Nuuskommentaar: RSG se ‘Kommentaar’ dalk gesink: Wat van doen dit self?Terwyl die valbyl skynbaar as deel van die SAUK se sensuurbeleid oor RSG se gewilde program Kommentaar hang, maak moderne tegnologie dit moontlik om ’n plaasvervangende, en selfs verbeterde program, deur alternatiewe media na luisteraars landwyd te bring. Is dit nie wat Afrikaanssprekendes verdien nie – ’n aktualiteitsprogram wat sonder vrees politiek onverbonde kan wees? Die laaste (verhitte) woord oor die aankondiging dat RSG van sy gewilde program, Kommentaar, ontslae gaan raak maak opslae. Dit volg kort nadat die uitsaaier aangekondig het dat SAfm se program The Editors in die slag bly. Met die skrywe hiervan bestaan daar nog onsekerheid oor presies wat aangaan, aangesien die rolspelers self glad nie geken is nie. Alles berus op die woord van die SAUK se woordvoerder, Kaizer Kganyago. Een van die gereelde paneellede, Max du Preez, het by geleentheid op die program gesê dat Kommentaar soos ’n eiland van onafhanklikheid in die SAUK-see is. Daar is inderdaad gereeld erge kritiek op die ANC en regering op die program uitgespreek, soos ook met The Editors die geval was. Teen dié agtergrond, die komende verkiesing waarin die ANC volgens peilings plek-plek gaan noustrop trek, en die openlike sensuur wat die SAUK-baas, Hlaudi Motsoeneng, implementeer, klink die SAUK se “rede” dat die programme nou al lank loop en met nuwes vervang word na blatante oëverblindery. In die verset teen die sluiting van die program word onder meer aangevoer dat die SAUK volgens lisensievoorwaardes verplig word om Sondae ’n uurlange aktualiteitsprogram aan te bied. Kommentaar het sowat 20 jaar gelede feitlike kultusstatus begin ontwikkel met Niekie van den Berg as aanbieder, en Theo Venter en Harald Pakendorf as min of meer vaste paneellede. ’n Gemoedelike styl wat vaagweg aan die eertydse Mielieblaarklub herinner het, het ontwikkel. Nadat Niekie weg is politiek toe het verskeie opvolgers hard probeer om die sukses voort te sit. Daar is onder meer moeite gedoen om ook ander paneellede te betrek, en ’n effe wyer politieke spektrum te ondervang (hoewel volgens kritici eerder binne ’n vae politieke korrekte idioom en dus na links). Selfs die uwe was ’n ruk lank ’n gereelde paneellid. Van die nuut-beproefde paneellede was hoogs radiomatig, ander glad nie. In die proses is egter ook juwele van kennis raakgeboor wat ook as paneellede oorleef het, soos prof. Erwin Schwella. Enkeles het op die lug skande gemaak deur duidelik nie voor te berei, selfs vir onderwerpe waarvoor hulle spesiaal betrek is nie, en het ’n klomp bollie kwytgeraak. Met elke nuwe aanbieder moes die luisteraars eers weer by die nuwe aanslag en selfs idioom aanpas. Die hele tyd het baie luisteraars egter bly wonder wanneer die SAUK hierdie “eiland” gaan laat sink. En al oorleef die program nou, gaan dit nou die toekoms met ’n hangende valbyl bo die kop in, en dan is dit geen ware aktualiteitsprogram meer nie. Moet Afrikaanssprekendes dit net so gelate aanvaar? Die onlangse ontstaan van Afrikaans.com toon dat Afrikaanssprekendes oor ’n wye spektrum sinvol kan saamwerk. Bestaan die tegnologie om so ’n soort program op ’n alternatiewe wyse na luisteraars landwyd te bring? Daar is immers landwyd Afrikaanse gemeenskapsradiostasies, en baie van hulle deel reeds programme, soos radiovervolgverhale wat deur Maroela Media beskikbaar gestel word. Nuusbulletins deur agentskappe wat volledige nuusbulletins voorsien, is ook algemeen. Onlangs is berig dat Niekie van den Berg aangestel is as anker by ’n Kaapse radiostasie. Volgens die beplanning sou hy die uitsendings behartig vanuit ’n ateljee wat hy by sy huis in Gauteng ingerig het. Die tegnologie bestaan dus reeds. Sommige gemeenskapsradiostasies het reeds soortgelyke programme as Kommentaar. Van die gereelde deelnemers, soos Jaco Kleynhans, het hulle reeds as goud werd bewys, en buite die “normale” politieke idioom van RSG se Kommentaar. Trouens, deur die net uit te gooi om nuwe en bestaande talent as paneellede te identifiseer kan die kwaliteit van Kommentaar se paneel aansienlik verhoog word. Wat nou nodig is, is om hulpbronne te snoer en ’n pad te vind deur die oerwoud van wetlike voorskrifte wat vir gemeenskapstasies geld. Die tegnologie bied oneindig baie moontlikhede. Waar gemeenskapsradiostasies dalk nie wil saamwerk nie, en so onbediende kolle laat, kan onder meer die internet ingespan word en mense die program selfs op hul selfone volg. Gemeenskapsradiostasies sal waarskynlik ook makliker advertensies vir die gleuwe kry, omdat plaaslike adverteerders steeds net hul eie omgewings kan teiken, gerugsteun deur ’n potensieel baie gewilde program. Daar kan selfs probeer word om ’n nuwe resep te vind – daar is immers talle voorbeelde wat met vrug ontleed kan word, soos die einste Mielieblaarklub wat naas, en nie in die plek van Kommentaar nie, kan herleef. En wie van die ouer geslag sal die legendariese AM van Schoor se Rekenskap ooit vergeet? Aanpassings is nodig. Terwyl dit lekker is om wandelende ensiklopedieë in die ateljee te hê wat hul ongelooflike kennis radiomatig oordra, sal ’n jonger generasie toetree wat met skootrekenaars of tablette in die ateljee sit en feite teen die spoed van witlig uit die kuberruim optower. Trouens, dit gebeur reeds gereeld op ’n program soos Sterre en planete (waar die deelnemers van oor die wêreld heen per Skype saamgesels). Iewers is ’n goue resep wat gebruik en suksesvol na luisteraars oor die land heen gebring kan word.