Versindaba Durban Archives : Versindaba
René Bohnen. Verder as die somer
Die hittegolf tref die Hoëveld op 'n Dinsdag. Heelweek hang 'n soelte oor die N1 terwyl ek pendel tussen 'n pers Pretoria en die jakarandas in Johannesburg. In Tauruslaan is drie Indiese kleure deurmekaargevleg: bloedrooi vlambome, cerise bougainvilleas en 'n tapyt van pers bloeisels op die teer. So twee weke of wat gelede was dit Deepavali, onthou ek, met my gedagtes in bont, warm Durban.
Eienaardig hoe elemente soms op mekaar inwerk, want heel onbeplan duik Durban met 'n ompad Vrydagaand weer op. Lam en tam is ons lus vir lekker onopgesmukte kos en ons val by ons naaste Portugese eetplek in. Hier woel dit en oumas sit aan tafel met babatjies op die skoot. Swartkopkinders hardloop rond, buite loop 'n ligbruin hond en ons kry 'n tafel in die hoek. Yskoue drinkgoed word voor ons neergesit en die kelner skryf sy naam met 'n filtpen op die bruinpapiertafeldoek. Die spyskaart open vistas van ander plekke waar menige garnaal verorber is: Mpumalanga, Mosambiek…en Durban.
Fernando Pessoa is op 13 Junie 1888 in Lissabon gebore. Sy pa sterf in 1893, toe Fernando vyf jaar oud is. In 1895 trou Fernando se ma met 'n weermagoffisier. In 1896 word Fernando se stiefpa aangestel as Portugese Konsul en die gesin verhuis na Durban. In 1899, aan die Durban High School, raak hy vlot in Engels en raak hy geïnteresseerd in die literatuur. In 1903, in sy matriekjaar, wen hy die Queen Victoria Memorial Prize vir Engels. Op 6 Julie 1904, plaas The Natal Mercury sy gedig "Hillier did first usurp the realms of rhyme" onder die naam Charles Robert Anon en tussen Februarie en Junie 1905 plaas die koerant minstens vier sonette deur Fernando Pessoa. Op 'n vroeë ouderdom reeds het die digter verskillende name, oftewel personas begin gebruik, waarvan "Chevalier de Pas" waarskynlik die eerste was. Op sewentienjarige ouderdom verlaat Pessoa Durban, en Suid-Afrika, vir altyd en keer terug na Lissabon, waar hy in 1935 sterf.
Op skool in die destydse Natal, het ons nie van Fernando Pessoa geleer nie en ek het baie later eers uitgevind dat hierdie "Durbaniet" gereken word as 'n groot Portugese digter. Ek leer nou nog maar sy werk so stadigaan ken. Miskien is dit hoekom ek op 'n drukkende aand in Johannesburg, so oor 'n lieflike piri-piri-hoendertjie met kokos- en lemmetjiesous, dink aan enigmatiese tweetalige digters wat waarskynlik sou tuis voel so tussen die Portugese mama's en Espatadas. My gedagtes dwaal ook na 'n wandeling tussen kleurvolle Portugese huisies, 'n klein Mosambiek-dorpie en 'n dagbreekstrand, iewers in 2003.
sonsopkoms op die strand in Mosambiek, 2003
o wat 'n plesier… (bron Google)
Op die hoek van Pine en Gardiner-strate in Durban is daar 'n standbeeld ter herdenking aan hierdie Portugese digter.
En omdat Ferdando Pessoa my verder kon laat sien as die Hoëveldse hitte, plaas ek VI uit The Keeper of Flocks, geskryf onder die heteroniem Alberto Caeiro da Silva.
"From my village I see as much in the Universe as you can see from earth…
Not the size of my height…
And make us poor because our only wealth is seeing. "
Fernando Pessoa in Durban 1898 (bron Google)
Ons verwelkom een van ons nuwe digters wat aangesluit het by die groep SA (Binneblik) bloggers: René Bohnen skryf en neem foto's. Soms tree sy op as fassiliteerder by kreatiwiteitswerkswinkels of spanbougeleenthede. Sy woon in Johannesburg, is 'n Nataller van geboorte, het al in 13 dorpe en 5 provinsies gewoon en dalk is dit nog het einde niet. Sy behaal in 2009 die graad M.A. Kreatiewe Skryfkuns aan die Universiteit van Pretoria. Haar debuutdigbundel, Spoorsny verskyn in 2000 en in 2011 publiseer LAPA-Uitgewers haar tweede digbundel, in die niks al om. (- Red.)
Tags: Durban, Fernando Pessoa, Portugese digter, Rene Bohnen
Desmond Painter. Die foto wat ek wou geneem het
Die foto wat ek wou geneem het: Fernando Pessoa in Durban
Ek het verlede week die jaarlikse kongres van die Psychological Society of South Africa (PsySSA/SaaiSSA) by die International Convention Centre (ICC/Ai Sisi) in Durban bygewoon. Dit was maar my tweede keer in Durban, en die eerste keer sedert 1997.
Dit is nog maar vroeg in Augustus en die lug is al louwarm daar, niks van die Kaap se skerp koue nie. 'n Stad soos 'n natgeswete oksel: effe eroties, effe stink. Ek sien die nuwe sokkerstadion in die verbyry. 'n Indrukwekkende ontwerp. Ek gaan eet een aand saam met kollegas by 'n restaurant in die 'trendy' Florida Road. Ek koop 'n armvol boeke op uitverkoping by die Exclusive Books in die nuwe lughawegebou. Maar ek kry ongelukkig nie veel kans om in die stad rond te loop nie; en rondloop, veral doellose rondloop, is myns insiens die enigste manier om 'n plek te verken.
Ek is veral spyt dat ek nie 'n foto geneem het van die borsbeeld van Fernando Pessoa nie. Hierdie beeld is in Durban opgerig omdat Pessoa (1888-1935) 'n groot deel van sy jeug hier deurgebring het. Die foto hierbo is die een wat ek sou geneem het as ek meer tyd gehad het om rond te loop. En die gedig hieronder het 'n 'sielkundige' strekking, maar is veel interessanter as enigiets waarmee enige sielkundige (ai, die sielkudde, die sielskunniges darem…) by die ICC vorendag gekom het: