Vlag hang halfstok vir spraakvryheidErnst Roets van AfriForum en die Nelson Mandela-stigting lewer kommentaar na die hof se uitspraak oor die ou Suid-Afrikaanse vlag. Foto: Verskaf. En net so, ná ŉ uitspraak deur adjunkregterpresident Phineas Mojapelo in die gelykheidshof, word die openbare vertoon van die ou landsvlag tot haatspraak verklaar. Dié uitspraak volg ná ŉ aansoek wat deur die Nelson Mandela-stigting gebring is wat aanvoer dat ŉ deel van die Suid-Afrikaanse bevolking die vlag as kwetsend sou beskou en dat die openbare vertoon van die vlag as “steun vir apartheid” gesien kan word. Die FAK het vroeër Woensdag gevra of die Nelson Mandela-stigting werklik in die gees van versoening en brugbou van die president, wie se naam hulle dra, optree. Mandela het nie noodwendig altyd ŉ positiewe gesindheid teenoor Afrikaners gehad nie, maar was wys genoeg om te besef dat ŉ verbod op die openbare vertoon van hul simbole ŉ harde reaksie sou uitlok. Die Nelson Mandela-stigting moet hul afvra presies wat hulle met die aansoek wou bereik. As dit versoening en nasiebou was, het hulle klaaglik misluk. Wat hulle nou gedoen het, is om ŉ simbool uit die geskiedenis van ŉ minderheidsgroep, wat reeds gemarginaliseer voel, te vat en aan die groep te sê: “Ook hierdie mag julle nie meer hê nie – of julle nou in die eerste plek daarin belanggestel het of nie.” Die minderheidsgroep se taal is reeds in gedrang op skole en universiteite, rasbehepte wetgewing diskwalifiseer hulle vir sekere poste en nou word ŉ simbool, wat hulle bes moontlik nooit regtig van kennis gedra het of gereeld aan gedink het nie, op die verbiedlysie geplaas. Dan moet die Nelson Mandela-stigting goed daaroor nadink of hulle ten doel gehad het om die vlag uit die openbare oog te laat verdwyn. Kort ná afloop van die hofverrigtinge het verskeie mediaplatforms ŉ foto van die ou landsvlag saam met die tergsinnetjie wat na die berig lei, geplaas. Meteens was die vlag, wat slegs met uitsondering op sosiale mediaplatforms sigbaar was, oral. Dit is nie onbillik om te vra of die Nelson Mandela-stigting dalk presies die teenoorgestelde met die aansoek gaan bereik as wat hulle ten doel gehad het nie. Die ironie is dat indien jy voorheen vir wit Suid-Afrikaners gevra het of hulle ŉ ou landsvlag besit of in die openbaar sal vertoon, sou die meerderheid “nee” geantwoord het. Nou het die Nelson Mandela-stigting van die vlag ŉ kultus of mite gemaak en bes moontlik met dié optrede ŉ gees van rebellie ontsluit wat die vlag baie meer prominent gaan maak as wat dit ooit tevore was. Selfs persone uit liberale kringe het onlangs hul profielfoto’s na dié van die ou landsvlag verander – nie omdat hierdie jare lange anti-apartheidstryders skielik besluit het dat “Verwoerd die antwoord was” nie, maar omdat hulle die gevaar van sensuur ken en verstaan. En van sensuur gepraat – in ŉ post-’94 Suid-Afrika is hierdie die enkele grootste aanslag op vryheid van spraak. Die sogenaamde verligtes verwys gereeld na die beleid van sensuur onder die Nasionale Party en hoe Botha, Vorster en Kie. politieke bewegings en hul simbole verban het. Die Nelson Mandela-stigting kan gerus by daardie lysie gevoeg word.