E-tol nie werklik laer nie – jou opsiesHoewel verlede week se opskrifte dit uitbasuin het dat die beoogde e-toltariewe nou laer is as wat voorheen beplan is, is dit nie werklik die geval nie. Dit is waar dat die tariewe laer is as dié wat in 2011 aangekondig is, maar die jongste tariewe is feitlik identies aan die tariewe van April 2012. Indien die twee verskillende Staatskoerantuitgawes waarin die twee stelle tariewe gepubliseer is, met mekaar vergelyk word, is daar byna geen verskille nie. Vir ‘n gewone sedanmotor met ‘n e-tolskyfie sou dit in 2011 sowat 49,5c per kilometer gekos het om die e-tolpaaie te gebruik. Later in 2011 is dit tot sowat 40c per kilometer verlaag. Ná die groot herrie en hofsaak in 2012 is ‘n tarief van 30c per kilometer in April 2012 aangekondig. Die jongste aangekondigde tarief is steeds 30c per kilometer. Dit is nie laer as voorheen nie. Vir ‘n sedanmotor sonder ‘n e-tolskyfie is die tarief sowat 58c per kilometer (Ook dieselfde as wat dit in April 2012 was). Dit is byna dubbeld die tarief wat ‘n e-tolskyfie-gebruiker betaal. Die uitgawe van die Staatskoerant waarin die jongste beoogde toltariewe gepubliseer is, kan by hierdie skakel gelees word. Dit bevat ook die inligting oor tariewe vir motorfietse en swaarvoertuie. Dit is steeds ‘n duistere saak waarom die regering so vasbeslote is om die e-tolstelsel te laat voortgaan. Uiters ironies vir ‘n staat met sterk sosialistiese neigings, is die “gebruiker betaal”-beginsel nou skielik heilig. Dit so asof daar geen gratis (belastingbefondsde) skole, klinieke, hospitale, paaie, ens. in die land is nie. ‘n Brandstofheffing sou met geen insamelingkoste gepaard gaan nie, en sou slegs sowat 5c tot 9c hoef te wees om die koste van die paaie binne 20 jaar af te betaal indien dit landswyd ingestel word. Indien dit slegs in Gauteng ingestel sou word, sou dit sowat 15c tot 27c moes wees. Dit is slegs ‘n 1,3% tot 2,3% styging op die huidige prys van petrol in Gauteng. Vergeleke met die maandelikse R550 tolgeld-perk, sou dit ook vir meeste padgebruikers ‘n baie goedkoper oplossing wees. Die enigste voordeel wat ŉ tolstelsel op hierdie paaie teoreties het, is dat dit verkeer op die paaie sal verlaag. Dit is egter twyfelagtig of dit in werklikheid sal realiseer. Terwyl dit egter lyk asof die regering teen wil en dank met die tolstelsel wil voortgaan, is dit raadsaam om die verskillende opsies wat ‘n padgebruiker te doen staan. Die eerste opsie is om ‘n e-tolskyfie te kry, dit by Sanral te registreer en alle tolgelde te betaal soos dit geëis word. Padgebruikers wat dit doen, sal vir al die verskillende soorte afslag in aanmerking kom. Daar is afslag op sekere tye van die dag, met die volle tarief wat slegs van 06:00 tot 10:00 en van 14:00 tot 18:00 op weeksdae gehef word. Daar is ook afslag vir gereelde gebruikers – vanaf R400 se tolgeld tot R550 se tolgeld is daar 15% afslag beskikbaar. Die tweede opsie is om, uit protes teen die ondoeltreffende, duur stelsel, nie ‘n e-tolskyfie te kry nie, en enige rekeninge wat gestuur word te ignoreer en te kyk wat Sanral maak. Daar heers nog onsekerheid oor of die versuim om e-tolgeld te betaal ‘n oortreding van enige wet is, en indien dit is, watter soort oortreding dit is. Hierdie opsie stel die padgebruiker egter aan risiko bloot. Daar is moontlik ‘n risiko van vervolging, en die toltarief skiet ook die hoogte in, byna vyf keer hoër as die tarief vir e-tolskyfie-gebruikers, indien dit nie betyds betaal word nie. Die derde opsie is risiko vry, maar bevat tog ‘n element van protes. Hierdie padgebruiker sal geen e-tolskyfie kry nie en ook nie vir die tolstelsel registreer nie. So ‘n padgebruiker word deur Sanral as ‘n “alternate user” geklassifiseer. Die tarief vir ‘n “alternate user” is byna vyf keer hoër as die tarief vir ‘n e-tolskyfie-gebruiker. Indien die tolgeld egter binne sewe dae betaal word, is die tarief sowat 58c per kilometer. Indien daar binne die sewe dae tydperk betaal word, sal so ‘n padgebruiker ook vir die afslag wat op sekere tye van die dag en oor naweke gegun word, in aanmerking kom. Indien daar nie binne sewe dae betaal word nie, maar wel binne 30 dae, sal die tarief slegs ietwat hoër as die 58c-tarief wees – naamlik 40% van die “alternate user”-tarief. Indien daar eers ná 31 tot 59 dae betaal word, is die tarief 70% van die “alternate user”-tarief. Laasgenoemde opsie is dus ongeveer dubbeld so duur as die eersgenoemde opsie, maar dit sal steeds vir Sanral meer administrasie skep as wat die geval met ‘n e-tolskyfie sou wees. Paul Joubert is ŉ senior navorser by Solidariteit