JY LEES NOU Saamwoon – is jou regte beskerm?
Die liefde blom en julle besluit om saam in te trek. Dink goed, want sonder 'n kontrak stap jy dalk met net jou tas daar uit as dinge skeefloop . . .
Dis goedkoper om saam te woon, want julle bespaar op kos, petrol, elektrisiteit, huurgeld. Ons gaan tog later trou, dink jy en gee summier jou woonstel op en verkoop jou meubels. Goedkoper, maar as die liefde versuur, stap jy dalk weg met net jou tas en 'n tandeborsel. En finansiële probleme. As jy maar net geweet het van 'n ding soos 'n lewensverhoudingkontrak ... Corlia van Schalkwyk, Randburgse prokureur, sê sy was self een van die ongelukkiges wat sonder 'n kontrak saamgewoon het. "Maar ek het intussen uit my fout geleer. Ek was 18 en het net matriek voltooi toe my pa sê 'ek het jou tot hier gebring, nou is jy op jou eie'. Ek is van 'n klein kusdorpie Pretoria toe om werk te soek. Omdat ek geen ander heenkome gehad het nie, het ek met net 'n sak klere by my kêrel ingetrek en as sekretaresse begin werk. Die geld was nie baie nie, maar hy het veel meer as ek verdien. Ons het saam meubels gekoop en uiteindelik ons blyplek volledig toegerus. "Maar toe beëindig ek die verhouding en daar begin die moeilikheid. Sy familie het my uit die woonstel gegooi. Uit desperaatheid het ek 'n regshulpkliniek gebel en met 'n skok uitgevind ek is op niks geregtig nie! My kêrel wou selfs die yskas wat ék gekoop het, vat. Gelukkig het ek die koopbewys gehou. Verder het hy alles geneem wat myne was, selfs die handdoeke en duvets wat my ma vir my gegee het. Ek het nie eens 'n bed gehad nie. Net 'n tas klere en 'n yskas." Corlia sê sy en haar huidige verloofde, Derick van der Walt, het daarom wél 'n kontrak geteken. "Dis baie belangrik om 'n lewensverhoudingkontrak op te stel, verkieslik voor jy by jou geliefde intrek," sê Karel van der Molen, Media24-regsgeleerde wat ook by die Bellville Park-kampus aan die Universiteit Stellenbosch klasgee. "Want as jul verhouding nie uitwerk nie, beskerm so 'n kontrak julle albei." Eenvoudig gestel, gaan dit daaroor dat julle, nes met 'n voorhuwelikse kontrak, besluit wie die CD's, huis en hond kry sou jul verhouding nie uitwerk nie, sê Karel. Sedert gay pare wetlik mag trou, geld 'n saamblykontrak ook vir hulle.
SÓ SLUIT JY 'N KONTRAK
* Bepaal wie vir wie onderhoud gaan betaal en vir hoe lank ná die verhouding. Onthou ook om vir die kinders wat julle dalk (beplan of onbeplan) kan hê of reeds het onderhoud te beding. Dis in elk geval 'n goeie idee om die kontrak te verander as daar groot veranderings in jul lewensomstandighede is. * Bespreek wat met jul skuld gebeur sou jul verhouding eindig. As julle met die beëindiging van die verhouding steeds nie lekker kan besluit wie presies wat kry nie, wend jou tot mediasie, sê Corlia en Yolanda. 'n Mediator het 'n kursus in mediasie afgelê en is lid van 'n geakkrediteerde organisasie soos die SA Assosiasie vanMediators (SAAM). Jy en jou saamblymaat kommunikeer dan op gelyke voet in haar teenwoordigheid en kan só goedkoper en vinniger 'n dispuut oplos. Julle bereik 'n ooreenkoms wat vir albei aanvaarbaar is. Die proses is meer informeel as 'n hofsaak.
- Susan, Bloemfontein
Susan en Pieter het nie 'n lewensverhoudingkontrak gehad nie. "Ek het alles in hierdie verhouding gestort," vertel sy. "Ek het Pieter, 'n boer, met sy plaasbedrywighede gehelp en die pragtige huis wat hy vir ons op die plaas gebou het met my eie geld versier. Ons sou daar aftree."
Ook jou bates, as jy nie kan bewys dit behoort aan jou nie. Jy kan boonop uit die huis gesit word – selfs al het julle 20 jaar saamgewoon. Advokaat Riani Ferreira sê as die inhoud van jul lewensverhoudingkontrak teenstrydig is met dié van jou maat se testament, geld die testament. Die kontrak kan jou help bewys watter meubels en dies meer aan jou behoort, maar die testament sal bepaal watter van jou lewensmaat se besittings jy erf.
E-pos: Corlia.vanschalkwyk@negota.co.za of skakel 011 369 0500/1/2/3. Yolanda@yb-attorneys.co.za of skakel 012 660 0151/ 0861DIVORCE Advokaat Riani Ferreira kan deur enige prokureur of deur een by 0861 DIVORCE gekontak word.