Nuuskommentaar: Het Zuma dan NIKS geleer uit konstitusionele hof se uitspraak?Pres. Zuma tydens gister se Vryheidsdagvieringe in Giyani. Foto: Elmond Jiyane Die briewe van “teregwysing” wat pres Jacob Zuma aan twee “stout” ministers geskryf het, kom vanuit alle oorde erg onder skoot. Dit volg ná die konstitusionele hof die president opdrag gegee het om die verantwoordelike ministers te berispe oor die ongerymdhede wat met Nkandla plaasgevind het. Die uitstaande kenmerk van die briewe is egter dat Zuma dit gebruik het as nog ’n stap om hom van sy veelbesproke “verskoning” aan die nasie te distansieer – daardie toespraak wat baie mense op TV gevolg het omdat hulle, volgens internasionale konvensie, gemeen het Zuma sou sy uittrede aankondig. Gister was Vryheidsdag. Die hoofgeleentheid was in Limpopo, waar die president as hoofspreker opgetree het. Was dit die land se amptelike hoofvieringe, of was dit die ANC se eie byeenkoms? Die antwoord is nogal belangrik, want as dit veronderstel was om die staat se geleentheid te wees, het die belastingbetaler vir die koste opgedok, wat onder meer insluit dat mense van heinde en ver met busse aangery is. Word die president se amptelike webwerf geraadpleeg, is dit baie duidelik dat dit as amptelike staatsgeleentheid bygewoon is. Hy verwelkom byvoorbeeld lede van die diplomatieke korps. Hy groet ook “mede-Suid-Afrikaners” – dus nie net ANC-ondersteuners nie. Dan verwag ’n mens ’n presidensiële toespraak, in sy hoedanigheid as staatshoof, en nie een waarin hy opposisiepartye striem, en die ANC se stertvere prys nie. Uit die berigte blyk dit egter dat Zuma ’n kenmerkende ANC-verkiesingstoespraak afgesteek het. Die weergawe op die webblad se aanvang is in terme van die amptelike politieke status quo in orde. Hy looi apartheid, en prys die stryd daarteen. Dan vertel hy oor vooruitgang wat gemaak is, asof dit die regering (en nie die ANC nie) is wat die prestasies behaal het. Tegnies steeds min of meer in die haak. Maar dan val hy onwaardig van die wa af, wanneer hy die bou van drie nuwe universiteite tot die krediet van die ANC-regering opeis. Hy is nou duidelik sektoraal in die partypolitiek vasgevang, en hiervoor kan Jan Publiek se belastinggeld nie instaan nie. Die dwarsklap wat hy aan ander politieke partye uitdeel, is volgens die amptelike toespraak ook nie buitensporig nie. “It should be possible for us to identify issues on which we shall unite no matter what, and not allow party political competition to divide the nation.” Volgens Netwerk 24 het Zuma egter die volgende woorde ook gebruik: “Politieke partye wat geweld en anargie goedpraat en aanblaas, weet nie wat politiek regtig beteken nie. Hulle gebruik sulke uitsprake om politieke punte aan te teken.” Dit was wel teen Julius Malema se onlangse losbekkigheid gemik, maar dit kon beter bewoord gewees het. Uit die berigte blyk dit dat baie toeskouers opgedaag het met splinternuwe ANC-T-hemde met oudpres. Nelson Mandela se gesig op. Doodskiste wat die DA en die EFF simboliseer is by die geleentheid ten toon gestel. Hiermee is erg onkant gespeel. Zuma behoort te wéét dat daar nie partypolitiek op amptelike geleenthede bedryf behoort te word nie. Kort nadat hy president van die ANC geword het, maar voordat hy die land se president geword het, was hy die hoofspreker by die land se Vryheidsdagverrigtinge wat in Botshabelo buite Bloemfontein plaasgevind het. Dié geleentheid was niks anders as ’n staatsgefinansierde ANC-saamtrek waarna ’n paar opposisiepolitici “hoflikheidshalwe” genooi was, maar dit uiteraard nie bygewoon het nie. Ook hierheen is mense met busse aangery. Dié byeenkoms sal ook onthou word as die geleentheid waar Malema en Zwelinzima Vavi, nie een owerheidsampsbekleërs nie, die verhoog met Zuma gedeel het en laat blyk het hulle sal sterf vir Zuma. Die saak het via die DA ’n draai by die openbare beskermer gaan maak, toe nog onder min of meer ruggraatlose bestuur, wat met ’n lamlendige verslag vorendag gekom het. Daar sou glo onvoldoende riglyne oor die skeiding van party en staat wees, en dit moet aangespreek word. (Studente in Politieke Wetenskap het al dekades lank in hul eerste jaar sonder sweem van verwarring of onduidelikheid geleer wat die onderskeid is.) Intussen het die konstitusionele hof met sy Nkandla-uitspraak baie duidelik riglyne getref, en selfs die parlement is in die sop weens die erosie van grense. ’n Ware staatsman sou beswaar aanteken oor die T-hemde wat die saamtrek in ’n duidelike partypolitieke saamtrek laat ontaard het. ’n Ware staatsman sou dadelik die doodskiste laat verwyder het. Maar so ken ons Zuma wat ook reeds by ander amptelike geleenthede waar opposisieleiers wel ook spreekbeurte gegun maar doodgeskree is, nie ’n vinger gelig het nie. In die aanloop tot ’n groot verkiesing kom die bykomende dimensie dat die wanaanwending van staatsgeld om ’n party se verkiesingsveldtog te ondersteun, die speelveld ongelyk maak. Dit lei daartoe dat die verkiesing nie vry en regverdig was nie.