Einde van die Westerse beskawingKultuurverskille op straat in Europa. Foto: Verskaf/Lifesite.com Die Westerse beskawing is op sy laaste bene. Net soos die ou Romeinse Ryk, wat vir 500 jaar die toon aangegee het, is die Weste stadig maar seker besig om sy laaste stuiptrekkings te gee. Die geskiedenis het mos ŉ geneigdheid om homself te herhaal. Baie mense sal die val van die Weste as snert afmaak. Die opkoms van beskawings soos China en Indië beteken tog nie noodwendig dat die Weste gefaal het nie. Ander sal aandui dat sogenaamde diversiteit en menseregte, wat tans die gonswoorde in die Weste is, juis sal veroorsaak dat die Weste nie tot ŉ val sal kom nie. Tog het die magtigste beskawing nóg, die Romeinse Ryk, tot ŉ val gekom. Die Romeine wou voortdurend hul ryk uitbrei en was met ander woorde imperialisties. Só is groot dele van Europa, Noord-Afrika en die Midde-Ooste deur die Romeine beheer. Tog het die ryk teen die 5de eeu so vinnig agteruitgegaan dat daar slegs dekades later niks van die ryk oor was behalwe monumente nie. Historici noem heelwat redes vir die val van die Romeinse Ryk. Sulke redes sluit in kompetisie van die Hunne en die Barbare (die voorvaders van die hedendaagse Europeërs), grootheidswaan (deur ander nasies te onderdruk), korrupsie en politieke onstabiliteit, agteruitgang van die Romeinse weermag (deur konstante militêre kampanjes en deur staat te maak op troepe verskaf deur die Barbare), hoë belastings, vreemde arbeid, verlore tradisies, agteruitgang van morele waardes en, les bes, die instel van ŉ welsynstelsel vir die werkersklas weens te veel vreemde arbeiders. Klink hierdie redes in die moderne idioom ook bekend? Die Westerse beskawing het rondom die 14de eeu ontwikkel met die Renaissance. Vooruitgang is gemaak op wetenskaplike gebied, die drukpers is ontwikkel en konvensionele waardes is bevraagteken rondom godsdiens (soos byvoorbeeld deur Marten Luther) en sterrekunde (Galilei Galileo). Portugese en Spaanse ontdekkingsreise het plaasgevind wat die Ooste deur ŉ seestraat (om die Kaap) en die “nuwe wêreld” (Amerikas) oopgestel het. Ná die nywerheidrewolusie het die Westerse nasiestate gekompeteer en hulle het imperialisties en ekspansionisties geword. Kolonies is oral gevestig. Die kompetisie van nasiestate het, anders as die sentrale gesag van die Romeinse Ryk wat uit Rome beheer is, gedurig in sterkte gewissel. So het die hoofstad van die Westerse beskawing eers rondgeskuif van Lissabon en Madrid, later na Amsterdam en Parys en daarna weer na Londen en Berlyn. Ten einde laaste het Washington die setel oorgeneem en die hoofstad van die Westerse beskawing is 70 jaar later steeds in die VSA gesetel. Die Amerikaanse president word dus nou al vir dekades as die leier van die Westerse wêreld beskou. In Julie het pres. Donald Trump in Warschau tydens ŉ toespraak gewaarsku dat die Weste moet sorg dat die Westerse beskawing nie tot ŉ einde kom nie. Omdat die Weste geen sentrale beheer het nie, en die alternatiewe Westerse regering in Brussel (Europese Unie) blykbaar geen begeerte het om die Westerse beskawing te beskerm nie, is Trump se aandrang basies ŉ laaste poging om die Westerse beskawing se val te keer. Dit is egter tydelike verset. Niks gaan keer dat die Weste homself tot ŉ val bring nie. Die val van die hedendaagse Westerse beskawing gaan nou saam met die einde van klassieke Westerse waardes. Gaan soek jy na die boublokke van die Westerse beskawing is die vernaamstes sekerlik reëls en regspraak, individuele vryheid maar kollektiewe samehorigheid, rede, kapitalisme, deelnemende regering en konfrontasie van ander beskawings. Godsdiens, en meer spesifiek Christenskap, het ook ’n leidende rol gespeel. Aan die ander kant het meerderwaardigheid en die miskenning van ander volkere se bestaansreg ook ontwikkel. Skuldgevoelens oor laasgenoemde sou later ’n groot rol gespeel om die Westerse agteruitgang te verhaas. Nietemin is dit is nie te betwyfel dat die Westerse beskawing, en veral die ongelooflike ekonomiese voorspoed wat deur veral die nywerheidsrevolusie en later Amerikaanse massaproduksie veroorsaak is, honderde miljoene mense se lewens aansienlik opgehef het nie. Kapitalisme het dus met die hulp van tegnologie en meganisasie reggekry wat geen ander beskawing voorheen kon regkry nie: om gewone mense relatief ryk te maak en aan hulle ŉ bestaan te verseker wat ligjare van hul voorouers s’n verskil het. Dit is dus geen wonder nie dat ander beskawings die Westerse kapitalisme met soveel ywer en doelgerigtheid nastreef. Veral in die Ooste het eers Japan en Korea ontwikkel en daarna China en Indië. Afrika suig maar aan die agterspeen, waarskynlik weens Afrikane se swak werketiek, leierskap, onderwys en algemene wanbestuur. Die boublokke van die Westerse beskawing het egter ŉ ernstige knou gekry tydens die doodslag gedurende die Tweede Wêreldoorlog. Die Westerse gewete word hierna gevoed deur ’n algemene skuldgevoel oor kolonialisme, slawerny en rassemeerderwaardigheid. Daarna het dit relatief vinnig verwater deur die aanvaarding van veral linkse liberalisme en later multikulturalisme en politieke korrektheid. Christenskap is deesdae in die meeste Europese state ŉ historiese konsep, rede word verdoem deur politiek korrekte optrede, reëls word oorboord gegooi om multikulturalisme te bevorder en die individu word aan bande gelê deur selektiewe vrye spraak en wetgewing om diversiteit af te dwing. Ironies genoeg het lande in Oos-Europa (nou bekend as Sentraal-Europa) soos Pole en Hongarye, wat vir jare deur kommunisme gespeen is van die nuwe “verwronge” Westerse waardes, die grootste bevorderaars van tradisionele Westerse waardes geword. Multikulturalisme en linkse liberalisme het nog nie sterk hier posgevat nie. Sentraal-Europa is nou die draers van die ou Westerse waardes, met territoriale integriteit en godsdiens as kern van die samelewing. Die Moslem-“inval” in Europa is soos ŉ Trojaanse perd besig om die Weste stadig maar seker van binne dood te wurg deur middel van multikulturalisme en menseregte-aansprake. Die verdere toestroming van Afrikane en die Weste se onvermoë om dit te stuit, is deel van die afbreek van die Westerse beskawing. Ten spyte van talle kundige mense se emigrasie na die Weste, weier die grootste gros ander emigrante om Westerse waardes te aanvaar. Trump probeer nog hierdie regressie teenstaan in die VSA. Daarteenoor word die meeste konserwatiewe leiers in die VSA, wat deur die Republikeinse Party verteenwoordig word, deur politieke korrektheid geïnhibeer en is erg onseker oor hoe hulle die agteruitgang van Westerse waardes moet stuit. Die Westerse twyfel in sy waardes ná die oorlog het veroorsaak dat sy eie openheid teen hom gebruik word. Baie mense maak die fout om te dink klassieke Westerse waardes gaan oor feminisme, demokrasie, omgewingsregte, gay regte, geloofsvryheid, sekularisme, menseregte en “regstellende” rasseregte. Ironies genoeg word sulke identiteitspolitiek gekweek op Westerse universiteitskampusse waar jongmense geïndoktrineer word dat sulke regte beskaafde waardes verteenwoordig. In die VSA is die “oorlog” oor hierdie waardes reeds lank aan die gang deur tweespalt oor vryheid van spraak, wapenbesit, aborsie, godsdiensbeoefening ensovoorts. In Europa is daar reeds ŉ verlore stryd oor Westerse waardes. Daar is nog elemente van teenstand, naamlik die sogenaamde verregses soos vergestalt deur Geert Wilders (Nederland), Nigel Farage (Brittanje) en Marine le Pen (Frankryk), maar dit is immers onwaarskynlik dat klassieke Westerse waardes weer na Europa gaan terugkeer. Op ŉ stadium in 2016 het dit gelyk of die nasionaliste (wat die Westerse waardes aanhang) nog ŉ buitekans het om op te staan teen die multikulturalisme (wat die Westerse waardes wetend of onwetend vernietig). Ná die onlangse verkiesings in Nederland, Frankryk en eersdaags in Duitsland, is dit duidelik dat dit maar ŉ opflikkering hier en daar was. Dis moeilik om te voorspel wat die Westerse beskawing as die dominerende beskawing gaan vervang. Dit is dalk te vroeg om hieroor te tob, want die Weste is nog nie heeltemal begrawe nie. Wat wel waar is, is dat dominerende beskawings imperialisties is omdat hulle graag hul ideologieë wil uitbrei. In die volgende eeu sal demografie sekerlik die grootse sê hê in die nuwe imperialistiese wêreldorde. Lesers van hierdie artikel sal waarskynlik hul eie menings oor nuwe moontlike oorheersers hê. Wat wel duidelik is, is dat een van die ou, uitgediende beskawings besig is om soos ŉ feniks uit die as te herrys (Islam het wêreldpolitiek tussen die 8ste en 13de eeue oorheers). Islamitiese imperialisme in Europa en Afrika gebeur reeds. ŉ Ander kandidaat is China wat deur sy vinnige opgang nou reeds grootliks wêreldhandel oorheers (ongeveer 100 lande se grootste handelsvennoot is reeds China). Chineze imperialisme kan reeds in Afrika en Latyns-Amerika gesien word. Suid-Afrika het lankal reeds Westerse beskawing opgegee vir Afrikanisme. Onder die vorige Nasionale Party-regering is ŉ Eurosentriese staat nagestreef, met ander woorde hulle wou graag die bevolking ophef na Westerse standaarde. Die ANC poog weer om ŉ Afrosentriese staat te skep, met ander woorde waar die hele bevolking hulle aan Afrika waardes moet onderwerp. Westerse praktyke soos minderheidsregte, effektiewe staatsbestuur, rekenskap ensovoorts word as ŉ aanval op die Afrosentriese staat beskou. Net soos die Eurosentriese visie van die vorige bewind misluk het, sal die Afrosentriese visie van die huidige regime misluk. Hoe dit ook al sy, dit is moeilik om enige noemenswaardige hoop vir die langtermyn-oorlewing van die Westerse beskawing te vind. Ná 600 jaar van ongekende vooruitgang gaan die Weste dit afstaan aan ŉ nuwe kultuur wat wel sekere elemente van die Westerse beskawing mag gebruik in sy oorheersing. Iets soos kapitalisme dalk, maar dalk met minder fokus op deelnemende regering of kollektiewe verantwoordelikheid. Nogtans sal dit op ander se terme geskied, soos die minderhede wat tans in Suid-Afrika aan Afrosentriese waardes onderwerp word. Is jy gereed vir die swanesang van die Westerse beskawing?