. Ka gare ga kotse go na le diswantšho tša MaKhoisane, badudi ba mathomo ba naga. Dibopego di tšerwe go tšwa go diswantšho tša Leswika la Linton, mohlala woo o tumilego wa lefase wa bokgabo bja leswika la Afrika Borwa. Moano wa leswao o ra gore "batho ba go fapafapana ba a kopana", goba "batho bao ba fapafapanego ba a kopana", ka leleme la Makhoisane la /Xam people: !ke e:/xarra//ke (efa kgokagano go websaete ya palamente go dira kwagatšo?
Botseno bja Queen bo beilwe moagong wa tlhago wa Palamente wa Kapa woo o theilwego ka 1885. Go be go tsenwa ka ngwakong ka bjona botseno bjo, kgauswi le botseno go na le Company Gardens. Leina la Company Gardens le tšerwe go Dutch East India Company yeo ka 1652 e ilego ya romela Jan le Maria Van Riebeeck Kapa.
ya Afrika Borwa ka 1910.
Bokgobapuku bo beilwe go tloga phasetšeng ya moago wa NCOP. Ka 1857 bokgobapuku bja mmakgonthe bo ile bja thongwa ka go kgoboketšwa ga dipuku tšeo di bego di šomela Lekgotlatheramelao la kgale la Kapa le Khansele ya Theramelao. Ka 1910, ka tlhamego ya Yunione, dikgoboketšwa tše, di ile tša dirwa Bokgobapuku bja Palamente. Ka 1919,dipuku tšeo di sa hwetšagalego ga bonolo, dinepe, mebapa le diswantšho di ile tša tlaleletšwa, gore di be Dikgoboketšwa tše di Ikgethilego.
Go menywaga yeo e ka fetago ye 150 go bile le ditlaleletšo tšeo di kgahlišago go Bokgobapuku bja mmakgonthe, go akaretša le dikgoboketšo tša Sidney Mendelssohn.
7 000 tša SeAfrika. Go na le dithaetlele tše ka bago 200 000 ka go bokgobapuku, go akaretša di rekhoto tše bohlokwa tša kgale tša Afrika Borwa le Afrika.
Go mešomo ye mengwe ya bokgabo yeo e bontšhitšwego mabotong a museamo ke mešomo ya modirabokgabo wa go thala diswantšho, Francois Le Valliant. E be e le mosepedi wa MoFora yoo a bego a sepela maeto a matelele bohlabela le leboa la Kapa magareng ga 1781 le 1784.
Mešomo ya bokgabo, dilo tša kgale le dikgobokanywa tša bohwa ka Palamenteng di bolokilwe, tša ngwalwa le go hlokomelwa ke kantoro ya mešomo ya bokgabo gomme setšhaba se kgona go fihlelela Dikgobokanywa tšeo di le go bohlokwa go histori le go ba le boleng, efela ga di emele batho ka moka le bokgabo bja naga. Palamente e leka ka moo e ka kgonago go ba moemedi yo a laetšago bokgabo bjo bo emelago MaAfrika Borwa ka moka. Mehuta ye meswa le ya go fapana ya mešomo e a kgethwa go ka laetšwa go dira dilo tša bokgabo tša Palamente karolo ya leeto.
Lešela leo le rokilwego ka bokgabo la Keiskamma le emela sehlopha sa badira bokgabo, e sego modira bokgabo o tee. Phetogo ya go makatša yeo e lego gona Afrika Borwa e bonagala ga botse mo lešeleng la Keiskamma mo phasetšeng ya Moago wa Old Assembly. Lešela le le rokilwe ka bokgabo ke basadi ba go tšwa Kapa Bohlabela. Lona le bontšha histori ya mohlako wa Afrika Borwa, le go akaretša diswantšho go tšwa go dingwalwa tša go ba le tshedimošo ya dikgetho tšeo di dirilwego ke bakgethi ba Afrika Borwa go dikgetho tša pele tša demokrasi.
Molamo wa gauta wo o abetšwe Palamente ka 1963 ke Makgotla a Meepo a Transefala le Freistata, o emetšwe legato ke Molamo wa Setšhaba. Mo godimo ga Molamo wa Setšhaba wa batho go na le puku yeo e bulegilego (e emela Molaotheo), le moropa wo o bitšago baemedi ba dinaga go tla lekgotleng.
Dilo tše mmalwa le dikheisi di laeditšwe mo phasetšeng yeo e kgomaganago le moago wa Khansele ya Bosetšhaba ya Diprofense. Molao wo o dirišitšwego go hloma Kopano ya Afrika Borwa ka 1910 o bontšhitšwe, ka setempe sa bogoši, bjalo ka ge Molao wa 1961 e le wona wa go hloma Repabliki ya Afrika Borwa.
Molamo wa Setšhaba wa kgale lekaseng la taetšo o swana le wo o bego o dirišwa ke House of Commons kua Engelane. Gantši o atiša go bewa godimo ga theresele Tafoleng ya Ntlo ya Bosetšhaba.
Koša ya bosetšhaba yeo e ngwadilwego ke CJ Langenhoven ya Kopano ya Afrika Borwa, "Koša ya bosetšhaba", e laeditšwe mo, kgauswi le lenaneo la tlhompho la bao ba hlokofetšego dintweng tše pedi tša lefase, maina a mašole a Bathobaso a beilwe ka morago ga Dipuku tša Segopotšo.
Diwiki tša bahlankedi ba taolo le bahlankedi-bagolwane ditafoleng tša Ntlo ya Bosetšhaba le Senate di ile tša fedišwa ka Janaware 1987 ka morago ga kopano ya mohlakanelwa ya Komiti ya Standing Rules and Orders, le ge e le gore wiki ya mafelelo e ile ya rwalwa ka 1994.
Maswikana a mantši go tšwa ngweding, ao Mopresidente Richard Nixon, a a filego Afrika Borwa le wona a a bontšhwa.