Video: Gesprek pak selfbestuur in SA – tóé en dánFlip Buys. Die kwessie van kulturele gemeenskappe en selfbestuur in Suid-Afrika is op 2 Julie getakel in ŉ gesprek tussen Thozamile Botha, bestuurslidkomitee van die Afrikaner-Afrika Inisiatief en Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging. Carel Boshoff, hoof van die Vryheidstigting, het die gesprek gefasiliteer. Botha, wat ook een van die ANC-onderhandelaars voor 1994 was, vertel dat die kwessie van ŉ volkstaat die laaste kwessie was waaroor besluit moes word voor die Grondwet aanvaar is. “Dit was ŉ sensitiewe kwessie, maar het in wese oor kultuur gegaan en nie oor ras nie. Daarom is die stigting van Orania deur die ANC goedgekeur. Die ANC het nie ŉ probleem daarmee as mense hul eie plek wil hê waar hul eie kultuur bevorder word nie – solank dit met die Grondwet en Handves van Menseregte belyn is. Solank dit nie ander rasse uitsluit nie,” sê hy. Hy glo die belangrikste ding is dat alle partye buigbaar moet wees. “Daar moet kompromieë onderhandel word, dis ŉ kwessie van gee en neem. ŉ Groot uitdaging is dat geen groep homogeen is nie – Afrikaners het verskillende sienings onderling oor die moontlikheid van selfbeskikking, en swart mense het ook gemengde gevoelens daaroor.” Op sy beurt het Buys uitgelig dat selfbeskikking ŉ regmatige strewe is in terme van internasionale reg en moderne staatspraktyk, en dat dit selfs moontlik is in terme van die Suid-Afrikaanse Grondwet. Tog is dit ŉ omstrede konsep as gevolg van die politieke bagasie wat dit saamdra. “Oor baie jare heen het baie Afrikaners gepraat en geskryf oor die beginsel en reg van selfbeskikking, maar baie min aandag is aan realistiese en uitvoerbare planne daarvoor gegee. Dis ŉ groot leemte en behoort nou ŉ prioriteit te wees,” sê Buys. Thomazile Botha. Selfbeskikking kom neer op selfbestuur wat erken word. Dit is ŉ groeiende proses en nie ŉ eenmalige gebeurtenis nie, voeg hy by. “Selfstandige dorpe of stede kan van onder af gebou word. In plaas daarvan om vooraf toestemming te vra, kan jy ná die tyd erkenning kry vir wat reeds gebou is. Israel is ŉ goeie voorbeeld daarvan.” Die bekroonde Amerikaanse ekonoom Paul Romer verwys na die bou van sogenaamde vrystede wat hulself beskik. “Dit is hoe China ontwikkel is,” verduidelik Buys. “In Suid-Afrika sien ons reeds iets daarvan in die privaat dorpe wat ontwikkel omdat mense self inspraak wil hê oor skole, veiligheid, ensovoorts.” Tog is hierdie gebiede tans grootliks vir rykes beskore en Buys glo dat dit eerder gebou moet word rondom gemeenskappe wat ŉ kultuur deel. Die bestaandes is ook steeds nie outonoom nie en daarom nie ideaal nie. “Die Grondwet maak voorsiening vir kultuurdorpe of -stede. Die bal is nou in ons hande, nie die regering sŉ nie. Party mense dink dis te onrealisties en moeilik, maar as dit opgeweeg word teen die land se vooruitsigte vir die volgende 10 of 20 jaar en die risiko’s wat deur ons in die gesig gestaar word, is ŉ belegging in ŉ selfbestuurde gebied eintlik die verantwoordelike ding om te doen,” voeg Buys by. Carel Boshoff praat met Flip Buys en Thozamile Botha Carel Boshoff praat met Flip Buys en Thozamile BothaDie geskiedenis en moontlikhede van ooreenkomste oor selfbeskikking sedert 1994 Posted by Die Vryheidstigting on Thursday, July 2, 2020