Dertigjarige Oorlog - Daarbenewens - 2021
Die oorsake van die Dertigjarige Oorlog in Wes-Europa:
Teen 1600 het twee kampe in Wes-Europa ontstaan:
Frankryk en die Verenigde Provinsies
Die Huis van Habsburg (Spanje en Oostenryk)
Phillip III van Spanje het gepoog om die buitelandse beleidsaspirasies van sy vader, Phillip II, voort te sit, wat in wese beteken het dat Spanje op oorlogvoet gehou moes word.
Aan die einde van die opstand van Spaanse Nederlande het die suidelike provinsies van die Spaanse Nederlande (die sogenaamde 'Gehoorsame Provinsies') lojaal gebly aan Spanje en 'n twaalf jaar wapenstilstand met die Verenigde Provinsies gereël (Holland van vandag) ) in 1609 (die noordelike streek van die Spaanse Nederlande, maar was in opstand teen die Spaanse heerskappy), maar min het geglo dat Spanje haar waardevolle gebied wat die stad Amsterdam en sy winsgewende handelaarsbedryf bevat, kwytgeraak het.
Na haar suksesvolle veldtog teen die Spaanse, het die Verenigde Provinsies 'n magtige vloot opgebou en haarself gevestig as 'n magtige kommersiële en koloniale mag. Spanje was die mees voor die hand liggende swak oorsese kolonies wat die Verenigde Provinsies kon teiken. Phillip III en sy raadgewers het dit geweet, en uit Spaanse dokumentasie is dit bekend dat Madrid reeds in 1618 besluit het om die oorlog teen die Verenigde Provinsies te hernu sodat hierdie bedreiging uitgewis is. Oorwinning teen die Verenigde Provinsies sal Spanje ook toelaat om die streek weer te beset en toegang te verkry tot die groot bedrae geld wat in die staat verdien word.
Spanje was egter in 'n moeilike militêre posisie. Die rampspoed van die Spaanse nederlaag van 1588 in Armada was 'n skok vir die moraal van Spanje en sy het nog nooit van hierdie skok herstel nie. Enige Spaanse vloot wat deur die Engelse kanaal onderweg na die Verenigde Provinsies vaar, sou nooit deur Engeland geduld word nie. Anti-Katolieke gevoel het gereeld in Engeland gekom ná die 1605 Gunpowder plot. Daarom sal enige militêre onderneming deur die Spaanse moet uitgevoer word deur sy leër wat oor die vasteland van Europa gaan - en nie oor die see nie.
Die enigste manier om dit te doen was om te gebruik wat die Spaanse die "Spaanse weg" noem. Dit was 'n roete wat Spaanse troepe langs die grens van Frankryk na Luxemburg en na die Gehoorsame Provinsies geneem het. Noord-Italiaanse state was relatief vry van bedreiging deur die Spaanse omdat hulle Katoliek was; Suid-Duitse state was ook Katoliek en het weinig gevrees vir die beweging van Spaanse troepe. Frankryk was ook Katoliek, maar sy vrees enige beweging langs haar grens van Spaanse troepe. Die wedywering tussen Frankryk en Spanje het eeue teruggekeer en baie geskiedkundiges glo dat, alhoewel albei Katolieke was, nog nooit die ander binnegedring het bloot omdat die Piranneërs enige vorm van grootskaalse militêre beweging belemmer het nie. Daarom was Frankryk oplettend vir enige beweging van Spaanse troepe langs haar oostelike grens.
Vanuit die Spaanse oogpunt was die 'Pad' ver van 'n veilige roete af. Dit het die Spaanse leër in werklikheid baie kwesbaar gelaat om oor baie dele daarvan aan te val. Die roete naby Franche-Comte en Lorraine was veral vatbaar vir aanvalle.
Nog 'n swak punt was dat die suidelike deel van die roete staatgemaak het op politieke stabiliteit in die Noord-Italiaanse state. Enige krisis in enige van hierdie state sal die Spaanse gebruik van die 'Pad' belemmer.
Frankryk was baie jare bang vir die omheining van Habsburg. Spanje was aan haar suidelike grens en Spaanse Nederland was aan haar noord-oostelike grens. Ondanks die godsdienstige verskille het Frankryk die rebelle aktief tydens die opstand gehelp. In die suidooste word Genua en Milaan as 'n Spaanse satelliet beskou. Met die sukses van die Nederlandse rebelle, sou Frankryk geen poging deur die Spaanse duld om haar gesag in die gebied weer te gee nie. Die sukses van die rebelle het die Franse se vrees vir die omring van Habsburg verminder.
Alhoewel die Franse nie die Spaanse kon keer om die 'Spaanse weg' te gebruik nie, kon hulle die gebruik daarvan belemmer soos in 1601 toe Frankryk Savoy geboelie het om Frankryk grond te gee waarop sy maklik Milaan kon bedreig. Die regering van Henry IV van Frankryk het talle sulke voorbeelde gesien dat Frankryk die Spaanse belemmer het (hoewel hulle nooit openlik oorlog verklaar het nie, aangesien sy nog steeds aan die Franse godsdiensoorloë gely het), en die getuienis dui daarop dat Spanje hierdeur gekrenk is dat albei lande aan die gang was op die rand van openlike oorlogvoering toe Henry VI in 1610 vermoor is. Die minderheidsregering van Lodewyk XIII het Frankryk te veel interne probleme gegee om te konsentreer waarop die botsing met die Spaanse tydelik beëindig is. Albei het egter baie versigtig teenoor die ander gebly. Spanje het veral gevrees vir haar besittings in Noord-Italië en die Lae Lande.
Die drie gebiede wat as die belangrikste vir stabiliteit in Noord-Italië beskou word, was Venesië, Savoy-Piemonte en die pouslike state.
Ten spyte van hul algemene godsdiens, was Phillip II en die pous nog nooit die beste van verhoudings nie. Phillip het homself as 'n ware katoliek beskou, maar hy het nie geglo dat dit beteken dat hy die pous moes toelaat om hulself by interne Spaanse sake te betrek nie. Die pous het ook die wysheid bevraagteken om geheel en al op Spanje as bondgenoot te vertrou. Sommige pousse het Frankryk aktief beoefen. Clement VIII het aan Henry IV ontbinding geskenk, terwyl Urban VIII die invloed van die Habsburgers in die algemeen probeer beëindig het - beide Spaans en Oostenrykers.
Venesië was nog altyd versigtig vir Spaanse invloed in Noord-Italië. Hierdie ryk, maar klein staat was in wese omring deur beide Oostenrykse en Spaanse Habsburgers en sy vrees dat een van Venesië sou probeer oorneem om sy winsgewende handelsbande te verkry. Venesië het gedoen om die Spaanse invloed in Italië te bekamp.
Die ware kaptein van Noord-Italië was die hertog Charles Emmanuel van Savoy-Piedmont. Hy was so onvoorspelbaar dat selfs Madrid hom nie vertrou het nie. Ongelukkig vir Spanje het die 'Spaanse weg' deur sy gebied gegaan. Een van die vernaamste buitelandse beleidsdoelstellings van Spanje in hierdie tyd, was dat Spanje 'n alternatiewe roete moes vind wat Savoy omseil het.
In 1593 het Spanje 'n roete met die naam Valtelline geopen. Dit het van die noorde van Milaan, deur die Alpe en na Tirol gegaan. Die belangrikste gebied van die Valtelline was die eiendom van 'n familie genaamd die Grisons wat Protestants was. Die mense wat in die vallei gewoon het, was Katoliek. Hulle het gedurig met die Grisons getwiet.
In 1602 het Frankryk toestemming gekry om die Valtelline te gebruik om na Venesië te kom, maar hierdie toestemming is teruggetrek toe die hertog van Milaan, uit vrees vir 'n aanval deur die Franse, die Grisons met oorlog gedreig het. In 1609 het Charles Emmanuel die Spaanse garnisoen in Savoy verdryf en 'n jaar later het Savoy en Frankryk ooreengekom om Lombardië aan te val, maar die sluipmoord op Henry IV het dit beëindig.
'Die alpe-valleie het nou 'n vulkaan geword van politieke, taalkundige en godsdienstige onstabiliteit ... die gebied was een van die kruispad van die Europese politiek, waar die boodskappers, troepe en skatte van die Habsburg-Katolieke as een rigting ontmoet het met dié van die anti -Habsburg Protestantse as gaan die ander een. " G Parker
Die gebied in Noord-Italië het onstabiel geraak met die dood van die hertog van Mantua in 1612. Hy het geen duidelike erfgenaam gelaat nie - 'n resep vir potensiële probleme. In 'n poging om te keer dat Spanje beheer neem, het Charles Emmanuel homself tot heerser van Mantua verklaar. In reaksie hierop het Milaan Savoy binnegeval en Charles gedwing om hom uit Mantua te onttrek. Charles het daarna 'n wettige eis aan Mantua gestuur. Spanje het bepaal dat Charles nie hierdie gebied moet oorneem nie en Savoy aangeval het. Charles is verslaan en moes die 'Spaanse pad' wat hy gedurende die tyd van die konflik gesluit het, weer oopmaak. Ondanks hierdie oënskynlike nederlaag, bly Charles 'n bedreiging vir stabiliteit.
In 1621 het die Nederlands-Spaanse konflik weer begin. Soos dit destyds algemeen was, het die state wat dit kon bekostig om huursoldate te gebruik, wel gedoen. Die Nederlanders kon dit bekostig. Om te verseker dat die fokus van die Habsburgers verdeel word, het die Nederlanders die groeiende probleme in Bohemië aangemoedig, waar die mense van Bohemia besig was om op te staan ​​teen hul Oostenrykse meesters van Habsburg. Die Verenigde Provinsies het 'n fokuspunt van alle anti-Habsburgse gevoel geword.
As die Oostenrykse Habsburgers hul Spaanse niggies oproep om hulle te help, kan Spanje nie vermy om by 'n Oos-Europese konflik betrokke te raak nie, wat sou meebring dat hulle meer troepe langs die sensitiewe "Spaanse weg" beweeg. Dit sal die Franse verder belemmer wat meer en meer hulp aan die Nederlanders sou verleen. Die eindresultaat sou daartoe lei dat Europa in 'n oorlog sou afsak wat haar sou skeur.
Tot die Vrede van Praag het Frankryk 'n minimale rol in die dertigjarige oorlog gespeel. Watter deelname het Frankryk daartoe verbind om betrokke te raak ...
1588 tot 1598: 'n dekade van krisis
1588 tot 1598 was 'n dekade van krisis vir Spanje. Philip se oorsese avonture en buitelandse beleid het die ekonomie van Spanje bemoeilik. Die rampspoedige Spaanse Armada het ...